Jeugdzorg; Brief regering; Reactie rapport SP 'De jeugdhulpverlener aan het woord’
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST140333
 2009-2010
 
 31 839
 Jeugdzorg
 
 
 
 
 Nr. 
 34
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 26 januari 2010
 Inleiding
 Op 2 november 2009 heeft de Socialistische Partij (SP) het rapport «De
jeugdhulpverlener aan het woord» gepubliceerd. Tijdens de begrotingsbehandeling
Jeugd en Gezin op 4 en 5 november 2009 heb ik uw Kamer toegezegd dat
ik schriftelijk op dit rapport zou reageren. Met deze brief doe ik die toezegging
gestand.
 
 Ik waardeer dat de SP het initiatief heeft genomen om de mening van de
jeugdhulpverleners te peilen. Het beeld dat van de jeugdsector naar voren
komt, is niet erg rooskleurig. Veel signalen uit de rapportage zijn bij mij
bekend. Op verschillende aanbevelingen uit het rapport zijn reeds acties ondernomen.
Voor de wachtlijstproblematiek, aanbeveling nummer 8 uit het SP-rapport, verwijs
ik naar de brief wachtlijsten in de jeugdzorg (Kamerstuk 31 839, nr. 21).
Voor de aanbeveling over jeugdzorg aan 18-plussers, aanbeveling nummer 9,
verwijs ik naar de brief over hulpverlening aan jongeren van achttien jaar
en ouder (Kamerstuk 31 839, nr. 20). Ik zal hieronder achtereenvolgens
verder ingaan op de aanbevelingen over bureaucratie, de Centra voor Jeugd
en Gezin en één financieringsstroom.
 1. Bureaucratie
 In de rapportage is veel aandacht besteed aan de bureaucratie in de jeugdsector.
 Uit het rapport blijkt dat 82% van de ondervraagden de bureaucratie
als grootste bedreiging voor de jeugdhulpverlening beschouwt. Zij geven aan
dat de hoeveelheid administratieve handelingen niet in verhouding staat tot
de tijd die de jeugdhulpverlener heeft voor een jeugdige. De rapportage van
de SP onderstreept het belang van de regeldrukaanpak in de jeugdsector en
biedt een goede aanvulling op de nulmeting ervaren regeldruk, die ik begin
2008 heb laten uitvoeren. Op basis van de resultaten van de nulmeting is het
actieplan Regeldruk AanPak (RAP) voor de brede jeugdsector opgesteld.
Het project RAP heeft de ambitie de ervaren regeldruk van professionals en
cliënten in 2011 met 25% terug te dringen ten opzichte van 2007.
 
 Voor meer informatie verwijs ik naar de brief over de stand van zaken
van het project RAP (14 augustus 2009 Kamerstukken II, 2008/09, 31 839,
nr. 12). De praktijk is weerbarstig, hierdoor kan het voorkomen dat misverstanden
blijven bestaan en maatregelen soms moeizaam tot de werkvloer doordringen.
Daarom heb ik een brochure van het actieplan op laten stellen die onder 10 000
professionals is verspreid en verschijnt er ééns per kwartaal
een digitale nieuwsbrief RAP. De eerste nieuwsbrief treft u in de bijlage.
 a. Verhogen van de cliëntcontacttijd
 De eerste aanbeveling uit de rapportage van de SP is dat de contacttijd
tussen cliënt en hulpverlener omhoog moet. Ik onderschrijf deze aanbeveling.
Door de vermindering van de ervaren regeldruk krijgen jeugdhulpverleners meer
ruimte om hun vak met meer plezier uit te oefenen. Cliënten krijgen hierdoor
meer aandacht en begrip en een prettigere bejegening door een gemotiveerde
hulpverlener. Vanuit het veld worden initiatieven genomen om slim te werken
zonder onnodige bureaucratie zoals het screenen van alle rapportages op de
noodzaak ervan. Deze initiatieven hebben mijn steun.
 b. Beperken registratie en verslaglegging
 Het rapport geeft het advies om de registratie en de verslaglegging te
beperken. Samen met de sector werk ik op de volgende manier aan de vermindering
van registratieverplichtingen:
 
 • Het project BAM
 In het project BAM («Beter, Anders, Minder») werk ik samen
met het IPO en de MOgroep Jeugdzorg aan verbetering van de beleidsinformatie
in de jeugdzorg. Samen kijken we welke sturingsinformatie we écht nodig
hebben en welke items op dit moment wel worden uitgevraagd, maar niet worden
gebruikt (Minder). Doel is dat in 2011 de beleidsinformatie
uitvraag bij bureau jeugdzorg met 25% is verminderd ten opzichte van
2009. Daarnaast moeten de registraties Beter aansluiten
bij de praktijk van de professional. Veel registratiesystemen worden op dit
moment ervaren als een organisatorische verplichting zonder meerwaarde voor
de uitvoering. Dat moet Anders.
 
 • Gebruiksvriendelijkheid ICT
 De registraties worden zelf minder tijdrovend door de inzet van het A-team
(automatiserings-team) en «intelligente formulieren». Het A-team
gaat bij lokale vestigingen van bureaus jeugdzorg langs om de meest urgente
ICT knelpunten op te lossen. Inmiddels zijn acht bureaus jeugdzorg bezocht
door het A-team.
 Het overtypen van gegevens is ook een veelgehoorde ergernis van medewerkers
van bureau jeugdzorg. Daarom start de MOgroep Jeugdzorg met de ontwikkeling
van «intelligente formulieren». Hierdoor verschijnen gegevens
die met de computer zijn ingevoerd in het ene formulier ook standaard in het
andere formulier. Dit zal het invullen van de formulieren vergemakkelijken
en de registratielast verminderen. Beide trajecten worden getrokken door de
MOgroep Jeugdzorg en door Jeugd en Gezin gefinancierd. 
 
 • Jaardocument
 Om de verantwoordingsinformatie te verminderen wil ik met de provinciale
jeugdzorg aansluiten bij de verantwoordingssystematiek in de cure en de care.
Door het Jaardocument Zorg vast te stellen als centraal verantwoordingsdocument
voor de jeugdzorg hoeft de verantwoordingsplichtige nog maar op één
manier in één document verantwoording af te leggen. Alle andere
verantwoordingsstromen vervallen en het aantal accountantsverklaringen wordt
teruggebracht. Met name voor instellingen die nu al het Jaardocument Zorg
moeten indienen omdat zij Zvw-zorg, jeugdzorg en AWBZ-zorg combineren, zal
de registratielast aanzienlijk verminderen.
 c. Vermindering meet- en controle instrumenten
 De SP doet tevens de aanbeveling om het aantal meeten controle-instrumenten
waar de jeugdhulpverlener mee wordt belast, terug te dringen. Deze aanbeveling
sluit aan bij het project BAM en het voornemen om in de jeugdzorg te komen
tot één integraal verantwoordingsdocument (Jaardocument). Het
Selectief Toezicht door de Inspectie Jeugdzorg is een andere wijze om het
aantal controle-instrumenten te verminderen. Met Selectief Toezicht wordt
bedoeld dat de Inspectie alleen daar toezicht houdt waar de veiligheidsrisico’s
het grootst zijn. Deze werkwijze is minder belastend voor de jeugdsector.
 
 De SP constateert dat de controledruk niet alleen wordt veroorzaakt door
de financier maar dat bureaucratie ook voor een deel ligt in de uitvoering
zelf. Hier ligt dan ook een belangrijke sleutel voor oplossingen. Vanuit het
veld worden goede initiatieven genomen om interne werkprocessen slimmer te
organiseren waardoor de werkdruk afneemt. Een voorbeeld hiervan is de bijeenkomst
die op 4 november 2009 plaatsvond op het programmaministerie. Daar waren
alle bureaus jeugdzorg (directie én hulpverleners) aanwezig om te leren
van succesvolle initiatieven van collega’s om de werkdruk en regeldruk
te verminderen. De Belangenvereniging van Medewerkers van bureaus Jeugdzorg
(BMJ) heeft hiervoor het initiatief genomen en ik heb dit initiatief van harte
ondersteund.
 2. Centra voor Jeugd en Gezin (CJG’s)
 De mening van de respondenten ten aanzien van de Centra voor Jeugd en
Gezin vind ik interessant. In eerste instantie oogt de mening vrij negatief:
circa 40% van de respondenten ziet de CJG’s niet als een waardevolle
aanvulling en 60% verwacht dat de CJG’s een extra bureaucratische
laag worden. Een groot deel van de respondenten uit het onderzoek, waarvan
de overgrote meerderheid afkomstig is uit de provinciale jeugdzorg, heeft
aangegeven dat zij nog niet met een CJG hebben gewerkt en er dus geen oordeel
over kunnen geven. Anderzijds lijkt het erop dat de respondenten een stapje
verder willen gaan: 59% vindt dat de instanties in het CJG zoveel mogelijk
moeten opgaan in één organisatie en 44% vindt dat delen
van bureau jeugdzorg moeten worden ondergebracht bij de CJG’s. Het is
opvallend dat vrij veel van de professionals een verdergaande integratie zouden
willen zien.
 
 Het is juist niet de bedoeling dat een CJG een doorverwijsmachine is,
iets wat door mij en door mijn programmaministerie bij voortduring wordt uitgedragen.
De CJG’s bundelen bestaande activiteiten op gemeentelijk niveau en zorgen
voor meer samenhang daartussen. De centra voorzien in de behoefte om laagdrempelige
en toegankelijke eerstelijns zorg dichtbij mensen te organiseren. Een eerstelijn
die zelf hulp biedt en vanuit haar professionele praktijk de gespecialiseerde
(tweede lijns) hulp kan inroepen. Daarom zijn er in alle centra goed opgeleide
hulpverleners met pedagogische kennis aanwezig die direct zelf
ondersteuning kunnen bieden, om te voorkomen dat cliënten nodeloos in
de zwaardere vormen van geïndiceerde zorg instromen. Goed werkende CJG’s
zullen de bureaus jeugdzorg daarom flink ontlasten. Onderdeel van het basismodel
CJG is dat het CJG goed verbonden is met bureau jeugdzorg, zodat als zwaardere
zorg nodig is, de overdracht van een cliënt soepel kan verlopen.
 
 Ik zie praktijkvoorbeelden waar dit met veel inzet en enthousiasme wordt
opgepakt door de gemeente, managers en professionals. Bij deze voorbeelden
zie je ook dat het werkt. Hier is de inzet van alle betrokkenen voor nodig:
gemeente, managers en uitvoerende professionals.
 
 De SP doet de aanbeveling om vrijwillige hulpverlening over te hevelen
van bureau jeugdzorg naar de CJG’s. In de kabinetsvisie over de zorg
voor jeugd dat ik u in dit voorjaar zal aanbieden, kom ik hierop terug.
 3. Financiering
 Uit de evaluatie van de Wet op de jeugdzorg blijkt dat de verschillende
financieringsstromen tot knelpunten leiden. De SP spreekt zich ook uit voor één
financieringsstroom. Ik zal in de kabinetsvisie over de Toekomst van de zorg
voor jeugd ingaan op de wijze waarop het knelpunt rondom de verschillende
wet- en regelgeving en bijbehorende financieringsstelsels kan worden aangepakt.
 Tenslotte
 De rapportage van de SP schetst een beeld van een sector vol slachtoffers
en weinig daadkracht. Dit beeld klopt naar mijn idee niet. In deze rapportage
geven zeven van de tien jeugdhulpverleners aan dat zij het werken in de jeugdzorg
als (zeer) positief waarderen. Dit positieve beeld komt ook naar voren in
de nulmeting ervaren regeldruk. De sector zit bomvol energie, zoals ondermeer
bleek uit de BMJ-dag van 4 november over «slim werken». Deze
initiatieven, die ik van harte ondersteun, bieden een goede basis om in de
jeugdsector een cultuur te creëren van vertrouwen en ruimte voor de professional.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.