Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2006; Brief minister ter aanbieding rapport 'De betekening en executie van verstekvonnissen'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-VI, nr. 25

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

17-11-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-VI nr. 25

07-11-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Samenvatting belangrijkste bevindingen en aanbevelingen
rapport3. Beleidsreactie3.1 Reeds in de praktijk door het OM in gang gezette verbetermaatregelen3.2 Structurele verbetermaatregelen3.2.1. Verbetermaatregelen op korte termijn3.2.2. Verbetermaatregelen op lange(re) termijn3.3. Wetgeving4. Tot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30300-VI, nr. 25 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 29 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 VIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Justitie
(VI) voor het jaar 2006nr. 25BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 7 november 20051. InleidingGraag bied ik u hierbij ter kennisneming aan het rapport «De betekening
en executie van verstekvonnissen»1, een
onderzoek dat de B&A groep in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoeks-
en Documentatie Centrum (WODC) heeft verricht. De centrale vraagstelling van
het onderzoek luidde: «Welke problemen doen zich voor in de praktijk
van de betekening en de tenuitvoerlegging van verstekvonnissen en in welke
omvang? In hoeverre is het domiciliestelsel denkbaar als oplossing?»Aanleiding voor het onderzoek vormde het rapport «Betekening van
dagvaardingen» uit 2003. Dat rapport kwam van een gemengde werkgroep
die wet en uitvoering van de betekening in strafzaken heeft onderzocht. Conclusie
van dit rapport was dat binnen het bestaande stelsel nog verbetering mogelijk
was. Eén onderwerp verdiende volgens de werkgroep nader onderzoek,
namelijk dat van de verstekvonnissen die niet (tijdig) onherroepelijk worden
en mede daardoor niet tot executie komen.In het onderzoek zijn vier onderzoeksmethoden gehanteerd. Allereerst zijn
kwantitatieve gegevensbestanden van zowel CBS als het Openbaar Ministerie
(hierna: OM) geanalyseerd. Vervolgens zijn op de parketten Amsterdam, Arnhem
en Almelo 450 strafdossiers van verstekvonnissen bestudeerd. Voorts zijn in
bovengenoemde arrondissementen twaalf praktijkdeskundigen (executiespecialisten)
geïnterviewd. Tot slot is de betekenings- en executiepraktijk in Duitsland
in kaart gebracht.Na een korte samenvatting van de belangrijkste bevindingen en aanbevelingen
uit het onderzoeksrapport, waarbij ik enkele nuanceringen aanbreng, neem ik
de gelegenheid vervolgens graag te baat u in te lichten over de wijze waarop
het OM in de praktijk reeds omgaat met een deel van de aanbevelingen van de
onderzoekers en welke meer structurele verbetermaatregelen het College van
procureurs-generaal (hierna: College) inmiddels in gang heeft gezet in het
kader van het Veiligheidsprogramma (zie maatregel 88: versterking
van de rol van het OM in de executiefase).2. Samenvatting belangrijkste bevindingen en aanbevelingen
rapportDe onderzoekers hebben, zoals hiervoor vermeld, twee verschillende gegevensbestanden
onderzocht: enerzijds gegevens van het CBS met betrekking tot verstekvonnissen
in rechtbankzaken (misdrijven) gewezen in de jaren 2001–2003 en anderzijds
gegevens uit het bedrijfsprocessensysteem van het OM (OMdata), met betrekking
tot alle verstekvonnissen (dus zowel rechtbank- als kantonzaken: misdrijven
en overtredingen) gewezen in het jaar 2001. Hun belangrijkste bevindingen
zijn als volgt samen te vatten:• uit het CBS-bestand blijkt dat 60% van de verstekvonnissen
binnen de onderzochte periode onherroepelijk is geworden, m.a.w. 40%
niet. Voor die zaken is althans geen onherroepelijkheidsdatum bij het CBS
bekend. In absolute aantallen gaat het om 50 728 zaken over de beschouwde
drie jaar, dat is 15% van het totaal aantal vonnissen in rechtbankzaken
in die periode. Ik wijs er op – en dat constateren de onderzoekers ook –
dat het percentage van 40% dat niet onherroepelijk is geworden nog
kan dalen, omdat deze vonnissen in een later stadium alsnog onherroepelijk
kunnen zijn geworden. Dit geldt met name voor de verstekvonnissen die dateren
uit 2003. Deze zijn immers niet verder in de tijd gevolgd;• uit het OMdata-bestand blijkt dat van de bijna 188 000 vonnissen
met strafoplegging uit 2001, uiteindelijk 13 832 zaken niet binnen de
onderzochte periode onherroepelijk zijn geworden. Dat is ruim 7% van
alle vonnissen met strafoplegging;• uit het aanvullende dossieronderzoek blijkt dat het in verstekzaken
grofweg om twee typen veroordeelden gaat. Ten eerste betreft het een groep
personen die niet of niet correct staat ingeschreven in de GBA, omdat zij
veelvuldig van adres wisselt of het GBA-adres slechts als postadres gebruikt
en feitelijk elders verblijft (vooral personen zonder vaste woon- of verblijfplaats,
zoals daklozen, verslaafden of illegale vreemdelingen). Ten tweede gaat het
om een categorie notoire (verkeers)overtreders die de daadwerkelijke executie
er willens en wetens op aan laat komen;• met betrekking tot de CBS-gegevens is in het rapport een uitsplitsing
gemaakt naar soort delict. Onder deze zaken bevindt zich ook een beperkt aantal
als ernstig aan te duiden misdrijven, pogingen daartoe inbegrepen. Het ging
daarbij om feiten waarbij kennelijk onvoldoende termen aanwezig waren voor
toepassing, respectievelijk voortduring, van de voorlopige hechtenis (anders
had het probleem van de betekening zich immers niet voorgedaan). Desalniettemin
acht ik dit een ongewenste situatie;• uit het onderzoek blijkt voorts dat de feitelijke betekening van
de dagvaarding en het vonnis kwalitatief beter zou kunnen worden uitgevoerd.
De huidige betekeningsprocedure is bovendien complex en foutgevoelig, zo constateren
de onderzoekers op basis van de interviews met de praktijkdeskundigen.De onderzoekers doen op basis van hun bevindingen de volgende aanbevelingen:• in de praktische uitvoering van de betekeningsregeling kan er naar
de mening van de onderzoekers nog winst worden behaald. Door het verder ontwikkelen
van de persoonsgerichte aanpak kunnen bepaalde categorieën veroordeelden
beter worden bereikt, bijvoorbeeld door inzet van speciale betekeningsteams
en/of inschakeling van de parketpolitie en betekenen buiten kantooruren. Ook
een betere instructie aan TPG Post is voorstelbaar. Verder zouden
financiële prikkels kunnen worden geïntroduceerd om de betekeningsprocedure
te verbeteren;• uit het onderzoek blijkt geen uitgesproken voorkeur voor de invoering
van een domiciliestelsel als oplossing voor de betekeningsproblematiek.1 Wel zou kunnen worden overwogen de betekening aan een
opvangadres (voor bijvoorbeeld daklozen, verslaafden en illegale vreemdelingen)
mogelijk te maken. Volgens de onderzoekers biedt het Duitse systeem hier interessante
aanknopingspunten.3. BeleidsreactieIk hecht eraan voorop te stellen dat ik de hierboven weergegeven bevindingen
van de onderzoekers zorgelijk vind. Ik onderschrijf dan ook de noodzaak van
de maatregelen die reeds bij het OM in gang gezet zijn en die nog zullen volgen
als onderdeel van maatregel 88 van het Veiligheidsprogramma. Ik zou de uitkomsten
van het onderzoek tegelijkertijd enigszins in perspectief willen plaatsen.
Het Nederlandse strafprocesrecht kent, anders dan dat in sommige andere landen,
onder bepaalde voorwaarden de mogelijkheid van berechting van verdachten in
hun afwezigheid. Dit is een principiële keuze, waaraan belangrijke voordelen
zitten uit een oogpunt van zowel behoorlijke als efficiënte rechtspleging.
Een inherent nadeel is, zoals uit het onderzoek blijkt, dat er vonnissen (d.w.z.
veroordelingen) zijn die niet of pas na vele jaren ten uitvoer kunnen worden
gelegd, omdat de veroordeelde zich voor Justitie weet te verbergen. Ik meen
dat deze nadelige consequentie zoveel mogelijk moet worden ondervangen door
in elk geval het maximale te doen om een veroordeling onherroepelijk, althans
executeerbaar te maken. Daartoe strekken ook de maatregelen van het OM.Uit het onderzoek valt de typering van de veroordeelden op. Het is in
deze zaken vaak moeilijk de initiële dagvaarding in persoon te betekenen
(bij gebrek aan vaste woon- of verblijfplaats of omdat betrokkene de betekening
in persoon bewust ontloopt) en na de veroordeling bij verstek slaagt ook de
eventueel vereiste betekening in persoon van de mededeling uitspraak niet.
Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel die aan de (feitelijke) tenuitvoerlegging
van het vonnis in de weg staat, ten koste van veel capaciteit eerder in de
keten. Het College heeft reeds besloten onderzoek te doen naar de aard en
omvang van deze dadergroep, gekoppeld aan het aantal en soort vonnissen dat
niet onherroepelijk wordt binnen een redelijke termijn. Door deze gegevens
ontstaat mogelijk een gedetailleerder beeld van de problematiek, waarmee de
parketten maatwerk in de betekening kunnen leveren.De gegevens uit het OM-bestand geven een gunstiger beeld dan de cijfers
van het CBS, omdat in OMdata alle verstekvonnissen uit één jaar
(2001) in de tijd zijn gevolgd (tot en met 2003). Daarbij blijkt dat het grootste
deel na een jaar onherroepelijk is geworden. Dit steunt mij in de veronderstelling
dat van de verstekvonnissen in rechtbankzaken uit 2003 eveneens een (aanzienlijk)
deel onherroepelijk zal zijn geworden in 2004 (en volgende jaren). De onherroepelijkheidsdatum
kon echter nog niet worden verwerkt in de CBS-gegevens.Vervolgens wil ik hieronder graag uiteenzetten welke maatregelen al in
gang zijn gezet en welke als onderdeel van maatregel 88 van het Veiligheidsprogramma
nog volgen.3.1 Reeds in de praktijk door het OM in gang gezette verbetermaatregelenZoals ik in de inleiding van deze brief al aangaf, hebben de onderzoekers
vastgesteld dat er in de praktijk al verschillende verbeteringen tot stand zijn gekomen, maar dat deze nog niet stelselmatig zijn ingevoerd. Enkele
van de onderzochte parketten zijn met succes overgestapt op een meer persoonsgerichte
werkwijze bij de betekening van dagvaardingen en vonnissen. Er wordt dus al
het nodige gedaan om de effectiviteit van de betekeningspraktijk en daarmee
van de executie van vonnissen te verbeteren. In de praktijk blijken speciale
betekeningsteams en/of parketpolitie succesvoller in het in persoon betekenen
van gerechtelijke stukken dan TPG Post. Zij ondernemen meer pogingen, werken
ook buiten kantooruren en gaan vasthoudender te werk. Deze werkwijze is in
lijn met de aanbeveling van de onderzoekers.3.2 Structurele verbetermaatregelenDesalniettemin meent ook het College dat de praktijk van de betekening
(van dagvaarding en uitspraak) structureel verbeterd moet worden. Deze analyse
blijkt ook uit een executie-audit van het OM zelf. Om die reden zijn maatregelen
noodzakelijk die moeten voorkomen dat rechterlijke uitspraken niet ten uitvoer
kunnen worden gelegd, omdat deze niet onherroepelijk of executeerbaar worden.
Ik voeg hier met het College aan toe dat het onherroepelijk/executeerbaar
worden als zodanig nog niet betekent dat de tenuitvoerlegging vervolgens ook
feitelijk kan plaatsvinden (betrokkene moet bijvoorbeeld in het opsporingsregister
gesignaleerd worden als hij onvindbaar is).3.2.1. Verbetermaatregelen op korte termijnHet College gaat de parketten allereerst best practices aanreiken voor de betekeningspraktijk van dagvaarding, nadere oproeping
en uitspraak. Het gaat zowel om een persoonsgerichte aanpak (instellen betekeningsteams
die buiten kantooruren de groep verdachten/veroordeelden weten te bereiken
die door TPG Post niet worden bereikt) als om een zaaksgerichte benadering
(ernstige feiten). In de nog door het College vast te stellen herziene Aanwijzing
executie zal voorts worden opgenomen dat bij uitspraken waarin aan het slachtoffer
een vordering benadeelde partij is toegewezen en/of een schadevergoedingsmaatregel
is opgelegd tenminste driemaal per jaar een poging tot betekening in persoon
moet worden ondernomen. Met ingang van 2006 legt het College de parketten
bovendien prestatie-indicatoren op voor de kwaliteit van het betekeningsproces
aan voor- en achterkant (betekening dagvaarding dan wel uitspraak). Via de
jaarlijkse p&c-cyclus zal hierop worden toegezien. Daarnaast ben ik bereid
na overleg met het OM te bezien of scherpere afspraken met TPG Post mogelijk
zijn, zoals de onderzoekers hebben gesuggereerd, maar ik wil op voorhand benadrukken
dat ik meer heil verwacht van de inzet van speciale betekeningsteams van de
politie, gelet op problemen als intimidatie en bedreiging die zich in de praktijk
voordoen.3.2.2. Verbetermaatregelen op lange(re) termijnDe verbetermaatregelen op lange(re) termijn zijn gericht op een mogelijke
centralisatie en/of concentratie van executietaken van het OM. Hiernaar wordt
thans in opdracht van het College onderzoek verricht, parallel aan het organisatietraject «Het
OM Verandert» en de bouw van het nieuwe bedrijfsprocessensysteem voor
OM en ZM.Concluderend ben ik ervan overtuigd dat de acties die het OM gaat ondernemen
ertoe zullen bijdragen dat de betekeningspraktijk (van zowel dagvaarding als
uitspraak) al op korte termijn wordt versterkt. De wijze waarop de executietaken
van het OM op de lange(re) termijn worden geborgd, komt aan de orde in het
onderzoek naar de centralisatie en/of concentratie van deze taken.
De definitieve inrichting van de ondersteunende automatisering speelt hierbij
een sleutelrol. Het gaat immers om honderdduizenden vonnissen en arresten
per jaar waarin standaard-executiehandelingen moeten worden verricht, maar
waarbij in sommige gevallen desalniettemin maatwerk aangewezen is («massamaatwerk»).3.3. WetgevingIn dit verband zij er voorts op gewezen dat per 1 november 2005 de
nieuwe Wet met betrekking tot de betekening van gerechtelijke mededelingen
in strafzaken (de Wet van 23 maart 2005, Stb. 2005, nr. 175) in werking
is getreden.De aanleiding voor de onderhavige wetswijziging was het in de inleiding
vermelde rapport «Betekenen van dagvaardingen». De wijziging van
de betekeningsvoorschriften vloeit voort uit dit rapport en maakt tevens onderdeel
uit van de herziening van strafvordering die het Kabinet ter hand heeft genomen
als vervolg op het onderzoeksproject Strafvordering 2001 (zie «Algemeen
kader herziening Wetboek van Strafvordering», Kamerstukken II 2003/04,
29 271, nr. 1).Een reden voor deze wetswijziging was ook gelegen in de gevolgen van de
rechtspraak van de Hoge Raad, onder meer in het «overzichtsarrest»
van HR 12 maart 2002, NJ 2002, 317. Deze jurisprudentiële regels
hebben de betekeningspraktijk onmiskenbaar bewerkelijk gemaakt. Verder vormden
de eisen die het EVRM stelt een aanleiding voor de wetswijziging, met name
in verband met het in artikel 6 EVRM gegarandeerde aanwezigheidsrecht van
de verdachte. Zowel uit de Nederlandse als uit de Europese jurisprudentie
kan derhalve worden afgeleid dat de overheid meer moeite zou moeten doen om
de verdachte te bereiken. Uitsluitend betekenen op het GBA-adres volstaat
niet (meer).Overigens bevat de nieuwe wettelijke regeling in de fase van het hoger
beroep een beperkte vorm van een domiciliestelsel, die ertoe leidt dat onder
bepaalde voorwaarden de uitspraak in appèl na veertien dagen onherroepelijk
wordt, ook al is de dagvaarding voor de zitting in hoger beroep niet in persoon
betekend.Ik geef er in het licht van deze recente wetswijziging de voorkeur aan
de feitelijke implementatie van deze nieuwe wettelijke regeling af te wachten,
alvorens op dit moment al weer de noodzaak tot nieuwe wijzigingen van de wet
te laten onderzoeken. Mocht het OM evenwel op grond van de praktijkervaringen
die het gaat opdoen na de inwerkingtreding van de eerdergenoemde wetswijziging
tegen nieuwe knelpunten aanlopen, dan zal ik vanzelfsprekend passende actie
ondernemen.Verder wil ik niet onvermeld laten dat ik verwacht dat door de inwerkingtreding
van het door uw Kamer reeds aangenomen wetsvoorstel OM-afdoening (TK, nr.
29 849) een substantieel aandeel van de zaken die thans leiden tot een
verstekvonnis op een veel eerder tijdstip onherroepelijk wordt, omdat de verdachte
geen verzet instelt tegen de hem opgelegde strafbeschikking. Dit wetsvoorstel
leidt dus niet alleen tot een besparing van kostbare zittingscapaciteit, doch
heeft tevens tot gevolg dat een groot aantal zaken onherroepelijk zal worden.
Dit zal gelet op de aard van de zaken die naar verwachting worden afgedaan
door middel van het opleggen van een strafbeschikking het meeste effect hebben
op afdoening van kanton- en politierechterzaken. 4. Tot slotIk vertrouw erop u door middel van mijn beleidsreactie duidelijk te hebben
gemaakt dat de in de praktijk door het OM en de onderzoekers geconstateerde
knelpunten bij de betekening en executie van verstekvonnissen deels zullen
worden verholpen met de inwerkingtreding van de genoemde wet en het wetsvoorstel
OM-afdoening en voorts aanmerkelijk kunnen verminderen met de door het OM
voorgenomen maatregelen. Het College zal toezien op voortvarende implementatie
van de beschreven verbetermaatregelen. Over de uitvoering daarvan zal ik u
inlichten door middel van de voortgangsrapportages over het Veiligheidsprogramma.Bij wijze van slotopmerking hecht ik er ook nog aan te onderstrepen dat
de hierboven geschetste maatregelen, die in eerste instantie zijn gericht
op de verbetering van de betekening en executie, tegelijkertijd onlosmakelijk
zijn verbonden met mijn voortdurende inspanningen om de afstemming tussen
de verschillende onderdelen en daarbij behorende werkprocessen binnen de strafrechtsketen
te optimaliseren. In dat kader worden, zodra er enige ruimte op het vlak van
celcapaciteit ontstaat, zoals thans na jaren van aanzienlijke tekorten tijdelijk
het geval is, in overleg met OM en politie extra inspanningen gedaan om bestaande
voorraden van arrestantenvonnissen in te lopen.Ten overvloede benadruk ik voorts dat er geen relatie bestaat tussen het
tekort aan arrestantencapaciteit de afgelopen jaren en het feit dat een deel
van de verstekvonnissen uit diezelfde periode niet geëxecuteerd is vanwege
betekeningsproblematiek. Dit zijn problemen van geheel verschillende aard.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Onder domiciliestelsel wordt verstaan de opgave door de verdachte aan
de politie of het OM van een adres waarop hij te bereiken is en waar voor
hem gerechtelijke stukken kunnen worden betekend. Betekening van een dagvaarding/vonnis
op dit adres staat dan gelijk aan betekening in persoon. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-VI-25.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl