Miljoenennota 1998 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Bijlagen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25600, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

01-10-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25600 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1 Budgettaire kerngegevens Budgettaire kerngegevens; in miljoenen of in % BBP 2 De uitgaven en niet-belastingontvangsten 1996–2002 2.1 Uitgaven begrotingen12.2 Niet-belastingontvangsten begrotingen12.3 De Agentschappen 2.4. De rijksbegroting in enge zin 2.4.1. Actuele raming netto uitgaven vallend onder de
ijklijn 2.4.2. De ijklijn 2.4.3. Toetsing actuele netto uitgaven aan de ijklijn Toelichting2.5 Sociale zekerheid 2.5.1. Actuele raming netto-uitgaven vallend onder de
ijklijn 2.5.2 De ijklijn 2.5.3 Toetsing actuele stand uitgaven aan ijklijn Toelichting2.6 De zorgsector 2.6.1 Actuele raming netto-uitgaven vallend onder het
Budgettair Kader Zorg 2.6.2 Het Budgettair Kader Zorg 2.6.3 Toetsing actuele raming netto-uitgaven aan het BKZ
respectievelijk de ijklijn zorg Toelichting3 De belastingontvangsten3.1 De belastingramingen voor 1997 en 1998 3.2 De belastingontvangsten in 19973.3 De invloed van maatregelen op de belastingontvangsten
19983.4 De belastingontvangsten in 19983.5 Meerjarige belastingramingen4 Horizontale toelichting 1997–2002Zorg5 Verticale toelichting 1996–2002 InleidingI HUIS DER KONINGIN II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN III ALGEMENE ZAKEN III ALGEMENE ZAKEN IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN V BUITENLANDSE ZAKEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesV BUITENLANDSE ZAKEN VI JUSTITIE Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenVI JUSTITIE Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenVII BINNENLANDSE ZAKEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenVII BINNENLANDSE ZAKEN Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenVIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendVIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesNiet tot een ijklijn behorendIXA NATIONALE SCHULD Uitgaven Mee- en tegenvallersNiet tot een ijklijn behorendIXA NATIONALE SCHULD Ontvangsten Mee- en tegenvallersNiet tot een ijklijn behorendIXB FINANCIEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendIXB FINANCIEN Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesNiet tot een ijklijn behorendX DEFENSIE Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenX DEFENSIE Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesXIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendXIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenXIB RIJKSGEBOUWENDIENST Uitgaven Beleidsmatige mutatiesXIB RIJKSGEBOUWENDIENST XII VERKEER EN WATERSTAAT Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendXII VERKEER EN WATERSTAAT Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendXIII ECONOMISCHE ZAKEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenOverboekingenXIII ECONOMISCHE ZAKEN Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendXIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenXIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ Ontvangsten DesalderingenXV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendXV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendXVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesINTERNATIONALE SAMENWERKING Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenINTERNATIONALE SAMENWERKING Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDesalderingenGEMEENTEFONDS Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenPROVINCIEFONDS Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenINFRASTRUCTUURFONDS Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendINFRASTRUCTUURFONDS Ontvangsten Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesDesalderingenNiet tot een ijklijn behorendFONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING Uitgaven Niet tot een ijklijn behorendFONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendAOW-SPAARFONDS i.o. Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendARBEIDSVOORWAARDEN Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenKOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING AKW Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesOverboekingenPRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF Uitgaven Mee- en tegenvallersOverboekingenNiet tot een ijklijn behorendBELASTINGAFDRACHTEN AAN DE EUROPESE UNIE Uitgaven Mee- en tegenvallersNADER TE BEPALEN Uitgaven Beleidsmatige mutatiesOverboekingenNADER TE BEPALEN Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendCONSOLIODATIE Uitgaven DesalderingenSOCIALE ZEKERHEID Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesSOCIALE ZEKERHEID ZorgZORG Uitgaven Mee- en tegenvallersBeleidsmatige mutatiesTechnische mutatiesZorg Ontvangsten Mee- tegenvallersBeleidsmatige mutatiesTechnische mutaties6 Interdepartementale beleidsonderzoeken1. Interdepartementale beleidsonderzoeken 19972. Politieke besluitvorming Ronde 1995BasisonderwijsForensisch-psychiatrische hulpverlening («Doelmatig
behandelen»)ArbeidsvoorzieningRijkshuisvestingRonde 1996BijstandBodemsaneringNatuurbeheerToekomst StudiefinancieringSubstitutie van vrijheidsstraffen voor taakstraffenSamenhang exportinstrumentariumOverige rapporten7 Ontwikkelingen in de financiën van de decentrale
overheden7.1 Inkomstenbronnen van provincies en gemeentenEigen inkomstenAlgemene uitkeringen uit het gemeentefonds en het provinciefondsSpecifieke uitkeringen7.2 Lokale lastenAlgemene ontwikkeling van de heffingen van gemeenten en
waterschappenDe Monitor Lokale lasten en de Nota Lokale lasten bedrijven
en instellingenResultaten uit beide onderzoeken7.3 De kapitaaluitgaven van de decentrale overheden en
de financiering daarvan Kapitaaluitgaven van de gemeenten en de provinciesFinanciering van de kapitaaluitgaven van de gemeenten
en de provinciesLiquiditeitspositie van gemeenten, provincies, waterschappen,
politieregio's en gemeenschappelijke regelingenEnquête naar de verwachte schuldontwikkeling van
decentrale overheden in 1997GemeentenProvinciesWaterschappen8 De financiering van de Europese Unie 8.1 Budgetdiscipline op korte en middellange termijn Budgetdiscipline op de korte termijnBudgetdiscipline en de Agenda 2000-voorstellenFinancieel beheer, controle en fraudebestrijding8.2 De financiële kaders van de Europese UnieDe EU-begrotingen 1996–19988.3 De Nederlandse nettopositie8.4 De Nederlandse afdrachten9 Staatsbalans en economische categorieën 9.1 Inleiding9.2 Staatsbalans per 31 december 1996 Algemeen Opstelling Staatsbalans volgens ESR 1995Ontwikkeling staatsvermogenConsolidatiekringToelichting op de afzonderlijke balansposten A Niet-financiële activa A1 Winstrechten minerale reservesA2 Overige niet-financiële activaB Vorderingen B1 Chartale en girale betaalmiddelenB2 Verstrekte langlopende leningenB3 Aandelen en overige deelnemingenToelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenDe belangrijkste mutaties betreffen:Toelichting op deelnemingen in internationale instellingenB4 Handelskredieten en transitorische postena. Belastingenb. Overlopende activac. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d. waar tegenover
verplichtingen staand. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projecten.e. Overige vorderingen C Schulden C1 Munten in omloopC2 Dutch Treasury CertificatesC3 StaatsobligatiesC4 Onderhandse staatsleningenC5 Overige leningen op lange termijnC6 Militaire pensioenenC7 Handelskredieten en transitorische postena. Overlopende passiva b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d. waartegenover
vorderingen staan.c. Overig Voorwaardelijke verplichtingenTabel 9.2.3 Uitstaand risico en nieuwe machtigingen per
begroting Tabel 9.2.4 Uitgaven en ontvangsten op door de Staat verstrekte
garanties 9.3 Rijksbegroting naar economische categorieën10 Collectieve sector naar functie 1989–1998 BereikMethodologie11 Tienjarenoverzicht 1989–1998 11.1 Financieringssaldo 11.2 Budgettaire kerngegevens; in miljoenen resp. in %
BBP, tenzij anders aangegeven 12 De collectieve sector 1970–1998 13 Het convergentieverloop in de EU 13.1 Inleiding13.2 Procedures ter bevordering van het convergentieproces13.3 De convergentiecriteriaTrefwoordenregister op de teksthoofdstukken (verwijzing
naar paragraafnummers) Lijst van gebruikte afkortingen 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25600Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 408 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 600Miljoenennota 1998nr. 2NOTA OVER DE TOESTAND VAN 'S RIJKS FINANCIËNAangeboden 16 september 1997Bijlagen bij de Miljoenennota 1998 1 Budgettaire kerngegevens Budgettaire kerngegevens; in miljoenen of in % BBP  Rekening
1996Vermoedelijkeuitkomsten 1997Ontwerp-begroting
1998Netto-uitgaven van de collectieve sector       Netto-uitgaven
rijksbegroting in enge zin148 886156 100162 429Netto-uitgaven sociale zekerheid99 032100 989102 488Netto-uitgaven zorgsector47 04748 56251 045(Netto-uitgaven Budgettair Kader Zorg)54 70656 46858 672    Financieringstekort Rijk       Relevante
uitgaven201 355209 842219 333 Relevante
niet-belastingontvangsten28 13627 69522 728Belastingontvangsten163 962167 035177 725Mutatie derdenrekening– 296– 66  4    Feitelijk
financieringstekort9 55315 17818 876 Idem
in % BBP1,4%2,1%2,5%    Beleidsrelevant
financieringstekort13 23116 79217 659 Idem
in % BBP2,0%2,4%2,3%    Overige
tekorten van de collectieve sector       Vorderingentekort
Rijk1,6%2,4%2,5%Vorderingentekort Sociale Fondsen0,8%– 0,3%– 0,6%Vorderingentekort
OPL– 0,1%– 0,2%– 0,2%    EMU-tekort2,3%2,0%1,7%    Schuld
en schuldquoten       Staatsschuld407 647411 775430 651Staatsschuldquote61,1%58,3%57,3%    EMU-schuldquote77,2%72,7%70,4%    Micro-lastenontwikkeling
(mld gld)– 5,3– 1,8– 3,9    w.v. belastingen– 3,2– 4,32,0w.v. premies– 2,92,5– 5,2 w.v.
OPL0,80,1– 0,82 De uitgaven en niet-belastingontvangsten 1996–2002 2.1 Uitgaven begrotingen1        Begrotingen199619971998    RekeningVermoedelijke
uitkomstenOntwerpbegroting   IHuis der Koningin12,913,113,6   IIHoge
Colleges van Staat en Kabinet der Koningin274,8295,5289,2   IIIAlgemene
Zaken52,467,470,8   IVKabinet voor Nederlands-Antilliaanse
en Arubaanse Zaken324,3339,2293,2   VBuitenlandse
Zaken8 551,68 924,110 241,1   VIJustitie6 000,16 442,36 311,5   VIIBinnenlandse
Zaken7 102,17 873,87 004,0   VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen38 620,837 746,338 909,1   IXANationale
Schuld56 910,649 761,267 812,8   IXBFinanciën5 151,55 305,16 234,3   XDefensie13 707,813 931,313 969,0   XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer6 789,67 559,27 276,8   XIBRijksgebouwendienst1 531,91 487,51 545,8   XIIVerkeer
en Waterstaat10 613,511 177,510 826,6   XIIIEconomische
Zaken3 900,63 538,33 467,0   XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij3 220,55 109,93 340,0   XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid23 852,528 021,531 154,0   XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport12 789,610 416,810 836,3   HGISInternationale
Samenwerking(6 831,5)(7 399,1)(7 955,2)   APAanvullende
posten032,63 410,0   GFGemeentefonds18 319,320 555,522 126,4   PFProvinciefonds1 735,51 619,91 672,5   ISFInfrastructuurfonds6 686,47 192,69 220,3   FESFonds
Economische Structuurversterking1 256,81 580,02 307,0   EUBelastingafdrachten
aan de Europese Unie7 045,07 420,07 282,0   CONConsolidatie– 6 897,5– 7 354,7– 8 827,7   1Subtotaal227 552,9229 056,2256 785,6   2Niet-relevante
uitgaven26 198,419 213,937 452,8   3Relevante
uitgaven excl. agentschappen201 354,5209 842,3219 332,8   4Geconsolideerde uitgaven agentschappen2209,6450,6473,8   5Relevante
uitgaven incl. agentschappen201 564,1210 292,9219 806,6   1 In deze tabel zijn de uitgaven voor Internationale Samenwerking
toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.De totale uitgaven voor Internationale Samenwerking zijn tussen haakjes
vermeld.Bij de begroting Nationale Schuld zijn daarnaast de zogenoemde niet-relevante
uitgaven (aflossing staatsschuld) meegenomen.2 In bijlage 2.3 wordt deze regel nader gespecificeerd.         1999200020012002Begrotingen   Meerjarenramingen       13,613,613,613,6I    288,6286,5287,8287,8II    85,171,053,553,5III    280,9284,2285,3285,3IV    11 413,411 750,712 467,413 248,2V   6 072,96 046,86 028,36 031,8VI   7 221,57 238,37 265,57 340,2VII   39 544,739 814,740 087,240 538,5VIII   74 878,179 164,078 210,968 480,1IXA   6 689,16 765,76 814,66 734,9IXB   13 880,413 758,813 693,813 693,8X    7 052,57 022,86 989,66 381,1XIA   1 133,21 052,4988,6990,4XIB    11 411,611 577,511 899,411 935,5XII   3 697,83 418,93 349,73 324,0XIII   3 295,23 278,33 295,23 312,0XIV   30 499,530 389,930 453,530 539,7XV   10 466,710 336,710 308,110 271,1XVI   (8 322,9)(8 679,3)(9 079,1)(9 516,2)HGIS   8 112,513 161,517 861,822 498,4AP   23 665,123 618,223 613,823 618,8GF   1 692,61 699,61 699,61 699,6PF   9 781,79 873,99 835,89 352,1ISF   2 577,62 319,31 802,51 267,0FES   6 907,07 048,07 376,07 720,0EU   – 9 681,3– 9 750,8– 9 752,1– 9 180,1CON   270 980,0280 240,2284 929,4280 437,3    43 204,945 962,244 396,033 872,5    227 775,1234 278,0240 533,4246 564,8    520,0470,3441,5449,5    228 295,1234 748,3240 974,9247 014,3    2.2 Niet-belastingontvangsten begrotingen1        Begrotingen199619971998    RekeningVermoedelijke
uitkomstenOntwerpbegroting   IIHoge Colleges van Staat en
Kabinet der Koningin9,77,37,2   IIIAlgemene Zaken7,85,75,9   IVKabinet
voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken27,357,325,1   VBuitenlandse
Zaken109,5114,5109,7   VIJustitie1 373,51 006,11 029,3   VIIBinnenlandse
Zaken651,3543,7385,6   VIIIOnderwijs, Cultuur
en Wetenschappen3 356,83 449,93 412,4   IXANationale
Schuld34 658,821 086,456 352,9   IXBFinanciën6 881,56 335,95 390,9   XDefensie569,2552,8565,9   XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer251,0247,6330,4   XIBRijksgebouwendienst97,9101,553,1   XIIVerkeer
en Waterstaat1 913,12 635,21 378,1   XIIIEconomische
Zaken6 904,97 542,45 572,0   XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij550,9504,8441,9   XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid981,2742,0805,5   XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport274,3282,9312,1   HGISInternationale
Samenwerking(0,0)(224,2)(199,0)   APAanvullende
posten0597,150,0   ISFInfrastructuurfonds6 356,67 055,89 045,8   FESFonds Economische Structuurversterking3 255,01 508,61 100,0   AOWAOW-spaarfonds
i.o.0750,01 546,9   CONConsolidatie– 6 897,5– 7 354,7– 8 827,7   1Subtotaal61 332,847 772,679 092,8   2Niet-relevante
niet-belastingontvangsten33 197,020 077,656 365,2   3Relevante
niet-belastingontvangsten excl. agentschappen28 135,827 695,022 727,6   4Geconsolideerde ontvangsten agentschappen2329,1363,3465,0   5Relevante
niet-belastingontvangsten incl. agentschappen28 464,928 058,323 192,6   1 In deze tabel zijn de niet-belastingontvangsten voor Internationale
Samenwerking toegerekend aan de begrotingen waarop deze worden verantwoord.De totale niet-belastingontvangsten voor Internationale Samenwerking zijn
tussen haakjes vermeld. Bij de begrotingen Nationale Schuld en Financiën
zijn daarnaast de zogenoemde niet-relevante niet-belastingontvangsten (opneming
staatsschuld resp. aanmuntingen) meegenomen.2 Deze regel wordt in bijlage 2.3 nader gespecificeerd.        1999200020012002Begrotingen   Meerjarenramingen  7,27,27,27,2II    5,95,95,95,9III   24,927,027,927,9IV    110,3110,1109,9109,9V   1 034,31 042,31 042,31 042,3VI   432,3425,8423,1431,4VII   3 480,63 527,53 525,13 525,1VIII   63 305,665 633,262 111,648 211,1IXA   5 942,55 794,25 835,05 811,2IXB   477,6457,4456,2456,2X    202,7167,8123,794,7XIA   36,336,534,934,9XIB   1 636,51 160,9862,1812,9XII   5 074,54 413,23 979,43 973,7XIII   450,8453,2436,5438,4XIV   802,7805,7806,4806,4XV   220,4218,3217,7217,6XVI   (168,2)(148,9)(148,3)(147,6)HGIS   20,0000AP   9 673,49 816,29 857,79 352,1ISF   1 000,01 000,01 000,01 000,0FES   1 649,31 766,41 885,62 012,9AOW   – 9 681,3– 9 750,8– 9 752,1– 9 180,1CON   85 906,487 118,082 996,269 191,7    63 317,965 645,562 123,948 223,4    22 588,521 472,520 872,320 968,3    500,7471,4475,6473,5    23 089,221 943,921 347,921 441,8    2.3 De Agentschappen Agentschapsbegrotingen
1998Naam AgentschapMoederdepartementIngesteld
perLastenGeconsoli-deerdeUitgavenBatenGeconsoli-deerdeOntvangstenImmigratie-
en NaturalisatiedienstJustitie1994294,913,3286,313,5Dienst
Justitiële InrichtingenJustitie19951 822,5249,41 819,2261,4Centraal
Justitieel IncassobureauJustitie199645,9(0,8)45,60,2Korps
Landelijke PolitiedienstenJustitie1998457,165,2452,365,2Informatievoorziening
OverheidspersoneelBinnenlandse Zaken199513,50,013,50,0Centrale
Archief SelectiedienstBinnenlandse Zaken19979,9(0,1)10,20,2Gemeentelijke
BasisadministratieBinnenlandse Zaken199819,38,719,39,0Centrale
Financiële InstellingOnderwijs, Cultuur en Wetenschappen199692,11,692,12,8RijksarchiefdienstOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen199641,43,641,43,6Defensie Telematica OrganisatieDefensie1998278,923,5282,20,0Dienst
Gebouwen, Werken en TerreinenDefensie1996146,3(3,0)150,2(9,0)Koninklijk
Nederlands Meteorologisch InstituutVerkeer en Waterstaat199578,030,077,429,6Rijksdienst
voor RadiocommunicatieVerkeer en Waterstaat199657,052,757,354,6SenterEconomische Zaken199461,03,562,03,6Plantenziektenkundige
DienstLandbouw, Natuurbeheer en Visserij199433,810,433,811,1Bureau
HeffingenLandbouw, Natuurbeheer en Visserij199824,60,124,60,0College ter Beoordeling van Genees-middelenVolksgezondheid,
Welzijn en Sport199622,119,621,619,2Totalen  3 498,2473,83 488,8465,02.4. De rijksbegroting in enge zin 2.4.1. Actuele raming netto uitgaven vallend onder de
ijklijn   19961997199819992000200120021.
Relevante uitgaven201 355209 842219 333227 775234 278240 533246 5652.
Relevante NBO's– 28 136– 27 695– 22 728– 22 589– 21 473– 20 872– 20 9683.
Binnenlands gas en heffingen3 9014 5743 3283 0502 7132 4502 4494.
Sociale zekerheid Rbg– 21 863– 22 230– 24 707– 24 134– 24 464– 24 966– 25 4895.
Onderlinge betalingen sociale zekerheid730– 2 700– 2 480– 2 823– 2 855– 2 882– 2 9186.
Zorg Rbg– 4 204– 1 047– 1 294– 1 467– 1 512– 1 557– 1 5877.
Onderlinge betalingen zorg– 5 807– 6 379– 6 474– 6 307– 6 461– 6 654– 6 8558.
Correcties       VAW/Balansverkorting– 2– 377– 1200000Debudgetteringen2932000Studieleningen– 552– 842– 1 274– 1 270– 1 483– 1 192– 870Mutatie
FES-saldo1998– 71– 1 207– 1 578– 1 319– 802– 267Aan-
en verkoop staatsbezit7362 027– 171– 122– 348– 407– 365Agio
en disagio28258400000Winst
DNB246150– 75225125125125Kasschuiven0000000Saldo
heffings- en invorderingsrente200255294494694694694Totaal
uitgaven148 886156 100162 429171 256177 895184 469190 5142.4.2. De ijklijn   19961997199819992000200120021.
Relevante uitgaven205 630210 898217 705225 260229 958233 369246 2552.
Relevante NBO's– 21 542– 21 067– 21 091– 21 286– 19 592– 19 843– 20 9683.
Binnenlands gas en heffingen3 9783 9843 9933 9973 5323 3172 4494.
Sociale zekerheid Rbg– 22 293– 23 050– 23 199– 23 047– 24 764– 24 028– 25 4895.
Onderlinge betalingen sociale zekerheid– 1 517– 1 645– 1 792– 1 940– 2 097105– 2 9186.
Zorg Rbg– 4 643– 2 078– 2 324– 2 475– 2 248– 2 291– 1 5877.
Onderlinge betalingen zorg– 5 939– 9 364– 9 687– 9798– 6 883– 6 436– 6 8558.
Correcties       VAW/Balansverkorting0000000Debudgetteringen620619619619000Studieleningen– 786– 928– 1 044– 1 083– 2 152– 1 669– 870Mutatie
FES-saldo– 1 075– 1 118– 1 113– 713– 631– 326– 267Aan-
en verkoop staatsbezit4970000– 293– 365Agio
en disagio0000000Winst
DNB000001 450125Kasschuiven0000000Saldo
heffings- en invorderingsrente245245245245245694694Totaal153 174156 495162 310169 780175 368184 048190 204BBP-deflator
MEV 1995/RA cumulatief1,0371,0571,0851,1131,1391,1721,205Reële
ijklijn147 659148 046149 633152 529154 021156 998157 8852.4.3. Toetsing actuele netto uitgaven aan de ijklijn   1996199719981999200020012002Reële
ijklijn147 659148 046149 633152 529154 021156 998157 885BBP-deflator
MEV 19981,0401,0591,0861,1151,1441,1741,205Overboekingen112129– 255729758722862Statistisch– 1 132– 6594136601 126– 325– 325Uitgavenkader
in lopende prijzen152 561156 205162 690171 413178 068184 697190 742Actuele
raming uitgaven148 886156 100162 429171 256177 895184 469190 514Overschrijding– 3 675– 105– 261– 157– 173– 228– 228ToelichtingDeze bijlage bevat een toelichting op de opbouw van de actuele netto-uitgaven
onder de ijklijn Rijksbegroting in enge zin (tabel 2.4.1), de ijklijn zelf
(tabel 2.4.2) en de confrontatie van de uitgaven met de ijklijn (tabel 2.4.3).Tabel 2.4.1 geeft de opbouw weer van de totale uitgaven onder de ijklijn
rijksbegroting in enge zin. De opbouw van de relevante uitgaven en niet-belastingontvangsten
over de diverse begrotingen blijkt uit de tabellen 2.1 en 2.2 van deze bijlage.
Diverse correcties tussen de netto-uitgaven en de uitgaven relevant voor de
ijklijn rijksbegroting in enge zin staan weergegeven in de regels 3 tot en
met 8. Deze correcties dienen er enerzijds toe om dubbeltellingen te voorkomen
(de uitgaven Sociale zekerheid en zorg op de rijksbegroting en de onderlinge
betalingen), anderzijds om te corrigeren voor incidentele factoren die het
zicht op de structurele ontwikkeling vertekenen en daarmee een stabiel begrotingsbeleid
bemoeilijken.Tabel 2.4.2 geeft de opbouw van de ijklijn weer. De ijklijn komt overeen
met de uitgavenramingen in de Miljoenennota 1995. De ijklijn vanaf 1999 is
een puur technische extrapolatie en is daarom afzonderlijk gemarkeerd. Aangezien
de ijklijn de weerslag is van de uitgavenvoornemens uit een Regeerakkoord,
is de vaststelling van de ijklijn voor de jaren na 1998 een aangelegenheid
van een volgend kabinet.In tabel 2.4.3 is weergegeven hoe de actuele uitgaven zich verhouden tot
de ijklijn in lopende prijzen. De reële ijklijn is de weerslag van het
Regeerakkoord; gedurende de kabinetsperiode kan het uitgavenplafond echter
om diverse redenen bijgesteld worden. In de eerste plaats betreft dat een
bijstelling uit hoofde van de algemene loon- en prijsontwikkeling (de BBP-deflator).
In de tweede plaats kan het voorkomen dat het vanuit beheersbaarheid gewenst
is bepaalde uitgavencategorieën onder een andere ijklijn te brengen (overboekingen).
In de derde plaats kan de ijklijn aangepast worden voor puur statistische
factoren. Sinds de Miljoenennota 1997 is de ijklijn aangepast voor een financieringsverschuiving
naar de lagere overheden in verband met de uitvoeringskosten van de algemene
bijstand, vanwege de verhoging van de uitkeringen uit het Gemeente- en Provinciefonds
ten behoeve van lokale lastenverlichting en vanwege de afschaffing van de
perceptiekostenvergoeding van de sociale fondsen aan de belastingdienst. 2.5 Sociale zekerheid 2.5.1. Actuele raming netto-uitgaven vallend onder de
ijklijn   199619971998A.
Uitgaven sociale fondsen   1. AOW35 34537 01439 4362.
AWW4 9024 6873 3013. AAW13 39313 952 4.
WAO7 5967 49219 5525. ZW2 5773 7823 7506.
Wgf3 7362 0152 1347. AWF8 5028 0016 6228.
WAZ001 1989. Vangnet1 1181 8161 790Subtotaal
fondsen77 16978 75977 781    B. Uitgaven
begroting SZW   1. WSW3 5473 7043 5992.
JWG44844603. BP47963704. GWF001 7945.
AKW6 5806 4996 4926. TW7487247237.
Wajong002 4548. ABW9 4939 3039 1379.
IOAW38240040910. IOAZ9610511111.
Diversen308511467Subtotaal begroting SZW22 08122 32825 185Aanvullende
posten0– 68– 102Ontvangsten
SZW– 218– 31– 376Subtotaal
rijksbegroting21 86322 23024 707    Totaal
fondsen + rijksbegroting99 032100 989102 4882.5.2 De ijklijn   199619971998A.
Uitgaven sociale fondsen   1. AOW35 00335 70736 5902.
AWW4 3744 2083 1463. AAW2 7962 8732 9554.
WAO19 45419 27819 1305. ZW4 7594 9035 0716.
Wgf1 5991 4981 4007. AWF6 7106 2395 8998.
WAZ000Subtotaal fondsen74 69574 70674 191    B.
Uitgaven begroting SZW   1. WSW3 4293 4313 4332.
JWG4315256943. BP5536055844.
AKW6 3546 2156 0535. TW7617667666.
Wajong0007. ABW10 87311 44611 2628.
IOAW5986447199. IOAZ13414215510.
Diversen25125Subtotaal begroting SZW23 15823 78623 671Aanvullende
posten– 864– 735– 471Ontvangsten
SZW– 1– 1– 1Subtotaal
rijksbegroting22 29323 05023 199    Totaal
fondsen + rijksbegroting96 98897 75697 390BBP-deflator
MEV 19951,0371,0571,085Reële ijklijn93 49692 47889 7842.5.3 Toetsing actuele stand uitgaven aan ijklijn   199619971998Reële
ijklijn93 49692 47889 784BBP-deflator
MEV 19981,0401,0591,086Overboekingen– 44– 7808Statistisch3 8094 9225 050Uitgavenkader
in lopende prijzen101 011102 823103 382    Actuele
raming uitgaven99 032100 989102 488Overschrijding– 1 979– 1 834– 894ToelichtingIn tabel 2.5.1 zijn de actuele ramingen weergegeven van de netto-uitgaven
die vallen onder de ijklijn sociale zekerheid. Deze ramingen komen overeen
met de ramingen in de Sociale Nota 1998.In tabel 2.5.2 staat de ijklijn sociale zekerheid. Deze bevat de bij de
start van het huidige kabinet geraamde netto-uitgaven voor sociale zekerheid.
De ijklijn komt overeen met de uitgavenramingen voor de verschillende regelingen
in de Miljoenennota 1995 en de Sociale Nota 1995.In tabel 2.5.3 wordt gekeken hoe de actuele ramingen zich verhouden tot
de voor mutaties in de prijsontwikkeling en statistische mutaties en overboekingen
bijgestelde ijklijn. Door genoemde bijstellingen van de ijklijn kan een zinvolle
vergelijking worden gemaakt tussen de actuele uitgaven en de ijklijn, beide
in lopende prijzen. In de Miljoenennota 1996 en 1997 is de ijklijn sociale
zekerheid reeds aangepast voor een aantal statistische bijstellingen. De ijklijn
is thans bijgesteld voor onder andere de volgende mutaties. Voor het inwerkingtreden
van de Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW) zijn bedragen overgeheveld naar
het zogenaamde Gemeentelijk Werkfonds. Daarnaast is de ijklijn gecorrigeerd
voor bruteringseffecten die zich voordoen uit hoofde van de premiemaximering
van de AOW. Tot slot is vanwege de afschaffing van de perceptiekostenvergoeding
van de sociale fondsen aan de belastingdienst de ijklijn sociale zekerheid
neerwaarts bijgesteld.2.6 De zorgsector 2.6.1 Actuele raming netto-uitgaven vallend onder het
Budgettair Kader Zorg   199619971998A.
Premiegefinancierde uitgaven50 50255 42157 378B.
Begrotingsgefinancierde uitgaven   Begroting VWS   1. Ouderenbeleid332832282.
Personeel en materieel zorg1491631623. Gehandicaptenbeleid2928244.
RIVM2502732625. Volksgezondheid algemeen5127306.
Volksgezondheidsbeleid2482943767. Sectorfondsen6365638.
Academische ziekenhuizen0009. Diversen275344569Subtotaal
uitgaven VWS4 3921 2271 513    Aanvullende
posten10131    Ontvangsten VWS–
189– 181– 251Totaal begrotingsgefinancierd4 2041 0471 294    Totaal
BKZ-uitgaven54 70656 46858 672waarvan
collectief gefinancierd deel47 04748 56251 0451 Dit betreft loon- en prijsbijstelling. 2.6.2 Het Budgettair Kader Zorg   199619971998A.
Premiegefinancierde uitgaven49 30853 05655 478B.
Begrotingsgefinancierde uitgaven   Begroting VWS   1. Ouderenbeleid325030322.
Personeel en materieel zorg1941951953. Gehandicaptenbeleid3534354.
RIVM2072042045. Volksgezondheid algemeen6363656.
Volksgezondheidsbeleid2072001947. Sectorfondsen8282828.
Academische ziekenhuizen2552552559. Diversen–
10569593Subtotaal uitgaven VWS4 2831 6331 655    Aanvullende
posten1485567790    Ontvangsten
VWS– 124– 121– 121Totaal begrotingsgefinancierd4 6432 0782 324    BKZ
(nominaal)53 95255 13457 803BBP-deflator
MEV 19951,0371,0571,085Het reële BKZ52 00952 15753 288    BKZ
(nominaal)53 95255 13457 803Particuliere
verzekeringen/WTZ– 7 404– 7 151–
7 486IJklijn zorg (nominaal)46 54847 98350 317BBP-deflator
MEV 19951,0371,0571,085Reële ijklijn zorg44 87245 39246 3871 Dit betreft loon- en prijsbijstelling. 2.6.3 Toetsing actuele raming netto-uitgaven aan het BKZ
respectievelijk de ijklijn zorg   199619971998Het
reële BKZ52 00952 15753 288BBP-deflator
MEV 19981,0401,0591,086Overboekingen/statistisch272715105BKZ
in lopende prijzen54 36755 93457 986Actuele
raming uitgaven54 70656 46858 672Overschrijding
BKZ339534686    IJklijn in lopende prijzen46 75548 10350 448Collectief
gefinancierd deel BKZ47 04748 56251 045Overschrijding292460597ToelichtingDeze bijlage bevat een toelichting op de opbouw van de actuele uitgaven
vallend onder het Budgettair Kader Zorg (BKZ) en de ijklijn zorg, en de toetsing
van de actuele uitgaven aan het BKZ en de ijklijn.In tabel 2.6.1 zijn de actuele ramingen van de netto-uitgaven die vallen
onder het BKZ weergegeven. De netto BKZ-uitgaven bestaan uit premiegefinancierde
en begrotingsgefinancierde uitgaven. De premiegefinancierde uitgaven zijn
uitgaven betreffende de AWBZ, de ZFW en de particuliere verzekeringen, verminderd
met de eigen bijdragen AWBZ. De begrotingsgefinancierde uitgaven betreffen
uitgaven op de begroting van VWS verminderd met de niet-belastingontvangsten
voor zover relevant voor het BKZ.Tabel 2.6.2 geeft weer het BKZ en de ijklijn zorg. Sinds de vaststelling
van de uitgavenkaders heeft zich een aantal bijstellingen van het BKZ voorgedaan.
Een groot aantal van deze bijstellingen is reeds gemeld in de Miljoenennota
1996 en de Miljoenennota 1997.Drie posten zijn in 1998 in belangrijke mate verantwoordelijk voor de
verlaging van de reële uitgaven onder het BKZ en het BKZ zelf. Ten eerste
is er een overboeking van 73 miljoen naar gemeenten voor de indicatiestelling
thuiszorg. Ten tweede is er een overboeking van 77 miljoen naar de begroting
van Binnenlandse zaken vanwege de overdracht van banen voor langdurig werklozen
van de zorgsector naar gemeenten. Ten slotte worden de uitgaven en het kader
verlaagd met 134 miljoen, vanwege het afschaffen van de betaling van perceptiekosten
door de volksverzekeringsfondsen aan de belastingdienst. De ijklijn sociale
zekerheid wordt in verband hiermee eveneens verlaagd. De ijklijn rijksbegroting
in enge zin wordt hiervoor verhoogd. 3 De belastingontvangstenDeze bijlage bevat een toelichting op de raming van de belastingontvangsten
voor 1997 en 1998. In de laatste paragraaf is een (technische) meerjarige
belastingraming opgenomen. 3.1 De belastingramingen voor 1997 en 1998 Tabel
3.1.1 Belastingopbrengsten op kasbasis voor 1996, 1997 en 1998 Realisatie1996Ontwerp-begroting1997Voorjaars-nota1997Vermoedelijkeuitkomsten1997Ontwerp-begroting1998I Kostprijsverhogende
belastingen82 44984 03085
 57585 61590 135  Invoerrechten3 3133 5853 3803 3853 320  Omzetbelasting46 50647 55049 03049 09051 590  Belasting
op personenauto's en motorrijwielen4 3704 3454 4154 4354 670  Accijnzen14 57115 54515 03014 97016 690  –
Accijns van lichte olie6 1186 5856 5556 6057 235  –
Accijns van minerale oliën, anders dan lichte olie3 6694 0504 0654 0654 540  –
Tabaksaccijns2 9473 1002 9652 9903 205  –
Alcoholaccijns904865900830820  –
Bieraccijns611605615550550  –
Wijnaccijns322340– 70– 70340  Belastingen
van rechtsverkeer5 2575 0355 5505 5505 760  –
Overdrachtsbelasting3 6593 5003 9003 9304 105  –
Assurantiebelasting1 0431 1051 0951 0651 100  –
Kapitaalsbelasting555430555555555  Motorrijtuigenbelasting5 0013 9254 0804 0803 470  Verbruiksbelasting
op een milieugrondslag2 9053 4603 5253 5254 040  Verbruiksbelasting
van alcoholvrije dranken en van enkele andere producten400430410400410  Belasting
op zware motorrijtuigen126155155180185 II Belastingen
op inkomen, winst en vermogen81 45776 42577 58581 36587 520  Inkomstenbelasting5 5196 1354 7354 5004 220  Loonbelasting42 48739 44039 98040 10046 200  Dividendbelasting2 3342 4102 4802 9202 920  Kansspelbelasting195185210220230  Vennootschapsbelasting27 54724 88026 70030 10030 500  Vermogensbelasting1 4251 5401 4501 5201 350  Successierechten1 9501 8352 0302 0052 100 III Niet
aan afzonderlijke belastingsoorten toe te rekenen belastingontvangsten56110705570IV Totaal
generaal163 962160 565163 230167 035177 725Aandeel
van het Gemeentefonds20 063120 717320 54920 55622 126Aandeel van het Provinciefonds1 94921 48541 51141 54841 6733Storting aan het FES1 111    Aandeel
van de Europese Unie     1. in de invoerrechten3 3133 5853 3803 3853 3202. in de omzetbelasting3 6833 8904 0234 0353 962 30 11929 67729 46329 52431 081Ten bate van begroting
IX-B133 842130 888133 767137 511146 6441 12,89% van de opbrengst exclusief die van de invoerrechten
en de motorrijtuigenbelasting.2 1,252% van de opbrengst exclusief die van de invoerrechten
en de motorrijtuigenbelasting.3 Met ingang van het begrotingsjaar 1997 is de voeding van
het Gemeentefonds niet langer een percentage van de totale belastingontvangsten
exclusief invoerrechten en motorrijtuigenbelasting. De voeding uit de belastingontvangsten
is gelijk aan de uitgaven van het Gemeentefonds. Deze systematiek geldt met
ingang van het begrotingsjaar 1998 ook voor het Provinciefonds.4 0,97% van de opbrengst exclusief die van de invoerrechten
en de motorrijtuigenbelasting.In tabel 3.1.1 staan in de laatste twee kolommen per belastingsoort de
actuele belastingramingen voor 1997 en 1998 weergegeven. Voor 1997 zijn ook
de eerdere ramingen bij de Ontwerpbegroting 1997 en de Voorjaarsnota 1997
opgenomen. De eerste kolom laat de gerealiseerde kasontvangsten in 1996 zien. 3.2 De belastingontvangsten in 1997In tabel 3.2.1 zijn voor 1997 de belangrijkste mutaties ten opzichte van
de Voorjaarsnota 1997 vermeld. Tabel 3.2.1 Raming belastingopbrengsten
1997 op kasbasis Voorjaarsnota
1997Vermoedelijkeuitkomsten 1997VerschilKostprijsverhogende
belastingen85 57585 61540waarvan:  –
omzetbelasting49 03049 09060– accijnzen15 03014 970– 60–
overige21 51521 55540    Belastingen
op inkomen, winst en vermogen77 58581 3653 780waarvan:   –
inkomstenbelasting4 7354 500– 235–
loonbelasting39 98040 100120– dividendbelasting2 4802 920440–
vennootschapsbelasting26 70030 1003 400–
overige3 6903 74555    Niet
aan afzonderlijke belastingsoorten toe te rekenen belastingontvangsten7055– 15Totaal
generaal163 230167 0353 805De raming voor het totaal aan belastingontvangsten is voor
1997 ten opzichte van de Voorjaarsnota 1997 met 3,8 miljard opwaarts bijgesteld.
Deze bijstelling vloeit vrijwel geheel (3,7 miljard) voort uit bijstellingen
in het economische beeld in de Macro-Economische Verkenning 1998 ten opzichte
van het Centraal Economisch Plan 1997 en uit inzichten vanuit de aanslag-
en kasontwikkeling van de verschillende belastingsoorten. Daarnaast is er
een opwaartse autonome bijstelling van per saldo 0,1 miljard.Bij de kostprijsverhogende belastingen bedraagt de endogene
bijstelling +0,1 miljard ten opzichte van de raming bij Voorjaarsnota 1997.
Deze bijstelling is het gevolg van beperkte wijzigingen in het economische
beeld en het kaspatroon van de ontvangsten.De raming voor de inkomstenbelasting is ten opzichte van de
raming bij de Voorjaarsnota neerwaarts bijgesteld met 0,2 miljard. Deze bijstelling
vloeit voor 0,1 miljard voort uit lager dan geraamde kasontvangsten over het
belastingjaar 1995. Daarnaast is een aanpassing van de verdeling tussen belastingen
en premies over belastingjaar 1993 voorzien, wat leidt tot een nabetaling
door de sociale fondsen die 0,1 miljard lager uitkomt dan eerder geraamd.De raming voor de loonbelasting is opwaarts bijgesteld met
0,1 miljard. De geraamde nabetaling aan de sociale fondsen over het belastingjaar
1995 komt 0,3 miljard lager uit dan eerder geraamd. Daarnaast is er een neerwaartse
endogene bijstelling van 0,2 miljard.De raming voor de vennootschapsbelasting is ten opzichte van
de raming bij de Voorjaarsnota opwaarts bijgesteld met 3,4 miljard. Deze bijstelling
vloeit voort uit een hoger dan geraamde ontwikkeling van de aanslagoplegging.
De aanslagoplegging in 1997 over het belastingjaar 1995 en de kasontwikkeling
met betrekking tot 1995 en oudere belastingjaren ligt sterk boven wat op grond
van historische patronen verwacht mocht worden. Een belangrijke verklarende
factor hierbij is de sterke stijging van de belastbare winst bij vooral de
grootste bedrijven in 1995 en mogelijk het opraken van de voorraad verliescompensaties.
De hogere kasontvangsten en de aanslagoplegging over 1995 en oudere jaren
leiden tot een opwaartse bijstelling van de raming in 1997 met 1,8 miljard.
Nieuwe inzichten ten aanzien van het belastingjaar 1996 leiden niet tot bijstellingen
van de kasontvangsten in 1997. Over het belastingjaar 1997 is als uitvloeisel
van de voorlopige aanslagmethodiek substantieel meer opgelegd dan in voorgaande
jaren. De bijstellingen in het economische beeld geven echter geen aanleiding
om naast de structurele doorwerking uit hoofde van 1995 en eerdere jaren de
raming op transactiebasis bij te stellen. Door de hogere voorlopige aanslagoplegging
wordt over het belastingjaar 1997 een groter deel van de fiscale winst belast
in 1997 en minder in het komende jaar. Hierdoor zullen de kasontvangsten in
1997 1,6 miljard hoger uitkomen dan geraamd bij de Voorjaarsnota. Uit hoofde
van deze ontwikkelingen komt de raming van de vennootschapsbelasting in het
totaal 3,4 miljard hoger uit dan in de Voorjaarsnota.De raming van de dividendbelasting is met 0,4 miljard opwaarts
bijgesteld. Op basis van de hogere dividenduitkeringen van beursgenoteerde
ondernemingen is de raming met 0,2 miljard verhoogd. Daarnaast blijkt uit
een analyse van de aangiften van dividendbelasting dat in het eerste halfjaar
van 1997 door houders van een aanmerkelijk belang 0,2 miljard meer dividendbelasting
is aangegeven. Uit behoedzaamheid is deze ontwikkeling (nog) niet doorgetrokken
naar de tweede helft van 1997. Voorlopig wordt ervan uitgegaan dat de structurele
meeropbrengst die aan het nieuwe aanmerkelijk-belangregime is toe te schrijven,
beperkt blijft tot circa 0,2 miljard.De raming voor de overige belastingen op winst, inkomen en vermogen is opwaarts bijgesteld met 0,1 miljard. 3.3 De invloed van maatregelen op de belastingontvangsten
1998Als gevolg van maatregelen neemt in 1998 de belastingopbrengst per saldo
toe met 2,3 miljard ten opzichte van 1997. Deze toename is het saldo van fiscale
maatregelen met een omvang van 1,5 miljard en maatregelen in de uitvoeringssfeer
met een totaal van 0,9 miljard. Het saldo van fiscale maatregelen sluit aan
bij de microlastenontwikkeling zoals deze neerslaat bij het Rijk (hoofdstuk
3, tabel 3.4.1).1Tabel 3.3.1 geeft een overzicht van de maatregelen die van invloed zijn
op de belastingopbrengst in 1998, uitgesplitst naar reeds vaststaande maatregelen,
voorstellen die thans bij het parlement aanhangig zijn, voorgenomen maatregelen
waarvoor nog geen wetsvoorstellen bij het parlement zijn ingediend en maatregelen
in de uitvoeringssfeer.Door reeds vaststaande fiscale maatregelen daalt de belastingopbrengst
in 1998 per saldo met 0,5 miljard. Het gaat hierbij onder andere om maatregelen
die reeds in 1997 zijn ingegaan, maar die een doorwerking op de kasopbrengsten
in 1998 hebben. Tabel 3.3.1
De invloed op de belastingopbrengst 1998 van reeds vaststaande, bij
het parlement aanhangige en voorgenomen maatregelen (mutaties op kasbasis
ten opzichte van 1997)Fiscale
maatregelen1 464  wv vaststaande
fiscale maatregelen– 488– Geleidelijke
tariefdaling a.g.v. GATT-akkoord– 197– Afbraak
douanerechten hightech-producten– 120– Invoering
en terugsluis derde tranche Regulerende Energiebelasting4–
Inflatiecorrectie accijnzen200– Verhoging tabaksaccijns160–
Wetsvoorstel aanpassing LB/IB c.a.– 180– Doorwerking
verhoging brandstofaccijnzen en terugsluis (deels) via verlaging MRB100–
Doorwerking verlaging belastingtarief eerste schijf in 1997– 390–
Doorwerking wijziging Aanmerkelijk Belang105– Overige vaststaande
fiscale maatregelen– 170  wv aanhangige
fiscale maatregelen– 98– Compensatie verhoging
dieselaccijns voor zware vrachtwagens– 100– Overige
aanhangige maatregelen2  wv voorgenomen fiscale maatregelen2 050–
Wijziging arbeidsongeschiktheidsregelingen (PEMBA) verlaging
overhevelingstoeslag– 5 557verhoging ouderen-
en zelfstandigenaftrek– 104verhoging belastingvrije
sommen– 1 848vervallen (aftrekbare) werknemerspremies
arbeidsongeschiktheid3 012invoering AWF-werknemersfranchise– 265verhoging
belastingtarief eerste schijf7 320– Verlenging eerste
en tweede schijf LB/IB– 377– Verhoging belastingtarief
eerste schijf (saldo)2 004– Verlaging vermogensbelasting– 200–
Verhoging arbeidskostenforfait– 550– Verhoging
overdraagbare belastingvrije som– 265– Verhoging
loonkostenfaciliteit lage lonen– 365– Fiscale
milieuversterking– 90– Fiscale structuurversterking– 435–
Overige voorgenomen fiscale maatregelen– 230  Overige
maatregelen854– Doorwerking teruggave wijnaccijns
1997400– Automatische incasso motorrijtuigenbelasting– 200–
Fraudeplan 1996 en meerjarenbeleid Belastingdienst280– Stroomlijning
aangifteverwerking134– Wetsvoorstel aanpassing LB/IB c.a.:
verbetering voorlopige aanslagregeling150– Overig90Totaal2 318De thans bij het parlement aanhangige fiscale maatregelen leiden in 1998
ten opzichte van 1997 tot een derving van 0,1 miljard. Er is onder andere
een wetsvoorstel ingediend in verband met de compensatie voor de verhoging
van de dieselaccijns voor zware vrachtwagens (– 0,1 miljard).De voorgenomen fiscale maatregelen, waarvoor binnenkort wetsvoorstellen
zullen worden ingediend, leiden in 1998 per saldo tot een extra opbrengst
van 2,1 miljard. De stijging is het gevolg van verschuivingen tussen belastingen
en premies. Ten eerste worden de uitkeringen voor vroeggehandicapten van de
Algemene Arbeidsongeschiktheidswet overgeheveld naar de rijksbegroting. Voor
de financiering hiervan worden de belastingen met structureel 2,4 miljard
verhoogd, terwijl de premies met hetzelfde bedrag dalen. Deze verschuiving
vormt een onderdeel van de voorgenomen wijzigingen in de arbeidsongeschiktheidsregelingen
(wetsvoorstel PEMBA)2. Een andere verschuiving
van premies naar belastingen vindt zijn oorzaak in de maximering
van de AOW-premie. Hierdoor worden de AOW-lasten die uitgaan boven de premie-opbrengsten
gefinancierd via de belastingen.Naast de genoemde overheveling van de uitkeringen voor vroeggehandicapten
hangen met het wetsvoorstel PEMBA diverse fiscale maatregelen samen die leiden
tot een kleinere belastinggrondslag. Hier staat een verhoging van het belastingtarief
in de eerste schijf tegenover. Per saldo is het pakket fiscale maatregelen
die voortvloeien uit de wijzigingen van de arbeidsongeschiktheidsregelingen
zowel budgettair neutraal (belastingen en premies) als neutraal voor de microlastenontwikkeling.Andere voorgenomen fiscale maatregelen hebben betrekking op een pakket
maatregelen ter versterking van het milieubeleid en de economische structuur.
De verhoging van het arbeidskostenforfait, de verruiming van de loonkostenfaciliteit
lage lonen en de verlenging van de eerste en de tweede schijf van de loon-
en inkomstenbelasting leiden tot lagere opbrengsten. Tot slot is een verlaging
van het tarief en een verhoging van de belastingvrije sommen van de vermogensbelasting
voorgenomen. Door de overige maatregelen, met name gelegen in de uitvoeringssfeer,
nemen in 1998 de belastingontvangsten met 0,9 miljard toe. 3.4 De belastingontvangsten in 1998Onderstaande tabel bevat een beknopt overzicht van de belastingramingen
voor 1997 en 1998. Een uitgebreid overzicht is opgenomen in tabel 3.1.1 aan
het begin van deze bijlage. Tabel
3.4.1 Raming belastingopbrengsten 1998 op kasbasis Vermoedelijkeuitkomsten
1997Ontwerp-begroting 1998VerschilKostprijsverhogende
belastingen85 61590 1354 520waarvan:   –
omzetbelasting49 09051 5902 500–
accijnzen14 97016 6901 720– verbruiksbelastingen
op een milieugrondslag3 5254 040515–
belastingen van rechtsverkeer5 5505 760210–
motorrijtuigenbelasting4 0803 470– 610–
overige8 4008 585185    Belastingen
op inkomen, winst en vermogen81 36587 5206 155waarvan:   –
inkomstenbelasting4 5004 220– 280–
loonbelasting40 10046 2006 100–
dividendbelasting2 9202 9200– vennootschapsbelasting30 10030 500400–
overige3 7453 680– 65    Niet
aan afzonderlijke belastingsoorten toe te rekenen belastingontvangsten557015Totaal
Generaal167 035177 72510 690De totale opbrengst aan rijksbelastingen in 1998 zal naar verwachting
177,7 miljard bedragen. De opbrengst stijgt daarmee met 10,7 miljard ten opzichte
van 1997 (stand Vermoedelijke uitkomsten 1997). Deze stijging vloeit voor
2,3 miljard voort uit maatregelen en voor 8,4 miljard uit de endogene groei.
Deze endogene groei van 8,4 miljard is het gevolg van de groei van de bestedingen,
de toename van de werkgelegenheid en de winstontwikkeling. De belangrijkste
maatregelen zijn toegelicht in paragraaf 3.3. Voor de afzonderlijke belastingsoorten
volgt hieronder een korte toelichting.De geraamde opbrengst van de omzetbelasting bedraagt 51,6 miljard
voor 1998. Dit is een toename van 2,5 miljard ten opzichte van de vermoedelijke
uitkomst voor 1997. Deze stijging wordt voor 2,4 miljard veroorzaakt door
de prijs- en volumeontwikkeling van de consumptieve bestedingen; het restant
van 0,1 miljard is het saldo van diverse posten, waaronder het BTW-effect
van de derde tranche van de Regulerende Energiebelasting.De geraamde opbrengst van de accijnzen in 1998 neemt toe met
1,7 miljard. Deze toename is het gevolg van de volumestijging in de grondslag
(0,4 miljard) en diverse autonomen (1,3 miljard). Naast de indexatie van de
brandstofaccijnzen (0,2 miljard) zijn te noemen de doorwerking op de kasopbrengsten
van de verhoging van de brandstofaccijnzen met ingang van 1 juli 1997 (0,6
miljard), de verhoging van de tabaksaccijns (0,2 miljard) en het wegvallende
effect van de teruggave van de wijnaccijns in 1997 (0,4 miljard).De raming van de opbrengst voor de verbruiksbelasting op een milieugrondslag voor 1998 bedraagt 4,0 miljard. Dit is een stijging van 0,5 miljard
ten opzichte van de vermoedelijke uitkomst voor 1997. Deze mutatie wordt grotendeels
veroorzaakt door de derde en laatste tranche van de Regulerende Energiebelasting,
die in 1996 is ingevoerd.De geraamde opbrengst van de belastingen van rechtsverkeer
neemt van 1997 op 1998 toe met 0,2 miljard. Deze stijging is voornamelijk
het gevolg van de verwachte volume- en prijsstijging op de woningmarkt in
1998.De opbrengst van de motorrijtuigenbelasting neemt af met 0,6
miljard. Deze afname is het saldo van een endogene groei van 0,2 miljard als
gevolg van de groei van het wagenpark en een verlaging met 0,8 miljard door
maatregelen. Deze maatregelen houden enerzijds verband met de doorwerking
van de terugsluis van de hogere brandstofaccijnzen per 1 juli 1997 en anderzijds
met de invoering van de mogelijkheid om met ingang van 1998 de motorrijtuigenbelasting
via een automatische incasso te betalen.De geraamde opbrengst voor de inkomstenbelasting voor 1998
bedraagt 4,2 miljard. Dit is een afname van 0,3 miljard ten opzichte van de
vermoedelijke uitkomst over 1997. Deze afname is het saldo van enkele maatregelen
met een totale omvang van -0,9 miljard en een endogene stijging van 0,7 miljard.
Deze endogene stijging is met name het gevolg van de ontwikkeling van de fiscale
winst bij zelfstandigen. De maatregelen hebben onder meer betrekking op de
effecten op de grondslag van de inkomstenbelasting als gevolg van de herziening
van de arbeidsongeschiktheidsregelingen (PEMBA). Daarnaast worden verminderingen
van loonbelasting vanwege aftrekposten die vanaf 1 juli 1998 worden toegekend,
rechtstreeks uitbetaald door de Belastingdienst via een voorlopige teruggaaf
inkomstenbelasting. Door deze maatregel vindt een verschuiving plaats tussen
loon- en inkomstenbelasting.De opbrengst voor de loonbelasting voor 1998 wordt geraamd
op 46,2 miljard. Dit is een toename van 6,1 miljard ten opzichte van de vermoedelijke
uitkomst over 1997. Deze stijging is de som van maatregelen met een omvang
van 3,0 miljard en de endogene stijging van de macro-economische loonsom als
gevolg van de loon- en de werkgelegenheidsontwikkeling (3,1 miljard). De belangrijkste
maatregelen betreffen de verhoging van het belastingtarief in de eerste schijf
mede als gevolg van de herziening van de arbeidsongeschiktheidsregelingen
(PEMBA). Daarnaast neemt de loonbelasting toe doordat verminderingen van loonbelasting
vanwege aftrekposten niet meer via een loonbeschikking maar rechtstreeks uitbetaald
worden door de Belastingdienst aan de belastingplichtige via een voorlopige
teruggaaf inkomstenbelasting.De geraamde opbrengst van de vennootschapsbelasting neemt in
1998 toe met 0,4 miljard ten opzichte van het niveau in 1997 (30,1 miljard).
Deze toename is een saldo van een autonome daling van 0,2 miljard en een endogene
stijging van 0,6 miljard. Deze endogene stijging valt lager uit dan
in 1997 doordat als gevolg van de hogere voorlopige aanslagoplegging over
1997 een groter deel van de verschuldigde vennootschapsbelasting reeds in
1997 wordt ontvangen; in 1998 wordt dus een kleiner deel ontvangen.De raming van de opbrengst voor 1998 voor de overige belastingen
op inkomen, winst en vermogen ligt 0,1 miljard lager dan het geraamde
eindniveau voor 1997. Deze daling is het saldo van een stijging bij de successierechten en een daling bij de vermogensbelasting.
De daling van de vermogensbelasting is het saldo van een endogene stijging
die samenhangt met de gestegen waarde van specifieke vermogensbestanddelen
als huizen en aandelen en een autonome daling van de voorgenomen verlaging
van het tarief met 1‰-punt en een verhoging van de belastingvrije sommen
met ingang van 1998. 3.5 Meerjarige belastingramingenDe meerjarige belastingraming zoals gepresenteerd in tabel 3.5.1 is voor
de jaren 1997 en 1998 in het voorgaande toegelicht. Bij afwezigheid van een
actueel macro-economisch beeld voor de periode nadien heeft de belastingraming
voor de jaren 1999 tot en met 2002 een louter technisch karakter. Tabel 3.5.1
Meerjarige belastingraming op kasbasis (in miljarden) 199719981999200020012002Totaal
generaal167,0177,7185,3193,3202,1211,34 Horizontale toelichting 1997–2002Per begroting (of begrotingsfonds dan wel aanvullende post) wordt in deze
bijlage een toelichting gegeven op het verloop van de uitgaven en niet-belastingontvangsten
vanaf 1997 tot en met 2002 volgens de huidige inzichten. Ook het verloop van
de meerjarencijfers van de sectoren sociale zekerheid en zorg wordt op hoofdlijnen
toegelicht.De ontwikkeling in de uitgaven en niet-belastingontvangsten wordt in principe
toegelicht per hoofdbeleidsterrein. Indien de cijfers geen stijging of daling
van betekenis laten zien, wordt over het algemeen geen toelichting gegeven.
Als zich op het hoofdbeleidsterrein in totaal niet, maar op artikelniveau
wél substantiële stijgingen dan wel dalingen voordoen, zullen
deze worden aangegeven en toegelicht. Voor een meer gedetailleerde toelichting
op artikelniveau wordt verwezen naar de desbetreffende ontwerpbegrotingen
en memories van toelichting, respectievelijk de Sociale Nota en het Jaaroverzicht
Zorg.De uitgaven voor internationale samenwerking worden separaat als totaal
gepresenteerd. De totalen per begroting zijn derhalve exclusief de bedragen
die onder de homogene groep Internationale Samenwerking (hgIS) vallen. uitgaven199719981999200020012002I Huis
der Koningin131414141414uitgaven199719981999200020012002IIHoge
Colleges van Staat en Kabinet der Koningin296289289287288288        1.Staten-Generaal1661671681671681682.Raad
van State6461616060603.Algemene Rekenkamer4440403940404.Nationale Ombudsman1312111111115.Algemeen/overige colleges999999De hogere uitgaven in 1997 ten opzichte van 1998 en verdere jaren zijn
het gevolg van een incidentele toevoeging van middelen aan de begrotingen
van de volgende colleges: de Algemene Rekenkamer (nieuwbouw) de Raad van State
(vervanging van het toegangssysteem) en de Nationale Ombudsman (vernieuwing
van de automatiseringsapparatuur). ontvangsten199719981999200020012002IIHoge
Colleges van Staat en Kabinet der Koningin777777uitgaven199719981999200020012002IIIAlgemene
Zaken595756575454        1.Algemeen5957565754542.Rijksvoorlichting0000004.Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid000000ontvangsten199719981999200020012002IIIAlgemene
Zaken666666        1.Algemeen6666662.Rijksvoorlichting000000uitgaven199719981999200020012002IVKabinet
voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken201918181818ontvangsten199719981999200020012002IVKabinet
voor Nederlands-Antilliaanse en ArubaanseZaken000000uitgaven199719981999200020012002VBuitenlandse
Zaken3 1354 0704 9625 1395 5165 912        1.Algemeen
Binnenland2632762712582612612.Europese
Unie2 8723 7944 6914 8815 2555 651De stijging van de geraamde uitgaven op het beleidsveld Europese Unie
wordt veroorzaakt door de verwachte oploop in het uitgavenplafond van de Europese
Unie, te weten 1,15% van het EU-BNP in 1998 tot 1,23% in 2002. ontvangsten199719981999200020012002VBuitenlandse
Zaken666666uitgaven199719981999200020012002VIJustitie6 4376 3106 0716 0456 0276 030        1.Algemeen3743283353373373372.Internationale
Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken1 3351 1801 0249448858853.Preventie,
Jeugd en Sancties2 3792 5592 5122 5642 5882 5904.Wetgeving,
Rechtshandhaving en rechtspleging2 3492 2432 2002 2002 2162 218De daling van de uitgaven op het beleidsterrein Internationale aangelegenheden
en Vreemdelingenzaken is een gevolg van het wegwerken van de achterstand in
de te behandelen asielverzoeken, de verwijdering van afgewezen asielzoekers
en de hiermee samenhangende daling van de uitgaven voor de opvang van asielzoekers.Door de intensivering van de preventie en bestrijding van de jeugdcriminaliteit,
de strafrechtelijke opvang van verslaafden en het grotestedenbeleid nemen
de uitgaven in de jaren 1998, 2000 en 2001 bij Preventie, Jeugd en Sancties
toe. In 1999 is echter sprake van een eenmalige daling die verband houdt met
een overboeking naar de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer voor de nodige investeringen voor de bouw van cellen in 1999.De uitgaven op het beleidsterrein Wetgeving, Rechtshandhaving en rechtspleging
zijn in 1997 hoger dan in de jaren daaropvolgend omdat er in 1997 voor verbetering
van de infrastructuur van de rechterlijke organisatie en samenhangend met
de uitvoering van de aanbevelingen van de Parlementaire Enquête Opsporingsmethoden
extra investeringen worden gedaan. ontvangsten199719981999200020012002VIJustitie1 0061 0291 0341 0421 0421 042        1.Algemeen9866662.Internationale
Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken1111113.Preventie,
Jeugd en Sancties2728282828284.Wetgeving,
Rechtshandhaving en Rechtspleging9699929991 0071 0071 007De ontvangstenraming op het beleidsterrein Wetgeving, Rechtshandhaving
en rechtspleging stijgt per saldo als gevolg van de volgende ontwikkelingen.
De ontvangsten uit hoofde van boeten en transacties stijgen vanaf 1998 als
gevolg van de intensivering van de verkeershandhaving. De ontvangstenraming
griffierechten stijgt jaarlijks tot 2000 door de veronderstelde groei van
het zaakaanbod. uitgaven199719981999200020012002VIIBinnenlandse
Zaken7 8687 0047 2217 2387 2657 340        1.Algemeen1901911931941931932.Openbaar
Bestuur1 6889609499629799943.Minderhedenbeleid2182682602151971995.Openbare
Orde en Veilig-heid5 1305 1805 3875 4515 4885 5486.Binnenlandse
Veiligheidsdienst7577787878787.Management
en Personeelsbeleid5192973273113023008.Informatievoorziening
en Automatiseringsbeleid4629262626269.Algemene
Bestuursdienst222222De daling van de uitgaven op het hoofdbeleidsterrein Openbaar Bestuur
vanaf 1998 is met name het gevolg van het opheffen van het Fonds Sociale Vernieuwing
per 1 januari 1998, waardoor middelen zijn overgeboekt naar andere departementen
en het Gemeentefonds.De stijging van de uitgaven in 1998 voor het Minderhedenbeleid wordt veroorzaakt
doordat het aantal uitkeringen ten behoeve van de Voorlopige Vergunning tot
Verblijf (VVTV) toeneemt tot 12 500 in 1998. Na 1998 wordt een daling
van het aantal VVTV-gerechtigden verwacht tot 7 450 in 2002.De stijging in de uitgaven vanaf 1999 voor openbare orde en veiligheid
wordt veroorzaakt doordat in 1999 wordt begonnen met de bouw van een digitaal
netwerk voor radiocommunicatie ten behoeve van politie, brandweer en ambulancehulpverlening
(het project C2000). Daarnaast neemt het budget voor de politieregio's vanaf
1997 jaarlijks toe.De uitgaven op het hoofdbeleidsterrein Management en Personeelsbeleid
dalen vanaf 1998 als gevolg van het overhevelen van het budget voor de Ziektekostenvoorziening
Overheidspersoneel naar de sectoren Onderwijs en Defensie. De middelen voor
de sector Rijk blijven op de begroting van Binnenlandse Zaken geraamd.Door de instelling van het agentschap Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA) per 1 januari 1998 is de raming op het hoofdbeleidsterrein Informatievoorziening
en Automatiseringsbeleid structureel verlaagd. ontvangsten199719981999200020012002VIIBinnenlandse
Zaken544386432426423431        1.Algemeen31222222.Openbaar
Bestuur1828011710294943.Minderhedenbeleid 444445.Openbare
Orde en Veiligheid3012902983063143226.Binnenlandse
Veiligheidsdienst0000007.Management
en Personeelsbeleid111099998.Informatievoorziening
en Automatiseringsbeleid1902300De ontvangsten voor het Openbaar Bestuur liggen in 1997 hoger dan in 1998
en volgende jaren doordat gemeenten niet bestede middelen voor de Regeling
Werkgelegenheid Langdurig Werklozen in 1997 terugstorten. Vanaf 1998 vertoont
de ontwikkeling van de ontvangsten voor Openbaar Bestuur een fluctuerend verloop
door de afzet van reisdocumenten.Door de instelling van het agentschap Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA) worden vanaf 1998 geen ontvangsten van het GBA meer geraamd op het hoofdbeleidsterrein
Informatievoorziening en Automatiseringsbeleid. In 1999 en 2000 vertonen de
ontvangsten op het beleidsterrein Informatievoorziening en Automatiseringsbeleid
een stijging als gevolg van het Rijksbreed aanbesteden van telefoniediensten.
De investering die nodig is voor de aanbesteding zal in 1999 en 2000 worden
«terugverdiend» uit de gerealiseerde besparingen. uitgaven199719981999200020012002VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen37 64738 81039 44539 71539 98840 439        17Ministerie
algemeen58958257957957557418Primair
onderwijs9 74510 29710 71910 86210 95511 06219Voortgezet
onderwijs7 0777 2467 4287 5477 6737 81820Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie4 0814 2034 3194 3274 3514 37821Hoger
beroepsonderwijs2 5892 5622 6222 5512 5402 51222Wetenschappelijk
Onderwijs5 1535 2585 3845 3935 4025 38723Onderzoek
en wetenschapsbeleid1 2721 3031 3071 3111 3161 31824Huisvesting220000025Studiefinancieringsbeleid4 2894 3034 1184 0043 8303 85326Overige
programma-uitgaven27455044357375494627Cultuur2 5562 5052 5252 5672 5902 590Op het beleidsterrein Primair Onderwijs wordt de stijging van de uitgaven
veroorzaakt door de demografische ontwikkelingen (stijgende leerlingenaantallen)
en de incidentele loonontwikkeling. De sterke stijgingen van 1997 op 1998
en van 1998 op 1999 worden veroorzaakt door de maatregelen in het kader van
de klassenverkleining en de CAO-afspraken 1996–1998.De stijgende uitgaven op het beleidsterrein Voortgezet Onderwijs worden
met name veroorzaakt door de CAO-afspraken 1996–1998 en in de latere
jaren door de stijgende leerlingaantallen.De CAO-afspraken 1996–1998 leiden tot een stijging van de uitgaven
op het beleidsterrein Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie.Op het beleidsterrein Studiefinanciering wordt de structurele daling van
de uitgaven grotendeels verklaard door de autonome daling van het aantal studenten
in het Hoger Onderwijs. Naar verwachting zullen de uitgaven vanaf het jaar
2002 op een meer stabiel niveau komen te liggen.Op het beleidsterrein Overige programma-uitgaven worden onder meer de
gelden voor loon- en prijsbijstelling en rechtspositionele uitkeringen verantwoord,
voorzover deze nog niet zijn toegedeeld aan de overige beleidsterreinen. Daarnaast
worden uitgaven voor internationaal beleid, vakbondsfaciliteiten en centraal
beheerde middelen verantwoord op dit beleidsterrein. Het verloop wordt verklaard
door de uit de aanvullende post overgeboekte maar nog niet uitgedeelde tranches
voor de loonbijstelling en de incidentele looncomponent.De structurele stijging van de uitgaven voor cultuur vanaf 1998 wordt
veroorzaakt door de verhoging van de uitgaven voor regionale tv. ontvangsten199719981999200020012002VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen3 4503 4123 4813 5283 5253 525        17Ministerie
algemeen en Overige Programma-ontvangsten211111118Primair
onderwijs39444435353519Voortgezet
onderwijs2118998820Beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie96827979797921Hoger
beroepsonderwijs en Wetenschappelijk Onderwijs129888823Onderzoek
en wetenschapsbeleid16716815415415415425Studiefinancieringsbeleid1 5471 4421 6631 6761 6401 64027Cultuur1 5471 6481 5231 5651 6001 600De hogere ontvangsten in 1998 en 1999 op het beleidsterrein Primair Onderwijs
worden verklaard door hogere ontvangsten uit versterkte controles van afrekeningen
van scholen.In verband met de invoering van de lumpsumfinanciering in het Voortgezet
Onderwijs per 1 augustus 1996 dalen de ontvangstenramingen structureel vanaf
1998. De bij Primair Onderwijs reeds genoemde versterking van de incidentele
controles leidt echter in 1998 tot een hogere ontvangstenraming dan in latere
jaren.De daling vanaf 1999 van de ontvangsten op het terrein Onderzoek en Wetenschapsbeleid
wordt voornamelijk verklaard door het in 1998 aflopen van de bijdragen uit
het FES ten behoeve van de kennisinfrastructuurprojecten.De ontvangsten op het beleidsterrein Studiefinanciering bestaan uit de
aflossingen en rentebetalingen op studieleningen en de lesgeldontvangsten.
De ontvangsten nemen in de periode 1997 tot en met 2000 toe, met uitzondering
van het jaar 1998. De toename is met name het gevolg van de jaarlijkse indexering
van het lesgeld. De daling in 1998 hangt samen met de eenmalige ontvangstenderving
ad 142 miljoen in dat jaar als gevolg van de invoering van de mogelijkheid
tot gespreide betaling van het lesgeld.De eenmalige stijging in de ontvangsten bij cultuur van 1997 op 1998 wordt
mede veroorzaakt door de voorgenomen verkoop van het Nederlands Omroepproductiebedrijf
in 1998. uitgaven199719981999200020012002IXANationale
schuld30 54730 36031 67333 20233 81534 608De stijging van de uitgaven Nationale schuld van 30,5 miljard in 1997
naar 34,6 miljard in 2002 wordt in hoofdzaak verklaard door de stijging van
de rente-uitgaven als gevolg van de groei van de nominale staatsschuld. ontvangsten199719981999200020012002IXANationale
schuld1 0432222222222Door in 1997 ontvangen agio en bijbetaalde rente bij vervolguitgiftes
van bestaande staatsleningen zijn de ontvangsten in 1997 hoger dan in latere
jaren. uitgaven199719981999200020012002IXBFinanciën4 8465 6716 1136 1366 2496 226        1.Algemeen4504004014014024022.Financiën
Binnenland1101771881831841713.Financiën
Buitenland1381833533933933934.Fiscale
zaken en belastingen4 1474 9095 1715 1595 2705 260 –
Personeel en materieel – Belastingdienst3 6633 7243 6863 6743 6843 675 –
Heffings- en invorderingsrente4801 1781 4781 4781 5781 578 –
Diversen477788De hogere uitgaven in 1997 ten opzichte van latere jaren op het beleidsterrein
Algemeen zijn het gevolg van de compensatie in 1997 aan de provincies voor
de eenmalig tegenvallende provinciale opcenten bij de invoering van de Wet
Motorrijtuigenbelasting en een daling van de post onvoorzien met ingang van
1998.Het verloop van de uitgaven op het beleidsterrein Financiën Binnenland
wordt veroorzaakt door het verloop van de uitgaven voor het Muntwezen, de
Regeling Bijzondere Financiering en de subsidieregeling voor tankstations.
De uitgaven voor het Muntwezen stijgen tot 2001 in verband met de invoering
van de euro. Daarnaast zijn de uitgaven voor de Regeling Bijzondere Financiering
in 1997 lager dan in latere jaren door een meevaller als gevolg van de gunstige
conjunctuur en het uitblijven van majeure schades. Ten slotte wordt de raming
beïnvloed door de Tijdelijke Subsidieregeling Tankstations Grensstreek
Duitsland, met een oploop van 1997 op 1998 en vervolgens een afloop naar nul
in 2001.Op het beleidsterrein Financiën Buitenland kunnen de lagere uitgaven
in 1997 en 1998 worden verklaard uit de meevallende ontwikkeling bij de Exportkredietverzekering
door het uitblijven van grote schades en door de verwachte gunstige schadeontwikkeling
in 1997 en 1998.De hogere uitgaven voor Personeel en materieel en voor de Belastingdienst
in 1997 en 1998 zijn onder meer het gevolg van de afloop in de incidentele
extra uitvoeringskosten van een aantal fiscale maatregelen en wetsvoorstellen.De lagere uitgaven voor Heffings- en invorderingsrente in 1997 ten opzichte
van latere jaren is het gevolg van een lagere rentestand dan voorzien, van
een snellere afhandeling van aangiften en van het vervallen van het drempeltijdvak
van 15 maanden voor de vergoeding van heffings- en invorderingsrente. Door
het vervallen van het drempeltijdvak wordt er in het vervolg onmiddellijk
rente vergoed in plaats van pas na 15 maanden. ontvangsten199719981999200020012002IXBFinanciën6 3015 3565 9075 7595 8005 777        1.Algemeen1 1921 033665639607583 –
Domeinen1 005847478452420397 –
Diversen1871871871871871872.Financiën
binnenland2 3591 7872 3312 0582 0322 0323.Financiën
buitenland9885784834334334324.Fiscale
zaken en belastingen1 7621 9582 4292 6292 7292 729 –
Heffings- en invorderingsrente5601 3601 8602 0602 1602 160 –
Diversen1 202598569569569569De hogere ontvangsten in 1997 en 1998 bij Domeinen zijn het gevolg van
de hogere verkoopopbrengsten van agrarische domeingronden in 1997 en de hogere
ontvangsten die op grond van middelenafspraken ten goede komen aan de departementen
van OCW, LNV, VROM/RGD, Defensie en Buza. De aflopende raming in de latere
jaren is een gevolg van de aflopende afstootplanningen van VROM/RGD en Defensie.De hogere ontvangsten in 1997 ten opzichte van 1998 op het beleidsterrein
Financiën Binnenland kunnen worden verklaard uit de opbrengst van de
verkoop van de obligatielening ING-Groep NV in 1997 en uit de hogere winstafdracht
van De Nederlandsche Bank in 1997 ten opzichte van 1998. De hogere ontvangsten
in 1999 weerspiegelen onder meer de geraamde opbrengsten uit de in dat jaar
voorgenomen verkoop van de aandelen Nedcar door de Staat.De daling van de ontvangstenraming op het beleidsterrein Financiën
Buitenland wordt verklaard door het goede terugbetalingsgedrag van een aantal
landen bij de Exportkredietverzekering en de verwachting dat dit ook na 1998
merkbaar zal zijn.De stijging in de ontvangsten aan Heffings- en invorderingsrente is het
gevolg van de lagere rente dan voorzien, van een snellere afhandeling van
aangiften en van het vervallen van het drempeltijdvak van 15 maanden voor
de heffings- en invorderingsrente.De daling bij de post Diversen is het gevolg van de afschaffing van de
vergoeding van de sociale verzekeringsfondsen aan de Belastingdienst voor
de premieheffing. Bijgevolg zijn de ontvangsten neerwaarts bijgesteld. uitgaven199719981999200020012002XDefensie13 63213 60813 54713 44513 38113 381        1.Algemeen6927057067126987042.Pensioenen, wachtgelden en uitkeringen1 8531 6871 6561 6401 6311 6643.Koninklijke Marine2 6972 8062 8772 9122 8242 8564.Koninklijke
Landmacht4 3054 4234 6124 5774 4804 5675Koninklijke
Luchtmacht2 6722 6982 5732 4912 5902 6246.Koninklijke
Marechaussee4584334384434464458.Multi-service
projecten en activiteiten5054332953143631789.Defensie
Interservice Commando449422390357348344De uitgaven voor pensioenen, wachtgelden en uitkeringen dalen doordat
met ingang van de begroting voor 1998 de uitgaven voor wachtgelden van
burgerpersoneel en voor inactiviteitswedden voor militair personeel zijn overgeheveld
naar de betrokken beleidsterreinen.De per saldo stijging van de uitgaven van de Koninklijke Marine en de
Koninklijke Landmacht wordt veroorzaakt door diverse geplande materiële
aankopen.De daling van de uitgaven op het beleidsterrein Multi-serviceprojecten
en Activiteiten wordt veroorzaakt door de Luchtmobiele Brigade waar initiële
investeringen in onder andere transporthelikopters, bewapende helikopters
en het Luchtmobiel Speciaal Voertuig tot een einde komen.De daling van de uitgaven van het Defensie Interservice Commando (DICO)
hangt zowel samen met het geleidelijk aflopen van initiële investeringen
van DICO als met dalende uitgaven voor personeel en materieel samenhangend
met de personeelsreductie. ontvangsten199719981999200020012002XDefensie502504446446446446        1.Algemeen3539393939392.Pensioenen,
wachtgelden en uitkeringen3030303030303.Koninklijke
Marine1341511071071071074.Koninklijke
Landmacht1281211071081081085.Koninklijke
Luchtmacht11199989897976.Koninklijke
Marechaussee9999999.Defensie
Interservice       Commando565656565656De ontvangstenraming van de Koninklijke Marine is in 1997 en 1998 hoger
dan het structurele niveau vanaf 1999. In 1997 wordt dit veroorzaakt door
hoger dan geraamde terugontvangsten aan BTW. In 1998 is de ontvangstenraming
hoger door een terugontvangst voor Foreign Military Sales (FMS) en als gevolg
van de geraamde ontvangst van de bij de assuradeuren ingediende claim voor
de verfschade aan één van de Walrusklasse-onderzeeboten.De hoge ontvangstenraming van de Koninklijke Landmacht in 1997 wordt veroorzaakt
door een eenmalige inhaalslag met betrekking tot terug te vorderen BTW. Tevens
heeft er een eenmalige terugontvangst plaatsgevonden voor Foreign Military
Sales (FMS). Het hogere niveau in 1998 hangt samen met de ontvangsten uit
de liquidatie van het Militair Hospitaal dr. A. Mathijsen. uitgaven199719981999200020012002XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer7 5467 2637 0407 0106 9776 368        1.Algemeen2051911881881921913.Volkshuisvesting6 1895 8245 6805 6225 5874 991 –
Huursubsidie2 6012 8122 8862 9803 0683 167 –
Stadsvernieuwing1 070723822923–– –
Herstructurering88324933– –
Investeringen Stedelijke Vernieuwing–––1581 147568 –
Overig volkshuisvesting2 5102 2811 9401 6531 4791 3934.Ruimtelijke
Ordening7592102991071035.Milieubeheer1 0771 1561 0701 1001 0911 083De uitgaven voor Huursubsidie nemen geleidelijk toe. In de ramingen is
rekening gehouden met toekomstige huurstijgingen en demografische ontwikkelingen.
Daarnaast zijn voor het huursubsidietijdvak 1998–1999 extra middelen
toegevoegd voor de koppeling van de normhuur aan de netto bijstand, voor verschillende
koopkrachtmaatregelen, alsmede als gevolg van verschillende amendementen die
zijn aangenomen bij de Kamerbehandeling van de nieuwe Huursubsidiewet.In de nota «Stedelijke vernieuwing» zijn de gevolgen van de
herijking Belstato opgenomen. Deze herijking – inclusief monumentenzorg
(historische woonomgeving) en bodemsanering – heeft tot gevolg dat de
uitgaven in het kader van stadsvernieuwing hoger zullen zijn dan tot nu toe
geraamd. Met betrekking tot de herstructurering van de naoorlogse woningvoorraad
wordt een rijksbijdrage van 1,85 miljard beschikbaar gesteld. De uitfinanciering
van de in de tijd eindige uitgaven voor stadsvernieuwing en herstructurering
zal doorlopen tot en met het jaar 2010.De daling van Overig volkshuisvesting wordt met name veroorzaakt door
de afname van de uitgaven voor het Besluit Woninggebonden Subsidies '95, het
Besluit Lokatiegebonden Subsidies en de afloop van oude objectsubsidieregelingen.De ontwikkeling van de uitgaven op het beleidsterrein Ruimtelijke Ordening
hangt samen met de extra gelden die door de regering beschikbaar zijn gesteld
voor het project De Blauwe Stad in Oost-Groningen. Voorts zijn op de begroting
van VROM middelen vrijgemaakt ten behoeve van onderzoek naar nieuwe sleutelprojecten
en voor een Regeling Meervoudig Ruimtegebruik.In de meerjarencijfers op het beleidsterrein Milieubeheer zijn de extra
middelen opgenomen die ter beschikking zijn gesteld voor bodemsanering, voor
de nota «Voertuigtechniek» en voor de nota «Milieu en economie».
De hogere uitgaven in 1998 hangen samen met extra uitgaven die worden geraamd
voor de aanpak van bodemverontreiniging op VINEX-locaties. ontvangsten199719981999200020012002XIAVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer24833020316812495        1.Algemeen2222223.Volkshuisvesting164148149153110814.Ruimtelijke
Ordening1100005.Milieubeheer8017951131111Het verloop van de ontvangsten op het beleidsterrein Volkshuisvesting
hangt samen met de restitutie aan VROM van in het verleden te veel betaalde
bijdragen aan woningcorporaties en de afrekening in het kader van de Wet Balansverkorting.
Na 2000 lopen deze restituties terug.Daarnaast worden de ontvangsten voor Volkshuisvesting bepaald door de
nieuwe huursubsidiewet. Bij de behandeling van de wet in de Tweede Kamer is
afgesproken dat de toets op het vermogen van de huursubsidie-aanvragers voor
het tijdvak 1997/98 achteraf op 1 januari 1998 zal plaatsvinden. Verwacht
wordt dat als gevolg hiervan huursubsidie zal worden verstrekt aan personen
waarvan na de vermogenstoets zal blijken dat deze geen recht op huursubsidie
hadden. In dat geval zal deze worden teruggevorderd, wat met name in de jaren
1998–2000 tot een hogere ontvangstenraming leidt. In latere
jaren zullen de restituties subjectsubsidies afnemen, omdat de nieuwe huursubsidiewet
zal leiden tot minder terugvorderingen.In 1998 doet zich bij Milieubeheer een incidentele stijging van de ontvangsten
voor. Deze is het gevolg is van de hogere ontvangsten vanuit het Fonds Economische
Structuurversterking (FES) voor bodemsanering, in het kader van VINEX. uitgaven199719981999200020012002XIBRijkshuisvesting1 4881 5461 1331 052989990        1.Huisvesting
Rijksdiensten1 4681 5361 1231 042979980 –
Investeringskosten Rijksdiensten36925944136131131 –
Justitie/JR403544399211160162 –
Overig6967336806956886872.Huisvesting
voor derden201010101010De uitgaven voor de Rijkshuisvesting laten na 1998 een dalend verloop
zien. De afgelopen jaren is prioriteit gegeven aan uitbreidingen in de justitiële
sfeer (o.a. extra celcapaciteit). Ook dit jaar is opnieuw extra geld beschikbaar
gesteld ten behoeve van de bouw van nieuwe cellen. Het zwaartepunt van de
uitgaven ten behoeve van Justitie ligt in de periode 1997 tot en met 1999.
Verder hebben de afkoop van in het verleden aangegane leasecontracten, departementale
overboekingen en de opbrengsten door verkoop van overbodige panden met name
kaseffecten in de eerdere jaren.De oploop van de reeks Investeringskosten Rijksdiensten (IKR) van 1999
op 2000 is onder andere het gevolg van extra middelen die de regering beschikbaar
heeft gesteld voor huisvestingsbehoeften van verschillende rijksdiensten. ontvangsten199719981999200020012002XIBRijkshuisvesting1025336373535        1.Huisvesting
Rijksdiensten8143262625252.Huisvesting
voor derden201010101010De ontvangsten in 1997 liggen op een hoger niveau dan de ramingen in de
jaren daarna. De reden hiervan is dat de RGD tegen betaling een groot aantal
kleinere huisvestingsprojecten verricht ten behoeve van verschillende diensten.
Deze worden over het algemeen op korte termijn uitgevoerd en financieel afgewikkeld
in het uitvoeringsjaar. uitgaven199719981999200020012002XIIVerkeer
en Waterstaat11 16610 81511 40011 56611 88811 924        1.Algemeen7 2346 6257 1847 4987 9777 9392.Rijkswaterstaat5275054894894534533.Personenvervoer2 4583 0303 0792 9072 8402 8914.Luchtvaartaangelegenheden2372552973242913155.Goederenvervoer3453062702662452456.Telecommunicatie
en Postzaken3834353535357.Meteorologische
aangelegenheden746147474747De begroting van Verkeer en Waterstaat is van 1997 op 1998 aangepast naar
aanleiding van de fianciële vernieuwing bij Rijkswaterstaat. In deze
toelichting wordt vanaf 1997 de nieuwe begrotingsindeling gevolgd. De bedragen
voor 1997 zijn derhalve indicatief.De uitgavenontwikkeling op de begroting van Verkeer en Waterstaat vertoont
vanaf 1998 een stijgende tendens. Deze ontwikkeling wordt veroorzaakt door
in de tijd toenemende investeringen in infrastructuur, hetgeen zichtbaar wordt
op het beleidsterrein Algemene departementale aangelegenheden waar de bijdrage
van de begroting van Verkeer en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds wordt
verantwoord. De daling in 1998 ten opzichte van 1997 wordt verklaard door
de resterende betaling aan België in verband met de HSL-Zuid, die vanwege
het rentebeding reeds geheel in 1997 wordt betaald.De uitgavendaling op het beleidsterrein van Rijkswaterstaat is het saldo
van enerzijds lagere uitgaven voor de beleidsvoorbereiding van droge infrastructuur
en lagere indirecte uitvoeringsuitgaven, en anderzijds een stijging van de
uitgaven voor de beleidsvoorbereiding van natte infrastructuur.Op het beleidsterrein Personenvervoer spelen er met name twee ontwikkelingen:
enerzijds de aanzienlijk gereduceerde taakstelling in de exploitatie van het
stads- en streekvervoer en anderzijds een verlaging in de exploitatiebijdrage
aan de Nederlandse Spoorwegen. Hier staat echter een uitgavenverhoging uit
hoofde van het contract voor onrendabele treindiensten tegenover. Per saldo
laten de uitgaven daarom maar een lichte daling (vanaf 1999) zien.De stijging in de uitgaven op het beleidsterrein Luchtvaartaangelegenheden
tot het jaar 2001 is het gevolg van hogere uitgaven voor geluidsisolatieprojecten
in het kader van de Luchtvaartwet en in investeringen in regionale luchthavens.De daling van de uitgaven op het beleidsterrein Goederenvervoer hangt
samen met de afloop van de financiële impuls voor de Regeling Haveninterne
Projecten in 1999 en het vanwege onzekerheden omtrent het benodigde bedrag
voorlopig niet volledig meeramen van uitgaven voor herstructurering van de
binnenvaart. ontvangsten199719981999200020012002XIIVerkeer
en Waterstaat2 6351 3781 6371 161862813        1.Algemeen241944412.Rijkswaterstaat2625252525253.Personenvervoer1111114.Luchtvaartaangelegenheden1 0971321341441371395.Goederenvervoer9481797776766.Telecommunicatie
en Postzaken1 1421 1121 3929056195707.Meteorologische
aangelegenheden072600De incidenteel hoge ontvangst in 1997 op het beleidsterrein luchtvaartaangelegenheden
betreft de opbrengst uit verkoop van aandelen KLM.De incidenteel hoge ontvangsten in 1999 hangen samen met de finale aflossing
door KPN van een door de Staat verstrekte lening. In 2000 en latere jaren
dalen de ontvangsten als gevolg van de afloop van aflossing en rente op door
de Staat aan KPN verstrekte leningen.Op het beleidsterrein Goederenvervoer is sprake van dalende ontvangsten
als gevolg van de afnemende bijdrage van de EU aan de sloopregeling voor de
binnenvaart. verplichtingen199719981999200020012002XIIIEconomische
Zaken3 8473 7153 9483 7623 6843 749        1.Algemeen7126746716736826812.Industrieel
en algemeen technologiebeleid8971 0641 0761 0511 0301 0963.Industrie
en dienstenbeleid101792492929294.Regionaal
beleid3803012762872852855.Diensten,
MKB en ordening9999629589579579577.Buitenlandse
Economische betrekkingen en Export5555559.Energiebeleid753630713760696696 correctie– 657– 642– 624– 714– 708– 798totaal
uitgaven (kasbasis)3 1903 0733 3243 0482 9762 951Bovenstaande ramingen betreffen verplichtingenbedragen. De toelichtingen
richten zich op de ontwikkelingen in de verplichtingenramingen omdat deze
het bij EZ te voeren beleid het beste weerspiegelen.Het hogere verplichtingenniveau vanaf 1998 op het beleidsterrein Industrieel
en algemeen technologiebeleid wordt voornamelijk verklaard door een intensivering
van de specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering.Het verplichtingenniveau op het beleidsterrein Industrie- en dienstenbeleid
ligt structureel op circa 30 miljoen per jaar. Het hogere niveau in 1997 en
1998 is het gevolg van incidentele steun aan de sector zeescheepsnieuwbouw
(2x50 miljoen). In 1997 is tevens het verplichtingenbedrag met 20 miljoen
verhoogd om aan de toezegging (ad 200 miljoen) inzake de Industriefaciliteit
te kunnen voldoen. In 1999 is 220 miljoen toegevoegd als gevolg van de in
1991 overeengekomen verliesafdekking van de Volvo 400-serie in de periode
1991–1996.Op het beleidsterrein Regionaal beleid is sprake van hogere verplichtingen in 1997 en 1998 ten opzichte van de latere jaren. In 1997 is het
verplichtingenbedrag verhoogd met 90 miljoen in verband met de cofinanciering
van projecten gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling
(EFRO). In 1998 is het verplichtingenbedrag hoger als gevolg van de verlenging
van de start- en landingsbaan op vliegveld Eelde.De ontwikkeling van het verplichtingenniveau op het hoofdbeleidsterrein
Energiebeleid kan in de eerste plaats worden verklaard door de ontwikkeling
van het verplichtingenniveau bij de onderdelen energiebesparingstechnologie
en duurzame energie. Met name verplichtingen die voor NOVEM-programma's worden
aangegaan spelen hier een rol. In de tweede plaats kan de incidentele verhoging
van het verplichtingenniveau in 2000 worden verklaard doordat in 2000 de vierjaarlijkse
verplichting wordt aangegaan uit hoofde van de financiering van de Nederlandse
bijdrage aan het Euratomprogramma voor de exploitatie van de Hoge Flux Reactor
te Petten. ontvangsten199719981999200020012002XIIIEconomische
Zaken7 5365 5655 0674 4073 9743 969                1.Algemeen7776757676762.Industrieel
en algemeen technologiebeleid1631461681241021013.Industrie-
en dienstenbeleid44715151111114.Regionaal
beleid22355225.Diensten,
MKB en ordening1891691681661631638.Wet
Investeringsrekening40302010509.Energiebeleid6 6185 1064 6174 0163 6163 616 –
inkomsten uit aardgas6 3004 8004 3003 7003 3003 300 –
overige ontvangsten318306317316316316De dalende trend bij de ontvangsten op het hoofdbeleidsterrein Industrieel
en algemeen technologiebeleid wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door geraamde
terugbetalingen op technische ontwikkelingskredieten. De schommelingen tussen
de jaren komen voor rekening van ontvangsten uit het FES voor projecten op
het terrein van kennisinfrastructuur.De aanzienlijk hogere ontvangsten op het hoofdbeleidsterrein Industrie-
en dienstenbeleid in 1997 ten opzichte van latere jaren kent een drietal oorzaken:
de vervreemding van de staatsdeelneming Alpinvest (opbrengst 275 miljoen),
de vervroegde aflossing (ad 84 miljoen) door Hoogovens van een in de jaren
'80 door de Staat verstrekte lening en de terugontvangst (ad 30 miljoen) van
de Stichting Industriefaciliteit wegens het geringe gebruik van deze faciliteit.De incidentele hogere ontvangsten in 1998 op het hoofdbeleidsterrein Regionaal
beleid betreffen ontvangsten ad 18,5 miljoen uit hoofde van de decentrale
Investeringspremieregeling.De hogere ontvangst in 1997 op het hoofdbeleidsterrein Diensten, MKB en
ordening is gelegen in het feit dat een deel van de casino-ontvangsten uit
1995 en 1996 pas in 1997 is ontvangen als gevolg van een vertraging in de
goedkeuring van de jaarrekeningen.De daling van de ontvangstenraming op het hoofdbeleidsterrein Energiebeleid
komt voor rekening van de gasbaten. uitgaven199719981999200020012002XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij5 0773 3053 2603 2433 2603 277        10.Algemeen35734134734334334411.Internationale
aangelegenheden41282828282812.Landbouw22228329329229429313.Natuur,
groene ruimte en recreatie1 0821 0561 0101 0021 0091 02014.Visserijen21311615151515.Milieu,
gezondheid en kwaliteit2 01023623322522522516.Wetenschap
en kennisoverdracht1 3441 3291 3331 3381 3461 352Het hogere uitgavenniveau in 1997 op het beleidsterrein Internationale
aangelegenheden wordt veroorzaakt door een incidentele hogere bijdrage aan
het Landbouwegalisatiefonds van 12 miljoen gulden vanwege door Brussel opgelegde
boetes.Op het beleidsterrein Landbouw is het uitgavenniveau in 1997 lager dan
in latere jaren. Belangrijkste oorzaken zijn: meevallende uitgaven op de Bijdrageregeling
Proefprojecten Mestverwerking, een lagere afdracht vanuit de begroting aan
het Herstructureringsfonds en het doorschuiven van budgetten voor de glastuinbouw
naar latere jaren.De uitgaven op het beleidsterrein Natuur, groene ruimte en recreatie zijn
in 1997 en 1998 hoger dan in latere jaren. Belangrijkste oorzaak is de toevoeging
van 163 miljoen voor de periode 1996–1998 voor de aankoop van landbouwgronden
ter realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur. Daarnaast is de uitgavenraming
vanaf 1998 lager vanwege de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer per 1 januari
1998. Met ingang van 1998 worden de ontvangsten van Staatsbosbeheer niet meer
op de LNV-begroting verantwoord, maar gesaldeerd met de uitgaven. De uitgavenstijging
vanaf 2000 is het gevolg van de groei van het areaal natuurterreinen, waardoor
de beheerslasten toenemen.Op het beleidsterrein Visserijen zijn de uitgaven voor de jaren 1997 en
1998 hoger vanwege een pakket van steunmaatregelen ten behoeve van de visserijsector.Aangezien de uitgaven voor de bestrijding van de varkenspest verantwoord
worden op het hoofdbeleidsterrein Milieu, gezondheid en kwaliteit, liggen
de uitgaven op dit hoofdbeleidsterrein in 1997 incidenteel op een zeer hoog
niveau. ontvangsten199719981999200020012002XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij505442451453437438        10.Algemeen17161616161611.Internationale
aangelegenheden81111112.Landbouw42424949313113.Natuur,
groene ruimte en recreatie23517918518718919014.Visserijen76665515.Milieu,
gezondheid en kwaliteit13515115115115115116.Wetenschap
en kennisoverdracht614744444444De ontvangsten op het beleidsterrein Internationale aangelegenheden zijn
in 1997 hoger dan in latere jaren door incidentele ontvangsten door Nederland
uit de Internationale Cacao-overeenkomst (ICCO) in de jaren 1995 tot en met
1997 als gevolg van de liquidatie van de buffervoorraad cacao.De ontvangsten op het hoofdbeleidsterrein Landbouw stijgen in 1999 als
saldo van het vervallen van de mestoverschotheffing enerzijds en de invoering
van een nieuwe mineralenheffing en een tijdelijke bestemmingsheffing anderzijds.
De tijdelijke bestemmingsheffing verklaart tevens de uitgavendaling na 2000.De afname in de ontvangsten op het beleidsterrein Natuur, groene ruimte
en recreatie van 1997 op 1998 wordt veroorzaakt door de verzelfstandiging
van Staatsbosbeheer per 1 januari 1998. Met ingang van 1998 worden de ontvangsten
van Staatsbosbeheer niet meer op de LNV-begroting verantwoord maar gesaldeerd
met de uitgaven.De stijging van de ontvangstenraming op het beleidsterrein Milieu, gezondheid
en kwaliteit vanaf 1997 kent een tweetal oorzaken. Enerzijds wordt deze stijging
veroorzaakt doordat de ontvangstenraming van de Rijksdienst voor de keuring
van Vee en Vlees taakstellend op een nagenoeg kostendekkend niveau wordt gebracht,
anderzijds doordat het aantal keuringen in 1997 achterblijft als gevolg van
de varkenspest.De hogere ontvangsten op het beleidsterrein Wetenschap en kennisoverdracht
in 1997 zijn het gevolg van terugontvangen subsidievoorschotten van onderzoeksinstellingen
en de versnelling van projecten die worden uitgevoerd met extra middelen voor
onderzoek die tot en met 1998 zijn toegekend uit hoofde van het Fonds Economische
Structuurversterking. uitgaven199719981999200020012002XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid28 02031 15330 49830 38830 45230 538        11.Ministerie33332732932833233212.Arbeidsmarkt5 9276 5696 8046 7786 7996 83713.Sociale
Verzekeringen11 42514 12814 50714 38014 41414 47014.Bijstandszaken10 23410 0508 7888 8358 8638 85715.Overig
beleid1017870674343De stijging op het beleidsterrein Arbeidsmarkt vanaf 1998 wordt veroorzaakt
door de inwerkingtreding van de Wet Inschakeling Werkzoekenden. De middelen
voor de uitvoering van deze wet worden ondergebracht in één
brede doeluitkering, het Gemeentelijk Werkfonds. De voeding van dit fonds
bestaat, naast de samenvoeging van een aantal deelbudgetten op de SZW-begroting
(onder andere van Jeugdwerkgarantiewet, de banenpool- en de kinderopvangregeling),
uit de banenpoolsubsidie van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en uit een
aantal onderdelen van het Fonds Sociale Vernieuwing, die worden overgeheveld
van BiZa naar SZW. Dit leidt tot een voor gemeenten beschikbaar bedrag van
1,8 miljard in 1998 oplopend tot circa 2 miljard in 2001.De uitgaven op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen bestaan grotendeels
uit de Algemene Kinderbijslagwet (AKW), de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
Jonggehandicapten (Wajong), de Rijksbijdrage aan de AOW en de financiering
van het AOW-Spaarfonds. De uitgavenstijging in 1998 in de Sociale Verzekeringen
wordt met name veroorzaakt door de Wajong en de AOW (rijksbijdragen en spaarfonds).
Met het wettencomplex Premiedifferentiatie en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen
(Pemba) is de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet komen te vervallen
en zijn verschillende nieuwe arbeidsongeschiktheidswetten in het leven geroepen.
In het kader van de Pemba is voor jonggehandicapten een afzonderlijke arbeidsongeschiktheidsvoorziening
getroffen, de Wajong. De voorziening wordt verantwoord op de begroting van
SZW en gaat in per 1 januari 1998. De rijksbijdragen stijgen in 1997 en 1998
in verband met het in te stellen AOW-Spaarfonds met respectievelijk 0,75 en
1,5 miljard en door een structurele verhoging van de rijksbijdrage aan het
Ouderdomsfonds met 2,7 miljard, vanwege de vaststelling van de maximum AOW-premie
voor 1998. Vanaf 1998 is een rijksbijdrage voor de WAZ opgenomen.De daling vanaf 1999 op het beleidsterrein Bijstandszaken vindt haar oorzaak
in de voorgenomen overheveling van het toeslagendeel in de bijstandsuitkering
naar het Gemeentefonds.De hogere uitgaven in 1997 op het beleidsterrein Overig beleid zijn onder
meer het gevolg van een incidenteel beschikbare subsidie van 25 miljoen ten
behoeve van een elektronisch cliëntvolgcommunicatiestelsel ter faciliëring
van het proces Samenwerking Werk en Inkomen. Daarnaast dalen de uitgaven in
2001 met name als gevolg van de aflopende uitfinanciering van de gepremieerde
spaarovereenkomsten uit hoofde van de Jeugdspaarwet. Deze wet is per 1 januari
1992 ingetrokken. ontvangsten199719981999200020012002XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid742806803806806806        11.Algemene
ontvangsten910777712.Arbeidsmarkt00000013.Sociale
Verzekeringen72979479379479479414.Bijstandszaken00000015.Overig
beleid413455De ontvangsten op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen bestaan uit
ontvangsten anticumulatiebaten uit hoofde van samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
en WSW-loon en uit overige ontvangsten sociale verzekeringen. De ontvangsten
uit hoofde van de anticumulatiebaten stijgen als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord
in de WSW in 1998. In het akkoord is overeengekomen dat de vrijvallende uren
in verband met de 36-urige werkweek worden herbezet. Ook uit hoofde van het
wettencomplex Pemba nemen de ontvangsten toe; de anticumulatiebepaling is
met deze wet uitgebreid. De uitbreiding heeft betrekking op de werkgeverslasten
over de bespaarde arbeidsongeschiktheidsuitkering. uitgaven199719981999200020012002XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport10 41610 83610 46610 33610 30810 271        22.Algemeen29727625425425625523.Staatstoezicht
Volksgezondheid49514849494924.Welzijn2 4632 7562 7312 6412 6172 59525.Volksgezondheid7 2297 3817 0727 0347 0297 019 –
Rijksbijdragen ziektekosten6 3836 3275 9655 9205 9065 900 –
Overig8461 0541 1071 1141 1231 11926.Inspectie
Gezondheidsbescherming10611010410310310327.RIVM273262258256254248De uitgaven op het beleidsterrein Welzijn stijgen in 1998 en latere jaren
ten opzichte van 1997. Als gevolg van de opheffing van het Fonds Sociale Vernieuwing
per 1 januari 1998 worden de middelen ten behoeve van de maatschappelijke
opvang en verslavingszorg overgeheveld van de begroting van Binnenlandse Zaken
naar de begroting van VWS. Het lagere uitgavenniveau vanaf 2000 houdt verband
met de tijdelijke stimuleringsmaatregel met betrekking tot buitenschooltijdse
opvang, waarvoor de regering in de jaren 1997 tot en met 1999 extra middelen
beschikbaar heeft gesteld.De lagere uitgavenraming op het beleidsterrein Volksgezondheid vanaf 1999
vindt voornamelijk haar oorzaak in de lagere rijksbijdragen aan de ziekenfondsverzekering
vanaf 1999 in verband met de overheveling van het zittend ziekenvervoer van
de Ziekenfondswet (ZFW) naar de gemeenten.De lagere uitgavenraming voor de RIVM vanaf 1997 hangt samen met de extra
uitgaven in 1997 voor enerzijds de productie van vaccins en anderzijds voor
het Nationaal Onderzoeksprogramma Mondiale Luchtverontreiniging en Klimaatverandering,
tweede fase (NOP-II). ontvangsten199719981999200020012002XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport283312220218218218        22.Algemeen65555523.Staatstoezicht
Volksgezondheid915222224.Welzijn68875959595925.Volksgezondheid53611110101026.Inspectie
Gezondheidsbescherming12222227.RIVM146143142141140140De hogere ontvangsten op het beleidsterrein Welzijn in 1998 hangen samen
met de afrekening van te hoog verstrekte subsidievoorschotten aan verzorgingshuizen.De hogere ontvangsten op het terrein van de Volksgezondheid in 1997 en
1998 zijn het gevolg van de afrekening van de voorschotten aan de sectorfondsen
in voorafgaande jaren en de afrekening van de Regeling Extra Werkgelegenheid
Langdurig Werklozen. uitgaven199719981999200020012002Internationale
Samenwerking7 3997 9558 3238 6799 0799 516        1.Economie,
werkgelegenheid, regionale ontwikkeling en exportbevordering1 1461 3531 3991 3551 3771 3632.Milieu3453543693854014163.Maatschappelijke
ontwikkeling1 3241 4031 4891 5461 6071 6504.Onderwijs,
onderzoek en culturele samenwerking5065125245325375395.Veiligheid,
mensenrechten en conflictbeheersing3243513743573583586.Humanitaire
hulp en conflictpreventie4934704894945045297.Macrosteun
en schuldverlichting2872523424716859978.Suriname,
Nederlandse Antillen en Aruba4874844734764774779.Algemene
Multi-Laterale programma's9581 1801 1531 1951 1221 06310.Midden-
en Oost-Europa24024723726228428411.Postennet70478178173773873812.Overige
uitgaven58255756156054454713.Aanvullende
post00119310444554Met ingang van 1997 is de homogene groep Internationale Samenwerking (hgIS)
gevormd. In de nota «Herijking van het buitenlands beleid» is
de samenstelling van deze groep vastgelegd. De uitgaven staan verspreid over
meerdere begrotingen. De buitenlanduitgaven stijgen elk jaar door de koppeling
van de omvang aan de ontwikkeling van het Bruto Nationaal Product (BNP). Binnen
de hgIS wordt een onderscheid gemaakt naar uitgaven die vallen onder de noemer
van officiële ontwikkelingshulp (ODA). De jaarlijkse ODA-uitgaven worden
begroot op netto 0,8% van het BNP. Dit jaar zal tegelijkertijd met de ontwerp-begrotingen
een aparte nota worden gepresenteerd over alle uitgaven in het kader van internationale
samenwerking.Aan vrijwel alle thema's van het buitenlands beleid zal in de komende
jaren meer geld worden uitgegeven.Het beleidsveld Economie, werkgelegenheid, regionale ontwikkeling en exportbevordering
laat in 1998 een belangrijke stijging zien, vooral door de intensivering van
het ORET-programma (ontwikkelingsrelevante exporttransacties), het MILIEV-programma
(milieu en economische verzelfstandiging) en stimulering van exportactiviteiten.Aan de beleidsvelden Milieu, Maatschappelijke ontwikkeling en Onderwijs,
onderzoek en culturele samenwerking worden ieder jaar gelden toegevoegd.Het beleidsveld Macrosteun en schuldverlichting laat meerjarig de grootste
stijging zien, maar dit beeld zal veranderen bij nadere besluitvorming over
de verdeling van de middelen voor Internationale Samenwerking.De stijging bij het beleidsveld Algemene multilaterale programma's komt
ten goede aan het Europees Ontwikkelingsfonds en multilaterale ontwikkelingsbanken
en -fondsen.De gelden voor Midden- en Oost-Europa stijgen vanaf 2000 door intensivering
van het economische hulpprogramma aan deze landen.De stijging bij het beleidsveld Postennet betreft investeringen in huisvesting
en automatisering en uitbreiding van het personeel op de posten, met name
ten behoeve van handelswerkzaamheden. De investeringen hebben deels een incidenteel
karakter, zoals te zien is in de daling van de uitgaven in 2000.De oplopende bedragen in de Aanvullende post zullen jaarlijks worden toegevoegd
aan de daarvoor in aanmerking komende beleidsvelden. ontvangsten199719981999200020012002Internationale
samenwerking224199168149148148uitgaven199719981999200020012002Gemeentefonds20 55622 12623 66523 61823 61423 619In de periode 1997–2002 nemen de uitgaven van het Gemeentefonds
toe met 3 miljard. De toename wordt bepaald door het saldo van de accressen
uit 1997 en 1998, de herinrichting van de Algemene Bijstandswet, toevoegingen
in het kader van de bijzondere bijstand en in verband met de verlaging van
de lokale lasten, en de overheveling van middelen voor de huisvesting onderwijs. uitgaven199719981999200020012002Provinciefonds1 6201 6731 6931 7001 7001 700In de periode 1997–2002 nemen de uitgaven van het Provinciefonds
toe met 80 miljoen. De stijging wordt onder meer veroorzaakt door het accres
1998. uitgaven199719981999200020012002Accres
Gemeentefonds en Provinciefonds01011 1072 0332 9983 818De raming betreft enerzijds een bijstelling van het accres voor 1998 en
anderzijds de raming voor het accres volgens de normeringssystematiek voor
het Gemeente- en Provinciefonds voor de jaren 1999–2002, op basis van
de meest recente inzichten in de ontwikkeling van de rijksuitgaven. uitgaven199719981999200020012002Infrastructuurfonds7 1939 2209 7829 8749 8369 352        1.Droge
infrastructuur5 7825 7475 7335 7105 5495 3742.Natte
infrastructuur1 6091 5461 5951 6791 5551 5553.Grote
projecten1 3131 7432 3562 4232 6942 4034.Overige
uitgaven13618498613720De begroting van het Infrastructuurfonds is van 1997 op 1998 aangepast
naar aanleiding van de financiële vernieuwing bij Rijkswaterstaat. In
deze toelichting wordt vanaf 1997 de nieuwe begrotingsindeling gevolgd. De
bedragen voor 1997 zijn derhalve indicatief.De daling in de uitgaven op het beleidsterrein Droge infrastructuur vindt
haar oorzaak in de afloop van de extra middelen die in het kader van de nota
Samen Werken Aan Bereikbaarheid voor de jaren 1998–2002 zijn toegevoegd.De uitgavendaling op het beleidsterrein Natte infrastructuur in van 1997
op 1998 vindt haar oorzaak in de realisatie in 1997 van de Stormvloedkering
in de Nieuwe Waterweg. De beperkte uitgavenstijging op het beleidsterrein
Natte infrastructuur tussen 1998 en 2001 wordt veroorzaakt door intensiveringen
voor de bescherming tegen overstromingen en door investeringen in het vaarwegennet
in het kader van de nota «Transport in Balans». De daling na 2000
is te verklaren door de afronding van de dijkversterkingen, in het kader van
het Deltaplan Grote Rivieren, in 2000.De stijging van de uitgaven aan grote projecten tot het jaar 2001 wordt
met name veroorzaakt door de oplopende uitgavenramingen voor de Betuweroute
en Hogesnelheidslijn.De dalende tendens bij de Overige uitgaven wordt veroorzaakt door een
afname van de uitgaven voor bodemsanering en het naar voren halen van investeringen
in de infrastructuur ten behoeve van het intermodaal vervoer. ontvangsten199719981999200020012002Infrastructuurfonds7 0569 0469 6739 8169 8589 352        1.Droge
infrastructuur1521351151511271272.Natte
infrastructuur2491721982041831803.Grote
projecten631721259181864.Overige
ontvangsten137295001081675.Bijdrage
departementen8 2388 2719 2359 3709 3598 792De daling bij de ontvangsten Grote projecten hangt onder meer samen met
afnemende bijdragen van de Europese Unie in de voorbereidingskosten van de
Hogesnelheidslijn-Zuid.Bij de Overige ontvangsten is in 1997 het voordelig saldo uit 1996 toegevoegd.
Voorts is het fonds in 1998 taakstellend verlaagd met 395 miljoen in verband
met de vervroegde betaling aan België voor de HSL-Zuid. Een deel van
deze taakstelling (295 miljoen) is vooralsnog op het artikel overige ontvangsten
geraamd. Ten slotte wordt in de jaren 2001 en 2002 een bijdrage van de EU-structuurfondsen
geraamd. Deze bijdrage wordt, zo mogelijk, ingezet voor de nog niet volledig
gedekte regionale verkeer- en vervoerprojecten uit de investeringsimpuls vanaf
2001.De fluctuaties van de bijdragen ten laste van andere begrotingen hangen
voor het overgrote deel samen met het ritme waarin de FES-bijdragen aan de
infrastructuurprojecten beschikbaar komen. Dit is in de eerste plaats afhankelijk
van de kasruimte binnen het FES en in de tweede plaats van de financieringsbehoefte
bij de projectrealisaties. uitgaven199719981999200020012002Fonds
Economische Structuurversterking1 5802 3072 5782 3191 8031 267Het Fonds Economische Structuurversterking is een verdeelfonds. Het kasritme
van de FES-uitgaven wordt bepaald door de financieringsbehoefte van goedgekeurde
FES-projecten binnen de budgettaire randvoorwaarden van de FES-wet. Het overgrote
deel van de FES-bijdragen wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds.De relatief hoge uitgaven in de periode 1998 tot 2000 kunnen worden verklaard
door de bijdrage die het FES levert aan de programma's Samen Werken aan Bereikbaarheid
en Transport in Balans. Vanaf 2001 worden de uitgaven gedomineerd door de
bijdragen aan de Betuweroute en HSL. ontvangsten199719981999200020012002Fonds
Economische Structuurversterking1 5091 1001 0001 0001 0001 000De incidenteel hoge FES-ontvangsten in 1997 zijn toe te schrijven aan
het niet in 1996 ontvangen deel van de voorlopige government take in de Common-Areabaten.
Inclusief de ontvangst in 1997 bedraagt de government take vooralsnog 2506
miljoen. In de Miljoenennota 1997 werd geraamd dat de Staat in totaal 2750
miljoen van de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) en van Energiebeheer
Nederland (EBN) zal ontvangen. Over de definitieve omvang van de government
take wordt nog onderhandeld met de NAM. ontvangsten199719981999200020012002AOW-Spaarfonds
i.o.7501 5471 6491 7661 8862 013Ten behoeve van de toekomstige financiering van de AOW wordt door de regering
een AOW-Spaarfonds in het leven geroepen. Vanaf de begroting van SZW worden
hier bijdragen geleverd in de vorm van jaarlijkse stortingen. De eerste storting
in het fonds bedroeg 750 miljoen in 1997 en 1,5 miljard structureel vanaf
1998. Daarnaast ontvangt het fonds rentebaten over het opgebouwde vermogen.
Deze baten worden aan het fondsvermogen toegevoegd. uitgaven199719981999200020012002Arbeidsvoorwaarden4052 0453 9345 9927 99510 087Op de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden worden middelen gereserveerd
die nodig zijn om de loongevoelige uitgaven op de rijksbegroting op het kostenpeil
van het desbetreffende jaar te brengen. De oploop in de cijfers ontstaat doordat
jaarlijks een structurele reservering wordt opgenomen teneinde de begrotingsuitgaven
van constante naar lopende prijzen te brengen. De reservering bestaat uit
diverse elementen, zoals de bijdrage van de regering voor de arbeidsvoorwaarden
in de collectieve sector, de ontwikkeling van de incidentele looncomponent
en de werkgeverspremies in de sociale zekerheid (voor ambtenaren). Daarnaast
is een reservering voor uitverdieneffecten in de vorm van wachtgelden en voor
herstructureringsmiddelen opgenomen. uitgaven199719981999200020012002Nominale
bijstelling AKW/Koppeling uitkeringen0– 1812686279531 312         AKW092229338445556 WKA0– 27340289507756Op de aanvullende post Nominale bijstelling AKW worden de kosten van de
indexering van de Algemene Kinderbijslagwet aan de ontwikkeling van het prijsindexcijfer
geraamd. De uitgavenraming neemt toe als gevolg van een jaarlijkse structurele
tranche die benodigd is om de AKW-uitgaven op het juiste prijspeil te brengen.
De budgettaire consequenties van de volledige koppeling tranche 1998 is eveneens
in de ramingen verwerkt.De kosten van de aanvullende post koppeling uitkeringen ontwikkelen zich
van 1997 op 1998 neerwaarts. Dit laat zich grotendeels verklaren door de inwerkingtreding
van het wettencomplex Pemba per 1 januari 1998. Het bruto-nettotraject van
de netto-netto gekoppelde uitkeringen wordt hierdoor neerwaarts aangepast.
De oploop in de kosten daarna bestaat grotendeels uit de jaarlijkse koppeling.
Voor alle gepresenteerde jaren is in de ramingen een volledige koppeling opgenomen. uitgaven199719981999200020012002Prijsbijstelling/Indexering
studiefinanciering08251 9423 1204 3265 552Op de aanvullende post Prijsbijstelling/Indexering WSF worden de uitgaven
geraamd die voortvloeien uit de wens rekening te houden met optredende prijsstijgingen.
Voor de raming wordt gebruik gemaakt van de meest recente inzichten van het
Centraal Planbureau, zoals opgenomen in de Macro Economische Verkenning, en
rekenveronderstellingen voor latere jaren. De oploop in de bedragen wordt
veroorzaakt door de tranchegewijze opbouw van deze post.De prijsbijstelling bevat de raming van de uitgaven die voortvloeien uit
prijsstijgingen op de Rijksbegroting in ruime zin. De Indexering studiefinanciering
bevat de uitgavenraming voor de prijsstijgingen van de normbedragen in de
studiefinanciering voor de kosten van levensonderhoud en ziektekosten. uitgaven199719981999200020012002Belastingafdrachten
aan de Europese Unie7 4207 2826 9077 0487 3767 720        1.Invoerrechten3 3853 3203 1443 1383 2833 4352.BTW-afdrachten4 0353 9623 7633 9104 0934 285Vanwege afspraken bij de GATT/WTO dalen de invoerrechten tot en met 2000.
Vanaf 2001 zorgt de verwachte volumegroei voor een stijging.De BTW-afdrachten dalen tot en met 1999 door het nieuwe Eigen-Middelenbesluit
en stijgen vanaf 2000 als gevolg van de verwachte macro-economische ontwikkeling. uitgaven199719981999200020012002Nader
te bepalen – 3776087291 0801 1461 175Het niveau van de aanvullende post wordt in 1997 bepaald door de (negatieve)
correctieboekingen uit hoofde van de ramingstechnische veronderstelling rond
de eindejaarsmarge 1997. De oploop die in de daaropvolgende jaren optreedt,
is het gevolg van het reserveren gelden ten behoeve van de behoedzaamheidsreserve
voor het Gemeente- en Provinciefonds. ontvangsten199719981999200020012002Nader
te bepalen5975020000Op de aanvullende post is voor 1997 een bedrag geraamd voor ontvangsten
buiten de sfeer van de micro-lasten (tevens niet relevant voor het beleidsrelevant
tekort) en voor 1998 en later zijn bedragen geraamd voor de afstoot van (on)roerende
zaken bij de Defensie.  199719981999200020012002Consoliodatie
rijksbegroting– 7 355– 8 828– 9 681– 9 751– 9 752– 9 180Het verloop van de uitgaven en de ontvangsten van de post Consolidatie
wordt voornamelijk bepaald door het uitgavenpatroon bij het Fonds Economische
Structuurversterking en de bijdrage van Verkeer en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds. uitgaven199719981999200020012002Sociale
Zekerheid101 020102 864104 567106 703108 848111 402        Begrotingsgefinancierd       Ministerie111110 Arbeidsmarkt4 7865 3925 4865 4585 4795 516 Sociale
Verzekeringen7 2779 7309 7719 6159 6239 650 Bijstandszaken10 23410 0508 7888 8358 8638 857 Overig
beleid30127550 Aanvullende
posten– 68– 1024619351 3801 858        Premiegefinancierd        Werknemersverzekeringen23 10633 84734 88235 53236 21737 144 Volksverzekeringen55 65342 73643 90245 02145 92446 996 Overige
verzekeringen01 1981 2701 3021 3581 382De totale uitgaven van het begrotingsgefinancierde deel van de Sociale
Zekerheid laten in 1998 een aanzienlijke stijging zien. Deze stijging treedt
met name op bij de uitgaven op het beleidsterrein Sociale verzekeringen. De daling van de uitgaven in 1999 vindt eveneens op dit beleidsterrein
plaats en daarnaast bij de uitgaven op het beleidsterrein Bijstandszaken.De stijging op het beleidsterrein Arbeidsmarkt in 1998 wordt veroorzaakt
door de inwerkingtreding van de Wet Inschakeling Werkzoekenden. De middelen
voor de uitvoering van deze wet worden ondergebracht in één
brede doeluitkering, het Gemeentelijk Werkfonds. De voeding van dit fonds
bestaat naast de samenvoeging van een aantal deelbudgetten op de SZW-begroting
(onder andere van Jeugdwerkgarantiewet, de banenpool- en de kinderopvangregeling)
uit een aantal onderdelen van het Fonds Sociale Vernieuwing die worden overgeheveld
van BiZa naar SZW en uit de banenpoolsubsidie van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie.
Dit leidt tot een voor gemeenten beschikbaar bedrag van 1,8 miljard in 1998
oplopend tot circa 2 miljard in 2002. Een deel van deze middelen is geoormerkt
voor gedeeltelijk arbeidsgeschikte bijstandsgerechtigden, in het kader van
de Wet op de Reïntegratie.De uitgaven op het beleidsterrein Sociale verzekeringen bestaan grotendeels
uit de Algemene Kinderbijslagwet (AKW), de Wet Arbeidsongeschiktheidsvoorziening
Jonggehandicapten (Wajong), uit de Rijksbijdrage aan de AOW en uit de financiering
van het AOW-Spaarfonds. De uitgavenstijging in 1998 in de Sociale Verzekeringen
wordt met name veroorzaakt door de Wajong. Met het wettencomplex Premiedifferentiatie
en marktwerking bij arbeidsongeschiktheidsverzekeringen (Pemba) is de Algemene
Arbeidsongeschiktheidswet komen te vervallen en zijn verschillende nieuwe
arbeidsongeschiktheidswetten in het leven geroepen. In het kader van de Pemba
is voor jonggehandicapten een afzonderlijke arbeidsongeschiktheidsvoorziening
getroffen, de Wajong. De voorziening wordt verantwoord op de begroting van
SZW en gaat in per 1 januari 1998. De rijksbijdragen stijgen in 1997 en 1998
in verband met het in te stellen AOW-Spaarfonds met respectievelijk 0,75 en
1,5 miljard en door een structurele verhoging van de rijksbijdrage aan het
Ouderdomsfonds met 2,7 miljard, vanwege de vaststelling van de maximum AOW-premie
voor 1998.De daling vanaf 1999 op het beleidsterrein Bijstandszaken vindt haar oorzaak
in de voorgenomen overheveling van het toeslagendeel in de bijstandsuitkering
van de begroting van SZW naar het Gemeentefonds.De hogere uitgaven in 1997 op het beleidsterrein Overig beleid zijn met
name het gevolg van een incidenteel beschikbare subsidie van 25 miljoen ten
behoeve van een elektronisch cliëntvolgcommunicatiestelsel ter faciliëring
van het proces Samenwerking Werk en Inkomen.De aanvullende posten vormen reserveringen voor de kosten van indexering
van de begrotingsgefinancierde socialezekerheidsregelingen. De oploop wordt
verklaard doordat jaarlijks een structurele tranche nodig is om de uitgaven
op het juiste prijspeil te brengen.De premiegefinancierde uitgaven vertonen een redelijk stabiel verloop.
Er moet rekening worden gehouden met het feit, dat de premiegefinancierde
uitgaven in lopende prijzen worden geadministreerd. Een gedeelte van de uitgavenstijging
wordt derhalve veroorzaakt door de kosten van koppeling. De stijging van 1998
op 1997 bij de werknemersverzekeringen laat zich verklaren door de introductie
van de wet Pemba. Deze stijging is complementair aan de daling bij de volksverzekeringen.
Met Pemba komt de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) als volksverzekering
te vervallen. De AAW-uitkeringen aan werknemers worden toegevoegd aan de Wet
op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO). Voor zelfstandigen is de Wet
Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen (WAZ) gecreëerd. Dit
verklaart de stijging van de uitgaven op het beleidsterrein Overige verzekeringen. ontvangsten199719981999200020012002Sociale
Zekerheid31376379384384391        Begrotingsgefinancierd31376379384384391Premiegefinancierd––––––De ontvangsten op het beleidsterrein Sociale Verzekeringen bestaan uit
ontvangsten anticumulatiebaten uit hoofde van samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
en WSW-loon en uit overige ontvangsten sociale verzekeringen. De ontvangsten
uit hoofde van de anticumulatiebaten stijgen als gevolg van het arbeidsvoorwaardenakkoord
in de WSW in 1998. In het akkoord is overeengekomen dat de vrijvallende uren
in verband met de 36-urige werkweek worden herbezet. Ook uit hoofde van het
wettencomplex Pemba nemen de ontvangsten toe; de anticumulatiebepaling is
met deze wet uitgebreid. De uitbreiding heeft betrekking op de werkgeverslasten
over de bespaarde arbeidsongeschiktheidsuitkering. ZorgTen opzichte van de Miljoenennota 1997 is de presentatie van de zorgsector
op twee punten gewijzigd. Deze wijzigingen zijn aangebracht om de aansluiting
tussen de Miljoenennota en het Jaaroverzicht Zorg (JOZ) te verbeteren.De eerste wijziging is dat het begrotingsgefinancierde gedeelte van de
zorg is weergegeven volgens de indeling naar zorgsectoren die ook in het JOZ
wordt gehanteerd, en niet langer volgens de begrotingsartikelen van de begroting
van VWS.De tweede wijziging is dat de uitgaven en ontvangsten op dezelfde wijze
zijn weergegeven als ze in het JOZ staan geregistreerd. Dit betekent enerzijds
dat de gedesaldeerde rijksbijdragen (in de vorige Miljoenennota kwamen deze
zowel voor aan de uitgavenkant van het begrotingsgefinancierde deel als aan
de ontvangstenkant van het premiegefinancierde deel) niet meer in het overzicht
voorkomen. Anderzijds betekent het dat enkele posten nu gedesaldeerd zijn
opgenomen, die dat vorig jaar niet waren. Het gaat hier om uitgaven in het
JOZ die niet relevant zijn voor het Budgettair Kader Zorg (BKZ), omdat de
minister van VWS hiervoor niet de primaire verantwoordelijkheid draagt. De
vier grootste posten zijn:– de bijdrage van het Ministerie van OCW aan de academische ziekenhuizen
(1998: 827 miljoen, ondergebracht in de sector Curatieve Somatische Zorg);– de GGD's (1998: 544 miljoen, ondergebracht in de sector Preventieve
Zorg);– het algemeen maatschappelijk werk (1998: 234 miljoen, ondergebracht
in de sector Curatieve Somatische Zorg) en– de Consultatiebureaus voor Alcohol en Drugs (1998: 126 miljoen,
ondergebracht in de sector Geestelijke Gezondheidszorg).De totalen van uitgaven en ontvangsten zoals hieronder gepresenteerd komen
overeen met die in het JOZ. Door deze totalen te salderen, wordt het totaal
van de uitgaven verkregen dat relevant is voor het BKZ. Dit totaal wordt toegelicht
in hoofdstuk 3 en bijlage 2 van de Miljoenennota. uitgaven199719981999200020012002Zorg63 92766 40969 66572 83876 13079 426        Begrotingsgefinancierd1 2281 5471 6321 6771 7211 7612.Preventieve
Zorg2253002932912902903.Curatieve
Somatische Zorg105121959695954.Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen1815151514145.Geestelijke
Gezondheidszorg6869676767676.Gehandicaptenzorg0000007.Ouderenzorg
en Thuiszorg0000008.Beheer
en Diversen8839991 0751 0821 0911 083 Aanvullende
post– 714387127164213        Premiegefinancierd62 69964 86368 03371 16174 40977 6652.Preventieve
Zorg8287797767767767763.Curatieve
Somatische Zorg26 82127 15627 30227 45227 61427 7574.Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen6 7766 7436 8146 9757 1507 3345.Geestelijke
Gezondheidszorg4 7134 8635 0085 1255 2015 2816.Gehandicaptenzorg5 8576 0856 1756 2596 3566 4287.Ouderenzorg
en Thuiszorg14 97215 26615 46415 69915 82715 9118.Beheer
en Diversen2 5472 3732 3602 3602 3592 360 Aanvullende
Post1861 5974 1336 5169 12511 818De toename in de diverse sectoren is tot en met 1998 het gevolg van de
volumegroei met 1,3% en van de loon- en prijsontwikkeling. Voor de jaren na
1998 staan de groeiruimte van 1,3% (exclusief de gelden voor bouw; die staan
ook na 1998 op de sectoren) en de reservering voor loon- en prijsontwikkeling
verantwoord op de Aanvullende Post.De daling in de premiegefinancierde uitgaven in 1998 bij Beheer en Diversen
is voornamelijk het gevolg van het afschaffen van de vergoeding voor het innen
van de premies door de Belastingdienst.Voor de beleidsmatige ontwikkelingen bij de uitgaven wordt verwezen naar
de verticale toelichting op de zorguitgaven in bijlage 5. ontvangsten199719981999200020012002Zorg7 4607 7377 9958 0638 1338 134        Begrotingsgefinancierd1812511601591581582.Preventieve
Zorg1222223.Curatieve
Somatische Zorg0000004.Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen0000005.Geestelijke
Gezondheidszorg0000006.Gehandicaptenzorg0000007.Ouderenzorg
en Thuiszorg0000008.Beheer
en Diversen180249158157157157 Aanvullende
Post000000        Premiegefinancierd7 2797 4867 8367 9057 9757 9762.Preventieve
Zorg5445445445445445443.Curatieve
Somatische Zorg2 0722 1192 3672 3822 4032 4054.Farmaceutische
Hulp en Hulpmiddelen1871881891901901905.Geestelijke
Gezondheidszorg3824044314374444446.Gehandicaptenzorg5275515615715825827.Ouderenzorg
en Thuiszorg2 7682 8512 8992 9362 9662 9668.Beheer
en Diversen999999 Aanvullende
Post790820836836836836De trendmatige stijging van de ontvangsten in de diverse sectoren is met
name het gevolg van de indexatie van de eigen bijdragen in de zorgsector en
de trendmatige volumetoename van de uitgaven (1,3%).De hogere ontvangsten in de sector Beheer en Diversen in 1998 wordt verklaard
door incidentele ontvangsten als gevolg van te veel bevoorschotting verzorgingshuizen
(27 miljoen) en onderuitputting banen langdurig werklozen tranche 1996 (50
miljoen).De toename bij het premiegefinancierde deel in 1999 in de sector Curatieve
Somatische Zorg is het gevolg van de decentralisatie van het Zittend Ziekenvervoer
naar de gemeenten (278 miljoen) met ingang van 1 januari 1999. Door dit
bedrag bij de ontvangsten te verhogen valt het Zittend Ziekenvervoer, na saldering
met de uitgaven, weg uit het totaal dat relevant is voor het BKZ. 5 Verticale toelichting 1996–2002 InleidingDe Verticale Toelichting bevat een overzicht van de beleidsmatig interessante
mutaties voor alle begrotingen die zich hebben voorgedaan na de Miljoenennota
1997. Het betreft mutaties op de rijksbegroting, inclusief het begrotingsgefinancierde
deel van de sociale zekerheid en de zorg op de begrotingen van SZW en VWS,
en tot slot mutaties voor het geheel van de sociale zekerheid en de zorg (zowel
begrotings- als premie-gefinancierd).Per begroting wordt een cijfermatige tabel gepresenteerd gevolgd door
een toelichting. Mutaties die groter zijn dan 25 miljoen worden separaat in
de tabel gepresenteerd en vervolgens toegelicht.In de tabel wordt de volgende indeling aangehouden: mee- en tegenvallers,
beleidsmatige mutaties, desalderingen en overboekingen. De laatste twee categorieën
zijn technisch van aard. Daar waar mee- of tegenvallers vanwege het feit dat
ze onder een budgetteringsafspraak vallen, als beleidsmatig zijn aangeduid,
wordt dit vermeld.Zoals gebruikelijk bevat het overzicht ook de mutaties die niet relevant
zijn voor een ijklijn. Deze mutaties worden separaat in de tabel gepresenteerd.De totalen per begroting worden in eerste instantie exclusief de bedragen
die onder de homogene groep Internationale Samenwerking (hgIS) vallen gepresenteerd.
Door middel van een aansluitregel wordt het deel van de begroting dat onder
de hgIS valt zichtbaar gemaakt. De laatste regel geeft per begroting de totaalstand
inclusief hgIS aan. Mutaties die optreden binnen hgIS worden, conform de systematiek
zoals die gold bij Ontwikkelingssamenwerking, niet zichtbaar bij de verticale
toelichting van de desbetreffende begroting maar worden gepresenteerd en toegelicht
in de verticale toelichting van hgIS.Puur technische mutaties, zoals de uitdeling loon- en prijsbijstelling
en de toevoeging uit hoofde van de eindejaarsmarge, worden niet in dit overzicht
gepresenteerd, terwille van de leesbaarheid. De post Diversen is
het saldo van mutaties die kleiner zijn dan 25 miljoen; deze post wordt niet
toegelicht tenzij er beleidsmatig interessante mutaties onder vallen. I HUIS DER KONINGIN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199712,913,113,113,113,113,1         Mee-
en tegenvallers               Rijksbegroting in enge zin       diversen               Beleidsmatige
mutaties               Rijksbegroting in enge zin       diversen  0,50,50,50,5            0,50,50,50,5         Extrapolatie      13,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,00,00,50,50,50,5         STAND
MILJOENENNOTA 199812,913,113,613,613,613,613,6II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997281,2270,4260,9261,8261,5264,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 8,63,8              –8,63,8             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen1,617,122,220,619,317,6          1,617,122,220,619,317,6         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen1,60,70,60,60,60,6          1,60,70,60,60,60,6         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen– 0,83,95,85,85,25,3          – 0,83,95,85,85,25,3         Extrapolatie      287,8        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 6,425,128,326,825,023,3 STAND
MILJOENENNOTA 1998274,8295,5289,2288,6286,5287,8287,8II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976,77,57,57,57,57,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen1,3– 0,9– 1,0– 1,0– 1,0– 1,0          1,3– 0,9– 1,0– 1,0– 1,0– 1,0         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,10,10,10,10,10,1          0,10,10,10,10,10,1         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen1,60,70,60,60,60,6          1,60,70,60,60,60,6         Extrapolatie      7,2        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19973,0– 0,2– 0,3– 0,3– 0,3– 0,3         STAND
MILJOENENNOTA 19989,77,37,27,27,27,27,2III ALGEMENE ZAKEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199751,952,350,050,050,150,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 0,7               – 0,7              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 0,24,44,53,74,70,7          – 0,24,44,53,74,70,7         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen1,31,71,81,81,81,8          1,31,71,81,81,81,8         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen 0,70,70,70,50,5           0,70,70,70,50,5         Extrapolatie      53,5        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,56,86,86,16,92,9         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)52,459,156,856,157,053,553,5Totaal
Internationale samenwerking 8,314,029,014,0          STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)52,467,470,885,171,053,553,5III ALGEMENE ZAKEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19974,84,14,14,14,14,1         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,8               0,8              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,9               0,9              Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen1,31,71,81,81,81,8          1,31,71,81,81,81,8         Extrapolatie      5,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19973,01,61,81,81,81,8 STAND
MILJOENENNOTA 19987,85,75,95,95,95,95,9IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19973,415,715,215,215,415,4         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen 4,13,52,72,72,7           4,13,52,72,72,7         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen– 0,10,1              – 0,10,1             Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen– 0,30,20,30,30,30,3          – 0,30,20,30,30,30,3         Extrapolatie      18,4        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota– 0,44,43,83,12,93,0         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)3,020,119,018,318,318,418,4Totaal
Internationale samenwerking 319,1274,2262,6265,9266,9266,9STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)3,0339,2293,2280,9284,2285,3285,3IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 199727,00,20,20,20,20,2         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 0,3               – 0,3              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen0,8               0,8              Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin       diversen– 0,10,1              – 0,10,1             Extrapolatie      0,2Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,30,10,00,00,00,0         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)27,30,30,20,20,20,20,2Totaal
Internationale samenwerking 57,024,924,726,827,727,7STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)27,357,325,124,927,027,927,9V BUITENLANDSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19972 684,33 513,64 458,45 176,05 210,85 241,7         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       vierde eigen middel213,5– 404,0– 432,0– 254,0– 98,0248,0 diversen– 6,7               206,8– 404,0– 432,0– 254,0– 98,0248,0         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       automatisering 12,336,832,820,120,1 diversen13,85,3              13,817,636,832,820,120,1         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,30,30,50,50,3           0,30,50,50,30,3         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen1,47,16,46,35,65,7          1,47,16,46,35,65,7         Extrapolatie      5 911,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997222,1– 379,0– 388,5– 214,4– 71,8274,2         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)2 906,43 134,64 069,94 961,65 139,05 515,95 911,9        Totaal
Internationale samenwerking5 789,55 789,56 171,26 451,86 611,76 951,57 336,3STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)2 906,48 924,110 241,111 413,411 750,712 467,413 248,2Uitgaven Mee- en tegenvallersDe opwaartse bijstelling van het Vierde Eigen Middel (BNP-afdrachten)
in 1996 van 213,5 miljoen vloeit voort uit het nieuwe Eigen-Middelenbesluit,
waardoor een verschuiving heeft plaatsgevonden van afdrachten gerelateerd
aan BTW-grondslag naar BNP-gerelateerde afdrachten (zie aanvullende post Belastingafdrachten aan de Europese Unie). De neerwaartse bijstelling
in 1997 van 404 miljoen is het gevolg van de onderbesteding van de EU-begroting
in 1996, die is terugontvangen door verlaging van de afdracht aan de EU. De
structurele bijstelling in 1998 en latere jaren wordt nader toegelicht in
bijlage 8 van deze nota. Beleidsmatige mutatiesVoor de modernisering van het geautomatiseerde systeem van informatie-uitwisseling
tussen de ministeries en de Nederlandse vertegenwoordigingen
in het buitenland zijn hogere uitgaven geraamd van 12,3 miljoen in 1997 oplopend
tot 36,8 miljoen in 1998 en daarna dalend tot structureel 20,1 miljoen in
2001. De mutatie betreft de aan het binnenland toegerekende kosten; de andere
50% is onder hgIS (homogene groep Internationale Samenwerking) verwerkt. V BUITENLANDSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997105,55,55,56,05,75,7         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 0,9               – 0,9              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen4,8       4,8              Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,30,30,50,50,3           0,30,30,50,50,3         Extrapolatie      6,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997       4,00,20,30,40,50,3          STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)109,55,75,86,46,26,06,0        Totaal
Internationale samenwerking 108,8103,9103,9103,9103,9103,9STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)109,5114,5109,7110,3110,1109,9109,9VI JUSTITIE  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19975 952,35 955,75 685,65 634,85 672,55 692,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       opvang asielzoekers30,0166,0175,177,44,3– 53,6 verkeerstoezicht 33,033,033,033,033,0 diversen– 36,167,087,785,287,987,5          – 6,1266,0295,8195,6125,266,9         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       extra plaatsen justitiële jeugdinrichtingen  26,8– 3,85,420,9 knelpunten immigratie- en naturalisatiedienst 15,055,036,029,027,0 tbs-noodcapaciteit 37,017,017,020,018,0 wetvoorstel schuldsanering  25,025,025,025,0 diversen– 12,663,84,5– 19,3– 1,86,3          – 12,6115,8128,354,977,697,2         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        automatisering en uitrusting regiokorpsen48,0      diversen36,19,91,41,41,41,4          84,19,91,41,41,41,4         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen– 17,789,0198,4184,7168,3168,4          – 17,789,0198,4184,7168,3168,4         Extrapolatie      6 030,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199747,8480,8624,1436,3372,5333,9         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 000,16 436,56 309,76 071,16 045,06 026,56 030,0Totaal
Internationale samenwerking 5,81,81,81,81,81,8STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)6 000,16 442,36 311,56 072,96 046,86 028,36 031,8Uitgaven Mee- en tegenvallersDe tegenvallers bij de uitgaven voor de opvang van asielzoekers worden
met name veroorzaakt door de stagnerende uitstroom van asielzoekers, zowel
bij de uitplaatsing van statushouders als bij de verwijdering van afgewezen
asielzoekers. Daardoor is de bezetting in de opvangcentra hoger dan eerder
was verondersteld. De instroom van asielzoekers zal naar verwachting lager
uitkomen dan vorig jaar verondersteld. Rekening wordt gehouden met een instroom
van 27.000 asielzoekers per jaar vanaf 1997 in plaats van de eerder veronderstelde
30.000. Tevens is verwerkt de opbouw van een buffercapaciteit van circa 5000
plaatsen. Tezamen resulteert dit in een tegenvaller die oploopt tot 175,1
miljoen in 1998, om daarna te dalen tot 4,3 miljoen in 2000.
Vanaf 2001 domineert de meevallende uitstroom, hetgeen resulteert in een meevaller
van 53,6 miljoen in dat jaar.Voor de realisatie van bestaande en voorgenomen programma's voor verkeerstoezicht,
waaronder snelheidscontroles en controles op rijden door rood licht, zijn
structureel extra middelen ingezet (zie ook ontvangstenmutatie). Beleidsmatige mutatiesDe toenemende jeugdcriminaliteit en de toename van de gemiddelde strafduur
bij jeugdige delinquenten nopen tot een uitbreiding van de justitiële
jeugdinrichtingscapaciteit met 113 plaatsen, welke in de loop van 2000 gereed
zullen zijn. De hiermee gemoeide exploitatielasten bedragen vanaf 2001 20,9
miljoen. In de periode 1998–2000 worden door de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) extra uitgaven geraamd voor werving en opleiding van personeel.
De in deze jaren opgenomen bijdrage van Justitie aan de DJI vertonen een grillig
verloop omdat de ter beschikking gestelde meerjarige middelen niet synchroon
lopen met de door DJI te plegen investeringen. Binnen de agentschapsbegroting
van de DJI zal dit worden opgevangen.Bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) worden extra middelen
ingezet voor de uitvoering van maatregelen in het kader van het Plan van Aanpak
Verwijderingen, voor de vorming van buffercapaciteit en voor een kwaliteitsimpuls.In verband met een toename van het aantal opgelegde TBS-maatregelen worden
120 TBS-noodcapaciteitsplaatsen gecreëerd, waarvan 60 plaatsen structureel.
In 1997 worden daartoe de nodige investeringen gepleegd. De bedragen in 1998
en latere jaren betreffen de structurele exploitatielasten van de extra TBS-plaatsen.In verband met de uitvoering van het Wetsvoorstel Schuldsanering is de raming met 25 miljoen in 1998 structureel verhoogd. Het betreft
uitvoeringskosten voor de Gemeentelijke Kredietbanken en uitgaven voor rechtsbijstand. DesalderingenDe hogere uitgaven en de daarmee samenhangende hogere ontvangsten in 1996
van het Korps Landelijke Politiediensten zijn het gevolg van verleende extra
diensten voor de regiokorpsen, met name in de sfeer van de automatisering
en uitrusting van de regiopolitie. VI JUSTITIE  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 322,2959,51 007,31 014,31 022,31 022,3         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       griffierechten – 36,0– 16,0– 16,0– 16,0– 16,0 restituties coa30,0       diversen13,04,03,61,61,61,6          43,0– 32,0– 12,4– 14,4– 14,4– 14,4         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       opbrengst verkeerstoezicht  33,033,033,033,0 tekort boeten en transacties– 60,0      diversen– 16,068,6              – 76,068,633,033,033,033,0         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        automatisering en uitrusting regiokorpsen48,0      diversen36,19,91,41,41,41,4          84,19,91,41,41,41,4         Extrapolatie      1 042,3        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199751,346,622,020,020,020,0 STAND
MILJOENENNOTA 19981 373,51 006,11 029,31 034,31 042,31 042,31 042,3Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe ontvangstenraming voor de griffierechten wordt naar beneden bijgesteld
vanwege een lagere groei van het zaakaanbod dan geraamd en vanwege een vertraging
bij de indexering en herijking van de tarieven.Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft de te veel ontvangen
subsidie 1995 in 1996 terugbetaald. Beleidsmatige mutatiesDoor intensivering van het verkeerstoezicht worden in 1998 structureel
hogere boeteopbrengsten van 33 miljoen verwacht.De tegenvaller op het gebied van boeten en transacties in 1996 van 60
miljoen wordt enerzijds veroorzaakt doordat de gemiddelde boetentarieven lager
uitvallen dan voorzien en anderzijds doordat de indexering van de boetentarieven
pas per 1 januari 1996 is ingevoerd in plaats van 1 augustus 1995. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. VII BINNENLANDSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19977 145,07 197,77 442,57 606,67 699,87 731,0         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       asielzoekers– 40,3– 12,6– 29,0– 41,4– 90,9– 112,6 diversen– 63,318,8– 0,1– 2,12,811,5          – 103,66,2– 29,1– 43,5– 88,1– 101,1         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       fonds sociale vernieuwing 31,331,331,331,331,3 grote-stedenbeleid18,0151,194,021,421,421,4 langdurig werklozen 37,876,877,378,180,3 overheveling naar werkfonds  – 438,5– 438,5– 438,5– 438,5 zvo-regeling   40,040,040,0  diversen1,1100,132,612,5– 10,7– 3,8          19,1320,3– 203,8– 256,0– 278,4– 269,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        landelijk selectie- en opleidingsinstituut
politie33,532,9      diversen40,941,5– 23,4– 21,7– 20,5– 18,4          74,474,4– 23,4– 21,7– 20,5– 18,4         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        cluster 1 extra werkgelegenheid langdurig
werklozen  75,0154,0150,0154,0 cluster 2 veiligheid  67,067,067,067,0 opheffing fonds sociale vernieuwing  – 423,4– 423,6– 424,0– 424,2 voorschot uitvoering sociale zekerheid overheid– 28,3      ziektekostenvoorziening overheidspersoneel 159,4     diversen– 4,6110,198,9138,3132,1126,0          – 32,9269,5– 182,5– 64,3– 74,9– 77,2         Extrapolatie      7 339,7        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 42,9670,1– 439,0– 385,6– 462,0– 466,0         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)7 102,17 867,87 003,57 221,07 237,87 265,07 339,7Totaal
Internationale samenwerking 6,00,50,50,50,50,5STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)7 102,17 873,87 004,07 221,57 238,37 265,57 340,2Uitgaven Mee- en tegenvallersDe lagere instroom van asielzoekers ten opzichte van de raming bij Miljoenennota
1997 leidt tot minder uitkeringen voor houders van een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf. Daarnaast kan, als gevolg van deze lagere instroom, de inzet
van politie bij asielzoekerscentra na 1997 worden verminderd. Beleidsmatige mutatiesConform de door de Tweede Kamer uitgesproken wens bij de Algemene Financiële
Beschouwingen 1997 is de voorgenomen uitgavenbeperking van 31,3 miljoen op
het Fonds Sociale Vernieuwing ongedaan gemaakt.De hogere uitgaven voor het grotestedenbeleid in 1997 en 1998 zijn voornamelijk
het gevolg van een investeringsimpuls aan de grote steden, waartoe de regering
heeft besloten. Daarnaast zijn op verzoek van de Kamer vanaf 1996 structureel
middelen ingezet voor de uitbreiding van het grotestedenbeleid van 19 naar
25 steden.Bij Regeerakkoord is besloten 40.000 banen te creëren voor langdurig
werklozen in de zorgsector en bij gemeenten. Om de realisatie van deze 40.000
banen te bespoedigen, zijn middelen voor circa 2200 banen vanaf 1997 overgeheveld
van de zorgsector naar de gemeenten.In verband met de opheffing van het Fonds Sociale Vernieuwing is 438,5
miljoen overgeheveld naar het gemeentelijk werkfonds. Dit valt onder de ijklijn
sociale zekerheid. Het resterende deel ongeveer 424 miljoen blijft onder de
ijklijn rijksbegroting vallen en is overgeboekt naar de begrotingen van Justitie
en VWS en het Gemeentefonds (zie toelichting bij overboekingen).De uitgaven voor de regeling voor buitengewone ziektekosten van overheidspersoneel
(ZVO; Ziektekostenvoorziening Overheidspersoneel) worden aangepast voor de
reparatie van de Wet van Otterloo. DesalderingenAls gevolg van de jaarlijkse bijdrage van Justitie aan het landelijk Selectie-
en Opleidingsinstituut Politie is zowel in 1996 en 1997 de begroting met circa
33 miljoen verhoogd. OverboekingenIn navolging van de afspraken uit het Regeerakkoord zijn de tranches voor
cluster 1 (werkgelegenheid) en cluster 2 (veiligheid) toegevoegd.In verband met de opheffing van het Fonds Sociale Vernieuwing worden de
middelen uit het Fonds overgeheveld naar andere departementen en het Gemeentefonds
(zie toelichting bij beleidsmatige mutaties).In 1995 is uit de aanvullende post Loonbijstelling een voorschot
van 56,6 miljoen verstrekt voor de verzelfstandiging van de Uitvoering Sociale
Zekerheid Overheid. In 1996 is hiervan 28,3 miljoen terugbetaald. Het resterende
deel zal in de loop van 1997 worden terugbetaald.Oorspronkelijk was sectoralisatie van de Ziektekostenvoorziening Overheidspersoneel
(ZVO) per 1 januari 1997 voorzien. In verband daarmee is het budget structureel
onder de sectorale ruimte voor arbeidsvoorwaarden gebracht. Als gevolg van
uitstel van de sectoralisatie is het budget voor de ZVO eenmalig teruggesluisd. VII BINNENLANDSE ZAKEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997480,5417,3433,9466,7427,9430,0         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       teruggave niet bestede middelen voor langdurig werklozen64,675,0     diversen18,7               83,375,0             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       dienst geneeskundige verzorging politie – 32,0     diversen13,29,2– 24,9– 12,718,311,5          13,2– 22,8– 24,9– 12,718,311,5         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        landelijk selectie- en opleidingsinstituut
politie33,532,9      diversen40,941,5– 23,4– 21,7– 20,5– 18,4          74,474,4– 23,4– 21,7– 20,5– 18,4         Extrapolatie      431,4        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997170,8126,4– 48,3– 34,4– 2,1– 6,9 STAND
MILJOENENNOTA 1998651,3543,7385,6432,3425,8423,1431,4Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe extra werkgelegenheid voor langdurig werklozen is zowel in 1995 als
in 1996 overwegend in de tweede helft van het jaar gecreëerd. De gemeenten
hebben de middelen die in 1995 niet tot besteding zijn gekomen in 1996 teruggestort.
De niet-bestede middelen in 1996 worden dit jaar teruggestort. Beleidsmatige mutatiesDe Dienst Geneeskundige Verzorging Politie, de verplichte ziektekostenverzekeraar
voor (oud-)politiemensen en hun familieleden, gaat uit van kostendekkende
premieheffing. Overschotten en tekorten worden verrekend met de premies in
latere jaren. Het in het verleden opgebouwde saldo wordt in 1997 ten dele
benut voor premieverlaging. DesalderingenZie de toelichting bij de uitgaven. VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199738 679,037 201,037 464,738 124,138 193,738 435,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       arbeidsduurverkorting ouderen– 28,8– 30,0– 54,0– 54,0– 54,0– 54,0 hogere uitgaven studiefinanciering 106,511,952,537,521,4 lagere personeelslasten – 59,0– 48,1– 68,3– 88,3– 108,4 omzetting sf-leningen (stoeb/alr)  – 420,0– 100,0– 100,0– 100,0 wachtgelden 49,040,041,074,0117,0 diversen– 48,922,2155,1163,7102,261,7          – 77,788,7– 315,134,9– 28,6– 62,3         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       apparaatskosten uszo 32,310,06,03,0  beroepen universiteiten90,0      informatie en communicatie technologie 78,0100,020,020,020,0 invulling taakstelling mbo/sf 12,066,098,0124,0124,0 klassengrootte (1e stap) 112,5270,0270,0270,0270,0 normatieve exploitatievergoeding27,0      ov-kaart contract '98/'02: lagere uitgaven uitwonenden   – 28,0– 42,0– 56,0 ov-kaart contract '98/'02: ophoging budget  54,0154,0132,0146,0 ov-kaart contract '98/'02: taakstelling   – 126,0– 90,0– 39,0 profiel 2e fase voortgezet onderwijs 10,040,0    regionale tv 40,040,040,040,040,0 risico vervangingsfonds 24,028,033,035,035,0 risicovoorziening huisvesting bve 30,0     seniorenbeleid  100,0100,0100,0100,0 studenten uit zfw 27,084,4116,8138,4153,3 diversen– 54,2– 137,3– 235,1– 193,0– 146,7– 154,6          62,8228,5557,3490,8583,7638,7         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen26,7165,7164,7162,3179,1176,6          26,7165,7164,7162,3179,1176,6         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar biza: ziektekosten overheidspersoneel – 75,0     naar gf: huisvesting klassengrootte – 15,0– 36,0– 36,0– 36,0– 36,0 van ap: cao onderwijs  282,0319,0587,0591,0 van ap: indexering studiefinanciering 28,223,930,228,228,2 van ap: leerlingen volume asielzoekers  83,568,455,550,3 diversen– 12,9419,6494,2502,9485,8488,8          – 12,9357,8847,6884,51 120,51 122,3         Niet tot een ijklijn behorend       indexering
studiefinanciering 31,234,838,640,840,2 lagere uitgaven studiefinanciering– 217,4– 425,5– 364,5– 390,3– 47 3,8– 463,4 diversen  420,0100,0100,0100,0          – 217,4– 394,390,3– 251,7– 333,0– 323,2         Extrapolatie      40 439,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 218,2446,41 344,81 320,71 521,61 552,2         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)38 460,837 647,438 809,539 444,839 715,339 987,740 439,0Totaal
Internationale samenwerking 98,999,699,999,499,599,5STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)38 460,837 746,338 909,139 544,739 814,740 087,240 538,5Uitgaven Mee- en tegenvallersDe structureel lagere uitgaven hangen samen met een daling van het aantal
leraren dat gebruik maakt van de ADV/BAPO-regeling, de regeling op basis waarvan
ouderen minder kunnen gaan werken.De hogere (relevante) uitgaven aan studiefinanciering worden met name
veroorzaakt doordat het aantal studenten dat niet onder de prestatiebeurs
valt hoger blijkt dan tot nu toe aangenomen. Het aantal prestatiebeursstudenten
ligt daarenboven lager dan verondersteld bij Miljoenennota 1997, resulterende
in lagere (relevante) uitgaven die echter met vertraging zichtbaar worden.
De combinatie van beide effecten geeft de reeks een grillig verloop.De lagere personeelslasten zijn het gevolg van een veranderende samenstelling
in het personeelsbestand. Daarnaast is sprake van een tranchegewijs oplopende
meevaller in de incidentele looncomponent vanaf 1999. Beide elementen hebben
betrekking op het primair onderwijs.Bij invoering van de maatregel Student Op Eigen Benen (STOEB) is voor
studenten de mogelijkheid ontstaan kortlopende vorderingen om te zetten in
langlopende vorderingen. Aangezien tegenover deze omgezette vorderingen relevante
uitgaven staan, zouden terugbetalingen op deze vorderingen als relevante ontvangsten
moeten worden geadministreerd. Naar nu blijkt is dit niet gebeurd, aangezien
in de administratieve systemen van de IBG geen onderscheid kon worden gemaakt
tussen aflossingen op (niet-relevante) reguliere langlopende leningen en aflossingen
op de omgezette vorderingen. Er is afgesproken met ingang van 1998 alle hiermee
samenhangende uitgaven te corrigeren. Het betreft incidenteel 320 miljoen
in 1998 en structureel 100 miljoen.Naar aanleiding van het wachtgeldrapport «De jaren tellen»
zijn additioneel middelen gereserveerd om mogelijke tekorten in de wachtgelduitgaven
op te lossen. Beleidsmatige mutatiesDe hogere uitgaven voor de apparaatskosten van USZO hangen samen met de
hogere uitvoeringskosten van de verschillende regelingen.Een aantal universiteiten heeft in 1996 een proces bij de Raad van State
over de verdeling van onderzoeksmiddelen in 1992 gewonnen. Als gevolg hiervan
is een schadeloosstelling van 90 miljoen in 1996 uitgekeerd aan deze procesvoerende
universiteiten.Ten behoeve van een extra impuls voor de integratie van Informatie- en
Communicatietechnologie (ICT) in het onderwijs is, verspreid over 1997 en
1998, een bedrag van 178 miljoen vrijgemaakt voor extra investeringen en vanaf
1999 een structureel bedrag van 20 miljoen voor de hiermee gemoeide extra
exploitatielasten.In het kader van de begrotingsvoorbereiding 1997 is besloten tot een taakstelling
op de studiefinanciering voor MBO-studenten. Mede op verzoek van de Tweede
Kamer is deze taakstelling alternatief ingevuld. De oorspronkelijke taakstelling
op het MBO/SF is dus thans ongedaan gemaakt.Met ingang van 1 augustus 1997 is een bedrag van 112,5 miljoen in 1997
en structureel een bedrag van 270 miljoen beschikbaar gesteld voor klassenverkleining
in het basisonderwijs.De teveel bevoorschotte bedragen en projectmiddelen van de HBO-raad van
27 miljoen zijn in 1996 teruggevorderd.Aangezien uit het huidige week-/weekendkaartcontract blijkt dat studenten
in ruime meerderheid kiezen voor een weekkaart, is de verwachting dat als
gevolg van de verplichte koppeling tussen thuiswonendheid en thuis(week)kaart
en uitwonendheid en uit(weekend)kaart, meer studenten thuis zullen blijven
wonen. Deze besparing op de basisbeursuitgaven zal worden ingezet ter dekking
van het nieuwe OV-kaartcontract.Aangezien het op de OCenW-begroting beschikbare budget onvoldoende was
om de kosten voor het nieuwe OV-kaartcontract te dekken, is het budget opgehoogd.
Deze hogere uitgaven worden deels gefinancierd uit vrijvallende middelen als
gevolg van de lagere basisbeursuitgaven aan uitwonenden. Het nog resterende
tekort leidt tot een nog met toekomstige meevallers in te vullen taakstelling
op de OCenW-begroting.Aangezien de totaal binnen de OCenW-begroting geïdentificeerde middelen
voor het nieuwe OV-kaartcontract onvoldoende zijn om de kosten van het nieuwe
contract te dekken, is afgesproken dat OCenW deze kosten moet dekken uit toekomstige
meevallers binnen de begroting.Ten behoeve van de voorbereiding van onderwijzend personeel op de invoering
van de profielen 2e fase is binnen de OCenW-begroting 50 miljoen vrijgemaakt,
waarvan 10 miljoen in 1997 en 40 miljoen in 1998 beschikbaar komt.Voor regionale televisie-uitzendingen legt de rijksoverheid bij elke gulden
provinciale opslag een gulden bij. Als gevolg hiervan zijn de uitgaven in
1997 structureel met 40 miljoen verhoogd.Ter afdekking van mogelijke tekorten bij het Vervangingsfonds is een structureel
bedrag oplopend tot 35 miljoen gereserveerd.In verband met mogelijke risico's verbonden aan de decentralisatie van
de huisvesting in de sector Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie wordt
een risicovoorziening van 30 miljoen in 1998 gevormd.In 1998 wordt structureel 100 miljoen per jaar beschikbaar gesteld om
het leraarsberoep voor oudere leraren zo lang mogelijk aantrekkelijk te houden.In het kader van de Reparatiemaatregel Van Otterloo is besloten studenten
die gratis meeverzekerd zijn met hun ouders uit het ziekenfonds te halen.
De aldus op de begroting van VWS vrijvallende middelen worden overgeheveld
naar de begroting van OCenW ter compensatie van de studenten met aanvullende
beurs. OverboekingenOorspronkelijk was sectoralisatie van de Ziektekostenvoorziening Overheidspersoneel
(ZVO) per 1 januari 1997 voorzien. In verband daarmee is het budget structureel
onder de sectorale ruimte voor arbeidsvoorwaarden gebracht. Als gevolg van
uitstel van de sectoralisatie is het budget voor de ZVO eenmalig teruggesluisd.De huisvestingskosten van scholen zijn per 1 januari 1997 voor rekening
van de gemeenten. Omdat reductie van de groepsgrootte een behoefte creëert
aan extra lokalen stort het rijk hiervoor een evenredige vergoeding in het
Gemeentefonds.Om de loonkosten bij Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen op het kostenniveau
van de reeds afgesloten CAO 1996–1998 te brengen zijn extra middelen
overgeboekt uit de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden.Bij Voorjaarsnota is uit de aanvullende post Indexering Studiefinanciering
de tranche 1997 overgeboekt die verband houdt met de relevante beursuitgaven.De geraamde uitgaven voor het onderwijs aan leerplichtige asielzoekers
en VVTV-ers zijn overgeboekt naar de OCenW-begroting. Niet tot een ijklijn behorendBij Voorjaarsnota is uit de aanvullende post Indexering studiefinanciering de tranche 1997 overgeboekt, verband houdend met de niet-relevante
leenuitgaven.De niet-relevante uitgaven studiefinanciering vallen veel lager uit dan
voorzien in de Miljoenennota 1997. Belangrijkste reden is de terughoudende
opname van rentedragende leningen door studenten. Daarnaast blijkt dat meer
prestatiebeursstudenten thuiswonend zijn dan tot nu toe werd verondersteld. VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19973 358,73 340,93 254,63 236,13 264,73 252,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       hogere ontvangsten op leningen verstrekt voor 1992 87,8103,3111,3116,8125,8 lagere ster-inkomsten– 51,0– 60,0– 57,0– 55,0– 56,0– 40,
0  omzetting kortlopende vorderingen26,943,0     opbrengsten dienst omroepbijdrage 29,025,030,036,016,0 vertraagde inning lesgeld– 40,040,0     diversen– 33,1– 13,3– 24,69,411,511,5          – 97,2126,546,795,7108,3113,3         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       extra opbrengsten pro-rato lesgeld  28,918,322,227,3 gespreide betaling lesgeld  – 142,0    onttrekking algemene omroepreserve51,049,7– 18,2    terugvordering bevoorschotte gelden hbo-raad31,0      diversen– 3,1– 20,1– 54,8– 3,5– 13,1– 7,1          78,929,6– 186,114,89,120,2         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen26,7165,7164,7162,3179,1176,6          26,7165,7164,7162,3179,1176,6         Niet
tot een ijklijn behorend        lagere ontvangsten op leningen
na 1992 – 14,8– 22,5– 28,2– 33,7– 37,6 omzetting kortlopende vorderingen– 26,9– 43,0     uitstel verkoop nob – 155,0155,0    diversen17,0               – 9,9– 212,8132,5– 28,2– 33,7– 37,6         Extrapolatie      3 525,1        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 1,9109,0157,8244,5262,8272,5 STAND
MILJOENENNOTA 19983 356,83 449,93 412,43 480,63 527,53 525,13 525,1Ontvangsten Mee- en tegenvallersUit de realisatiecijfers over 1996 en de eerste maanden van 1997 blijkt
dat de termijnontvangsten op leningen verstrekt voor 1992 hoger uitvallen
dan tot nu toe geraamd.Als gevolg van een krimpende reclamemarkt voor publieke radio en televisie
verminderen de STER-reclameopbrengsten.In het kader van de Wet Student Op Eigen Benen (STOEB) is de mogelijkheid
gecreëerd een deel van de kortlopende schulden van studenten om te zetten
in langlopende schulden. Deze ontvangsten op oorspronkelijk kortlopende schulden
stonden als relevant geboekt. Aangezien de ontvangsten op langlopende schulden
echter als niet-relevant worden geadministreerd, vindt in verband met de omzetting
voor de jaren 1996 en 1997 een correctieboeking plaats.Door groei van het aantal huishoudens en bedrijven, die omroepbijdrage
betalen, stijgt de opbrengst van de omroepbijdragen.Door het verlaten van de teldatum zijn de ontvangsten lesgeld in 1996
40 miljoen lager uitgevallen dan geraamd. Hiertegenover staat dat deze 40
miljoen in de eerste maanden van 1997 extra is ontvangen. Beleidsmatige mutatiesMet ingang van het schooljaar 1998/1999 zullen scholieren die in de loop
van het jaar 16 jaar worden naar rato van het aantal maanden dat zij in dit
schooljaar nog voltijds onderwijs volgen, lesgeld gaan betalen. Deze maatregel,
die oorspronkelijk voorzien was voor het schooljaar 1997/1998, leidt tot hogere
opbrengsten dan geraamd. Deze extra opbrengsten worden aangewend voor de gedeeltelijke
invulling van de MBO/SF-taakstelling.Met ingang van het schooljaar 1998/1999 wordt voor scholieren de mogelijkheid
gecreëerd het lesgeld in drie termijnen te betalen. Hierdoor zal in 1998
een eenmalige opbrengstenderving optreden van 142 miljoen.Door de ontwikkelingen bij de omroepopbrengsten en als gevolg van de bevriezing
van de meeste media-uitgaven fluctueert de algemene omroepreserve.De teveel bevoorschotte bedragen en projectmiddelen van de HBO-raad van
27 miljoen zijn in 1996 teruggevorderd. Niet tot een ijklijn behorendUit de realisatiecijfers blijkt dat de ontvangsten op leningen verstrekt
na 1992 lager uitvallen dan geraamd en derhalve neerwaarts dienen te worden
bijgesteld.Zie voor een toelichting de relevante ontvangstenmutatie omzetting
kortlopende vorderingen.De verkoop van het Nederlands Omroepproductiebedrijf is uitgesteld van
1997 naar 1998. IXA NATIONALE SCHULD  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199730 491,430 099,830 949,432 670,434 219,135 176,8         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       disconto dutch treasury certificates– 78,8206,054,9– 10,7254,4179,0 extra intering schatkistsaldo  – 226,9– 226,9– 226,9– 226,9 lager kapitaalmarktberoep 1996 – 148,3– 74,1– 74,1– 74,1– 74,1 oude tekorten amsterdam 126,3252,4248,3246,2245,9 rente-effect uitvoering 199679,3– 48,8– 48,8– 48,8– 48,8– 48,8 rente-effect uitvoering 1997 15,457,557,557,557,5 rente-effect wijziging financieringstekorten en lagere rente  – 564,8– 1 016,7– 1 422,9– 1 825,2 vervroegde aflossing: boete158,3270,0     vervroegde aflossing: rente-effect – 34,2– 90,5– 78,5– 71,6– 57,4 diversen– 3,84,34,03,52,52,5  155,0390,7– 636,3– 1 146,4– 1 283,7– 1 747,5         Niet tot een ijklijn behorend       agio
bij inkoop van schuld65,531,7     disagio bij uitgifte van schuld 25,0     rentevergoeding aow spaarfonds  46,9149,3266,4385,6 diversen0,2               65,756,746,9149,3266,4385,6         Extrapolatie      34 607,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997220,8447,5– 589,4– 997,2– 1 017,3– 1 361,9 STAND
MILJOENENNOTA 199830 712,230 547,330 360,031 673,233 201,833 814,934 607,6Uitgaven Mee- en tegenvallersIn 1996 vielen de disconto-uitgaven van Dutch Treasury Certificates (DTC's)
mee door de lage korte rente en gemiddeld kortere looptijden. Met ingang van
1997 wordt het schatkistsaldo gestabiliseerd op 50 miljoen in het kader van
de saldoregulering. Daardoor moeten de tijdelijke kastekorten, die binnen
het jaar optreden, worden gedekt op de geldmarkt. Dit heeft gevolgen voor
de hoeveelheid uitstaande DTC's. Op basis van een raming van het kaspatroon
in de verschillende jaren zijn de hiermee samenhangende additionele korte
rentelasten berekend voor de jaren 1997 en verder.In 1997 wordt de financieringsbehoefte voor 14,3 miljard gedekt door intering
op het schatkistsaldo, hetgeen 3,2 miljard meer is dan verondersteld bij Miljoenennota
1997. Hierdoor behoeft in 1997 minder op de kapitaalmarkt te worden gedekt,
waardoor er minder rente-uitgaven zijn met ingang van 1998.Doordat in 1996 de restant-financieringsbehoefte (5,4 miljard) met DTC's
is gedekt, was het kapitaalmarktberoep in 1996 lager dan geraamd. Dit leidt
tot een meevaller op de rente vaste schuld. Hier staat een tegenvaller op
de rente vlottende schuld tegenover. Per saldo resteert een meevaller van
148,3 miljoen in 1997 en 74,1 miljoen met ingang van 1998.Per 1 juli 1997 heeft de Staat van de gemeente Amsterdam een pakket onderhandse
leningen overgenomen, waarmee de Regeling Oude Tekorten Amsterdam
wordt beëindigd. De hiermee gemoeide rentelasten bedragen 126,3 miljoen
in 1997 en circa 250 miljoen structureel met ingang van 1998. Hier staat een
verlaging van de bijdrage uit het Gemeentefonds aan de gemeente Amsterdam
tegenover.In 1996 is er sprake van een tegenvaller op de rente vaste schuld als
gevolg van betaalde rente bij inkoop van leningen. Plaatsing van een lening
in 1996 met een rente die lager is dan de gehanteerde rekenrente leidt tot
een rentemeevaller met ingang van 1997.In 1997 worden er leningen geplaatst met een rente die hoger is dan de
gehanteerde rekenrente, waardoor er met ingang van 1998 een rentetegenvaller
optreedt. Bij twee van deze leningen gaat het om de vervolguitgifte van een
bestaande lening. Een deel van deze vervolguitgiftes heeft een paar dagen
voor de coupondatum plaatsgevonden en er is daarom in 1997 15,4 miljoen aan
rente betaald.Door een lagere rekenrente op de nog uit te geven staatsleningen en een
wijziging in de omvang van de financieringstekorten treedt met ingang van
1998 een rentemeevaller op van 564,8 miljoen in 1998 oplopend tot 1825,2 miljoen
in 2001.Op grond van actuele rendementen op de kapitaalmarkt en rekening houdend
met te betalen boete kan het voor de Staat voordelig zijn over te gaan tot
vervroegde aflossing van leningen. In de tweede helft 1996 is voor 4,5 miljard
vervroegd afgelost en voor 1997 wordt, uitgaande van de huidige rendementsniveaus,
verwacht dat er voor 6,8 miljard vervroegd zal worden afgelost. De met deze
vervroegde aflossingen samenhangende boete bedraagt in 1996 158,3 miljoen
en voor 1997 naar verwachting 270 miljoen.De vervroegde aflossingen in de tweede helft 1996 en in 1997 leiden met
ingang van 1997 tot structureel lagere rente-uitgaven vaste schuld. Niet tot een ijklijn behorendBij de inkoop van leningen is in de tweede helft 1996 voor 65,5 miljoen
en in 1997 voor 31,7 miljoen aan agio betaald.Doordat bij heruitgifte van een lening de koers enige tijd beneden pari
heeft gelegen is in 1997 voor 25 miljoen aan disagio gerealiseerd.De geraamde rentebijschrijving aan het AOW-Spaarfonds bedraagt 46,9 miljoen
in 1998, oplopend naar 385,6 miljoen in 2001. IXA NATIONALE SCHULD  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 524,7112,526,326,326,326,3         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       ontvangen bijbetaalde rente 352,0     rentevergoeding schatkistsaldo– 48,8– 61,8– 4,0– 4,0– 4,0– 4,0 diversen1,30,1              – 47,5290,3– 4,0– 4,0– 4,0– 4,0         Niet
tot een ijklijn behorend       agio bij uitgifte van schuld13,6640,0     diversen1,70,7              15,3640,7             Extrapolatie      22,3        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 32,2930,9– 4,0– 4,0– 4,0– 4,0 STAND
MILJOENENNOTA 19981 492,51 043,422,322,322,322,322,3Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe door beleggers bij te betalen rente bij de (her)uitgifte van leningen
in 1997 wordt geraamd op 352 miljoen.In 1996 viel de rentevergoeding schatkistsaldo tegen als gevolg van een
rentepercentage dat lager was dan eerder geraamd. Vanaf 1997 wordt het schatkistsaldo
in het kader van de saldoregulering gestabiliseerd op 50 miljoen. Hierdoor
daalt de door De Nederlandsche Bank te vergoeden rente structureel met ingang
van 1997. Niet tot een ijklijn behorendBij de vervolguitgifte van bestaande leningen, waarvan de couponrente
hoger is dan het vigerende kapitaalmarktrendement, bedraagt de ontvangen agio
13,6 miljoen in 1996 en 640 miljoen in 1997. IXB FINANCIEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19974 930,55 207,15 594,95 879,25 891,66 017,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijzondere financiering– 28,7– 35,0     euro muntwezen  18,060,072,090,0 exportkredietverzekering– 44,4– 100,0– 190,0– 40,0   moterrijtuigenbelasting opcenten 40,0     diversen– 11,81,42,1– 4,1– 4,1– 6,1          – 84,9– 93,6– 169,915,967,983,9         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       tijdelijke subsidies tankstations 25,050,030,015,0  diversen15,040,640,947,849,334,3          15,065,690,977,864,334,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen3,818,914,32,82,82,8          3,818,914,32,82,82,8         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        fiscale wetsvoorstellen 63,361,141,524,924,9 naar rgd: huisvesting douane– 60,8– 58,6– 16,4– 0,3   diversen2,061,995,796,784,785,2          – 58,866,6140,4137,9109,6110,1         Niet
tot een ijklijn behorend       heffings- en invorderingsrente– 203,0– 418,3              – 203,0– 418,3             Extrapolatie      6 225,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 328,2– 361,075,6234,2244,6231,0         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)4 602,34 846,15 670,56 113,46 136,26 248,56 225,9Totaal
Internationale samenwerking 459,0563,8575,7629,5566,1509,0STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)4 602,35 305,16 234,36 689,16 765,76 814,66 734,9Uitgaven Mee- en tegenvallersOp de Regeling Bijzondere Financiering 1971 hebben zich in 1996 en 1997
meevallers voorgedaan als gevolg van de gunstige conjunctuur en uitblijven
van majeure incidentele schades.De invoering van de euro leidt tot extra uitgaven door de benodigde creatie
van nieuw chartaal geld.De meevallers op de Exportkredietverzekering in de jaren 1996 en 1997
zijn het gevolg van het uitblijven van grote schades. Naar de huidige inzichten
in de middellange schades zal ook in 1998 en 1999 een meevaller optreden.De invoering van de Wet Motorrijtuigenbelasting heeft geleid tot een kasvertraging
in de inning van deze belasting. De provincies zijn voor de tegenvallende
provinciale opcenten gecompenseerd ten laste van de begroting van Financiën. Beleidsmatige mutatiesTen behoeve van de (Tijdelijke) Subsidieregeling Tankstations Grensstreek
Duitsland zijn met ingang van 1997 middelen gereserveerd. OverboekingenVanuit de Reservering Fiscale Wetsvoorstellen zijn er meerjarig middelen
overgeboekt ter dekking van de uitvoeringskosten van een aantal fiscale maatregelen
en wetsvoorstellen. Dit heeft met name betrekking op het rijksdeel in de uitvoeringskosten
van de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ).In verband met nieuwbouw (bij onder meer douane) en huur van diverse huisvestingsprojecten
van de Belastingdienst is in 1996 60,8 miljoen aflopend naar 0,3 miljoen in
1999 overgeboekt naar de RGD. Niet tot een ijklijn behorendDe uitgaven Heffings- en invorderingsrente zijn in 1996 en 1997 neerwaarts
bijgesteld als gevolg van een lagere rentestand en een snellere afhandeling
van aangiften. IXB FINANCIEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 495,85 058,95 322,45 716,95 882,25 930,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       exportkredietverzekering134,8515,0120,050,0   verkopen domeinen110,5129,4     diversen76,6– 8,61,03,51,1– 0,4          321,9635,8121,053,51,1– 0,4         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       afschaffen perceptiekosten  – 535,9– 535,9– 535,9– 535,9 middelenafspraken16,0136,0229,614,2– 3,612,7 verkoop ing obligatielening (rente) 1,0– 26,9– 26,9– 26,9– 26,9 diversen164,166,331,137,539,441,7          180,1203,3– 302,1– 511,1– 527,0– 508,4         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen3,818,914,32,82,82,8          3,818,914,32,82,82,8         Niet
tot een ijklijn behorend       administratieve boeten57,187,7     heffings- en invorderingsrente– 260,1– 470,0     verkoop deelneming nedcar   220,0   verkoop gouden munten48,1      verkoop ing obligatielening (opbrengst) 316,0     winstafdracht dnb– 3,9450,0200,0425,0400,0375,0 diversen8,1               – 150,7383,7200,0645,0400,0375,0         Extrapolatie      5 776,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997355,11 241,733,2190,3– 123,3– 130,8         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 850,96 300,65 355,65 907,25 758,95 799,75 776,6Totaal
Internationale samenwerking 0,70,70,70,70,7 STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)6 850,96 301,35 356,35 907,95 759,65 800,45 776,6Ontvangsten Mee- en tegenvallersIn 1996 en 1997 hebben zich meevallers voorgedaan bij de Exportkredietverzekering
door het goede terugbetalingsgedrag van een aantal landen. Voor de jaren 1998–1999
wordt een voortzetting van deze trend verwacht.Er zijn in 1996 hogere verkoopopbrengsten gerealiseerd op de verkoop van
agrarische domeinengronden en overige overtollige roerende en onroerende zaken.
In 1997 worden om soortgelijke redenen eveneens hogere verkoopopbrengsten
verwacht. Beleidsmatige mutatiesDe vergoeding van de sociale verzekeringsfondsen aan de belastingdienst
voor de heffing van premies (de zogenoemde perceptiekosten) wordt afgeschaft,
hetgeen leidt tot lagere ontvangsten voor de belastingdienst. De uitgaven
van de fondsen kunnen en worden spiegelbeeldig verlaagd.De ontvangstenraming van Domeinen is meerjarig verhoogd met hogere ontvangsten
die op grond van middelenafspraken ten goede komen aan andere departementen
(OCW, LNV, VROM/RGD, Defensie en Buitenlandse zaken).Door de verkoop van een obligatielening van de ING Groep NV zijn de geraamde
rente-inkomsten structureel neerwaarts bijgesteld. Niet tot een ijklijn behorendIn 1996 en 1997 doen zich meevallers voor bij de schikkingen en administratieve
boeten als gevolg van hogere realisatiecijfers bij met name de houderschapsbelasting
en de omzetbelasting.De ontvangsten Heffings- en invorderingsrente zijn in 1996 en 1997 neerwaarts
bijgesteld als gevolg van een lagere rente en een snellere afhandeling van
aangiften.De Staat zal eind 1998 de in haar bezit zijnde aandelen Nedcar verkopen
voor 220 miljoen, die in 1999 als ontvangsten binnen komen.De raming Diverse ontvangsten kernministerie is in 1996 verhoogd als gevolg
van de verkoop van een voorraad gouden munten die in bezit waren van de staat.De staat heeft in 1997 een obligatielening ING Groep NV verkocht voor
een bedrag van 316 miljoen.De raming 1997 van de winstafdracht van De Nederlandsche Bank is verhoogd
door een hogere winstafdracht over 1996 als gevolg van gerealiseerde koerswinsten
op beleggingen en als gevolg van lager dan geraamde geldmarktrentes in 1996.
Structureel is de raming verhoogd met de verwachte beleggingsopbrengst over
het uit goudverkopen vrijkomende vermogen. X DEFENSIE  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199713 802,313 304,013 236,413 297,313 211,713 106,2         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 25,8               – 5,8              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       aanbesteding luchtverdedigings- en commandofregatten 25,1     bijstelling domeinverkopen– 15,1100,176,012,2   luchtmobiele brigade– 28,928,9     diversen46,4– 4,1117,3– 8,0– 22,120,8          2,4150,0193,34,2– 22,120,8         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen– 74,719,94,04,04,04,0          – 74,719,94,04,04,04,0         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin                naar biza: uitstel sectoralisatie
zvo-regeling – 87,7     diversen3,8217,0246,1248,0246,6244,6          3,8129,3246,1248,0246,6244,6         Extrapolatie      13 380,8        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 94,5327,5371,8249,2233,6274,6         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)13 707,813 631,513 608,213 546,513 445,313 380,813 380,8Totaal
Internationale samenwerking 299,8360,8333,9313,5313,0313,0STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)13 707,813 931,313 969,013 880,413 758,813 693,813 693,8Uitgaven Beleidsmatige mutatiesDe uitgavenmutatie voor aanbesteding van luchtverdedigings- en commandofregatten
hangt samen met de wijziging van de plannen om, in plaats van twee, vier van
deze fregatten aan te schaffen. Om binnen de in de Prioriteitennota genoemde
zestien fregatten te blijven, worden de twee geleidewapenfregatten en twee
standaardfregatten bij het in dienst treden van de nieuwe fregatten afgestoten.Met betrekking tot de opbrengsten van de verkopen van Defensie-goederen
via de Dienst der Domeinen vindt vanaf 1996 een opwaartse bijstelling plaats.
Deze bijstelling betreft met name opbrengsten van verkoop van houwitsers,
Leopard II-tanks en vliegbasis Ypenburg.De mutatie bij de uitgaven voor de Luchtmobiele Brigade betreft een bijstelling
van de uitgaven voor diverse deelprojecten van de transporthelikopters, de
Apachehelikopters en de grondgebonden investeringen ten behoeve van deze helikopters. OverboekingenOorspronkelijk was sectoralisatie van de Ziektekostenvoorziening Overheidspersoneel
(ZVO) per 1 januari 1997 voorzien. In verband daarmee is in de Miljoenennota
1997 het budget structureel onder de sectorale ruimte voor arbeidsvoorwaarden
gebracht. Als gevolg van uitstel van de sectoralisatie met een jaar is het
budget voor de ZVO in 1997 teruggeboekt naar Binnenlandse Zaken. X DEFENSIE  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997625,4462,8455,3474,5477,0433,3         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen11,7               11,7              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       luchtverdedigingssystemen   – 40,0– 43,0  diversen6,918,944,77,88,38,3          6,918,944,7– 32,2– 34,78,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen– 74,719,94,04,04,04,0          – 74,719,94,04,04,04,0         Extrapolatie      445,5        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 56,238,848,6– 28,3– 30,812,2         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)569,2501,6503,9446,2446,2445,5445,5Totaal
Internationale samenwerking 51,262,031,411,210,710,7STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)569,2552,8565,9477,6457,4456,2456,2Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDe lagere ontvangsten voor luchtverdedigingssystemen in 1999 en 2000 zijn
het gevolg van het niet doorgaan van de voorgenomen inruil van acht HAWK/AFU-systemen
voor een nieuw systeem (Crotale) voor de verdediging van vliegbases. XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 984,37 036,46 934,46 681,56 587,16 556,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijdragen eigen woningen– 14,0– 11,0– 11,2– 8,8– 32,7– 21,2 diversen– 41,161,71,04,36,2– 42,7          – 55,150,7– 10,2– 4,5– 26,5– 63,9         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       bodemsanering  50,075,0125,0125,0 herstructurering na-oorlogse wijken    2,035,0 huursubsidie 105,9170,8107,1103,1101,1 voertuigtechniek  15,025,050,040,0 diversen– 6,340,8– 114,4– 2,849,663,4          – 6,3146,7121,4204,3329,7364,5         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bodemsanering vinex– 38,5  38,5   diversen7,01,81,11,20,90,3          – 31,51,81,139,70,90,3         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        huursubsidie  24,050,050,050,0 diversen23,452,672,168,868,869,4          23,452,696,1118,8118,8119,4         Niet
tot een ijklijn behorend       brutering– 125,0257,5120,0             – 125,0257,5120,0            Extrapolatie      6 368,3        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 194,7509,2328,6358,2422,9420,3         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 789,67 545,67 263,07 039,77 010,06 976,86 368,3Totaal
Internationale samenwerking 13,613,812,812,812,812,8STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)6 789,67 559,27 276,87 052,57 022,86 989,66 381,1Uitgaven Mee- en tegenvallersVan de woningen die onder de Regeling Bijdragen Eigen Woningen vallen,
wordt een groter aantal verkocht dan verwacht. Omdat in het geval van verkoop
de subsidie vervalt, zijn de desbetreffende ramingen structureel verlaagd. Beleidsmatige mutatiesVoor bodemsanering heeft het kabinet voor de periode van 1998 tot en met
2010 in totaal 1,5 miljard extra beschikbaar gesteld. Aan deze extra middelen
is verbonden dat, conform de uitkomsten van het betreffende interdepartementaal
beleidsonderzoek, de saneringsprojecten meer functiegericht en goedkoper worden
uitgevoerd.Voor de herstructurering van naoorlogse wijken wordt in de periode van
2000 tot en met 2010, in totaal 1,85 miljard beschikbaar gesteld. Met de herstructurering
wordt beoogd de sociale en economische vitaliteit van wijken met een eenzijdig
woningbestand en een onaantrekkelijk imago te versterken.Bij Voorjaarsnota 1996 is in verband met de hogere nominale Ziekenfondspremie
voor alleenstaanden een koopkrachtreparatie uitgevoerd via de Huursubsidiewet.
Conform de wens van de Tweede Kamer is deze compensatie uitgebreid tot alle
IHS-ontvangers. Daarnaast is per 1 juli 1997 door verhoging van de kindertoeslag
in de Huursubsidie de inkomenspositie van huishoudens met kinderen verbeterd.
Voorts is recentelijk in het parlement het voorstel voor de nieuwe Wet Huursubsidie
behandeld en goedgekeurd. Daarbij zijn tevens verschillende amendementen aangenomen,
die tot hogere uitgaven leiden. Ten slotte leidt een actualisatie van de IHS-ramingen
per saldo tot een verhoging van zowel de uitgaven als de ontvangsten. Dit
wordt onder meer veroorzaakt door de verschuiving van de peildatum vermogenstoets
met één jaar. Vermoedelijk zal hierdoor bij de toekenning van
Huursubsidie worden uitgegaan van te lage vermogens. Dit leidt in de eerste
jaren tot hogere uitgaven en in latere jaren via restituties, tot hogere ontvangsten.Ter nadere uitwerking van de in 1996 aan de Kamer toegezonden beleidsnota
«Voertuigtechniek» wordt voor de periode van 1998 tot en met 2004
in totaal 185 miljoen beschikbaar gesteld. DesalderingenVanwege een vertraging in de uitvoering van de geplande bodemsaneringsprojecten
is het budget Bodemsanering VINEX in 1996 verlaagd met 38,5 miljoen. De begroting
wordt in 1999 met eenzelfde bedrag verhoogd. OverboekingenTen behoeve van de koppeling van de huursubsidie aan de netto-bijstand,
zijn de in dit verband op de aanvullende post gereserveerde middelen (cluster
V) overgeboekt naar de VROM-begroting. Niet tot een ijklijn behorendOp basis van de Wet Balansverkorting kwamen niet alle toegelaten instellingen
in geval van economisch eigendom in aanmerking voor flankerend beleid. Het
kabinet heeft besloten de wet zodanig te wijzigen dat in alle gevallen van
economisch eigendom een aanvullende bijdrage wordt verstrekt. Dit leidt tot
hogere uitgaven voor het flankerend beleid in 1998. Daarnaast kunnen toegelaten
instellingen als gevolg van de verplichte aflossing van rijksleningen herfinancieringsverliezen
leiden. Deze instelling worden door het Rijk gecompenseerd. Op basis van het
amendement-Biesheuvel worden toekomstige objectsubsidies aan niet-winstbeogende
instellingen, waarop het amendement van toepassing is, thans afgekocht. Het
voorgaande leidt tot een fluctuerend verloop van de uitgaven in de jaren 1996,
1997 en 1998. XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997228,7199,9310,7117,8114,5112,4         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       brutering 25,7      diversen36,711,09,67,3– 3,6– 13,3          36,736,79,67,3– 3,6– 13,3         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       huursubsidie  6,035,053,023,0  diversen17,29,33,03,03,01,3          17,29,39,038,056,024,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bodemsanering vinex– 38,5  38,5   diversen7,01,81,11,20,90,3          – 31,51,81,139,70,90,3         Extrapolatie      94,7        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199722,347,719,784,953,311,3 STAND
MILJOENENNOTA 1998251,0247,6330,4202,7167,8123,794,7Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe afkoop van objectsubsidies aan NWI's op grond van het amendement Biesheuvel
bij de Wet Balansverkorting, heeft tot gevolg dat reeds betaalde subsidies
in de periode 1995–1997 met rente worden teruggevorderd. Beleidsmatige mutatiesZie toelichting bij de uitgaven. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. XIB RIJKSGEBOUWENDIENST  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 450,51 402,11 274,3954,2911,4900,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 12,625,2              – 12,625,2             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       afstoot middelenafspraak– 19,919,2147,85,5– 0,216,2 huisvestingsprojecten – 158,340,3103,6104,362,1 uitbreiding celcapaciteit 9,217,466,825,92,3 diversen16,14,314,0– 21,3– 21,3– 21,3          – 3,8– 125,6219,5154,6108,759,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen– 12,737,521,05,87,86,2          – 12,737,521,05,87,86,2         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen110,1148,030,918,224,222,5          110,1148,030,918,224,222,5         Extrapolatie      990,4        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199781,485,4271,5179,0141,088,1 STAND
MILJOENENNOTA 19981 531,91 487,51 545,81 133,21 052,4988,6990,4Uitgaven Beleidsmatige mutatiesBij de afstoot van rijkspanden zorgt Financiën/Domeinen voor de verkoop.
Ten aanzien van de gebouwen die onder de zogenaamde Middelenafspraak vallen,
geldt dat de opbrengst wordt overgeheveld naar de RGD-begroting. De afstootramingen
zijn als gevolg van diverse ontwikkelingen aangepast.Om tegemoet te komen aan de huisvestingsbehoeften van verschillende rijksdiensten,
waaronder Plein 23, is besloten extra middelen toe te voegen aan het investeringsbudget
op de RGD-begroting. Daarnaast zijn er door onderuitputting in 1997 op de
begroting van de Rijksgebouwendienst middelen doorgeschoven naar latere jaren.Het kabinet heeft besloten tot een extra uitbreiding van de celcapaciteit
(gevangeniswezen, jeugdinrichtingen en TBS). Als gevolg daarvan wordt de begroting
van de Rijksgebouwendienst verhoogd. XIB RIJKSGEBOUWENDIENST  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997135,738,532,230,428,728,7         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 25,620,9              – 25,620,9             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen 4,6               4,6             Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen– 12,437,421,05,87,86,2          – 12,437,421,05,87,86,2         Extrapolatie      34,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 37,863,020,95,97,86,2 STAND
MILJOENENNOTA 199897,9101,553,136,336,534,934,9XII VERKEER EN WATERSTAAT  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199710 547,610 661,311 234,711 312,111 416,011 693,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijdragen buitenland i.v.m. eurovignet– 27,8      diversen– 19,122,5              – 46,922,5             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       afkoop spoorwegpensioenfonds56,0– 7,0– 4,0– 25,9   bescherming tegen overstroming 40,050,080,0180,0190,0 betaling belgie ivm hsl 395,0– 395,0    bijdrage infrafonds (contractsector)  – 71,0– 96,0– 76,0– 76,0 bijdrage infrafonds: co2-projecten – 2,0– 46,0– 126,0– 164,0– 188,0 bijdrage infrafonds: efficiency taakstelling ns  – 20,0– 40,0– 60,0– 60,0 bijdrage infrafonds: sloopregeling – 37,6     bijdrage infrafonds: swab/tib projecten  – 86,0– 105,0– 104,0  bijdrage infrafonds: tweede tactisch pakket  50,050,050,0  bijdrage infrafonds: voorbereiding swab/tib hoofdwegennet  50,050,050,0100,0 dialoog/taakstelling openbaar vervoer  90,0130,0165,0195,0 kapitaalstorting ns-cargo132,0– 50,0– 50,0    sloopregeling binnenvaart 57,7     verzelfstandiging rdw– 59,8– 217,7– 218,2– 217,9– 218,3– 218,3 diversen– 12,559,1– 2,542,7– 35,5– 108,5          115,7237,5– 652,7– 258,1– 212,8– 165,8         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bestuursovereenkomst waterkering ramspol 21,843,743,7   diversen– 8,310,05,22,72,21,7          – 8,331,848,946,42,21,7         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen2,3205,8268,0267,7266,5274,2          2,3205,8268,0267,7266,5274,2         Niet
tot een ijklijn behorend       aandelenstorting nv westerscheldetunnel 7,0– 84,032,094,084,0          7,0– 84,032,094,084,084,0         Extrapolatie      11 923,8        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199762,5504,6– 419,887,8149,8194,1         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)10 610,111 165,910 814,911 399,911 565,811 887,711 923,8Totaal
Internationale samenwerking 11,611,711,711,711,711,7STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)10 610,111 177,510 826,611 411,611 577,511 899,411 935,5Uitgaven Mee- en tegenvallersIn tegenstelling tot eerdere verwachtingen vinden afdrachten aan andere
Europese landen voor het Eurovignet pas voor het eerst in 1997 plaats; hierdoor
vallen de uitgaven in 1996 met 27,8 miljoen mee. Beleidsmatige mutatiesAls gevolg van de vervroegde afkoop van een deel van de betalingen aan
het Spoorwegpensioenfonds vallen de hiervoor geraamde middelen in 1997 tot
en met 1999 gedeeltelijk vrij.Op basis van recent inzicht in de kwaliteit van de zeeweringen en de lessen
die kunnen worden getrokken uit de watersnoden van 1993 en 1995, is besloten
de bescherming van ons land tegen overstroming duurzaam vorm te geven. Dit
veiligheidsbeleid, waarvoor de regering omvangrijke bedragen heeft gereserveerd,
oplopend tot 210 miljoen in 2002, wordt uitgewerkt in de «Vierde Nota
Waterhuishouding».Ten behoeve van de vervroegde betaling van het restant van de vergoeding
aan België in verband met het voor Nederland meest gunstige HSL-tracé,
wordt de voeding van het Infrastructuurfonds in 1997 met 395 miljoen verhoogd
en in 1998 met eenzelfde bedrag verlaagd.De bijdrage aan het Infrastructuurfonds is verlaagd in verband met de
dekking van de contractsector spoorvervoer, de financiering van het CO2-reductieplan, de efficiencytaakstelling op de NS-taakorganisaties,
de financiering van de sloopregeling binnenvaart en SWAB/TIB-projecten (Samen
Werken aan Bereikbaarheid en Transport in Balans). In het kader van de contractsector
NS wordt een dertigtal onrendabele treindiensten gecontinueerd. Voor SWAB
en TIB worden de middelen voornamelijk ingezet voor extra spitsdiensten in
het stads/streek- en spoorvervoer in congestiegebieden en voor efficiënter,
schoner, veiliger en intermodaal goederenvervoer. Een verhoging van de bijdrage
aan het Infrastructuurfonds vindt plaats ten behoeve van de financiële
impuls voor railprojecten uit het Tweede Tactisch Pakket en de voorbereidingskosten
van de in SWAB/TIB-kader voorgenomen versnelde uitbreiding van de capaciteit
achterlandverbindingen behorende tot het hoofdwegennet.Door een tegenvallende vervoersgroei is de dubbeldoelstelling voor het
stads- en streekvervoer, te weten het realiseren van een kostendekkingsgraad
van 50% en een (gedifferentieerde) vervoersgroei van 15% in 2004, vooralsnog
niet gerealiseerd. Mede naar aanleiding van een dialoog tussen Verkeer en
Waterstaat en de decentrale overheden is de taakstelling openbaar vervoer
verlaagd met 90 miljoen in 1998 oplopend tot 195 miljoen in 2001.In het kader van de verzelfstandigingsoperatie is met de NS een kapitaaldotatie
van 162 miljoen voor NS-Cargo overeengekomen, die met het oog op een rentebeding
volledig in 1996 is betaald. In de begroting 1996 was hiervoor reeds 62 miljoen
gereserveerd. Daarnaast is overeengekomen dat NS-Cargo geen E1700-locomotieven
van NS-Reizigers hoeft over te nemen. Ten behoeve van NS-Reizigers is hiervoor
in 1996 een compensatie van 32 miljoen toegekend. De in 1997 en 1998 voor
de kapitaaldotatie gereserveerde bedragen van 50 miljoen vallen vrij.Eind 1996 is de Europese verordening inzake een nieuwe internationale
sloopregeling voor de binnenvaart afgerond. In 1997 worden de uitgaven incidenteel
met 57,7 miljoen verhoogd ten behoeve van de reductie van overcapaciteit in
deze sector.In verband met de verzelfstandiging van de Rijksdienst voor het Wegverkeer
per 1 juli 1996 worden zowel de uitgaven als de ontvangsten niet langer op
de begroting van Verkeer en Waterstaat verantwoord. DesalderingenRijkswaterstaat heeft met het Waterschap IJsseldelta een bestuursovereenkomst
gesloten voor de realisatie van de waterkering Ramspol. Zowel de geraamde
kosten als de bijdrage van het Waterschap worden in de begroting verantwoord. Niet tot een ijklijn behorendOp basis van de meest recente projectplanning voor de Westerscheldetunnel
wordt het ritme van de aandelenstorting in de NV-Westerscheldetunnel bijgesteld.
De aandelenstorting loopt parallel aan de financieringsbehoefte die uit hoofde
van de projectuitvoering ontstaat. XII VERKEER EN WATERSTAAT  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 876,11 766,81 709,11 985,21 500,51 181,2         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       derving klm-dividend – 19,5– 29,0– 29,0– 29,0– 29,0 diversen46,720,1              46,70,6– 29,0– 29,0– 29,0– 29,0         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       eu-bijdrage maas/bedijkte rivieren    40,040,0 opbrengst grondverkopen ijsselmeerpolders70,4      verzelfstandiging rdw– 75,6– 241,2– 241,3– 240,7– 240,7– 240,7 diversen40,4100,8– 36,1– 49,1– 37,0– 40,0          35,2– 140,4– 277,4– 289,8– 237,7– 240,7         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bestuursovereenkomst waterkering ramspol 21,843,743,7   diversen– 8,310,05,22,72,21,7          – 8,331,848,946,42,21,7         Niet
tot een ijklijn behorend       aandelenverkoop klm 990,0     opbrengst heffingen wvo– 25,9      diversen– 10,8– 13,5– 73,3– 76,3– 75,1– 51,1          – 36,7976,5– 73,3– 76,3– 75,1– 51,1         Extrapolatie      812,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199737,0868,4– 331,0– 348,7– 339,6– 319,1 STAND
MILJOENENNOTA 19981 913,12 635,21 378,11 636,51 160,9862,1812,9Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe neerwaartse bijstelling van de dividendraming KLM van structureel 29
miljoen is het gevolg van de verkoop van aandelen KLM. Beleidsmatige mutatiesIn het kader van het Interregprogramma wordt door de EU bijgedragen aan
het Zand- en Grensmaasproject en aan maatregelen voor hoogwaterbescherming
in de uiterwaarden van de bedijkte rivieren.Door niet-geraamde verkopen van gronden en opstallen aan pachters en gemeenten
in Flevoland, worden extra ontvangsten gerealiseerd.In verband met de verzelfstandiging van de Rijksdienst voor het Wegverkeer
per 1 juli 1996 worden zowel de uitgaven als de ontvangsten niet langer op
de begroting van Verkeer en Waterstaat verantwoord. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendBesloten is tot verkoop van aandelen KLM; de opbrengst hiervan bedraagt
990 miljoen.Als gevolg van het beleid in het kader van de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren
is het aantal belastbare vervuilingseenheden afgenomen en zijn de ontvangsten
in 1996 gedaald met 25,9 miljoen. XIII ECONOMISCHE ZAKEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19974 172,63 027,32 892,72 805,52 715,92 697,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijstelling wir-raming– 55,285,020,020,030,020,0 diversen– 8,1– 3,8– 8,3             – 63,381,211,720,030,020,0         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       efro-cofinanciering 71,04,09,08,0  kennisstimulering  15,522,826,330,0 micro-elektronicastimulering– 70,0– 30,0 10,
010,010,0  scheepsbouw7,530,049,314,26,5  verliesafdekking nedcar   220,0    diversen– 174,573,612,817,070,952,5          – 237,0144,681,6293,0121,792,5         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        fes-projecten – 25,7– 24,045,017,2  diversen49,911,424,432,633,232,8          49,9– 14,30,477,650,432,8         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        cluster iii elektronische snelwegen  30,055,055,055,0 cluster iii technologische topinstituten  15,035,035,035,0 diversen– 33,9– 49,542,238,039,843,5          – 33,9– 49,587,2128,0129,8133,5         Extrapolatie      2 950,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 284,5162,5180,6518,4331,7278,7         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)3 888,13 189,83 073,33 323,93 047,62 976,32 950,6Totaal
Internationale samenwerking 348,5393,7373,9371,3373,4373,4STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)3 888,13 538,33 467,03 697,83 418,93 349,73 324,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe meevaller bij de WIR-uitgaven in 1996 wordt veroorzaakt doordat de
uitfinanciering op basis van de definitieve aanslagen 55,2 miljoen lager is
uitgevallen dan geraamd. Voor 1997 en latere jaren hebben nieuwe inzichten
in de bestaande en nog niet verrekende WIR-claims geleid tot een verhoging
van de uitgavenraming. Beleidsmatige mutatiesDe Europese Commissie heeft de Doelstelling 2-programma's, die worden
gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO), voor
de periode 1997–1999 goedgekeurd. EZ heeft de hiermee samenhangende
cofinancieringsbijdrage tot en met 2000 beschikbaar gesteld.Binnen de EZ-begroting zijn middelen oplopend tot 30 miljoen in 2001 vrijgemaakt
voor kennisstimulering. Het betreft uitgaven aan de Stichting Technische Wetenschappen
en de Regeling Kennisdragers in het Midden- en Kleinbedrijf.Bijdragen in het kader van micro-elektronicastimulering behoeven goedkeuring
van de Europese Commissie. Aangezien deze goedkeuring nog voor een aantal
projecten in 1996 niet is verkregen, is 70 miljoen onbesteed gebleven. Ook
in 1997 zal naar verwachting vertraging ontstaan in de uitbetaling van een
aantal projecten die onderdeel zijn van de micro-elektronicastimulering. Om
die reden is een bedrag van 30 miljoen verschoven naar de jaren 1999, 2000
en 2001.Zolang het OESO-akkoord niet is geratificeerd, is het Europese steunkader
inzake scheepsbouw van kracht. Dit betekent dat lidstaten financiële
steun aan de scheepsbouwsector mogen verlenen. Om de Nederlandse werven niet
in een achterstandspositie te brengen in de concurrentie met de andere (Europese)
werven is besloten hiervoor middelen vrij te maken.In 1991 is de Nederlandse Staat met Volvo Zweden en Mitsubishi overeengekomen
dat de Staat in 1999 220 miljoen zal bijdragen aan de verliesafdekking
van de Volvo 400-serie in de periode 1991–1996 (in 1996 is de laatste
V400-auto gefabriceerd). DesalderingenDe EZ-begroting ontvangt uit het FES (Fonds Economische Structuurversterking)
voor kennisprojecten gelden in het kader van de investeringsimpuls. Gebleken
is dat de raming voor deze projecten in 1997 en 1998 neerwaarts moet worden
bijgesteld en in 1999 en 2000 moet worden verhoogd. OverboekingenBij Voorjaarsnota 1997 zijn de laatste tranches van de bij Regeerakkoord
gereserveerde clustergelden uitgedeeld. Voor EZ zijn deze clustergelden bestemd
voor elektronische snelwegen, technologische topinstituten en de subsidieregeling
Economie, Ecologie en Technologie (EET). XIII ECONOMISCHE ZAKEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 296,75 842,95 152,65 091,04 934,94 821,3         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijstelling wir-raming– 35,8– 5,010,010,05,05,0 gasbaten buitenland excl. fes54,4542,0520,0293,0102,0– 7,0          18,6537,0530,0303,0107,0– 2,0         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       vervroegde aflossing lening daf40,0– 3,8– 5,0– 5,0– 5,0– 5,0 vervroegde aflossing lening hoogovens 84,0– 28,0– 28,0– 28,0  diversen98,760,842,921,449,720,2          138,7141,09,9– 11,616,715,2         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        fes-projecten – 25,7– 24,045,017,2  diversen49,911,424,432,633,232,8          49,9– 14,30,477,650,432,8         Niet
tot een ijklijn behorend        gasbaten binnenland93,4758,0380,0107,0– 202,0– 393,0 gasbaten binnenland naar fes  – 500,0– 500,0– 500,0– 500,0 verkoop aandelen alpinvest 275,0     verkoop aandelen daf315,7      diversen– 8,1– 3,8– 8,3             401,01 029,2– 128,3– 393,0– 702,0– 893,0         Extrapolatie      3 968,5        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997608,21 693,0411,9– 24,0– 528,0– 847,1         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)6 904,97 535,95 564,55 067,04 406,93 974,23 968,5Totaal
Internationale samenwerking 6,57,57,56,35,25,2STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)6 904,97 542,45 572,05 074,54 413,23 979,43 973,7Ontvangsten Mee- en tegenvallersDe tegenvallers van 35,8 miljoen in 1996 en 5 miljoen in 1997 worden veroorzaakt
doordat minder WIR-gepremieerde desinvesteringen hebben plaatsgevonden dan
geraamd. Deze tegenvallers leiden tot meevallers in 1998 en latere jaren.Voor de ijklijn zijn relevant de gasbaten (deel niet-belastingontvangsten)
uit hoofde van export (exclusief FES). De meevaller in 1996 is hoofdzakelijk
toe te schrijven aan een hogere dan geraamde olieprijs. De opwaartse bijstelling
van de raming voor 1997 en latere jaren wordt verklaard door een hogere dan
geraamde dollarkoers en olieprijs. Daarnaast worden vanaf 1998
lagere afzetvolumina geraamd als gevolg van liberalisering van de gasmarkt.
Dit heeft tot gevolg dat in 2001 de raming neerwaarts moet worden bijgesteld. Beleidsmatige mutatiesBij de verkoop van de Staatsdeelneming DAF Trucks in 1996 is een door
de Staat verstrekte achtergestelde lening vervroegd afgelost. De in de EZ-begroting
geraamde ontvangsten uit hoofde van deze aflossing komen daarmee te vervallen.Hoogovens heeft besloten in 1997 de nog uitstaande lening van 84 miljoen
(stand ultimo 1997) vervroegd af te lossen. De geraamde ontvangsten van 1998
tot en met 2000 komen daarmee eveneens te vervallen. DesalderingenZie de toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendDe gasbaten uit hoofde van binnenlandse afzet zijn niet relevant voor
het uitgavenkader. De meevaller in 1996 is hoofdzakelijk toe te schrijven
aan een hogere dan geraamde olieprijs. De opwaartse bijstelling van de ontvangsten
voor 1997 en latere jaren wordt verklaard door een hoger dan geraamde dollarkoers
en olieprijs. Daarnaast worden vanaf 1998 lagere afzetvolumina geraamd als
gevolg van liberalisering van de gasmarkt. Dit heeft tot gevolg dat in 2000
en latere jaren de raming neerwaarts moet worden bijgesteld.Vanaf 1998 wordt jaarlijks een half miljard aan gasbaten uit hoofde van
binnenlandse afzet bestemd voor voeding van het Fonds Economische Structuurversterking.
Dit leidt tot minder ontvangsten op de begroting van Economische Zaken en
tot hogere ontvangsten bij het FES.Als gevolg van de verkoop van de aandelen Alpinvest is in 1997 275
miljoen ontvangen. Deze ontvangst is niet relevant voor de ijklijn. Dit geldt
ook voor de ontvangst uit de verkoop van de aandelen DAF. Deze opbrengst is
gerealiseerd in 1996 en bedroeg 316 miljoen. XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19973 239,23 249,43 213,83 167,23 148,13 160,4         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       nationale financiering maatregelen varkenspest 1 790,0     diversen– 47,9– 18,71,91,91,91,9          – 47,91 771,31,91,91,91,9         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       kwaliteitsimpuls groene hart  30,030,030,030,0 veterinair beleid  30,035,030,030,0 diversen– 1,5– 25,9– 15,3– 11,4– 11,4– 11,4          – 1,5– 25,944,753,648,648,6         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        verzelfstandiging staatsbosbeheer  – 52,7– 53,0– 53,9– 54,8 diversen7,217,05,89,113,416,8          7,217,0– 46,9– 43,9– 40,5– 38,0         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen1,365,491,181,084,987,1          1,365,491,181,084,987,1         Extrapolatie      3 276,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 40,71 827,690,892,694,899,4         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)3 198,55 077,03 304,63 259,83 242,93 259,83 276,6Totaal
Internationale samenwerking 32,935,435,435,435,435,4STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)3 198,55 109,93 340,03 295,23 278,33 295,23 312,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe kosten van de uitbraak van de klassieke varkenspest in Nederland worden
voor geheel 1997 vooralsnog geraamd op 4,0 miljard. Het betreft de kosten
die voortvloeien uit de opkoopregeling, bestrijdingsmaatregelen en uitvoeringskosten.
Van deze kosten wordt naar verwachting circa 2,1 miljard door de Europese
Unie vergoed. De nationale kosten voor varkenspest worden geraamd op 1,9 miljard.
Een deel van de nationale kosten wordt gedekt door aanwending van de 93 miljoen,
die beschikbaar is in het dierziektenfonds. Hiervan is 43 miljoen het aandeel
van het bedrijfsleven. De overige nationale kosten worden voor 70 miljoen
binnen de LNV-begroting gedekt en voor het overige wordt de LNV-begroting
verhoogd. Dit leidt tot een totale tegenvaller van 1790 miljoen gulden. Overigens
is hiervan een bedrag van 50 miljoen gulden bestemd om het overheidsaandeel
in het inmiddels uitgeputte dierziektenfonds weer aan te vullen. Beleidsmatige mutatiesOm de bestaande kwaliteiten van het Groene Hart te verbeteren en zo goed
mogelijk te benutten is in 1998 en latere jaren 30 miljoen aan de LNV-begroting
toegevoegd.Ter verbetering van het diergezondheidsbeleid is 30 miljoen in 1998, 35
miljoen in 1999 en 30 miljoen structureel aan de LNV-begroting toegevoegd,
onder andere ten behoeve van preventie, bestrijding en vrijwaring van zeer
besmettelijke dierziekten en zoönosen. DesalderingenIn het kader van de verzelfstandiging van Staatsbosbeheer (SBB) per 1
januari 1998 worden de uitgaven en ontvangsten van SBB niet meer afzonderlijk
op de LNV-begroting verantwoord, maar eenmalig gesaldeerd en voortaan als
rijksbijdrage Staatsbosbeheer verantwoord. XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997558,7500,6514,0517,9517,6498,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 3,7– 5,2              – 3,7– 5,2             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       diversen – 7,6– 25,3– 23,2– 23,9– 23,9          – 7,6– 25,3– 23,2– 23,9– 23,9          Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        verzelfstandiging staatsbosbeheer  – 52,7– 53,0– 53,9– 54,8 diversen7,217,05,89,113,416,8          7,217,0– 46,9– 43,9– 40,5– 38,0         Niet
tot een ijklijn behorend       diversen– 11,3               – 11,3              Extrapolatie      438,4        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 7,84,2– 72,1– 67,1– 64,4– 62,0 STAND
MILJOENENNOTA 1998550,9504,8441,9450,8453,2436,5438,4Ontvangsten DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199723 986,323 531,626 144,625 223,625 101,225 111,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 16,6              Sociale
zekerheid        nominale ontwikkeling – 0,256,258,553,154,8 verhoging SPAK  – 68,2– 69,3– 65,1– 67,1 volume-ontwikkeling sociale voorzieningen138,7– 48,6– 51,8– 40,0– 61,9– 57,1 diversen– 291,234,7– 156,1– 154,6– 138,2– 100,4          – 169,1– 14,1– 219,9– 205,4– 212,1– 169,8         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       gemeentelijk inkoopbudget arbvo  50,050,050,050,0 overboeking naar gemeentelijk werkfonds  – 70,8– 70,8– 70,8– 70,8 wet op de reïntegratie  33,033,033,033,0         diversen6,63,930,511,211,93,9 Sociale
zekerheid        besparingen wet op de loopbaanonderbreking  – 28,0– 46,8– 70,7– 94,0 besparingen wet op de reintegratie  – 7,5– 19,5– 32,6– 39,7 elektronisch gegevensverkeer (cvcs) 25,0     invoering nieuwe wet sociale werkvoorziening 83,8     invoering wet inschakeling werkzoekenden 20,0522,6568,6570,0576,7 koopkrachttoeslag individuele huursubsidie 51,0     motie giskes 30,030,030,030,030,0 niet herkeuren cohort 97/98 (aaw/wao) – 15,0– 40,0– 50,0– 50,0– 50,0 verhoging kinderbijslag  75,0100,0100,0100,0 verkorting wachtlijsten  53,053,053,053,0 verlenging tijdelijke regeling vervoersvoorziening wvg  50,0    wet op de reïntegratie  85,085,085,085,0 diversen– 17,028,2– 87,9– 115,1– 92,0– 78,9          – 10,4226,9694,9628,6616,8598,2         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen0,80,3              0,80,3             Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin                diversen– 2,015,421,022,821,821,8 Sociale
zekerheid        van aanvullende post naar begroting tranche
1997 319,9374,0352,4357,5360,7 diversen 90,787,786,986,185,4  – 2,0426,0482,7462,1465,4467,9         Niet tot een ijklijn behorend       rijksbijdrage
anw 1 000,0      rijksbijdrage
aow 2 100,02 493,02 805,02 805,02 805,0 storting aow-spaarfonds 750,01 500,01 500,01 500,01 500,0 rijksbijdrage waz  30,030,030,030,0 rijksbijdrage wet op de loopbaanonderbreking  28,055,083,0110,0 diversen– 1,2– 0,9– 0,8– 0,8– 0,8– 0,8          – 1,23 849,14 050,24 389,24 417,24 444,2         Extrapolatie      30 538,2        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 181,84 488,45 007,95 274,45 287,25 340,4         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)23 804,528 020,031 152,530 498,030 388,430 452,030 538,2Totaal
Internationale samenwerking 1,51,51,51,51,51,5STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)23 804,528 021,531 154,030 499,530 389,930 453,530 539,7Uitgaven Mee- en tegenvallersSociale zekerheidDe nominale ontwikkeling behelst de vereveningsbijdrage van de Wajong-uitkeringen.
Deze premie wordt geheven om ervoor te zorgen dat mensen met een Wajong-uitkering
gelijke bruto-nettotrajecten houden als mensen met een looninkomen.De verhoging van de specifieke afdrachtskorting (SPAK) leidt tot een meevaller
van ruim 68 miljoen vanaf 1998 doordat de SPAK ook van toepassing is op de
WIW.De volume-ontwikkeling sociale voorzieningen laat in 1996 een tegenvallende
en vanaf 1997 een meevallende ontwikkeling zien. Vanaf 1997 is enerzijds sprake
van hogere uitgaven door een toenemend beroep op bijstand door 65-plussers
met een onvolledige AOW-opbouw (Algemene Ouderdoms Wet). Anderzijds leidt
de meevallende macro-economische werkloosheidsontwikkeling tot een neerwaartse
aanpassing van de volumeramingen voor het Gemeentelijk Werkfonds en de Algemene
Bijstandswet met ingang van 1997. Beleidsmatige mutatiesRijksbegroting in enge zinDe regering heeft besloten om het gemeentelijke budget voor de inkoop
van arbeidsbemiddeling bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie met ingang van
1998 te verhogen van 50 tot 100 miljoen gulden per jaar om de inschakeling
van moeilijk plaatsbare uitkeringsgerechtigden op de arbeidsmarkt te bevorderen.Door de inwerkingtreding van de Wet Inschakeling Werkzoekenden (WIW) per
1 januari 1998 vervalt de subsidiëring van de banenpoolplaatsen door
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. De bedragen die met deze subsidiëring
waren gemoeid worden gekort op de Rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en overgeheveld naar het Gemeentelijk Werkfonds.Met de Wet op de Reïntegratie wil de regering de arbeidsmarktpositie
van gedeeltelijk arbeidsongeschikten versterken. De basisbemiddeling zal worden
uitgevoerd door de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Hiertoe wordt
structureel 33 miljoen overgeheveld van de sociale fondsen naar de Rijksbijdrage
aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie.Sociale ZekerheidHet wetsvoorstel loopbaanonderbreking voorziet in de mogelijkheid tijdelijk
verlof op te nemen waarbij van overheidszijde een uitkering wordt verstrekt.
Op de plaats van de verlofganger kan tijdelijk een bijstandsgerechtigde aan
de slag.De Wet op de Reïntegratie maakt het mogelijk dat gedeeltelijk arbeidsongeschikte
bijstanders weer aan het werk gaan. Hierdoor doet zich een besparing voor
de in de bijstandsuitgaven.De elektronische gegevensuitwisseling ten behoeve van het proces Samenwerking
Werk en Inkomen zal worden gefacilieerd door een cliëntvolgcommunicatiestelsel
(CVCS). De regering stelt in 1997 25 miljoen gulden beschikbaar.In verband met de invoeringskosten van de nieuwe Wet Sociale Werkvoorziening
is het budget in 1997 eenmalig opgehoogd. De extra middelen worden ingezet
voor managementondersteuning.Op 1 januari 1998 is de inwerkingtreding van de Wet Inschakeling Werkzoekenden
(WIW) voorzien. Op basis van deze wet zal een brede doeluitkering, het zogenaamde
Gemeentelijk Werkfonds, worden ingesteld. In dit fonds wordt een aantal bestaande
geldstromen naar de gemeenten gebundeld. In totaal is ruim 1,7 miljard gulden
gemoeid met de nieuwe regeling. Deze middelen worden overgeheveld vanuit diverse
regelingen, zoals de Banenpools, de Jeugdwerkgarantiewet en de Algemene Bijstandswet.
Daarnaast zijn ook middelen uit het Fonds Sociale Vernieuwing en van de arbeidsvoorzieningsorganisatie
aan het nieuwe fonds toegevoegd.In 1997 heeft de regering 49 miljoen uitgetrokken om aan ontvangers van
individuele huursubsidie een eenmalige koopkrachttoeslag toe te kennen. Daarnaast
is twee miljoen aan het Gemeentefonds toegevoegd om eigenwoningbezitters met
een minimuminkomen eenzelfde koopkrachttoeslag via de bijzondere bijstand
te doen toekomen.Mede naar aanleiding van de motie Giskes trad dit jaar met terugwerkende
kracht tot 1 januari 1997 de Regeling Tegemoetkoming Onderhoudskosten Thuiswonende
Meervoudig en Ernstig Lichamelijke Gehandicapte Kinderen in werking. De regeling
voorziet in een belastingvrije tegemoetkoming aan de ouders of verzorgers
van deze kinderen. Afhankelijk van de ernst van de handicap is de hoogte van
de tegemoetkoming respectievelijk fl. 1000,- en fl. 1500,- gulden per jaar.Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de regering besloten de herkeuringen
in het kader van de Wet Terugdringing Beroep op de Arbeidsongeschiktheidsregelingen
(TBA) niet langer doorgang te laten vinden voor arbeidsongeschikten die de
leeftijd van 45 jaar bereikt hebben. De maatregel leidt tot meerkosten in
de uitgaven voor de WAO. De neerwaartse reeks geeft de besparingen op het
begrotingsartikel inzake de tijdelijke Wet Beperking Inkomensgevolgen Arbeidsongeschiktheidscriterium
(Bia) weer.Voor alle gezinnen met kinderen is een verhoging van de kinderbijslag
voorzien. Structureel is hiermee een bedrag van 100 miljoen gemoeid. Vanwege
de betalingssystematiek is voor 1998 een bedrag beschikbaar van 75 miljoen.Besloten is om, in aansluiting op de eerdere impuls voor 1997, thans structureel
middelen ter beschikking te stellen voor verkorting van de wachtlijsten in
de WSW.In afwachting van de resultaten van de tweede evaluatie van de Wet Voorzieningen
Gehandicapten (WVG) wordt de Tijdelijke Regeling Vervoersvoorzieningen WVG
met een jaar verlengd. De regeling voorziet in een middelentoekenning aan
gemeenten ten behoeve van inwoners van AWBZ-instellingen.In het kader van de Wet op de Reïntegratie heeft de regering middelen
vrijgemaakt. Een deel van deze middelen, 85 miljoen, is geoormerkt voor gedeeltelijk
arbeidsgeschikte bijstanders. Het budget wordt toegevoegd aan het Gemeentelijk
Werkfonds. OverboekingenAlle uitkeringen worden jaarlijks aangepast aan de loonontwikkeling en
de ontwikkeling van het binnenlands consumptieprijspeil. De gepresenteerde
overboeking betreft de toevoeging van deze raming aan de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Niet tot een ijklijn behorendGelet op de tekortpositie van het ANW-fonds is een eenmalige rijksbijdrage
verstrekt van 1 miljard.Om de inpassing van de toekomstige uitgaven voor de Algemene Ouderdoms
Wet (AOW) in verband met de vergrijzing van de bevolking te vergemakkelijken
heeft de regering besloten tot instelling van een AOW-Spaarfonds. Hiertoe
zal een apart begrotingsfonds worden ingesteld. In 1997 zal een bijdrage van
750 miljoen worden gestort. Vanaf 1998 zal een structurele bijdrage van 1,5
miljard in het spaarfonds worden gestort.Gelet op de tekortpositie van het Ouderdomsfonds is in 1997 een eenmalige
rijksbijdrage verstrekt van 2,1 miljard. Voorts is als gevolg van de vaststelling
van het van de AOW-premie voor 1998 en volgende jaren op 16,5% de rijksbijdrage
aan het Ouderdomsfonds verhoogd met ongeveer 2,3 miljard.Uit het WAZ-fonds worden de arbeidsongeschiktheidslasten van gewezen zelfstandigen
en beroepsbeoefenaren met overig inkomen bekostigd. Verzekerden betalen een
premie. Deze premie is zo vastgesteld, dat de groep zelfstandigen de lasten
voor gewezen zelfstandigen kan dekken. Voor zover de premie-inkomsten niet
voldoende zijn voor de overige lasten, stelt de regering een rijksbijdrage
ter beschikking. De rijksbijdrage wordt geraamd op 30 miljoen structureel.Het wetsvoorstel loopbaanonderbreking voorziet in de mogelijkheid tijdelijk
verlof op te nemen, waarbij van overheidszijde een uitkering wordt verstrekt.
Deze uitkeringen komen ten laste van het Algemeen werkloosheidsfonds (Awf),
waarin een bijdrage van het rijk zal worden gestort. XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997801,1752,7845,1841,1842,8842,9         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin               diversen2,6      Sociale
zekerheid        diversen172,729,4– 20,8– 15,2– 10,3– 10,2          175,329,4– 20,8– 15,2– 10,3– 10,2         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin               diversen 3,50,62,54,45,0 Sociale
zekerheid        diversen – 0,411,911,311,311,3           3,112,513,815,716,3         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen0,80,3              0,80,3             Niet
tot een ijklijn behorend       realisatie aaw/wao – 32,0– 32,0– 32,0– 32,0–32,0 diversen4,0– 11,6 0,7– 5,0– 10,5– 10,6          4,0– 43,6– 31,3– 37,0– 42,5– 42,6         Extrapolatie      806,4        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997180,1– 10,7– 39,6– 38,4– 37,1– 36,5 STAND
MILJOENENNOTA 1998981,2742,0805,5802,7805,7806,4806,4XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199712 876,69 951,610 139,710 092,110 051,510 038,2         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin               diversen– 23,78,1     Zorg       diversen– 3,76,5              – 27,414,6             Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       arbeidstijdenwet jeugdhulpverlening 18,737,237,237,237,2 extra middelen buitenschoolse opvang 40,060,060,0           diversen– 30,412,931,617,517,515,9 Zorg       overheveling banen langdurig werklozen – 37,8– 76,8– 77,3– 78,1– 80,3 diversen– 61,2– 140,6– 63,6– 77,4– 77,4– 77,6          – 91,6– 106,8– 11,6– 40,0– 100,8– 104,8         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin                diversen3,44,9– 2,3– 3,2– 4,1– 4,1 Zorg       diversen14,810,64,24,23,13,1          18,215,51,91,0– 1,0– 1,0         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van gf: overheveling middelen fonds sociale
vernieuwing  270,9271,1271,4271,6         diversen– 5,323,950,249,848,648,6 Zorg       cluster 1: extra werkgelegenheid langdurig werklozen  80,0162,0157,0161,0 diversen 174,9185,2184,9182,3180,4          – 5,3198,8586,3667,8659,3661,6         Niet
tot een ijklijn behorend        beeindiging medeverzekering
zfw voor studenten – 27,0– 84,4– 116,8– 138,4– 153,3 dekking knelpunten premiegefinancierde zorg  77,0    decentralisatie zittend ziekenvervoer   – 278,3– 278,2– 278,2 indicatiestelling thuiszorg  – 72,5– 72,5– 72,5– 72,5 knelpunten thuiszorg 80,0     wachtlijsten curatieve zorg 50,0     diversen2,3239,7199,5212,9215,9217,3          2,3342,7119,6– 254,7– 273,2– 286,7         Extrapolatie      10 270,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 103,9464,7696,1374,1284,7269,4         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)12 772,710 416,310 835,810 466,210 336,210 307,610 270,6Totaal
Internationale samenwerking 0,50,50,50,50,50,5STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)12 772,710 416,810 836,310 466,710 336,710 308,110 271,1Uitgaven Beleidsmatige mutatiesRijksbegroting in enge zinDe introductie van de Arbeidstijdenwet in de sector jeugdhulpverlening
leidt tot additionele kosten. In verband hiermee wordt het artikel jeugdhulpverlening
structureel verhoogd.De regering heeft 160 miljoen beschikbaar gesteld voor het creëren
van extra plaatsen in de buitenschoolse opvang. Deze stimuleringsmaatregel
zal in de periode 1997–1999 door VWS worden uitgevoerd. Derhalve worden
de beschikbare middelen op de begroting van VWS geplaatst.Onder de post Diversen is onder andere het door de regering
beschikbaar gestelde budget (15 miljoen structureel vanaf 1998) voor capaciteitsuitbreiding
in de vrouwenopvang opgenomen.ZorgBij Regeerakkoord is besloten 40.000 banen te creëren voor langdurig
werklozen. De banen zijn bedoeld voor de zorgsector en de gemeenten. Om de
realisatie van deze 40.000 banen te bespoedigen, worden middelen uit de tranche
1997 voor circa 2200 banen overgeheveld van de zorgsector naar de gemeenten. OverboekingenRijksbegroting in enge zinMet ingang van 1-1-1998 wordt het Fonds Sociale Vernieuwing (FSV) opgeheven.
In verband hiermee worden de door VWS in het Fonds gestorte middelen teruggeboekt
naar de begroting van VWS.ZorgBij Voorjaarsnota 1997 zijn de intensiveringsgelden uit het Regeerakkoord
(cluster 1: extra werkgelegenheid langdurig werklozen) tranche 1998 overgeboekt
naar de begroting van VWS. Niet tot een ijklijn behorendIn het kader van de reparatiemaatregel van de Wet Van Otterloo is besloten
dat een groep bejaarden toegang krijgt tot het ziekenfonds. Gelijktijdig zal
een groep studenten de overstap moeten maken van de ziekenfondsverzekering
naar de (duurdere) particuliere ziektekostenverzekering. De vrijvallende middelen
in de Rijksbijdragen ziektekosten worden overgeheveld naar de begroting van
OCenW ter compensatie van de kostenstijging voor de betrokken studenten.Restituties op uitgaven voor de tranche 1996 voor extra banen voor langdurig
werkozen en op voorschotten aan verzorgingshuizen (zie de mutaties aan de
ontvangstenkant) worden aangewend ter dekking van knelpunten in de zorg.Het zittend ziekenvervoer wordt per 1 januari 1999 gedecentraliseerd naar
de gemeenten. De hiertoe benodigde middelen worden overgeheveld naar het Gemeentefonds.Vanaf 1998 worden de gemeenten verantwoordelijk voor de organisatie van
de indicatiestelling in de thuiszorg. De kosten die samenhangen met deze nieuwe
taak worden vergoed door structureel 72,5 miljoen uit de middelen voor de
zorgsector toe te voegen aan het Gemeentefonds.In 1997 wordt via een eenmalige bijdrage van de VWS-begroting van 80 miljoen
beschikbaar gesteld voor knelpunten in de thuiszorg.Voor verkorting van de wachtlijsten in de curatieve somatische zorg wordt
in 1997 incidenteel een bedrag van 50 miljoen beschikbaar gesteld. XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997230,6231,8232,9219,1219,0218,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       meerontvangsten sectorfondsen 33,0             diversen– 7,6      Zorg       afrekening extra banen        langdurig werklozen
(tranché 1996)  50,0     diversen3,56,5              – 4,139,550,0            Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin               diversen14,40,10,20,20,20,2 Zorg       afrekening verzorgingshuizen  27,0    diversen15,3– 4,1              29,7– 4,027,20,20,20,2         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin                diversen3,44,9– 2,3– 3,2– 4,1– 4,1 Zorg       diversen14,810,64,34,33,23,2          18,215,52,01,1– 0,9– 0,9         Extrapolatie      217,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199743,751,179,21,3– 0,7– 0,8 STAND
MILJOENENNOTA 1998274,3282,9312,1220,4218,3217,7217,6Ontvangsten Mee- en tegenvallersRijksbegroting in enge zinTen behoeve van een samenhangend en actief arbeidsmarktbeleid heeft de
regering middelen ter beschikking gesteld aan door sociale partners voor dat
doel opgerichte sectorfondsen. De afrekening in 1997 van de voorschotten aan
de sectorfondsen uit voorgaande jaren leidt tot een meevaller van in totaal
39,5 miljoen (33 miljoen op de Rijksbegroting in enge zin en 6,5 miljoen in
de Zorg).ZorgDe achterblijvende realisatie van extra banen voor langdurig werklozen
(tranche 1996) zorgt voor een eenmalige ontvangst van 50 miljoen in 1998.
Deze middelen worden ingezet ter dekking van knelpunten in de premiegefinancieerde
zorg. Beleidsmatige mutatiesZorgIn verband met te hoge bevoorschotting van verzorgingshuizen wordt in
1998 27 miljoen teruggevorderd. Deze ontvangsten dienen ter dekking van
knelpunten in de premiegefinancierde zorg. INTERNATIONALE SAMENWERKING  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 776,97 380,87 642,17 983,38 372,78 777,8         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bnp mutatie 206,3366,3383,2401,0419,5 eu toerekening – 48,2– 33,9– 11,9– 28,8– 46,3 overheveling hgis middelen – 162,5– 416,0– 420,4– 441,0– 449,2 diversen19,00,3– 2,1– 7,72,90,4          19,0– 4,1– 85,7– 56,8– 65,9– 75,6         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       automatisering 6,731,327,314,614,6 bedrijfslevenprogramma  155,0180,0195,0200,0 economische hulp midden- en oost-europa – 21,3– 11,02,025,441,4 exportbevordering 18,759,345,551,336,1 hulp aan suriname27,3 – 40,0    landenprogramma met betrekking tot onderwijs en cultuur 42,763,066,567,062,0 macro-economische steun en schuldverlichting 44,0– 223,7– 282,0– 427,7– 508,7 noodhulp56,3 – 30,0– 25,0– 35,0– 40,0 toerekening schuldkwijtscheldingen – 88,0– 55,0– 55,0– 55,0– 5 5,0 vredesoperaties – 52,5– 46,6– 34,3– 54,4– 54,9 diversen– 48,050,6433,9446,7565,2658,4          35,60,9336,2371,7346,4353,9         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijdrage van nederlandse antillen en
aruba voor kustwacht 5,130,67,77,67,6 diversen 10,39,29,211,212,2           15,439,816,918,819,8         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        diversen 0,24,04,14,10,1           0,24,04,14,10,1         Extrapolatie      9 516,2        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199754,618,3313,1339,6306,6301,3 STAND
MILJOENENNOTA 19986 831,57 399,17 955,28 322,98 679,39 079,19 516,2Uitgaven Mee- en tegenvallersDe hgIS-uitgaven worden verhoogd op basis van de meest recente macro-ramingen
voor de periode 1997 tot en met 2002.De hoger dan geraamde uitgaven van de Europese Unie voor internationale
samenwerking zijn toegerekend aan de hgIS.Van de aanvullende post hgIS zijn de middelen voor internationale samenwerking
overgeheveld naar de diverse begrotingen. Beleidsmatige mutatiesVoor de modernisering van het geautomatiseerde systeem van informatie-uitwisseling
tussen ministeries en de Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland
zijn hogere uitgaven geraamd. De mutatie betreft de kosten voor automatisering
op het terrein van internationale samenwerking.De uitgaven in verband met het bedrijfslevenprogramma zijn het gevolg
van beleidsintensiveringen op de reeds bestaande ontwikkelingsrelevante exportprogramma's
(ORET) en op de programma's met betrekking tot milieu en economische verzelfstandiging
(MILIEV). Daarnaast is een tweetal nieuwe programma's gestart, te weten het
Programma Samenwerking Opkomende Markten (PSOM) en het Programma Investeringen
OS.Bij de economische hulp aan Midden- en Oost-Europa zullen eerder aangegane
verplichtingen pas later tot betaling komen. Hierdoor is in 1997 en 1998 sprake
van een neerwaartse en in latere jaren van een opwaartse bijstelling.De stijging bij de exportbevordering is het gevolg van een intensivering
naar aanleiding van de aanbevelingen van de G23 en het pas later tot betaling
komen van eerder aangegane verplichtingen.De hulp aan Suriname is in 1996 met 27,3 miljoen verhoogd, doordat via
de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden ontvangen betalingsafroepen,
waarvan werd aangenomen dat deze niet meer tot betaling in 1996 zouden leiden,
alsnog tot betaling zijn gekomen. De raming voor 1998 is met 40 miljoen neerwaarts
bijgesteld als uitvloeisel van de voortgang van de uitvoering in 1997.De uitgavenstijging van het landenprogramma Onderwijs en Cultuur zijn
het gevolg van een beslissing om geleidelijk 100 miljoen extra (ten opzichte
van 1992) te besteden aan Basic Education. Daarnaast leidt de bijdrage aan
het Prins Clausfonds, waarvan de middelen vanaf 1997 worden benut, tot een
verdere stijging van de uitgaven.De stijging van de uitgaven aan macro-economische steun en schuldverlichting
in 1997 wordt deels veroorzaakt door toevoeging van de beschikbare ODA-middelen
uit de groei van het BNP en deels door een beleidsintensivering op dit onderdeel.
De neerwaartse bijstellingen voor de jaren 1998 en later betreffen compensaties
voor verhogingen op andere beleidsvelden.De verhoging van de noodhulp in 1996 met 56 miljoen wordt vooral veroorzaakt
door een verhoging van de hulp aan Bosnië-Herzegovina van circa 91 miljoen,
waartoe is opgeroepen door de Europese Unie en de Wereldbank en een verlaging
van 30 miljoen vanwege vertragingen bij de herstelwerkzaamheden op Sint Maarten,
waardoor de kosten van deze herstelwerkzaamheden in 1997 tot betaling komen.
Met ingang van 1998 zal de hulp aan Angola binnen de landenprogramma's en
niet meer ten laste van de noodhulp worden gefinancierd. Derhalve is de raming
voor noodhulp vanaf 1998 neerwaarts bijgesteld.Een hogere toerekening van schuldkwijtscheldingen aan ontwikkelingslanden
dan geraamd, leidt tot een verlaging van 88 miljoen in 1997. De structurele
verlaging van 55 miljoen vanaf 1998 betreft een reservering voor verwachte
hogere kwijtscheldingen.De uitgaven voor vredesoperaties zijn neerwaarts bijgesteld, omdat ook
lagere declarabele ontvangsten worden voorzien. DesalderingenDe bijdrage van de Nederlandse Antillen en Aruba aan de jaarlijkse exploitatieuitgaven
voor de Kustwacht Nederlandse Antillen en Aruba is verhoogd, omdat ook hogere
ontvangsten worden voorzien. De hogere uitgaven in 1998 hangen
samen met een bijdrage in de initiële investeringen ten behoeve van deze
Kustwacht. INTERNATIONALE SAMENWERKING  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19970,8219,1183,4183,2182,1181,5         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin               diversen               Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       declarabele ontvangsten vredesoperaties – 11,9– 26,6– 34,3– 54,4– 54,9 diversen– 0,81,62,52,52,52,0          – 0,8– 10,3– 24,1– 31,8– 51,9– 52,9         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijdrage nederlandse antillen en aruba
voor kustwacht 5,130,67,77,67,6 diversen 10,39,29,211,212,2           15,439,816,918,819,8         Extrapolatie      147,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 0,85,115,6– 15,0– 33,2– 33,2 STAND
MILJOENENNOTA 19980,0224,2199,0168,2148,9148,3147,6Ontvangsten Beleidsmatige mutatiesDe bij de Verenigde Naties declarabele ontvangsten voor vredesoperaties
zijn neerwaarts bijgesteld oplopend tot circa 55 miljoen in 2001. DesalderingenZie toelichting bij de uitgaven. GEMEENTEFONDS  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199718 265,620 716,920 831,822 365,222 324,922 329,8         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       diversen– 0,7               – 0,7              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       actualisatie toeslagenbudget   – 300,0– 300,0– 300,0 behoedzaamheidsreserve – 460,0– 460,0– 460,0– 460,0– 460,0 bijdrage rijk in behoedzaamheidsreserve 1997 230,0     bijzondere bijstand  250,0250,0250,0250,0 lastenverlichting milieuleges  75,075,075,075,0 lastenverlichting reinigingsheffingen  680,0680,0680,0680,0 decentralisatie zittend ziekenvervoer   278,3278,2278,2 oude tekorten amsterdam – 186,5– 186,5– 186,5– 186,5– 186,5 uitvoeringskosten nabw 130,0     reikwijdteverbreding indicatieorganen  72,572,572,572,5 diversen1,46,9– 20,4– 3,5– 10,0– 19,3          1,4– 279,6410,6405,8399,2389,9         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap; uitdeling accres 1997 86,686,686,686,686,6 van ap; uitdeling accres 1998  615,4615,4615,4615,4 van biza: fonds sociale vernieuwing  144,3144,4144,4144,4 van ocw: huisvesting klassengrootte 15,036,036,036,036,0 diversen0,316,6– 1,611,611,611,6          0,3118,2884,0894,1894,1894,1         Extrapolatie      23 618,8        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19971,0– 161,41 294,61 299,91 293,31 284,0 STAND
MILJOENENNOTA 199818 266,620 555,522 126,423 665,123 618,223 613,823 618,8Uitgaven Beleidsmatige mutatiesIn 1999 wordt het toeslagenbudget in verband met de herinrichting van
de Algemene Bijstandswet (Abw) gedecentraliseerd. Eerder was er een bedrag
van 1478,4 miljoen opgenomen. Deze raming is met 300 miljoen verlaagd als
gevolg van een daling van het aantal bijstandontvangers. Het kabinet komt
op korte termijn met een voorstel tot wijziging van de Abw, waarin toeslagen
met ingang van 1 januari 1999 worden gebudgetteerd.Het Rijk, de VNG en het IPO hebben op 20 maart 1997 een onderhandelingsakkoord
bereikt over aanpassing van de huidige normeringssystematiek. Besloten is
een behoedzaamheidsreserve in te voeren. Dit houdt in dat er elk jaar een
bedrag van 460 miljoen van het geraamde verplichtingenbedrag voor de gemeentefondsuitkering
bij de bevoorschotting wordt ingehouden om er latere bijstellingen van het
accres mee op te vangen. Alleen het kasbedrag wordt hierdoor
verlaagd. De reservering wordt verantwoord op de aanvullende post Nader
te verdelen.Bij de vorming van de behoedzaamheidsreserve heeft het Rijk, als tegemoetkoming
naar de gemeenten, in 1997 een eenmalig bedrag van 230 miljoen naar het Gemeentefonds
overgemaakt.Als inkomensondersteuning van doelgroepen zonder relatie met de arbeidsmarkt
en voor langdurig uitkeringsgerechtigden die ver van de arbeidsmarkt af staan
wordt er 250 miljoen aan het Gemeentefonds toegevoegd. Het geld is tevens
bestemd om de overgang van uitkering naar werk te stimuleren.Voor bedrijven worden de lokale lasten verlaagd in de vorm van het afschaffen
van gemeentelijke milieuleges. Dit betekent lagere legesopbrengsten voor de
gemeenten die hiervoor via het Gemeentefonds worden gecompenseerd.De lokale lasten voor burgers worden in totaal met 100 gulden per huishouden
verlaagd via een verlaging van de reinigingsheffingen. De gemeenten worden
hiervoor gecompenseerd via een bijdrage van 680 miljoen aan het Gemeentefonds.De decentralisatie van het zittend ziekenvervoer, in het kader van de
decentralisatie-impuls, is onderdeel van het overleg tussen het Ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de VNG. Hiermee is in 1999 een bedrag
van 278,3 miljoen gemoeid. Vanaf 2000 wordt het structurele niveau 278,2 miljoen.
Tussen het betrokken ministerie, de VNG en de fondsbeheerders vindt momenteel
nog overleg plaats over de voorwaarden waaronder eventuele decentralistie
kan plaatsvinden, waaronder de verdeling van middelen binnen het Gemeentefonds.Met ingang van 1 juli 1997 is de Regeling Oude Tekorten Amsterdam beëindigd.
Een pakket leningen van Amsterdam is overgenomen door het Rijk. In verband
hiermee wordt een bedrag van 186,5 miljoen ten behoeve van de rente en aflossing
uit het gemeentefonds genomen. Deze post wordt geheel ten laste gebracht van
het vaste bedrag voor de gemeente Amsterdam.In 1997 wordt eenmalig 130 miljoen aan het Gemeentefonds toegevoegd in
verband met de kosten van de invoering van de nieuwe Algemene Bijstandswet.Vanaf 1998 worden de gemeentelijke indicatieorganen verantwoordelijk voor
de indicatiestelling in de thuiszorg. De kosten die samenhangen met deze nieuwe
taak worden vergoed door structureel 72,5 miljoen uit de middelen voor de
volksgezondheid toe te voegen aan het Gemeentefonds. Dit bedrag bestaat uit
een bijdrage van 62,5 miljoen ter dekking van de kosten van de indicatiestelling
en 10 miljoen voor de kosten van het inrichten en instandhouden van de werkorganisatie.
De primaire kosten worden in 1999 geëvalueerd op basis van de gegevens
uit 1998. Mogelijk vindt dan aanpassing plaats. OverboekingenDe ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven is bepalend voor
het jaarlijkse procentuele accres of decres van het Gemeentefonds. Als gevolg
van wijzigingen in de rijksuitgaven wordt het accres 1997 thans met 86,6 miljoen
opwaarts bijgesteld. Tevens wordt het accres 1998 voorlopig vastgesteld op
615,5 miljoen. Dit bedrag wordt van de aanvullende post Accres Gemeentefonds
overgeboekt naar het Gemeentefonds.Met ingang van 1 januari 1998 wordt het Fonds Sociale Vernieuwing opgeheven.
Een bedrag van 144,3 miljoen wordt daaruit overgeheveld naar het gemeentefonds.
Het bedrag wordt in 1998 via een integratie-uitkering verdeeld. Vanaf 1999
vindt de verdeling van de middelen plaats via de algemene uitkering.De kosten van de onderwijshuisvesting komen sinds 1 januari 1997 voor
rekening van de gemeenten. Met het oog op de gevolgen van de reductie van de groepsgrootte voor de huisvesting voegt het Rijk een bedrag
van 15 miljoen in 1997 en 36 miljoen in latere jaren aan het Gemeentefonds
toe. PROVINCIEFONDS  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 735,51 629,21 628,51 648,61 655,61 655,6         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       behoedzaamheidsreserve – 40,0– 40,0– 40,0– 
40,0– 40,0  lastenverlichting milieuleges  29,029,029,029,0 diversen 17,16,56,56,56,5           – 22,9– 4,5– 4,5– 4,5– 4,5         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        van ap; uitdeling accres 1998  48,648,648,648,6 diversen 13,6– 0,1– 0,1– 0,1– 0,1           13,648,548,548,548,5         Extrapolatie      1 699,6        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,0– 9,344,044,044,044,0 STAND
MILJOENENNOTA 19981 735,51 619,91 672,51 692,61 699,61 699,61 699,6Uitgaven Beleidsmatige mutatiesHet Rijk, de VNG en het IPO hebben op 20 maart 1997 een onderhandelingsakkoord
bereikt over aanpassing van de huidige normeringssystematiek. Besloten is
een behoedzaamheidsreserve in te voeren. Dit houdt in dat er elk jaar een
bedrag van 40 miljoen van het geraamde verplichtingenbedrag van de provinciefondsuitkering
bij de bevoorschotting wordt ingehouden om er latere bijstellingen van het
accres mee op te vangen. Alleen het kasbedrag wordt hierdoor verlaagd. De
reservering wordt verantwoord op de aanvullende post Nader te verdelen.De verlaging van de lokale lasten voor bedrijven in de vorm van de afschaffing
van milieuleges slaat gedeeltelijk ook neer bij provinciale leges. De provincies
worden hiervoor via het Provinciefonds gecompenseerd met een bedrag van 29
miljoen. OverboekingenDe ontwikkeling van de netto gecorrigeerde rijksuitgaven is bepalend voor
het jaarlijkse procentuele accres of decres van het Provinciefonds. Als gevolg
van wijzigingen in de rijksuitgaven wordt het accres 1998 thans met 48,6 miljoen
opwaarts bijgesteld. Dit bedrag wordt van de aanvullende post Accres
provinciefonds overgeboekt naar het Provinciefonds. ACCRES GEMEENTEFONDS/PROVINCIEFONDS  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19970,00,0745,11 555,12 424,53 327,5         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       accres gemeentefonds 86,6113,2298,6354,4415,2 diversen – 1,1 2,1 12,913,915,2           85,5115,3311,5368,3430,4         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar gf; uitdeling accres 1997 – 86,6– 86,6– 86,6– 86,6– 86,6 naar gf; uitdeling accres 1998  – 615,5– 615,5– 615,5– 615,5 naar pf; uitdeling accres 1998  – 48,6– 48,6– 48,6– 48,6 diversen 1,1– 8,9– 8,9– 8,9– 8,9           – 85,5– 759,6– 759,6– 759,6– 759,6         Extrapolatie      3 818,3        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,00,0– 644,3– 448,1– 391,3– 329,2 STAND
MILJOENENNOTA 19980,00,0100,81 107,02 033,22 998,33 818,3Uitgaven Beleidsmatige mutatiesEr heeft zich ten opzichte van de Miljoenennota 1997 een aantal wijzigingen
voorgedaan in de rijksuitgaven waaraan het accres Gemeente-fonds/Provinciefonds
is gekoppeld. Als gevolg hiervan is het accres Gemeentefonds/Provinciefonds
aangepast. OverboekingenDe opwaartse bijstelling van het accres 1997 van 86,6 miljoen wordt van
de aanvullende post Accres Gemeentefonds overgeboekt naar het gemeentefonds.
Van deze post wordt tevens het accres 1998 van 615,5 miljoen overgeboekt naar
het Gemeentefonds. Het accres 1998 van het Provinciefonds, zijnde 48,6 miljoen,
wordt van de aanvullende post Accres Provinciefonds naar het Provinciefonds
geboekt. INFRASTRUCTUURFONDS  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 572,77 145,37 810,08 128,38 347,97 667,0         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       aanleg en onderhoud rijkswegen79,6      investeringsbijdragen tbv rijksvaarwegen– 44,5      investeringsbijdragen tbv spoorwegen– 191,0      investeringsbijdragen tbv verkeersvoorzieningen– 29,3      diversen– 48,3               – 233,5              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       actualisatie kasritme betuweroute – 80,7     betaling belgie ivm hsl246,6      meerkosten betuweroute   108,0111,0112,0 meerkosten hsl   100,0233,0165,0 meerkosten westerscheldetunnel     – 30,0 startprogramma duurzaam veilig  30,050,090,030,0 swab/tib -gebundelde doeluitkering-  134,0133,0133,0  versnelling verkeersbeheersing 80,7     diversen78,5 118,3– 423,3– 606,9– 323,6          325,10,0282,3– 32,3– 39,9– 46,6         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        compensatie sloopregeling – 37,6     contractsector (dekking)  – 71,0– 96,0– 76,0– 76,0 efficiency-taakstelling ns-taakorganisaties  – 20,0– 40,0– 60,0– 60,0 impuls tweede tactisch pakket  50,050,050,0  swab/tib -onderliggend wegennet-  30,133,936,0  swab/tib -railwegen-  255,4388,0157,6  swab/tib -stad/streek-  19,064,0121,0  swab/tib -vaarwegen-  10,090,0100,0  taakstelling openbaar vervoer – 50,0     verbreding en verdieping maas  85,010,0   versnelling verkeersbeheersing  100,0 – 54,0– 33,0 voorbereiding swab/tib hoofdwegennet  50,050,050,0100,0 voorbereidingskosten swab/tib – 80,7     diversen22,0215,6293,4793,9893,21 877,4          22,047,3801,91 343,81 217,81 808,4         Niet
tot een ijklijn behorend       aandelenstorting nv westerscheldetunnel  – 84,032,094,084,0 meerkosten westerscheldetunnel     30,0 diversen  410,0310,0254,0293,0          0,00,0326,0342,0348,0407,0         Extrapolatie      9 352,1        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997113,747,31 410,31 653,41 526,02 168,8 STAND
MILJOENENNOTA 19986 686,47 192,69 220,39 781,79 873,99 835,89 352,1Uitgaven Mee- en tegenvallersDoordat in 1996 een groter aantal planstudieprojecten is uitgevoerd en
de vertraging bij de aanleg en het onderhoud van rijkswegen is ingelopen,
zijn de uitgaven met 79,6 miljoen verhoogd.Het in 1996 opgetreden overschot bij de investeringsbijdragen ten behoeve
van rijksvaarwegen wordt veroorzaakt door vertraging bij een aantal vaarwegprojecten
en doordat de reservering ten behoeve van een nieuwe Europese sloopregeling
voor de binnenvaart niet benodigd bleek. Deze regeling is pas eind 1996 geautoriseerd.Doordat bij de uitvoering van een aantal spoorwegprojecten vertraging
is opgelopen, is een bedrag van 191 miljoen in 1996 niet meer tot besteding
gekomen.Vertraging van verschillende projecten heeft ertoe geleid dat de bijdragen
voor de aanleg van (lokale en regionale) verkeersvoorzieningen in 1996 met
29,3 miljoen zijn verlaagd. Beleidsmatige mutatiesEen deel van het overschot (80,7 miljoen) dat ontstaat door vertraging
bij de realisatie van de Betuweroute wordt aangewend voor versnelling van
maatregelen voor verkeersbeheersing in het kader van het programma Samen Werken
Aan Bereikbaarheid (SWAB).Met België is overeengekomen dat de HSL via het door Nederland gewenste
traject langs de E19 zal worden aangelegd. Uit deze overeenkomst vloeit een
compensatie voort voor het langere tracé op Belgisch grondgebied van
823 miljoen. In 1996 is hiervan 428 miljoen tot betaling gekomen. De hiervoor
benodigde dekking geschiedt voor bijna 247 miljoen uit reguliere middelen
Infrastructuurfonds en voor 181 miljoen uit een bijdrage van het FES.De uitgavenraming van de Betuweroute is aangepast voor reële prijsontwikkelingen
en extra studie- en onderzoekskosten. Bovendien leidt het geschikt maken van
de Botlek- en Sophiatunnel voor gestapeld containervervoer (double stack)
eveneens tot hogere kosten. Dekking van de meerkosten vindt plaats op aanleg
railwegen.De meerkosten van de HSL als gevolg van de tunnel onder het Groene Hart
en het bestuurlijk mandaat (in totaal 1457 miljoen) zijn conform besluitvorming
in de Tweede Kamer voor 757 miljoen ingepast in de periode 1999–2002
(dekking vindt plaats op aanleg railwegen). Het restant van 700 miljoen zal
na 2002 gefinancierd worden uit het FES.Ten behoeve van aanvullende veiligheidsvoorzieningen bij de Westerscheldetunnel
zijn de meerkosten van 30 miljoen in 2001 in mindering gebracht op het onderdeel
rijkswegen. De aandelenstorting van het rijk in de NV Westerscheldetunnel,
die belast is met de aanleg van de tunnel, is met eenzelfde bedrag in 2001
verhoogd (zie mutatie niet tot een ijklijn behorend).Het onderhoud van een aantal vaarwegen en waterstaatkundige objecten is
in 1996 tegen een afkoopsom van 60,3 miljoen aan provinciale en regionale
overheden overgedragen.Het Startprogramma Duurzaam Veilig bevat een aantal maatregelen die samen
met de gemeenten, de provincies en de waterschappen worden genomen om de veiligheid
op de wegen te bevorderen.In het kader van de nota SWAB wordt de gebundelde doeluitkering (GDU)
in de periode 1998 tot en met 2000 met 400 miljoen verhoogd.Een deel van het overschot (80,7 miljoen) dat ontstaat door vertraging
bij de realisatie van de Betuweroute wordt aangewend voor versnelling van
maatregelen voor verkeersbeheersing in het kader van het programma Samen Werken
Aan Bereikbaarheid. DesalderingenDe bijdrage van Verkeer en Waterstaat aan de sloopregeling voor de binnenvaart
wordt voor een bedrag van 37,6 miljoen gefinancierd uit het Infrastructuurfonds.De meerjarige budgetverhoging in verband met het beleidsvoornemen ten
aanzien van de contractsector spoorvervoer wordt gedekt uit aanleg railwegen.In samenspraak met de NS-taakorganisaties zal ernaar gestreefd worden
om door efficiencyverbeteringen bij het beheer en onderhoud van railwegen
een besparing te realiseren oplopend tot structureel 60 miljoen vanaf 2000.Als gevolg van kostbare maatregelen voor de inpassing van railinfrastructuur
heeft gedeeltelijke uitholling van het budget voor het Tweede Tactisch Pakket
plaatsgevonden. De regering heeft daarom besloten tot een ophoging van het
beschikbare budget met driemaal 50 miljoen in de jaren 1998–2000.Voor uitvoering van de projecten in het kader van de nota SWAB en TIB
wordt voor de periode 1998–2000 in totaal 2 miljard toegevoegd aan de
begroting van Verkeer en Waterstaat en het Infrastructuurfonds. Op het Infrastructuurfonds
is een bedrag van 1305 miljoen verdeeld over railwegen, regionale en lokale
infrastructuur en vaarwegen in de periode 1998 tot en met 2000.De in 1997 door de Tweede Kamer voor 50 miljoen teruggedraaide taakstelling
OV – verantwoord op de begroting van Verkeer en Waterstaat – wordt
gecompenseerd op aanleg railinfrastructuur.Vooruitlopend op besluitvorming over de projecten Grens- en Zandmaas,
gericht op hoogwaterbescherming in het Limburgse stroomgebied van de Maas,
worden door VenW in 1998 en 1999 nog enkele proefbaggerbestekken ondernomen
waarmee ervaring wordt opgedaan met het verdiepen en verbreden van de rivierbedding.In het kader van de nota SWAB is besloten tot een versnelling van de verkeersbeheersingsmaatregelen.
De extra uitgaven van 100 miljoen in 1999 worden in latere jaren gecompenseerd.Voor de voorbereiding van de in SWAB-kader voorgenomen versnelling van
het Rijkswegenprogramma wordt in de jaren 1998, 1999 en 2000 50 miljoen uitgetrokken.
Zowel in 2001 als in 2002 is 100 miljoen beschikbaar voor een versnelde aanleg.De kosten van de in 1997 opgestarte voorbereiding van het programma SWAB
worden gecompenseerd door verlaging van de uitgaven voor rijkswegen (30,7
miljoen) en railinfrastructuur (50 miljoen). Deze voorbereidingskosten worden
op de begroting van Verkeer en Waterstaat verantwoord.Met betrekking tot de omvangrijke post Diversen kan worden
opgemerkt dat door een wijziging in het kasritme van de Betuwe-route en de
HSL (o.a. betaling aan België; zie begroting van VenW) het uitgavenpatroon
van het Infrastructuurfonds fors is aangepast. Omdat het hierbij gaat om uitgaven
die worden gefinancierd via een bijdrage van de begroting van VenW en het
FES worden zowel de uitgaven als de niet-belastingontvangsten met eenzelfde
bedrag via een desaldering verhoogd en vindt de beleidsmatige verwerking plaats
op de begrotingen van VenW en het FES. Daarnaast leidt de conversie van de
begroting van VenW en het Infrastructuurfonds tot forse bijstellingen op de
post Diversen.Niet tot een ijklijn behorendOp basis van de meest recente projectplanning voor de Westerscheldetunnel
wordt het ritme van de aandelenstorting in de NV-Westerscheldetunnel
bijgesteld. De aandelenstorting loopt parallel aan de financieringsbehoefte
die uit hoofde van de projectuitvoering ontstaat.Ten behoeve van aanvullende veiligheidsvoorzieningen wordt in 2001 30
miljoen extra uitgetrokken voor de Westerscheldetunnel. De aandelenstorting
in de NV Westerscheldetunnel wordt hiermee verhoogd (zie toelichting beleidsmatige
mutaties). INFRASTRUCTUURFONDS  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19976 324,47 008,47 635,68 000,08 265,27 667,0         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       bijdragen tbv aanleg rijkswegen– 25,8      verrekening voorschotten57,6      diversen– 2,5               29,3              Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       taakstelling n.a.v. betaling belgie  295,0    diversen– 19,0 – 94,1– 94,1– 94,1– 71,4          – 19,0 200,9– 94,1– 94,1– 71,4         Desalderingen       Rijksbegroting
in enge zin        bijdrage fes swab/tib  534,5813,9651,6  compensatie sloopregeling – 37,6     contractsector (dekking)  – 71,0– 96,0– 76,0– 76,0 efficiency-taakstelling ns  – 20,0– 40,0– 60,0– 60,0 samen werken aan bereikbaarheid – 80,7     taakstelling openbaar vervoer – 50,0     tweede tactische pakket  50,050,050,0  verbreding en verdieping maas  85,010,0   versnelling verkeersbeheersing  100,0 – 54,0– 33,0 voorbereiding swab/tib hoofdwegennet  50,050,050,0100,0 diversen22,0215,673,4555,9656,21 877,4          22,047,3801,91 343,81 217,81 808,4         Niet
tot een ijklijn behorend        uitgifte aandelen westerschelde  – 84,032,094,084,0 diversen  491,4391,8333,2369,7          0,00,0407,4423,8427,2453,7         Extrapolatie      9 352,1        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 199732,247,41 410,21 673,41 551,02 190,7 STAND
MILJOENENNOTA 19986 356,67 055,89 045,89 673,49 816,29 857,79 352,1Ontvangsten Mee- en tegenvallersDoor bestuurlijk overleg en procedures is vertraging opgelopen bij de
aanleg Rijksweg 7 (Wolvega – Heerenveen) en de omlegging van Rijksweg 30 bij Ede. Daarnaast zijn minder bijdragen ontvangen voor de Wijkertunnel.
Dientengevolge vallen de bijdragen van derden aan deze projecten in 1996 per
saldo 25,8 miljoen lager uit.Na verrekening van over het vierde kwartaal 1995 verstrekte voorschotten
voor aanleg van railinfrastructuur, is vastgesteld dat het Fonds nog 57,6
miljoen tegoed heeft. Beleidsmatige mutatiesHet Infrastructuurfonds is in 1998 taakstellend verlaagd met 395 miljoen
in verband met de vervroegde betaling aan België voor de HSL-Zuid. Een
deel van deze taakstelling (295 miljoen) is vooralsnog niet op de begrotingsartikelen
verwerkt, maar tijdelijk geraamd als ontvangstenartikel. Deze resterende taakstelling
wordt tijdens de begrotingsuitvoering 1998 op basis van de feitelijke voortgang
van de uitvoering van projecten definitief op de uitgaven in mindering gebracht. DesalderingenVoor de toelichting wordt verwezen naar de toelichting bij de uitgaven. Niet tot een ijklijn behorendDe met de Westerscheldetunnel samenhangende voeding van het Infrastructuurfonds
wordt bijgesteld in lijn met de bijstelling van de aandelenstorting in de
NV Westerscheldetunnel. FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 283,71 813,82 153,42 015,22 028,0926,0         Niet
tot een ijklijn behorend       betaling aan belgie ivm
hsl181,0       bijdrage aan
betuweroute en hsl– 81,9– 204,0– 127,0– 81,0– 149,0806,0 bodemsaneringsprojecten– 74,92,5– 0,138,51 7,017,0 projecten kennisinfrastructuur– 20,1– 18,4– 23,845,017,2  swab/tib  314,5575,9414,6  verkeer- en vervoerprojecten– 31,0   12,518,5 diversen – 14,0– 10,0– 16,0– 21,035,0          – 26,9– 233,9153,6562,4291,3876,5         Extrapolatie      1 267,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 26,9– 233,8153,6562,4291,3876,5 STAND
MILJOENENNOTA 19981 256,81 580,02 307,02 577,62 319,31 802,51 267,0Uitgaven Niet tot een ijklijn behorendMet het oog op een rentebeding is in 1996 het FES-aandeel van 181 miljoen
in de met België overeengekomen vergoeding voor aanleg van het HSL-tracé
vervroegd betaald.In het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport 1998 zijn de ramingen
voor de Betuweroute en HSL-Zuid geactualiseerd. Het ritme van de
FES-bijdrage aan deze projecten is hierop aangepast. Daarnaast is een verschuiving
van Infrafondsvoeding naar FES-voeding aangebracht door de FES-bijdrage aan
deze projecten met 1445 miljoen te verhogen.De bodemsaneringsprojecten die plaatsvinden in het kader van VINEX-woningbouwprojecten
en van de Verkeer- en Vervoerprojecten van de Investeringsimpuls, komen later
tot uitvoering dan aanvankelijk werd voorzien. Naast vertraging bij de woningbouw-
en infrastructuurprojecten kunnen de tijdrovende juridische procedures rond
bodemsanering als oorzaak worden genoemd.Door vertraging bij enkele projecten kennisinfrastructuur van de Investeringsimpuls
en het MARIN-project is een deel van de FES-bijdragen aan deze projecten doorgeschoven
naar 1999 en 2000.De regering heeft besloten tot een integrale aanpak van de bereikbaarheidsproblematiek.
Hiertoe is binnen het FES 2 miljard gereserveerd voor bijdragen aan het Infrastructuurfonds
voor de mobiliteitsprogramma's SWAB/TIB. Het gedeelte van SWAB/TIB dat voldoet
aan de criteria voor een FES-bijdrage (1305 miljoen) wordt rechtstreeks uit
het FES gefinancierd. Het resterende programmagedeelte (695 miljoen) wordt
gefinancierd met reguliere Infrafondsmiddelen die vrij komen door de hiervoor
genoemde verschuiving van Infrafondsvoeding naar FES-voeding bij de Betuweroute
en HSL.Bij enkele grote Verkeer- en Vervoerprojecten van de Investeringsimpuls
is in 1996 vertraging opgetreden. De FES-bijdrage aan deze projecten zal naar
verwachting in 2000 en 2001 tot besteding komen. FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19974 317,7800,0700,0600,0600,0600,0         Niet
tot een ijklijn behorend       common-areabaten– 1 064,4508,6     extra export aardgas 200,0– 100,0– 100,0– 100,0– 100,0 gasbaten binnenland  500,0500,0500,0500,0 diversen1,7               – 1 062,7708,6400,0400,0400,0400,0         Extrapolatie      1 000,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 1 062,7708,6400,0400,0400,0400,0 STAND
MILJOENENNOTA 19983 255,01 508,61 100,01 000,01 000,01 000,01 000,0Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendIn de Miljoenennota 1997 is geraamd dat de Staat, uit hoofde van de tussenuitspraak
in de Common-Area-arbitrage, in 1996 in totaal 2750 miljoen van NAM en EBN
zal ontvangen (1950 miljoen niet-belastingmiddelen en 800 miljoen VpB-opbrengsten).
De Staat heeft in 1996 885,6 miljoen aan niet-belastingmiddelen en 1111
miljoen aan VpB ontvangen, hetgeen leidt tot een daling van de ontvangstenraming
met 1064,4 miljoen in 1996. In 1997 zal de NAM aan de Staat 509 miljoen aan
niet-belastingmiddelen afgedragen.Door een lagere raming van het afzetvolume ten opzichte van het Plan van
gasafzet 1990, zijn de ramingen voor de opbrengsten uit extra export aardgas
in 1998 en latere jaren neerwaarts bijgesteld met 100 miljoen. Door een hogere
dollarkoers en een koude winter kon de raming voor 1997 opwaarts worden bijgesteld
met 200 miljoen.Vanaf 1998 wordt jaarlijks een half mijard van de binnenlandse gasbaten
ten gunste van het FES gebracht ten behoeve van structuurversterking. AOW-SPAARFONDS i.o.  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997               Niet
tot een ijklijn behorend       rente over rijksbijdrage
aow-spaarfonds 1998  46,9149,3266,4385,6 rijksbijdrage 1997 750,01 500,01 500,01 500,01 500,0           750,01 546,91 649,31 766,41 885,6         Extrapolatie      2 012,9        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,0750,01 546,91 649,31 766,41 885,6 STAND
MILJOENENNOTA 19980,0750,01 546,91 649,31 766,41 885,62 012,9Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendTen behoeve van de toekomstige financiering van de AOW is door het kabinet
een AOW-Spaarfonds in het leven geroepen. Vanaf de begroting van SZW worden
hier bijdragen geleverd in de vorm van jaarlijkse stortingen. De eerste storting
in het fonds bedroeg 750 miljoen in 1997 en 1,5 miljard structureel. Daarnaast
ontvangt het fonds rentebaten over het opgebouwde vermogen. Deze baten worden
aan het fondsvermogen toegevoegd. ARBEIDSVOORWAARDEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997153,41 471,93 417,05 312,37 313,39 139,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       macro-economische ontwikkeling 65,7361,4447,3496,1643,6 onderuitputting– 139,4      specifieke afdrachtskorting0,00,0– 22,5– 25,6– 25,7– 23,6         diversen – 20,02,910,55,41,2 Sociale
zekerheid                diversen2,33,4– 45,9– 46,4– 46,7– 47,1 Zorg       diversen– 42,35,516,521,330,341,2          – 179,454,6312,4407,1459,4615,3         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       intertemporele compensatie cao onderwijs  – 153,0– 123,0127,0131,0 intertemporele compensatie cao sector rijk – 81,243,338,1   wachtgelden – 45,0– 117,0– 117,0– 117,0– 117,0         diversen   – 40,0– 40,0– 40,0 Sociale
zekerheid        diversen – 9,7– 10,1– 18,4– 26,5– 30,5           –
135,9– 236,8– 260,3– 56,5– 56,5         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        loonbijstelling 1997 – 692,1– 832,2– 848,6– 791,8– 789,4 naar oc&w: overboeking cao o&w  – 282,0– 319,0– 587,0– 591,0         diversen25,5– 13,5– 17,6– 47,3– 48,7– 48,6 Sociale
zekerheid                diversen – 90,7– 87,7– 86,9– 86,0– 85,4 Zorg       diversen – 13,2– 25,1– 30,7– 34,4– 32,6          25,5– 809,5– 1 244,6– 1 332,5– 1 547,9– 1 547,0         Niet
tot een ijklijn behorend       diversen0,4– 175,7– 203,3– 192,4– 176,4– 156,6          0,4– 175,7– 203,3– 192,4– 176,4– 156,6         Extrapolatie      10 087,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 153,4– 1 066,5– 1 372,0– 1 378,1– 1 321,5– 1 144,7 STAND
MILJOENENNOTA 19980,0405,42 045,03 934,25 991,87 994,910 087,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe actuele inzichten in de macro-economische ontwikkeling, zoals gepubliceerd
in het Macro-Economische Verkenning 1998 leiden tot een bijstelling
van de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden op de budgetdisciplinesectoren
Rijksbegroting in enge zin, Sociale Zekerheid en Zorg (contractloon, incidenteel
en premiestelling).Als gevolg van de realisatie 1996 is een bedrag van 139,4 miljoen in dat
jaar vrijgevallen.De specifieke afdrachtskorting (SPAK) leidt tot een besparing op de loonkosten
van de werkgevers in de overheidssectoren van ruim 20 miljoen vanaf 1998. Beleidsmatige mutatiesOm het specifieke kasritme van de CAO sector Onderwijs & Wetenschappen
te volgen dient binnen de aanvullende post een intertemporele compensatie
plaats te vinden. Dit betekent dat de raming voor de jaren 1998 en 1999 verlaagd
is en voor de jaren 2000 en 2001 verhoogd.Ook de onlangs afgesloten CAO sector Rijk heeft als gevolg van het specifieke
kasritme tot een intertemporele compensatie op de aanvullende post geleid.
Dit betekent dat de raming voor het jaar 1997 verlaagd is en voor de jaren
1998 en 1999 verhoogd.Op het onderdeel wachtgelden van de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden is mede op grond van de realisatie in 1995 en 1996 besloten de raming
met ingang van 1997 structureel neerwaarts bij te stellen. OverboekingenDe post Loonbijstelling 1997 betreft de overboeking naar de departementen
van de loonindexatie. De begrotingen 1997 en de ontwerp-begrotingen 1998 worden
met deze overboeking op het loonprijspeil 1997 gebracht.Vanaf de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden worden middelen
overgeboekt om de sector Onderwijs en Wetenschappen op het verplichtingenniveau
van de reeds afgesloten en tot eind 1998 lopende CAO gebracht. In deze overboeking
is rekening gehouden met de eerdergenoemde intertemporele compensatie. KOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING AKW  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19972,3299,8– 173,763,9379,1697,9         Mee-
en tegenvallers       Sociale zekerheid        nominale
ontwikkeling 13,2187,0334,4356,7339,6 diversen– 2,3– 1,40,0– 0,1– 0,1– 0,1          – 2,311,8187,0334,3356,6339,5         Beleidsmatige
mutaties       Sociale zekerheid        volledige
koppeling 1998  155,4178,7181,7185,5 diversen 8,324,343,967,190,4           8,3179,7222,6248,8275,9         Overboekingen       Sociale
zekerheid        van aanvullende post naar begroting tranche
1997 – 319,9– 374,0– 352,4– 357,5– 360,8           – 319,9– 374,0– 352,4– 357,5– 360,8         Extrapolatie      1 312,3Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 2,3– 299,8– 7,3204,5247,9254,6 STAND
MILJOENENNOTA 19980,00,0– 181,0268,4627,0952,51 312,3Uitgaven Mee- en tegenvallersDe nominale ontwikkeling behelst mutaties in alle begrotingsgefinancierde
regelingen van de sociale zekerheid. Zij vloeien onder andere voort uit wijzigingen
in het prijsindexcijfer van de binnenlandse consumptie en in de WKA-index. Beleidsmatige mutatiesIn de Miljoenennota 1997 is voor de ramingen 1998 uitgegaan van een halve
koppeling voor zowel de uitkeringen aan de ontwikkeling van de contractlonen
als de kinderbijslaguitkeringen aan het prijsindexcijfer. Thans heeft de regering
besloten de uitkeringen volledig te koppelen. Dit resulteert in een bijstelling
van de raming met ongeveer 155 miljoen in 1998 en ruim 180 miljoen structureel
in latere jaren. OverboekingenDe kinderbijslag wordt jaarlijks aangepast aan de ontwikkeling van het
binnenlands consumptieprijspeil. De gepresenteerde overboeking betreft de
toevoeging van deze raming aan de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Daarnaast voorziet de overboeking in het op het prijspeil brengen van de begrotingsgefinancierde
uitkeringen. PRIJSBIJSTELLING/INDEXERING WSF  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19970,0769,01 864,73 061,64 280,25 523,6         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       macro mutatie – 12,118,9– 12,611,4127,1 macro mutatie 1997 108,1115,295,5119,3162,2         macro mutatie 1998 ev  – 288,4– 320,1– 354,2– 393,5 Zorg       diversen 1,3– 0,8– 1,0– 1,0– 1,0           97,3– 155,1– 238,2– 224,5– 105,2         Beleidsmatige
mutaties       Sociale zekerheid        diversen – 1,1– 3,5– 5,9– 8,4– 11,0           – 1,1– 3,5– 5,9– 8,4– 11,0         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar ocw: indexering studiefinanciering – 28,2– 23,9– 30,2– 28,2– 28,2         uitdeling prijsbijstelling tranche 1997 – 746,0– 744,1– 742,7– 752,1– 758,7 Zorg       diversen – 5,2– 5,0– 4,8– 4,9– 4,8           – 779,4– 773,0– 777,7– 785,2– 791,7         Niet
tot een ijklijn behorend       macro-mutatie – 13,4– 6,917,9– 14,7– 151,3 naar ocw: indexering studiefinanciering – 31,2– 34,8– 38,6– 40,8– 40,2 diversen – 41,1– 66,8– 76,9– 87,4– 98,7          0,0– 85,7– 108,5– 97,6– 142,9– 290,2         Extrapolatie      5 551,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 19970,0– 769,0– 1 040,1– 1 119,3– 1 160,7– 1 198,1 STAND
MILJOENENNOTA 19980,00,0824,61 942,33 119,54 325,55 551,6Uitgaven Mee- en tegenvallersOp basis van de MEV en de nieuwste inzichten ten aanzien van de studentenaantallen
is de uitgavenraming op de aanvullende post Indexering WSF in de periode 1997–2000
neerwaarts bijgesteld. De verhoging in het jaar 2001 betreft een technische
correctie op de raming bij Miljoenennota 1997, aangezien bij het opstellen
van de raming geen rekening was gehouden met de omzetting van niet-relevante
(leen-) naar relevante (beurs-)uitgaven voor de studenten die onder het regime
van de prestatiebeurs in dit jaar afstuderen en voldoen aan de gestelde prestatienorm.Ook de raming van de prijsbijstelling is ten opzichte van de Miljoenennota
1997 op basis van de MEV neerwaarts bijgesteld. De neerwaartse bijstelling
betekent dat wordt verwacht dat de prijzen minder snel stijgen dan bij de
Miljoenennota 1997 nog werd aangenomen. OverboekingenDe tranche 1997 van de indexering studiefinanciering is overgeboekt naar
de begroting van OCenW.De tranche 1997 van de prijsbijstelling is overgeboekt naar de diverse
begrotingen. Niet tot een ijklijn behorendOp basis van MEV en de nieuwste inzichten in de studentenaantallen is
de niet-relevante uitgavenraming op de aanvullende post Indexering WSF ten
opzichte van de stand Miljoenennota 1997 bijgesteld. Daarnaast leidt het lagere
opnamepercentage van studieleningen door studenten tot een neerwaartse bijstelling
van de raming. De relatief forse verlaging in het jaar 2001 betreft een technische
correctie op de raming bij Miljoenennota 1997, aangezien bij het opstellen
van de raming geen rekening was gehouden met de omzetting van niet-relevante
(leen-) naar relevante (beurs-)uitgaven voor de studenten die onder het regime
van de prestatiebeurs in dit jaar afstuderen en voldoen aan de gestelde prestatienorm.De tranche 1997 van de indexering van de niet-relevante studieleningen
is overgeboekt naar de OCenW-begroting. BELASTINGAFDRACHTEN AAN DE EUROPESE UNIE  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 19977 498,07 475,07 282,07 127,07 427,07 773,0         Mee-
en tegenvallers       Rijksbegroting in enge zin       btw-afdrachten– 305,2145,0240,0168,0145,0151,0 invoerrechten– 147,8– 200,0– 240,0– 388,0–  524,0– 548,0          – 453,0– 55,00,0– 220,0– 379,0– 397,0         Extrapolatie      7 720,0Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 453,0– 55,00,0– 220,0– 379,0– 397,0 STAND
MILJOENENNOTA 19987 045,07 420,07 282,06 907,07 048,07 376,07 720,0Uitgaven Mee- en tegenvallersDe neerwaartse bijstelling van de BTW-afdrachten van circa 305 miljoen
in 1996 vloeit voort uit het nieuwe Eigen-Middelenbesluit, waardoor een verschuiving
plaatsvond van BTW-afdrachten naar BNP-afdrachten. De opwaartse bijstellingen
vanaf 1997 zijn het gevolg van de verwachte hogere macro-economische groei.Gemaakte afspraken bij de GATT/WTO over verlagingen van de tarieven hebben
tot gevolg dat de invoerrechten in de loop der jaren steeds meer teruglopen. NADER TE BEPALEN  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997– 676,736,7599,5811,11 065,21 122,7         Beleidsmatige
mutaties       Rijksbegroting in enge zin       behoedzaamheidsreserve gf/pf  500,0500,0500,0500,0 bijstelling behoedzaamheidsreserve  60,2    bijstelling reservering fiscale uitvoeringskosten 31,235,99,7   co2-projecten 2,046,0126,0164,0188,0 dividendderving – 58,4– 122,9– 122,9– 122,9– 122,9 eindejaarsmarge – 313,70,020,025,021,9 lager geraamde leerplichtige kinderen van asielzoekers  – 26,5– 46,6– 59,5– 64,7 nmp3/co2/nox  10,040,060,08 0,0 raming relevant effect afkoop objectsubsidies  – 97,0– 57,012,037,0 realisatie eindejaarsmarge634,9      vrijval fiscale uitvoeringskosten– 25,8              diversen– 10,090,0142,9176,0125,576,0 Sociale
zekerheid                diversen56,7– 67,8     Zorg       diversen24,4– 101,5              680,2– 418,2548,6645,2704,1715,3         Overboekingen       Rijksbegroting
in enge zin        naar biza: van cluster i; tbv langdurig
werklozen  – 75,0– 154,0– 150,0– 154,0 naar biza: van cluster ii  – 67,0– 67,0– 67,0– 67,0 naar ez: van cluster iii; top-instituten/elektronische sw  – 45,0– 90,0– 90,0– 90,0 naar financien: van fiscale uitvoeringskosten– 3,5– 63,3– 61,1– 41,5– 24,9– 2 4,9 naar justitie: van cluster ii  – 33,0– 33,0– 33,0– 33,0 naar ocw: van parkeerpost asielzoekers  – 83,5– 68,4– 55,5– 50,3 naar vrom: van cluster v; normhuurcompensatie  – 24,0– 50,0– 50,0– 50,0         diversen 67,9– 71,6– 61,6– 61,6– 61,6 Zorg       cluster 1: extra werkgelegenheid langdurig werklozen  – 80,0– 162,0– 157,0– 161,0          – 3,54,6– 540,2– 727,5– 689,0– 691,8         Extrapolatie      1 175,3        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997676,7– 413,6– 8,4– 82,315,123,5         STAND
MILJOENENNOTA 1998 (excl. IS)0,0– 376,9607,9728,81 080,31 146,21 175,3Totaal
Internationale samenwerking 4,112,712,70,00,00,0STAND
MILJOENENNOTA 1998 (incl. IS)0,0– 372,8620,6741,51 080,31 146,21 175,3Uitgaven Beleidsmatige mutatiesRijksbegroting in eng zin:In het kader van het onderhandelingsakkoord tussen het Rijk en de VNG
en het IPO is bij het Gemeentefonds en het Provinciefonds (GF/PF) een behoedzaamheidsreserve gecreëerd (zie aldaar). Aangezien deze
reserve beschikbaar moet zijn om aan het Gemeentefonds en het Provinciefonds
toe te delen bij de nacalculatie op basis van de begrotingrealisatie, wordt
deze reserve op deze aanvullende post vastgehouden.Als gevolg van de ontwikkeling van de netto-gecorrigeerde rijksuitgaven
worden de accressen voor het Gemeente- en Provinciefonds bijgesteld. Dientengevolge
wordt tevens de behoedzaamheidsreserve bijgesteld.De reservering voor fiscale wetsvoorstellen is verhoogd, teneinde deze
toereikend te laten zijn voor de verwachte uitvoeringskosten van fiscale wetsvoorstellen.
Met name de stijgende uitvoeringskosten van de Wet Waardering Onroerende Zaken
(WOZ) maken een ophoging noodzakelijk.De gedachte was om vanuit het FES middelen toe te kennen aan CO2-projecten. Doordat de concrete projecten niet onder de reikwijdte van
het FES vallen, zijn nu extra gelden binnen het FES aan de Betuweroute toegevoegd
waardoor reguliere (VenW-)gelden voor de Betuweroute vrijvallen en kunnen
worden overgebracht naar CO2-projecten. De feitelijke reservering
van deze gelden vindt plaats op deze aanvullende post en departementen die
de CO2-projecten uitvoeren kunnen een beroep doen op de aanvullende
post.Binnen deze aanvullende post bestaat een reservering in het kader van
de dividendderving samenhangende met de geraamde privatiseringen in 1996 en
1997 (zie ook de niet-belastingontvangsten). De feitelijke verlaging van de
dividendramingen vindt thans op de begrotingen van Financiën (verkoop
obligatielening ING Groep NV), van Verkeer en Waterstaat (verkoop KLM), van
Economische Zaken (verkoop DAF in 1996 en verkoop Alpinvest) plaats. De geraamde
dividendderving wordt hiervoor aangepast.Evenals in voorgaande jaren wordt technisch verondersteld dat gelden onbesteed
zullen blijven van eenzelfde omvang als de toevoegingen aan de begrotingen
1997 in verband met de eindejaarsmarge 1996. (Deze veronderstelling is neergelegd
in de brief «Begrotingsproces en -systematiek».) Er is daarom
een correctieboeking verwerkt op de aanvullende post, die even groot is als
het totaal van de mutaties eindejaarsmarge op de begrotingen (inclusief de
eindejaarsmarge respectievelijk de bandbreedtesystematiek voor het rijksbegrotingsdeel
van de sociale zekerheid en het Budgettair Kader Zorg en voor de homogene
groep Internationale Samenwerking).De gereserveerde middelen voor leerplichtige asielzoekers en VVTV'ers
zijn vanaf de Miljoenennota 1997 op deze aanvullende post geraamd. De geraamde
middelen voor 1998 en later zijn voor zover benodigd overgeboekt naar OCW
(zie bij de overboekingen) en het restant valt thans vrij, omdat er minder
leerplichtige asielzoekers zijn.Voor de reductie van CO2-uitstoot wordt opnieuw een bedrag
van 750 miljoen en voor de reductie van NOx-uitstoot een bedrag van 165 miljoen
ter beschikking gesteld met de in de toelichting aangegeven kasmatige uitfinanciering
in de relevante meerjarenramingen. Deze bedragen zijn vooralsnog op deze aanvullende
post gereserveerd en zullen nader worden verdeeld over de betrokken departementen
VROM, V&W, EZ en LNV.De regering heeft besloten tot de afkoop van de resterende objectsubsidies
volkshuisvesting op de VROM-begroting. Het overleg op de afkoop is nog gaande.
Voor het relevante deel van de uitgaven (o.a. rentevergoeding afkoopsom, reguliere
bijdrage NWI's, reguliere subsidiebetalingen, rentegevolgen voor de staatsschuld)
is op deze aanvullende post een voorziening opgenomen. Aangezien het overleg
over de afkoop nog niet is afgerond, is er nog geen rekening gehouden met
de effecten van de afkoop voor de objectsubsidies volkshuisvesting zelf. Dit
betreft het niet-relevante deel van de afkoopsom.De bij de Voorjaarsnota 1996 verwerkte ramingsveronderstelling voor wat
betreft de eindejaarsmarge is uiteindelijk ook in 1996 gerealiseerd.De op deze aanvullende post geraamde fiscale uitvoeringskosten voor 1996
zijn niet geheel benodigd geweest en vallen daarom vrij. OverboekingenDe overboekingen van de nog resterende clustergelden uit deze aanvullende
post naar de verschillende begrotingen worden op de desbetreffende begrotingen
toegelicht.Vanuit de op deze aanvullende post geraamde fiscale uitvoeringskosten
wordt een bedrag overgeboekt naar de begroting Financiën.De geraamde middelen voor het onderwijs aan leerplichtige asielzoekers
en VVTV'ers zijn overgeboekt naar de begroting van OCW. NADER TE BEPALEN  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 19971 500,01 050,050,020,00,00,0         Niet
tot een ijklijn behorend       opbrengst uit hoofde van
verkoop aandelen alpinvest – 275,0     opbrengst uit hoofde van verkoop aandelen daf– 315,7      opbrengst uit hoofde van verkoop aandelen klm – 990,0     opbrengst uit hoofde van verkoop ing obligatielening – 316,0     taakstelling niet-microlastenontvangsten– 1 184,31 128,1              – 1 500,0– 452,9             Extrapolatie      0,0        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997– 1 500,0– 452,90,00,00,00,0 STAND
MILJOENENNOTA 19980,0597,150,020,00,00,00,0Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorendDe geraamde ontvangstenpost buiten de sfeer van de microlasten (tevens
niet relevant voor het beleidsrelevant tekort) is in 1996 met uitzondering
van de opbrengst van de verkoop van aandelen DAF (van 315,7 miljoen), goudverkoop
en de verkoop aandelen springstoffabriek niet gerealiseerd. Daarom is de taakstelling
voor 1997, die bij de Miljoenennota 1997 voor 1997 was geraamd op 1 miljard,
verhoogd met het niet-gerealiseerde deel van de taakstelling uit 1996.De verhoogde ontvangstenpost buiten de sfeer van de microlasten voor 1997
wordt deels gerealiseerd via de verkoop aandelen KLM en Alpinvest en de verkoop
van een obligatielening ING Groep NV. CONSOLIODATIE  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 1997– 7 000,6– 7 297,4– 8 036,1– 8 215,1– 8 523,7– 7 421,7         Desalderingen       Rijksbegroting in enge
zin        bijstelling ivm fes en isf76,6– 57,3– 791,6– 1 466,2– 1 227,1– 2 330,4 diversen26,5               103,1– 57,3– 791,6– 1 466,2– 1 227,1– 2 330,4         Extrapolatie      – 9 180,1        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997103,1– 57,3– 791,6– 1 466,2– 1 227,1– 2 330,4 STAND
MILJOENENNOTA 1998– 6 897,5– 7 354,7– 8 827,7– 9 681,3– 9 750,8– 9 752,1– 9 180,1Uitgaven DesalderingenDe bijstelling van de post Consoliodatie (uitgaven en ontvangsten)
houdt verband met een aanpassing van de onderlinge bijdragen tussen de begrotingen
en met de bijdragen van het FES aan andere begrotingen. Tevens leidt de nieuwe
begrotingsindeling van Verkeer en Waterstaat van 1997 op 1998 tot een wijziging
in de bijdrage van deze begroting aan het Infrastructuurfonds. SOCIALE ZEKERHEID  1996199719981999200020012002        UITGAVEN               STAND
MILJOENENNOTA 199798 433,0100 077,2100 826,8101 327,2102 904,8104 643,8         Mee-
en tegenvallers       nominale ontwikkeling12,44,81 010,91 814,32 063,42 130,7 prijsontwikkeling arbeidsongeschiktheidsuitkeringen– 282,2– 397,2– 448
,4– 482,3– 536,6– 587,8 prijsontwikkeling vangnet ziektewet– 108,0– 124,0– 115,0– 115,0– 115,0– 115
,0  prijsontwikkeling werkloosheidsuitkeringen197,9107,8117,349,158,2293,0 prijsontwikkeling ziektewetuitkeringen117,1– 53,0– 48,1– 55,1– 61,9– 62,1 verhoging SPAK0,00,0– 68,2– 69,3– 65,1– 67,1 volume-ontwikkeling arbeidsongeschiktheidsuitkeringen100,5– 5,4– 11,2245,6571,0744,0 volume-ontwikkeling sociale voorzieningen138,7– 48,6– 51,8– 40,0– 61,9– 57,1 volume-ontwikkeling vangnetuitkeringen– 148,0198,2205,1205,0205,0205,
0  volume-ontwikkeling werkloosheidsuitkeringen604,0905,0670,01 011,41 062,3978,9 volume-ontwikkeling ziektewetuitkeringen– 20,1– 71,0– 87,0– 87,0– 87,0– 87,0 diversen– 183,2252,1– 204,6– 303,5– 287,9– 221,0          429,1768,7969,02 173,22 744,53 154,5         Beleidsmatige
mutaties       afschaffing perceptiekosten volksverzekeringen  – 402,0– 402,0– 402,0– 402,0 besparingen wet op de reintegratie  – 44,3– 129,9– 216,8– 297,6 elektronisch gegevensverkeer (cvcs) 25,0     invoering nieuwe wet sociale werkvoorziening 83,8     invoering wet inschakeling werkzoekenden 20,0522,6568,6570,0576,7 koopkrachttoeslag individuele huursubsidie 51,0     motie giskes 30,030,030,030,030,0 niet herkeuren cohort 97/98 (aaw/wao) 6,016,018,941,277,4 uitkeringen tijdens detentie: besparingen  – 41,9– 41,9– 41,9– 41,9 verhoging kinderbijslag  75,0100,0100,0100,0 verkorting wachtlijsten  53,053,053,053,0 verlenging tijdelijke regeling vervoersvoorziening wvg  50,0    volledige koppeling 1998  776,7847,1857,2858,5 wetsvoorstel loopbaanonderbreking  40,079,0119,0159,0 besparing loopbaanonderbreking  – 40,0– 70,8– 106,7– 143,0 wet op de reïntegratie  113,0113,0113,0113,0 diversen339,7– 42,1– 80,1– 98,5– 62,8– 33,1          339,7173,71 068,01 066,51 053,21 050,0         Overboekingen       diversen     – 0,1               – 0,1         Extrapolatie      111 401,6Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997768,8942,42 037,03 239,73 797,84 204,6 STAND
MILJOENENNOTA 199899 201,8101 019,6102 863,8104 566,9106 702,6108 848,4111 401,6Uitgaven Mee- en tegenvallersDe jongste inzichten van het CPB inzake de ontwikkeling van indices, belastingen
en premies leiden tot een nominale bijstelling van de begrotings- en premiegefinancierde
uitgaven van de sociale zekerheid. In concreto spelen de wijziging van het
koppelingspercentage (WKA) en de wijzigingen in het bruto-nettotraject
van de netto-netto gekoppelde uitkeringen de voornaamste rol in deze mutatie.De gemiddelde prijs van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en de vangnetuitkeringen –
de Ziektewet voor onder andere zwangere vrouwen en tijdelijk personeel –
is op grond van gegevens van het LISV neerwaarts bijgesteld. De gemiddelde
prijs van de werkloosheidsuitkeringen en de ziektewetuitkeringen is opwaarts
bijgesteld. Ook deze bijstellingen volgt uit de meest recente gegevens van
het LISV.De verhoging van de specifieke afdrachtskorting (SPAK) leidt tot een meevaller
van ruim 68 miljoen vanaf 1998, doordat de SPAK ook van toepassing is op de
WIW.Realisatiecijfers hebben geleid tot een eenmalige aanpassing van het volume
van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen in 1996. Voor de jaren na 1998 geven
recente ontwikkelingen aanleiding de ramingen opwaarts bij te stellen. Sinds
enkele maanden stijgt het volume van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
weer.De volumeontwikkeling sociale voorzieningen laat in 1996 een tegenvallende
en vanaf 1997 een meevallende ontwikkeling zien. Vanaf 1997 is enerzijds sprake
van hogere uitgaven door een toenemend beroep op bijstand door 65-plussers
met een onvolledige AOW-opbouw (Algemene Ouderdoms Wet). Anderzijds leidt
de meevallende macro-economische werkloosheidsontwikkeling tot een neerwaartse
aanpassing van de volumeramingen voor het Gemeentelijk Werkfonds en de Algemene
Bijstandswet met ingang van 1997.Realisatiecijfers hebben aanleiding gegeven het volume van de vangnetregeling
in 1996 neerwaarts bij te stellen. Vanaf 1997 zijn de ramingen – eveneens
naar aanleiding van realisatiecijfers – opwaarts bijgesteld.Het volume van de werkloosheidsuitkeringen heeft in 1997 een aantal forse
tegenvallers laten zien. De oorzaak voor deze tegenvallende ontwikkeling is
gelegen in het feit dat de groei in werkgelegenheid zich in de loop der jaren
in steeds geringere mate vertaalt naar een daling van het aantal uitkeringen.
Mensen zonder uitkering, zoals schoolverlaters en herintredende vrouwen, lijken
het meest te profiteren van de opleving in de economie.Het volume van de ziektewetuitkeringen is in 1996 en in 1997 op grond
van realisatiecijfers neerwaarts bijgesteld. Beleidsmatige mutatiesDe vergoeding van de sociale verzekeringsfondsen aan de belastingdienst
voor de heffing van premies wordt afgeschaft (de zogenoemde perceptiekosten),
hetgeen leidt tot lagere uitgaven van deze fondsen en spiegelbeeldig tot lagere
ontvangsten voor de belastingdienst.De Wet op de Reïntegratie maakt het mogelijk dat gedeeltelijk arbeidsongeschikte
bijstanders weer aan het werk gaan. Hierdoor doet zich een besparing voor
de in de bijstandsuitgaven.De elektronische gegevensuitwisseling ten behoeve van het proces Samenwerking
Werk en Inkomen zal worden gefacilieerd door een cliëntvolgcommunicatiestelsel
(CVCS). Ten behoeve van de ontwikkeling van dit stelsel stelt de regering
in 1997 25 miljoen gulden beschikbaar.In verband met de invoeringskosten van de nieuwe Wet Sociale Werkvoorziening
is het budget in 1997 opgehoogd. De extra middelen worden ingezet voor managementondersteuning.Op 1 januari 1998 is het ingaan van de Wet Inschakeling Werkzoekenden
(WIW) voorzien. Op basis van deze wet zal een brede doeluitkering, het zogenaamde
Gemeentelijk Werkfonds, worden ingesteld. In dit fonds wordt een aantal bestaande
geldstromen naar de gemeenten gebundeld. In totaal is ruim 1,7 miljard gulden
gemoeid met de nieuwe regeling. Deze middelen worden overgeheveld vanuit diverse
regelingen, zoals de Banenpools, de Jeugdwerkgarantiewet en
de Algemene Bijstandswet. Daarnaast zijn ook middelen uit het Fonds Sociale
Vernieuwing en van de arbeidsvoorzieningsorganisatie aan het nieuwe fonds
toegevoegd. De in het overzicht gepresenteerde mutatie heeft slechts betrekking
op de middelen die vanuit de budgetdisciplinesector Rijksbegroting eng naar
de Sociale Zekerheid worden overgeboekt. De ijklijnen van beide sectoren worden
voor deze overboeking gecorrigeerd.In 1997 heeft de regering 49 miljoen uitgetrokken om aan ontvangers van
individuele huursubsidie een eenmalige koopkrachttoeslag toe te kennen. Daarnaast
is 2 miljoen gulden aan het Gemeentefonds toegevoegd om eigenwoningbezitters
met een minimuminkomen eenzelfde koopkrachttoeslag via de bijzondere bijstand
te doen toekomen.Mede naar aanleiding van de motie Giskes trad dit jaar met terugwerkende
kracht tot 1 januari 1997 de Regeling Tegemoetkoming Onderhoudskosten Thuiswonende
Meervoudig en Ernstig Lichamelijke Gehandicapte Kinderen in werking. De regeling
voorziet in een belastingvrije tegemoetkoming aan de ouders of verzorgers
van deze kinderen. Afhankelijk van de ernst van de handicap is de hoogte van
de tegemoetkoming respectievelijk fl. 1000,- en fl. 1500,- gulden per jaar.Op verzoek van de Tweede Kamer heeft de regering besloten de herkeuringen
in het kader van de wet Terugdringing Beroep op de Arbeidsongeschiktheidsregelingen
(TBA) niet langer doorgang te laten vinden voor arbeidsongeschikten die de
leeftijd van 45 jaar bereikt hebben. De maatregel leidt tot meer kosten in
de uitgaven voor de AAW en de WAO. Daarnaast doen zich besparingen voor op
het begrotingsartikel inzake de tijdelijke Wet Beperking Inkomensgevolgen
Arbeidsongeschiktheidscriterium (Bia). Per saldo lopen de kosten op van 6 miljoen
in 1997 tot 90 miljoen in 2002.Gedetineerden die een AAW/WAO uitkering, een ANW uitkering of een ZW uitkering
ontvangen, zullen die in de toekomst tijdens hun detentie moeten inleveren.
De bepalingen die hiermee gemoeid zijn, worden geraamd op bijna 42 miljoen
structureel.Voor alle gezinnen met kinderen heeft de regering voorzien in een verhoging
van de kinderbijslag. Structureel is hiermee een bedrag van 100 miljoen gemoeid.
Vanwege de betalingssystematiek per kwartaal is voor 1998 een bedrag benodigd
van 75 miljoen.Ter verkorting van de wachtlijsten bij de WSW stelt de regering een bedrag
van 53 miljoen beschikbaar. Via de anticumulatiebaten vloeit 13 miljoen meer
terug in 's Rijks kas, waardoor het netto bedrag 40 miljoen bedraagt.In afwachting van de resultaten van de tweede evaluatie van de Wet Voorzieningen
Gehandicapten (WVG) wordt de tijdelijke regeling vervoersvoorzieningen WVG
met een jaar verlengd. De regeling voorziet in een middelentoekenning aan
gemeenten ten behoeve van inwoners van AWBZ-instellingen.In de Miljoenennota 1997 werd voor 1998 nog uitgegaan van een halve koppeling
van de uitkeringen aan de ontwikkeling van de contractlonen. Binnen de wettelijke
kaders (WKA) noopt de thans voor 1998 geraamde i/a-ratio tot een volledige
koppeling. De ramingen zijn derhalve bijgesteld met 777 miljoen in 1998 en
circa 850 miljoen structureel.Het wetsvoorstel loopbaanonderbreking voorziet in de mogelijkheid tijdelijk
verlof op te nemen waarbij van overheidszijde een uitkering wordt verstrekt.
Op de plaats van de verlofganger kan eveneens tijdelijk een werkloze aan de
slag.Met de Wet op de Reïntegratie wil de regering de arbeidsmarktpositie
van gedeeltelijk arbeidsongeschikten versterken. De financiering van de nieuwe
wet vindt – wat betreft de premiesector – plaats vanuit een nieuw
op te richten Reïntegratiefonds. Hierin wordt bovenop de bestaande budgetten
voor reïntegratie 68 miljoen gulden gestort. Daarnaast wordt eveneens
68 miljoen gulden toegevoegd aan het Gemeentelijk Werkfonds. Deze
middelen worden speciaal gereserveerd ten behoeve van de bemiddeling van arbeidsgehandicapte
bijstandsgerechtigden. De extra middelen die de regering ten behoeve van de
Wet op de Reïntegratie heeft gereserveerd bedragen aldus 146 miljoen.
Daarnaast wordt vanuit de sociale fondsen structureel 33 miljoen overgeheveld
naar de rijksbijdrage aan de Arbeidsvoorzieningsorganisatie. Voor deze laatste
mutatie worden de ijklijnen van de sectoren Rijksbegroting eng
en Sociale zekerheid gecorrigeerd. SOCIALE ZEKERHEID  1996199719981999200020012002        NIET-BELASTINGONTVANGSTEN               STAND
MILJOENENNOTA 199745,41,6384,6382,6382,6382,6         Mee-
en tegenvallers       diversen172,729,4– 20,8– 15,2– 10,3– 10,2          172,729,4– 20,8– 15,2– 10,3– 10,2         Beleidsmatige
mutaties        diversen – 0,411,911,311,311,3           – 0,411,911,311,311,3         Extrapolatie      391,2        Totaal
mutaties sinds Miljoenennota 1997172,729,0– 8,9– 3,91,01,1 STAND
MILJOENENNOTA 1998218,130,6375,7378,7383,6383,7391,2ZorgTen opzichte van de Miljoenennota 1997 is de presentatie van de zorgsector
gewijzigd. Dit is gedaan om de aansluiting tussen de Miljoenennota en het
Jaaroverzicht Zorg (JOZ) te verbeteren. De weergave van uitgaven en ontvangsten
komt nu overeen met die in het JOZ 1998. Dit betekent enerzijds dat de gedesaldeerde
rijksbijdragen (in de vorige Miljoenennota kwamen deze zowel voor aan de uitgavenkant
van het begrotingsgefinancierde deel als aan de ontvangstenkant van het premiegefinancierde
deel) niet meer in het overzicht voorkomen. Anderzijds betekent het dat enkele
posten nu gedesaldeerd zijn opgenomen, die dat vorig jaar niet waren. Het
gaat om uitgaven in het JOZ die niet relevant zijn voor het Budgettair Kader
Zorg (BKZ), omdat de minister van VWS hiervoor niet de primaire verantwoordelijkheid
draagt. De vier grootste posten zijn:– de bijdrage van het ministerie van OCW aan de academische ziekenhuizen
(1998: 827 miljoen, ondergebracht in de sector Curatieve Somatische Zorg);– de GGD's (1998: 544 miljoen, ondergebracht in de sector Preventieve
Zorg);– het Algemeen maatschappelijk werk (1998: 234 miljoen, ondergebracht
in de sector Curatieve Somatische Zorg) en– de Consultatiebureau's voor alcohol en drugs (1998: 126 miljoen,
ondergebracht in de sector Geestelijke Gezondheidszorg).Door de totalen van uitgaven en ontvangsten zoals hieronder gepresenteerd,
te salderen, wordt het totaal van de (netto) uitgaven verkregen dat relevant
is voor het BKZ. Dit totaal wordt ook toegelicht in hoofdstuk 3 en Bijlage
2 van de Miljoenennota. ZORG  1996199719981999200020012002UITGAVEN               STAND
JAAROVERZICHT ZORG 199761 63463 35165 86569 04372 11372 343         Mee-
en tegenvallers                Nominaal441871111111112119 Volumeontwikkeling geneesmiddelen230230230230230230 Tandheelkundige Zorg353535353535 Specialistische Tandheelkundige Zorg– 39– 39– 39– 39– 39– 39 Vertraging bouw– 71– 264– 162– 40– 40– 40 Technisch statistisch– 271– 258– 114– 58– 58– 58 Diverse mee- tegenvallers– 126813819434325 Besparingsverlies hulpmiddelen1021066666 Besparingsverlies Sofinummer AWBZ  50     Inzet TVK-reserve
besparingsverliezen  – 52– 112– 112– 112 Diverse besparingsverliezen 65203203202210  – 961433065306772376                 Beleidsmatige
mutaties        Wachtlijsten Gehandicapten 40100100100100 Wachtlijsten Thuiszorg 25110110110110 Wachtlijsten Geestelijke Gezondheidszorg  25252525 Meer handen aan het bed Verpleeghuizen  80808080 Meer handen aan het bed Verzorgingshuizen  65656565 Meer handen aan het bed Gehandicapten  45454545 Dekking intensiveringen uit groeiruimte  – 108– 108– 108– 108 Nieuwe medicijnen 2080505050  Wachtlijsten
curesector 50      Gebitsprothesen terug in Ziekenfonds 170145145145145 Koopkrachtreparatie eigen bijdragen ZFW  135119119119 Maatregel Apothekers i.v.m. bonussen/kortingen  – 100– 150– 150– 150 Diverse maatregelen  – 91– 91– 91– 91   305486390390390         Technische
mutaties                Overheveling banen langdurig werklozen – 38– 77– 77– 78– 80 Decentralisatie indicatiestelling thuiszorg  – 73– 73– 73– 73 Vervallen inningkosten premies  – 134– 134– 134– 134 Vertraging Waarborgfonds– 120120      TBS-klinieken 1316151313 Desaldering technische ontvangstenmutaties– 11125– 8– 49– 96– 96 Diversen7828202526  – 224128– 248– 298– 342– 343         Extrapolatie     1 36479 426        Totaal
mutaties sinds Jaaroverzicht Zorg 1997– 3215765446227263 78779 426STAND
MILJOENENNOTA/JAAROVERZICHT ZORG 199861 31463 92766 40969 66572 83876 13079 426Uitgaven Mee- en tegenvallersEr doet zich een structurele tegenvaller voor van 110 miljoen als gevolg
van loon- en prijsstijgingen in de zorgsector. De 2 miljard extra in het jaar
2001 moet gezien worden als een extrapolatie die vorig jaar ten onrechte achterwege
is gebleven.Uit de evaluatie van het jaar 1996 blijkt dat het gebruik van geneesmiddelen
230 miljoen hoger is uitgevallen dan was geraamd. Hiertegenover staat een
meevaller bij de ontvangsten (zie ook daar).Bij de Tandheelkundige Zorg doet zich een tegenvaller voor van 35 miljoen.
Daarnaast is er een meevaller bij de Tandheelkundige Specialistische Zorg
van 39 miljoen.Als gevolg van vertragingen bij de bouwprojecten voor de intramurale zorg
treedt voor de jaren 1997 en 1998 een financiële meevaller op van respectievelijk
264 en 162 miljoen. Structureel valt 40 miljoen van de bouwbudgetten vrij.Diverse besparingsverliezen treden op. Voor de jaren 1996 en 1997 treedt
een besparingsverlies op bij de uitvoering van de maatregelen die in de Taskforce
Volumebeheersing en Kostenbeperking zijn afgesproken op het terrein van de
hulpmiddelen. In 1998 wordt een besparingsverlies voorzien als gevolg van
een vertraging bij de inning van de eigen bijdragen in de AWBZ-sector door
het Centraal Administratie Kantoor.Ter compensatie van de diverse besparingsverliezen wordt de voor dit doel
aangehouden reserve in het kader van de Taskforce Volumebeperking en Kostenbeheersing
ingezet. Beleidsmatige mutatiesIn de caresectoren zijn structurele maatregelen genomen om de wachtlijsten
te verkorten en «meer handen aan het bed» te krijgen.Uit de jaarlijkse 1,3% groeiruimte van de zorgsector wordt 108 miljoen
ingezet voor de financiering van de hierboven genoemde intensiveringen in
de caresector.Voor nieuwe geneesmiddelen is structureel 50 miljoen toegevoegd. In 1997
en 1998 komen daar respectievelijk 20 en 30 miljoen bij voor het gebruik van
taxoïden.In 1997 is eenmalig 50 miljoen extra ingezet voor verkorting van de wachtlijsten
in de curesector, gefinancierd uit onderuitputting op de begroting 1996 van
VWS.Per 1 januari 1997 is de vergoeding voor gebitsprothesen alsnog teruggekeerd
in de Ziekenfondswet. Structureel gaat het om 145 miljoen extra zorguitgaven.In 1997 is via de Sociale Zekerheidsuitgaven de koopkrachtreparatie gefinancierd
die samenhing met de introductie van de eigen bijdragen Ziekenfondswet. Voor
de jaren 1998 en later wordt deze reparatie rechtstreeks uit de Zorgsector
betaald. Met ingang van 1998 wordt de «inkoopvergoeding geneesmiddelen
apotheekhoudenden» verlaagd in verband met de kortingen en bonussen
die apotheekhoudenden ontvangen van de groothandel. Deze maatregel geeft een
besparing van 100 miljoen in 1998 en structureel 150 miljoen. Technische mutatiesMutaties zijn onder de rubriek technisch gerangschikt als ze geen mutatie
teweegbrengen ten opzichte van het BKZ. Tegenover de in deze rubriek genoemde
verlagingen of verhogingen van de zorguitgaven staan dus even grote verlagingen
of verhogingen van het BKZ.Van de banen voor langdurig werklozen voor de zorgsector is uit de tranche
1997 het budget voor circa 2000 banen overgeheveld naar de gemeenten.Met ingang van 1998 zal de indicatiestelling voor de thuiszorg worden
uitgevoerd door de gemeenten. De uitgaven voor de zorg worden hierdoor structureel
verlaagd met 73 miljoen.De regering heeft besloten de vergoeding van de kosten die de Belastingdienst
maakt voor de inning van de premies te schrappen. Hierdoor gaan de zorguitgaven
met ingang van 1998 met 134 miljoen omlaag.Door vertraging bij de instelling van het Waarborgfonds is de storting
van de 120 miljoen garantiegeld van de overheid van 1996 verschoven naar 1997.Voor de capaciteitsuitbreiding van TBS-klinieken zijn extra middelen van
de Rijksbegroting overgeheveld naar de Zorg. De TBS-klinieken worden voor
20% gefinancierd uit de begroting van Justitie en voor 80% uit AWBZ-premies.Onder het kopje Desalderingen is opgenomen het totaal van de technische
mutaties aan de ontvangstenkant. Zorg  1996199719981999200020012002ONTVANGSTEN               STAND
JAAROVERZICHT ZORG 19976 6647 3157 4937 6687 8457 912         Mee-
en tegenvallers                Volume-ontwikkeling geneesmiddelen808080808080 Onderuitputting banen langdurig werklozen 1996  50     Diversen– 25 4075– 21– 85– 82  5512020559– 5– 2         Beleidsmatige
mutaties                Te veel bevoorschotting verzorgingshuizen  27    Eigen bijdrage APZ/PAAZ  20404040 Decentralisatie Zittend Ziekenvervoer   278278278    47318318318         Technische
mutaties                Diversen– 11125– 8– 49– 96– 96  – 11125– 8– 49– 96– 96         Extrapolatie      8 134        Totaal
mutaties sinds Jaaroverzicht Zorg 1997– 561452443282182208 134STAND
MILJOENENNOTA/JOZ 19986 6087 4607 7377 9958 0638 1338 134Ontvangsten Mee- tegenvallersDe tegenvaller bij de uitgaven voor medicijnen (230 miljoen) wordt voor
80 miljoen gecompenseerd door hogere ontvangsten. Deze zijn afkomstig uit
een toename van de eigen betalingen van particulier verzekerden.In 1998 wordt 50 miljoen terugontvangen uit het niet geheel benutte budget
1996 voor banen langdurig werklozen in de zorgsector. Beleidsmatige mutatiesIn 1998 wordt 27 miljoen terugontvangen uit een te hoge bevoorschotting
ten behoeve van verzorgingshuizen. Structureel nemen de ontvangsten met 40
miljoen (in 1998 20 miljoen) toe als gevolg van de maatregel om voor het verbljf
in Algemene Psychiatrische Ziekenhuizen en Psychiatrische Afdelingen in Algemene
Ziekenhuizen een eigen bijdrage in rekening te brengen. Hiermee wordt aangesloten
bij de eigen bijdrage regelingen die in de overige AWBZ-sectoren gelden. Met
ingang van 1999 zal het Zittend Ziekenvervoer worden gedecentraliseerd naar
de gemeenten. De hiermee gemoeide uitgaven zullen wel een onderdeel blijven
van de JOZ-uitgaven maar niet meer van de uitgaven die relevant zijn voor
het BKZ. Door het budget van het ziekenvervoer met ingang van 1999 als ontvangst
te boeken, valt dit bedrag weg in het saldo van uitgaven en ontvangsten. Technische mutatiesHier zijn alle mutaties gerangschikt die niet leiden tot afwijkingen ten
opzichte van het BKZ. Zij zijn dan ook als desaldering bij de uitgaven opgenomen. 6 Interdepartementale beleidsonderzoekenIn deze bijlage wordt ingegaan op de nieuwe ronde interdepartementale
beleidsonderzoeken en op de voortgang van de politieke besluitvorming over
de resultaten van de vorige rondes (1995 en 1996). 1. Interdepartementale beleidsonderzoeken 1997De nieuwe ronde interdepartementale beleidsonderzoeken staat in het teken
van twee thema's, namelijk «Bedrijfsvoering uitvoerende diensten»
en «Financiële vernieuwing».In de nota «Van uitgaven naar kosten»1, waarin het kabinet nadere voorstellen doet om de bedrijfsvoering
van de rijksoverheid te verbeteren, is aangekondigd dat een aantal interdepartementale
beleidsonderzoeken zullen worden uitgevoerd op het terrein van de bedrijfsvoering
van uitvoerende diensten.Doel van de onderzoeken is te bezien, of voor bepaalde uitvoerende diensten
een resultaatgerichte besturingswijze en bedrijfsvoering mogelijk zijn. De
vraag of invoering van een baten-lastenstelsel kan bijdragen aan een doelmatiger
bedrijfsvoering van deze diensten, komt daarbij aan de orde.Ten behoeve van de bedrijfsvoeringsonderzoeken is de nota «Aansturen
op resultaat» opgesteld. Deze nota bevat een conceptueel kader, dat
uitmondt in een stramien voor de afzonderlijke onderzoeken en in een vragenlijst.2Daarnaast is de komende ronde opnieuw gericht op het thema van verbetering
van de financiële prikkels bij de beleidsuitvoering. Hiervoor zij verwezen
naar de notitie «Financiële vernieuwing»3.Voor de nieuwe ronde zijn de volgende onderwerpen geselecteerd.In het kader van het thema «Bedrijfsvoering uitvoerende diensten»:1. Koninklijke Marechaussee2. Belastingdienst3. Bureau voor de Industriële Eigendom4. Algemene Inspectiedienst5. Uitvoeringsorganisatie IHS6. Arbeidsinspectie7. Inspectie Gezondheidsbescherming8. Dienst Gebouwen BuitenlandIn het kader van het thema «Financiële vernieuwing»:9. Arbeidsparticipatie ouderen binnen rijksoverheid10. TBS11. Financieel kader ruimtelijke inpassing infrastructuur12. Benchmarking in de AWBZ13. Internationaal onderwijs14. Vervangingsfonds Primair en Voortgezet Onderwijs Voor uitgebreidere informatie over de nieuwe ronde interdepartementale
beleidsonderzoeken zij verwezen naar de brief van de minister van Financiën
aan de Tweede Kamer van 2 september 1997. 2. Politieke besluitvorming Ronde 1995Bij brief van 10 januari 1997 is de Tweede Kamer geïnformeerd over
de stand van zaken met betrekking tot de politieke besluitvorming over de
rapporten uit de ronde 1995. Met betrekking tot vijf rapporten was de politieke
besluitvorming op dat moment voltooid (de rapporten «Politie»,
«Aanvullende steunverlening ex art. 12 Financiële Verhoudingswet
1984», «Rijkswaterstaat», «Individuele huursubsidie»
en «Europese uitgaven»). Met betrekking tot de overige vijf rapporten
is sindsdien de volgende voortgang geboekt. BasisonderwijsHet rapport is aan de Tweede Kamer aangeboden bij brief van 20 december
1995 van de Minister van Financiën. Het regeringsstandpunt op het rapport
is opgenomen in de brief van de Minister van OCenW van 13 januari 1997 inzake
bestuurlijke krachtenbundeling en vereenvoudiging bekostiging primair onderwijs.4Forensisch-psychiatrische hulpverlening («Doelmatig
behandelen»)Op 20 december 1995 is bij brief van de Minister van Financiën het
rapport naar de Tweede Kamer gestuurd. Het regeringsstandpunt over het rapport
is bij brief van 4 maart 1997 van de Ministers van Justitie en van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport5 naar de Tweede Kamer gezonden. ArbeidsvoorzieningHet rapport is als bijlage opgenomen bij de Memorie van Toelichting op
het wetsvoorstel voor de invoering van de Arbeidsvoorzieningswet 1996.6 In de Memorie van Toelichting is vermeld dat thans
nog niet is voldaan aan een belangrijke voorwaarde voor het inkoopmodel. Deze
voorwaarde houdt in dat de uitkeringsorganen een existentieel belang moeten
hebben bij de uitstroom van moeilijk plaatsbare uitkeringsgerechtigden. Het
thema van financiële prikkels bij de gemeentelijke uitvoeringsorganen
is onderzocht in het interdepartementale beleidsonderzoek naar een alternatief
financieringssysteem voor de uitgaven die gemeenten doen in het kader van
de Algemene Bijstandswet. De regering is van opvatting dat het onderzoek goede
aanknopingspunten biedt voor verbetering van de financiële prikkels maar
acht aanvullend onderzoek nodig (zie hieronder het overzicht van de stand
van zaken van de ronde 1996). RijkshuisvestingHet rapport is aan de Kamer aangeboden bij brief van 20 december 1995
van de Minister van Financiën. Het regeringsstandpunt over het rapport
is opgenomen in de brief van 9 juli 1997 van de Ministers van
VROM en van Financiën over de vernieuwing van het rijkshuisvestingsstelsel.7Beheersstructuur Rechterlijke OrganisatieHet rapport is aan de Tweede Kamer aangeboden bij brief van 15 november
1995 van de Minister van Justitie.8 In deze
brief is een voorlopig regeringsstandpunt opgenomen. Het definitieve regeringsstandpunt
zal worden vastgesteld na ontvangst van het advies van de Adviescommissie
Toerusting en Organisatie van de Zittende Magistratuur. Dit advies zal voor
1 januari 1998 worden uitgebracht. Ronde 1996De stand van zaken met betrekking tot de politieke besluitvorming over
de rapporten uit de ronde 1996 is als volgt. BijstandHet rapport is tezamen met het regeringsstandpunt bij brief van 27 januari
1996 aan de Tweede Kamer aangeboden door de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid.9 Zoals in het regeringsstandpunt
is aangegeven, zullen de analyses in het rapport een belangrijke bijdrage
kunnen leveren aan de verdere ontwikkeling en verbetering van de financiering
van de bijstand. Op dit moment vindt vervolgonderzoek plaats naar de mogelijkheden
voor operationalisering van een financieringssystematiek voor de bijstand
op basis van een objectief verdeelmodel. Naar verwachting is dit onderzoek
rond de jaarwisseling afgerond. De Tweede Kamer zal over de resultaten van
dit onderzoek worden geïnformeerd. De Landelijke Veranderingsorganisatie
bereidt momenteel een «benchmark»-systeem voor, waarbij naar verwachting
op termijn ook de uitvoeringskosten worden betrokken. BodemsaneringBij brief van 19 juni 1997 heeft de Minister van VROM het rapport aangeboden
aan de Kamers der Staten-Generaal.10 In deze
brief is het regeringsstandpunt opgenomen over de vernieuwing van het bodemsaneringsbeleid.
Dit is tot stand gekomen op basis van het rapport van de interdepartementale
werkgroep Bodemsanering, het project Beleidsvernieuwing Bodemsanering (BEVER)
en de tussenresultaten van de Evaluatiecommissie Wet Milieubeheer. NatuurbeheerDe Minister van LNV heeft bij brief van 20 juni 1997 het rapport aangeboden
aan de Tweede Kamer.11 In deze brief is het
regeringsstandpunt opgenomen over dit rapport, alsmede de uitkomsten van het
Programma Beheer. Toekomst StudiefinancieringHet rapport is bij brief van 19 maart 1997 van de minister van Financiën
aan de Kamers der Staten-Generaal aangeboden. Het rapport is mede aangeboden
aan het College Toekomst Studiefinanciering («college- Hermans»).
De uitkomsten van het beleidsonderzoek zullen worden betrokken bij de werkzaamheden
van het college Hermans. In het najaar zal de regering op basis van zowel
het beleidsonderzoek als ook op basis van de rapportage van het College nader
bezien in hoeverre een kabinetsreactie opportuun is. Substitutie van vrijheidsstraffen voor taakstraffenHet rapport is bij brief van 11 juli 1997 van de Minister van Justitie
aangeboden aan de Kamers der Staten-Generaal. In deze brief is een regeringsstandpunt
op hoofdlijnen opgenomen. Samenhang exportinstrumentariumHet rapport is bij brief van 29 augustus 1997 van de Minister van Economische
Zaken aangeboden aan de Kamers der Staten-Generaal.12 In deze brief is het regeringsstandpunt op hoofdlijnen opgenomen. Overige rapportenDe regeringsstandpunten over de rapporten met betrekking tot de overige
onderzoeken, namelijk «Verkeerstoezicht», «Academische ziekenhuizen»
en «Bekostiging van het stads- en streekvervoer» zijn nog niet
gereed en zullen in het najaar met de desbetreffende rapporten naar de Kamers
der Staten-Generaal worden gezonden.Tenslotte verdient het de aandacht dat de laatste twee rondes (1995 en
1996) van interdepartementale beleidsonderzoeken gericht waren op de verbetering
van financiële prikkels in de beleidsuitvoering (financiële vernieuwing)
en dus niet primair tot doel hadden besparingsmogelijkheden te vinden. Uiteraard
leidt verbetering van de prikkels in het uitvoeringsproces wel tot grotere
doelmatigheid, maar de hieruit op termijn voortvloeiende besparingen kunnen
voor het grootste deel alleen pro memorie worden geraamd. 7 Ontwikkelingen in de financiën van de decentrale
overhedenIn deze bijlage worden de ontwikkelingen in de financiën van de provincies,
de gemeenten en de waterschappen besproken. In paragraaf 7.1 wordt ingegaan
op de ontwikkelingen met betrekking tot de drie inkomstenbronnen van provincies
en gemeenten: de eigen inkomsten, de algemene uitkeringen uit het provinciefonds
en het gemeentefonds en de specifieke uitkeringen. In paragraaf 7.2 wordt
ingegaan op de lokale lasten en heffingen. Daarbij komen met name twee onderzoeken
aan de orde die in september aan de Tweede Kamer worden aangeboden: de Monitor
Lokale lasten en de Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen.In paragraaf 7.3 wordt ingegaan op de kapitaaluitgaven van de decentrale
overheden en de financiering daarvan. 7.1 Inkomstenbronnen van provincies en gemeentenIn tabel 7.1.1 is een overzicht opgenomen van de inkomsten van de gemeenten
en provincies uit belastingen en retributies, algemene uitkeringen en specifieke
uitkeringen. Tabel
7.1.1 Inkomstenbronnen van gemeenten en provincies uit belastingen, retributies,
algemene uitkeringen en specifieke uitkeringen; begrotingscijfers 1993%1994%1995%1996%1997          gemeenten5provin-ciestotaal%1. –
Heffingen en rechten13 6515,84 1926,84 6677,65 0667,94 9041855 0898,3–
Eigen belastinggebied24 0656,54 3077,04 5047,35 44348,54 69911305
8299,52. Algemene uitkering317 93928,519 37531,320 09232,720 41331,720 5561 62022 17636,13.
Specifieke uitkeringen37 33159,233 94554,932 21952,433 46652,026 86361 55828 32446,1Totaal62 986100,06 1819100,061 482100,064 388100,057 0224 49361 418100,0Aantal
Specifieke Uitkeringen205 161 143 143   124 1 Wat de gemeenten betreft: rioolrechten, reinigingsrechten/afvalstoffenheffing,
waterverontreinigingsheffing, precariobelasting, begrafenisrechten, bouwleges,
secretarieleges, parkeerbelasting en marktgelden (Bron: Centraal Bureau voor
de Statistiek: «Statistiek der gemeentebegrotingen»). Wat de provincies
betreft: grondwaterheffing/belastingen, waterverontreinigingsheffing, opcenten
omroepbijdrage, leges milieubeheer, overige leges (Bron: Centraal Bureau voor
de Statistiek: «Statistiek der provinciale financiën»).2 Het betreft voor gemeenten: onroerendezaakbelastingen, hondenbelasting,
forensenbelasting, toeristenbelasting, belasting op openbare aankondigingen,
baatbelasting en bouwgrondbelasting (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek:
«Statistiek der gemeentebegrotingen»).Het betreft voor provincies:
de provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting (Bron: Centraal Bureau
voor de Statistiek: «Statistiek der provinciale financiën»).3 Uitgegaan is van de bedragen in de ontwerp-begrotingen van
het gemeentefonds en het provinciefonds, inclusief nota's van wijziging. Het
bedrag voor de algemene uitkeringen is inclusief de integratie-uitkering.4 De meeste provincies hebben de verruiming van het provinciaal
belastinggebied per 1 april 1996 niet in de ontwerpbegrotingen verwerkt; dit
komt tot uitdrukking in de CBS-cijfers. Deze verruiming heeft voor 1996 geleid
tot een verlaging van het provinciefonds met f 562,5 miljoen. Omdat de
verlaging van het provinciefonds wel in de cijfers is verwerkt en de verruiming
van het provinciaal belastinggebied slechts beperkt, geeft het hier gepresenteerde
cijfer een iets vertekend beeld.5 Het gaat hierbij tevens om organen op basis van de Wet Gemeenschappelijke
Regelingen (WGR), Kaderwetgebieden en derden.6 Van dit bedrag gaat circa f 253 miljoen naar WGR-organen,
f 1,7 miljard naar Kaderwetgebieden en f 196 miljoen naar derden.Tabel 7.1.1 laat zien dat het aandeel van de specifieke uitkeringen aanmerkelijk
is afgenomen, vooral ten gunste van de algemene uitkeringen. Vooral de overheveling
van de middelen voor onderwijshuisvesting naar het gemeentefonds en de verschuiving
van de middelen voor bejaardenoorden naar de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten (AWBZ) zijn hiervan de oorzaak. De sterke toename van het aandeel
van de eigen inkomsten van de provincies wordt vooral veroorzaakt doordat
de verruiming van het provinciaal belastinggebied in 1996 pas vanaf april
werd gerealiseerd. Dat betekent dat de effecten van deze verruiming hiervan
voor het eerst volledig doorwerken vanaf 1997. Eigen inkomsten1De eigen inkomsten van de lokale overheden staan in de politieke en publieke
schijnwerpers. In de vorig jaar verschenen Nota Lokale lastendruk2 zijn de lokale lasten geanalyseerd. Een belangrijke
oorzaak van de stijging van de lokale lasten bleek te zijn het geïntensiveerde
milieubeleid en het streven van lokale overheden om de kosten die daarmee
gemoeid zijn voor een groter deel uit de lokale milieuheffingen te bekostigen.De Nota Lokale lastendruk heeft een vervolg gekregen in een drietal onderzoeken:
de Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen, de Monitor Lokale lasten
en een doorlichting van het gemeentelijk heffingsinstrumentarium.3 In paragraaf 7.2 wordt aan de Monitor Lokale lasten
en aan de Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen aandacht besteed.In 1995 is de Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) in werking getreden.
Op basis van de Wet WOZ hanteren alle gemeenten vanaf 1997 een uniforme waardepeildatum
op basis waarvan de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden geheven. Wetsfictiegemeenten
(gemeenten die voor het laatst de onroerende zaken hebben geherwaardeerd in
1992, 1993, 1994 of 1996) hoeven niet te herwaarderen, maar mogen de laatst
vastgestelde waarde hanteren als WOZ-waarde.De eerstvolgende waardepeildatum is 1999 en wordt vanaf 1 januari 2001
voor de heffing van de OZB, alsmede voor de waardemaatstaf in het gemeentefonds,
gehanteerd.Voor zover gemeenten zijn overgegaan op een nieuwe waarde, hebben de verschillende
waardeontwikkelingen van woningen en van niet-woningen en binnen deze categorieën
zelf, geleid tot een verschillende lastenontwikkeling uit hoofde van de OZB
(ofwel een verschuiving van lasten van objecten met een minder dan gemiddelde
waardestijging naar objecten met een meer dan gemiddelde waardestijging).
Gemeenten hebben een aantal mogelijkheden om de lastenverschuivingen te mitigeren:
tariefdifferentiatie OZB tussen woningen en niet-woningen4, toepassing van de ingroeivariant (in enkele jaren toegroeien naar
het nieuwe lastenniveau uit hoofde van de OZB), toepassing van de aftopvariant
(lastenstijging OZB gedurende 4 jaar beperken met een minimum van 30%) en
het toepassen van een woonlastenbenadering (de tarieven voor de lokale milieuheffingen
en voor de OZB in samenhang vaststellen). Voor de huishoudingen
met lage inkomens kunnen gemeenten voorts gebruik maken van het verruimde
kwijtscheldingsinstrumentarium.In het kader van het lastenverlichtingspakket 1998 heeft de regering besloten
de lokale lasten voor burgers en bedrijven te verlagen. De regering heeft
besloten de lastenverlichting gestalte te geven via de lokale milieuheffingen.
Een belangrijke oorzaak van de stijging van de lokale lasten in de afgelopen
jaren is de intensivering van het milieubeleid door het Rijk.Voor burgers wordt voorgesteld de lastenverlichting te realiseren door
jaarlijks voor alle gezinshuishoudingen een gelijk bedrag van f 100,–
in mindering te brengen op de reinigingsheffing. Ter compensatie van de gemeenten
zal structureel een bedrag van f 680 miljoen aan het gemeentefonds worden
toegevoegd. Gemeenten krijgen de wettelijke plicht de vermindering te verstrekken.
De tariefstructuur van de reinigingsheffingen wordt niet aangetast. Gemeenten
houden, net als voorheen, de mogelijkheid om de kosten van afvalverwijdering
volledig uit de reinigingsheffingen te bekostigen.Voor bedrijven stelt de regering twee maatregelen voor. Ten eerste worden
de provinciale en gemeentelijke leges op grond van de Wet Milieubeheer afgeschaft.
Voorts worden de leges voor de beoordeling van bodemsaneringsplannen afgeschaft.
Beide leges vormen een belemmering voor investeringen door bedrijven in een
schoner milieu. Het gemeentefonds en het provinciefonds worden voor het verlies
aan inkomsten gecompenseerd met ca. f 115 miljoen.Tot slot zullen per 1 januari 1998 in het kader van de Telecommunicatiewet
alle kabels ten dienste van telecommunicatie vrijgesteld worden voor de precariobelasting.
De regering heeft besloten dat gemeenten hiervoor gericht en reëel gecompenseerd
zullen worden. Algemene uitkeringen uit het gemeentefonds en het provinciefondsMet ingang van het begrotingsjaar 1995 is, conform het Regeerakkoord,
een start gemaakt met de huidige normeringssystematiek voor het gemeentefonds
en provinciefonds. De groei van de algemene uitkering uit het gemeente- en
provinciefonds wordt sindsdien bepaald door de ontwikkeling van de netto gecorrigeerde
uitgaven van het Rijk. Hiermee is bereikt dat de fondsen zich evenredig en
parallel aan de netto gecorrigeerde rijksuitgaven ontwikkelen. Dit uitgangspunt
wordt door Rijk, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG) gesteund. Ombuigingen en/of beleidsintensiveringen evenals
mee- en tegenvallers op de rijksbegroting hebben dus direct hun effect op
de omvang van de fondsen. In de praktijk blijkt dat de ramingen van de netto
gecorrigeerde rijksuitgaven lopende het jaar nogal sterk kunnen fluctueren.
Bovendien is de praktijk van de afgelopen twee jaar dat het definitieve accres
lager bleek te zijn dan de accressen waarop de gemeenten en provincies waren
bevoorschot, vanwege de onderuitputting op de rijksbegroting. Door deze neerwaartse
aanpassingen laat in het lopende jaar of zelfs na afloop van het jaar wordt
het begrotingsproces van gemeenten en provincies verstoord.In een bestuurlijk overleg van 26 september 1996 met de VNG en het IPO
is afgesproken dat onderzocht zou worden hoe de stabiliteit van de fondsuitkeringen
kan worden verbeterd onder handhaving van de uitgangspunten van de systematiek.
Op 20 maart 1997 is hierover tussen het Rijk, de VNG en het IPO overeenstemming
bereikt. Besloten is om met ingang van het begrotingsjaar 1997 een behoedzaamheidsreserve
te vormen binnen het gemeente- en provinciefonds.Deze reserve houdt in dat een deel van de geraamde fondsuitkeringen door
het Rijk wordt ingehouden, dat wil zeggen niet wordt aangewend voor bevoorschotting
van de gemeenten en provincies. Neerwaartse bijstellingen van de fondsuitkeringen
als gevolg van meevallers op de rijksbegroting kunnen met de aldus gevormde
reserve worden verrekend. Een resterende (positieve of negatieve) reserve
wordt na afloop van het jaar verrekend. Het hanteren van een reserve om bijstellingen
van de fondsuitkeringen op te vangen, leidt tot meer stabiliteit. Op grond
van de ervaringen van de laatste jaren is de behoedzaamheidsreserve vastgesteld
op f 500 miljoen. Als gevolg van de instelling van de behoedzaamheidsreserve
zijn de verplichtingen bedragen voor het gemeente- en provinciefonds hoger
dan de kasbedragen zoals vermeld in tabel 7.1.1.Tevens zullen er voor het lopende jaar na de Voorjaarsnota geen aanpassingen
meer plaatsvinden in de ontwikkeling van de fondsuitkeringen. Eventuele wijzigingen
in de netto gecorrigeerde rijksuitgaven zullen na afloop van het jaar verrekend
worden met de behoedzaamheidsreserve.Om de decentrale overheden tegemoet te komen bij de vorming van de behoedzaamheidsreserve,
zal de verrekening van de nacalculatie van het accres van 1996 op grond van
de Voorlopige Rekening 1996 ad f 312,4 miljoen achterwege blijven en
zal het Rijk eenmalig de helft van de behoedzaamheidsreserve voor 1997 bijdragen,
dat wil zeggen een bedrag van f 250 miljoen.In 1998 vindt tevens een toevoeging plaats aan het gemeentefonds van f 250
miljoen voor bijzondere bijstand en wordt een deel van het Fonds Sociale Vernieuwing
naar het gemeentefonds overgeheveld. Dit bedrag van f 144,3 miljoen zal
in 1998 verdeeld worden via een integratieartikel. Specifieke uitkeringenIn 1997 bedraagt het aantal specifieke uitkeringen 124. In vergelijking
met de 143 uitkeringen in 1996 is het aantal specifieke uitkeringen derhalve
gedaald met negentien. Deze daling kan verklaard worden door overheveling
van zeven specifieke uitkeringen naar het gemeentefonds. Zes specifieke uitkeringen
zijn samengevoegd tot drie. Elf specifieke uitkeringen zijn vervallen en er
zijn twee nieuwe specifieke uitkeringen bijgekomen.In 1997 is de omvang van het bedrag dat met de specifieke uitkeringen
is gemoeid, gedaald met f 5,2 miljard, van f 33,5 miljard
in 1996 tot f 28,3 miljard in 1997.De vijftien grootste specifieke uitkeringen bedragen samen f 23,1
miljard. Dit betekent dat circa 82% van het totale bedrag aan specifieke uitkeringen
wordt uitgekeerd via vijftien specifieke uitkeringen. De daling van het bedrag
aan specifieke uitkeringen heeft een aantal oorzaken. Zeven specifieke uitkeringen
ten bedrage van in totaal f 1,75 miljard zijn overgeheveld naar het gemeentefonds
als gevolg van de decentralisatie van de onderwijshuisvesting. Vier tijdelijke
specifieke uitkeringen (circa f 68 miljoen) zijn vervallen ten gevolge
van de vorming van Regionale Opleidingscentra. Bij Defensie zijn twee specifieke
uitkeringen vervallen als uitvloeisel van het verdwijnen van de opkomstplicht.
Dit betekent dat Defensie in 1997 geen specifieke uitkeringen meer verstrekt.
Tenslotte is de doeluitkering Wet op de Bejaardenoorden vervallen (circa f 3
miljard) door wijziging van de financieringssystematiek (verschuiving naar
de AWBZ). Naast het vervallen van specifieke uitkeringen is er ook weer een
aantal nieuwe bijgekomen.Nieuwe uitkeringen zijn de inburgeringsbijdragen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de Bijdrageregeling Gebiedsgericht
Milieubeleid van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer. 7.2 Lokale lastenVorig jaar heeft het kabinet de Nota Lokale lastendruk aan de Tweede Kamer
aangeboden. Deze nota bevat een analyse van de hoogte, ontwikkeling en verschillen
in lokale lasten. De Nota Lokale lastendruk is een eerste stap in de totstandkoming
van een Monitor Lokale lasten, waar de Tweede Kamer bij motie Noorman-Den
Uyl5 om heeft gevraagd bij gelegenheid van de
bespreking van de nieuwe Financiële-verhoudingswet. De monitor wordt
dit jaar voor het eerst gepresenteerd en wordt in september aan de Tweede
Kamer aangeboden. De monitor zal, meer dan de Nota Lokale lastendruk, aandacht
schenken aan de hoogte en de ontwikkeling van de lokale lastendruk voor specifieke
inkomensgroepen. Ook wordt in de monitor nader ingegaan op het door gemeenten
gevoerde kwijtscheldingsbeleid.Het accent van de Nota Lokale lastendruk lag vooral op de lokale lastendruk
van gezinshuishoudingen. De ontwikkeling van de lokale lasten voor bedrijven
en instellingen is geanalyseerd in de Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen
die eveneens in september aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.Tenslotte is bij de bespreking van de Nota Lokale lastendruk in november
1996 door het Tweede Kamerlid Remkes gevraagd om een doorlichting van het
gemeentelijk heffingsinstrumentarium6. Ook de
resultaten van dit onderzoek worden in september aan de Tweede Kamer aangeboden.In deze paragraaf wordt, na een presentatie van een overzicht van de opbouw
van de heffingen van gemeenten en waterschappen, ingegaan op de belangrijkste
conclusies van de twee onderzoeken die met name ingaan op de lastenkant van
de lokale heffingen: de Monitor Lokale lasten en de Nota Lokale lasten bedrijven
en instellingen. Algemene ontwikkeling van de heffingen van gemeenten en
waterschappenTabel 7.2.1 laat de opbrengstontwikkeling van de gemeentelijke belastingen
en retributies vanaf 1991 zien. Tabel 7.2.1
Inkomsten uit gemeentelijke belastingen en retributies en de stijging
van jaar op jaar; begrotingscijfers, in miljoenen guldens 1991199219931994199519961997OZB gebruikers en zakelijk gerechtigden3 1553 350+6,2%3 567+6,5%3 782+6,0%3 959+4,7%4 198+6,0%4 459+6,2%        overige
belastingen1161174+8,1%195+12,1%214+9,7%222+3,7%232+4,5%241+3,9%        rioolrechten584691+18,3%777+12,4%866+11,5%976+12,7%1 078+10,5%1 156+7,2%        reinigingsrechten/afvalstoffenheffing9801 295+32,1%1 618+24,9%1 948+20,4%2 199+12,9%2 357+7,2%2 423+2,8%        overige
rechten/heffingen2811895+10,4%999+11,6%1 122+12,3%1 193+6,3%1 316+10,3%1 324+0,6%totaal5 6916 406+12,6%7 156+11,7%7 933+10,9%8 549+7,8%9 184+7,4%9 603+4,6%1 Dit zijn de hondenbelasting, toeristenbelasting, baatbelasting,
bouwgrondbelasting, belasting op openbare aankondigingen en de forensenbelasting.2 Dit zijn de verontreinigingsheffing, precariorechten/-belasting,
begrafenisrechten, bouwleges, secretarieleges, parkeergelden/-belasting en
marktgelden.Bron: CBS: «Statistiek der gemeentebegrotingen» van verschillende
jaren.Uit tabel 7.2.1 valt op te maken dat de afnemende stijging van de opbrengst
uit de gemeentelijke heffingen in 1997 doorzet. Voor het eerst sinds lange
tijd blijft de groei van het totaal van de gemeentelijke heffingen achter
bij de groei van het BBP.In 1997 is vooral de sterk afgenomen stijging van de reinigingsheffingen
en in mindere mate de rioolrechten opvallend. Wat betreft de reinigingsheffingen
wordt dit veroorzaakt door een afnemende kostendekkingsgraad van deze heffingen
(van 89% in 1996 naar 84% in 1997). Een aantal gemeenten heeft ervoor gekozen
een groter deel van de kosten van de afvalverwijdering uit de OZB te bekostigen
dan in voorgaande jaren (en dus minder uit de reinigingsheffingen). Aldus
hebben zij bewerkstelligd dat een lastenverschuiving van niet-woningen naar
woningen, alsmede van duurdere naar goedkopere woningen, die het gevolg is
van uiteenlopende waardeontwikkelingen van deze onroerende zaken, enigszins
kon worden gemitigeerd7.Bij een ten opzichte van 1996 ongewijzigde kostendekkingsgraad van de
reinigingsheffingen, zou de stijging van de OZB 2,8% in plaats van 6,2% zijn
geweest (verondersteld is dat het deel van de kosten dat niet wordt bekostigd
uit de reinigingsheffingen, volledig ten laste komt van de OZB). De reinigingsheffingen
zouden dan met 8,9% zijn gestegen.De kostendekkingsgraad van de rioolrechten is aanmerkelijk toegenomen,
van 65% in 1996 naar 70% in 1997. De stijging van de opbrengst van de rioolrechten
kan geheel worden verklaard door de gestegen kostendekkingsgraad. Tabel 7.2.2
Inkomsten uit waterschapsheffingen en de stijging van jaar op jaar;
begrotingscijfers, in miljoenen guldens 1991199219931994199519961997waterschapsom-6997367698009389561 042slagen 5,3%4,5%4,0%17,3%1,9%9,0%        verontreinigings-1 3461 4701 6291 7411 8111 8751 957heffing 9,2%10,8%6,9%4,0%3,5%4,4%totaal2 0452 2062 3982 5412 7492 8312 999  7,9%8,7%6,0%8,2%3,0%5,9%Bron: CBS, Financiële Maandstatistiek 97/5, Statistische Jaarboeken,
Unie van Waterschappen.De opbrengst van de waterschapsomslagen is gemiddeld over de afgelopen
jaren sneller gestegen dan het BBP, vooral als gevolg van de stijgingen in
de jaren 1995 en 1997. De stijging in 1995 hangt samen met de dijkversterkingen
in het rivierengebied, die na de wateroverlast weer goed op gang zijn gekomen.
De oplopende stijging in 1997, die overigens niet groter is dan de groei van
het BBP, hangt samen met een verdere stijging van de uitgaven aan dijk- en
waterpeilbeheer.De ontwikkeling van de opbrengst van de verontreinigingsheffing hangt
vooral samen met milieumaatregelen die door de waterkwaliteitsbeheerders zijn
getroffen. De Monitor Lokale lasten en de Nota Lokale lasten bedrijven
en instellingenBij de Monitor Lokale lasten ligt het zwaartepunt van het onderzoek op
de heffingen die door bijna alle burgers moeten worden betaald. Dat zijn van
de gemeenten de OZB, de reinigingsheffingen en de rioolrechten en van de waterschappen
de verontreinigingsheffing en de waterschapsomslagen. De Monitor Lokale lasten
laat, meer dan de Nota Lokale lastendruk, de gevolgen van de lokale lasten
voor specifieke inkomensgroepen zien. Ook is in de monitor aansluiting gezocht
bij de vraag welk kwijtscheldingsbeleid gemeenten voeren. Dat is van belang,
omdat het niveau van de lokale lasten voor gezinshuishoudingen in de laagste
inkomensgroepen uiteindelijk bepaald wordt door de vraag in welke mate hun
belastingschuld wordt kwijtgescholden.Met de Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen wordt voor het eerst
een veel omvattend beeld gepresenteerd van de lokale lasten voor bedrijven
en instellingen. Gelet op de grote diversiteit aan bedrijven en instellingen
(naar aard en omvang) en de variatie in de mate waarin gemeenten het beschikbare
belastinginstrumentarium ook daadwerkelijk gebruiken, kan op dit moment geen
inzicht worden gegeven in de lokale lasten van individuele bedrijven of bedrijfstakken.
Daar komt bij dat bedrijven soms alternatieven hebben voor diensten van lokale
overheden (bijvoorbeeld de keuze om bedrijfsafval door de gemeente of door
een particulier bedrijf te laten verwijderen). Daardoor is bij sommige bedrijven
wel sprake van een lokale last (reinigingsrechten), maar bij andere bedrijven
niet (marktprijs), hoewel dat niets zegt over het kostenniveau.De Nota Lokale lasten bedrijven en instellingen geeft een zo volledig
mogelijk inzicht in de lokale lasten voor het totaal van de bedrijven en instellingen
en in verschillen tussen gemeenten. Bij de totstandkoming van de Nota Lokale
lasten bedrijven en instellingen zijn de vereniging VNO-NCW, MKB-Nederland,
de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen nauw betrokken geweest. Resultaten uit beide onderzoekenDe ontwikkelingen die op macroniveau in de monitor zichtbaar zijn, zijn
voor een deel complementair aan de resultaten uit de Nota Lokale lasten bedrijven
en instellingen. Dat is bijvoorbeeld zichtbaar bij de OZB. Het toepassen van
tariefdifferentiatie tussen woningen en niet-woningen heeft geen gevolgen
voor de totale opbrengsten uit de OZB, maar veroorzaakt wel een lastenverschuiving
tussen deze categorieën. Ook bij de waterschapsomslagen is dat zichtbaar:
de invoering van de ingezetenenheffing en de relatief grotere waardestijgingen
van woningen ten opzichte van niet-woningen hebben geleid tot een lastenverschuiving
van bedrijven en instellingen naar gezinshuishoudingen.Een aantal conclusies:–De opbrengstgroei van de lokale heffingen van gezinshuishoudingen
loopt gelijk op met de groei van het nominaal beschikbare gezinsinkomen (het
totaal van de besteedbare inkomens).–Voor het totaal van de bedrijven en instellingen is gemiddeld per
jaar sinds 1994 bij de in macro-omvang belangrijkste heffingen sprake van
een groei van de opbrengst uit lokale heffingen die ongeveer gelijk is aan
de gemiddelde groei van het BBP. 1993 liet nog een duidelijke stijging zien
ten opzichte van het BBP.–Als gevolg van de uiteenlopende waardeontwikkelingen van de onroerende
zaken stijgen in 1997 voor het totaal van de bedrijven en instellingen de
opbrengsten uit de OZB minder gestegen dan voor de gezinshuishoudingen. De
volgende tabel laat zien wat de partiële effecten van de tariefdifferentiatie
zijn. Tabel 7.2.3
Effecten van tariefdifferentiatie in de OZB woningenstijging
tov 1996niet-won.stijging tov 1996Totaalstijging
tov 1996Opbrengst OZB 1997 (zonder tariefdiff.)2 9897,4%1 4704,0%4 4596,2%       Opbrengst
OZB werkelijk 1997 (met tariefdiff.)2 9355,5%1 5247,7%4 4596,2%Verschil
zonder en met tariefdifferentiatie54 – 54 0 Bron: Monitor Lokale lasten.–Bovenstaande tabel laat zien dat zonder tariefdifferentiatie de
OZB-opbrengst van gezinshuishoudingen aanzienlijk harder zou zijn gestegen
dan de totale OZB-opbrengst. De tariefdifferentiatie heeft ertoe geleid dat
de OZB-opbrengst van bedrijven en instellingen iets meer is gestegen dan de
totale OZB-opbrengst en dat de OZB-opbrengst van gezinshuishoudingen minder
dan de totale OZB-opbrengst is gestegen.De monitoring zal moeten uitwijzen
of de vanaf 1997 geïntroduceerde mogelijkheid van tariefdifferentiatie
de volgende jaren in vergelijkbare mate wordt gehanteerd.–De ingroei- en aftopvariant in de OZB, bedoeld om grote lastenstijgingen
als gevolg van de opgetreden waardestijgingen van onroerende zaken tijdelijk
te mitigeren, worden in 1997 weinig toegepast. Een mogelijke oorzaak is dat
deze instrumenten pas op een laat tijdstip mogelijk zijn gemaakt. In dat geval
is het mogelijk dat vanaf 1998 deze instrumenten in ruimere mate worden ingezet.–Om de gevolgen van de recente herwaarderingen van de onroerende
zaken voor de categorie woningen te beperken, heeft een aantal gemeenten ervoor
gekozen de kosten van afvalverwijdering in 1997 niet of minder dan voorheen te verhalen uit de reinigingsheffingen,
maar uit de algemene middelen (bijvoorbeeld de OZB). De kostendekkingsgraad
van de reinigingsheffingen is in 1997 dan ook gedaald van 89% naar 84%.–Veel gemeenten (bijna 70%), waaronder veel 100.000+-gemeenten,
hebben in 1997 het kwijtscheldingsbeleid verruimd tot de toegestane norm van
100%. De verruiming van het kwijtscheldingsbeleid heeft waarschijnlijk geleid
tot een lastendrukverschuiving naar de andere belastingplichtigen.–Het aandeel van bedrijven en instellingen in de waterschapsomslagen
is de afgelopen jaren kleiner geworden als gevolg van de uitbreiding van het
aantal heffingssubjecten (de invoering van de ingezetenenomslag). Deze uitbreiding
heeft plaatsgevonden om de kosten evenwichtiger over de verschillende categorieën
belastingplichtigen te kunnen spreiden.–De tarieven voor de verontreinigingsheffing laten een duidelijke
convergentie zien (de tariefverschillen tussen de waterschappen zijn kleiner
geworden).–Verschillen in tarieven tussen gemeenten zijn vooral zichtbaar
bij de toeristenbelasting, de precariobelasting, de parkeerbelasting en de
leges voor de meer complexe milieuvergunningen.Verder is zichtbaar geworden dat bij de gemeenten die in het kader van
de nieuwe FVW een nadelig herverdeeleffect ondervinden, de OZB-opbrengsten
met 7,6% zijn gestegen. Bij de voordeelgemeenten is de stijging 5,4%. De totale
OZB-stijging bedraagt 6,2%. 7.3 De kapitaaluitgaven van de decentrale overheden en
de financiering daarvan Kapitaaluitgaven van de gemeenten en de provinciesDe totale kapitaaluitgaven van de gemeenten en provincies daalden in 1996
met f 5,4 miljard tot f 14,6 miljard (2,2% BBP). Deze daling is
vooral toe te schrijven aan de post Verstrekte leningen die met f 4,9
miljard daalde tot f 2,3 miljard. Oorzaak is met name dat veel gemeenten
in 1996 niet langer leningen aantrekken ten behoeve van woningcorporaties.
Dit heeft te maken met de afronding van de bruteringsoperatie volkshuisvesting
in 1995 en met de uitbreiding van het werkterrein van het Waarborgfonds Sociale
Woningbouw. Wanneer de post Verstrekte leningen buiten beschouwing wordt gelaten,
zijn de kapitaaluitgaven van gemeenten en provincies met f 0,5 miljard
gedaald. Nadat de aankoop van het Haagse stadhuis in 1995 zorgde voor incidenteel
hoge kapitaaluitgaven voor de post Algemeen bestuur, is deze post in 1996
met f 0,5 miljard gedaald tot f 0,8 miljard. Ook in vergelijking
met 1994 en eerdere jaren valt de post Algemeen bestuur laag uit. Bij de overige
posten deden zich in 1996 ten opzichte van 1995 geen grote wijzigingen voor.
Binnen de post Verkeer, vervoer en waterstaat daalden (na aanzienlijke kapitaaluitgaven
in het vierde kwartaal van 1995) de gemeentelijke uitgaven voor zeehavens
(– f 0,2 miljard) en voor wegen, straten en pleinen (– f 0,1
miljard). Daartegenover stond een stijging van de gemeentelijke kapitaaluitgaven
voor parkeerfaciliteiten. Bovendien stegen de provinciale kapitaaluitgaven
voor waterkeringen. De stijging met f 0,1 miljard bij de post Onderwijs
werd veroorzaakt door grotere uitgaven voor het openbaar en bijzonder basis-
en voortgezet onderwijs.Van de gemeentelijke kapitaaluitgaven (exclusief verstrekte leningen)
vond in 1996 ruim 37% plaats in het vierde kwartaal. Deze concentratie in
het vierde kwartaal is niet ongewoon: tussen 1984 en 1996 was het vierde kwartaal
ieder jaar minimaal verantwoordelijk voor een derde deel van de jaarlijkse
gemeentelijke kapitaaluitgaven, met een uitschieter naar 43% in 1992. In 1996
was de concentratie in het vierde kwartaal met name geprononceerd8 bij de kapitaaluitgaven voor parkeervoorzieningen,
milieubeheer en woningbouw en -exploitatie. Tabel 7.3.1.
Kapitaaluitgaven van gemeenten en provincies; in miljarden guldensJaar1993199419951996Algemeen
bestuur1,11,01,30,8Openbare orde0,30,10,10,1Verkeer,
vervoer en waterstaat1,72,32,92,8Economische
zaken0,30,50,30,3Onderwijs0,60,50,60,7Cultuur
en recreatie0,90,91,00,9Sociale voorzieningen0,30,30,30,2Volksgezondheid
en reiniging1,21,20,91,0Ruimtelijke ordening
en volkshuisvesting5,55,15,35,3Financiering
en algemene dekkingsmiddelen0,40,40,10,2Subtotaal12,312,312,812,3Verstrekte
leningen5,36,07,22,3Totaal kapitaaluitgaven17,518,320,014,6In
% BBP3,13,03,12,2Bron: CBS Financiering van de kapitaaluitgaven van de gemeenten
en de provinciesUit tabel 7.3.2 kan worden opgemaakt dat het financieringssaldo van de
gemeenten en provincies in 1996 is uitgekomen op een overschot van f 2,3
miljard ten opzichte van een overschot van f 1,6 miljard in 1995. Ten
opzichte van 1995 daalde in 1996 het saldo op de lopende dienst. Na een stijging
in 1994 en 1995 namen de opbrengsten uit verkopen in 1996 weer af. Met name
in de woningexploitatie/-bouw liepen de verkopen sterk terug van f 4,7
miljard in 1995 naar f 0,1 miljard in 1996. Een belangrijke oorzaak is
het afstoten van het gemeentelijk woningbezit door de gemeente Rotterdam in
1995. Tegenover f 4,0 miljard aan verkopen bij de bouwgrondexploitatie
stond f 4,5 miljard aan aankopen/bouwrijp maken. Zowel de aflossingen
door gemeenten op de rijksleningen als de aflossingen door corporaties aan
gemeenten daalden in 1996 aanzienlijk ten opzichte van 1995 toen de bruteringsoperatie
in de volkshuisvesting plaatsvond.Het financieringssaldo en de reguliere aflossingen bepalen de financieringsbehoefte
van gemeenten en provincies. In 1996 bedroeg de financieringsbehoefte f 4,8
miljard tegen f 4,4 miljard in 1995. De stijging van de reguliere aflossingen
met f 1,1 miljard werd deels gecompenseerd door de stijging van het financieringsoverschot
met f 0,7 miljard.Het kapitaalmarktberoep was net als in 1994 kleiner dan de financieringsbehoefte,
hetgeen resulteerde in een stijging van de netto vlottende schuld in 1996
met f 0,2 miljard.Nadat de decentrale overheden in 1989 en 1990 een financieringssaldo van
0% BBP boekten, volgden een financieringsoverschot van 0,1% BBP in 1991 en
een tekort van 0,1% BBP in 1992. Vervolgens werden in 1993 en 1994 financieringstekorten
van 0,4% BBP geboekt. Deze twee jaren werden gekenmerkt door
aanzienlijke vervroegde aflossingen van rijksleningen voor de woningbouw.
De tekorten van 1993 en 1994 sloegen om naar financieringsoverschotten van
0,3% BBP in 1995 en 1996. Gelet op de ontwikkeling van het financieringssaldo
in de laatste jaren, kan het trendmatige financieringssaldo geraamd worden
op 0% BBP.Het financieringssaldo zoals gehanteerd door de Nederlandsche Bank en
het Centraal Bureau voor de Statistiek verschilt overigens in meerdere opzichten
van het vorderingensaldo dat voor de EMU relevant is. Zo wordt het financieringssaldo
op kasbasis gemeten, terwijl het vorderingensaldo op transactiebasis berust.
Voorts telt de netto kredietverlening wel mee voor het financieringssaldo
maar niet voor het vorderingensaldo. Bovendien tellen aan- en verkopen van
onroerend goed (niet voor eigen gebruik) wel mee voor het financieringssaldo
maar niet voor het vorderingensaldo. Tabel 7.3.2.
De financiering van de kapitaaluitgaven van gemeenten en provincies;
in miljarden guldensJaar1993199419951996Kapitaaluitgaven
(–)– 17,5– 18,3– 20,0– 14,6Kapitaalinkomsten,
waarvan    – Overschot gewone dienst (voor afschrijvingen)4,31,94,73,3–
Opbrengst verkoop goederen en diensten4,25,68,74,8–
Rijksleningen woningbouw (netto)– 9,7– 13,7– 26,0– 0,6–
Ontvangen bijdragen2,83,32,92,7–
Overige kapitaalinkomsten (inclusief ontvangen aflossingen)13,318,631,36,7Financieringstekort
(–)– 2,5– 2,61,62,3Aflossingen
kapitaalmarkt (–)– 9,0– 8,4– 6,0– 7,1Financieringsbehoefte– 11,5– 11,0– 4,4– 4,8Bruto
beroep op lange middelen13,210,26,64,6Mutatie
netto vlottende schuld (– = stijging) 1,7– 0,82,2– 0,2Bron: CBS (kapitaaluitgaven; opbrengst verkoop goederen en diensten; ontvangen
bijdragen), DNB (overschot gewone dienst; rijksleningen woningbouw; financieringstekort;
aflossingen kapitaalmarkt; brutoberoep op lange middelen; mutatie netto vlottende
schuld). Liquiditeitspositie van gemeenten, provincies, waterschappen,
politieregio's en gemeenschappelijke regelingenIn 1996 is het netto vlottende overschot van de gemeenten, provincies,
waterschappen en gemeenschappelijke regelingen gedaald met f 0,4 miljard
tot f 2,1 miljard. Het netto vlottende overschot van de politieregio's
bleef in 1996 ongewijzigd op f 0,3 miljard. De daling van het overschot
hangt samen met de in 1996 gestegen bruto vlottende schuld van Amsterdam en
Rotterdam bij ongeveer gelijkblijvende vlottende middelen.De voortgaande daling van de gemeentelijke vaste schuld, onder meer omdat
de woningbouwfinanciering steeds minder via gemeenten loopt, heeft een drukkend
effect op de kasgeldlimiet. Dat de kasgeldlimiet op 1 januari 1997 toch hoger
is dan een jaar eerder heeft te maken met de verhoging van het percentage
ter compensatie van de daling van de vaste schuld in eerdere jaren door de
bruteringsoperatie in de volkshuisvesting.Doordat de daling van het netto vlottende overschot grotendeels in evenwicht
werd gehouden door de stijging van de kasgeldlimiet, daalde de netto ruimte
onder de kasgeldlimiet in 1996 slechts licht met f 0,1 miljard tot f 9,6
miljard.In het eerste kwartaal van 1997 zijn het netto vlottende overschot en
de nettoruimte met f 0,2 miljard weer licht gestegen. Tabel
7.3.3. Liquiditeitspositie van gemeenten, provincies, waterschappen en gemeenschappelijke
regelingen; in miljarden guldensStand
per:Netto vlottende schuld KasgeldlimietNettoruimte1/4/97– 2,37,59,81/1/97– 2,17,59,61/10/96– 2,97,7110,61/7/96– 3,07,210,21/4/96– 2,87,210,01/1/96– 2,57,29,71/10/95– 3,27,911,11/7/95– 1,77,99,81/4/95– 0,87,98,71/1/95– 1,37,99,21/10/94– 1,88,310,11/7/94– 1,38,39,61/4/94– 1,68,39,91/1/94– 1,68,39,91/10/93– 1,28,39,51/7/93– 0,28,38,51/4/93– 0,18,38,41/1/93– 0,48,38,71 De verruiming van de limiet als gevolg van het verhoogde
percentage was op 1/10/96 door een deel van de gemeenten in de cijfers verwerkt.Bron: rapportages in het kader van de Wet Financiering Lagere Overheden. Enquête naar de verwachte schuldontwikkeling van
decentrale overheden in 1997Begin 1997 heeft het Ministerie van Financiën een enquête uitgevoerd
onder decentrale overheden over de verwachte schuldontwikkeling in het voor
de Economische en Monetaire Unie zo belangrijke jaar 1997. Aan de enquête
is meegewerkt door 84 gemeenten, 12 provincies en 12 waterschappen, die samen
verantwoordelijk zijn voor 100% van de provinciale schuld en 70% van de gemeentelijke
en waterschapsschuld. Tegenover een verwachte stijging van de waterschapsschuld
in 1997 staat een verwachte daling van de gemeentelijke en provinciale schuld,
resulterend in een kleine daling van de totale schuld in absolute termen (ongeteld
de afwikkeling van de rijksregeling oude tekorten Amsterdam). De tot nu toe
beschikbare realisatiecijfers bevestigen dat de schuld van de lagere overheden
in de loop van 1997 dalende is. Wanneer de rijksleningen, die als onderlinge
schuld in EMU-kader mogen worden afgetrokken, buiten beschouwing worden gelaten,
is dit een breuk ten opzichte van recente jaren (1993 en 1994) waar sprake
was van balansverlenging en daardoor een aanzienlijk oplopende schuld. GemeentenZowel de enquête als de realisaties tot nu toe indiceren dat de
gemeentelijke brutoschuld in 1997 daalt, zelfs wanneer de afwikkeling van
de oude tekorten Amsterdam buiten beschouwing wordt gelaten. Naast de financiering
van aflossingen is de opname van nieuwe leningen door gemeenten in 1997 vooral
bestemd voor eigen investeringen en slechts in mindere mate voor doorlening
aan derden. Naar verwachting zullen gemeenten in 1997 voor f 0,9 miljard
nieuwe leningen aan derden verstrekken, waar tegenover f 2,1 miljard
staat aan aflossingen door derden aan gemeenten. Dat de aflossingen die gemeenten
ontvangen groter zijn dan de nieuwe leningen die zij verstrekken, komt doordat
veel nieuwe woningbouwleningen niet meer via de gemeenten lopen,
terwijl de gemeenten onverminderd aflossingen blijven ontvangen uit de in
het verleden voor woningbouw verstrekte leningen. Per ultimo 1996 hadden de
84 ondervraagde gemeenten f 21,5 miljard uitgeleend aan woningcorporaties,
f 3 miljard aan nutsbedrijven en kleinere bedragen aan instellingen in
de gezondheidszorg, de bejaardenzorg, het onderwijs en op vele andere beleidsterreinen.
Voorts zijn woninghypotheken verstrekt aan het eigen personeel en wordt door
de ondervraagde gemeenten, vanwege hun ruime liquiditeitspositie, voor meer
dan f 1 miljard om beleggingsredenen uitgezet. ProvinciesDe nieuwe leningen die enkele provincies verwachten af te sluiten ten
behoeve van dijkverzwaring, worden in omvang overtroffen door verwachte aflossingen
in de andere provincies. De provincies hadden per ultimo 1996 f 0,5 miljard
uitgeleend aan nutsbedrijven; daarnaast hadden zij f 0,8 miljard om beleggingsredenen
uitgezet. WaterschappenDe schuld van de waterschappen zal in 1997 naar verwachting toenemen.
Zelfs indien de incidentele taakovernames van andere overheden begin 1997
(waterkwaliteitsbeheer van de provincie Utrecht en riolering van de gemeente
Amsterdam) buiten beschouwing worden gelaten, stijgt de waterschapsschuld
als gevolg van de verwachte investeringen. 8 De financiering van de Europese Unie 8.1 Budgetdiscipline op korte en middellange termijn Budgetdiscipline op de korte termijnHet streven naar gezonde overheidsfinanciën, mede met het oog op
EMU-kwalificatie, legt de EU-lidstaten budgettaire beperkingen op. De budgetdiscipline
die EU-lidstaten nationaal aan de dag leggen, moet haar weerslag krijgen in
het Europese begrotingsbeleid.Vanaf 1997 wijdt de Ecofin-Raad ten minste twee keer per jaar een bespreking
aan de budgettaire ontwikkelingen van de EU. In januari al kan de Raad een
signaal geven aan de Commissie, die op dat moment richtlijnen vaststelt voor
het opstellen van het Voorontwerp van Begroting. De Commissie presenteert
haar Voorontwerp van Begroting vervolgens aan de Ecofin-Raad van mei, zodat
deze in staat is het algemene kader aan te geven waarbinnen de Raadsbehandeling
van de begroting dient plaats te vinden.Zo werd tijdens de Ecofin-Raad in mei 1997 onder Nederlands Voorzitterschap
gepleit voor het streven naar een nulgroei in de betalingskredieten in de
begroting 1998, net als in de begroting 1997. Hierdoor wordt de EU-begroting
substantieel lager vastgesteld dan de huidige Financiële Vooruitzichten
toestaan. Dit spoort met het groeiende besef dat de stijging van de Financiële
Vooruitzichten niet langer in overeenstemming is met het nationale streven
naar budgetdiscipline en dat de plafonds van de Financiële Vooruitzichten
geen streefcijfers vormen.Verder werd opgeroepen om te komen tot een betere afstemming van de besluitvorming
over EU-uitgavenprogramma's in de verschillende Raden. Er dient sprake te
zijn van een verbeterde (meerjarige) prioriteitsstelling, met name in de categorieën
Intern en Extern Beleid. Daarvoor is vanzelfsprekend in de eerste plaats een
goede coördinatie in de hoofdsteden vereist. Voorts ontstaat door –
op instigatie van het Nederlandse Voorzitterschap – verbeterde meerjarenoverzichten
voor de uitgaven binnen de categorieën Intern en Extern Beleid een beter
inzicht bij de verschillende Raden over de consequenties van voorgestelde
financiële meerjarenprogramma's. Bij overschrijding van een EU-begrotingshoofdstuk
voor een bepaalde vorm van EU-beleid zou eerst moeten worden gekeken naar
de mogelijkheid van herschikkingen binnen dat hoofdstuk, zoals dat immers
ook op nationaal niveau gebruikelijk is. Budgetdiscipline en de Agenda 2000-voorstellenIndien EU-begrotingen ruim binnen de toegestane marges van de Financiële
Vooruitzichten vallen, worden impliciete reserves gecreëerd die gebruikt
kunnen worden voor de financiering van de uitbreiding van de Unie met nieuwe
lidstaten. Budgetdiscipline op de korte termijn draagt daarmee bij aan budgettaire
beheersing op de middellange termijn. Dit is ook aan de orde bij de Commissiemededeling
inzake de Agenda 2000. Deze mededeling beschrijft de uitdagingen waar de EU
de komende jaren voor staat: EU-beleidshervormingen (Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid, Structuurfondsen), het toekomstig financieel kader en de toetreding
van nieuwe EU-lidstaten. Budgetdiscipline moet vertaald worden naar een grotere
efficiëntie en effectiviteit van het toekomstige EU-beleid, tegen aanvaardbare
kosten alsmede met een evenwichtige verdeling van de netto financiële
lasten die recht doet aan de relatieve welvaartsposities. Zowel de ontwikkeling
van de Nederlandse bruto-afdrachten als van de nettopositie vormen belangrijke
criteria voor de beoordeling van de voorstellen in de onderhandelingen over
de nieuwe Financiële Vooruitzichten. Financieel beheer, controle en fraudebestrijdingEen zorgvuldig beheer van en controle op EU-middelen is de doelstelling
van het project Sound and Efficiënt Management 2000 (SEM 2000). De Ecofin-Raad,
bijgestaan door de SEM 2000-groep van persoonlijke vertegenwoordigers, heeft
tijdens het Nederlandse voorzitterschap de aanbevelingen in het SEM 2000-rapport
van november 1996 nader uitgewerkt. Zo kon tijdens de Ecofin-Raad van 17 maart
1997 consensus worden geconstateerd over de opstelling van subsidiabiliteitsrichtsnoeren
bij de Structuurfondsen. Het ontbreken van dergelijke criteria was een belangrijke
tekortkoming waar de Europese Rekenkamer voortdurend de vinger op legde. De
SEM 2000-groep heeft zich vervolgens geconcentreerd op het toepassen van financiële
correcties bij de Structuurfondsen. Het gaat daarbij om een Commissieverordening
ter verduidelijking van de controle-verantwoordelijkheden van de EU-lidstaten,
alsmede interne Commissierichtsnoeren die de Commissie zal hanteren bij het
toepassen van financiële correcties.Inzake de fraudebestrijding heeft de Commissie in april 1997 een actieprogramma
voor het douanevervoer uitgebracht. Dit actieprogramma was mede een reactie
op het onderzoeksverslag over fraude in het communautaire douanevervoer van
de Tijdelijke Enquêtecommissie van het Europese Parlement van maart
1997. De Ecofin-Raad van 12 mei 1997 onderstreepte de noodzaak van hervorming
van de douanevervoersregeling, onderschreef het belang van een betere samenwerking
tussen de douanediensten en riep de Commissie op om spoedig met concrete voorstellen
voor regelgeving te komen. 8.2 De financiële kaders van de Europese UnieDe Financiële Vooruitzichten (FV) vormen voor iedere categorie uitgaven
het kader waarbinnen de begroting van de Europese Unie vastgesteld moet worden.
Dit kader wordt jaarlijks aangepast aan de inflatie.Daarenboven wordt voor categorie 1, het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid,
conform de afspraken in Edinburgh in december 1992, het kader met een extra
percentage verhoogd gelijk aan 74 % van de volumegroei van het Bruto Nationaal
Produkt (BNP) van de EU. Voor categorie 2, Structuurfondsen en Cohesiefonds,
dient een bijstelling van de Financiële Vooruitzichten plaats te vinden
voorzover vastleggingskredieten in eerdere jaren onbenut gebleven zijn. Dit
heeft te maken met het geprivilegieerde karakter van deze uitgaven. De geactualiseerde
Financiële Vooruitzichten zijn weergegeven in onderstaande tabel. Tabel 8.2.1
Financiële Vooruitzichten; in miljoenen ecu (mecu) lopende
prijzenprijzen '98 199719981999Kredieten
voor vastleggingen    1. Landbouwbeleid41 80543 26344 0642.
Structurele programma's31 47733 46136 618–
Structuurfondsen28 62030 48233 673–
Cohesiefonds2 7492 8712 945–
Financieel mechanisme EER10810803. Intern beleid5 6036 0036 2314.
Extern beleid5 6226 2016 7035. Administratieve
uitgaven4 3524 5414 6096. Reserves1 1581 1761 176–
Monetaire reserve500500500– Reserve voor
garanties329338338– Reserve voor spoedhulp3293383387.
Compensaties212990Totaal voor kredietvastleggingen90 22994 74499 401Totaal
kredieten voor betalingen85 80790 58194 032    Kredieten
voor betalingen in % van het EU-BNP1,221,231,25Marge
in % van het EU-BNP0,020,030,02Maximum in % van het
EU-BNP1,241,261,27Naast het blijvend grote beslag van de landbouwuitgaven valt in deze tabel
bij categorie 2, structurele programma's, de sterke stijging op van 1998 naar
1999. Het jaar 1999 is het laatste jaar van het huidige kader van de Financiële
Vooruitzichten. Dit betekent dat onbenut gebleven kredieten in categorie 2
niet verder naar achteren geschoven kunnen worden. Dit leidt tot een stuwmeer
aan vastleggingskredieten in 1999. Omdat bij het aangaan van een verplichting
in het algemeen ook een kasvoorschot verstrekt wordt, zullen ook de betalingskredieten
toenemen.De groei van de Administratieve uitgaven wordt voor een belangrijk deel
veroorzaakt door de pensioenuitgaven, die uit de begroting gefinancierd worden.
Met het oog op de beteugeling van deze groei van pensioenuitgaven is onder
Nederlands voorzitterschap besloten op korte termijn een actuariële studie
te doen verrichten, waarbij bezuinigingsvarianten op de pensioenrechten en
alternatieve financieringswijzen worden doorgerekend.De versterkte aandacht voor budgettaire discipline resulteert in een tendens
de EU-begroting fors onder de Financiële Vooruitzichten vast te stellen.
Een lagere EU-begroting betekent minder afdrachten voor de lidstaten en verkleint
hun opgave om aan het EMU-criterium voor het begrotingstekort te voldoen.Onderstaande tabel geeft voor de betalingskredieten een inzicht in deze
tendens zowel in absolute bedragen als uitgedrukt in percentage BNP. Dit verschijnsel
doet zich eveneens bij de vastleggingskredieten voor, zij het in mindere mate. Tabel 8.2.2
Ontwikkeling kasuitgaven EU-begroting; in lopende prijzen; in
miljarden ecu; tussen haakjes als % BNP  199619971998Financiële
Vooruitzichten82,2 (1,20)85,8 (1,22)90,6 (1,23)Begroting81,9
(1,20)82,4 (1,17)84,7 (1,15)Marge0,3 (0,00)3,4
(0,05)5,9 (0,08)1996: Begroting inclusief Aanvullende Begroting1997: Voorontwerp Aanvullende Begroting1998: Voorontwerp Begroting De EU-begrotingen 1996–1998Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de vastleggingskredieten
en van de betalingskredieten weer in de periode 1996–1998. Tabel 8.2.3
Ontwikkeling kredieten EU-begroting; in lopende prijzen; in miljarden
ecu 199619971998 RealisatieVoorontwerp
aanvullendeVoorontwerp begrotingVastleggingen83,589,191,3Betalingen76,682,484,7In het begrotingsjaar 1996 was sprake van een forse onderuitputting
van bijna 6 miljard ecu; in 1995 bedroeg de onderuitputting nog 10 miljard
ecu. De daling van de onderuitputting is met name te vinden bij de structurele
programma's, namelijk van 4,5 miljard ecu naar 1,3 miljard ecu.De EU-begroting 1997 werd vastgesteld op 89.137 miljoen ecu
(mecu) aan vastleggingskredieten en 82.365 mecu aan betalingskredieten. Op
aandringen van de Raad ligt het bedrag voor de betalingskredieten 2 miljard
lager dan het voorstel van de Commissie in het Voorontwerp van de EU-begroting.
Daarmee werd nagenoeg een nulgroei in de betalingskredieten ten opzichte van
de begroting 1996 gerealiseerd.In april 1997 werd een aanvullende begroting ingediend door de Commissie,
waarbij het uitgavenniveau zowel in totaal als per categorie gelijk bleef.
Aan de inkomstenkant echter leidde de onderuitputting in 1996 tot een lagere
BNP-afdracht bij de lidstaten. Deze verlaging kwam voor Nederland neer op
430 miljoen gulden die bij de Voorjaarsnota 1997 is verwerkt. Deze aanvullende
begroting zal nog formeel goedgekeurd moeten worden in het najaar door de
Begrotingsautoriteit.Dit jaar verloopt de realisatie van de betalingskredieten bij de Structuurfondsen
veel sneller dan vorig jaar. Eind juni was er 3 miljard ecu meer uitgegeven
dan vorig jaar op dat tijdstip, terwijl het totaal begrote bedrag voor het
gehele jaar maar 650 mecu hoger ligt. Onbekend is of deze versnelling zal
leiden tot een beperking van de zogenoemde decemberkoorts. Vorig jaar werd
bijna een derde van het jaarbedrag in december uitgegeven.Voor het begrotingsjaar 1998 heeft de Commissie een restrictief
Voorontwerp voor de begroting ingediend. Ten opzichte van de begroting 1997
stijgen de vastleggingskredieten nominaal met 2,4 % tot 91,3 miljard ecu en
de betalingskredieten met 2,9 % tot 84,7 miljard ecu. Bij uitgavencategorie
2, de structurele programma's, nemen de betalingskredieten met 7,7 % toe.
Bij de andere uitgavencategorieën is de maximale groei een half procent.
De benodigde kredieten voor betalingen belopen 1,15% van het totale EU-BNP.Tijdens de besprekingen over het Voorontwerp 1998 in de Ecofin-Raad en
de Begrotingsraad hebben de lidstaten aangegeven dat zij evenals vorig jaar
zo dicht mogelijk in de buurt van een nulbegroting willen uitkomen. Tijdens
de Begrotingsraad van 24 juli 1997 heeft dit geresulteerd in een Ontwerpbegroting
1998 waarin de vastleggingskredieten slechts stijgen met 1,97% tot 90,9 miljard
ecu en de betalingskredieten met 0,7% tot 82,9 miljard ecu. De totale kredieten
voor betalingen bedragen dan 1,13% van het EU-BNP. Het Europees Parlement,
dat behalve voor categorie 1 het laatste woord heeft over de
begroting, behandelt de begroting in eerste lezing in oktober. Daarna zal
de Begroting 1998 in december 1997 definitief vastgesteld worden. In de ramingen
van de Nederlandse afdrachten in deze Miljoenennota is uitgegaan van een EU-begrotingsomvang
volgens het Voorontwerp van de Commissie.Bij de financiering van de EU-begroting treedt een verschuiving
op van de traditionele eigen middelen (invoerrechten en landbouwheffingen)
en van de BTW-middelen richting het BNP-middel. Hierdoor wordt het BNP van
een lidstaat steeds meer bepalend voor zijn afdrachten aan de EU. Tabel
8.2.4 Ontwikkeling Eigen MiddelenIn percentages199619971998Traditionele
Eigen Middelen18,117,315,2BTW-middel48,642,040,3BNP-middel32,640,043,8Eigen
ontvangsten0,70,70,7Totaal100 100 100 8.3 De Nederlandse nettopositieOnderstaande figuur toont de nettopositie van de vijftien lidstaten in
het begrotingsjaar 1995, het eerste jaar van het EU-lidmaatschap van Oostenrijk,
Zweden en Finland. De gegevens zijn gebaseerd op het jaarrapport 1995 van
de Europese Rekenkamer. Nederland blijft in 1995 na Duitsland de grootste nettobetaler aan de
EU. Duitsland (–0,74% BNP) en Nederland (–0,68% BNP) naderen elkaar
wel. Cijfers over 1996 indiceren dat Nederland in 1996 met een
nettobetaling van –0,76% BNP de plaats van Duitsland als relatief grootste
nettobetaler overneemt. Nederland was in 1995 netto 2,0 miljard
ecu ofwel 4,2 miljard gulden meer aan afdrachten kwijt dan dat er uit de EU-begroting
terugvloeide naar ons land. In 1994 bedroeg deze nettobetaling 4,0 miljard
gulden (–0,66% BNP). Er is conform de inzichten die de Minister van
Financiën al eerder in in zijn brief van 14 februari 1995, aan de Tweede
Kamer meldde, derhalve sprake van een verdere verslechtering van de Nederlandse
nettopositie, die overigens in 1995 nog is gedempt doordat onderbesteding
op de begroting 1994 heeft geleid tot lagere afdrachten in 1995.In 1997 zal de nettopositie vanwege ontvangsten als gevolg van de varkenspest
incidenteel verbeteren. Gehandhaafd blijft de veronderstelling dat Nederland
in 1999 relatief de grootste nettobetaler aan de Unie is, met een nettobetaling
van circa 6 miljard gulden. Er zal bovendien nog rekening moeten worden gehouden
met mogelijke opwaartse druk op de afdrachten als gevolg van het opnieuw opvoeren
in 1999 van de geprivilegieerde Structuurfondsuitgaven die in eerdere jaren
niet werden besteed.Eind 1996 heeft de Commissie voor het eerst een overzicht van de ontvangsten
van de Lidstaten per beleidsterrein gepresenteerd. Deze informatieverstrekking
werd overeengekomen bij de aanvaarding door de Raad van het Eigen-Middelenbesluit.
In onderstaande tabel worden de Nederlandse ontvangsten in 1995 in absolute
bedragen en als percentage van de desbetreffende categorie EU-uitgaven weergegeven
op basis van het bovengenoemde, vrij grove Commissieoverzicht. Tabel
8.3.1 Nederlandse ontvangsten uit EU-beleidsuitgaven 1995 Mecu%
EU 151. Landbouwbeleid1 9455,6%–
Exportrestituties1 32417,0%– Inkomenssteun1640,9%–
Overig4575,0%   2. Structurele programma's2321,2%–
Landbouw140,5%– Regionaal fonds290,4%–
Sociaal fonds1513,2%– Cohesiefonds00,0%   3.
Intern beleid2106,5%– Onderzoek en ontwikkeling1387,8%–
Transeuropese Netwerken146,6%– Interne markt,
consument, industrie113,9%– Energie, Euratom,
milieu75,1%– Opleiding, jeugd en sociaal beleid366,0%–
Overig51,8%TOTAAL2 3874,1%Het Nederlandse aandeel in de afdrachten van 1995 bedroeg 6,4%. Inzake
de landbouwontvangsten (5,6%) zij toegelicht dat meer dan de helft ten goede
is gekomen aan de zuivelsector. Nederland ontvangt daarnaast zoals bekend
zeer weinig van de EU-uitgaven voor categorie 2, de structurele programma's
(1,2%). De uitkeringen uit het Europees Sociaal Fonds (3,2%) vormden hier
voor Nederland de belangrijkste bron van inkomsten. Terzake van de ontvangsten
uit het Intern Beleid (6,5%) blijkt dat Nederland goed scoorde bij de EU-uitgaven
voor Onderzoek en Ontwikkeling (7,8%) en redelijk bij de Transeuropese Netwerken
(6,6%). 8.4 De Nederlandse afdrachtenIn onderstaande tabel worden de afdrachtramingen gepresenteerd volgens
de huidige inzichten voor de periode 1997 tot en met 2002, waaraan de realisaties
1996 zijn toegevoegd. Ter vergelijking zijn de standen uit de Miljoenennota
1997 en de Voorjaarsnota 1997 opgenomen. Tabel 8.4.1
Nederlandse EU-afdrachten; in miljoenen guldens;  1996199719981999200020012002LandbouwheffingenMN
1997380330330330330330– VJN
1997 400400400400400400 MN
1998 400400400400400400         InvoerrechtenMN
19973 5103 5853 5603 5323 6623 831– VJN
1997 3 3803 4003 3653 4873 6483  816 MN
1998 3 3853 3203 1443 1383 2833 435         BTW-afdrachtenMN
19973 9883 8903 7223 5953 7653 942– VJN
1997 4 0233 8523 6773 8514 0284 213 MN
1998 4 0353 9623 7633 9094 0934 285         BNP-afdrachtMN
19972 1403 2764 2264 9454 9795007– VJN
1997 2 9064 1614 8525 1615 4605 684 MN
1998 2 8723 7944 6914 8815 2555 651TotaalMN
199710 01811 08111 83812 40212 73613 110– VJN
1997 10 70911 81312 29312 89813 53514 113 MN
1998 10 69211 47611 99812 32813 03113 771Ten opzichte van de stand bij Miljoenennota 1997 zijn de totale afdrachten
voor 1997 per saldo gedaald met 389 miljoen. Deze bijstelling is al in de
Voorjaarsnota gemeld en wordt voornamelijk veroorzaakt door de onderuitputting
op de EU-begroting voor 1996 ad 430 miljoen.Ten opzichte van Miljoenennota 1997 is voor 1998 in totaal sprake van
een neerwaartse bijstelling van 362 miljoen, die voornamelijk veroorzaakt
wordt door een lager uitgavenniveau van de EU-begroting dan in de Miljoenennota
1997 was voorzien; daarin werd uitgegaan van het niveau van de Financiële
Vooruitzichten alsmede van een onderuitputting van 1 miljard ecu bij de landbouw.Voor de raming na 1998 wordt verondersteld dat de EU-uitgaven als percentage
van het EU-BNP geleidelijk toenemen van 1,15 in 1998 tot 1,23 in 2002, terwijl
er geen onderuitputting in de landbouw meer verondersteld wordt. 9 Staatsbalans en economische categorieën 9.1 InleidingDe gecombineerde bijlage Staatsbalans en economische categorieën omvat de balans van de Staat der Nederlanden ultimo 1996 en het tienjarenoverzicht
van de economische categorieën. 9.2 Staatsbalans per 31 december 1996 Algemeen Opstelling Staatsbalans volgens ESR 1995De Staatsbalans wordt opgesteld volgens een internationale standaard;
het Europeessysteem van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap
(ESR 1995) vormt de grondslag voor de balans van de rechtspersoon Staat
der Nederlanden. Door de Staatsbalans te enten op het ESR 1995 kunnen
de waarderings- en afbakeningsvraagstukken worden opgelost op basis van een
internationaal aanvaarde methodologie. In de voorliggende Staatsbalans ultimo
1996 zijn alle voorschriften van het ESR 1995 gevolgd, zij het dat de
consolidatiekring beperkt is tot de Staat der Nederlanden. De omschrijving
van de overheid is in het ESR 1995 namelijk ruimer dan de rechtspersoon van
de Staat der Nederlanden. In het ESR 1995 is een economische invalshoek
gekozen, die ertoe heeft geleid, dat alle organisaties die voor meer dan de
helft van hun inkomsten afhankelijk zijn van collectieve heffingen, tot de
overheid worden gerekend.Wat betreft de waarderingsmethode is door middel van het ESR 1995
gekozen voor een waardering op basis van de marktwaarde in plaats van een
waardering op basis van de nominale of historische waarde, en voor lineaire
afschrijvingen.Om redenen van vergelijkbaarheid zijn de standen van de Staatsbalans ultimo
1995 gecorrigeerd. Het effect van deze correcties op het vermogen van de Staat
ultimo 1995 (9,3 miljard ) is in tabel 9.2.1 weergegeven. De belangrijkste
mutatie betreft de afname van het vermogen uit hoofde van de exportkredietverzekering.
Zoals hierboven al is aangegeven is de Staatsbalans geënt op het ESR 1995.
In Europees verband is gekeken naar de exportkredietverzekering. Uit dit onderzoek
is naar voren gekomen, dat de Nederlandsche Credietverzekering Maatschappij
N.V. (NCM) juridisch eigenaar is van deze vorderingen en niet de Staat der
Nederlanden. Tabel 9.2.1 Effect
correcties op omvang vermogen Staat 1995; in miljardenStaatsvermogen
1995 (stand Miljoenennota 1997) – 125,1   correcties
betreffende:  – vorderingen uit hoofde van exportkredietverzekeringen–
7,0 – overige niet-financiële activa– 2,4 –
overig+ 0,1   – 9,3Staatsvermogen
1995 – 134,4Ontwikkeling staatsvermogenHet staatsvermogen verslechtert in 1996 ten opzichte van 1995 met bijna
3 miljard. Belangrijke verklarende factoren achter deze ontwikkeling
zijn het vorderingentekort van het Rijk, de overige volumemuaties in activa
en de herwaardering van bezittingen en schulden van de Staat.In 1996 bedraagt het vorderingentekort van het Rijk een kleine 11 miljard,
terwijl de Staat voor 3½ miljard investeert. Hierdoor neemt het vermogen
van de Staat af met ongeveer 7 miljard. De overige volumemutaties in activa
en de herwaardering van bezittingen en schulden van de Staat hebben per saldo
een positief effect van ruim 4 miljard op het staatsvermogen. ConsolidatiekringDe financiële gegevens van de Centrale administratie van 's Rijks
schatkist en van de ministeries, de begrotingsfondsen en de agentschappen
zijn integraal geconsolideerd. De interne schuldverhoudingen zijn in de consolidatie
geëlimineerd. Tabel 9.2.2 Overzicht van
activa en passiva 19961995A
Niet-financiële activa:206 758197 007A1
Winstrechten minerale reserves75 00068 000A2 Overige
niet-financiële activa131 758129 007   B
Vorderingen:152 317149 408B1 Chartale en
girale betaalmiddelen16 05915 886B2 Verstrekte
langlopende leningen15 08114 418B3 Aandelen en
overige deelnemingen72 97664 205B4 Handelskredieten
en transitorische posten48 20154 899   C
Schulden:496 260480 835C1 Munten in omloop2 7152 669C2
Dutch Treasury Certificates15 38712 436C3 Staatsobligaties367 967342 924C4
Onderhandse staatsleningen59 07672 182C5 Overige
leningen op lange termijn2 3812 464C6 Militaire
pensioenen10 70010 918C7 Handelskredieten en transitorische
posten38 03437 242   D Staatsvermogen
(A+B–C)– 137 185– 134 420Toelichting op de afzonderlijke balansposten A Niet-financiële activa A1 Winstrechten minerale reservesConform ESR 1995 is de netto contante waarde berekend van de toekomstige
winstrechten van de Staat, samenhangende met de gas-, olie- en zoutwinning.
De waarde ervan bedraagt 75 miljard in 1996. Dit betreft voornamelijk aardgas.
In de berekening zijn de aardgasbaten exclusief vennootschapsbelasting verwerkt.
De volumina van inkoop en verkoop van aardgas zijn afkomstig uit het Plan
van Gasafzet. Voor de periode 1997–2002 zijn de nominale ramingen volgens
de meerjarencijfers contant gemaakt tegen de lange rente op staatsobligaties.
Voor de jaren 2002–2021 zijn de gasbaten contant gemaakt tegen een reële
disconteringsvoet van 4%.De balansmutatie van 7 miljard is de resultante van een toename van de
verwachte Nederlandse productie, een (opwaartse) aanpassing van de dollarkoers
en neerwaartse bijstelling van de lange rente op staatsobligaties. A2 Overige niet-financiële activaDe rijkseigendommen zijn van zeer uiteenlopende aard. Er wordt mee volstaan
om de algemene principes weer te geven van de waarderingsgrondslagen. De grondslag
voor de bepaling van de afschrijving is de voor iedere groep van activa de
geschatte gebruiksduur, waarbij rekening wordt gehouden met de restwaarde.
De vaststelling van de gebruiksduur en de bepaling van de (rest)waarde geschieden
steeds in overleg met deskundigen van de ministeries, waaronder deze activa
ressorteren.Op de uitgaven voor de verharding van wegen wordt in het jaar van investering
tot 50% afgeschreven. Hierna wordt op de verharding van wegen niet meer afgeschreven.
Op gebouwen, waterbouwkundige werken en kunstwerken in wegen bedragen de afschrijvingen
1% per jaar, waarbij rekening wordt gehouden met een geschatte residuwaarde.
Op gronden wordt niet afgeschreven.De goederen zijn gewaardeerd tegen marktprijzen. In het merendeel van
de gevallen is voor de benadering hiervan uitgegaan van de historische kostprijs
welke door middel van indexcijfers is herleid tot de vervangingswaarde. In
sommige gevallen wordt om doelmatigheidsredenen een globale methode gehanteerd
(kantoorinventarissen, bibliotheken, automatiseringsmiddelen, telefooncentrales,
gereedschappen e.d.).De samenstelling van het bedrag en de mutaties van de materiële activa
blijken uit het volgende overzicht:   (Gecorrigeerde)waarde
per 31-12-1995Investeringen in 1996Afschrijvingen
in 1996Verhoging waarde ivm stijging prijspeilWaarde
per 31-12-1996Ministerie van Defensie     – Marine3 541254182493 662–
Landmacht9 6358931 3161529 364–
Luchtmacht4 6071822871234 625Ministerie
van Verkeer en Waterstaat76 4581 3419372 20879 070Burgerlijke
rijksgebouwen21 33634040853321 801Agrarische
eigendommen9 337– 497131638 990Diversen4 093467157–
1574 246Totaal129 0072 9803 3003 071131 758Het bedrag van f 131 758 kan als volgt worden onderverdeeld
naar onroerende en roerende goederen:  Onroerende
goederen: 123 020– Ministerie van
Verkeer en Waterstaat78 914 – Burgerlijke rijksgebouwen21 801 –
Ministerie van Defensie11 126 – Agrarische eigendommen8 991 –
Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij2 109 –
Overige79    Roerende goederen: 8 738–
Goederen van militaire aard6 523 – Inventarisgoederen671 –
Goederen van culturele aard527 – Civiele motorvoertuigen
en vaartuigen255 – Goederen civiele verdediging233 –
Overige529 Totaal 131 758B Vorderingen B1 Chartale en girale betaalmiddelenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld :   19961995–
De Nederlandsche Bank N.V.14 40614 820–
Overige saldi1 6531 066Totaal16 05915 886B2 Verstrekte langlopende leningenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19961995a.
Diverse vorderingen  – Studievoorschotten4 4264 003–
Op derden te verhalen ruil- en herverkavelingskosten1 5071 360–
Vorderingen Dienst der Domeinen op derden1 347896–
Voorschotten inzake landinrichtingsprojecten783766–
Ontwikkelingskredieten aan industrie en handel576579–
Vordering op de Nederlandse Antillen en Aruba met betrekking tot het
leninggedeelte van de ontwikkelingshulp371360–
Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. (inzake leningen
aan diverse landen)248263– Achtergestelde
lening aan Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V. in het
kader van de herstructurering van de Europese staalindustrie112143–
Vordering inzake verstrekte lening aan het Zelfstandig Bestuursorgaan
Luchtverkeersbeveiliging131139– Leningen Woningwetbouw106129–
Vorderingen inzake aangesproken garantieleningen Nederlandse Investeringsbank
voor Ontwikkelingslanden N.V.8378– Vordering
op de Internationale Ontwikkelingsassociatie terzake van de special action
account6464– Vordering op Indonesië krachtens
de overeenkomst van 19665462– Diverse vorderingen794675 10 6029 517   b.
Leningen aan Nederlandse ondernemingen in verband met deelnemingen  –
Koninklijke PTT Nederland N.V.2 5472 958–
Internationale Nederlanden Groep N.V.1 5691 569–
Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu B.V.184144–
Nationale Investeringsbank N.V.5275– N.V. Noordelijke
Ontwikkelingsmaatschappij7373– DAF Trucks N.V.040–
N.V. Nederlands Inkoopcentrum218– Nederlands Meetinstituut
N.V.1014– Centrale Organisatie voor Radioactief Afval
N.V. 400– Overige leningen210 4 4794 901Totaal15 08114 418B3 Aandelen en overige deelnemingenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19961995a.
Deelnemingen in Nederlandse ondernemingen  – De Nederlandsche
Bank N.V.29 38823 049–
N.V. Nederlandse Spoorwegen12 96311 175–
Koninklijke PTT Nederland N.V.13 66212 087–
N.V. DSM 01 723–
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten1 6801 578–
N.V. Luchthaven Schiphol 1 5521 425–
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.1 44311 6841–
Energiebeheer Nederland B.V.1 2031 203–
N.V. Verenigd Streekvervoer Nederland568568–
Nationale Investeringsbank N.V. 810609–
N.V. Nederlandse Gasunie270270–
Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V.351262–
Ultra-Centrifuge Nederland N.V.276260–
DAF Trucks N.V.0228–
Alpinvest Holding N.V.171186–
N.V. Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij193171–
Nederlandse Waterschapsbank N.V.189165–
N.V. Industriebank LIOF 157147–
Nederlandse Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden N.V.9682–
N.V. SDU 7179–
N.V. Nozema7778–
Roccade Informatie Groep N.V.7574–
Nederlandse Onderneming voor Energie en Milieu B.V.2329–
Overige deelnemingen279270 65 49757 402   b.
Deelnemingen in internationale instellingen2  –
Internationale Bank voor Herstel en Ontwikkeling515485–
Internationale Ontwikkelingsassociatie5 2464 763–
Europese Investeringsbank471436–
Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling156139–
Aziatische Ontwikkelingsbank5652–
Aziatisch Ontwikkelingsfonds516462–
Afrikaanse Ontwikkelingsbank3028–
Afrikaans Ontwikkelingsfonds338311–
Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank86–
Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank  –
Fonds voor Speciale Operaties –4639–
Internationale Financieringsmaatschappij8974–
Multilateraal Agentschap voor Investeringsgaranties33–
Inter-Amerikaanse Investeringsmaatschappij55 7 4796 803Totaal72 97664 2051 Inclusief niet-converteerbare 6% cumulatief preferente aandelen
ad nominaal 235 miljoen, exclusief preferente converteerbare winstdelende
aandelen ad nominaal 460 miljoen, waarop nog een stortingsverplichting rust.2 De hier genoemde bedragen zijn saldi van deelnemingen en
verplichtingen. Toelichting op deelnemingen in Nederlandse ondernemingenDe waardestijging in 1996 ten opzichte van 1995 kan als volgt worden gespecificeerd:  Volumeveranderingen: –
349– N.V. Nederlandse Spoorwegen1 642 –
N.V. DSM– 1 723 – DAF Trucks N.V.–
228 – Alpinvest Holding N.V.– 33 – Overige–
7    Netto toename van de reserves: 541–
N.V. Luchthaven Schiphol113 – De Nederlandsche Bank N.V.112 –
N.V. Nederlandse Spoorwegen105 – N.V. Bank Nederlandse Gemeenten92 –
Nederlandse Waterschapsbank N.V.24 – Alpinvest Holding N.V.17 –
N.V. SDU15 – Ultra-Centrifuge Nederland N.V.16 –
Overige47    Waardeveranderingen: 7 880–
De Nederlandsche Bank N.V.6 228 – Koninklijke PTT Nederland
N.V.1 576 – Nationale Investeringsbank N.V.175 –
Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V.89 –
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.– 240 – Overige52    Diversen: 23–
Stockdividend Nationale Investeringsbank N.V.25 –
Overige– 2 Totaal 8 095Deelnemingen worden gewaardeerd tegen de geldende koers. Beursgenoteerde
aandelen zijn gewaardeerd tegen de beurskoers ultimo 1996. Dit betreft Koninklijke
Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken N.V., Internationale Nederlanden
Groep N.V., N.V. DSM, Koninklijke PTT Nederland N.V., Nationale Investeringsbank
N.V. en Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V. De overige deelnemingen zijn
gewaardeerd tegen de intrinsieke waarde. De intrinsieke waarde is berekend
aan de hand van de gepubliceerde jaarrekeningen van de desbetreffende ondernemingen.
De leningen zijn opgenomen onder balanspost B2.Bij de eerste opneming van deze deelnemingen in de Staatsbalans komt het
verschil tussen de verkrijgingsprijs en de nettovermogenswaarde ten gunste
of ten laste van het netto staatsvermogen. Bij vervreemding van deelnemingen
komt het verschil tussen de balanswaarde en de opbrengst ten gunste dan wel
ten laste van het netto staatsvermogen. Op de deelnemingen zijn de nog openstaande
stortingsverplichtingen (498 miljoen) in mindering gebracht. De belangrijkste mutaties betreffen:– De toename in de waarde van de deelneming van de Staat in het
kapitaal van de N.V. Nederlandse Spoorwegen wordt verklaard uit de kapitaaldotaties
van totaal 367 miljoen (waarvan 194 ten behoeve van NS Cargo) en de toevoeging
van 1 275 miljoen aan de Egalisatierekening Investeringen van de van het Rijk
ontvangen rijksbijdragen.– De omvangrijke waardetoename van de deelneming
van de Staat in het kapitaal van De Nederlandsche Bank N.V. houdt onder meer
verband met de herwaardering van de daar aanwezige goudvoorraad.– De stijging op de Amsterdamse effectenbeurs van de waarde van
het aandeel Koninklijke PTT Nederland N.V. van f 58,30 ultimo 1995 tot
f 65,90 ultimo 1996 is de verklarende factor achter de toename in de
waarde van de deelneming van de Staat in deze onderneming. Toelichting op deelnemingen in internationale instellingenDe bedragen van deze deelnemingen zijn opgenomen voor de nominale waarde.
Het betreft een categorie activa in vreemde valuta's, waarvan de balanswaarde
wordt berekend met behulp van de contante koersen van de desbetreffende valuta's
per balansdatum.In 1996 is de deelneming in de Internationale Ontwikkelingsassociatie
(IDA) verhoogd met SDR 159 miljoen.De belangrijkste overige mutaties betreffen:– Internationale Ontwikkelingsassociatie.Een afname van de verplichtingen met 458 miljoen als gevolg van verzilvering
van «notes».– Aziatisch Ontwikkelingsfonds.Een afname van de verplichtingen met 54 miljoen als gevolg van verzilvering
van «notes».– Afrikaans Ontwikkelingsfonds.Een afname van de verplichtingen met 23 miljoen als gevolg van verzilvering
van «notes».– Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling.Een afname van de verplichtingen met een bedrag van circa ECU 5 miljoen. B4 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19961995a.
Belastingen25 15533 075b. Overlopende activa3 4113 618c.
Vorderingen uit hoofde van contracten e.d.16 30715 324d.
Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen inzake langlopende
projecten1 1841 130e. Overige vorderingen2 1441 752Totaal48 20154 899a. BelastingenOnderstaande tabel geeft een overzicht van de belastingvordering.  1.
Kohierbelastingen: 12 955Nog
niet opgelegd (globale schatting):  – over 1995 en voorgaande jaren6 100 –
over 19966 855    2. Niet-kohierbelastingen: 12 200Loonbelasting4 835 Omzetbelasting3 440 Accijnzen1 940 Successierechten1 530 Diversen455 Totaal 25 155b. Overlopende activaDe overlopende activa zijn:   19961995Winst
van De Nederlandsche Bank N.V.1 2081 603Winstafdracht
Koninklijke PTT Nederland N.V.288264Lopende rente op leningen
aan de Postbank N.V.8888Vordering uit hoofde van samenloop
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen met WSW-loon161170Lopende
rente van leningen ingevolge de Woningwetbouw44Diverse
vorderingen1 6621 489Totaal3 4113 618c. Vorderingen uit hoofde van contracten e.d. waar tegenover
verplichtingen staanZie toelichting bij d. d. Vorderingen verband houdende met vooruitbetalingen
inzake langlopende projecten.Als vorderingen en verplichtingen zijn opgenomen de bedragen van langlopende
contracten inzake aanschaffingen van duurzame activa en terzake van uit te
voeren werken. De reeds gedane uitgaven zijn op de posten B4.c en C7.b in
mindering gebracht en opgenomen onder post B4.d. De bedragen van de posten
B4.c en C7.b hebben voornamelijk betrekking op het Ministerie van Defensie
(8 120 miljoen) en het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (7 318
miljoen). e. Overige vorderingen   19961995Metaalwaarde
munten in omloop449451Inzake de centrale inning van lesgelden142114Sociale
Verzekeringsbank292175Ziekenfondsraad148113Diverse
vorderingen1 113899Totaal2 1441 752C Schulden C1 Munten in omloopDeze post omvat de nominale schuld uit hoofde van in circulatie gebrachte
munten. Het bedrag is exclusief de munten in handen van De Nederlandsche Bank
N.V. en de munten van de Staat in het muntdepot. Niet geconsolideerd is voor
de munten in de kassen van de ministeries. Deze maken deel uit van balanspost
B1 Chartale en girale betaalmiddelen. Met de toepassing van het ESR 1995
zijn de verzamelaarsmunten niet langer als schuld gepassiveerd. Daarnaast
is de metaalwaarde van de munten niet langer gedesaldeerd in deze post opgenomen;
nu is deze post onder B4 geactiveerd. C2 Dutch Treasury CertificatesHet bedrag van de per balansdatum uitstaande schuld uit hoofde van Dutch
Treasury Certificates bedraagt 15,4 miljard. In de balans is de vooruitbetaalde
rente van de schuld in mindering gebracht. C3 StaatsobligatiesDe staatsobligaties zijn conform ESR 1995 gewaardeerd tegen marktprijzen.   19961995Verschil1.
Waardering tegen marktprijs367 967342 92425 0432.
Waardering tegen nominaal331 776311 70120 0753.
Verschil36 19131 2334 968Toepassing van het ESR 1995 leidt tot een wijziging in de waardering
van de staatsobligaties. Het ESR 1995 schrijft waardering tegen marktprijzen
voor. Voorheen werden staatsobligaties tegen de nominale waarde in de balans
verwerkt. De toename van de schuldcategorie staatsobligaties met 25,0 miljard
moet bezien worden in het licht van de gewijzigde waarderingsgrondslag. De
mutatie van 25,0 miljard kan gesplitst worden in een volumecomponent ter grootte
van 20,1 miljard en een prijscomponent van 4,9 miljard. De volumemutatie omvat
het beroep op de openbare kapitaalmarkt van de Staat om de financieringsbehoefte
1996 te dekken. De prijsmutatie weerspiegelt de daling van de kapitaalmarktrente
in 1996. Hierbij zij aangetekend dat de prijsmutatie geen gevolgen heeft voor
de EMU-schuld. De EMU-schuld luidt in ESR-categorieën, doch uitdrukkelijk
is bepaald dat voor de excessieve-tekortenprocedure over de schuld in nominale
termen gerapporteerd dient te worden; voor de EMU-schuld is dus de 331,8 miljard
relevant. C4 Onderhandse staatsleningenConform ESR 1995 zijn de onderhandse staatsleningen tegen de nominale
waarde gewaardeerd. De balansmutatie betreft voornamelijk aflossingen. C5 Overige leningen op lange termijnDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld:   19961995Leaseverplichtingen1 5421 595N.V.
Nederlandse Spoorwegen463494Nationaal Restauratiefonds289275Overige87100Totaal2 3812 464C6 Militaire pensioenenHet balansbedrag vertegenwoordigt de netto contante waarde van de pensioenverplichtingen
van de Staat jegens de (gewezen) militairen. C7 Handelskredieten en transitorische postenDe balansbedragen zijn als volgt samengesteld :   19961995a.
Overlopende passiva19 31519 005b. Verplichtingen
uit hoofde van contracten e.d. waartegenover vorderingen staan16 30715 324c.
Overige schulden2 4122 913Totaal38 03437 242a. Overlopende passiva   19961995Lopende
interest van de staatsschuld18 30717 853Diverse
schulden1 0081 152Totaal19 31519 005b. Verplichtingen uit hoofde van contracten e.d. waartegenover
vorderingen staan.Voor een toelichting wordt verwezen naar balanspost B4.c. c. Overig   19961995Commissie
van de Europese Gemeenschappen9481 427Nog te verrekenen
voorlopige en tijdelijke ontvangsten van de ontvangers der belastingen0151Diverse
schulden1 4641 340Totaal2 4122 918Voorwaardelijke verplichtingenIn lijn met het ESR 1995 zijn voorwaardelijke verplichtingen, de
zogenaamde «contingent liabilities», niet in de Staatsbalans verwerkt.
Kenmerk van deze verplichtingen is dat voordat er een financiële transactie
plaats vindt, er eerst aan één of meerdere voorwaarden voldaan
moet worden. Een klassiek voorbeeld is garantieverlening door de overheid
bij exportkredieten. Gezien het beleidsmatige belang is aanvullende informatie
over door de Staat verleende garanties in tabel 9.2.3 gepresenteerd. Daadwerkelijke
uitgaven en ontvangsten op garanties zijn per begroting in tabel 9.2.4 gepresenteerd.Tabel 9.2.3 Uitstaand risico en nieuwe machtigingen per
begroting   Risico van de Staat ultimo Machtiging tot het verlenen van nieuwe garanties  19961997199819971998IIHoge
Colleges van Staat en Kabinet der Koningin44500IVKabinet
voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken178572866500VBuitenlandse
Zaken14 9274 6034 251103VIJustitie88939300VIIBinnenlandse
Zaken1219990VIIIOnderwijs,
Cultuur en Wetenschappen21 2941 2511 20900IX-BFinancien3115 039111 143109 92829 07026 526XDefensie77200XI-AVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer446 77335 6675 64923152345XI-BRijkshuisvesting164000XIIVerkeer
en Waterstaat1 3821 2671 3740165XIIIEconomische
Zaken4 5684 8214 753870850XIVLandbouw,
Natuurbeheer en Visserij4814864932015XVSociale
Zaken en Werkgelegenheid21100XVIVolksgezondheid,
Welzijn en Sport5 4795 3725 20711357ISFInfrastructuurfonds3 2313 4563 639231230Totaal 184 088168 922137 27830 55428 0801 Betreft voornamelijk Ontwikkelingssamenwerking.2 Exclusief het risico van de indemniteitsregeling gedurende
het dienstjaar van maximaal 500 miljoen en exclusief de garantie-overeenkomst
met het Nationaal Restauratiefonds met een plafond van 1,5 miljard.3 Inclusief het risico op grond van de Wet Aansprakelijkheid
Kernongevallen (van maximaal 35 miljard).4 Inclusief de gemeentelijke garanties met rijksbijdrage in
een eventueel verlies voor huurwoningen van woningbouwcorporaties van circa
45 miljard in 1996, circa 34 miljard in 1997 en 4 miljard in 1998.5 Vermelde bedragen betreffen het saldo van aflossingen en
nieuwe garanties. Tabel 9.2.4 Uitgaven en ontvangsten op door de Staat verstrekte
garanties BegrotingOmschrijving199619971998      1.
Uitgaven      VBuitenlandse
ZakenOntwikkelingssamenwerking223937IX-BFinanciënRegeling
bijzondere financiering285285  Particuliere
Participatiemaatschappijen1574  Exportkredietverzekering127127172  Overig977XI-AVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVolkshuisvestingMilieubeheer00011215XI-BRijkshuisvestingRijksdiensten450XIIIEconomische
ZakenMidden- en Kleinbedrijf444848  Energiebeleid786  Technologiebeleid38400  NedCar24200  Overig333XVSociale
Zaken en WerkgelegenheidDiversen100XVIVolksgezondheid,
Welzijn en SportDiversen110 Totaal  8873083792.
Ontvangsten           IX-BFinanciënRegeling bijzondere financiering
en PPM433224  Exportkredietverzekering815840565  Overig222XI-AVolkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Milieubeheer066XIIIEconomische
ZakenMidden- en Kleinbedrijf312828  Overig100Totaal  8929086259.3 Rijksbegroting naar economische categorieënIn tabel 9.3.1 zijn de uitgaven en ontvangsten van de Rijksbegroting gegroepeerd
naar economische categorieën. Deze economische categorieën geven
inzicht in de economische aard, zoals bijvoorbeeld consumptie en investeringen.
Het ESR 1995 ligt ten grondslag aan de indeling in economische groepen. Tabel
9.3.1 Economische categorieën 1989–1998 1989199019911992199319941995199619971998Uitgaven194 011208 019226 997231 807242 341244 876261 068227 762229 507257 260           1 Lopende uitgaven voor goederen en diensten (consumptieve
bestedingen)31 41131 89831 54932 99732 85031 88831 67233 25634 68435 330           2
 Rente, pacht en bijdragen in incidentele exploitatieverliezen van overheidsbedrijven21 65822 85124 97226 65328 24928 98030 26630 06430 36030 495           3
 Inkomensoverdrachten aan andere sectoren dan de overheid28 99227 98133 12631 70435 88432 31830 28932 60936 96337 876           4 Inkomensoverdrachten
binnen de sector overheid70 99685 14492 40995 99499 02990 00889 14789 77393 53894 786           5 Kapitaaloverdrachten
aan andere sectoren dan de overheid6 8796 1734 7353 7774 6474 7824 0183 7954 0775 193           6 Kapitaaloverdrachten
binnen de sector overheid7 1406 4047 1016 9706 1416 1507 9495 8494 4544 514           7 Investeringen2 9423 1013 1283 1013 3373 8514 0083 9604 3505 706           8 Financiële
transacties23 99324 46729 97730 61132 20446 89963 71928 45621 04839 969           9 Aanvullende
posten––––––––333 391           Ontvangsten148 713164 474182 437183 790204 347201 899208 707192 458195 128200 952           1 Lopende
ontvangsten voor goederen en diensten3 5954 1174 2044 4254 9215 0154 9865 3505 5985 136           2 Rente,
pacht en andere opbrengsten van vermogen en van ondernemingsactiviteit11 80613 35116 07215 94914 83913 58111 53210 83811 8239 143           3 Inkomensoverdrachten
van andere sectoren dan de overheid122 797138 599154 138155 461164 004154 294154 708164 750167 903180 112           4 Inkomensoverdrachten
binnen de sector overheid1 8821 6951 9372 3632 0751 8731 8822 0291 5531 595           5 Kapitaaloverdrachten
aan andere sectoren dan de overheid1 8122 1942 7942 4142 5233 3762 8104 0553 5283 049           6 Kapitaaloverdrachten
binnen de sector overheid1541033582071 188562160346106180           7 Desinvesteringen333350391315357403412617334341           8 Financiële
transacties 6 3344 0652 5432 65614 44022 79532 2174 4733 6861 346           9 Aanvullende
posten––––––––59750Saldo– 45 298– 43 545– 44 560– 48 017– 37 994– 42 977– 52 361– 35 304– 34 379– 56 308           Aflossingen
en overige mutaties en correcties22 42221 60625 45127 18129 65045 74429 38625 75119 20037 429Financieringssaldo– 22 876– 21 939– 19 109– 20 836– 8 344– 2 767– 22 975– 9 553– 15 179– 18 87910 Collectieve sector naar functie 1989–1998 BereikIn deze bijlage worden gepresenteerd de uitgaven en ontvangsten van de
collectieve sector ingedeeld naar functie. De collectieve sector omvat de
rijksbegroting in enge zin, de sociale zekerheid en de zorgsector. De afbakening
van elk van deze sectoren is gebaseerd op de ijklijnen van de desbetreffende
sectoren. De stromen tussen de drie sectoren zijn geconsolideerd. MethodologieDe indeling in functies is gebaseerd op de Benelux Functionele Classificatie
van de uitgaven en ontvangsten van 1989. Deze classificatie is voorgeschreven
voor toepassing in de rijksbegroting en is ook toegepast op de andere twee
sectoren. De Benelux Functionele Classificatie sluit in grote lijnen aan op
de «Classification of Functions of Government (COFOG)» van de
Verenigde Naties. De twee belangrijkste verschillen tussen beide methoden
zijn de volgende twee. De Benelux Functionele Classificatie is zowel van toepassing
op de uitgaven als de ontvangsten; de COFOG is alleen van toepassing op de
uitgaven. Daarnaast omvat de Benelux Functionele Classificatie een afzonderlijke
functie milieu; de COFOG kent de functie milieu niet. Tabel
10.1 Uitgaven collectieve sector naar functie; in % BBP 1989199019911992199319941995199619971998Totaal
van de uitgaven57,456,758,157,959,058,859,251,749,249,91
 Algemeen bestuur1,31,21,31,31,31,11,11,11,01,12
 Buitenlandse betrekkingen (exclusief ontwikkelingssamenwerking)1,31,21,61,51,61,61,51,61,51,53
 Ontwikkelingssamenwerking1,01,01,01,11,01,01,00,90,90,94
 Defensie2,92,72,62,62,42,22,12,02,01,95
 Openbare orde en veiligheid1,11,21,21,21,31,41,41,31,41,36
 Onderwijs en fundamenteel wetenschappelijk onderzoek6,46,16,06,15,95,75,75,55,14,97
 Volksgezondheid6,16,26,46,97,27,07,06,66,86,88
 Sociale voorzieningen18,319,019,419,019,918,517,617,316,315,39
 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening2,42,12,02,01,71,56,40,50,50,410
Milieu, natuur en landschapsbehoud0,20,20,30,30,30,30,30,20,20,211
Cultuur en recreatie0,50,40,40,40,40,40,40,40,40,312
Algemene economische aangelegenheden, handel, nijverheid en diensten
(inclusief brandstoffen en energie)1,51,30,90,70,80,70,50,60,60,513
Landbouw, jacht en visserij0,40,40,40,40,30,40,30,30,50,314
Verkeer, vervoer, communicatie en waterstaat1,92,01,91,91,71,81,71,81,81,815
Betrekkingen met de lagere publiekrechtelijke lichamen voor zover deze
niet in andere functies zijn opgenomen3,02,92,92,93,13,13,13,03,13,216
Overheidsschuld (inclusief rente)8,88,79,89,810,112,19,18,67,19,017
Diversen (aanvullende posten e.d.)0,00,00,00,00,00,00,00,00,00,5Tabel
10.2 Ontvangsten collectieve sector naar functie; in % BBP 1989199019911992199319941995199619971998Totaal
van de ontvangsten48,848,650,850,152,450,850,345,444,943,21
 Algemeen bestuur0,50,50,60,60,70,60,50,60,50,42
 Buitenlandse betrekkingen (exclusief ontwikkelingssamenwerking)0,00,00,00,00,00,00,00,00,00,03
 Ontwikkelingssamenwerking0,00,00,00,00,00,00,00,00,00,04
 Defensie0,10,10,10,10,10,10,10,10,10,15
 Openbare orde en veiligheid0,10,10,10,20,10,20,20,20,20,26
 Onderwijs en fundamenteel wetenschappelijk onderzoek0,40,20,30,30,50,40,30,20,20,27
 Volksgezondheid4,95,25,45,85,86,05,75,25,95,78
 Sociale voorzieningen13,511,912,012,111,712,312,111,711,711,29
 Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening1,10,90,80,82,42,84,20,00,00,010
Milieu, natuur en landschapsbehoud0,10,10,20,00,00,00,00,00,00,011
Cultuur en recreatie0,30,30,30,30,30,30,30,20,20,212
Algemene economische aangelegenheden, handel, nijverheid en diensten
(inclusief brandstoffen en energie)2,22,12,22,02,11,61,42,01,71,213
Landbouw, jacht en visserij0,10,10,10,10,10,10,10,10,10,114
Verkeer, vervoer, communicatie en waterstaat0,30,40,30,40,41,61,30,30,40,315
Betrekkingen met de lagere publiekrechtelijke lichamen voor zover deze
niet in andere functies zijn opgenomen0,00,00,00,00,00,00,00,00,00,016
Overheidsschuld (inclusief rente)0,30,30,30,30,30,20,10,20,20,017
Diversen (aanvullende posten e.d.)0,00,00,00,00,00,00,00,00,10,018
Belastingen24,826,427,927,127,824,824,024,623,623,618a
Kostprijsverhogende belastingen11,611,611,311,611,511,311,312,011,911,818b
Belastingen op inkomen, winst en vermogen13,214,816,615,516,313,512,712,611,711,819
Opneming gevestigde staatsschuld8,98,99,18,66,76,38,35,02,87,511 Tienjarenoverzicht 1989–1998 11.1 Financieringssaldo   1989199019911992199319941995199619971998 1. Totale uitgaven incl. agentschappen194 011208 019226 997231 807242 341244 876261 068227 762229 507257 260 2. Uitgaven agentschappen00000– 29165210451474 3. Totale uitgaven excl. agentschappen194 011208 019226 997231 807242 341244 905260 904227 553229 056256 786 4. Aflossingen19 97520 91326 47727 32229 37143 95629 05226 19819 21437 453 5. Aankoop portefeuille staatsschuld9721 0281 3061 11069633666000 6. Ontmuntingen  0  0  0  0  53  0 
 0  0  0  0 7. Relevante
rijksuitgaven (7=3-4-5-6)173 064186 078199 214203 376212 221200 613231 785201 355209 842219 333 8. Totale ontvangsten incl. agentschappen148 713164 474182 437183 790204 347201 899208 707192 458195 128200 952 9. Ontvangsten agentschappen0000026230 32936346510. Totale ontvangsten excl. agentschappen148 713164 474182 437183 790204 347201 873208 478192 128194 765200 48711. Verkoop portefeuille staatsschuld99610081 2901 13770429710500012. Aanmuntingen 357 200  62  16  
0  12  38  31  35  3513. Relevante ontvangsten (13=10-11-12)147 360163 266181 086182 636203 643201 564208 335192 098194 730200 453w.v. Belastingontvangsten120 371136 323151 557153 467161 610152 475153 250163 962167 035177 725w.v. Rel. niet-belastingontvangsten26 98926 94329 52929 16942 03249 08955 08528 13627 69522 72814. Begrotingssaldo (14=10-3)– 45 298– 43 545– 44 560– 48 017– 37 994– 43 032– 52 426– 35 424– 34 292– 56 29915. Saldo relevante uitgaven en relevante ontvangsten (15=13-7)– 25 704– 22 812– 18 129– 20 739– 8 579951– 23 451– 9 257– 15 112– 18 88016. Mutatie derdenrekening– 2 828– 87398097– 234– 1 816– 47529666– 417. Feitelijk Financieringssaldo(17=15-16)– 22 876– 21 939– 19 109– 20 837– 8 3442 767– 22 975– 9 553– 15 178– 18 876(Idem, in % BBP)– 4,7%– 4,2%– 3,5%– 3,7%– 1,4%0,5%– 3,6%– 1,4%– 2,1%– 2,5%18.
Vervr. afl. woningwetleningen/balansverkorting– 185– 206– 206– 206927113 366– 9 525– 2– 377– 12019. Mutatie AOW-spaarfonds000000007501 54720. Debudgetteringen2 0561 9031 3861 1249579492929321. Studieleningen000– 307– 248– 278– 391– 552– 842– 127422. Mutatie FES-saldo000001 7683 0213 109– 71– 1 20723. Aan- en verkoop staatsbezit341612631010024704 6202 6357362 027– 17124. Agio/disagio15– 115– 27947545– 384– 236282584025. Kasverschuivingen– 1 000400– 1 035907– 4 5572 8902 39500026. Versnelde belastinginning08254975– 625– 2750775 400– 400027. Derdenrekening2 828873– 980– 972341816475– 296– 66428. Beleidsrelevant financieringssaldo (27=17-18-19-20-21-22-23-24-25-26)– 30 006– 26 882– 23 981– 21 680– 167 41– 21 981– 22 153– 13 231– 16 792– 17 659(Idem in % BBP)– 6,2%– 5,2%– 4,4%– 3,8%– 2,9%– 3,6%– 3,5%– 2,0%– 2,4%– 2,3%29.
Financieringsbehoefte (28=4+17)42 85142 85245 58648 15937 71541 18952 02835 75134 39256 32911.2 Budgettaire kerngegevens; in miljoenen resp. in %
BBP, tenzij anders aangegeven   1989199019911992199319941995199619971998 1. Relevante rijksuitgaven, incl. debudgetteringen en incl. agentschappen175 120187 981200 601204 500213 178201 533231 979201 567210 302219 810Idem in % BBP36,1%36,4%37,0%36,1%36,7%32,9%36,5%30,2%29,8%29,2%2. Microlastenontwikkeling (in mld gld)      – 4,0– 5,3– 1,8– 3,9 3 w.v. belastingen      – 2,8– 3,2– 4,32,0 4 w.v. premies      – 1,5– 2,92,5– 5,2 5 w.v. OPL      0,30,80,1– 0,8 6 Staatsschuld1293 842317 614338 688358 424370 714368 776397 680407 647411 775430 651 7 Staatsschuldquote160,6%61,5%62,4%63,3%63,8%60,2%62,6%61,1%58,3%57,3%8 Vorderingensaldo Rijk– 5,5%– 5,1%– 3,3%– 4,2%– 2,9%– 3,1%– 3,7%– 1,6%– 2,4%– 2,5%9 Vorderingensaldo OPL0,3%0,1%0,0%0,1%0,1%0,0%0,2%0,1%0,2%0,2%10
Vorderingensaldo sociale fondsen0,4%– 0,1%0,4%0,2%– 0,4%– 0,7%– 0,5%– 0,8%0,3%0,6%11
EMU-tekort (18=15+16+17)– 4,8%– 5,1%– 2,9%– 3,9%– 3,2%– 3,8%– 4,0%– 2,3%– 2,0
%– 1,7%12 EMU-schuldquote179,4%79,2%79,0%80,0%81,2%77,9%79,1%77,2%72,7%70,4%1 De cijfers voor 1994 zijn gecorrigeerd voor het tijdelijk
neerwaarts effect van de VAW/balansverkorting in de volkshuisvesting van 1,1%
BBP. 12 De collectieve sector 1970–1998 Tabel
12.1 Uitgaven van de collectieve sector naar bestedende organen1;
in % BBP  Rijksuitgaven
quoteOnderlinge betalingenRijksaandeel CUQOPL-uitgavenOnderlinge
betalingenOPL-aandeel CUQUitgaven sociale fondsenOnderlinge
betalingenSF-aan- deel CUQCollectieve-uitgaven- quote (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10) = (3) + (6) + (9) 197028,0%15,2%12,8%18,4%0,6%17,8%14,4% 14,4%45,1%197129,2%16,0%13,1%19,2%0,8%18,5%15,4% 15,4%47,0%197228,6%15,6%13,0%19,9%0,8%19,0%16,1% 16,1%48,2%197329,1%16,1%12,9%19,8%0,8%19,0%16,5% 16,5%48,4%197430,0%16,9%13,2%20,3%0,8%19,5%17,4% 17,4%50,0%197533,8%18,8%15,0%21,9%0,8%21,1%19,0% 19,0%55,1%197634,2%19,5%14,6%21,9%0,9%21,0%18,9% 18,9%54,5%197734,2%19,6%14,5%21,8%1,0%20,8%19,6% 19,6%54,8%           197733,7%19,3%14,4%22,9%1,0%21,8%19,5%0,2%19,3%55,5%197836,1%20,7%15,8%22,7%1,0%21,7%20,4%0,2%20,2%57,6%197937,6%20,5%17,1%23,6%1,5%22,1%21,2%0,2%21,0%60,1%198038,2%20,6%17,6%23,7%1,2%22,5%21,8%0,2%21,5%61,6%198139,9%20,9%19,0%24,3%1,2%23,1%22,2%0,2%22,0%64,0%198241,6%21,4%20,2%25,0%1,3%23,6%22,7%0,2%22,5%66,3%198340,9%19,9%21,0%25,1%1,4%23,7%22,2%0,2%21,9%66,6%198440,4%19,8%20,6%24,8%1,6%23,2%21,2%0,2%21,0%64,8%198539,1%19,2%19,9%25,0%2,1%22,9%20,6%0,2%20,4%63,2%198639,2%18,2%21,0%27,3%5,2%22,1%20,4%0,2%20,2%63,3%198739,7%17,9%21,8%26,0%4,2%21,8%20,9%0,2%20,7%64,2%198837,8%17,0%20,8%22,3%1,4%20,8%20,7%0,2%20,5%62,1%198936,1%15,6%20,5%20,4%1,0%19,4%19,4%0,2%19,2%59,1%199036,4%16,9%19,5%19,6%0,8%18,7%20,8%0,2%20,6%58,7%199137,0%17,7%19,3%19,8%0,8%19,0%21,1%0,2%20,9%58,9%199236,1%17,7%18,4%20,1%0,8%19,3%21,7%0,2%21,5%59,2%199336,7%17,8%18,8%21,6%2,3%19,1%22,2%0,2%22,0%60,1%199432,9%15,4%17,5%22,0%2,7%19,3%20,9%0,2%20,8%57,6%1995231,0%14,8%16,2%19,4%0,2%19,2%20,6%0,2%20,4%55,8%199630,2%13,8%16,4%18,0%0,0%18,0%19,8%0,1%19,7%54,0%199729,8%13,6%16,2%17,0%0,0%17,0%19,8%0,1%19,7%52,9%199829,2%13,6%15,7%16,8%0,0%16,8%18,6%0,1%18,5%50,9%1 Vanaf 1977 is rekening gehouden met de revisie van de Nationale
Rekeningen. Voor 1977 zijn zowel de cijfers voor als na de revisie opgenomen.2 De rijksuitgavenquote en de collectieve-uitgavenquote zijn
in 1995 gecorrigeerd voor de éénmalige uitgaven in verband met
de balansverkorting volkshuisvesting.Bron: CPB, CBS. Tabel
12.2 Uitgaven van de collectieve sector naar economische categorieën;
in % BBP  Lonen
en sociale lastenMateriële consumptieRenteInk.over- drachten
bedrijvenInk.over- drachten gezinnenInk.over- drachten
buitenl.InvesteringenAankopen grondVermo- gens- overdrachtenKredietverlening1Collectieve- uitgaven- quote (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) (9) (10) (11) 197011,1%4,4%2,7%0,4%16,8%0,3%4,7% 1,4%3,3%45,1%i197111,5%4,3%2,8%0,5%18,0%0,7%4,9% 1,2%3,2%47,0%197211,8%4,0%2,6%0,6%19,0%0,7%4,3% 1,3%3,8%48,2%197311,8%3,8%2,5%0,7%19,6%1,0%3,8% 1,5%3,7%48,4%197412,3%4,1%2,7%0,8%20,8%1,0%3,7% 1,3%3,4%50,0%197513,0%4,3%2,8%1,0%23,2%1,3%3,9% 1,8%3,6%55,1%197612,8%4,2%2,8%1,4%23,6%1,0%3,8% 1,9%3,0%54,5%197713,0%4,5%2,8%1,3%24,2%1,1%3,4% 1,1%3,3%54,8%            197712,8%4,5%2,9%1,7%24,1%1,2%3,5%0,6%1,0%3,3%55,5%197813,0%4,7%2,9%1,8%24,9%1,5%3,5%0,6%1,2%3,6%57,6%197913,1%5,1%3,1%1,8%25,7%1,5%3,4%0,6%1,7%4,1%60,1%198012,9%5,2%3,5%1,8%26,3%1,5%3,5%0,6%2,6%3,8%61,6%198112,6%5,5%4,1%1,8%27,4%1,5%3,4%0,5%2,8%4,4%64,0%198212,5%5,6%4,8%2,0%29,0%1,6%3,1%0,5%2,8%4,3%66,3%198312,1%5,8%5,3%2,1%29,5%1,6%2,9%0,4%2,6%4,3%66,6%198411,4%5,9%5,6%2,2%28,3%1,8%3,0%0,3%2,7%3,5%64,8%198511,0%6,0%6,0%2,4%27,4%1,7%2,8%0,3%2,7%2,9%63,2%198610,8%6,0%6,1%2,3%27,0%1,8%2,6%0,3%3,2%3,1%63,3%198711,0%6,0%6,3%2,4%27,4%1,8%2,7%0,3%3,4%2,9%64,2%198810,5%6,1%6,1%2,3%27,0%1,9%2,8%0,3%2,6%2,5%62,1%1989 9,9%6,1%5,9%2,3%26,3%2,0%2,7%0,3%2,1%1,6%59,1%1990 9,7%5,9%5,8%2,2%27,0%1,9%2,8%0,3%1,9%1,3%58,7%1991 9,6%5,9%6,0%2,3%27,6%2,2%2,8%0,3%1,4%1,0%59,2%1992 9,8%6,0%6,0%2,3%27,6%2,1%2,8%0,2%1,3%0,9%59,2%199310,0%6,1%6,2%2,1%28,4%2,2%2,8%0,3%1,3%0,8%60,1%1994 9,7%6,0%6,0%2,0%26,7%2,2%2,8%0,3%1,2%0,8%57,6%1995 9,7%5,9%5,8%1,3%26,0%2,1%2,7%0,3%1,6%0,5%55,8%1996 9,3%5,9%5,5%1,4%25,3%2,1%2,7%0,3%1,0%0,5%54,0%1997 9,2%5,8%5,2%1,3%24,7%2,1%2,8%0,3%1,0%0,5%52,9%1998 9,2%5,5%4,8%1,4%23,4%2,1%2,7%0,3%1,0%0,6%50,9%1 Inclusief debudgetteringen.Bron: CPB, CBS Tabel
12.3 Collectieve uitgaven, collectieve-lastendruk en financieringstekort
van de collectieve sector; in % BBP  Collectieve-
uitgaven- quoteNBO en OverigCUQ
minus NBOBelast. drukPremiedrukNBO-drukCollec-tieve-
lastendr.Fin.- tekort Rijk1Fin.- tekort
OPLFin. tekort SF (1)(2)(3)(4)(5)(6)(7)(8)(9)(10)197045,1% 4,6% 40,5% 23,8% 13,8% 0,2%37,8% 1,1% 2,2% –0,6%197147,0% 4,5% 42,5% 24,9% 14,6% 0,3%39,7% 1,2% 2,1% –0,5% 197248,2%5,4% 42,8% 25,7% 14,8% 0,3% 40,8% 0,1%
 1,7% 0,2% 197348,4% 5,6% 42,8%25,8% 16,1% 0,4% 42,3% –0,2% 1,6%–0,9% 197450,0% 5,2% 44,8% 25,5%17,0% 0,6% 43,1% 0,6% 2,0% –0,9%
i 197555,1% 6,0% 49,1% 26,3% 17,5%1,2% 45,0% 3,0% 1,7% –0,6% 197654,5%6,0% 48,5% 26,2% 17,1% 1,5% 44,8% 3,6%0,9% –0,8% 197754,8% 5,6%49,2% 26,9% 17,0% 1,5% 45,4% 3,1% 0,5%0,2%            197755,5% 6,0% 49,5% 27,4%16,9% 1,4% 45,7% 3,1% 0,5% 0,2%
 197857,6% 7,5% 50,1% 27,6% 17,2%1,3% 46,1% 3,4% 0,7% –0,1% 197960,1%8,3% 51,8% 27,8% 17,8% 1,3% 46,9% 4,4%0,6% –0,1% i 198061,6% 8,0%53,6% 27,1% 18,1% 1,6% 46,8% 5,0% 1,9%–0,1% 198164,0% 8,6% 55,4% 26,2%18,6% 2,0% 46,8% 6,8% 1,4% 0,4%
 198266,3% 8,6% 57,7% 26,3% 19,6%2,2% 48,1% 8,4% 0,5% 0,7% 198366,6%9,3% 57,3% 25,0% 21,7% 2,1% 48,8% 8,9%0,4% –0,8% 198464,8% 9,6%55,2% 24,6% 20,7% 2,3% 47,6% 8,0% 0,1%–0,5% 198563,2% 10,5% 52,8% 24,1%20,3% 2,5% 46,9% 6,2% 0,7% –1,0%
 198663,3% 9,4% 53,9% 25,1% 19,4%2,4% 46,9% 5,7% 1,3% 0,0% 198764,2%8,2% 56,0% 26,6% 20,3% 1,5% 48,4% 6,8%
 (6,6)1,2% –0,4% 198862,1% 8,1% 54,0%26,8% 20,3% 1,2% 48,3% 5,7% (5,6)0,8%–0,8% 198959,1% 9,0% 50,1% 25,8%18,6% 1,0% 45,4% 5,1% (6,2)0,0% –0,4%199058,7% 7,4% 51,3% 27,9% 17,2% 1,1%46,1% 4,6% (5,2)0,0% 0,6% 199159,2% 8,2%51,0% 29,0% 17,5% 1,3% 47,8% 3,7% (4,4)–0,1%–0,4% 199259,2% 8,2% 51,0% 28,2%18,3% 1,2% 47,7% 3,8% (3,8)0,1% –0,3%199360,1% 8,6% 51,4% 28,9% 18,4% 1,1%48,4% 3,2% (2,9)0,4% 0,1% 199457,6% 9,4%48,2% 25,8% 18,7% 1,1% 45,5% 2,2% (3,6)0,4%0,8% 199555,8% 6,9% 48,9% 25,3% 18,8%1,1% 45,2% 3,5% – 0,3% 0,5%199654,0% 7,0% 47,0% 25,8% 17,7% 1,1%44,6% 2,0% – 0,3% 0,8% 199752,9%5,8% 47,1% 24,9% 18,4% 1,2% 44,5% 2,4%
 0,0% –0,3% 199850,9% 6,0% 44,9%24,9% 17,3% 0,8% 43,1% 2,3% 0,0%– 0,5% 1 Vanaf 1987 tussen haken beleidsrelevant tekort. Vanaf 1995
beleidsrelevant tekort.13 Het convergentieverloop in de EU 13.1 InleidingDeze bijlage bevat een beschrijving van de in het Verdrag van Maastricht
opgenomen procedures ter bevordering van het convergentieproces, en van de
opgenomen convergentiecriteria. Tabel 13.1 bevat een overzicht van het convergentieverloop
in de EU. Een dergelijk jaarlijks overzicht is tijdens het debat over het
Verdrag van Maastricht door de regering aan de Kamer toegezegd.113.2 Procedures ter bevordering van het convergentieprocesHet Verdrag van Maastricht stelt dat de lidstaten vóór het
begin van de tweede fase (1 januari 1994), indien nodig, convergentieprogramma's
dienen vast te stellen. In juli 1993 heeft de Ecofin-Raad de lidstaten opgeroepen
om, indien nodig, ook gedurende de tweede fase convergentieprogramma's vast
te stellen of bestaande programma's te actualiseren. In het afgelopen jaar
hebben diverse lidstaten nieuwe convergentieprogramma's gepresenteerd. Andere
lidstaten, waaronder Nederland, hebben hun bestaande programma's geactualiseerd.
Verder worden jaarlijks globale richtsnoeren voor het economisch beleid van
de lidstaten en de Unie opgesteld. Om een zo groot mogelijk effect te sorteren
op de voorbereiding van de nationale begrotingen, die in de meeste lidstaten
in het najaar worden vastgesteld, worden de globale richtsnoeren in de zomer
vastgesteld. De multilaterale toezichtsprocedure voorziet in een algehele
evaluatie van het economisch beleid van de lidstaten, waarbij onder andere
de implementatie van de globale richtsnoeren en de nationale convergentie-programma's
worden bezien.Ten slotte voorziet het Verdrag van Maastricht in de excessieve-tekortenprocedure,
een procedure om de houdbaarheid van de overheidsfinanciën te beoordelen.
Er is sprake van een buitensporig tekort als:– het vorderingentekort van de overheid hoger is dan 3% BBP, tenzij
de tekortquote aanzienlijk en voortdurend afneemt en de 3% BBP benadert, of
tenzij de overschrijding van uitzonderlijke en tijdelijke aard is, en de tekortquote
in de buurt van de 3% BBP blijft;– de overheidsschuld hoger is dan 60% BBP, tenzij de schuldquote
in voldoende mate afneemt en de 60% BBP in een bevredigend tempo nadert.De procedure kan uitmonden in een buitensporig-tekortoordeel van de Raad.
Voor 10 van de 15 lidstaten acht de Raad nu een buitensporig tekort aanwezig;
alleen Nederland, Finland, Denemarken, Ierland en Luxemburg hebben naar het
oordeel van de Raad geen buitensporig tekort. Voor Nederland en Finland werd
het buitensporig-tekortoordeel in mei j.l. ingetrokken.De Europese Raad van Amsterdam heeft een akkoord vastgesteld over het
Stabiliteits- en Groeipact. Onderdeel van dit pact zijn twee raadsverordeningen
voor versterking van de begrotingsdiscipline in de derde fase van de EMU.
Eén verordening bevat regels voor het multilateraal toezicht en bevat
onder andere de verplichting om stabiliteits- en convergentieprogramma's in
te dienen met een middellange-termijndoelstelling voor de begrotingspositie
van vrijwel in evenwicht of in overschot.De tweede verordening betreft de verduidelijking en versnelling van de
excessieve-tekortenprocedure in de derde fase. Zo maakt de verordening onder
meer duidelijk onder welke uitzonderlijke en tijdelijke omstandigheden een
tekort van meer dan 3% BBP excessief is. Daarnaast zijn er deadlines opgenomen
voor de verschillende stappen van de procedure, die kan uitmonden in een boete. 13.3 De convergentiecriteriaIn het Verdrag is vastgelegd dat een lidstaat alleen als volwaardig lid
tot de derde fase kan toetreden als een voldoende mate van convergentie heeft
plaatsgevonden. De mate van convergentie zal aan de hand van vier convergentiecriteria
worden beoordeeld.Het inflatiecriterium bepaalt dat de inflatie niet meer dan
1,5%-punt hoger mag zijn dan de inflatie van ten hoogste de drie lidstaten
die wat betreft prijsstabiliteit het best presteren.Het criterium voor de overheidsfinanciën bepaalt dat er
geen sprake mag zijn van een buitensporig tekort. In het bovenstaande is beschreven
wanneer er sprake is van een buitensporig tekort.Het rentecriterium bepaalt dat de nominale kapitaalmarktrente
niet meer dan 2%-punt hoger mag liggen dan het niveau van ten hoogste de drie
lidstaten die wat betreft prijsstabiliteit het best presteren.Het wisselkoerscriterium bepaalt dat de munt van een land gedurende
twee jaar de normale marges van het wisselkoersmechanisme van het EMS in acht
heeft genomen, zonder dat daarbij sprake is geweest van een devaluatie ten
opzichte van een munt van een andere lidstaat.Evenals het criterium voor de overheidsfinanciën, bevatten ook de
criteria met betrekking tot prijsstabiliteit, renteniveau en wisselkoersstabiliteit
enige ruimte voor afweging en interpretatie. De criteria met betrekking tot
prijsstabiliteit en renteniveau zijn geformuleerd in termen van afwijkingen
ten opzichte van ten hoogste de drie lidstaten met de laagste inflatie. De
formulering geeft de Raad de vrijheid om bij de berekening van de referentiewaarden
uit te gaan van het niveau van het twee na best presterende land of het gemiddelde
van de drie best presterende lidstaten of het niveau van het best presterende
land. Het wisselkoerscriterium spreekt zonder nadere specificatie over normale
fluctuatiemarges. Tabel
13.1 Convergentieverloop van de EMU  OverheidstekortOverheidsschuld Inflatie Lange rente '95'96'97'95'96'97'95'96'97'95'96'97EMU-referentie
waarde3336060602.22.92.99.89.19.1Nederland4.02.32.079.177.272.72.02.12.36.96.25.7België4.13.42.7133.5130.0126.71.62.01.97.56.55.6Denemarken1.91.6–0.372.170.267.22.12.12.38.37.26.2Duitsland3.53.83.058.160.761.81.91.91.96.86.25.6Finland5.12.61.958.858.759.20.21.20.98.87.05.9Frankrijk4.84.13.052.856.257.91.71.81.67.66.35.6Griekenland9.27.44.9111.8111.8108.39.38.36.017.314.010.8Ierland2.00.91.081.572.868.32.01.72.08.37.36.4Italië7.06.73.2124.4123.7122.45.84.42.711.99.27.0Luxemburg–1.7–1.8–1.15.96.46.50.71.91.7nananaOostenrijk5.33.93.069.370.068.81.32.02.17.26.35.6Portugal6.04.13.066.465.664.14.23.12.511.58.66.5Spanje6.64.43.065.769.668.14.73.62.411.38.76.6Verenigd
Koninkrijk5.64.42.954.254.554.72.62.82.38.27.87.5Zweden7.73.62.678.277.776.52.41.21.610.28.06.7Bron: voor Nederlands overheidstekort en -schuld: Financiën; overig
cijfermateriaal: EC-prognoses voorjaar 1997.Overheidstekort: vorderingensaldo van totale overheid in % BBP.Overheidsschuld: bruto-schuld totale overheid in % BBP.Inflatie: procentuele stijging consumptieprijzen (impliciete deflator);
overigens wordt er sinds maart 1997 een voor de EU geharmoniseerde index voor
consumptieprijzen (HICP) geplubiceerd (wegens gebrek aan data niet opgenomen).Referentiewaarde inflatie: het gemiddelde van de drie landen met de laagste
inflatie plus 1,5%-punt.Referentiewaarde lange rente: het gemiddelde van de drie landen met de
laagste inflatie plus 2%-punt (m.u.v. 1995 wegens ontbreken lange rente Luxemburg,
vervangen door België).na: niet aanwezig. Trefwoordenregister op de teksthoofdstukken (verwijzing
naar paragraafnummers) aanbesteding4.2aanmerkelijkbelangregime3.4aardgasbaten1.2,
3.2, 3.3AABWZ (wachtlijsten)3.3Cadministratieve lastendruk2.8afdrachtskorting
(premies en belastingen) 1.3, 3.4afvalproductie2.10agentschappen4.1,
4.4Algemene Bijstandswet (ABW)1.3, 2.7Algemene Inspectiedienst4.4allochtonen2.6Amsterdam
(regeling oude schulden)3.5AOW1.4AOW (financiering)2.7AOW-fonds3.2,
3.4, 3.5AOW-premiemaximalisering3.4AOW-spaarfonds1.2,
1.5, 2.7, 3.2, 3.5AOW-uitgaven1.1apothekers(vergoedingen)3.3Carbeidsaanbod2.3,
2.6arbeidsinkomensquote2.3Arbeidsinspectie4.4arbeidskosten1.3arbeidskostenforfait1.3,
2.7, 3.4arbeidskostenmatiging1.3, 2.3arbeidskostenontwikkeling1.5,
2.4, 2.6arbeidsmarkt2.6arbeidsongeschiktheidsuitkeringen3.3BArbeidsongeschiktheidsfonds
Vroeggehandicapten3.4Arbeidsongeschiktheidsfonds Zelfstandigen3.4arbeidsparticipatie1.4,
2.3, 2.6, 3.3Aarbeidsproductiviteit2.3Arbo-wet2.8armoedevallen2.6asielzoekers3.3Aautomobiliteit2.10  baten-lastenstelsel4.1,
4.3, 4.4BBP-harmonisatie3.5bedrijfsvoering rijksoverheid4.3begrotingsbeleid1.2,
2.4, 3begrotingsevenwicht2.1, 2.4begrotingsfondsen3.2behoedzame
uitgangspunten3.1, 3.2, 3.6bejaardenoorden3.2, 3.3CBelastingdienst4.4belastinggrondslag2.3 zie ook heffingsgrondslag belastingmeevallers1.2belastingopbrengst3.2belastingstelsel1.4,
2.3, 2.9, 2.10belastingtarieven2.3, 3.4belastingverlaging2.3,
2.9beleidsconcurrentie1.4beleidsintensiveringen zorgsector3.3Cbeleidsintensiveringen1.2,
3.2, 3.3Abenchmarking4.3beroepsbevolking1.4besparingsverliezen3.2betalingskredieten3.3Abodemsanering1.3BPM3.4broeikasgassen2.10budgetoverheveling4.3budgettaire
consolidatie2.3, 2.4budgettaire discipline2.5, 3.2budgettaire
ontwikkeling (1999-2002)2.3buitenschooltijdse opvang3.3ABureau
voor Industriële Eigendom4.4Bureau Heffingen4.4  celcapaciteit3.2clustergelden3.2CO2-uitstoot2.10collectieve
sector (inkomens)2.3, 3.6collectieve uitgaven3.2collectieve
uitgavengroei2.3concurrentiepositie1.3, 2.2, 2.3, 2.4, 2.6conjunctuur
(Europa)2.2consumptie2.10convergentiecriteria2.5  deelnemingen
Rijk3.5deeltijdbanen2.6Defensie Telematica Organisatie4.4demografische
ontwikkeling2.3, 2.6, 3.2, 3.6deregulering1.3detailhandel1.3Dienst
Gebouwen Buitenland4.4Dienst Rechtspleging4.4directe
belastingen 1.4, 2.9 dividendbelasting3.4doelmatigheidskengetallen4.4dollarkoers2.2,
3.3Adoorstroomfaciliteit3.4Duyverman Computer Centrum4.4  economische
dynamiek1.1economische groei1.2, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 3.2,
3.6economische structuur1.3, 2.3, 2.10, 3.4economische structuurversterking1.5eigen
bijdragen gezondheidszorg2.7, 3.3Cemissierechten (verhandelbare)2.10EMU1.4,
2.3, 2.5EMU-schuld3.5EMU-tekort1.1, 3.2, 3.5energiegebruik2.10ERM22.5euro2.5Europees Monetair Stelsel
(EMS)2.5Europese Centrale Bank2.3, 3.5Europese Unie
(afdrachten)2.3, 3.3AEuropese Unie (begroting)3.3AEuropese
Unie (harmonisatie)1.4Europese Unie (top Amsterdam)2.5Europese
Unie (uitgaven)3.3Aevaluatieonderzoeken4.4 export2.2  financieel
management4financieel-economisch beleid2financiële
markten2.5financiële transacties3.5financiële
verantwoording4.4financieringstekort1.2, 2.3, 2.4, 3.2,
3.5 zie ook tekortreductie fiscaal beleid2.9, 3.4fiscale
faciliteiten1.3, 3.4Fonds Economische Structuurversterking (FES)1.1,
1.2, 1.5, 2.4, 2.10, 3.2, 3.5fysieke infrastructuur1.3, 2.3, 2.10  gas-
en elektriciteitsmarkt2.8gebitsprothesen3.3Cgedwongen
winkelnering4.3geestelijke gezondheidszorg3.3Cgehandicaptenzorg3.3CGemeente-
en Provinciefonds3.3AGemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens4.4gemeenten
(bijstandsuitkeringen)2.7gezondheidszorg2.7globalisering1.4goederen-
en dienstenmarkten2.8goederenvervoer1.3grotestedenbeleid2.10,
3.2, 3.3A  heffingsgrondslag1.4, 2.9 zie ook belastinggrondslag hulpmiddelen
zorgsector3.3C  Immigratie en Naturalisatie Dienst4.4inactieven/actieven
(I/A-ratio)2.3indirecte belastingen1.4, 2.9individuele
huursubsidie3.3B, 4.4inflatie2.5, 3.6informatietechnologie3.2,
3.3Ainfrastructuur1.2, 1.3, 2.3, 2.10, 3.3Ainkomensbeleid1.2inkomensontwikkeling1.5,
2.1inkomsten uit vermogen,   zie vermogensinkomsten Inspectie
Gezondheidsbescherming4.4 interdepartementale beleidsonderzoeken4.4internationale
economische ontwikkelingen2.2internationale samenwerking
(kosten)2.3, 3.3Ainvesteringen1.3, 1.4, 2.2, 2.3, 2.4  Japan
(economie)2.2jongeren2.6  kengetallen4.4kennis2.10kennisinfrastructuur1.3,
1.4, 2.3, 2.10kinderopvang3.2klassenverkleining basisonderwijs3.2,
3.3AKoninklijke Marechaussee4.4koopkrachtontwikkeling2.6koopkrachtverbetering
minima3.3Bkoppeling sociale uitkeringen3.2, 3.3BKorps
Landelijke Politiediensten4.4kostendoorberekening4.3  laagbetaalden1.3,
3.4laaggeschoolden2.6, 3.2landingsrechten1.3lastenverlichting1.1,
1.2, 1.3, 1.5, 2.3, 2.4, 2.6, 3.2, 3.4, 3.6leerlingbouwplaatsen4.4leraren3.2,
3.3Alokale lasten3.4lonen1.3loon- en inkomstenbelasting2.9,
3.4loonkostenfaciliteit3.4  Maastricht (Verdrag van)2.3macro-economisch
beleid1.3marktwerking1.3, 2.8, 4marktwerking WAO2.7Marktwerking,
Deregulering en Wetgevingskwaliteit2.8medicijnen3.3Cmedisch
specialisten2.7microlastenontwikkeling3.4milieu1.2,
2.3, 2.10milieubelastingen2.10milieubeleid1.4, 2.3,
3.4milieubescherming2.9milieuleges3.4mobiele
telefonie2.8mobiliteit2.3monetair beleid2.5,
3.5monetaire ontwikkeling2.3monetaire stabiliteit2.3,
2.5  natuur2.10Nederlands model1.4, 2.3, 2.7,
2.9Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA)2.8nettokredietverlening3.5notariaat1.3  ombuigingen3.2onderwijs1.2, 1.3, 1.4, 2.10, 3.2, 3.3Aopenbaar
vervoer1.3, 2.8openbare orde en veiligheid1.2, 3.2operatie
Markt & Overheid2.8oudedagsvoorzieningen (aanvullende)2.7oudedagsvoorzieningen1.4oudere
werknemers2.6, 3.4ouderen2.7outputgegevens4.4overheidsfinanciën1.1,
2.1, 2.4overheidsinvesteringen2.10overheidsschuld2.3,
2.4Overige publiekrechtelijke lichamen (OPL)3.4, 3.5  particuliere
consumptie2.2Pemba1.3, 3.4personenauto's2.10personenvervoer1.3Plantenziektenkundige
Dienst4.4premiedifferentiatie WAO2.7premiegrondslag3.4prijsbeleid
(vervoer)1.3prijsontwikkeling BBP private sector2.8privatisering4.2privatisering
Ziektewet2.7publieke sector2.8publieke taken4.1  ramingskengetallen4.4randstad2.3,
2.10rechtszekerheid (invoering euro)2.5regulerende energiebelasting
(REB)3.4rekening rijden1.3rentestand2.5, 3.3Arente-uitgaven1.2,
2.3, 2.4, 3.1, 3.3Aresultaatgericht management4.3, 4.4rijksbegroting
in enge zin3.3ARijksgebouwendienst4.3, 4.4ruimte3.6ruimtelijk-economische
structuur2.10rust in het begrotingsproces3.1  schatkistsaldo3.5scholing
en opleiding1.3, 2.3, 3.4schuldquote3.2Senter4.4sigarettenaccijns3.4sociale
premies2.3, 2.9, 3.4sociale uitkeringen1.3, 2.3, 2.7sociale
zekerheidsarrangementen2.6sociale fondsen3.4, 3.5socialezekerheidsstelsel1.3,
2.3, 2,7, 3.3Bspecifieke uitkeringen aan gemeenten3.3Bspeur-
en ontwikkelingswerk1.3, 3.4spoorwegennet1.3staatsschuld3.2Stabiliteits- en Groeipact1.4, 2.5Stabiliteitspact2.4stads-
en streekvervoer2.8startende ondernemers1.3strafdeposito2.5structuurbeleid2.8studieleningen3.5  tabaksaccijns3.4technologie2.10technologiebeleid2.3tekortreductie1.1,
1.5, 2.3, 2.6, 3.2, 3.6 zie ook financieringstekort telecommunicatie1.3,
2.8telefoonapparatuur2.8thuiswonende gehandicapte kinderen3.3Bthuiszorg3.3Ctransparantie4.3,
4.4trendmatig begrotingsbeleid1.2, 3.1, 3.2  uitgavenbeheersing1.2,
2.4, 2.6, 3.2, 3.3Auitgavenkaders3.2uitgavenontwikkeling
1995–20023.6uitgavenprioriteiten3.2uitgavenstijgingen
sociale zekerheid3.3Buitgavenverhoging collectieve sector 3.6uitkeringsgerechtigden2.7  valutastabiliteit2.5VAMIL-regeling3.4vangnetuitkeringen3.3Bvarkenspest3.3AVerenigde
Staten (economie)2.2Verenigde Staten (werkgelegenheid)2.6vergrijzing1.4,
2.3, 2.4, 2.6, 2.7, 3.2vermogensbelasting3.4vermogensinkomsten1.4,
2.9verpleeghuizen3.2, 3.3Cverplegend en verzorgend personeel3.3Cvestigingsplaats
Nederland2.3vestigingswetgeving1.3, 2.8vorderingentekort2.4,
3.5vraagfinanciering4.2  WAO2.7WAO-herkeuringen2.7wegennet1.3,
2.10wereldeconomie2.2werkgelegenheidsbeleid1.2, 2.3,
2.6werkgelegenheidsgroei2.1, 2.3, 2.4werkgelegenheidsgroei
(Europa en Verenigde Staten)2.6werkloosheid (internationale vergelijking)2.6werkloosheidsuitgaven3.6werkloosheidsuitkeringen3.3BWesterschelde3.5Wet Economische Mededinging (WEM)1.3, 2.8Wet Inschakeling
Werkzoekenden3.3BWet Milieubeheer2.8Wet op de Reïntegratie3.3BWet
Sociale Werkvoorziening3.3BWet Voorziening Gehandicapten3.3Bwinkeltijden2.8WTZ2.7WW-wachtgeldperiode2.7  ziekenfondsen2.7Ziekenfondswet2.7Ziektewet1.3ziektewetuitkeringen3.3Bzorgsector1.2,
2.3, 2.7, 3.2, 3.3CZuidoost-Azië (economie)2.2Lijst van gebruikte afkortingen AAWAlgemene
ArbeidsongeschiktheidswetABWAlgemene BijstandswetADVArbeidsduurverkortingAFBZAlgemene
Fonds Bijzondere ZiektekostenAFWAlgemeen WerkloosheidsfondsAKWAlgemene
KinderbijslagwetANWAlgemene NabestaandenwetAOWAlgemene
OuderdomswetARBVOArbeidsvoorzieningsorganisatieAWBZAlgemene
Wet Bijzondere ZiektekostenAWWAlgemeen Weduwen- en WezenwetBAPOBevordering
Arbeidsparticipatie OuderenBBPBruto Binnenlands ProductBIAWet
Beperking Inkomensachteruitgang ArbeidsongeschiktheidscriteriumBiZaMinisterie
van Binnenlandse ZakenBKZBudgettair Kader ZorgBNPBruto
Nationaal ProductBPBanenpoolsBPMBelasting van Personenauto's
en MotorrijwielenBTWBelasting Toegevoegde WaardeCAOCollectieve
ArbeidsovereenkomstCBSCentraal Bureau voor de StatistiekCEPCentraal
Economisch Plan (van het CPB)COACentraal Orgaan opvang AsielzoekersCPBCentraal
PlanbureauCUQCollectieve-uitgavenquoteCVCSClient Volg
CommunicatiestelselDICODefensie Interservice CommandoDJIDienst
Justitiële InrichtingenDTC'sDutch Treasury CertificatesDTODefensie
Telematica-organisatieEBNEnergiebeheer NederlandECBEuropese
Centrale BankEFROEuropees Fonds voor Regionale OntwikkelingEMUEconomische
en Monetaire UnieERMExchange Rate MechanismEUEuropese
UnieEZMinisterie van Economische ZakenFESFonds Economische
StructuurversterkingFSVFonds Sociale VernieuwingFVFinanciële
VooruitzichtenGATTGeneral Agreement on Tariffs and TradeGBAGemeentelijke
Basisadministratie PersoonsgegevensGFGemeentefondshgIShomogene
groep Internationale SamenwerkingHSLHogesnelheidslijnIBInkomstenbelastingIBGInformatiebeheergroepIBOSInterdepartementaal
Budgettair Overleg SysteemICCOInternationale Cacao-overeenkomstICESInterdepartementale
Commissie Economische StructuurversterkingIHSIndividuele HuursubsidieIKRInvesteringskosten
RijksdienstenINDImmigratie- en NaturalisatiedienstIOAInternationale
OntwikkelingsassociatieIOAWWet Inkomensvoorziening Oudere en gedeeltelijk
Arbeidsongeschikte Werkloze WerknemersIOAZWet Inkomensvoorziening
Oudere en gedeeltelijk Arbeidsongeschikte gewezen ZelfstandigenIPOInterprovinciaal
OverlegISInternationale SamenwerkingJOZJaaroverzicht
ZorgJWGJeugdwerkgarantiewetKLPDKorps Landelijke PolitiedienstenLBLoonbelastingLISVLandelijk
Instituut Sociale VerzekeringenLNVMinisterie van Landbouw, Natuurbeheer
en VisserijMARINMaritiem Research Instituut NederlandMDWMarktwerking,
Deregulering en WetgevingskwaliteitMEVMacro Economische Verkenning
(van het CPB)MILIEVMilieu en Economische VerzelfstandigingMKB-NederlandMidden-
en Kleinbedrijf NederlandMLOMicrolastenontwikkelingMNMiljoenennotaNAMNederlandse
AardoliemaatschappijNBONiet-BelastingontvangstenNJNNajaarsnotaNMANederlandse
MededingingsautoriteitNOVEMNederlandse Onderneming voor Energie
en MilieuNWINiet Winstbeogende InstellingOC&WMinisterie
van Onderwijs, Cultuur en WetenschappenODAOfficial Development
AidOESO/OECDOrganisatie voor Economische Samenwerking en OntwikkelingOPLOverige
Publiekrechtelijke LichamenORETOntwikkelingsrelevante ExporttransactiesOZBOnroerende-zaakbelastingenPEMBAWet
Premiedifferentiatie en Marktwerking bij ArbeidsongeschiktheidsverzekeringenPFProvinciefondsREBRegulerende
EnergiebelastingRGDRijksgebouwendienstRIVMRijksinstituut
voor Volksgezondheid en MilieuSDRSpecial Drawing RightsSEM
2000Sound and Efficient Management 2000SFSociale
FondsenSPAKSpecifieke AfdrachtskortingSWABSamen Werken
aan BereikbaarheidSZWMinisterie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidTBAWet
Terugdringing Beroep op ArbeidsongeschiktheidsregelingenTIBTransport
in BalansUSZOUitvoeringsinstelling Sociale Zekerheid voor Overheid
en OnderwijsV&WMinisterie van Verkeer en WaterstaatVAMILVrije
Afschrijving Milieu-investeringenVAWVervroegde Aflossing WoningwetleningenVBOVoorbereidend
BeroepsonderwijsVereniging VNO-NCWVereniging van Nederlandse Ondernemingen
- Nederlands Christelijk WerkgeversverbondVINEXVierde Nota
Ruimtelijke Ordening ExtraVJNVoorjaarsnotaVNGVereniging
voor Nederlandse GemeentenVpBVennootschapsbelastingVROMMinisterie
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerVUTRegeling
inzake Vervroegde UittredingVVTVVoorwaardelijke Vergunning tot
VerblijfVWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en SportWAJONGWet
Arbeidsongeschiktheidsvoorziening JonggehandicaptenWAOWet
op de ArbeidsongeschiktheidsverzekeringWAZWet Arbeidsongeschiktheidsverzekering
ZelfstandigenWGFWachtgeldfondsWGRWet Gemeenschappelijke
RegelingenWIRWet op de InvesteringsrekeningWIWWet
Inschakeling WerkzoekendenWKAWet Koppeling met AfwijkingsmogelijkheidWOZWet
Waardering Onroerende ZakenWSFWet op de StudiefinancieringWSWWet
Sociale WerkvoorzieningWTOWorld Trade OrganizationWTSWet
Tegemoetkoming StudiekostenWTZWet Tarieven ZiektekostenWVGWet
Voorziening GehandicaptenWWWerkloosheidswetZBOZelfstandig
BestuursorgaanZFWZiekenfondswetZVOZiektekostenvoorziening
OverheidspersoneelZWZiektewetXNoot1 Hierop zijn twee uitzonderingen. Ten eerste is de verlaging van de vermogensbelasting
neutraal verwerkt voor de microlastenontwikkeling vanwege de samenhang met
de structurele meeropbrengsten dividendbelasting, die voortvloeien uit het
gewijzigde aanmerkelijk belangregime. Daarnaast is bij het effect op de microlastenontwikkeling
van de PEMBA afgezien van trans-kasverschillen.XNoot2Zie Kamerstukken 24 776, nr. 5, vergaderjaar 1996–1997.XNoot1Deze nota is op 3 maart jl. naar de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken
II 1996/97, 25 257, nr. 1).XNoot2De nota is op 2 september jl. naar de Tweede Kamer gezonden.XNoot3Kamerstukken II 1994/95, 23 900, nr. 22, bijlage 1.XNoot4Kamerstukken II 1996/97, 25 000 VIII, nr. 66.XNoot5Kamerstukken II 1996/1997, 24 561, nr. 1.XNoot6Kamerstukken II 1995/1996, 24 554, nr. 3.XNoot7Kamerstukken II 1996/1997, 25 449, nr. 1.XNoot8Kamerstukken II 1995/1996, 24 559, nr. 1.XNoot9Kamerstukken II 1996/1997, 25 201, nr. 1.XNoot10Kamerstukken II 1996/1997, 25 411, nr. 1.XNoot11Kamerstukken II 1996/1997, 25 420, nr. 1.XNoot12Kamerstukken II 1996/1997, 24 807, nr. 3.XNoot1In afwijking van vorige jaren kan dit jaar niet worden ingegaan op de
ontwikkeling van de zogenaamde overige eigen inkomsten (inkomsten uit vermogen,
eigen bezittingen en tarieven). Het CBS geeft aan dat het onzeker is of dit
jaar het vorig jaar gepresenteerde beeld kan worden geactualiseerd. Andere
bronnen zijn niet beschikbaar. Zo mogelijk zal aan dit onderwerp volgend jaar
weer aandacht worden besteed.XNoot2Kamerstukken II, 1996/97, 25 011, nr. 2.XNoot3De doorlichting van het gemeentelijk heffingsinstrumentarium vond plaats
naar aanleiding van een verzoek daartoe door het Tweede Kamerlid de heer Remkes
tijdens het Algemeen Overleg over de Nota Lokale lastendruk op 14 november
1996 (Kamerstukken II, 1996/97, 25 000 C, nr. 10).XNoot4Vanaf 1 januari 1997 hebben gemeenten de mogelijkheid om voor de OZB verschillende
tarieven te hanteren voor woningen en voor niet-woningen. Het verschil in
tarief mag maximaal 20% bedragen. De Tweede Kamer heeft bij motie Noorman-Den
Uijl (Kamerstukken II, 1995/96, 24 552 en 24 553, nr. 15) om deze tariefdifferentiatie
gevraagd. Tariefdifferentiatie kan overigens door alle gemeenten worden toegepast
(dus ook door wetsfictiegemeenten).XNoot5Kamerstukken II, 1995/96, 24 552 en 24 553, nr. 14.XNoot6Kamerstukken II, 1996/97, 25 011, nr. 13.XNoot7De afvalstoffenheffing komt volledig ten laste van gezinshuishoudingen.
Door deze te verlagen en de OZB evenveel te verhogen, betalen bedrijven en
instellingen mee aan de verwijdering van huishoudelijk afval.XNoot8Als criterium is gehanteerd minimale jaarlijkse kapitaaluitgaven voor
de betreffende functie van f 100 miljoen, waarvan minimaal de helft betrekking
heeft op het vierde kwartaal.XNoot1Kamerstukken II, 1992–1993, 22 647 (R1437), nummer 44. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25600-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl