Wijziging Gemeentewet (afschaffen raadplegend burgemeestersreferendum); Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31393, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

31-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31393 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31393Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 20 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 393Wijziging van de Gemeentewet in verband met het afschaffen van het raadplegend
burgemeestersreferendumnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGHet advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt, omdat het
zonder meer instemmend luidt.Het onderhavige wetsvoorstel strekt tot afschaffing
van het raadplegend burgemeestersreferendum zoals geregeld in de artikelen
61, 61c en 61e van de Gemeentewet. Het burgemeestersreferendum heeft ten onrechte
de suggestie van een verkiezing gewekt, terwijl de positie van de burgemeester
in ons lokaal bestuur hem geen ruimte biedt om een eigen beleidsprogramma
te presenteren. De burgemeester heeft een onafhankelijke en onpartijdige positie.
Daaraan ontleent hij zijn gezag. Het politieke primaat ligt bij de wethouders,
die voortkomen uit een meerderheid van de raad. Het burgemeestersreferendum
is gebleken niet bevorderlijk te zijn voor de status van het ambt van burgemeester.De behoefte aan deze bijzondere vorm van volksraadpleging is zowel bij
gemeenteraden als bij burgers gering gebleken. In de afgelopen periode is
gebleken dat gemeenteraden in de overgrote meerderheid van de gevallen zelf
willen bepalen welke kandidaat als eerste op de aanbeveling wordt geplaatst.
Voor zover wel referenda hebben plaatsgevonden, laten de opkomstcijfers zien
dat de burger van zijn kant niet zit te wachten op de mogelijkheid om de volgorde
van een door de gemeenteraad vast te stellen aanbeveling te bepalen.Dit wetsvoorstel komt tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer om op korte
termijn de wettelijke regeling over burgemeestersreferenda in te trekken,
zoals uitgesproken in de motie-Van der Staaij c.s.1Het burgemeestersreferendum is sinds 2001 (facultatief) onderdeel van
de benoemingsprocedure. De mogelijkheid tot het houden van een raadplegend
burgemeestersreferendum is in 1999 bij nota van wijziging ingebracht in het
op 5 juli 1997 ingediende voorstel van wet tot wijziging van de Gemeentewet
en de Provinciewet in verband met een aanpassing van de procedure tot benoeming
van de burgemeester en de commissaris van de Koning2.
Dat wetsvoorstel gaf uitdrukking aan het streven om binnen het stelsel van
de Kroonbenoeming tot een verdere democratisering van de benoemingsprocedure
van de burgemeester en de commissaris van de Koning te komen door de introductie
van een recht van aanbeveling aan gemeenteraden en provinciale staten. De
toevoeging van het burgemeestersreferendum aan het wetsvoorstel vloeide voort
uit afspraken daarover die ten grondslag lagen aan het tweede kabinet-Kok
in 1998. Doel was om op korte termijn – dus met inachtneming van het geldende grondwettelijke kader – de mogelijkheid te openen ook
burgers invloed te geven op de benoeming van de burgemeester. De wens om de
mogelijkheid te openen ook de burgers te betrekken bij de totstandkoming van
de aanbeveling inzake de benoeming van de burgemeester moet worden geplaatst
tegen de achtergrond van de op dat moment aanhangige grondwetswijziging, strekkende
tot het doen vervallen van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris
van de Koning en de burgemeester1.Tijdens het eerste kabinet-Balkenende werd een verkennende notitie uitgebracht
waarin verschillende modellen werden besproken voor invoering van een rechtstreeks
gekozen burgemeester na afronding van de toen aanhangige grondwetsherziening,
strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris
van de Koning en de burgemeester2. Ten aanzien
van het burgemeestersreferendum was het kabinet van mening dat dit, gelet
op de positie en de bevoegdheden van de burgemeester in het gemeentelijk bestel,
geen deel moest uitmaken van de benoemingsprocedure. Hiertoe werd een wetsvoorstel
ingediend dat onder andere de afschaffing van het burgemeestersreferendum
regelde3. Voornoemd voorstel werd echter door
het tweede kabinet-Balkenende, dat een andere visie op het instrument van
het burgemeestersreferendum had, weer ingetrokken4.Het tweede kabinet-Balkenende streefde aanvankelijk invoering van de rechtstreeks
gekozen burgemeester in 2006 na en had daartoe twee wetsvoorstellen ingediend5. In het Paasakkoord, dat door de toenmalige coalitiefracties
werd gesloten na verwerping door de Eerste Kamer van de tweede lezing van
voornoemde grondwetswijziging, werd het burgemeestersreferendum uitdrukkelijk
geplaatst in het perspectief van invoering van de rechtstreeks gekozen burgemeester
in 20106. Daartoe werd een nieuw voorstel tot
wijziging van de Grondwet ingediend, strekkende tot het opnemen van de rechtstreekse
verkiezing van de burgemeester7. Om tot die tijd
het houden van dergelijke referenda te stimuleren, werd het Tijdelijk besluit
bijdrage burgemeestersreferendum tot stand gebracht8.
Deze stimuleringsmaatregel is, nu met het aantreden van het huidige kabinet
is afgezien van invoering van een rechtstreeks gekozen burgemeester, inmiddels
ingetrokken met ingang van 1 januari 20089.Zoals hiervoor reeds werd opgemerkt, is de belangstelling voor het houden
van deze vorm van volksraadpleging, zowel bij gemeenteraden als bij de burgers,
gering gebleken. De ervaringen met het burgemeestersreferendum zijn dan ook
beperkt gebleven. Sinds het ontstaan van de wettelijke mogelijkheid tot het
houden van een raadplegend burgemeestersreferendum is in slechts acht gemeenten
een dergelijk referendum gehouden. Het betreft de gemeenten Vlaardingen (2002),
Best (2002), Leiden (2003), Boxmeer (2003), Zoetermeer (2003), Delfzijl (2004),
Utrecht (2007) en Eindhoven (2008). Dit aantal staat in schril contrast tot
het aantal burgemeestersvacatures in die periode: in 2001 waren dit er 2010, in 2002 36, in 2003 60, in 2004 45, in 2005 53, in
2006 52 en in 2007 50. In Zoetermeer, Utrecht en Eindhoven werd bovendien
de wettelijk vereiste opkomst van 30% voor een rechtsgeldig referendum
niet gehaald. De opkomst bedroeg hier achtereenvolgens 27,0%, 9,3%
en 25,6%. In Vlaardingen, Best en Leiden viel het referendum samen
met gemeenteraads- dan wel provinciale statenverkiezingen. Hierdoor kan niet
worden bepaald of het referendum als zodanig qua opkomst succesvol was. De
opkomst bedroeg hier achtereenvolgens 49,2%, 61,4% en 48,3%.
In Boxmeer en Delfzijl ten slotte bedroeg de opkomst 38,3% onderscheidenlijk
41,1%. Met uitzondering van Zoetermeer en Utrecht hebben evaluaties
van de gehouden referenda plaatsgevonden. Hieruit blijkt dat de
ervaringen met het burgemeestersreferendum wisselend zijn qua verloop en waardering.Hiervoor werd al aangegeven dat met het burgemeestersreferendum werd beoogd
burgers invloed te geven op de benoeming van de burgemeester. Deze invloed
is echter in twee opzichten beperkt. Allereerst is de keuze beperkt tot de
(twee) door de raad geselecteerde kandidaten. Uitgangspunt in de benoemingsprocedure
is immers het recht van aanbeveling van de raad. Van een open systeem van
kandidaatstelling kan geen sprake zijn. Voorts is het voor de kandidaat-burgemeesters
moeilijk zich in een referendumcampagne te profileren, dit vanwege de onafhankelijke
en onpartijdige positie van de burgemeester in het gemeentelijk bestel. Het
gemeentelijk beleid is grotendeels een zaak van de wethouders (het college)
en uiteindelijk van de raad. Kandidaat-burgemeesters kunnen daarom geen echte
campagne voeren. Zij zijn voor het verwezenlijken van toezeggingen grotendeels
afhankelijk van de wethouders en uiteindelijk van de raad. Door dit gebrek
aan mogelijkheden tot profilering valt er weinig te kiezen.Dat laat onverlet dat door de grote invloed van de raad in de benoemingsprocedure,
de Kroonbenoeming in verregaande mate is gedemocratiseerd. Het is met andere
woorden via de representatieve democratie dat de burger invloed heeft op de
burgemeestersbenoeming. Veel gemeenteraden consulteren bovendien de lokale
bevolking over de profielschets van de nieuw te benoemen burgemeester.Op grond van deze overwegingen is de regering van oordeel dat er geen
reden is om het burgemeestersreferendum nog langer te handhaven.Na de inwerkingtreding van het onderhavige wetsvoorstel resteert voor
gemeenten geen autonome bevoegdheid om een burgemeestersreferendum te houden.
De regeling van de benoemingsprocedure in de Gemeentewet is een uitputtende
regeling. Dat vloeit voort uit het feit dat de regeling de mate van gemeentelijke
betrokkenheid regelt bij de uitoefening van een bevoegdheid die ten principale
(grondwettelijk) aan de Kroon is voorbehouden. Het houden van een burgemeestersreferendum
zou betekenen dat de vertrouwelijkheid waarmee de benoemingsprocedure is omgeven,
wordt doorbroken. Een dergelijke procedure zou in strijd met de (dan geldende)
wet zijn.Het is niet uitgesloten dat op het moment dat het onderhavige wetsvoorstel
in werking treedt, een benoemingsprocedure gaande is, bij de aanvang waarvan
de gemeenteraad heeft besloten dat een referendum deel zal uitmaken van de
procedure. De zorgvuldigheid gebiedt dat een dergelijke procedure wordt afgewikkeld
conform de bij de aanvang daarvan geldende regels. Als bij de openstelling
van de vacature in de Staatscourant is aangegeven dat een referendum deel
zal uitmaken van de procedure – en belangstellenden dat in hun afwegingen
om wel of niet te solliciteren hebben betrokken – moet de procedure
ook haar beloop hebben en volgens de daarbij behorende regels worden afgewikkeld.
Om dat buiten twijfel te stellen, is in artikel II een overgangsregeling opgenomen
die referenda waartoe reeds besloten is sauveert.Een concept van het wetsvoorstel is ter consultatie aangeboden aan de
VNG, het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) en de Kring van Commissarissen
van de Koningin. Deze organisaties hebben laten weten te kunnen instemmen
met het voornemen de Gemeentewet op dit punt te wijzigen1.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,G. ter Horst De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-Schouten XNoot1Kamerstukken II 2007/08, 31 200 VII, nr. 40.XNoot2Kamerstukken II 1998/99, 25 444, nr. 6.XNoot1Kamerstukken 1997/98–2000/01, 25 620.XNoot2Zie Kamerstukken II 2002/03, 28 759, nr. 1 voor de notitie en Kamerstukken
2001/02–2004/05, 28 509 voor de tweede lezing van de grondwetswijziging
(eerste lezing: Kamerstukken 2000/01-2001/02, 27 551).XNoot3Kamerstukken II 2002/03, 28 841.XNoot4Kamerstukken II 2002/03, 29 012, nr. 3.XNoot5Wetsvoorstel introductie gekozen burgemeester en wetsvoorstel Wet verkiezing
burgemeester (Kamerstukken II 2004/05, 29 864 onderscheidenlijk 29 865).XNoot6Kamerstukken II 2004/05, 30 056, nr. 1, p. 3.XNoot7Kamerstukken II 2006/06, 30 422.XNoot8Staatsblad 2006, 183.XNoot9Staatsblad 2007, 495.XNoot10Gerekend vanaf 1 augustus 2001, toen de wet die het burgemeestersreferendum
mogelijk maakte, in werking trad.XNoot1De adviezen zijn bijgevoegd; ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31393-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl