Gemeentelijke herindeling; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28750, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

10-04-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

28750 nr. 5

03-04-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28750Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 750Gemeentelijke herindelingnr. 5BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 3 april 2009Hierbij bied ik u het vernieuwde Beleidskader gemeentelijke herindeling
aan, zoals dat is vastgesteld door de ministerraad van 3 april 2009.Het vernieuwde Beleidskader, dat het vorige Beleidskader (Kamerstukken
II, 2002/03, 28 750, nr. 1) vervangt, geeft inhoudelijke en procesmatige
kaders aan voor gemeentelijke herindeling. Tevens geeft het kader op basis
van het coalitieakkoord een nadere invulling aan de bestuurlijke rolverdeling
tussen gemeenten, provincies en het kabinet als medewetgever met in achtneming
van hun bevoegdheden op grond van de Wet algemene regels herindeling (Wet
arhi).Met dit Beleidskader gemeentelijke herindeling wordt gevolg gegeven aan
de toezegging aan uw Kamer en aan de afspraken in de Bestuursakkoorden met
de provincies en de gemeenten.Het Beleidskader is conform de Code Interbestuurlijke Verhoudingen ter
consultatie aangeboden aan het Interprovinciaal Overleg en de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten. Voor het kader bestaat breed draagvlak bij beide koepelorganisaties.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenBELEIDSKADER GEMEENTELIJKE HERINDELING1. InleidingHet kabinet heeft de overtuiging dat beleid zo dicht mogelijk bij de burger
moet worden uitgevoerd: veelal door gemeenten en provincies. Met name de gemeenten,
als meest nabije overheid, spelen daarbij een belangrijke rol. Zij staan voor
de belangrijke opgave om zowel hun wettelijke als eigen autonome maatschappelijke
taken goed uit te voeren en daarvoor de juiste (maatschappelijke) verbindingen
aan te gaan. Onder andere door de afgesproken decentralisaties, is de druk
op de bestuurskracht van gemeenten in de afgelopen jaren toegenomen. En daarmee
de druk en de vraag naar meer of andere oplossingen voor eventuele problemen
met lokale bestuurskracht.De kwaliteit van het lokaal bestuur is gebaat bij ruimte voor gemeenten
om maatwerkoplossingen te kunnen kiezen voor specifieke lokale opgaven en
omstandigheden. Om die reden werken het ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties, het IPO, de VNG en afzonderlijke gemeenten en provincies
intensief met elkaar samen om het kennisniveau van de oplossing van complexe
maatschappelijke vraagstukken verder te verdiepen. Uitgangspunt voor het kabinet
is dat gemeenten en provincies in staat moeten worden gesteld die oplossing
te kunnen kiezen die voor de aanpak van maatschappelijke vraagstukken het
meest effectief en efficiënt is. Dit met waarborging van democratische
legitimiteit en controle en passend binnen de hoofdstructuur van de bestuurlijke
organisatie van ons land.Oplossingen voor bestuurskrachtvraagstukken kunnen liggen op het terrein
van samenwerking. Bijvoorbeeld intergemeentelijke samenwerking op grond van
de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr), samenwerking met private partners
of tussen een centrumgemeente en omliggende gemeenten.Van meer recente datum zijn de initiatieven van de zogeheten BEL-gemeenten
(Blaricum, Eemnes en Laren), de gemeente Ten Boer en de Drechtsteden, waarbij
gesproken kan worden van vernieuwende vormen van intergemeentelijke samenwerking.Deze voorbeelden geven aan dat gemeenten hun blikveld ten aanzien van
versterking van hun (boven)lokale bestuurskracht verbreden, waarbij de aandacht
zich veeleer richt op nieuwe initiatieven ter versterking van het lokaal bestuur
of van de gemeentelijke organisatie en minder specifiek op gemeentelijke herindeling
als enige, beproefde bestuurlijke oplossing. Voor het kabinet zijn de genoemde
oplossingen gelijkwaardig aan elkaar, omdat de verantwoordelijkheid voor (verbetering
van) de kwaliteit van het lokaal bestuur primair moet liggen waar die hoort:
bij het gemeentebestuur. Dit bestuur is als eerste verantwoordelijk voor initiatief
en de keuze van het instrumentarium.Overigens wordt bestuurskracht door meer zaken beïnvloed dan alleen
de bestuurlijke schaal. Te denken valt ook aan factoren als bestuurscultuur
en kwaliteit van de ambtelijke organisatie. Maar ook de mate en mogelijkheid
van het aangaan van verbanden met de gemeenschap beïnvloedt de kracht.
Daarnaast bestaat er niet op voorhand een causaal verband tussen de bestuurlijke
schaal (inwoneraantal) en bestuurskracht. Het kabinet komt om deze redenen
niet met een minimumnorm voor de omvang van gemeenten.Binnen het bredere scala aan oplossingen voor bestuurskrachtproblemen,
is er de oplossing van gemeentelijke herindeling. Hierna wordt verder ingegaan
op het vernieuwde Beleidskader voor gemeentelijke herindeling als één
van de oplossingen die kan bijdragen aan versterking van de kwaliteit van
het lokaal bestuur.2. Grondwettelijk en wettelijk kaderIn artikel 123, eerste lid, van de Grondwet is bepaald dat bij de wet
gemeenten kunnen worden opgeheven en nieuwe gemeenten kunnen worden ingesteld.
In de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi) is geregeld hoe achtereenvolgens
betrokken gemeenten, de betrokken provincie(s) en de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties het initiatief tot een herindeling kunnen nemen
en welke procedureregels hierbij in acht genomen moeten worden.Gelet op de verantwoordelijkheid die de wetgever op grond van artikel
123, eerste lid, van de Grondwet en de Wet arhi heeft, is een kader voor gemeentelijk
herindelingsbeleid nodig, dat inhoudelijke criteria formuleert aan de hand
waarvan herindelingsvoorstellen kunnen worden getoetst. Dit kader functioneert
wel tegen de achtergrond van de voornoemde context en ontwikkelingen. Daarbij
is het van belang te onderstrepen dat vanwege het maatschappelijke belang
er zorgvuldig moet worden omgegaan met oplossingen die het bestuurlijk functioneren
of mogelijk zelfs de zelfstandigheid van gemeenten raken.3. UitgangspuntenHet coalitieakkoordDe belangrijkste leidraad voor het kabinet voor het gemeentelijke herindelingsbeleid
ligt in de afspraken in het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord is de
volgende passage opgenomen over gemeentelijke herindeling: «Herindeling van gemeenten vindt plaats indien daarvoor voldoende lokaal
draagvlak bestaat. De verantwoordelijkheid voor de toetsing daarvan berust
bij het provinciebestuur; de wetgever toetst de voorstellen in principe uitsluitend
op het gevolgde proces».Deze afspraken uit het coalitieakkoord vragen op twee punten om een nadere
invulling die verderop in dit Beleidskader aan bod zal komen.– Hoeveel draagvlak is nodig om te kunnen spreken van «voldoende»
lokaal draagvlak? De vraag om verduidelijking van het draagvlakbegrip is ook
door het IPO, de VNG en afzonderlijke gemeenten en provincies aangedragen.
Verderop in dit Beleidskader zal dit nader worden uitgewerkt.– De vormgeving van de toetsing van het criterium van lokaal draagvlak
door de provincie en de procedurele toets van het gevolgde herindelingsproces
door het kabinet als medewetgever.Gemeentelijke herindeling «van onderop» blijft
uitgangspuntIn het vernieuwde Beleidskader blijft het centrale uitgangspunt dat gemeentelijke
herindeling «van onderop» dient plaats te vinden. Gemeentelijke
herindeling die van onderop plaatsvindt, heeft betrekking op de vraag op welk
bestuurlijk niveau het initiatief wordt genomen tot een herindelingsvoorstel.
Op grond van de Wet arhi kunnen zowel gemeenten als provincies een verzoek
tot herindeling, in de vorm van een herindelingsadvies, doen.De benadering van gemeentelijke herindeling van onderop is voor het kabinet
uitgangspunt, omdat het ervan overtuigd is dat de kwaliteit van het lokaal
bestuur is gebaat bij «herindeling op maat», wat tevens bijdraagt
aan draagvlak voor herindelingsvoorstellen. Tegen deze achtergrond zal het
kabinet zich terughoudend opstellen door het gevolgde proces in beginsel enkel
te toetsen op de hierna volgende criteria. Aldus wordt ruimte aan gemeenten
en provincies gelaten om tijdens het proces een zo goed mogelijke invulling
te kunnen geven aan een bestuurlijke oplossing die het beste past bij de specifieke
kenmerken en opgaven op lokaal (en regionaal) niveau. Dit kan naar het oordeel
van het kabinet het beste op lokaal en regionaal niveau worden ingeschat en
beoordeeld.Bij herindeling op initiatief van gemeenten zal sprake zijn van een gedeeld
inzicht van betrokken gemeenten dat de beste bestuurlijke oplossing voor versterking
van de eigen bestuurskracht is gelegen in samenvoeging van (delen van) gemeenten.Van gemeentelijke herindeling op initiatief van de provincie is sprake
in twee situaties, namelijk indien:1. de provincie het initiatief overneemt van gemeenten in de situatie
waarin er, naar het oordeel van de provincie, geen uitzicht bestaat op een
gezamenlijk gedragen voorstel van de gemeenten die betrokken zijn bij een
herindelingsproces;2. de provincie, al dan niet op verzoek van gemeenten, het initiatief
neemt tot herindeling op grond van haar verantwoordelijkheid voor het lokaal
bestuur binnen de provinciale grenzen. Uiteraard is het in dat geval wenselijk
dat de provincie daarbij streeft naar en werkt aan een zo groot mogelijk draagvlak
onder betrokken gemeenten. Tevens zal de provincie moeten motiveren waarom
zij het initiatief heeft genomen.In het coalitieakkoord is tevens opgenomen dat voor de wetgever de nadruk
dient te liggen op een procesmatige toets. De verantwoordelijkheid voor een
inhoudelijke toets in het geval van herindeling op initiatief van gemeenten
wordt nadrukkelijk neergelegd bij de provincie. Hetzelfde geldt uiteraard
indien de provincie zelf het initiatief (over)neemt bij het herindelingsproces.In dit vernieuwde Beleidskader zijn handvatten opgenomen om de inhoudelijke
toets door de provincie beter in te kunnen vullen. Tevens bevat het Beleidskader
een nadere uitwerking van de procedurele toets tijdens het wetgevingstraject
door het kabinet op grond van zijn medewetgevende verantwoordelijkheid. De
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft hier een bijzondere
verantwoordelijkheid op grond van de Wet arhi en zijn «systeemverantwoordelijkheid»
voor de organisatie en het functioneren van het openbaar bestuur. Verderop
in dit Beleidskader wordt ingegaan op de afzonderlijke rollen van de gemeenten,
de provincie, de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
het kabinet.Samenvattend biedt dit vernieuwde Beleidskader gemeentelijke herindeling:– een uitwerking op onderdelen van de toets door de provincie van
herindelingsvoorstellen op initiatief van gemeenten;– een verduidelijking van de rol van de provincie bij gemeentelijke
herindeling op initiatief van de provincie;– een nadere omschrijving van de toets door het kabinet als
medewetgever;– een verdere uitwerking van het draagvlakcriterium alsook de formulering
van procesmatige uitgangspunten voor toetsing;– de formulering van procesmatige uitgangspunten die in acht moeten
worden genomen bij de toetsing aan de overige criteria die in dit Beleidskader
gemeentelijke herindeling zijn opgenomen.Tot slot wordt in dit Beleidskader ingegaan op een aantal andere aspecten
van gemeentelijke herindeling, te weten de herindelingsscan, de verruiming
van de maatstaf herindeling, de toepassing van gemeentelijke toevoegingen
en de naamgeving van nieuwe gemeenten.Wet arhi blijft ongewijzigdTot besluit wordt opgemerkt dat met dit vernieuwde Beleidskader de regels
en voorschriften van de Wet arhi ongewijzigd blijven. Het zogeheten Wet arhi-proces,
dat moet worden doorlopen om te komen tot een wetsvoorstel, ondergaat dus
geen verandering. Een toelichting op het Wet arhi-proces wordt gegeven in «Handvatten voor gemeentelijke herindeling»
(april 2008), een uitgave van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en in «Gemeentelijke herindeling – Handleiding
voor de uitvoering» (2005), uitgegeven door de VNG.4. Bestuurlijke rolverdelingComplementariteitEen belangrijk aspect van een goed verloop van herindelingsprocessen is
de rolverdeling tussen overheden. De kaders voor deze rolinvulling worden
gegeven in de Wet arhi. Een elementaire voorwaarde in dat verband is complementariteit
tussen de drie bestuurslagen of complementair bestuur, waarbij het initiatief
wordt gelaten aan gemeenten en provincies. Waar het de onderlinge rolverdeling
tussen gemeenten en provincies betreft, dient voorop te staan dat gemeenten
als eerste aan zet zijn als het gaat om het vinden van oplossingen om hun
maatschappelijke opgaven beter te kunnen oppakken. Tegelijkertijd is het zo
dat gemeenten en provincies in deze discussie optrekken in partnerschap, vanuit
onderscheidenlijke verantwoordelijkheden in het belang van het lokaal bestuur.Voor een goede invulling van de rol van het kabinet als medewetgever zullen
procesmatige criteria meer nadruk moeten krijgen. Het gaat er om een zorgvuldige
balans te vinden in de rolverdeling tussen gemeenten en provincies, de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het kabinet. Bij het vinden
van een balans tussen deze rollen is het van belang dat gemeenten en provincies
ruimte wordt geboden voor de eigen belangenafweging. Dit past ook bij het
in het coalitieakkoord neergelegde uitgangspunt dat de effectiviteit van het
overheidsoptreden er bij is gebaat het aantal bestuurslagen dat zich met een
bepaald onderwerp bemoeit, te reduceren tot «(maximaal) twee»1. Dat vraagt tevens om een terughoudende opstelling van
het kabinet als medewetgever.Voor het kabinet is het noodzakelijk, wil het zich in beginsel kunnen
beperken tot een procesmatige toets, dat de kwaliteit van het proces dat geleid
heeft tot een herindelingsvoorstel toetsbaar is. Daarnaast is de motivering
van het herindelingsvoorstel, zoals beschreven in een herindelingsadvies,
een belangrijke richtsnoer voor toetsing door het kabinet. Dit vraagt tevens
om een goede invulling van deze verantwoordelijkheid door gemeenten en provincies.Wanneer deze rolverdeling nader wordt uitgewerkt voor de gemeenten, de
provincie en het kabinet, ontstaat het volgende beeld.a. GemeentenVoor het kabinet is het uitgangspunt dat gemeenten als eerste aan zet
zijn om een oplossing te vinden ter versterking van de eigen bestuurskracht,
indien deze tekortschiet. Gemeenten kunnen tot de conclusie komen dat de beste
oplossing voor geconstateerde problemen met bestuurskracht is gelegen in een
samenvoeging van (delen van) gemeenten. In termen van de Wet arhi is in dat
geval sprake van gemeenten die het verzoek doen tot herindeling in de vorm
van een herindelingsadvies dat door de betrokken gemeenteraden kan worden
vastgesteld. In de praktijk gaat daar in de afzonderlijke gemeenten een –
dikwijls langdurig – proces aan vooraf van discussie tussen college
en gemeenteraad, tussen het gemeentebestuur, ingezetenen en maatschappelijke
organisaties alsook tussen de gemeentebesturen van de betrokken gemeenten.b. ProvinciesWaar gemeenten zich op horen te stellen als belangrijkste woordvoerders
in deze discussie, vormen de provincies vanuit dit perspectief de moderator
in een proces waarbij gemeenten veelal ook in regionaal verband werken aan
hun bestuurskracht of bestuurlijke toekomst. Vanuit deze rol als moderator
dienen provincies waar nodig sturing te geven aan de discussie die kan leiden
tot een herindelingsvoorstel. Zoals aangegeven, hebben provincies ook een
bovenlokale verantwoordelijkheid die uitgaat boven de belangen van afzonderlijke
gemeenten. De invulling van deze verantwoordelijkheid kan voor de provincie
aanleiding zijn het initiatief te nemen of van gemeenten over te nemen. Daarbij
valt te denken aan de situatie waarin gemeentelijke initiatieven tot onvoldoende
resultaat hebben geleid of sprake is van zogeheten restproblematiek.Bij herindelingsprocessen zijn uiteraard altijd meerdere gemeenten betrokken.
Het valt gemeenten niet altijd licht unaniem te kiezen voor eenzelfde oplossingsrichting.
In een proces waarbij alle betrokken gemeenten en de provincie het erover
eens zijn dat er een duurzame bestuurlijke oplossing moet komen voor geconstateerde
bestuurskrachtproblemen, is het ook noodzakelijk dat daarover democratische
besluitvorming plaatsvindt. Dit zelfs als de beoogde oplossing niet door alle
betrokken gemeenten wordt gedragen. In dat geval ligt het op de weg van de
provincie het initiatief (over) te nemen en een bestuurlijke afweging te maken
die leidt tot een herindelingsvoorstel.c. Het kabinetDe verleiding kan groot zijn om op rijksniveau de afwegingen, die op gemeentelijk
en provinciaal niveau zijn gemaakt, als het ware «over te doen».
Dit strookt echter niet met het uitgangspunt dat herindeling van onderop moet
plaatsvinden.De inhoudelijke afwegingen moeten door betrokken gemeenten en de betrokken
provincie worden gemaakt. Dat betekent echter niet dat elk herindelingsvoorstel
zonder meer moet worden overgenomen. Als medewetgever heeft het kabinet immers
een eigen verantwoordelijkheid.Het kabinet neemt deze verantwoordelijkheid bij de vervolgfase, dat wil
zeggen wanneer een wetgevingstraject wordt doorlopen. Concreet betekent dit
dat het kabinet een herindelingsvoorstel zal beoordelen op:– het verloop van het proces dat heeft geleid tot een herindelingsadvies,
en– de motivering van de voorgestelde herindeling in het door de betrokken
gemeenten of de betrokken provincie opgestelde herindelingsadvies.Het kabinet initieert geen herindelingsvoorstellenHierboven is aangegeven, dat de Wet arhi de bevoegdheid toekent aan de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties om zelf het initiatief
te nemen tot gemeentelijke herindeling en daartoe voorstellen te doen aan de ministerraad. Zoals aangegeven, blijft de benadering van gemeentelijke
herindeling van onderop het uitgangspunt in het gemeentelijke herindelingsbeleid
dat het kabinet voor ogen heeft. Het kabinet zal daarom niet zelf herindelingsvoorstellen
initiëren. Aldus blijft het initiatief bij herindeling uitdrukkelijk
voorbehouden in eerste aanleg aan gemeenten en, waar aan de orde, aan de provincie.5. CriteriaGemeentelijke herindeling is geen wiskunde, dat betekent ook dat de omschrijving
en uitwerking van begrippen, criteria en procesvereisten niet gelezen moeten
worden als een checklist of formule. Uiteindelijk dient er op basis van alle
relevante feiten en omstandigheden een afweging gemaakt te worden over een
herindelingsvoorstel. Dat geldt in de voorbereidingsfase voor de betrokken
gemeenten en de betrokken provincie en in de wetgevingsfase voor het kabinet.
Om te kunnen beoordelen of en op welke wijze op basis van een herindelingsadvies
wetgeving in voorbereiding wordt genomen, zal ieder herindelingsadvies onder
meer worden getoetst aan een zestal criteria. Zoals hierboven is aangegeven,
zal het kabinet een herindelingsvoorstel ook toetsen op het gevolgde proces.De hieronder volgende criteria zijn in belangrijke mate richtinggevend,
maar niet absoluut. De praktijk leert dat in concrete situaties criteria onderling
kunnen conflicteren of dat er uiteenlopende conclusies kunnen worden getrokken
door de betrokken gemeenten over de toepassing van één criterium.
In dat geval zal dus een afweging moeten worden gemaakt tussen die criteria
respectievelijk tussen de standpunten en belangen van de betrokken gemeenten.a. Draagvlak«Draagvlak» is een centraal begrip bij gemeentelijke herindeling.
Het streven dient altijd zijn gericht op het bereiken van een zo groot mogelijk
draagvlak voor een herindelingsvoorstel. Draagvlak betekent echter niet altijd
unanimiteit in standpunt. Een oplossing die niet door alle betrokken partijen
wordt gedragen, kan alleen dan worden gekozen als er daaraan een zeer zorgvuldig
proces vooraf is gegaan.Daarbij is het van belang op te merken dat er een onderscheid kan worden
gemaakt tussen drie vormen van draagvlak, te weten: bestuurlijk en maatschappelijk
draagvlak op lokaal niveau en bestuurlijk draagvlak op regionaal niveau.Bestuurlijk draagvlak bij herindeling op initiatief van
gemeentenOnder bestuurlijk draagvlak voor herindelingsvoorstellen op initiatief
van gemeenten wordt begrepen de democratische legitimatie van deze voorstellen
aan de hand van de besluitvorming in de gemeenteraden van de betrokken gemeenten.
Indien de gemeenteraden van de betrokken gemeenten een herindelingsadvies
hebben vastgesteld, duidt dit op bestuurlijk draagvlak voor een herindelingsvoorstel.
Vervolgens geven gedeputeerde staten hun zienswijze op het herindelingsadvies,
waarmee een einde komt aan de voorbereidingsfase van het Wet arhi-proces.Lokaal draagvlak bij herindeling op initiatief van provinciesHet is denkbaar dat er geen overeenstemming bestaat tussen gemeenten die
zijn betrokken bij een herindelingsdiscussie over de gewenste oplossing. In
termen van de Wet arhi-procedure is dan geen sprake van unanimiteit in bestuurlijk
draagvlak voor een herindelingsontwerp of herindelingsadvies. In dat geval
doet zich de vraag voor, die overigens ook de Taakgroep d’Hondt
opwerpt, in hoeverre één gemeente (of een minderheid van gemeenten)
een herindeling kan tegenhouden waarvoor echter wel bestuurlijk draagvlak
bestaat onder de overige betrokken gemeenten en bij de betrokken provincie.Uit het uitgangspunt van herindeling van onderop vloeit voort dat de betrokken
provincie in dat geval aan zet is een afweging te maken om het initiatief
tot een herindelingsvoorstel (over) te nemen. De provincie heeft daarbij een
eigenstandige verantwoordelijkheid. Indien zij van oordeel is dat een provinciaal
herindelingsvoorstel noodzakelijk is maar moet constateren dat daarvoor unaniem
lokaal draagvlak ontbreekt, is het aan de provincie te beoordelen of kan worden
volstaan met «voldoende» lokaal draagvlak, in de zin van het aantal
betrokken gemeentebesturen dat het voorstel steunt.Tot slot wordt opgemerkt dat bij weging van het lokale draagvlak geldt,
dat dit altijd in samenhang moet worden gezien met de voorwaarde van een zorgvuldig
herindelingsproces en met de overige, hieronder volgende criteria.Procesmatige criteriaBij gemeentelijke herindeling op initiatief van de provincie gelden de
volgende procesmatige criteria ter bepaling van de mate van bestuurlijk lokaal
en regionaal draagvlak:– er dient voldoende te zijn aangetoond dat de provincie gestreefd
heeft naar en gewerkt heeft aan een zo groot mogelijk bestuurlijk draagvlak
voor het provinciale herindelingsvoorstel onder de betrokken gemeenten;– de betrokken gemeenten zijn in de gelegenheid gesteld alternatieven
aan te dragen;– omliggende en/of naburige gemeenten, die een belang (kunnen) hebben
bij de voorgenomen herindeling, zijn uitgenodigd hun zienswijze te geven op
en alternatieven aan te geven ten aanzien van het provinciale herindelingsontwerp;– deze alternatieven zijn door de provincie, in samenspraak met
de gemeenten waarop de voorgenomen herindeling betrekking heeft, beoordeeld;– de provincie motiveert waarom het naar haar oordeel wenselijk
of noodzakelijk is dat een gemeente waarvan de gemeenteraad een negatieve
zienswijze heeft ingediend op het provinciale herindelingsontwerp, niettemin
toch in het provinciale herindelingsvoorstel moet worden opgenomen.Maatschappelijk draagvlakBij het bepalen van de mate van maatschappelijk draagvlak voor gemeentelijke
herindeling geldt het uitgangspunt dat gemeenten zelf verantwoordelijk zijn
voor het betrekken van de inwoners en andere belanghebbenden bij het herindelingsproces.
Het is de verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur in een representatieve
democratie om te investeren in maatschappelijk draagvlak, maar tevens ook
om lokale opvattingen en belangen tegen elkaar af te wegen. Dat betekent dat
in het herindelingsadvies aandacht moet wordt besteed aan de initiatieven
die het gemeentebestuur heeft ondernomen om maatschappelijk draagvlak te organiseren,
onder meer door aan te geven op welke wijze het gemeentebestuur inwoners en
maatschappelijke organisaties betrokken heeft gedurende verschillende fasen
van het herindelingsproces. Daarnaast bevat het herindelingsadvies een weergave
van de ingediende zienswijzen en wordt tevens aangegeven wat daarmee inhoudelijk
is gedaan.Uit het uitgangspunt dat het gemeentebestuur primair verantwoordelijk
is voor het organiseren van maatschappelijk draagvlak vloeit overigens voort
dat de provincie op haar beurt voor de beoordeling van het draagvlak de standpunten
van de gemeenteraden als uitgangspunt zal nemen.Regionaal draagvlakGemeentelijke herindeling heeft vrijwel altijd invloed op het beleid van
omliggende of naburige gemeenten en op bestuurlijke verhoudingen in de regio.
Daarom is het van belang dat omliggende of naburige gemeenten in staat worden
gesteld hun zienswijze te geven op een voorgenomen herindeling. Aldus kan
worden getoetst of sprake is van voldoende regionaal bestuurlijk draagvlak.
Daarbij worden de volgende procesmatige uitgangspunten in acht genomen:– bij een herindelingsproces op initiatief van gemeenten worden
omliggende en/of naburige gemeenten, die een belang (kunnen) hebben bij een
voorgenomen gemeentelijke herindeling, uitgenodigd hun zienswijze te geven
op het herindelingsontwerp;– bij een negatieve zienswijze van een of meer omliggende en/of
naburige gemeenten dient in het herindelingsadvies te zijn aangegeven waarom
het herindelingsproces toch is voortgezet. In een dergelijk geval beoordeelt
de provincie welk belang het zwaarste weegt: de voortzetting van het herindelingsproces
of de aangedragen bezwaren. Deze afweging van de provincie wordt opgenomen
in de zienswijze van gedeputeerde staten op een door betrokken gemeenten vastgesteld
herindelingsadvies respectievelijk in het provinciale herindelingsadvies dat
door provinciale staten wordt vastgesteld.b. BestuurskrachtIn het belang van de inwoners en lokale gemeenschappen dient een nieuw
te vormen gemeente te beschikken over voldoende bestuurskracht. In essentie
kan worden gesteld dat gemeenten bestuurskrachtig zijn als zij in staat zijn
hun maatschappelijke opgaven op te pakken en wettelijke taken adequaat te
vervullen waarbij recht wordt gedaan aan en in het belang van hun maatschappelijke
omgeving. Hierdoor kunnen gemeenten kwalitatief goed bestuur bieden en goede
dienstverlening leveren die voldoet aan de eisen van deze tijd. Bij de verkenning
van gemeentelijke herindelingen dient de bestuurskracht van nieuw te vormen
gemeenten daarom goed ingeschat te worden. Daarbij geldt een aantal overwegingen.
Wij denken daarbij aan nieuw te vormen gemeenten, die:– voldoende in staat zijn ambities te formuleren en te realiseren;– voldoende bestuurskrachtig zijn (met bestuurders met de juiste
kwaliteiten) als het gaat om bestuurlijke sturing te geven aan besluitvorming
over, uitvoering van en verantwoording over beleid;– over een ambtelijke organisatie beschikken die voldoende robuust
is en die in staat is taken en verantwoordelijkheden adequaat en op een professionele
wijze uit te oefenen. De organisatie van de nieuwe gemeente is in personele
zin minder kwetsbaar en heeft een versterkte positie op de arbeidsmarkt;– in staat zijn een goede bijdrage te leveren aan de oplossing van
maatschappelijke opgaven en het oppakken van taken die in de regio aan de
orde zijn;– de regierol oppakken naar medeoverheden en maatschappelijke partners,
waarbij het gaat om de mate waarin de gemeente zich weet te verbinden met
relevante partijen en hier een sturende dan wel regisserende rol vervult om
maatschappelijke opgaven op te pakken en de eigen ambities weet te realiseren;– bij de vormgeving van beleid voldoende rekening houden met de
diversiteit van de verschillende lokale gemeenschappen. Dit vertaalt zich
bijvoorbeeld in een adequate interactie met de samenleving (burgers
en maatschappelijk middenveld) en een visie op binnengemeentelijke decentralisatie
of ambtelijke deconcentratie, in een actief kernenbeleid of wijkgericht werken.Het is daarbij essentieel dat gemeenten zelf verantwoordelijk zijn en
deze verantwoordelijkheid invullen voor het periodiek opzetten en verrichten
van bestuurskrachtonderzoeken. Tevens is het van belang dat over de uitkomsten
van het bestuurskrachtonderzoek en de naar aanleiding daarvan toezegde maatregelen
van het college het debat wordt gevoerd met de gemeenteraad, maatschappelijke
partners en medeoverheden, waaronder de provincie en andere gemeenten.Procesmatige criteria bestuurskrachtBij de beoordeling van de mate van bestuurskracht zijn de volgende procesmatige
criteria van toepassing:– in een door de provincie geïnitieerd herindelingsadvies wordt
gemotiveerd aangegeven in welke mate de bestuurskracht van de betrokken gemeenten
een rol heeft gespeeld;– een herindelingsadvies bevat tevens een inschatting van de bestuurskracht
van de nieuw te vormen gemeente. Daarbij wordt in ieder geval ingegaan op
de hierboven genoemde overwegingen betreffende «bestuurskracht»;– het totale oordeel over de bestuurskracht van de nieuw te vormen
gemeente dient positief te zijn. Wanneer het herindelingsvoorstel tot stand
komt op initiatief van de gemeenten, is de inschatting van de provincie hierover
van belang.c. DuurzaamheidWanneer een gemeentelijke herindeling wordt nagestreefd, is het van belang
dat de beoogde nieuwe gemeente goed is toegerust voor een langere periode.
Voorkomen moet worden, dat de nieuwe gemeente binnen afzienbare termijn wederom
bij een herindeling wordt betrokken, en aldus van de ene in de andere herindelingsdiscussie
terecht komt. Die mogelijkheid wordt niet alleen bepaald door omstandigheden
binnen de nieuwe gemeente, maar ook door haar directe omgeving. Dit betekent
dat afwegingen met betrekking tot duurzaamheid, voor zover van toepassing,
ook in een regionale context inzichtelijk moeten worden gemaakt in een herindelingsadvies.
Ten aanzien van een herindelingsvoorstel zal dus ook vooraf moeten worden
getoetst of sprake is van andere, meer voor de hand liggende gemeenten die
bij het herindelingsproces betrokken zouden moeten worden.Procesmatige criteria duurzaamheidBij de beoordeling van de mate van duurzaamheid van nieuw te vormen gemeenten
zijn de volgende criteria van toepassing:– een herindelingsadvies bevat een inschatting van de duurzaamheid
mede in relatie tot de regionale omgeving van de nieuw te vormen gemeente.
Daarbij wordt in ieder geval ingegaan op de hierboven genoemde overwegingen
met betrekking tot «duurzaamheid»;– het totale oordeel over de duurzaamheid van de nieuw te vormen
gemeente dient positief te zijn. Wanneer het herindelingsvoorstel tot stand
komt op initiatief van de gemeenten, is de inschatting van de provincie hieromtrent
van belang.d. Interne samenhang van de nieuwe gemeenteHet is van betekenis dat de nieuwe gemeente een logische interne samenhang
kent, die identiteit geeft aan de nieuwe bestuurlijke eenheid. Een gemeente
dient optimaal dienstbaar te zijn aan de onderscheidenlijke lokale gemeenschappen.Hierdoor zal de nieuwe gemeente veelal een stevige positie verkrijgen,
waarbij de inwoners zich verbonden kunnen gaan voelen met de nieuwe gemeentelijke
gemeenschap als geheel. De aard van interne samenhang kan heel verschillende
uitingsvormen hebben: cultureel, sociaal, economisch, geografisch, enzovoort.
Voorkomen moet worden, dat de nieuwe gemeente niet meer is dan een administratieve
eenheid waarmee inwoners en maatschappelijke organisaties zich niet of nauwelijks
verbonden voelen. Dit vraagt een gemeenschappelijke visie van de betrokken
gemeenten op welke wijze de nieuw te vormen gemeente inwoners en gemeenschappen
kan betrekken bij de vormgeving, en indien gewenst, bij de uitvoering van
beleid. Dit kan bijvoorbeeld door gebiedsgericht werken, een actief kernenbeleid
of een bepaalde rol te geven aan dorps- of wijkraden.Procesmatig criterium interne samenhangEen herindelingsadvies bevat een beschrijving van de mate van interne
samenhang van de nieuw te vormen gemeente. Daarbij wordt in ieder geval ingegaan
op de hierboven genoemde overwegingen.e. Regionale samenhang en evenwichtDe nieuw te vormen gemeente moet niet alleen een goede interne samenhang
vertonen; minstens zo belangrijk is dat wordt aangegeven wat de voorziene
effecten zijn voor de samenhang en het evenwicht in de regio. Versterking
van de regionale bestuurlijke verhoudingen kan expliciet een reden zijn voor
een herindelingsvoorstel. Evenwichtige regionale bestuurlijke verhoudingen
houden in, dat de nieuwe gemeente een bestuurlijke partner is die in staat
is een meerwaarde te leveren bij het oppakken van regionale opgaven en taken.
Dit in samenwerking met andere gemeenten, intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
en de provincie.De bijdrage die een nieuwe gemeente in regionaal verband kan leveren heeft
niet alleen betrekking op een goede taakuitoefening voor het eigen gebied.
Versterking van de regionale bestuurskracht van gemeenten kan nodig zijn om
economische, ruimtelijke en sociaal-maatschappelijke functies eenduidiger
te verdelen binnen de regio. Herindeling kan aldus de randvoorwaarden scheppen
voor complementair bestuur en voor minder onderlinge concurrentie. Tot slot
moet worden voorkomen, dat zogeheten «restproblematiek» ontstaat.
Door de vorming van een nieuwe gemeente mogen omliggende gemeenten niet onnodig
in hun ontwikkeling worden belemmerd, waardoor het toekomstperspectief van
deze gemeenten ongunstig wordt beïnvloed. De beoordeling van de mate
van regionale samenhang en evenwicht is in het bijzonder een verantwoordelijkheid
van de provincie, die een afweging zal moeten maken tussen het criterium van
draagvlak en het bovenlokale belang van bestuurskrachtige gemeenten die beter
in staat zijn (ook) de regionale opgaven op te pakken.Procesmatig criterium regionale samenhang en evenwichtEen herindelingsadvies bevat een beschrijving van de voorziene effecten
van de beoogde herindeling voor de samenhang en het evenwicht in de regio.Indien met het herindelingsvoorstel expliciet een versterking van de regionale
bestuurskracht van de betrokken gemeenten wordt beoogd, wordt dit in het herindelingsadvies
gemotiveerd.f. Planologische ruimtebehoefteEen voorstel tot herindeling kan zijn oorsprong hebben in de als noodzakelijk gevoelde behoefte aan een bestuurlijke oplossing van ruimtelijke
knelpunten. Ruimtelijke knelpunten dienen zich aan wanneer een gemeente bij
het oppakken van haar ruimtelijke, maatschappelijke en economische opgaven
rekening moet houden met omliggende gemeenten. Gemeenten kunnen letterlijk
en figuurlijk gesproken tegen grenzen oplopen bij hun planologische, maatschappelijke
en economische ambities. Het heeft de voorkeur van het kabinet dat grensoverschrijdende
vraagstukken die te maken hebben met ruimtelijke knelpunten door middel van
intergemeentelijke samenwerking worden aangepakt, mits democratische legitimiteit
en controle goed geborgd zijn. Er kan echter een situatie ontstaan waarin
gemeenten of de provincie constateren dat een duurzame bestuurlijke oplossing
is geboden in de vorm van gemeentelijke herindeling.6. Financiële aspectena. HerindelingsscanOm de discussie en het herindelingsproces op lokaal niveau te faciliteren,
heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in samenwerking
met de provincies de herindelingsscan ontwikkeld. Een dergelijke scan wordt
uitgevoerd door het ministerie in samenwerking met de betrokken provincie
op verzoek van gemeenten die betrokken zijn bij een herindelingsproces. Met
de herindelingscan wordt beoogd gemeenten vroegtijdig een instrument in handen
te geven waarmee gestuurd kan worden op bestuurlijke en financiële vraagstukken.
De herindelingsscan speelt in op de behoefte aan een integrale benadering
van bestuurlijk en financiële vraagstukken bij gemeenten. Hiermee wordt
beoogd een aantal veranderingen dat een mogelijke herindeling met zich meebrengt
transparanter te maken en daarmee het besluitvormings- en fusieproces te faciliteren.Aan de hand van de herindelingsscan kunnen gerichte aandachtspunten voor
het (financieel) beleid van de nieuw te vormen gemeente worden bepaald. Ook
wordt inzicht verkregen in de bouwstenen van de nieuw op te stellen begroting.
Daarnaast kunnen gesignaleerde verbeterpunten en risico’s beter worden
aangepakt dan wel beheerst gedurende het fusieproces. Voor de herindelingsscan
wordt uitgegaan van de nieuw te vormen (fictieve) gemeente. In aanvulling
op een reguliere begrotingsscan zal in een herindelingsscan aandacht worden
besteed aan:– de effecten van de voorgenomen herindeling op de algemene uitkering
van het gemeentefonds;– het doel en de berekening van de (tijdelijke) verdeelmaatstaf
herindeling en duiding van mogelijke frictiekosten;– de mogelijke effecten op de belastingen en de bijbehorende tarieven;– de financiële positie van de afzonderlijke gemeenten die
zijn betrokken bij het herindelingsproces.b. Verhoging maatstaf herindelingHet kabinet onderschrijft het uitgangspunt van de Taakgroep d’Hondt
dat onzekerheid over de financiën van nieuwe gemeenten geen eigenstandige
belemmering mag zijn voor gemeentelijke herindeling. Daarom heeft het kabinet
besloten de maatstaf herindeling te verruimen door de vaste voet (het vaste
bedrag) van de maatstaf herindeling in het vervolg te bepalen op basis van
twee raadsperiodes. In de decembercirculaire 2008 wordt dit nader toegelicht.7. Overige aspectena. Toepassing gemeentelijke toevoegingenOp grond van de Wet arhi bestaat de mogelijkheid (delen van) gemeenten toe te voegen aan andere gemeenten in de vorm van wijziging van de
gemeentelijke grenzen. De gemeente waaraan gebied wordt toegevoegd, wordt
op deze wijze niet opgeheven. Hierbij wordt gebruik gemaakt van artikel 1,
eerste lid, onderdeel b, van de Wet arhi dat bepaalt dat een wijziging van
de gemeentelijke indeling kan bestaan uit «het opheffen en instellen
van gemeenten alsmede uit een wijziging van gemeentegrenzen die naar verwachting
het inwonertal van tenminsteéén van de betrokken gemeenten met
10% of meer zal doen toe- of afnemen». In deze gevallen is dus
geen sprake van een grenscorrectie, waarbij de verwachte toe- of afname van
het inwonertal van één van de betrokken gemeenten minder dan
10 procent bedraagt (zie artikel 1, eerste lid, onderdeel d, van de Wet arhi),
maar van een «gemeentelijke toevoeging». De figuur van gemeentelijke
toevoeging kan alleen bij wet worden toegepast (daarin ligt een ander onderscheid
met een grenscorrectie, waarvoor geen wettelijke basis vereist is; zie artikel
3, tweede lid, van de Wet arhi).Gevolgen voor inwonersTer voorbereiding van een voorstel tot gemeentelijke toevoeging moet het
Wet arhi-proces worden doorlopen alvorens een wetsvoorstel in overweging kan
worden genomen. Daarmee is de voorbereidingsprocedure voor inwoners en andere
belanghebbenden met dezelfde waarborgen omkleed als in het geval van gemeentelijke
samenvoeging. Bovendien schrijft artikel 52, tweede lid, onderdeel b, van
de Wet arhi voor dat ook bij gemeentelijke toevoeging sprake dient te zijn
van het houden van tussentijdse raadsverkiezingen.Maatschappelijk draagvlakHet is om een aantal redenen lastig algemene uitspraken te doen over maatschappelijk
draagvlak voor gemeentelijke toevoegingen in vergelijking met gemeentelijke
samenvoegingen. In de eerste plaats komen voorstellen tot gemeentelijke toevoegingen
nog relatief weinig voor, zodat een zinvolle vergelijking nauwelijks mogelijk
is.Daarnaast zal het in de praktijk verschil uitmaken op grond van welke
overwegingen de keuze wordt gemaakt gebied van een of meer gemeenten toe te
voegen aan een andere gemeente. Het ligt in de rede dat factoren als de onderlinge
maatschappelijke, culturele, economische oriëntatie en verbondenheid
van de inwoners van de betrokken gemeenten een belangrijke rol spelen. Tegen
deze achtergrond is bijzondere aandacht voor het voornoemde criterium van
interne samenhang op zijn plaats.Overwegingen bij gemeentelijke toevoegingenDe overweging die in de praktijk een belangrijke, zo niet doorslaggevende,
rol speelt bij de keuze voor gemeentelijke toevoeging is dat er een als minder «zwaar»
ervaren fusieproces hoeft te worden gevolgd. Dit omdat de gemeente waaraan
gebied wordt toegevoegd, niet wordt opgeheven en waarvan dus de bestuurlijke
en administratieve organisatie intact blijft. Een bijkomende overweging kan
zijn, dat (per saldo) de toename van bestuurlijke en administratieve lasten
beperkt blijft, vooral als sprake is van toevoeging van (delen van) kleinere
gemeenten aan een grotere gemeente.RechtsgevolgenToepassing van gemeentelijke toevoeging heeft bijzondere rechtsgevolgen.
Zo leidt de toepassing van de artikelen 21, 28, 30 en 59 van de Wet arhi tot
afwijkende consequenties ten aanzien van de gemeente waaraan gebied
wordt toegevoegd. Het betreft hier een minder zwaar financieel toezicht, het
van kracht blijven van gemeentelijke verordeningen, het in functie blijven
van burgemeester, secretaris en griffier en geen verplichte organisatiebrede
reorganisatie waarbij personeel opnieuw moet worden geplaatst. Indien toevoeging
ontstaat door afsplitsing van gebied van een of meer gemeenten is het verder
noodzakelijk dat bepaalde rechten en verplichtingen worden overgedragen aan
de gemeente waaraan gebied wordt toegevoegd. De Wet arhi sluit namelijk verdeling
van een aantal rechten en verplichtingen over twee gemeenten uit. Het betreft
de rechten en verplichtingen zoals genoemd in de artikelen 44, eerste lid,
48, tweede lid, 59, eerste lid, 70, eerste lid, en 71, derde lid, van de Wet
arhi.Er is één aspect van gemeentelijke samenvoeging dat naar
het oordeel van het kabinet bijzondere aandacht vraagt. Het betreft de rechts-
en arbeidsmarktpositie van het personeel. Omdat geen verplichte organisatiebrede
reorganisatie hoeft te worden gevolgd voor de gemeente waaraan gebied wordt
toegevoegd, kan sprake zijn van een ongelijke uitgangspositie tussen het personeel
van de bij de toevoeging betrokken gemeenten. Dit zal vooral van toepassing
kunnen zijn voor personeel dat overkomt van de betrokken gemeente(n) waarvan
gebied wordt afgestaan. Indien nodig, zullen vooraf afspraken moeten gemaakt
tussen de betrokken gemeenten om ongelijkheid in rechts- en arbeidsmarktpositie
van het personeel weg te nemen.Aanvullend inhoudelijk criterium voor toepassingDe recente praktijk leert dat de belangstelling van gemeenten voor gemeentelijke
samenvoegingen aan het toenemen is.Gemeentelijke toevoegingen onderscheiden zich op één wezenlijk
punt van gemeentelijke samenvoegingen; de gemeente waaraan gebied wordt toegevoegd
wordt, anders dan bij samenvoeging, niet opgeheven. Dit heeft, zoals aangegeven,
afwijkende consequenties op grond van de Wet arhi. Dat biedt gemeenten waaraan
gebied wordt toegevoegd bepaalde organisatorische en inhoudelijke voordelen
(zoals het van kracht blijven van verordeningen) ten opzichte van gemeenten
die wel worden opgeheven.Om deze redenen is het kabinet van oordeel dat gemeentelijke toevoegingen
uitzondering moeten blijven in het gemeentelijke herindelingsbeleid. Er dient
naar de mening van het kabinet sprake te zijn van proportionaliteit tussen
de omvang van territoriale toevoeging en de voordelen die dit de betrokken
gemeenten kan opleveren. Dat vraagt tevens om een objectieve norm voor de
omvang van gebied (en daarmee het aantal inwoners) dat kan worden toegevoegd
die rechtvaardigt dat een gemeente waaraan gebied wordt toegevoegd niet wordt
opgeheven. Het kabinet zal bij toetsing van voorstellen tot gemeentelijke
toevoeging uitgaan van het criterium, dat het inwonertal van de gemeente waaraan
gebied wordt toegevoegd met ten hoogste 10 procent kan toenemen. Wordt dit
getal overschreden, dan dient sprake te zijn van een voorstel tot gemeentelijke
samenvoeging en dus van opheffing van alle betrokken gemeenten. De provincie
heeft hier een toetsende rol. Met het 10-procentcriterium wordt hetzelfde
getal gehanteerd als voor het onderscheid tussen een grenswijziging en een
grenscorrectie, zoals omschreven in de Wet arhi.Procesmatige criteriaBij de beoordeling van voorstellen tot gemeentelijke toevoeging door betrokken
gemeenten of de betrokken provincie zijn de volgende procesmatige criteria
van toepassing:– het voorstel dient ondersteund te worden door de betrokken gemeenten
en de betrokken provincie in de vorm van een herindelingsadvies en/of door
een positieve zienswijze door gedeputeerde staten;– de provincie kan, bij een verzoek van gemeenten, aanvullende eisen
stellen;– het kabinet kan, bij een verzoek van gemeenten of provincie, aanvullende
eisen stellen;– het kabinet kan een verzoek tot gemeentelijke toevoeging weigeren
op grond van een eigenstandige afweging.b. Naamgeving van de nieuwe gemeenteOnderdeel van het herindelingsproces is de naamgeving van de nieuw te
vormen gemeente. Ervaring leert dat de naamgeving een samenbindend element
kan zijn tussen betrokkenen in een herindelingsproces, vooral in de fase na
afronding van het herindelingsadvies. Het valt betrokken gemeenten namelijk
niet altijd licht al in de fase van het herindelingsadvies (tijdig) te komen
met een gezamenlijk gedragen voorstel. Tegen deze achtergrond wordt in herindelingsadviezen
vaak volstaan met «werktitels» of «voorlopige» namen
voor nieuw te vormen gemeenten. Dit kan echter vertragend werken voor het
wetgevingsproces.Het belang van tijdige indiening van herindelingsvoorstellen en de termijnen
die daarbij in acht zouden moeten genomen worden, is door de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties nog eens onderstreept in zijn brief
van 24 november 2005 (Kamerstukken II, 2005/06, 30 358, nr. 4).Tegen deze achtergrond verdient het de voorkeur dat betrokken gemeenten
in het herindelingsadvies komen met een definitieve naamgeving voor de nieuw
te vormen gemeente of zo snel mogelijk daarna. Indien gemeentelijke besluitvorming
over de definitieve naamgeving uitblijft of indien daarop voor het vervolg
van het wetgevingstraject niet kan worden gewacht, hanteert het kabinet het
beleid dat in een wetsvoorstel de naam van de grootste betrokken gemeente
wordt opgenomen als naamgeving van de nieuw te vormen gemeente. Tot besluit
moet daarbij worden aangetekend dat gemeenten op grond van artikel 158 van
de Gemeentewet de bevoegdheid hebben hun naam op enig moment te wijzigen.XNoot1Coalitieakkoord tussen de Tweede Kamerfracties van CDA, PvdA en ChristenUnie,
7 februari 2007, p. 36. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28750-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl