Vaststelling van de begroting van de uitgaven en ontvangsten van Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2001; Verslag algemeen overleg op 21 februari 2001 over o.a. de brief van 17 november 2000 over clusterbommen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-V, nr. 58

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-03-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-V nr. 58

12-03-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VToon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 26348Toon alle publicaties in dit dossier
Kamerdossier 27400-XToon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 57 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 200127 400 XVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 200126 348Ministeriële Noord-Atlantische Raadnr. 58VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 12 maart 2001De vaste commissies voor Buitenlandse Zaken1
en voor Defensie2 hebben op 21 februari 2001
overleg gevoerd met minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken en minister
De Grave van Defensie over:– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
d.d. 17 januari 2001 inzake verslagen van ministeriële vergaderingen
van de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO, d.d. 14 en 15 december
2000 (26 348, nr. 4);– de brief van de minister van Defensie en de
minister van Buitenlandse Zaken d.d. 17 november 2000 inzake clusterbommen
(BuZa-00-632) en de daarbij behorende lijst van vragen en antwoorden; (27 400-V/X,
nr. 53);– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken
en van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 16 januari 2001
inzake antipersoneelsmijnen (BuZa-01-26).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Van den Doel (VVD) stelt dat het verslag
van de ministeriële NAVO-Raad aanleiding geeft tot vragen over de stand
van zaken met betrekking tot een structureel kader voor geïnstitutioneerd
overleg tussen de EU en de NAVO. Verantwoordelijkheden en bevoegdheden moeten
duidelijk zijn. Versterking van de Europese veiligheid kan het beste gebeuren
via de transatlantische band en via de NAVO.Er is een impasse in het proces ontstaan met name door de opstelling van
Turkije en vanwege de vraag welke rechten de NAVO-lidstaten die geen lid zijn
van de EU hebben terzake van het Europese veiligheidsproces. Deze landen hadden
immers in het kader van de WEU een geassocieerd lidmaatschap met bepaalde
rechten. In de nieuwe constructie is dat echter niet meer het geval. Staat
de regering aan de kant van de EU of heeft zij begrip voor de wens van de
landen van de NAVO die geen lid zijn van de EU om nauw bij dat proces betrokken
te worden?Welke afspraken worden er gemaakt over het gebruik van NAVO-middelen door
de EU? Is daarbij sprake van een geografische afbakening? Het zou zich moeten
beperken tot het Europese continent; daarbuiten ligt optreden in het verband
van de Verenigde Naties meer voor de hand.Hoe moet het nu verder met de discussie rondom het National Missile Defencesysteem?
Amerika schijnt daarover graag in de NAVO verder te spreken met de bondgenoten
en hen de dreigingsanalyse te willen overleggen. Is dit onderwerp tijdens
de Raad ter sprake gekomen en aan welke vervolgstappen wordt gedacht?De heer Van den Doel steunt het beleid van de regering en de NAVO ten
aanzien van de Oekraïne. De Oekraïne moet echter wel worden aangesproken
op zijn verantwoordelijkheden ten aanzien van het wapenexportbeleid en de
vernietiging van de voorraden chemische wapens aldaar. Wellicht kan hierover
nadere informatie gegeven worden?De Nederlandse regering heeft bij het paragraaf-32-proces binnen de NAVO
een voortrekkersrol gespeeld en kan tevreden zijn over de tot nu toe bereikte
resultaten. Er worden vier vertrouwenwekkende en veiligheidsbevorderende maatregelen
genoemd ten aanzien van de informatie-uitwisseling met Rusland over kernwapens.
Zal er ook een dialoog met de Russen plaatsvinden over de categorie korteafstandkernwapens
en over de vraag hoeveel van dergelijke wapens Rusland bezit, waar deze staan
opgesteld en hoe deze straks afgebouwd en vernietigd zullen worden? De Euro-Atlantische
Partnerschapsraad (EAPR) zou gebruikt kunnen worden om iets te doen aan wapenbeheersing
en met name aan wapenexporten.De heer Van den Doel kan de opvatting van de regering billijken om niet
het voorstel van het Rode Kruis te honoreren om over te gaan tot een moratorium
op het gebruik van clusterbommen. De nu gekozen aanpak kan wel degelijk tot
resultaten leiden in het kader van de toetsingsconferentie van het Conventionele
Wapenverdrag (CWV). Deze wapens kunnen alleen ingezet worden tegen militaire
doelen; het gebruik tegen burgers of non-combattanten is natuurlijk een flagrante
schending van de verdragen van Genève. Hoe haalbaar acht de regering
het dat de voorstellen om de naeffecten van deze wapens te reguleren eind
dit jaar geïmplementeerd kunnen worden? Enige tijd geleden is in de Kamer
een motie ingediend over munitie met verarmd uranium. Kan de regering ook
daarover mededelingen doen?De door de regering gekozen invalshoek ten aanzien van antipersoneelsmijnen
acht de heer Van den Doel een beetje mager, omdat in feite alleen maar wordt
ingezet op het vrijmaken van gelden voor bestaande organisaties en primair
voor het direct ruimen van mijnen. Natuurlijk vormen de mijnen een zeer groot
probleem, maar met de conventionele ruimingstechnieken zal het nog wel vijftig
jaar duren voordat deze zijn geruimd. Er moet gezocht blijven worden naar
meer geavanceerde technologieën om dat probleem sneller op te lossen.
De heer Van den Doel vraagt de regering ook daarvoor geld beschikbaar te stellen.In het kader van de missie naar Eritrea en Ethiopië heeft de EU een
mooie verklaring afgegeven. Zou dan niet verwacht mogen worden dat de EU ook
geld beschikbaar stelt voor ontmijning?De heer Hoekema (D66) stelt dat de NAVO zo
open mogelijk moet zijn over het soort wapens en munitie dat zij gebruikt.
De NAVO heeft geen standpunt bepaald over de oproep van het Rode
Kruis voor een moratorium op het gebruik van clusterbommen. Betekent dit dat
er sprake is van een gebrek aan overeenstemming tussen de lidstaten of heeft
de NAVO als organisatie geen standpunt bepaald?De heer Hoekema steunt de lijn van de regering dat het gebruik van clusterbommen
kan worden overwogen, maar wel onder strikte voorwaarden. Dat heeft alles
te maken met de regels van het oorlogsrecht op het gebied van proportionaliteit
en onderscheidend gebruik. In het kader van een nieuw op te stellen protocol
bij het Conventionele Wapenverdrag zullen er regels worden opgesteld. Daarover
lijkt echter nog lang geen internationale overeenstemming te bestaan. Nederland
zal daarbij een voortrekkersrol moeten vervullen, want het is uitermate belangrijk
dat dit protocol volgend jaar tot stand komt.Hoe staat Nederland tegenover de wens van het Rode Kruis om geen clusterbommen
te gebruiken in dichtbevolkte gebieden? Het waarschuwen van de bevolking is
een belangrijk aspect, alsmede het opruimen van niet geëxplodeerde munitie.
In het Nederlandse milieurecht geldt «de vervuiler betaalt». In
dit geval zou men kunnen zeggen: «de gebruiker ruimt op». Er kan
wel een juridisch probleem ontstaan, want als de aanvallende partij vertrokken
is uit het desbetreffende gebied, doet hij natuurlijk weinig meer aan opruimen.
De regering is enigszins terughoudend om te erkennen dat de grootste verantwoordelijkheid
voor het opruimen c.q. het helpen opruimen ligt bij degene die de aanval heeft
gelanceerd.Er is sprake van een voorzichtige steun van Nederland om bij alle soorten
van munitie een zelfvernietigingsmechanisme aan te brengen. Het is echter
van het grootste belang dat ervoor gezorgd wordt dat niet ontplofte munitie
vanzelf ontploft teneinde zo min mogelijk gevaar voor te bevolking op te leveren.Wat het ontmijnen betreft, steunt de heer Hoekema de benadering ten aanzien
van de raadsverordening van de Europese Unie alsmede een maximale geografische
toepassing van dit voorstel. Ook de premie die wordt gezet op deelname aan
het Ottawa-verdrag heeft zijn goedkeuring.De Europese Unie moet zich wat betreft ontmijnen natuurlijk wel beperken
tot haar kerntaken en geen duplicatie gaan opleveren van activiteiten van
andere gremia. De EU moet zich niet groter maken dan zij is. Kan de minister
ingaan op de arbeidsdeling tussen de EU en andere gremia?Het lijkt alsof de animo voor en het momentum van uitbreiding van de NAVO
enigszins afneemt. Er wordt met enige afwachting gekeken naar de top in Praag
in 2002. Zonder over landen, rugnummers en data te spreken, vraagt de heer
Hoekema de minister toe te zeggen dat hij zich sterk zal maken voor een gelijktijdig
proces van NAVO-uitbreiding en het daarbij betrekken van Rusland. Overwogen
kan worden om daarover te spreken in de Permanente Raad NAVO/Rusland. Rusland
hoeft geen veto te hebben, maar moet wel ten nauwste erbij worden betrokken
gezien het belang van een uitbreiding van de NAVO voor de Europese veiligheidsarchitectuur
en het stabiliserende effect dat daarvan moet uitgaan.De verwachtingen met betrekking tot het paragraaf-32-proces waren torenhoog.
Het document vormt een anticlimax. Er zijn een aantal nuttige voornemens met
name richting Rusland. De animo in de NAVO om werkelijk vooruitgang te maken
bij de nucleaire ontwapening lijkt echter niet zo groot.De regering hecht – begrijpelijk – aan de uitgangspunten van
het nucleaire beleid van de NAVO, maar is het niet mogelijk om binnen die
uitgangspunten grotere stappen te nemen met betrekking tot de kleinere kernwapens
zoals tactisch nucleaire kernwapens, de niet-Amerikaanse kernwapens in Europa,
de onderhandelingen met Rusland en de Franse en Britse kernwapens? De verplichtingen
die onder meer door Nederland zijn aangegaan bij de Toetsingsconferentie van
het Non-proliferatieverdrag (NPV) moeten de komende jaren worden verwezenlijkt
en daarbij past een ambitieus ontwapeningsprogramma. Natuurlijk
moet Europa daarbij kijken naar het beleid van de nieuwe Amerikaanse regering,
maar die lijkt een premie te zetten op het concept van unilaterale stappen.
Het nadeel daarvan is dat dit niet resulteert in uitonderhandelde en geverifieerde
overeenkomsten met Rusland. Het is dan ook zeer belangrijk dat in het kader
van START en van het ABM-verdrag verdere stappen worden gezet, die in ieder
geval zouden kunnen leiden tot handhaving van het ABM-verdrag, misschien in
geamendeerde vorm. De vorige Amerikaanse regering vond dit verdrag de hoeksteen
van de strategische stabiliteit, maar sinds het aantreden van de nieuwe president
zijn die geluiden niet meer te horen, integendeel sommige leden van de nieuwe
regering hebben het ABM-verdrag al dood verklaard. Dat geeft reden tot grote
zorgen. Zo ook met betrekking tot het alomvattend kernstopverdrag (CTBT) waar
overigens een interessant, positief rapport van ex-SACEUR over is verschenen.
Hoe zal de Bush-regering hierop reageren.Ten aanzien van de openheid is sprake van een bepaalde tegenstrijdigheid:
enerzijds geeft de regering met zoveel woorden toe dat twee dual capable aircraft
squadrons in Volkel een nucleaire rol hebben, anderzijds wordt echter geen
man en paard genoemd en wordt gewezen op de bekende NAVO-lijn «neither
confirm nor deny». Wat is de exacte positie van de Nederlandse regering
met betrekking tot openheid over kernwapens in Nederland? Mensen hebben recht
te weten wat daar ligt, waarom het er ligt en wat de perspectieven zijn dat
dit in de komende jaren verdwijnt, als het kan in uitonderhandelde vorm met
Rusland.Hoe loopt in de NAVO de door Nederland geëntameerde discussie over
de openheid over kernwapens en hun locatie? De heer Hoekema heeft het gevoel
dat hiervoor niet bij alle landen evenveel urgentie bestaat en spoort de regering
aan hiermee vooral door te gaan want dit proces mag niet stoppen! Inzake de
National Missile Defence (NMD) is het absoluut noodzakelijk tot een Europese
positiebepaling te komen. Er is nu sprake van een perspectief op een raketverdediging
die het hele bondgenootschap moet gaan beschermen. Dat klinkt goed, althans
beter dan de «national» of zelfs «homeland» defensie,
maar is dit technisch te verwezenlijken en wat zijn de gevolgen daarvan voor
de wapenbeheersing en voor de verhouding met Rusland en China? Houden de voorstellen
van president Poetin aan de secretaris-generaal van de NAVO ook een benadering
in waarbij Rusland, de VS, de Europese NAVO-bondgenoten en Canada gezamenlijk
zullen spreken over een antwoord op de bestaande dreiging?Hoe gaat het nu verder met het paragraaf-32-proces? De NPV-agenda schept
verplichtingen voor de komende jaren. Er is op dit moment geen reden tot grote
tevredenheid over de resultaten van het proces: het document is vlot en weinig
verplichtend.Het lijkt voor wat betreft EVDB alsof Turkije de behoefte om bij de EU
te gaan horen uitspeelt ten nadele van het overnemen van de afspraken van
Nice met betrekking tot de NAVO. Er moet een dialoog met Turkije plaatsvinden,
waarbij duidelijk gemaakt moet worden dat de uitbreiding van de Europese Unie
en toegang van de EU tot NAVO-middelen gescheiden moeten blijven.De heer Koenders (PvdA) acht het buitengewoon
ernstig dat er steeds meer rimpels ontstaan in de transatlantische betrekkingen.
Zowel de Amerikaanse regering als het Congres is van mening dat NMD hoe dan
ook doorgaat, de Europeanen stellen dat EVDB – het gezamenlijk Europees
defensiebeleid – moet doorgaan en bij de Russen is ten opzichte van
beide sprake van een «njet». Op al deze punten zijn dialoog en
onderhandelingen van belang. Men moet echter niet de risico's voor de transatlantische
betrekkingen onderschatten alsmede voor de eigen Europese agenda met betrekking
tot wapenbeheersing en de eigen Europese veiligheid. Het baart de heer Koenders
zorgen dat oude discussiepunten weer van stal gehaald worden zoals
zorg ervoor dat de Russen de Europeanen niet uit elkaar spelen over NMD. Het
is volstrekt onjuist om in een tijd waarin gestreefd wordt naar een gezamenlijke
veiligheid te spreken in dit soort termen. De debatten moeten zakelijk en
op hun merites gevoerd worden. De prominentie die het debat over NMD heeft
gekregen, baart zorgen. Voor de Amerikanen is het een moreel issue: het moet
gebeuren. Misschien is het belangrijker de nadruk te leggen op de enorme veranderingen
in de rol bij crisisoperaties, de versterking en herstructurering van krachten
en de capabilitydiscussie.De dreiging van missiles is reëel maar nog niet nauwkeurig gedefinieerd.
De laatste testen van de VS zijn allemaal mislukt, maar in de VS is wel sprake
van aanzienlijke industriële belangen bij dit peperdure project dat ook
onderdeel vormt van de nieuwe kernwapenstrategie waarvan moet worden afgewacht
hoe de nieuwe regering Bush daartegenover staat.Het is ongewenst als er een wig ontstaat vanwege het groeiende Europese
veiligheidsbeleid. De Amerikanen moeten hier een bepaalde relatieve autonomie
van Europa erkennen en Europa moet primair in de NAVO zijn standpunt in dezen
veel duidelijker maken. Kan de regering duidelijk aangeven welke criteria
zij hanteert met betrekking tot NMD? Daartoe zou bijvoorbeeld moeten behoren
wapenbeheersing Rusland en China – de risico's van een wapenwedloop
in die regio's zijn niet gering – het concept van gedeelde veiligheid
en een heldere positie over de kernwapenstrategie. De mutually assured destruction
van het verleden is niet noodzakelijkerwijs de strategie van de toekomst,
maar dan speelt wel de vraag wat dit zal betekenen. Daarover moet een kerndebat
gevoerd worden alsmede over de nieuwe wapenwedloop o.a. met betrekking tot
militarisering van de ruimte.De voortgang op het gebied van het Europese veiligheidsbeleid is ambitieus
te noemen, zeker wat de defensiepoot betreft. De heer Koenders complimenteert
de minister van Defensie met de zeer actieve rol die hij hierbij speelt. Het
gaat erom ambities en capabilities gezamenlijk te formuleren en andere landen
daarvoor te interesseren, maar dat is niet eenvoudig.De Amerikanen hebben een grote hekel aan onduidelijkheid. Er moet duidelijkheid
komen over wat Europa op een aantal punten wil. In Brussel is een staf van
120 personen geformeerd, maar er bestaat nog volstrekte onduidelijkheid over
de relatie tussen de buitenlandse politiek en de defensiepoot en over wat
deze mensen doen. Dat is zorgelijk. Er moet eerder een verdieping van het
Europese veiligheidsbeleid plaatsvinden ter bevordering van de transatlantische
relaties dan dat er sprake is van het elkaar uiteen laten spelen vanwege de
nogal dominante positie die de Verenigde Staten in dit debat enigszins unilateraal
inneemt. Dialoog is prima, maar de uitkomst mag niet tevoren vaststaan. Democratisering
van het Europees veiligheidsbeleid is een prioriteit. Als dat niet tijdig
gebeurt, zal dat een weerslag hebben op de publieke opinie.De heer Koenders sluit zich aan bij de opmerkingen over de NAVO-uitbreiding.
Het is belangrijk dat daarvoor vroegtijdig een strategie ontwikkeld wordt.Ten aanzien van Rusland zijn twee elementen van belang: een strategie
waardoor Rusland betrokken wordt bij die uitbreiding zonder het vetorecht
te accorderen en er zal daadwerkelijk met de Russen over een aantal punten
gesproken moeten worden: peacekeeping, anti terrorisme, vertrouwenwekkende
maatregelen in het kader van artikel 32.In hoeverre vindt er verder een reële discussie plaats over de toekomst
van KFOR waar de militaire presentie zeer zwaar moet blijven omdat de andere
veel belangrijkere component afwezig blijft? En kan ook worden ingegaan op
de actieve ondersteuning vanuit de NAVO over het akkoord in de Presevovallei?Bij het artikel-32-proces en de kernwapens is ook de vraag van belang,
in hoeverre het belangrijke NPV van vorig jaar wordt vertaald in een actief NAVO-beleid. Het is te prijzen dat de Nederlandse regering probeert
daarvan iets te maken. Het desbetreffende document is echter een slap document.
Omdat transparantie belangrijk is om internationaal vertrouwen te wekken,
is het buitengewoon teleurstellend wat er in dezen uitgekomen is. Het is niet
juist dat Nederlandse en Europese parlementariërs niet ingelicht kunnen
worden over de locaties van deze wapens. De heer Koenders verzoekt de regering
dan ook opnieuw het initiatief in de NAVO te nemen om de regels te veranderen.
Het is niet aanvaardbaar en past ook niet in het internationale beleid met
betrekking tot openheid over kernwapens. Welke militaire c.q. operationele
veiligheidsredenen tellen nu zo zwaar, dat dit niet kan? En kan de regering
ook de militaire rol aangeven van substrategische kernwapens; er is immers
altijd gezegd dat deze wapens voor de politieke rol van de VS van belang zijn?De heer Koenders wil wederzijds unilaterale stappen niet uitsluiten. Ook
als het gaat om de discussies in Rusland zelf, zouden de tactische kernwapens
een eerste prioriteit moeten hebben.Hij is het eens met de lijn die de regering kiest ten aanzien van antipersoneelsmijnen,
maar bij de clusterbommen vindt hij die opstelling te terughoudend. Is ook
de regering van mening dat de gebruikende partij een extra verantwoordelijkheid
voor het opruimen heeft omdat die vaak weet waar de clusterbommen liggen?
En hoe komt het dat nog steeds niet duidelijk is welke landen clusterbommen
hebben gebruikt tijdens de Kosovo-acties? Dient de NAVO als geheel geen openheid
te betrachten en niet alleen bepaalde lidstaten? De heer Koenders is er een
voorstander van als in internationaal verband gekomen wordt tot een moratorium
op het gebruik van clusterbommen en acht het goed als Nederland zich daarvoor
inzet.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA) vindt
het zeer verwonderlijk dat in december 2000 de Ministeriële Noord-Atlantische
Raad niet toegekomen is aan de bespreking van een zo'n belangrijk agendapunt
als de uitbreiding van de NAVO. Ook de vraag op welke wijze de nieuw toegetreden
landen – Polen, Hongarije en Tsjechië – een eigen veiligheidsstrategie
proberen in te bedden in de NAVO-strategie zou daarbij aan de orde hebben
kunnen komen. Dat onderwerp is immers ook nog niet van de agenda af. Op welke
wijze denken de ministers dit traject voort te zetten?Bij het Europees Veiligheidsbeleid is er niet zo zeer sprake van een impasse
als van oplopende emoties. Mevrouw Van Ardenne meent dat dit meer is vanwege
de onduidelijkheden in het traject dan dat men zich zou verzetten tegen een
nieuwe Europese defensie-identiteit. In de verklaring van de Ministeriële
Noord-Atlantische Raad zitten dan ook nog ontzettend veel onduidelijkheden
zowel aan de Europese als aan de NAVO-kant.Het is zeer onduidelijk wie nu precies de NAVO/EU-werkgroepen aansturen
om tal van zaken verder uit te werken. Dat is nadelig voor het traject en
voor de oplopende emoties zowel bij de Russen, de Europeanen als aan de andere
kant van de plas. Er moet duidelijk aangegeven worden op welke wijze de aansturing
van de interim militaire staf plaatsvindt en op welke wijze het traject in
de werkgroepen wordt voortgezet. Europa blijkt dat onvoldoende te doen. De
NAVO zou derhalve veel meer moeten aansturen op het afsluiten van arrangementen,
etc.Nederland heeft in de Raad betoogd dat een nauwe samenwerking tussen de
Europese Unie en de NAVO een van de pijlers van het Europese defensiebeleid
vormt. Wat zijn de andere pijlers? Zal de NAVO bereid zijn om door de EU geleide
operaties te steunen? Welke middelen zal de NAVO uitlenen als het zover is?
De strategische planning blijft bij de EU en de operationele en de tactische
planning bij de NAVO. Hoe wordt de verzekerde toegang van de EU tot die capaciteit
van de NAVO geregeld?Gesteld wordt dat de Capabilities Commitment Conference het begin is van
een langdurig proces. Maar de doelstelling is toch om in 2003 met een
troepenmacht van 60 000 man binnen 60 dagen aan de slag te kunnen? Dat
is toch geen langdurig proces en daarom zal er de komende tijd getraind moeten
worden, procedures moeten worden afgestemd en één taal moet
worden gesproken en daarbij gaat het om nogal wat verschillende soorten landen:
EU-lidstaten, NAVO-lidstaten niet EU-lidstaten, niet NAVO-lidstaten en allerlei
combinaties zijn denkbaar. Op welke wijze worden deze activiteiten ondernomen,
wie heeft hierbij het voortouw en hoe staat het ermee? Wie heeft de coördinatie
als het gaat om de uitkomst van de Capabilities Conference en het defensieplanningsproces
van de NAVO?De patstelling met Turkije is betreurenswaardig. Welke activiteiten onderneemt
de NAVO om de Turkse kwestie op te lossen? Hoe lang is er nog tijd om onnodige
duplicatie te voorkomen?De bijdragen in financiële zin voor de DCI komen in feite redelijk
overeen met de headline goals. Uit staatjes in the Economist blijkt dat tot
het jaar 2000 de EU-lidstaten het defensiebudget fors hebben verlaagd. Dat
betekent dat er een flinke inspanning nodig is om weer te kunnen verhogen.
Het ziet er niet naar uit dat dit in de afzonderlijke lidstaten reeds gebeurt.
Wat onderneemt de NAVO om de lidstaten van zowel NAVO als EU ervan te overtuigen
dat die inspanningen wel degelijk nodig zijn?Mevrouw Van Ardenne toont zich tevreden over het bedrag van 200 mln. gulden
dat Nederland ter beschikking heeft gesteld van de headline goals; daarvan
is echter al 100 mln. gulden uitgegeven aan het Duitse arrangement. Het is
als het ware een cadeautje aan Schröder want er bestaat geen zekerheid
of de Duitsers bereid zijn daarvan iets terug te geven. Dat bedrag van 200
mln. gulden is echter eenmalig. Als het gaat om een uitbreiding van het defensiebudget
om een Europese defensie-identiteit op te tuigen, is een structurele verhoging
van het defensiebudget noodzakelijk! De uitbouw van de samenwerking met de
Oekraïne is van strategisch belang voor de Europese veiligheid. De ontwikkelingen
op dit moment in Oekraïne stemmen echter zorgelijk. Zijn er geen extra
impulsen nodig om de Oekraïne te ondersteunen bij economische en politieke
hervormingen? Vertrouwenwekkende maatregelen zijn toe te juichen, maar de
vraag is of dat genoeg is om de gespannen verhoudingen tussen de Oekraïne
en de EU te reduceren.In het kader van de Permanente Gemeenschappelijke Raad (PGR) heeft SACEUR
gezegd dat er voorlopig nog geen ruimte is om SFOR en KFOR te reduceren. Er
wordt echter te veel geleund op de SFOR-troepen voor humanitaire taken rondom
de basis. De Bosniërs zouden zelf het gewone leven weer op moeten nemen.
Wat wordt ondernomen om de defensiestructuur in Bosnië nu wezenlijk te
hervormen?De huidige ontwikkelingen in Kosovo zijn zorgwekkend. Aan de grens met
Kosovo schijnen trainingskampen te zijn waar per week 60 getrainde en gewapende
mannen worden afgeleverd die ergens verdwijnen in het Kosovaarse gebied. Het
is dan ook niet verwonderlijk dat er aanslagen en terroristische activiteiten
worden waargenomen. Wat doet KFOR in dezen? Het kan niet zo zijn dat KFOR
dit geweld niet weet te stoppen en de echte Kosovaarse oorlog ons nog te wachten
staat.De regering bepleit alle aandacht te schenken aan consolidatie van de
interimstructuren in Kosovo. Mevrouw Van Ardenne neemt echter aan dat de internationale
gemeenschap het democratische proces zal bevorderen en parlementaire verkiezingen
worden voorbereid.Mevrouw Van Ardenne heeft kennisgenomen van de publiek gemaakte resultaten
van het paragraaf-32-proces. Zijn er niet publiek te maken resultaten die
de Kamer op een andere wijze kan vernemen? Het nucleaire beleid van de NAVO
zoals vastgelegd in het Strategisch Concept blijft ongewijzigd en tegelijkertijd
worden er vertrouwenwekkende maatregelen genomen in de sfeer van non-proliferatie,
wapenbeheersing en ontwapening. Daartussen zit inderdaad een bepaalde spanning,
maar daarmee is voorshands wel te leven. In het gesprek met minister-president
Kok heeft president Poetin erkend dat de Russische federatie nog
niet alle mogelijke en noodzakelijke maatregelen heeft getroffen om proliferatie
van massavernietigingswapens te voorkomen. Dan is het toch niet aan de orde
om nu al op een andere toer te gaan als het gaat om niet vastgelegde afspraken
in het wapenbeheersings- en ontwapeningsproces! Natuurlijk moet getracht worden
voortgang te maken als die mogelijkheid zich voordoet.Het is niet duidelijk of er in NAVO-verband wordt nagedacht over bescherming
van militairen in het veld tegen aanvallen van nucleaire, biologische en chemische
wapens. Kan dit spoorslags op de NAVO-agenda geplaatst worden?Een motie om te komen tot een moratorium op het gebruik van clusterwapens
zal mevrouw Van Ardenne niet steunen. Het gaat om wapens die in geval van
nood gebruikt moeten kunnen worden. Dat daarin regulering wordt aangebracht,
is een goede zaak, maar dat is heel wat anders dan een moratorium. Daarmee
sla je jezelf elk wapen uit handen en zo werkt het natuurlijk niet in de internationale
veiligheid!De heer Van Bommel (SP) stelt dat de concrete
uitwerking van paragraaf 32 een belangrijke mogelijkheid geeft om concrete
stappen voor te stellen o.a. met betrekking tot nucleaire ontwapening en om
binnen een niet al te groot tijdsbestek te komen tot het inlossen van de verplichtingen
die Nederland en andere NAVO-lidstaten zijn aangegaan door het tekenen van
het NPV. In het document met betrekking tot paragraaf 32 wordt echter
opnieuw duidelijk gemaakt dat de NAVO kernwapens nog steeds beschouwt als
de hoeksteen van haar veiligheidsbeleid en niet bereid is voorstellen te doen
die leiden tot een daadwerkelijke totale ontwapening. Dat geeft weinig hoop
voor de toekomst! Hoe denkt de NAVO te kunnen voldoen aan de verplichtingen
onder het NPV en hoe lang zal dat duren? Is de minister bereid om in verdere
onderhandelingen met de NAVO-lidstaten aan te dringen op een tijdpad waarbinnen
daadwerkelijke kernontwapening kan plaatsvinden?Openheid over aantallen en locaties van in Nederland gestationeerde Amerikaanse
kernwapens is een eerste stap in het proces tot totale kernontwapening. Het
is ronduit teleurstellend dat dit er steeds niet van komt! De heer Van Bommel
sluit zich aan bij de vragen over militair/operationele veiligheidsredenen
die zouden verhinderen dat er op dit punt informatie naar het Nederlandse
parlement komt. Hoe staat dit in verhouding met de informatie die steeds verstrekt
wordt vanuit andere kringen zoals bijvoorbeeld de Vredesbeweging? Het debat
over openheid over kernwapens in Nederland gaat steeds meer lijken op een
vlucht. Er moet opgehouden worden met kiekeboe spelen. Deelt de minister de
mening dat de tactische kernwapens die op Volkel zouden staan gestationeerd,
geen enkele betekenisvolle militaire rol meer hebben? Hoe zal de NAVO openheid
gaan verschaffen over de safety security survivability and storage conditions
of the US nuclear weapons, zoals wordt gemeld in het NAVO-perscommuniqué
van 14 december 2000? Kan de Kamer informatie krijgen over deze condities
met betrekking tot de kernwapens op Nederlands grondgebied?De regering meldt in haar brief dat Nederland zijn kernwapentaak en het
gegeven dat op Volkel twee DCA-squadrons zijn geplaatst, niet geheim houdt.
Is dit een eerste stap naar openheid? Welke informatie over de kernwapentaak
op Volkel is niet geheim? Misschien kan het artikel uit Vrij Nederland, getiteld
«Staatsgeheim», daarvoor als leidraad gebruikt worden? Kan er
bovendien inzicht gegeven worden in de tussen de VS en Nederland gesloten
verdragen over het stationeren van kernwapens in Nederland en de DCA-squadrons
op Volkel?Half januari meldden verschillende media dat de in Griekenland gestationeerde
kernwapens naar een basis in Italië afgevoerd zouden zijn om teruggezonden
te worden naar de VS. Is dat juist, welke militair-operationele
redenen waren er voor deze manoeuvre en in hoeverre heeft Nederland de mogelijkheid
om dit voorbeeld te volgen?Ook in Duitsland brokkelt het geloof in de NAVO-kernwapentaak af. Het
Duitse ministerie van Defensie wil af van de kernwapens die op Büchel
gestationeerd staan omdat de Tornado die nu als dual capable aircraft de kerntaak
moet uitvoeren, vervangen wordt door de Eurofighter die niet geschikt is voor
het vervoeren van kernwapens. In hoeverre kan Nederland bij vervanging van
de F-16 kiezen voor een vliegtuig dat niet geschikt is voor het vervoer van
kernwapens? Is de minister bereid in overleg te treden met Griekenland en
Duitsland om tot hetzelfde voortschrijdend inzicht te komen?De nieuwe Amerikaanse president wil National Missile Defence realiseren
ondanks protesten van China, Rusland en andere landen. Dat is een stap terug
in de tijd en gaat in de richting van de Koude Oorlog en zal waarschijnlijk
een nieuwe wapenwedloop veroorzaken waarbij ook kernwapens een rol zullen
spelen. Ook het voornemen – en de recente eerste virtuele oefening –
om de ruimte te gaan militariseren en de recente aanvallen op Irak geven duidelijk
aan welke lijn Bush zal gaan volgen: new Bush, old choice! Hoe verhoudt zich
dit met het artikel-32-proces? Is het juist dat Bush afstand wil nemen van
het kernstopverdrag? Is dit opnieuw een ondermijning van de poging om tot
een mondiale kernontwapening te komen en een steun in de rug van landen zoals
Pakistan, India en Israël die dit verdrag nog niet hebben ondertekend?De regering heeft tot september 1999 volgehouden dat zij, alle burgerslachtoffers
en internationale protesten ten spijt, geen reden zag haar opvatting over
het gebruik van clusterwapens te herzien. Later schrijft de regering aan de
Kamer dat zij reeds in mei 1999 het gebruik van deze clusterwapens door Nederlandse
eenheden heeft stopgezet. Wat was de opvatting van de Nederlandse regering
over het gebruik van deze bommen, hoe luidt die nu en wat was de aanleiding
om de opvatting te wijzigen? Wanneer is dat gebeurd en waarom stroken de antwoorden
op schriftelijke vragen en de desbetreffende brieven in ieder geval qua data
niet met elkaar?Hoewel de regering in antwoord op schriftelijke vragen van de SP-fractie
volhoudt dat clusterbommen slechts gebruikt worden in gepaste omstandigheden,
te weten tegen grote militaire objecten zoals vliegvelden en tankdivisies,
moet zij toch toegeven dat o.a. in mei 1999 in Servië clusterbommen zijn
gebruikt die terechtkwamen op en naast een burgerziekenhuis en dat deze wapens
werden afgeworpen van onverantwoord grote hoogte. Waarom steunt de Nederlandse
regering dan niet het voorstel van het internationale Rode Kruis om een moratorium
in te stellen op het gebruik van clusterwapens? Hoe reageert de regering als
een Kamermeerderheid vraagt het pleidooi van het Rode Kruis te ondersteunen?De heer Harrewijn (GroenLinks) wijst erop
dat diverse Amerikanen de laatste tijd spreken over Missile Defence in plaats
van over National Missile Defence. Er zijn nogal wat conceptuele veranderingen
gaande met de nieuwe regering Bush. Als deze enigszins uitgekristalliseerd
zijn, kan de regering de Kamer daarover dan schriftelijk informeren? Als Amerika
echt wil afstappen van een sluitend schild en over andere concepten wil praten,
hoe passen daarin dan de kernwapens in Europa? Heeft Amerika daarbij nog wel
belang als men afstapt van het concept van een grote oorlog? Denkt de regering
dat er kansen zijn om een aantal zaken gedaan te krijgen die de Kamer wil?Bij het paragraaf-32-proces gaat de heer Harrewijn uit van een verbod
op alle massavernietigingswapens. Het is goed dat de regering met een aantal
voorstellen gekomen is, hoewel het eindresultaat teleurstellend is. Er moet
ook meer openheid komen. Wat ligt er nu precies op Volkel? Wat gebeurt er
als er sprake is van een ramp op Volkel? De burgemeester is verantwoordelijk
voor het rampenplan. Wat gebeurt er als hij niet beschikt over
de juiste informatie? Hoe kan dan bijvoorbeeld een evacuatie uitgevoerd worden?
Er moet meer openheid komen! Wat is de inzet van de regering ten aanzien van
besprekingen met Rusland? De heer Harrewijn vindt dat er sprake is van een
dubbele boodschap: aan de ene kant lijkt de regering van de substrategische
tactische kernwapens in Europa af te willen maar aan de andere kant onderschrijft
zij het NAVO-beleid. De regering moet duidelijk aangeven waar zij naar toe
wil.De heer Harrewijn neemt aan dat bij het paragraaf-32-proces ook gesproken
wordt over de new agenda coalition. Worden de landen volledig vrijgelaten
of wordt binnen de NAVO naar één lijn gestreefd? Kan Nederland
als een van de meer initiërende landen deelnemen aan die coalitie?Het is positief dat de regering het punt van de clusterwapens oppakt en
bereid is internationaal het voortouw te nemen om te kijken wat er in het
kader van het Conventioneel Wapenverdrag bereikt kan worden. Er moet echter
nog een lange weg worden gegaan. De heer Harrewijn vraagt zich dan ook af,
of misschien een of twee andere sporen gevolgd kunnen worden, bijvoorbeeld
vernietiging van clusterwapens met antipersoneelsmijnen, of door middel van
het aanbrengen van zelfvernietigingsmechanismen. Als de industrie daartoe
bereid is, waarom dan wachten totdat er een conventioneel wapenverdrag gesloten
is? Nederland kan ook zelf een moratorium afspreken zolang die zelfvernietigingsmechanismen
nog niet zijn ingebouwd en zich inspannen dat dit internationaal navolging
krijgt.De regering zou ook kunnen besluiten tot het niet gebruiken van clusterwapens
tenzij het operationeel anders kan. Ook zal bij elke vredesmissie vooraf goed
nagedacht moeten worden over het soort wapens dat daarbij wordt ingezet. Is
de regering bereid om zowel bij de NAVO als bij de Europese Unie actief te
bevorderen dat er afspraken gemaakt worden over de inwerkingstelling van zelfvernietigingsmechanismen,
etc.?De heer Harrewijn steunt in grote lijnen de inzet van de regering bij
de antipersoneelsmijnen, maar hoe staat het met de innovatie in dezen?Antwoord van de regeringDe minister van Buitenlandse Zaken bevestigt
dat er de komende periode over verschillende punten van de transatlantische
relatie zeer grondig zal moeten worden gesproken tussen Europa en de Verenigde
Staten: EVDB, uitbreiding van de NAVO, NMD, etc. Op 27 februari is er een
ingelaste NAVO-Raad waar de nieuwe Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken
zijn opwachting zal maken. Daar zal een eerste verkenning plaatsvinden. In
de loop van maart zullen de Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken en
Defensie naar Washington gaan om over al deze thema's met de nieuwe Amerikaanse
regering te praten. Op een aantal fronten is het beleid aan de overzijde van
de Atlantische oceaan ook nog niet uitgekristalliseerd.De minister heeft de indruk dat de VS niet zozeer fundamentele bezwaren
hebben tegen de ontwikkelingen bij EVDB, evenmin als er sprake is van een
«njet» van de Russische Federatie. De VS stellen echter wel een
aantal terechte vragen, zoals bijvoorbeeld: gelooft men aan Europese kant
werkelijk in het concept. Het antwoord daarop is «ja»; kijk maar
naar de documenten van Nice en wat daar overeengekomen is. De volgende terechte
vraag is dan, of er daadwerkelijk in geïnvesteerd wordt. De Nederlandse
regering kan met opgeheven hoofd naar Washington reizen, want de Nederlandse
regering heeft daarin geïnvesteerd en zal dat de komende jaren blijven
doen.Het was uiteraard jammer dat in december bleek dat er sprake was van een
blokkade ten aanzien van de positie van Turkije. Turkije heeft nog steeds
bezwaren tegen verzekerde toegang, «assured access» zoals het
in het NAVO-jargon heet. Dat is jammer, zeker als dat gehouden wordt tegen het licht van hetgeen er mogelijk is. Canada, Noorwegen en de andere
niet-EU-lidstaten in de NAVO hebben geen bezwaren gemaakt tegen het framework
dat in Brussel op tafel lag; het bezwaar kwam exclusief van de Turkse regering,
waarbij op de achtergrond zeker de teleurstelling speelde over de uitkomst
van Nice. De minister meent dat dit een onterechte visie is van de Turkse
regering; er is geen reden om gefrustreerd te zijn over die uitkomsten.Het NAVO-voorstel gaat vrij ver: overleg in niet-crisistijd is mogelijk;
intensiever overleg in periodes van crises; mogelijkheid tot deelneming aan
operaties en bij gebruik van NAVO-middelen een automatisch recht om te kunnen
deelnemen aan operaties. De minister meent dat het nodig is te investeren
in overleg met de Turkse regering. De Nederlandse regering heeft daarin samen
met de Britse regering de afgelopen maanden enige energie gestoken en wil
daarmee de komende periode doorgaan. De minister hoopt dat het probleem binnen
niet al te lange tijd kan worden opgelost, maar er zijn uiteraard geen garanties
te geven.Er zijn goede afspraken over overlegstructuren tussen EU en NAVO. Het
is belangrijk te investeren in ministerieel overleg maar evenzo belangrijk
is het dat de structuur daaronder deugt. Daarover zijn op alle niveaus goede
afspraken gemaakt. Er vinden regelmatig gesprekken plaats met een agenda tussen
Robertson en Solana.Wat de Nederlandse positie in het EVDB betreft, is de hardware aanwezig
en moet de politiek nog ontwikkeld worden, maar er ligt natuurlijk wel een
basisgedachte aan ten grondslag. Het is nodig echt na te denken over en intellectueel
te investeren in het EVDB-beleid. Dat geldt ook ten aanzien van het vraagstuk
van het geografisch bereik. Er zal in het kader van een Strategisch Concept
voor het EVDB in eerste instantie moeten worden gedacht aan operaties in de
richting van het Europese continent, maar niet uitgesloten kan worden dat
bij een doorontwikkeling van het EVDB er ook mogelijkheden zouden kunnen zijn
in het kader van de VN. Dat is een thema waarover het nadenken in Europees
verband nog moet starten. Nederland is daarmee misschien iets verder dan een
aantal andere landen en zal dat proces in hoge mate proberen te stimuleren.
Het EVDB heeft ook nog een civiele component die in dit kader niet onbelangrijk
is.Er wordt door de werkgroepen hard gewerkt ter voorbereiding van de debatten
die hierover zullen plaatsvinden. Uiteraard sturen de ministers aan.EVDB is natuurlijk wel een antwoord geweest op een probleem dat werd gepercipieerd
en vooral door de VS terecht op het Europese bordje is gelegd. Kosovo leidde
immers tot de constatering dat er sprake was van een vrij geringe Europese
participatie ten opzichte van hetgeen de VS moesten investeren. Het Amerikaanse
Congres vroeg dan ook, of Europa bereid was iets meer te doen. Het reële
antwoord op die vraag is de ontwikkeling van het EVDB.Bij de NAVO-bijeenkomst is niet in extenso gesproken over de uitbreiding.
Er is vastgesteld dat het goed gaat met het MAP (Membership Action Plan).
Er spelen een aantal criteria o.a. of uitbreiding belangrijk is en dit het
Bondgenootschap helpt. Een ander punt is de strategische stabiliteit in Europa,
zeer belangrijk in verband met de discussie met de Russische Federatie hierover.
Die moet in het kader van de PGR (Permanente Gemeenschappelijke Raad met Rusland)
gevoerd worden. Bovendien speelt de vraag of de landen ervoor gereed zijn.
De eerste golf toetredingen heeft geleerd dat er sprake is van enorme investeringen
voor de toetredende landen. Het heeft bijvoorbeeld van Polen zeer veel energie
en inzet gevergd om te komen waar het land nu is in het kader van de NAVO-structuren.
Daarmee moet dus wel rekeninggehouden worden. Een aantal van de landen die
meedoen aan het MAP vinden die tussenfase bezwaarlijk en willen meteen naar
de volgende fase.In het najaar 2002 zal in Praag gesproken worden over het vervolg en de
stellingname ten aanzien van het MAP. Daarover zal ook met de nieuwe Amerikaanse regering gesproken moeten worden. Dat is een van de thema's
die voor de komende periode op de agenda staan. Enige voorzichtigheid is zeker
geboden, zo blijkt ook uit berichten van de landen die op de rol staan. Investeren
in het MAP is allereerst noodzakelijk. De Russische Federatie heeft uiteraard
geen zeggenschap over deze besluiten aan NAVO-zijde, maar het is wel van belang
om te investeren in de relatie met de Russische Federatie juist ten aanzien
van dit punt. De bezwaren die men daar had tegen de uitbreiding van de NAVO
zijn nog steeds volledig van kracht zoals ook bleek uit het gesprek met president
Poetin.Naar het oordeel van de Nederlandse regering moet niet pas aan de vooravond
van Praag besloten worden, wie wel en wie niet in aanmerking komt. Dat is
geen goede manier van werken, want dan komen alleen de vrienden van bepaalde
landen erin en zo moet het niet gaan. Als er de komende maanden meer duidelijkheid
ontstaat, zal daarover natuurlijk met de Kamer van gedachten worden gewisseld.Het is goed te constateren dat de zorgen dat de VS met betrekking tot
het NMD over zouden gaan tot een soort alleingang, in de afgelopen periode
zijn weggenomen. De minister hoopt dat dit ook zal blijken tijdens de bijeenkomst
van eind februari en tijdens de gesprekken met de Amerikaanse regering in
maart. Het idee van National Missile Defence is eraf; men vindt dat gestreefd
moet worden naar een Missile Defence.De minister wil het vraagstuk op een analytische manier benaderen zoals
dat ook gebeurd is tijdens zijn gesprek met president Poetin. Het gaat om
de vraag, of er nu inderdaad sprake is van een dreiging. Die analyse wordt
gemaakt. Er hoeft nu niet te worden ingegaan op de mate waarin bepaalde delen
van Europa, de Russische Federatie, de Verenigde Staten en Azië onder
een zekere dreiging liggen. Die dreiging is in wezen breder. Er moet allereerst
een enigszins analytisch debat gevoerd worden. Het is een positief gegeven
dat de Amerikaanse regering verschillende keren heeft aangegeven bereid te
zijn daarvoor ook de tijd te willen nemen.Nederland maakt die analyse ook en voor Nederland is bij de benadering
van dit vraagstuk de eerste prioriteit non-proliferatie en wapenbeheersing.
Nederland heeft hierin terecht een bepaalde naam, omdat het zich daar druk
voor heeft gemaakt en die lijn moet dan ook worden voortgezet. Het onderwerp
moet met kracht op de agenda worden gezet en op de agenda blijven! Het is
nog niet helemaal duidelijk welke stellingname de nieuwe Amerikaanse regering
inneemt ten aanzien van de Test Ban Treaty. De geluiden in het Congres zijn
alle bekend.Nederland heeft tegenover de vorige Amerikaanse regering altijd vrij duidelijk
uitgesproken van mening te zijn dat de Amerikanen de weg van de ratificatie
van het kernstopverdrag op zouden moeten gaan. Dat standpunt is niet veranderd
en zal ook aan de nieuwe regering duidelijk gemaakt worden. Het ABM-verdrag
is weliswaar een verdrag tussen de Russen en de Amerikanen maar er zit natuurlijk
een link naar de NAVO en het raakt dus ook de relatie tussen de Europese NAVO-landen
en de Russische Federatie.Naar het oordeel van de minister mag niet gewerkt worden in de richting
van een unilaterale opzegging van het ABM-verdrag. Daartoe bestaat ook geen
noodzaak. In eerdere fasen hebben er aanpassingen van het ABM-verdrag plaatsgevonden.
Het is een zaak tussen de VS en de Russische Federatie. Maar in de richting
van de VS moet duidelijk de boodschap worden afgegeven dat men daarover reëel
met de Russen zal moeten spreken.De Nederlandse positie wordt door een aantal Europese lidstaten gedeeld,
maar het is niet onwaarschijnlijk dat de Franse positie een heel bijzondere
kan worden gezien de force de frappe. De dialoog zal ook tussen de Europese
landen op gang moeten komen.Een van de zaken die Nederland op de PGR-agenda heeft gezet is juist het
samen met de Russische Federatie nadenken over TMD.Ook over tactische kernwapens moet werkelijk een dialoog tussen de Russische Federatie en de Verenigde Staten plaatsvinden. Invoering
van missile defence mag niet ten koste gaan van het internationale wapenbeheersingsregime.
De minister acht het zeer positief dat het debat met de Russische Federatie
op een zakelijke manier kan worden gevoerd en dat ook de Russische Federatie
onderkent dat er een dreiging is en vandaar ook bereid is te investeren in
gesprekken.Nederland heeft een eenzame strijd moeten voeren met betrekking tot het
artikel-32-proces. De minister is echter redelijk tevreden want op een aantal
fronten is er toch iets uitgekomen, met name de vertrouwenwekkende maatregelen
met de Russische Federatie zijn belangrijke aspecten voor de dialoog. Daarbij
zal met de Russen ook gesproken moeten worden over de uitwisseling van gegevens,
over de veilige opslag van kernwapens en over substrategische kernwapens.
Voor het juridisch bindend maken van de negatieve veiligheidsgaranties was
het niet mogelijk de handen op elkaar te krijgen.In het paragraaf-32-rapport wordt verwezen naar het NPV-slotdocument.
Dat betekent dus ook dat in alle overlegkaders die er de komende jaren zullen
zijn uitbanning van kernwapens het doel blijft. In de huidige veiligheidsstrategie
handhaaft de NAVO echter de nucleaire afschrikking op een minimale basis en
de kans op inzet is derhalve extremely remote.Nederland maakt deel uit van een bondgenootschap dat kernwapens heeft–
dat behoort tot het Strategisch Concept van de NAVO – en dus heeft Nederland
daarin een aandeel.Ten aanzien van de Balkan kiest de EU voor versterking. Dat is in lijn
met het door de Joegoslavische regering ingebrachte plan van Covic waarin
zeer veel goede zaken zitten en ook een aantal zaken die niet mogelijk zijn,
zoals het nu al verkleinen van de veiligheidszone en het optreden van KFOR.
Dat past namelijk niet binnen het mandaat van KFOR, maar KFOR is wel actief
op het gebied van demilitarisatie waar dat mag. Het uitbreiden van de monitoring
mission van de kant van de EU is echter een belangrijk onderdeel. Er liggen
reeds bepaalde voorstellen waarover de heer Solana reeds gesproken heeft met
de Joegoslavische regering.De minister beschikt niet over detailinformatie met betrekking tot trainingskampen
aan de grens van Kosovo.De OVSE is een voorstander van nationale verkiezingen in Kosovo en daarover
zal binnenkort in EU-verband gesproken worden. De vraag is dan echter wel,
waar die nationale assemblee dan eigenlijk over zal gaan. Dat is ook in verband
met de relatie met Belgrado niet onbelangrijk.Er is gezocht naar een goede coördinatie tussen de VN en de Europese
Unie op het gebied van antipersoneelsmijnen. Ook over UNMAS is gesproken omdat
de VN een duidelijke rol moeten gaan spelen op het gebied van «mime-action».
In verband met de benodigde hoge investeringen is het belangrijk om vooral
te financieren in bestaande organisaties.Wat het opruimen van ongeëxplodeerde munitie (UXO's) betreft, wordt
uitgegaan van een gedeelde verantwoordelijkheid. In het zicht van de conferentie
die eind dit jaar in Genève plaatsvindt, zal Nederland de gedachte
opperen om bijvoorbeeld in het protocol te stellen dat na afloop van een conflict
door de partijen die daarin een rol hebben gespeeld, bekendgemaakt wordt waar
welke wapens zijn gebruikt. Een dergelijke verplichting kan hier enorm helpen.
Nederland heeft deze gegevens bekendgemaakt om de ruiming in Kosovo te bevorderen.De minister van Defensie bevestigt dat het
het standpunt van de Nederlandse regering is dat het EVDB-proces twee elementen
kent: de ontwikkeling van een veiligheidsbeleid en een daarbij behorende ambitie
en daarnaast heel nadrukkelijk tegemoetkomen aan de lessen van Kosovo en tonen
dat Europa bereid is een bigger share of the burden te nemen. Als Europa dat
doet, moet men ook de capabilities hebben om dat te kunnen waarmaken. De nieuwe
Amerikaanse regering kijkt heel scherp of Europa werkelijk een
groter aandeel neemt en dat is zeer begrijpelijk. Niet alleen door het feit
dat in de Defensienota reeds zeer ingrijpende keuzes zijn gemaakt die hieraan
tegemoetkomen, maar ook het beschikbaar stellen van 200 mln. gulden voor EVDB
passen hierin zeer goed. Dat wordt aan de andere kant van de Atlantische Oceaan
ook onderkend. Alleen Nederland en Groot-Brittannië hebben tot nu toe
additionele middelen vrijgemaakt. Dit proces vergt inderdaad tijd. De minister
zegt toe de desbetreffende motie-Van den Doel zeker te zullen uitvoeren.De minister is het niet eens met de opmerking dat Nederland van die extra
200 mln. gulden reeds 100 mln. gulden kwijt is aan Duitsland en dat hier sprake
is van een cadeau. Het gaat om een vergroting van capabilities die bijdragen
aan zowel het DCI-NAVO-proces als aan het EVDB-proces en dat is het belangrijkste
punt. EVDB-projecten zijn niet nationaal en daarom moet wel gekeken worden
hoe gezamenlijk met de bestaande middelen wordt omgegaan. Binnenkort zal de
Kamer uitvoerig geïnformeerd worden over de compensatie die de Duitsers
Nederland bieden en waarover de minister van Financiën zich tevreden
heeft getoond.De regering heeft zeer omstandig beargumenteerd dat er voor clusterwapens
geen goede alternatieven zijn. Op het moment dat er een operatie als Kosovo
plaatsvindt, moeten er bepaalde dingen gebeuren: vliegvelden moeten kunnen
worden uitgeschakeld, grote concentraties pantservoertuigen moeten kunnen
worden uitgeschakeld, etc. Als dat niet met clusterwapens gebeurt, is er een
veel grotere hoeveelheid andere middelen nodig die meer risico's met zich
brengen dan clusterwapens. Mede daarom bepleit het Rode Kruis inmiddels geen
moratorium meer maar is op een slimmere aanpak gekomen. Die lijn spreekt de
regering aan. Er wordt gemikt op een echt internationaal debat gekoppeld aan
verdragswijziging. Er moet worden aangegeven welke informatie moet worden
verstrekt. Dat is de eerste lijn. Ook de tweede lijn is van betekenis en wordt
gesteund door de regering. Die houdt in dat met de wapenindustrie wordt nagegaan
welke mogelijkheden er zijn om te komen tot vergroting van de veiligheid van
deze munitie.De NAVO heeft hierover geen positie ingenomen en laat dat over aan de
individuele landen. Maar het is geen geheim dat er binnen de NAVO nauwelijks
steun is voor een moratorium op het gebruik van clusterwapens. Dat heeft in
het internationale verkeer geleid tot de conclusie dat het goed is een andere
weg te bewandelen. De Nederlandse regering is daarbij buitengewoon actief.
Er wordt een seminar gehouden; Nederland heeft een paper geschreven en zal
absoluut doorgaan met het ontplooien van activiteiten in dezen.Wat het opruimen van UXO's betreft, kan de minister zich niet vinden in
de stelling dat de vervuiler betaalt. Het is beter te spreker over een medeverantwoordelijkheid
van de gebruiker. Het is inderdaad waar dat degenen die de munitie hebben
afgeschoten – meestal de Westerse Alliantie – vaak meer informatie,
financiële middelen en mogelijkheden hebben, ook wat menskracht betreft.
Er moet gezocht worden naar een praktische oplossing.De minister spreekt met kracht de suggestie tegen dat de regering de Kamer
onjuist heeft geïnformeerd over de clusterbommen. De opvatting van de
regering is volledig consistent geweest. Zij heeft zich vanaf het begin nooit
verzet tegen gebruik van het clusterwapen binnen de daarvoor gestelde grenzen.
Toen er echter een Amerikaans onderzoek naar eventuele mechanische problemen
plaatsvond, heeft de regering gekozen voor een tijdelijke opschorting van
het gebruik van clusterwapens om geen risico's te lopen. Toen bleek dat een
dergelijke probleem niet bestond, is die tijdelijke opschorting ongedaan gemaakt.Met betrekking tot het artikel-32-proces wijst de minister op de vele
initiatieven die Nederland heeft genomen in de richting van transparantie
en meer openheid, juist omdat de regering dit van grote betekenis vindt voor het behoud van steun voor het NAVO-beleid in dezen. Bij vele bondgenoten
heerst echter nog steeds een andere cultuur.Op een aantal punten heeft Nederland voorstellen gedaan. De regering heeft
ook aangegeven dat Nederland een DCA-taak heeft. Dat zegt echter niets over
de vraag of er op Volkel iets of niets aanwezig is. In dezen geldt het beleid
«niet erkennen niet ontkennen», maar het feit dat Nederland die
taak heeft, wordt niet ontkend.De Duitse regering heeft aangegeven geen wijzigingen aan te brengen in
zijn standpunt ten aanzien van steun voor het NAVO-beleid en ook geen plannen
heeft om dual-capability-taken te beëindigen.Wat Griekenland betreft, hebben mediaberichten gemeld dat de Amerikanen
om operationele redenen zouden hebben besloten kernwapens weg te halen. Dat
is dus iets anders dan dat er een wijziging zou zijn in de Griekse positie
met betrekking tot het NAVO-beleid. Het NAVO-beleid op dit punt wordt nog
steeds breed gesteund.Nederland heeft ook gepleit voor het geven van meer duidelijkheid over
het totale aantal tactische kernwapens in Europa. De NAVO spreekt over «a
few hundred» en Nederland heeft voorgesteld dat meer te concretiseren.Natuurlijk speelt hierbij het feit dat Nederland lid is van een organisatie
met veel leden en dat houdt in dat het bereid moet zijn een bepaalde besluitvorming
te accepteren die niet altijd conform het eigen standpunt kan zijn.De minister is van mening dat veiligheid en openheid tot op zekere hoogte
kunnen samengaan, maar er zijn natuurlijk wel bepaalde grenzen.Ten slotte zegt hij toe de Kamer schriftelijk te informeren over de militairoperationele
veiligheidsoverwegingen.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De BoerDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,ValkDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (ChristenUnie), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA),
Hillen (CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, Hessing (VVD), Van Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Marijnissen (SP), M. B. Vos (GroenLinks),
Dijksma (PvdA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter,
Verburg (CDA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), Remak (VVD), Wilders
(VVD), Molenaar (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (ChristenUnie), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Leers (CDA),
Eurlings (CDA), Cherribi (VVD), De Haan (CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Bommel (SP), Harrewijn (GroenLinks), Gortzak (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Visser-van Doorn (CDA), Rosenmöller
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Patijn (VVD), Balemans (VVD), Duivesteijn
(PvdA), Van den Akker (CDA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van den Berg (SGP), Valk (PvdA), voorzitter, Zijlstra
(PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen (CDA), Hessing (VVD), ondervoorzitter, Ardenne-van
der Hoeven (CDA), Hoekema (D66), Stellingwerf (ChristenUnie), Essers (VVD),
Verhagen (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Van 't Riet (D66), Van den
Doel (VVD), De Haan (CDA), Koenders (PvdA), Van der Knaap (CDA), Harrewijn
(GroenLinks), Niederer (VVD), Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Oplaat (VVD),
Albayrak (PvdA), Balemans (VVD), Herrebrugh (PvdA).Plv. leden: Dittrich (D66), Van Oven (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
Arib (PvdA), Leers (CDA), Weisglas (VVD), Eurlings (CDA), Ter Veer (D66),
Van Middelkoop (Christen-Unie), De Swart (VVD), Van der Hoeven (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Bakker (D66), Blaauw (VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Hindriks
(PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Karimi (GroenLinks), E. Meijer (VVD), Dijksma
(PvdA), Marijnissen (SP), Van Baalen (VVD), Van Gijzel (PvdA), Wilders (VVD),
Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-V-58.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl