Jaarverslag en slotwet ministerie van Justitie 2007; Rapport Bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie (Vi)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31444-VI, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31444-VI nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudDEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGOordelen over het Jaarverslag 2007 en de bedrijfsvoeringFinanciële informatie in het jaarverslag grotendeels
in ordeBedrijfsvoeringBedrijfsvoeringsparagraafOpgeloste onvolkomenheden: bevoorschotten baten-lastendienst
en verplichtingen inburgeringHardnekkige onvolkomenheid: personeelsbeheer nog altijd
niet op ordeHardnekkige onvolkomenheid: nog steeds veel tekortkomingen
in het inkoopbeheerNieuwe onvolkomenheid: projectgeldenbeheer DJI niet op
ordeBedrijfsvoering moet informatievoorziening ondersteunenBeleidsinformatie verder verbeteren2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER2.1 Reactie ministerBedrijfsvoeringPersoneelsbeheerInkoopbeheerProjectgeldenbeheer DJIFinancieel beheer inburgeringProcedure vernietiging drugsCoördinatie in de vreemdelingenketenAchterstanden veiligheidsonderzoekenJaarverslagTopinkomensBedrijfsvoeringsparagraafBeleidsinformatieInformatievoorziening vanuit uitvoeringsorganisatiesInformatie over risicojongeren en veelplegersInformatie aan de Tweede Kamer over vreemdelingenbeleid2.2 Nawoord Algemene RekenkamerMaatregelen voor personeelsdossiersInkoopbeheerProjectgeldenbeheer DJIBedrijfsvoeringsparagraafBruikbaarheid van de beleidsinformatieInformatie over beleid jeugd en veelplegersAudit Actielijst 2008 van het Ministerie van JustitieDEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDING1.1 Over het Ministerie van Justitie1.2 Over dit onderzoek2 JAARVERSLAG2.1 Oordeel over de financiële informatieOordeelNaleving Europese aanbestedingsregels2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingOordeel2.3 Overzicht topinkomens2.4 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringOordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringBedrijfsvoeringsparagraaf2.5 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidOordeel3 BEDRIJFSVOERING3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerOordeel3.1.1 Personeelsbeheer: dossiers nog onvoldoende
van kwaliteit en aanvraag ziekengeld niet volledigConclusie en aanbevelingen3.1.2 Inkoopbeheer niet verbeterdNaleving Europese aanbestedingsregelsOverige tekortkomingen inkoopbeheerConclusie en aanbevelingen3.1.3 Projectgeldenbeheer DJI niet op ordeConclusie en aanbeveling3.2 Overige bedrijfsvoering3.2.1 Herinrichting van de controlfunctie binnen
het Ministerie van JustitieConclusie en aanbevelingen3.2.2 Informatiebeveiliging voortvarend opgepaktConclusie3.2.3 Financieel beheer inburgering overgedragenConclusie en aanbeveling3.2.4 Bevoorschotting van baten-lastendiensten door
bestuursdepartement verbeterdBevoorschotting projecten baten-lastendiensten algemeenBevoorschotten DJIOpnieuw inzetten van terug te betalen voorschotten voor
projectenConclusies3.2.5 Bedrijfsvoering DJI deels verbeterdVerbeteringen in de bedrijfsvoering DJIInzicht in resultaat DJIConclusies en aanbevelingen3.2.6 Procedure vernietiging drugs beter coördinerenConclusie en aanbevelingen3.2.7 Verbetering bedrijfsvoering IND in afrondende
faseConclusie3.2.8 Coördinatie in de vreemdelingenketen krijgt
meer vormCoördinatie in de vreemdelingenketenBesturingsmodel vreemdelingenketenDT&VConclusies3.2.9 Inhaalslag veiligheidsonderzoeken van de rechterlijke
organisatieConclusie en aanbeveling3.2.10 Ontwikkeling integriteitsbeleid Openbaar MinisterieOntwikkeling algemeen integriteitsbeleid Openbaar MinisteriePositie officieren van justitieAfweging belang onderzoek versus belang onderzochte door
het Functioneel ParketConclusies en aanbevelingen3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoering4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWD4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatie4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatie4.2.1 Informatievoorziening vanuit uitvoeringsorganisatiesAfstemming tussen beleid en uitvoeringInformatie van baten-lastendiensten en overige decentrale
dienstonderdelen van Ministerie van JustitieInformatie van RWT’sUitvoeringsorganisaties die onder andere departementen
vallen en decentrale overhedenConclusie en aanbevelingen4.2.2 Informatievoorziening Openbaar MinisterieAfstemming bestuursdepartement met OMTotstandkoming niet-financiële informatieConclusie en aanbeveling4.2.3 Informatie over beleid voor risicojongeren
en veelplegersRisicojongerenVeelplegersConclusie en aanbeveling4.2.4 Informatie aan de Tweede Kamer over het vreemdelingenbeleidConclusie en aanbeveling4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagConclusie en aanbevelingBIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN JUSTITIEA. Verplichtingen (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)B. Uitgaven (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenC. Ontvangsten (€ x 1000)Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenD. Baten-lastendiensten (€ x 1000)E. Saldibalans (€ x 1000)F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000)BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapport/auditrapportAccountantsverklaringApparaatsuitgavenArtikelsgewijze oordeelsvormingAutoriserenBalanspostBatenBaten-lastendienstBaten-lastenstelselBedrijfsvoeringBedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieBegrotingshoofdstukBegrotingsartikel/BeleidsartikelBeleidsinformatieBestuurskostenBezwaarBezwaaronderzoekBudgetrechtComply or explainComptabiliteitswet 2001ControleerbaarControletorenDechargeDepartementale auditdienst (DAD)Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsregelsFinancieel beheerFinanciële informatieFinancieel jaarverslag en saldibalans van het RijkFoutenGetrouwbeeldverklaringIndemniteitswetJaarverslagKapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenKasstelselLastenM&O-beleidMaterieelbeheerNiet-financiële informatieOnvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidOnzeker (onzekerheden)OrdelijkOperationele doelstellingOverdrachtsuitgavenPlanning- & controlcyclusPotentieel bezwaargevalPrestatiegegevensProgramma-uitgavenRechtmatigheidReviewRisicoanalysesSaldibalansSingle information single audit (sisa)Specifieke uitkeringSlotwet/slotwetmutatiesTaakstellingTolerantiegrenzenVerslaggevingseisenVerantwoordingsdagVerantwoordingsstaatVerplichtingVoorschotLITERATUUR
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31444-VIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 417 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 444 VIJaarverslag en slotwet Ministerie van Justitie 2007nr. 2RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN JUSTITIE (VI)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal’s-Gravenhage, 21 mei 2008Hierbij bieden wij u aan het op 9 mei 2008 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie (VI)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W.M. de Brauw,secretarisInhoudDeel I: Samenvatting
en bestuurlijke reactie5   1Samenvatting7   2Reactie minister en nawoord Algemene Rekenkamer122.1Reactie minister122.2Nawoord Algmene Rekenkamer17    Audit Actielijst 2008 van het Ministerie van Justitie18   Deel
II: Onderzoeksbevindingen en oordelen19   1Inleiding211.1Over het Ministerie van Justitie21 1.2Over dit onderzoek23   2Jaarverslag262.1Oordeel over de financiële
informatie26 2.2Oordeel over de saldibalans en
toelichting27 2.3Overzicht topinkomens272.4Oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering282.5Oordeel over de informatie over
het gevoerde beleid29   3Bedrijfsvoering313.1Oordeel over het financieel beheer
en materieelbeheer313.1.1Personeelsbeheer: dossiers nog
onvoldoende van kwaliteit en aanvraag ziekengeld niet volledig31 3.1.2Inkoopbeheer niet verbeterd33 3.1.3Projectgeldenbeheer DJI niet
op orde34 3.2Overige bedrijfsvoering353.2.1Herinrichting van de controlfunctie
binnen het Ministerie van Justitie35 3.2.2Informatiebeveiliging voortvarend
opgepakt36 3.2.3Financieel beheer inburgering
overgedragen36 3.2.4Bevoorschotting van baten-lastendiensten
door bestuursdepartement verbeterd373.2.5Bedrijfsvoering DJI deels verbeterd383.2.6Procedure vernietiging drugs
beter coördineren393.2.7Verbetering bedrijfsvoering IND
in afrondende fase393.2.8Coördinatie in de vreemdelingenketen
krijgt meer vorm40 3.2.9Inhaalslag veiligheidsonderzoeken
van de rechterlijke organisatie41 3.2.10Ontwikkeling integriteitsbeleid
Openbaar Ministerie42 3.3Ontwikkeling in de bedrijfsvoering43    4Informatie over beleid nader beschouwd454.1Beschikbaarheid van de beleidsinformatie45 4.2Bruikbaarheid van de beleidsinformatie47 4.2.1Informatievoorziening vanuit
uitvoeringsorganisaties47 4.2.2Informatievoorziening Openbaar
Ministerie49 4.2.3Informatie over beleid voor risicojongeren
en veelplegers51 4.2.4Informatie aan de Tweede Kamer
over het vreemdelingenbeleid53 4.3Informatie over ICT-projecten in
het jaarverslag54    Bijlage 1Overzicht fouten en onzekerheden in de financiële informatie
in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie56   Bijlage 2Gebruikte afkortingen63   Bijlage 3Verklarende woordenlijst65    Literatuur74DEEL I: SAMENVATTING EN BESTUURLIJKE REACTIE1 SAMENVATTINGHet Ministerie van Justitie draagt verantwoordelijkheid voor de organisatie
van de rechtspraak, de strafrechtketen (wetgeving, preventie, opsporing, berechting
en tenuitvoerlegging van opgelegde straffen) en het vreemdelingenbeleid. Deze
beleidsterreinen zijn toebedeeld aan de volgende directoraten-generaal (DG’s):• Rechtspleging en Rechtshandhaving (DGRR);• Preventie, Jeugd en Sancties (DGPJS);• Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken
(DGWIAV).Daarnaast is de organisatie van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
(NCTb) organisatorisch en beheersmatig ondergebracht bij het Ministerie van
Justitie.De uitgaven van het ministerie bedroegen in 2007 € 5,9 miljard.
De verplichtingen bedroegen € 6,0 miljard en de ontvangsten € 1,1
miljard.Het Ministerie van Justitie heeft ongeveer 40 000 mensen in dienst,
die werkzaam zijn in het bestuursdepartement en in een groot aantal uitvoeringsorganisaties,
zoals de gerechten, het Openbaar Ministerie (OM) en de (zes) baten-lastendiensten.De baten-lastendiensten van het Ministerie van Justitie hadden in 2007
voor een totaalbedrag van € 2,7 miljard aan baten/lasten. Hiervan
betreft € 2,2 miljard de baten-lastendienst Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI).Daarnaast wordt justitiebeleid uitgevoerd bij rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT’s) en stichtingen. Het Ministerie van Justitie financiert
elf (clusters van) begrotingsgefinancierde rwt’s met een financieel
belang van in totaal € 1,4 miljard in 2007, waaronder het Centraal
Orgaan opvang asielzoekers (COA) € 473 miljoen en de Raden voor
de Rechtsbijstand € 417 miljoen.Over 2007 stellen wij behalve enkele hardnekkige problemen in het financieel
beheer vast, dat het Ministerie van Justitie zijn informatiehuishouding nog
niet op orde heeft. Dit heeft zijn weerslag op de bedrijfsvoering bij de uitvoeringsorganisaties,
omdat de sturingsinformatie die vanuit de (operationele) beleidsdoelstellingen
richtinggevend moet zijn voor de uitvoering van de werkzaamheden veelal nog
ontoereikend is. Gevolg hiervan is dat ook de verantwoordingsinformatie in
het jaarverslag nog beperkt is en eenzijdig gericht is op de omvang van werkstromen
en gerealiseerde doorlooptijden terwijl nauwelijks informatie is opgenomen
over de effecten van het uitgevoerde beleid.Oordelen over het Jaarverslag 2007 en de bedrijfsvoeringIn onderstaand overzicht vatten wij onze oordelen over het Jaarverslag
2007 en de bedrijfsvoering van het Ministerie van Justitie samen. We verwijzen
daarbij naar de plaats in deel II van dit rapport waar we dieper ingaan op
onze oordelen en de achterliggende bevindingen presenteren. Oordelen over het jaarverslag en de
bedrijfsvoering van het Ministerie van Justitie  OordeelMeer informatie in deel II JaarverslagFinanciële informatieVoldoet, met uitzondering van de
overschrijding van de artikeltolerantie bij artikel 91
Algemeen§ 2.1 SaldibalansVoldoet§ 2.2  Informatie
over bedrijfsvoeringVoldoet§ 2.4  Informatie over beleidVoldoet§ 2.5BedrijfsvoeringFinancieel beheer
en materieelbeheerVoldoet met uitzondering
van drie onvolkomenheden: te weten personeelsbeheer, inkoopbeheer en projectgeldenbeheer
DJI§ 3.1In deze samenvatting gaan wij in op een aantal opvallende zaken in de
rechtmatigheid van het jaarverslag, in de bedrijfsvoering en in de beleidsinformatie
van het Ministerie van Justitie.Achter in deel I hebben wij een lijst opgenomen met punten waarvan wij
vinden dat de minister ze met voorrang moet oppakken, de zogenoemde Audit
Actielijst.Financiële informatie in het jaarverslag grotendeels
in ordeWe hebben het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie onderzocht.
Het jaarverslag voldoet aan de eisen die de Comptabiliteitswet (CW) 2001 stelt.
Maar we hebben in de financiële informatie wel een aantal fouten en onzekerheden
aangetroffen. Deze hebben bijna allemaal te maken met tekortkomingen in het
inkoopbeheer. Bij artikel 91 Algemeen leidden
de fouten en onzekerheden van in totaal € 31,4 miljoen (uitgaven
en verplichtingen samen) tot een overschrijding van de artikeltolerantie.
De tekortkomingen in het inkoopbeheer betreffen betalingen zonder voldoende
bewijsstukken en tekortkomingen door het niet naleven van de regels voor Europese
aanbesteding. Dit laatste heeft als risico dat derden schadevergoeding kunnen
claimen omdat zij opdrachten zijn misgelopen. Zie voor het inkoopbeheer § 3.1.2
van deel II van dit rapport.BedrijfsvoeringBij het Ministerie van Justitie stellen we evenals in voorgaande jaren
vast dat het financieel beheer en materieelbeheer in 2007 over het algemeen
ordelijk en controleerbaar zijn. De onderzochte onderdelen van het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het
Ministerie van Justitie voldeden in 2007 over het algemeen aan de in de CW
2001 gestelde eisen.Twee onvolkomenheden zijn opgelost, er zijn twee hardnekkige onvolkomenheden
en er is een nieuwe onvolkomenheid.BedrijfsvoeringsparagraafDe bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag is summier. Zo wordt er
niet ingegaan op knelpunten in systemen voor informatie- en communicatietechnologie
(ICT) en vertragingen bij de ontwikkeling van nieuwe systemen en de consequenties
hiervan voor de bedrijfsvoering. Daarnaast wordt niet ingegaan op de achterstanden
bij veiligheidsonderzoeken door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(AIVD, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Deze achterstanden
leiden tot integriteitsrisico’s bij het Openbaar Ministerie en bij de
gerechten.De totstandkoming van de deelmededelingen bedrijfsvoering, die uiteindelijk
tot de bedrijfsvoeringsparagraaf leiden, en de gehanteerde wegingscriteria
dienen beter in de dossiers te worden vastgelegd.Opgeloste onvolkomenheden: bevoorschotten baten-lastendienst
en verplichtingen inburgeringIn 2007 maakte het ministerie een eind aan het te hoog bevoorschotten
van baten-lastendiensten.Bij het financieel beheer van het beleidsterrein Inburgering is de over
2006 geconstateerde onvolkomenheid niet meer aan de orde. Dit beleidsterrein
is in 2007 overgegaan naar het Ministerie van Volkshuisvesting Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer (VROM). Bij dit ministerie is de desbetreffende onvolkomenheid
door het juist boeken van de verplichtingen opgelost.Hardnekkige onvolkomenheid: personeelsbeheer nog altijd
niet op ordeHet personeelsbeheer is bij Justitie, met circa 40 000 personeelsleden
een belangrijk aspect van bedrijfsvoering, al jaren niet op orde. Met name
het niet op orde zijn van de personeelsdossiers is een hardnekkig probleem
waar de Algemene Rekenkamer zwaar aan tilt. De personeelsdossiers bij het
Ministerie van Justitie zijn in 2007 weliswaar verder gedigitaliseerd, maar
dit proces is nog steeds niet voltooid. Door fouten in het proces van digitaliseren
zijn veel digitale dossiers tevens van onvoldoende kwaliteit. Documenten in
de dossiers zijn veelal onvoldoende gerubriceerd, er ontbreken documenten,
er worden documenten van andere medewerkers in de dossiers aangetroffen en
er zijn niet ter zake doende documenten in de dossiers opgenomen.Op onderdelen van het personeelsbeheer zien we dat het ministerie niet
over voldoende informatie beschikt waardoor bijvoorbeeld het ministerie uitkeringsgelden
van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) misloopt. Ook heeft
het ministerie geen zekerheid over de volledigheid en juistheid van de informatie
over topinkomens (zie hiervoor § 2.3). Wij vragen de minister om
serieuze aandacht voor het personeelsbeheer en gaan ervan uit dat de dossiers
eind 2008 op orde zijn.Hardnekkige onvolkomenheid: nog steeds veel tekortkomingen
in het inkoopbeheerHardnekkig zijn ook de tekortkomingen in het inkoopbeheer. Het gaat daarbij
vooral om facturen die betaald zijn terwijl de vereiste bewijsstukken ontbreken
en om fouten in de naleving van de regelgeving voor Europese aanbesteding.
Dit laatste wordt onder andere veroorzaakt doordat de verantwoordelijke beleidsdirectie
te laat reageert op de afloop van contracten en door bewuste keuzes van het
management. De tekortkomingen in het inkoopbeheer hebben geleid tot een bedrag
van in totaal € 84 miljoen aan onrechtmatigheden en onzekerheden
in de uitgaven van het ministerie over 2007.Nieuwe onvolkomenheid: projectgeldenbeheer DJI niet op
ordeWe stellen vast dat het projectgeldenbeheer bij de DJI in 2007 niet (voldoende)
ordelijk en controleerbaar is geweest. Zo zijn in 2007 projectuitgaven niet
altijd op de juiste kostensoorten geboekt, waardoor onvoldoende duidelijk
is hoeveel geld aan een bepaald project is besteed. Doordat goede projectadministraties
ontbreken, is het voor de desbetreffende projecten ook niet duidelijk welke
resultaten ermee zijn behaald.Bedrijfsvoering moet informatievoorziening ondersteunenDe informatiehuishouding is bij Justitie nog niet op orde.In zijn brief aan de voorzitter van de Tweede Kamer van 31 oktober
2006 (Justitie, 2006) schreef de minister hierover het volgende:Lijnverantwoordelijken moeten kunnen vertrouwen op de hun verschafte informatie.
Daartoe worden binnen de staande organisatie extra waarborgen geregeld in
de vorm van een informatiecontrolfunctie in de lijn die functioneel nauw aansluit
op de onafhankelijke auditfunctie buiten de lijn. De controlfunctie komt natuurlijk
niet in plaats van het primaire proces van informatievoorziening. Het gaat
dus om de ondersteuning van de lijn in de toetsing, niet om een verlegging
van verantwoordelijkheden.Het ministerie beoogt een cultuurverandering teweeg te brengen met als
doel meer strategisch te werk te gaan, de kennis bij de uitvoeringsorganisaties
beter te benutten en met deze organisaties beter samen te werken.Per 1 juni 2007 is het aantal DG’s van vier naar drie teruggebracht.
Een volgende stap in de herinrichting van de organisatie is nu de ontwikkeling
van een controlfunctie bij de DG’s om vanuit het bestuursdepartement
tot een betere aansturing en daarmee ook tot een betere informatievoorziening
naar en van de uitvoeringsorganisaties te komen. De Directie Rechtshandhaving
en Rechtspleging heeft in 2007 al een centrale directie control ingericht
en met de uitvoeringsorganisaties gewerkt aan de vertaling van het regeringsbeleid
naar richtinggevende operationele doelstellingen voor uitvoeringsorganisaties.
Het Ministerie van Justitie zal nog nader uitwerken hoe de control bij de
twee andere DG’s in 2008 ingericht kan worden.Beleidsinformatie verder verbeterenEvenals over 2006 constateren we dat het jaarverslag weliswaar veel kwantitatieve
gegevens bevat over het uitgevoerde beleid, maar veelal informatie mist over
de realisatie van doelstellingen. Het ministerie rapporteert dan ook nog te
weinig over de effecten van het beleid.Zowel de beleidsinformatie in het jaarverslag als de beleidsinformatie
die nodig is om organisatieonderdelen en ketenpartners zich te laten verantwoorden
en hen op basis daarvan (bij) te sturen dient te verbeteren. Het ministerie
neemt overigens diverse initiatieven voor de verdere verbetering van de informatiehuishouding.
De hiervoor aangeduide nieuwe inrichting van de controlfunctie bij de DG’s
biedt in dit opzicht kansen. Ook licht het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) vanaf 2007 per begrotingsartikel het beleid
door, waardoor alle artikelen periodiek worden geëvalueerd.Om tot goede beleidsinformatie te kunnen komen moeten de DG’s eerst
heldere operationele beleidsdoelstellingen formuleren, die voldoende richtinggevend
zijn voor de werkzaamheden door de uitvoeringsorganisaties. De uitvoeringsorganisaties
moeten zich vervolgens verantwoorden aan het bestuursdepartement over de bijdrage
van de resultaten van hun werkzaamheden aan de realisatie van de beleidsdoelstellingen.
Dit is thans veelal nog niet het geval. Uit ons onderzoek naar de beleidsinformatie
over risicojongeren komt bijvoorbeeld naar voren dat een belangrijke doelstelling
als het terugdringen van recidive onvoldoende in goede operationele doelstellingen
is uitgewerkt door de beleidsdirecties. Hierdoor hebben de desbetreffende
uitvoeringsorganisaties de werkzaamheden niet specifiek op de doelstelling «het
terugdringen van recidive» ingericht. Ook verstrekken zij hierdoor geen
informatie aan het bestuursdepartement waaruit blijkt welke bijdrage zij aan
het bereiken van deze doelstelling leverden. Uit onze andere deelonderzoeken
bij het OM, op het beleidsterrein volwassen veelplegers en het
terugkeerbeleid vreemdelingen, komt eenzelfde beeld naar voren.Onze uitgebreide bevindingen uit de deelonderzoeken inzake de beleidsinformatie
zijn opgenomen in hoofdstuk 4 van deel II.2 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe minister van Justitie heeft op 7 mei 2008 gereageerd op ons rapport.
We hebben deze reactie in samengevatte vorm opgenomen (§ 2.1). De
integrale reactie van de minister is te vinden op www.rekenkamer.nl. Naar
aanleiding van de reactie van de minister hebben wij enkele tekstuele wijzigingen
doorgevoerd in de definitieve rapporttekst. Verder gaf de reactie ons aanleiding
tot een nawoord (§ 2.2)2.1 Reactie ministerDe minister geeft aan verheugd te zijn dat wij een positief oordeel vellen
over de financiële informatie in het Jaarverslag 2007. Tot zijn tevredenheid
melden wij ook dat de informatie over het gevoerde beleid op een deugdelijke
wijze tot stand is gekomen en voldoet aan de verslaggevingseisen. Daarna gaat
de minister achtereenvolgens in op de onvolkomenheden die wij signaleren en
onze andere opmerkingen over de bedrijfsvoering en het jaarverslag, en sluit
hij af met zijn commentaar op de bevindingen over de beleidsinformatie.BedrijfsvoeringPersoneelsbeheerDe minister reageert op de gesignaleerde onvolkomenheid in de personeelsdossiers
met de mededeling dat het ministerie sinds 2006 binnen het programma Vernieuwing
HRM Justitie werkt aan de modernisering van de personeels- en salarisadministratie.
Deze inspanning loopt door in 2008. Ook de werkprocessen waarmee de dossiers
gevoed worden, maken deel uit van deze verbetering. De rijksbreed gekozen
standaard voor het beheer van digitale personeelsdossiers omvat extra controles
op de juistheid en rubricering van gescande documenten. De sectoren werken
op dit moment aan het op orde krijgen van de dossiers.Ook in 2008 zal de minister erop toezien dat het ministerie naast bovengenoemde
maatregelen de kwaliteit van bestaande dossiers blijft verbeteren. Om dit
proces te monitoren zal de directie Personeel en Organisatie met de departementale
auditdienst een controleprogramma inrichten en zullen de door de auditdienst
in de loop van 2008 uitgevoerde (tussentijdse) controles aan de departementsleiding
ter bespreking en goedkeuring worden voorgelegd.InkoopbeheerOver de onvolkomenheid van het inkoopbeheer laat de minister weten dat
hij met de invoering van categoriemanagement de bundeling van de inkoop structureert
en de samenwerking tussen de aanbestedende diensten borgt. Door tegelijkertijd
het contractmanagement van vooral de justitiebrede raamovereenkomsten op centraal
niveau in te richten, krijgt ook het contractbeheer inhoud. Daarmee ondervangt
het ministerie onder andere de problemen met ontbrekende bewijsstukken in
contractdossiers en late reacties op de afloop van contracten.Volgens de minister kan het ministerie verdere verbeteracties vaststellen
op basis van de resultaten van een uit te voeren justitiebrede audit. Daarmee
kan het immers een antwoord krijgen op de vraag waarom Europese aanbestedingsregelgeving
niet nageleefd is. Door de huidige financiële systemen te vervangen door
een geïntegreerd systeem voor financiën en inkoop komt er bovendien
(justitiebrede) managementinformatie beschikbaar voor inkoop en aanbesteding.De minister meldt verder dat DFEZ in zijn circulaire van augustus 2007
al ingaat op het aanspreken van de verantwoordelijke managers op onjuiste
aanbestedingen. Daarnaast zijn de richtlijnen over het inschakelen van de
Toetsingscommissie Europese Aanbestedingen aangescherpt, terwijl de adviezen
van de commissie zelf dwingend zijn voorgeschreven. Daarbij zijn ook repressieve
maatregelen genomen om gevallen van verwijtbaar en herhaaldelijk uitbesteden
buiten de Europese aanbestedingsregels onder de aandacht van de SG te brengen,
inclusief een voorstel voor disciplinaire maatregelen.Projectgeldenbeheer DJIBij de onvolkomenheid van het projectgeldenbeheer DJI geeft de minister
aan dat het ministerie de posten die in 2007 administratief niet goed waren
verwerkt, in de jaarafsluiting gecorrigeerd heeft. Daardoor is het bedrag
aan overlopende projectgelden in de balans en de jaarrekening 2007 van de
DJI juist en volledig opgenomen.Inmiddels is het ministerie een voorbereidende audit gestart om in kaart
te brengen hoe het projectbeheer kan verbeteren. Uiteindelijk moet dit leiden
tot een handreiking projectbeheer, zodat DJI alle projecten op eenzelfde wijze
inricht en alle projecten aan dezelfde voorwaarden voldoen. Ook acht de minister
het van belang dat projecten beter in de lijn worden ondergebracht, zodat
het management specifieker verantwoordelijk is.Het ministerie heeft al afspraken gemaakt om de boekingsgang van vooral
de centraal aangestuurde projecten te verbeteren. Het zal nog maatregelen
nemen om het inzicht in de projectadministraties te verbeteren en ervoor te
zorgen dat projectkosten tijdig geboekt worden. Financieel beheer inburgeringIn zijn reactie op de bevindingen over het boeken van verplichtingen geeft
de minister aan dat de boekingswijze voor verplichtingen (die al in 2006 is
ingevoerd) als voordeel heeft dat justitiebreed dezelfde beleidslijn uniform
wordt gevolgd.Procedure vernietiging drugsDe minister zal de passage over een uniforme afhandeling van in beslag
genomen drugs doorsturen naar zijn collega-ministers, omdat de Koninklijke
Marechaussee (KMar) en de Douane niet onder zijn beheerverantwoordelijkheid
vallen. Hij zal hen laten weten dat het wenselijk is om deze organisaties
alsnog in dit proces te betrekken door aansluiting te zoeken bij het proces
binnen de politie dat daarover momenteel loopt. Ook meldt de minister dat
hij zijn ambtgenoten van de Ministeries van Financiën en van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties hierover zal informeren.Coördinatie in de vreemdelingenketenDe reactie van de minister over de coördinatie in de vreemdelingenketen
is tweeledig. Ten eerste deelt hij de stelling niet volledig dat de besluitvorming
in de keten bijzonder traag verloopt door voortdurend overleg in stuur- en
werkgroepen; dit beeld herkent hij ook niet uit signalen. Het nieuwe besturingsmodel
van de vreemdelingenketen zal er wel toe leiden dat de regie op het sturingsproces
van de vreemdelingenketen en daarmee de besluitvorming versterkt wordt. Omdat
de ketenpartners zich bewust zijn van hun onderlinge afhankelijkheden en gedeelde
belangen, vindt intensief overleg plaats in verschillende overlegvormen op
meerdere niveaus. Ketenbrede besluitvorming kan volgens de minister op het hoogste niveau maandelijks in de Coördinatiegroep Vreemdelingenketen
plaatsvinden.Ten tweede geeft de minister aan dat het knelpunt dat wij geconstateerd
hebben over onvoldoende ruggespraak bij beleidsvorming, in een separaat traject
de volle aandacht krijgt. De zogenoemde interactieve beleidsvorming is namelijk
een belangrijk onderdeel van de reorganisatie die momenteel plaatsvindt naar
aanleiding van de taakstellingsopdracht van het ministerie binnen het vreemdelingenterrein.
Hiertoe worden de directie Vreemdelingenbeleid en de stafdirectie Coördinatie
Vreemdelingenketen samengevoegd. De werkzaamheden van de nieuwe directie worden
geconcentreerd rondom de kernfuncties beleid, besturing en informatie. Voor
de uitvoering van deze kernfuncties noemt de minister in zijn reactie een
aantal randvoorwaarden.Daarnaast is de minister van mening dat uit de feitelijke vaststelling
dat de uitstroom sterk achterblijft bij de ramingen, niet geconcludeerd zou
mogen worden dat de effectiviteit van het terugkeerbeleid van uitgeprocedeerde
asielzoekers nog niet groot is.Achterstanden veiligheidsonderzoekenVan een achterstand bij de veiligheidsonderzoeken wil de minister niet
spreken. Eind december 2007 ontving het Openbaar Ministerie de aanwijzing
van de minister van BZK over vertrouwensfuncties bij het Openbaar Ministerie.
Dit betekende een uitbreiding van het aantal vertrouwensfuncties bij het OM.
Met de AIVD zijn vervolgens afspraken gemaakt om met deze medewerkers die
al in dienst waren, een inhaalslag te maken, waarbij medewerkers op sleutelposities
voorrang krijgen. Het OM wil volgens de minister overigens zo snel mogelijk
duidelijkheid krijgen over nog resterende vertrouwensfuncties.JaarverslagTopinkomensIn zijn reactie op de bevindingen op het gebied van topinkomens geeft
de minister aan dat zijn ministerie de bestaande procedure voor nevenfuncties
en neveninkomsten naleeft. Voor zover de inkomensbestanddelen betrekking hebben
op de inkomsten zoals bedoeld in de Wet openbaarmaking uit publieke middelen
gefinancierde topinkomens, zullen deze onderdeel gaan uitmaken van de informatieplicht
van medewerkers die nevenwerkzaamheden verrichten. In de praktijk zal dat
neerkomen op het opgeven van nevenwerkzaamheden en -inkomsten uit nevenfuncties
binnen de rijksoverheid.BedrijfsvoeringsparagraafDe minister merkt op dat het ministerie in 2007 diverse maatregelen heeft
getroffen om het proces voor de bedrijfsvoeringsparagraaf verder te verbeteren.
Als het nodig is, zal het nog met de sectoren spreken over aanvullende maatregelen.BeleidsinformatieDe minister benadrukt in zijn reactie dat er al diverse initiatieven zijn
genomen om de informatiehuishouding verder te verbeteren. Zo biedt het project ’Begroting
2009 en verder’ zicht op verbetering van het rapporteren over en sturen
op beleidseffecten. Het ministerie is dit project eind 2007 gestart
om de kwaliteit van de niet-financiële beleidsinformatie te verbeteren.Daarnaast is de minister van mening dat uit onze conclusies en aanbevelingen
over de bruikbaarheid van de beleidsinformatie in paragraaf 4.2.1, een
evenwichtiger totaalbeeld zou spreken als wij hierbij aangeven dat de scores
op de drie w-vragen in de begroting en verantwoording ten opzichte van 2006
nagenoeg gelijk zijn gebleven en tegelijkertijd in oktober 2007 verbeteractiviteiten
in gang zijn gezet om de informatiewaarde van begroting en jaarverslag te
verbeteren. Daartoe heeft de Bestuursraad op 7 maart 2008 ingestemd met
de nota Verbetervoorstellen. Ook geeft de minister aan dat wij in het rapport
niet een positieve beoordeling geven over de uitvoering van beleidsdoorlichtingen
in 2006 en 2007 met betrekking tot de scores op de drie w-vragen.Informatievoorziening vanuit uitvoeringsorganisatiesDe minister geeft in zijn reactie aan dat het Directoraat-generaal Wetgeving
Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken (DGWIAV) ook al maatregelen
heeft getroffen om de informatievoorziening te verbeteren. Zo is er voor het
DGWIAV een meerjarig beleidskader 2009–2013 opgesteld, dat de Coördinatiegroep
Vreemdelingenketen op 18 maart 2008 heeft goedgekeurd. Dit beleidskader
staat centraal in het nieuwe besturingsmodel voor de vreemdelingenketen en
dient als basis voor de prestatieafspraken voor 2009 met de uitvoeringsorganisaties.De prestatieafspraak met de politie is in concept gereed. De uitvoeringsorganisaties
zullen zich periodiek verantwoorden over hun inspanningen en prestaties om
te voldoen aan de gestelde beleidsdoelstellingen en -prioriteiten.Het beleidskader is niet alleen richtinggevend voor de bilaterale prestatieafspraken
van de DGWIAV met de uitvoeringsorganisaties, maar ook voor de samenwerkingsafspraken
tussen de uitvoeringsorganisaties onderling. Door de eenduidige kaderstelling
wordt volgens de minister gewaarborgd dat de prestatie- en samenwerkingsafspraken
gebaseerd zijn op dezelfde beleidsdoelstellingen en prioriteiten, en daarmee
onderling samenhangen.De minister merkt verder op dat het DGWIAV al geruime tijd sterk inzet
op informatievoorziening en -uitwisseling en hierbij eenduidigheid en kwaliteit
hoog in het vaandel heeft. Dit heeft al geresulteerd in ketenbrede managementinformatie
met gebruik van eenduidige begrippen en definities en een zo uniform mogelijke
aanlevering. Om hierin te voorzien zijn zogenoemde amiga’s (akkoord
managementinformatie, gegevensuitwisseling en analyse) afgesloten met partners
buiten het Ministerie van Justitie en bestaan afzonderlijke afspraken met
de uitvoeringsorganisaties binnen het ministerie. Maandelijks leveren de uitvoeringsorganisaties
al kwantitatieve informatie. Daarnaast wordt nu als onderdeel van het programma
Ketensturing gewerkt aan de ontwikkeling van dashboards, waarin eenduidige
informatie volgens ketenbreed afgestemde definities en in vaste formats wordt
weergegeven in de context van het ketenproces. Deze dashboards geven maandelijks
een weergave van de ontwikkelingen.Informatie over risicojongeren en veelplegersDe minister is het eens met onze opmerking dat verbetering wenselijk is
op een aantal trajecten voor informatie over risicojongeren en veelplegers. Het gaat daarbij om de betrouwbaarheid van de verzamelde sturings-
en verantwoordingsinformatie en de verantwoording aan de Tweede Kamer. DJI
werkt momenteel aan een project om het systeem Tenuitvoerlegging vrijheidsbeperkende
maatregelen Penitentiaire inrichtingen (TULP) Jeugd te verbeteren. Bij afronding
van dit traject zal meer zekerheid bestaan over de betrouwbaarheid van de
aangeleverde sturings- en verantwoordingsinformatie. De verwachting is dat
dit traject en de benodigde procesaanpassingen begin 2009 zijn afgerond.Als reactie op de opmerkingen over de verantwoording aan de Kamer merkt
de minister op dat hij zich momenteel oriënteert op een verbetering van
de begrotingspresentatie. Naast het aanscherpen van de operationele doelstellingen
zal hij daarbij ook aandacht geven aan de ontwikkeling van nieuwe prestatiegegevens
in de begroting. Het doel hiervan is om meer inzicht te geven in de beleidsdoelstellingen
en de mate waarin het ministerie deze realiseert. Wel tekent hij hierbij aan
dat het tijd kost om deze verbeterslag te realiseren. In dit verband noemt
hij het onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum
(WODC), dat indicatoren vaststelt voor de bijdrage die de justitiële
inrichtingen leveren aan het verminderen van de recidive. Dit onderzoek heeft
een doorlooptijd van twee jaar. De minister kan de resultaten daarom op zijn
vroegst in de begroting van 2011 opnemen.De minister merkt op dat een nuancering nodig is van het beeld dat wij
schetsen van het ontbreken van een analyse op de wettelijke eisen en beleidsuitgangspunten
om voor risicojongeren en veelplegers een gericht informatiebeleid te formuleren
en op grond hiervan gerichte informatie te vragen aan de uitvoerende instanties.
Om te kunnen vaststellen of instellingen wettelijke eisen en de aanwijzingen
voor de beleidsuitvoering naleven, steunt hij ook in belangrijke mate op het
toezicht dat de verschillende inspecties uitvoeren. De inspectie vervult voor
een bewindspersoon immers de functie van oren en ogen. Zo heeft het rapport
van de gezamenlijke inspecties uit 2007 de minister en staatssecretaris aanleiding
gegeven een omvangrijk pakket van verbetermaatregelen bij de justitiële
jeugdinrichtingen in gang te zetten. Uiteraard zal de minister bij de implementatie
van die maatregelen ook aandacht besteden aan de wijze waarop hij na implementatie
kan vaststellen dat de maatregelen ook structureel worden uitgevoerd. Tegelijk
wil hij ook vermijden dat de omvang en daarmee de kosten van de reguliere
informatieverstrekking vanuit de instellingen te groot worden.Informatie aan de Tweede Kamer over vreemdelingenbeleidOver de informatie aan de Tweede Kamer over vreemdelingenbeleid stelt
de minister dat zijn halfjaarlijkse rapportageVreemdelingenketen geen verantwoordingsinstrument is, maar een wijze van informeren.
Daarnaast merkt hij op dat het ministerie sinds begin 2007 werkt aan een vernieuwde
en verbeterde rapportage, waarin behalve kwantitatieve gegevens ook meer kwalitatieve
informatie staat. Deze rapportage wordt twee maanden na de rapportageperiode
aangeboden aan de Tweede Kamer. In de inmiddels verschenen rapportage over
de tweede periode van 2007 is al meer kwalitatieve informatie opgenomen. Tot
slot merkt de minister op dat het in 2008 vastgestelde meerjarig beleidskader
2009–2013 de basis zal zijn om de Tweede Kamer te informeren over de
beleidseffectiviteit.2.2 Nawoord Algemene RekenkamerOver het algemeen kan de minister zich vinden in de conclusies van het
rapport waarbij hij uitvoerig aangeeft hoe een en ander zal worden verbeterd.
De minister geeft aan dat hij op onderdelen van het beleidsterrein de beleidsinformatie
zal verbeteren, maar gaat niet expliciet in op onze algemene bestuurlijke
boodschap waarin wij aangeven dat het Ministerie van Justitie zijn informatiehuishouding
nog niet op orde heeft.Maatregelen voor personeelsdossiersWij zijn verheugd dat de minister nieuwe maatregelen neemt om de hardnekkige
problemen met het op orde brengen van de personeelsdossiers op te lossen.
Wil er vanaf 2009 sprake zijn van een goede integratie van personeelsdossiers
in geautomatiseerde werkprocessen zal dan wel elk personeelsdossier vóór
inbreng in de geautomatiseerde systemen op orde moeten zijn. Wij gaan er van
uit dat de minister inspanningen verricht waardoor alle personeelsdossiers
eind 2008 op orde zijn.InkoopbeheerDe minister besteedt serieuze aandacht aan de daadwerkelijke verbetering
van het inkoopbeheer. Wij zullen in het rapport bij het jaarverslag 2008 extra
aandacht besteden aan de effectiviteit van de maatregelen waarmee de minister
de hardnekkige knelpunten in het inkoopbeheer het hoofd wil bieden.Projectgeldenbeheer DJIWij zullen de door de minister genomen maatregelen in het projectgeldenbeheer
van DJI volgen en in het Rapport bij het Jaarverslag 2008 nagaan of dit beheer
op orde is gebracht.BedrijfsvoeringsparagraafDe minister gaat niet in op onze opmerking dat de inhoud van de bedrijfsvoeringsparagraaf
summier is en gaat niet in op knelpunten en risico’s voor de bedrijfsvoering
zoals een groot aantal medewerkers van het Ministerie van Justitie (inclusief
het OM) dat nog niet aan een veiligheidsonderzoek door de AIVD is onderworpen
en knelpunten in de informatievoorziening door verouderde systemen en vertraging
bij de implementatie van nieuwe systemen.Bruikbaarheid van de beleidsinformatieWij zijn van mening dat de totstandkoming van de gevraagde beleidsinformatie
per saldo weliswaar met waarborgen omkleed is, maar dat de operationele doelstellingen
nog onvoldoende richtinggevend in sturingsinformatie is uitgewerkt voor uitvoeringsorganisaties.
Hierdoor verbetert de score op de vraag «Wat willen we bereiken»
nauwelijks.Door de informatiehuishouding op orde te brengen kunnen de uitvoeringsorganisaties
hun bedrijfsvoering concreter inrichten en zich ook beter verantwoorden over
de bijdrage die zij leveren aan de beleidsdoelstellingen.Informatie over beleid jeugd en veelplegersHet verheugt ons dat de minister zich goed kan vinden in onze opmerkingen
over de betrouwbaarheid van de verzamelde sturings- en verantwoordingsinformatie
op het beleidsterrein jeugd en de verantwoording hierover aan de Tweede Kamer,
en dat hij hiervoor verbetermaatregelen treft.Audit Actielijst 2008 van het Ministerie van JustitieDe Audit Actielijst laat zien op welke punten de Algemene Rekenkamer vindt
dat het ministerie actie moet ondernemen. De lijst meldt ook welke maatregelen
de minister heeft aangekondigd om de onvolkomenheden die wij hebben geconstateerd
op te lossen.1Eerste jaar constatering, artikel en bedragStand van zaken en conclusieAanbevelingToezegging ministerMeer informatie in deel
IIPersoneelsbeheer Ministerie van Justitie2003Meerdere
artikelenPersonele
uitgaven Personeelsbeheer nog niet op orde. Spreek management aan zodat eind 2008 personeelsbeheer op orde
is en neem zo nodig aanvullende maatregelen voor nieuw systeem voor digitale
personeelsdossiers.Het
ministerie moderniseert de personeels- en salarisadministratie en verbetert
de werkprocessen. In 2008 wordt het beheer van digitale p- dossiers naar Rijksbrede
standaard gemigreerd. In 2009 integreert het ministerie dossiervorming verder
in geautomatiseerde processen. § 3.1.1Inkoopbeheer Ministerie van Justitie2005Meerdere
artikelen € 84,2 mln.Inkoopbeheer Europese aanbestedings-richt- lijnen niet
nageleefd (€ 34 miljoen) en materiële uitgaven onvoldoende
onderbouwd (€ 50,2 miljoen).Bundel inkoopbeheer verder en spreek managers nadrukkelijk aan.Het ministerie voert categoriemanagement
in en richt con- tractmanagement centraal in. Verdere verbeteracties zullen
voortvloeien uit de justitiebrede audit naar het niet naleven van de Europese
regelgeving. § 3.1.2Financieel beheer baten-lastendienst DJI2007LastenProjectgeldenbeheer Projectadministraties onvoldoende. Verbeter projectadministraties en de controle hierop.Het ministerie stelt een hand- reiking projectenbeheer
op en brengt dit beheer onder in de lijn. De boekingsgang van vooral de centraal
aange- stuurde projecten wordt ver- beterd. De interne facturen- stroom wordt
teruggedrongen.§ 3.1.3DEEL II: ONDERZOEKSBEVINDINGEN EN OORDELEN1 INLEIDINGIn dit deel van het rapport vindt u de oordelen en de belangrijkste bevindingen
van ons rechtmatigheidsonderzoek bij het Ministerie van Justitie. Een uitgebreide
samenvatting en de bestuurlijke reactie op ons rapport is opgenomen in deel
I.Hieronder geven we eerst een beschrijving van het ministerie. Ook gaan
we in op onze onderzoeksaanpak en wijze van rapporteren. In hoofdstuk 2 presenteren
wij vervolgens onze oordelen over het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van Justitie. In hoofdstuk 3 gaan wij in op de bedrijfsvoering van het ministerie.
Ten slotte gaan we in hoofdstuk 4 nader in op de beleidsinformatie in begroting
en jaarverslag.1.1 Over het Ministerie van JustitieWij rapporteren per begrotingshoofdstuk over de resultaten van ons onderzoek.
In totaal zijn er 26 begrotingshoofdstukken. Dit rapport gaat over begrotingshoofdstuk
VI: het Ministerie van Justitie.Het Ministerie van Justitie draagt de verantwoordelijkheid voor de organisatie
van de rechtspraak, de hele strafrechtketen (wetgeving, preventie, opsporing,
berechting en tenuitvoerlegging van opgelegde straffen) en het vreemdelingenbeleid.In onderstaand overzicht geven wij een beschrijving van het Ministerie
van Justitie aan de hand van een aantal kengetallen.Overzicht
1: Het Ministerie van Justitie in kengetallen. Totaal verplichtingen€ 6,0 mld.Totaal uitgaven€ 5,9 mld. Totaal ontvangsten€ 1,1 mld. – waarvan boeten en transacties€ 0,7 mld. – waarvan griffie-ontvangsten€ 0,2 mld. Transactie-uitgaven bestuursdepartement€ 0,2 mld. Overdrachtsuitgaven (subsidies en kosten uitvoeringsorganisaties)€ 5,7 mld. – waarvan bijdragen baten-lastendiensten€ 2,4 mld. – waarvan rechtspersonen met een wettelijke
taak (rwt’s) en zelfstandige bestuursorganen (zbo’s)€ 1,4 mld. – waarvan Raad voor de rechtspraak (gerechten)€ 0,8 mld. – waarvan Openbaar Ministerie (OM)€ 0,5 mld. – waarvan bureaus Jeugdzorg€ 0,3 mld. Verstrekte voorschotten in 2007€ 4,8 mld. Afgerekende voorschotten in 2007€ 4,9 mld. Aantal begrotingsartikelen10– waarvan beleidsartikel (met operationele
doelstellingen)7 (19)1– waarvan niet-beleidsartikel3 Aantal personen werkzaam (in fte)41 126 (38 055)2Aantal baten-lastendiensten6 (IND, DJI, CJIB, NFI, JUSTIS en GBO) Totaal bijdrage moederdepartement aan baten-lastendiensten€ 2 516 miljoen – waarvan bijdrage aan de DJI€ 2 089 miljoen Eigen vermogen baten-lastendiensten (incl. onverdeeld
resultaat)€ 101,4 miljoen– waarvan de DJI€ 108,9 miljoen – waarvan de Immigratie- en
Naturalisatiedienst (IND)-/- € 25,4 miljoenAantal directoraten-generaal (DG’s)3 (DGRR, DGPJS en DGWIAV) Aantal (clusters van) rwt’s11 Bijdrage Ministerie van Justitie aan rwt’s€ 1,4 miljard – waarvan Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers
(COA)€ 473 miljoen– waarvan Raden voor de Rechtsbijstand€ 417 miljoen Grootschalige ICT-projecten Justitie (>
20 mln.)Noorderwint 2005–2010 € 35 mln. (CJIB) ReIS 2003–2010 € 45 mln. (Rechtspraak) Geïntegreerd Processysteem Strafrecht (GPS) 2000–2010 € 90
miljoen (OM/ZM) Implementatie wet OM-afdoening
2005–2009 € 16 mln. Vernieuwing IND
2006–2010 € 80 mln. (IND) Vernieuwing informatievoorziening
DJI 2002–2012 € 50 mln. (DJI Managementinformatie en Datawarehousing DJI 2005–2009 € 20
mln. (DJI) Implementatie C 2000 DJI 2006–2009 € 72,5
mln. (DJI) Invoering Protocol Identiteitsvaststelling
2008–2010 € 90- € 110 mln. (OM/ZM, DJI, KMar, DNRI,
VTS-Politie Nederland)Recent onderzoek van de Algemene Rekenkamer op het
terrein van het Ministerie van Justitie:– Detentie, behandeling en nazorg voor criminele
jeugdigen (2007) – Beloningen en ontslagregelingen
bij de rechterlijke macht (2007) – Verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke taak, deel
5 (2006) – Gebruik van grenscontroles
bij terro- rismebestrijding (2005) – Immigratie- en Naturalisatiedienst (2005) – Aanpak lokaal veiligheidsbeleid (2005) – Gedetineerdenbegeleiding buitenland (2005) – Zorg voor integriteit (2004) – Convenanten
uitgaansgeweld (2004) – Zicht op taakuitvoering
politie (2003) – Visumverlening in
Schengenverband (2003) – Uitwisseling
opsporings- en terrorisme-informatie (2003)1 Inclusief beleidsartikel 16 Integratie met 2 operationele
doelstellingen. Dit artikel is met het beleidsterrein Integratie in 2007 in
zijn geheel beheersmatig overgeheveld naar het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) en beleidsmatig naar de programmaminister
voor Wonen, Wijken en Integratie. Verantwoording over het beleidsterrein vindt
plaats in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van VROM.2 Bron: Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2008)
Sociaal Jaarverslag Rijk 2007, www.sociaaljaarverslagrijk.nl.1.2 Over dit onderzoekMinisters verantwoorden zich in hun jaarverslagen over de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten van het ministerie (financiële informatie), over
de manier waarop het ministerie heeft gefunctioneerd (informatie over de bedrijfsvoering)
en over de vraag of de doelen en prestaties die in de begroting van het ministerie
waren afgesproken, ook zijn gerealiseerd (informatie over het beleid).De Algemene Rekenkamer doet jaarlijks rechtmatigheidsonderzoek bij de
rijksoverheid. Dit doen wij door na te gaan of de jaarverslagen van de ministers
voldoen aan de eisen die de Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) stelt: is de
financiële informatie, de informatie over bedrijfsvoering en de informatie
over beleid tot stand gekomen volgens de daarvoor geldende regels en goed
weergegeven?Daarnaast onderzoeken we ook de bedrijfsvoering zelf. Hiervoor gaan we
onder andere na of het financieel beheer en materieelbeheer voldoen aan de
eisen die de CW 2001 stelt. Figuur 1 laat zien wat wij wanneer onderzoeken
en voor wie.Op basis van een risicoanalyse hebben we een programma opgesteld voor
het rechtmatigheidsonderzoek 2007 bij het Ministerie van Justitie. Op grond
van dit programma hebben we dit jaar onder meer aandacht besteed aan de volgende
onderwerpen:• Europese aanbesteding;• integriteit;• beleidsinformatie over veelplegers, criminele jeugdigen, OM, werkstraffen
volwassenen;• bedrijfsvoering Immigratie- en Naturalisatiedienst;• sturing en informatievoorziening vreemdelingenketen;• informatiebeveiliging;• bevoorschotting baten-lastendiensten;• ontvlechting civiele en forensische lijnen in de jeugddetentie;• overgang van taken op het gebied van jeugd naar het Programmaministerie
voor Jeugd en Gezin;• overgang van het beheer van het beleidsterrein «Inburgering
en integratie» naar het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer.In ons rapporten bij de jaarverslagen melden we zowel de fouten en onzekerheden
in de financiële informatie die de kwantitatieve
tolerantiegrenzen overschrijden als de fouten en onzekerheden in de financiële
informatie die de kwalitatievetolerantiegrenzen
overschrijden. Daarnaast vermelden we de onvolkomenheden die wij constateren
in de bedrijfsvoering. Onder «fouten» verstaan we financiële
informatie die niet rechtmatig tot stand gekomen
is (het begrotingsgeld is niet volgens de regels uitgegeven) of die niet deugdelijk is weergegeven (er is geen goede verantwoording
afgelegd in het jaarverslag). Van «onzekerheden» spreken we wanneer
we door onvolkomenheden in het financieel beheer niet kunnen vaststellen of
er al dan niet sprake is van fouten. Daarnaast melden we in ons rapport ook
andere onderwerpen waarvoor we de aandacht van de minister willen vragen.Op www.rekenkamer.nl kunt u meer lezen over hoe onze rapporten bij de
jaarverslagen tot stand komen.2 JAARVERSLAGDe Algemene Rekenkamer heeft het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van
Justitie beoordeeld. Wij hebben onderzocht of de minister het begrotingsgeld
volgens de regels heeft uitgegeven en ontvangen en of hij daarover in het
jaarverslag goed verantwoording heeft afgelegd.Verder hebben we onderzocht of de informatie in het jaarverslag over de bedrijfsvoering en over het gevoerde beleid, deugdelijk tot stand is gekomen en voldoet aan de daaraan
te stellen kwaliteitsnormen.In dit hoofdstuk lichten wij ons oordeel over het jaarverslag toe. Dit
oordeel bestaat uit deeloordelen over:• de financiële informatie (§ 2.1);• de departementale saldibalans (§ 2.2);• het overzicht van topinkomens (§ 2.3);• de informatie over de bedrijfsvoering (§ 2.4);• de informatie over het gevoerde beleid (§ 2.5).2.1 Oordeel over de financiële informatieDe financiële informatie in het jaarverslag bestaat uit de volgende
onderdelen:• de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij;• de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
in de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten en de
toelichting daarbij.De financiële informatie dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe financiële informatie in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van Justitie voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt, met uitzondering van
de volgende fouten en onzekerheden in de (samenvattende) verantwoordingsstaat:Bij artikel 91 Algemeen bedraagt het totaalbedrag
aan fouten en onzekerheden in de verplichtingen € 15,5 miljoen,
waarmee de tolerantiegrens voor het artikel wordt overschreden. Ook het totaalbedrag
aan fouten en onzekerheden van € 16,3 miljoen in de uitgaven en
ontvangsten op dit artikel overschrijdt de tolerantiegrens. Deze onrechtmatigheden
en onzekerheden vloeien grotendeels voort uit de tekortkomingen van het inkoopbeheer.
Zie voor meer informatie hierover § 3.1.2.In het RJV 2006 Justitie rapporteerden wij bij vier artikelen en één
baten-lastendienst een overschrijding van de kwantitatieve toleranties, nu
nog maar bij één artikel. Voor een belangrijk deel is dit het
gevolg van het experiment met de verruimde tolerantiegrenzen (zie hiervoor
het rapport Rijk Verantwoord).De reden waarom de minister in zijn bedrijfsvoeringsparagraaf geen overschrijding
van de artikeltolerantie meldt en wij wel, komt omdat wij fouten en onzekerheden
optellen en dan toetsen aan de tolerantiegrens. De minister toetst fouten
en onzekerheden afzonderlijk aan de tolerantiegrens.In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden.Het totaalbedrag van alle geconstateerde fouten en onzekerheden valt binnen
de tolerantiegrenzen voor de financiële informatie in het jaarverslag
als geheel.Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven omvat in totaal € 132,8
miljoen, respectievelijk € 40,1 miljoen aan overschrijdingen op
de begrotingsartikelen 12, 13, 14, 15, 17, 91 en 92. Gaan de Staten-Generaal
niet akkoord met de hiermee samenhangende slotwetmutaties, dan moeten wij
ons oordeel over de financiële informatie mogelijk herzien.Naleving Europese aanbestedingsregelsDe Tweede Kamer heeft de afgelopen jaren geïnformeerd in hoeverre
de ministeries de Europese aanbestedingsregels naleven. Wij constateren dat
het Ministerie van Justitie deze regels voor een bedrag van € 24,1
miljoen niet heeft nageleefd en dat voor een bedrag van € 9,9 miljoen
er geen zekerheid bestaat over de naleving van de Europese aanbestedingsregels.
Nadere informatie hierover is opgenomen in § 3.1.2.2.2 Oordeel over de saldibalans en toelichtingDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het eind van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Bij de saldibalans hoort een toelichting waarin nadere informatie wordt verstrekt
over de afzonderlijke posten op deze balans.De informatie in de saldibalans dient op grond van de CW 2001:• rechtmatig tot stand te zijn gekomen;• deugdelijk te zijn weergegeven;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.OordeelDe informatie in de saldibalans in het Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van Justitie voldoet aan de eisen die de CW 2001 stelt. Dit betekent dat wij
geen belangrijke fouten en onzekerheden in de rechtmatigheid en de deugdelijke
weergave hebben geconstateerd die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden.In 2007 heeft het Ministerie van Justitie voor een bedrag van € 4 913,9
miljoen aan openstaande voorschotten afgerekend. Wij hebben vastgesteld dat
deze afrekeningen voldoen aan de daaraan te stellen eisen.In bijlage 1 van dit deel van het rapport staat een overzicht van alle
fouten en onzekerheden in de saldibalans.2.3 Overzicht topinkomensVolgens de Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens
(WOPT) moet elk ministerie in zijn jaarverslag een overzicht opnemen van medewerkers
die in het verslagjaar uit publieke middelen meer verdiend hebben dan het
gemiddelde belastbare jaarloon van een minister.In het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie is in hoofdstuk
15 onderstaande informatie opgenomen:Voor het ministerie van Justitie geldt dat er geen functionarissen werkzaam
zijn waarvan het inkomen (gemiddeld belastbaar loon over 2007) uitstijgt boven
de grens van € 169 000,–.Gegeven de aard van de informatie bestaat er een inherente onzekerheid
omtrent de volledigheid van dit overzicht. Dit heeft te maken met de inrichting
van de financiële systemen en de afhankelijkheid van derden voor wat
betreft de aanlevering van benodigde informatie.We stellen vast dat de minister van Justitie, evenals over 2006, geen
zicht heeft op de volledigheid en juistheid van het overzicht topinkomens.In de eerste plaats heeft de minister onvoldoende informatie om vast te
stellen of er medewerkers zijn die een betaalde (neven)functie vervullen buiten
het Ministerie van Justitie. Deze informatie is nodig om te bepalen of hun
totale inkomen uit publieke middelen boven het normbedrag uitkomt.Daarnaast heeft de minister onvoldoende informatie over de bedragen die
buiten de salarisadministratie om betaald worden voor medewerkers van het
ministerie zelf (inclusief de uitvoeringsorganisaties). Het betreft hier bijvoorbeeld
ontslagvergoedingen. De minister is voor dit deel van zijn personeelsbeheer
afhankelijk van de informatie die de dienstonderdelen van het ministerie aanleveren.
De minister heeft deze specifieke informatie wel gevraagd, maar heeft geen
zekerheid over de volledige melding van deze informatie.We concluderen dat de minister geen zekerheid heeft over de volledigheid
en juistheid van de informatie over topinkomens en dat de minister in 2007
onvoldoende maatregelen heeft getroffen om in het jaarverslag een betrouwbaar
overzicht te kunnen geven. We bevelen de minister aan om alle dienstonderdelen
te vragen of ze al dan niet extra inkomensbestanddelen verstrekken, er op
toe te zien dat deze informatie wordt verstrekt en de verstrekte informatie
centraal vast te leggen.Verder vragen we het ministerie te bevorderen dat de reeds bestaande procedure
voor het melden van nevenfuncties – en neveninkomsten – wordt
nageleefd.2.4 Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), over de totstandkoming
van de beleidsinformatie, over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en over de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De informatie over de bedrijfsvoering dient op grond van de CW 2001:• op deugdelijke wijze tot stand te zijn gekomen;• te voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften.Deze twee aspecten betrekken wij in ons oordeel over de informatie over
de bedrijfsvoering. We zeggen daarmee niets over de kwaliteit van de informatie
zelf.Om tot een oordeel te komen over de deugdelijke wijze van totstandkoming
hebben wij de volgende aspecten ervan onderzocht:• Beschikt de minister over een procedure voor de totstandkoming
van de bedrijfsvoeringsparagraaf waarin de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van alle actoren zijn vastgelegd?• Heeft de minister vooraf criteria geformuleerd voor wat moet worden
aangemerkt als opmerkelijke zaken en tekortkomingen in de bedrijfsvoering?• Is het verloop van het totstandkomingsproces controleerbaar en
is het afwegingsproces daarbij transparant vastgelegd?Oordeel over de informatie over de bedrijfsvoeringDe informatie over de bedrijfsvoering in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van Justitie is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet
aan de verslaggevingsvoorschriften, met uitzondering van de onderstaande punten.BedrijfsvoeringsparagraafDe bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag is summier. Zo wordt er
niet ingegaan op knelpunten in systemen voor informatie- en communicatietechnologie
(ICT) en vertragingen bij de ontwikkeling van nieuwe systemen en de consequenties
hiervan voor de bedrijfsvoering. Daarnaast wordt niet ingegaan op de achterstanden
bij veiligheidsonderzoeken door de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst
(AIVD, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Deze achterstanden
leiden tot integriteitsrisico’s bij het Openbaar Ministerie en bij de
gerechten.We constateren dat de procedure voor de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsparagraaf
helemaal is ingebed in de reguliere planning- en controlcyclus. Dit impliceert
dat de leiding van de dienstonderdelen een deelmededeling over de bedrijfsvoering
levert, die uiteindelijk via de hiërarchische lijn uitmondt in de justitiebrede
bedrijfsvoeringsparagraaf. We zijn van mening dat de bedrijfsvoeringsparagraaf
volgens de gestelde normen tot stand is gekomen, maar de totstandkoming wel
verder verbeterd moet worden. Zo bleek ons dat de deelmededelingen nog steeds
onvoldoende onderbouwd worden en dat het proces niet reconstrueerbaar is.
Onderliggende dossiers ontbreken en de wegingscriteria die de decentrale manager
hanteert bij het opnemen van onderwerpen in de deelmededeling zijn niet vastgelegd.
Verder hebben we vastgesteld dat de onderwerpen die in de bedrijfsvoeringsparagraaf
zijn vermeld gedurende het jaar niet altijd voldoende aandacht krijgen. Een
positieve uitzondering is de DJI die in 2007 juist extra aandacht heeft besteed
aan de betrokkenheid van het lokale management bij de totstandkoming van de
deelmededeling.We bevelen aan de dossiervorming rond de totstandkoming van de deelmededelingen
te verbeteren en de gehanteerde wegingscriteria goed vast te leggen.De resultaten van ons onderzoek naar de bedrijfsvoering zelf staan in
hoofdstuk 3.2.5 Oordeel over de informatie over het gevoerde
beleidIn het jaarverslag verstrekt de minister ook beleidsinformatie: informatie over de gerealiseerde effecten van zijn beleid, de daartoe
geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten.De Algemene Rekenkamer beoordeelt ieder jaar de totstandkoming van de
beleidsinformatie en of deze informatie voldoet aan de verslaggevingseisen.In ons onderzoek naar de jaarverslagen kijken wij ook naar de beschikbaarheid en de bruikbaarheid van de beleidsinformatie. Hier gaan we in hoofdstuk 4 op in.OordeelDe informatie over het gevoerde beleid in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van Justitie is op deugdelijke wijze tot stand gekomen en voldoet
aan de verslaggevingseisen.3 BEDRIJFSVOERINGDe Algemene Rekenkamer heeft de bedrijfsvoering van het Ministerie van
Justitie onderzocht.Onder de bedrijfsvoering vallen alle bedrijfsprocessen die ervoor zorgen
dat een ministerie functioneert: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Wij geven in dit hoofdstuk een oordeel over het financieel beheer en het
materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties. Daarbij gaan we
dieper in op de onvolkomenheden op deze terreinen (§ 3.1).Verder gaan we in dit hoofdstuk in op een aantal andere onderdelen van
de bedrijfsvoering, die geen onderdeel zijn van ons oordeel over het financieel
beheer en materieelbeheer (§ 3.2). Ten slotte schetsen we een beeld
van de bedrijfsvoering in de afgelopen drie jaar (§ 3.3).3.1 Oordeel over het financieel beheer en materieelbeheerHet financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
moeten op grond van de CW 2001 voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid
en controleerbaarheid.OordeelDe onderzochte onderdelen van het financieel beheer, het materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie van Justitie voldeden
in 2007 aan de in de CW 2001 gestelde eisen, met uitzondering van:• het personeelsbeheer;• het inkoopbeheer;• het projectenbeheer bij de DJI.Hierna gaan we dieper in op deze onvolkomenheden.3.1.1 Personeelsbeheer: dossiers nog onvoldoende
van kwaliteit en aanvraag ziekengeld niet volledigHet personeelbeheer is bij Justitie, met circa 40 000 personeelsleden
een belangrijk onderdeel van de bedrijfsvoering. Al jarenlang vormt het personeelsbeheer
bij Justitie een probleem. In ons Rapport bij het Jaarverslag
2004 Ministerie van Justitie (Algemene Rekenkamer, 2005c) gaven we
over het personeelsbeheer het volgende aan:Al een aantal opeenvolgende jaren rapporteert de Algemene Rekenkamer over
de personele uitgaven van het Ministerie van Justitie. Zij concludeert dat
in 2004 het beheer van de personeelsdossiers en de toepassing van de regelgeving
voor belonen met betrekking tot de salarisschalen 1 tot en met 15 onvoldoende
zijn. Naast verbeteringen constateerde de Algemene Rekenkamer ook in 2003
nog onvolkomenheden in de interne controle op de salarismutaties en de dossiervorming.De minister onderkent de tekortkomingen die de Algemene Rekenkamer geconstateerd
heeft en geeft aan dat het onderwerp personele uitgaven hoog op de agenda
van het departement staat. Voor het beheer van de personeelsdossiers heeft
het ministerie een traject uitgezet om de richtlijnen te verbeteren. Dit moet
ertoe bijdragen dat de personeelsdossiers consistent ingericht worden, waardoor
besluitvorming over de rechtspositie transparant wordt vastgelegd. Verder
zouden de personeelsdossiers worden gedigitaliseerd.Uit ons rapport Beloningen van hogere ambtenaren van
het Rijk (Rekenkamer, 2005) bleek dat er ook voor de hogere ambtenaren
tekortkomingen waren in het personeelsbeheer. Bij het Ministerie van Justitie
constateerden we over 2004 bij 148 ambtenaren maar liefst 124 onrechtmatigheden.In ons Rapport bij het Jaarverslag 2006 van het Ministerie
van Justitie (Algemene Rekenkamer, 2007c) merkten we het niet op
orde zijn van de personeelsdossiers aan als een onvolkomenheid. In zijn reactie
op het rapport gaf de minister aan dat het ministerie in 2007 aan de hand
van een stappenplan deze dossiervorming structureel zou verbeteren. Onderdeel
van deze verbeteringen was het digitaliseren van personeelsdossiers.We stellen vast dat het Ministerie van Justitie in 2007 een groot deel
van de personeelsdossiers heeft gedigitaliseerd, maar dat dit proces pas in
2008 zal worden afgerond. Evenals in voorgaande jaren blijkt uit onderzoek
van de salarisuitgaven dat de kwaliteit van de (digitale) personeelsdossiers
nog steeds voor verbetering vatbaar is. Bij het proces van digitaliseren zijn
veel fouten ontstaan. In de voorgaande jaren constateerden we dat documenten
in de dossiers veelal onvoldoende gerubriceerd zijn, dat er documenten ontbreken,
dat documenten van andere medewerkers in de dossiers worden aangetroffen en
dat niet ter zake doende documenten in de dossiers zijn opgenomen. Deze constateringen
gelden vrijwel onverkort voor 2007. Daarnaast blijkt dat er in sommige gevallen
meer digitale personeelsdossiers zijn aangemaakt per medewerker. Bij een aantal
onderzochte dossiers van nieuw aangestelde medewerkers blijkt dat documenten
ontbreken, bijvoorbeeld de verklaring omtrent het gedrag.In het Jaarverslag 2007 geeft de minister aan een nieuw systeem (Documentum)
voor de personeelsdossiers te zullen ontwikkelen.Een ander aspect van het personeelsbeheer betreft de ontvangsten in het
kader van de ziektewet. Niet in alle gevallen wordt een uitkering op basis
van de Ziektewet bij het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
aangevraagd. Hierdoor loopt het Ministerie van Justitie uitkeringsgelden mis.
De gemiste ontvangsten zijn geraamd op € 1,6 miljoen.Conclusie en aanbevelingenWij concluderen dat de in 2007 getroffen maatregelen om de kwaliteit en
de volledigheid van de personeelsdossiers te waarborgen nog onvoldoende effectief
zijn. Daarnaast zijn de ontvangsten in het kader van de ziektewet onvolledig.
Wij merken het personeelsbeheer daarom in 2007 opnieuw aan als een onvolkomenheid
in de bedrijfsvoering.We bevelen de minister aan om te onderzoeken bij welke onderdelen van
het ministerie de personeelsdossiers nog steeds van onvoldoende kwaliteit
zijn en het verantwoordelijk management daarop aan te spreken. We bevelen
ook aan om na te gaan of het nieuw in te voeren systeem Documentum de kwaliteit
van de dossiers voldoende kan waarborgen. Zo nodig moeten aanvullende maatregelen
worden getroffen opdat in ieder geval nog in 2008 de personeelsdossiers op
orde zijn.Daarnaast bevelen we aan om maatregelen te treffen, zodat alle dienstonderdelen
in alle voorkomende gevallen een uitkering op basis van de ziektewet aanvragen.3.1.2 Inkoopbeheer niet verbeterdHet ministerie worstelt al jaren met een onordelijk inkoopbeheer. Zo gaven
wij in ons Rapport bij het Jaarverslag 2002 Ministerie
van Justitie (Algemene Rekenkamer, 2003) al het volgende aan:Het Ministerie van Justitie kent een aantal uitvoeringsorganisaties die
bij ministerieel besluit zijn aangewezen als zelfstandig aanbestedende dienst.
Tezamen geven deze diensten ruim € 800 miljoen uit. Bij al deze
diensten is de inkoopfunctie in ontwikkeling. Volgens het meerjarenprogramma
2003–2006 van de projectdirectie Inkoop, Huisvesting en Milieu (DIHM)
is de ene dienst daarmee verder dan de ander. De Algemene Rekenkamer concludeerde
in haar rapport over 2001 dat in de opzet weliswaar verbeteringen waren waar
te nemen, maar dat in de praktijk de werking ervan op onderdelen zeker nog
te wensen overliet. Het voldoen aan de regelgeving en met name de naleving
van de Europese aanbestedingsrichtlijnen vraagt ook de komende jaren nog aandacht.Naleving Europese aanbestedingsregelsNaar aanleiding van de geconstateerde onvolkomenheden over 2006 in de
naleving van de regels voor Europese aanbesteding, heeft het ministerie maatregelen
getroffen om de bestaande regelgeving te verduidelijken en te bevorderen dat
deze regelgeving wordt nageleefd. In de circulaire Naleving Europese aanbesteding
van 4 september 2007 zijn maatregelen opgenomen voor de korte en de langere
termijn.Ondanks de getroffen maatregelen vertoonde de naleving van de regels voor
Europese aanbesteding ook in 2007 nog tekortkomingen. Over 2007 bedroeg het
bedrag aan onrechtmatigheden € 24,1 miljoen tegenover € 22,4
miljoen in 2006. Daarnaast merken we een bedrag van € 9,9 miljoen
als onzeker aan (2006: € 1,0 miljoen).Bij deze onrechtmatigheden gaat het om de volgende zaken:• het ministerie maakt gebruik van overbruggingscontracten omdat
raamcontracten die niet meer mochten worden verlengd niet tijdig opnieuw Europees
zijn aanbesteed (€ 6,8 miljoen);• het ministerie verstrekt opdrachten buiten de aanwezige Europees
aanbestede contractpartners om, waarbij in de inkoopdossiers niet is onderbouwd
waarom de beschikbare raamcontracten niet zijn gebruikt (€ 8,5 miljoen);• het ministerie huurt specifiek aangewezen externe deskundigen in,
en brengt deze onder binnen bestaande Europees aanbestede raamovereenkomsten
(€ 2,6 miljoen);• het ministerie sluit contracten en overeenkomsten af zonder dat
rekening is gehouden met de aanbestedingsregelgeving (€ 6,3 miljoen).De onrechtmatigheden en onzekerheden komen voor bij veel verschillende
onderdelen van het departement, zowel bij het bestuursdepartement (€ 9,4
miljoen) als bij uitvoeringsorganisaties zoals de DJI (€ 7,9 miljoen).Het totaal aan fouten- en onzekerheden van € 34,0 miljoen betreft
voor een bedrag van € 22,6 miljoen (uitgaven voor) inhuur personeel,
voor € 6,3 miljoen automatisering, voor € 1,2 miljoen
materiaal en voor € 3,9 miljoen overige diensten.Oorzaken voor het niet naleven van de Europese aanbestedingsregelgeving
zijn onder andere: te laat reageren op de afloop van contracten, verdere
juridificering en daarmee de toegenomen complexiteit van de regelgeving, en
soms bewuste keuzes van het management.Een intern onderzoek, dat in (de zomer van) 2008 zal worden afgerond,
zal inzicht moeten geven in de kwaliteit van de processen en de daarbij voorkomende
problemen in de uitvoering. Het ministerie wil de langetermijnmaatregelen
evalueren in 2010 of 2011.De bundeling van taken op het terrein van de inkoop heeft in de loop van
2007 wel inmiddels een positief effect gehad op de naleving van regels voor
Europese aanbesteding. De procesbeheersing wordt echter nog steeds bemoeilijkt
door bestellingen die gedaan worden buiten de shared service centra en servicepunten
om.Overige tekortkomingen inkoopbeheerWe stellen vast dat de besluitvorming in het inkoop- en betaalproces bij
een aantal organisatieonderdelen nog steeds beter onderbouwd moet worden.
Zo ontbreken regelmatig onderliggende documenten bij facturen die ter betaling
worden aangeboden, waardoor niet valt vast te stellen of deze uitgaven rechtmatig
zijn. De tekortkomingen in de onderbouwing van de facturen betreffen voornamelijk
ontbrekende inkoopbescheiden en stukken die zekerheid geven over de geleverde
prestatie. Bij het bestuursdepartement is er voor een totaalbedrag van € 22,4
miljoen aan fouten en onzekerheden in de uitgaven vastgesteld. Bij de DJI
bestaat er voor een bedrag van € 27,8 miljoen onzekerheid over de
rechtmatigheid. Het inkoopbeheer bij andere dienstonderdelen vertoont eveneens
tekortkomingen.Conclusie en aanbevelingenWe concluderen dat de maatregelen die het ministerie in 2007 heeft getroffen
nog niet het gewenste effect hebben gehad en dat het inkoopbeheer in 2007
nog niet op orde was. De fouten en onzekerheden in het inkoopbeheer in 2007
betreffen in totaal € 84,2 miljoen. We merken het inkoopbeheer opnieuw
aan als een onvolkomenheid in het financieel beheer.We bevelen aan om de taken op het gebied van inkopen nog verder te bundelen
binnen de zelfstandig aanbestedende diensten, en om de verantwoordelijke managers
nadrukkelijk op onjuiste aanbestedingen aan te spreken. Ten slotte geven we
in overweging om met een evaluatie van de langetermijnmaatregelen niet te
wachten tot 2010 of 2011, maar daar, voor zover mogelijk, al in 2008
mee te beginnen.3.1.3 Projectgeldenbeheer DJI niet op ordeWe stellen vast dat het projectgeldenbeheer bij de DJI verbetering behoeft.
Zo zijn in 2007 projectuitgaven niet altijd op de juiste kostensoorten geboekt,
waardoor onvoldoende duidelijk is hoeveel gelden aan een bepaald project besteed
zijn. Doordat goede projectadministraties ontbreken, is het ook niet duidelijk
welke resultaten met de desbetreffende projecten behaald zijn. De tekortkomingen
in de projectadministraties kunnen ook leiden tot onzekerheid over de verantwoording
van de DJI en tot een onjuiste bijdrage van het bestuursdepartement.Conclusie en aanbevelingWe merken het projectgeldenbeheer aan als een onvolkomenheid in de bedrijfsvoering
van de DJI. We bevelen aan om de projectadministraties en de controle hierop
met voortvarendheid te verbeteren.3.2 Overige bedrijfsvoeringWe hebben het financieel beheer en materieelbeheer onderzocht en daar
ons oordeel over gegeven. Daarnaast hebben we onderzoek gedaan naar een aantal
andere onderdelen van de bedrijfsvoering van het Ministerie van Justitie,
die in deze paragraaf aan bod komen.3.2.1 Herinrichting van de controlfunctie binnen
het Ministerie van JustitieDe Bestuursraad heeft het aantal DG’s binnen het departement –
formeel per 1 juni 2007 – teruggebracht van vier naar drie. Het
departement beoogt met deze herinrichting een cultuurverandering teweeg te
brengen met als doel meer strategisch te werk te gaan, de kennis bij de uitvoeringsorganisaties
beter te benutten en beter samen te werken met de uitvoeringsorganisaties.Het Directoraat-generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving (DGRR) heeft
er vanaf 2006 aan gewerkt deze doelstellingen te bereiken en heeft hiertoe
controltaken ondergebracht binnen de Directie Instrumentatie Rechtspleging
en Rechtshandhaving (DIRR). De DIRR is belast met het informatievoorzieningsbeleid,
stelt financiële kaders en ontwikkelt instrumenten op het terrein van
rechtspleging en rechtshandhaving.In 2007 heeft de Bestuursraad besloten om in 2008 de controlfunctie bij
de andere directoraten-generaal, het DG Preventie, Jeugd en Sancties (DGPJS)
en het DG Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken
(DGWIAV) nader uit te werken. DGRR kent een directie, waarin de controlfunctie
is ondergebracht (hierna te noemen: DG-control). De DG-control coördineert
de begrotingsprocessen voor de DG’s en is belast met de organisatie
van de informatievoorziening, het risico- en kwaliteitsmanagement, de eerstelijnscontrol
van uitvoeringsorganisaties, rwt’s en gesubsidieerde organisaties, en
met de bedrijfsvoering binnen de DG’s. De Directie Financieel-Economische
Zaken (DFEZ) zal zich beperken tot zijn kerntaken op het gebied van concerncontrol,
te weten de begrotingsvoorbereiding, planning en control, en de financieel-economische
advisering.Het ministerie streeft ernaar de voorgenomen herinrichting van de controlfunctie
grotendeels in 2008 te realiseren. Voor zover beleidsdirecties een eigen controlfunctie
hebben, zal deze daarom in 2008 opgaan in de DG-control.De plannen zijn begin 2008 aan het georganiseerd overleg voorgelegd.Wij menen dat deze herinrichting van de controlfunctie voordelen heeft,
omdat het bestuursdepartement en de uitvoeringsorganisaties hiermee mogelijkheden
krijgen om intensiever samen te werken. Gelet op ervaringen met vergelijkbare
herinrichtingen van processen, zien wij echter ook risico’s bij de invoering
hiervan. De beoogde herinrichting van verantwoordelijkheden en het doorvoeren
van integraal management op DG-niveau kan de sturing en het toezicht op centraal
niveau verminderen, waardoor het risico bestaat dat het DG-belang zwaarder
gaat wegen dan het justitiebelang. Dit kan worden voorkomen door te zorgen
voor een sluitend systeem van sturing en toezicht op het niveau van het bestuursdepartement.
Hierbij vragen wij aandacht voor de volgende aspecten:1. Het ontwikkelen en hanteren van kwaliteitstandaarden om de controlfunctie
in te richten, zowel bij de DFEZ als concerncontroller als bij de DG-control.
De drie DG’s-control moeten zorgen voor een goede samenwerking bij de
uitwerking van beleidsregels voor de uitvoeringsorganisaties
en de DFEZ moet voldoende geëquipeerd blijven om de concerncontrol goed
uit te kunnen voeren.2. Het formuleren en uitvoeren van een plan voor goede communicatie met
de uitvoeringsorganisaties over de stand van zaken en over wat er van hen
verwacht wordt in het nieuwe model. Tijdens de herinrichting van de controlfunctie
moet steeds duidelijk zijn wie (nog) verantwoordelijk is voor welke taken,
zodat geen taken blijven liggen of dubbel gedaan worden.Conclusie en aanbevelingenWe concluderen dat het onderbrengen van controltaken en -bevoegdheden,
om de samenwerking en coördinatie van de werkzaamheden tussen de DG’s
en uitvoeringsorganisaties te verbeteren, naast voordelen ook risico’s
kan inhouden voor de bedrijfsvoering van het Ministerie van Justitie als geheel.
We bevelen daarom aan bij de verdere ontwikkeling van de controlfunctie maatregelen
te treffen om deze risico’s zo veel mogelijk te beperken. We zullen
met belangstelling volgen hoe het ministerie de controlfunctie verder inricht.3.2.2 Informatiebeveiliging voortvarend opgepaktIn het Rapport bij het Jaarverslag 2006 (Justitie
2007c) kwamen de volgende punten naar voren om de informatiebeveiliging bij
het Ministerie van Justitie verder te verbeteren:• het aansluiten op de zogenoemde «Haagse Ring»;• het afwikkelen van het project «Identity management»;• het evalueren van bijzondere informatie volgens artikel 13 van
het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst-Bijzondere Informatie (VIR-BI);• de rapportage aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) volgens artikel 16 VIR-BI.Uit ons onderzoek blijkt dat het Ministerie van Justitie deze punten in
belangrijke mate heeft opgepakt. Het mailverkeer van het ministerie loopt
vanaf 1 september 2007 via de «Haagse Ring», een beveiligde
verbinding voor het interdepartementaal mailverkeer. Het traject «Identity
management», dat het efficiënt beheer van medewerkersgegevens bevordert,
zal ultimo 2008 worden afgerond. Verder heeft het Ministerie van Justitie
in 2007 een bijdrage geleverd aan de evaluatie van VIR-BI die de Algemene
Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) heeft uitgevoerd voor de hele rijksoverheid.De rapportage aan de minister van BZK kon achterwege blijven omdat de
AIVD, als onderdeel van het Ministerie van BZK, het evaluatierapport van het
Ministerie van Justitie gebruikt om deze rapportage op te stellen.ConclusieWe concluderen dat de verdere verbetering van de informatiebeveiliging
bij het Ministerie van Justitie voortvarend is opgepakt.3.2.3 Financieel beheer inburgering overgedragenIn ons Rapport bij het Jaarverslag 2006 van het Ministerie van Justitie
(Algemene Rekenkamer, 2007c) constateerden we een onvolkomenheid in het verplichtingenbeheer
bij het beleidsterrein Inburgering. De in een convenant vastgelegde afspraken
voor de zogenaamde PaVem-gelden hadden niet geleid tot de vastlegging van
de betreffende verplichting van € 45 miljoen in de verplichtingenadministratie
en opneming in de Jaarrekening 2006 (Justitie, 2007b). Het Ministerie
van Justitie is in 2006 overgegaan tot een andere wijze van het boeken van
verplichtingen. De verplichtingen van het departement worden vastgelegd op
het moment dat de (definitieve) toekenningsbeschikking aan de betreffende
organisatie de deur uit gaat.Met ingang van 1 augustus 2007 is, met een terugwerkende kracht vanaf
1 januari 2007, het begrotingsbeheer van het beleidsartikel 16 Inburgering overgegaan naar het Ministerie van VROM. De
verantwoording over het beleidsterrein is in het Jaarverslag 2007 van het
Ministerie van VROM opgenomen.In ons onderzoek over 2007 constateren we dat de uitgaven, ontvangsten
en verplichtingen in 2007 van het beleidsterrein en de standen van de uitgaven,
ontvangsten en verplichtingen ultimo 2006 door het Ministerie van VROM juist
zijn overgenomen. Wel heeft het Ministerie van VROM in 2007 correctieboekingen
moeten uitvoeren om (meerjarige) verplichtingen voor het beleidsterrein op
een juiste wijze in de verplichtingenadministratie en de Jaarrekening 2007
op te nemen. Deze correctieboekingen vloeien voort uit de verschillende wijze
van boeken van verplichtingen door de beide ministeries.Conclusie en aanbevelingEr is in 2007 bij het Ministerie van Justitie op het beleidsterrein geen
sprake van een onvolkomenheid in het financieel beheer Inburgering. Wel zijn
we van mening dat met de in 2006 ingevoerde andere wijze van boeken van verplichtingen
het Ministerie van Justitie risico’s loopt door het niet tijdig vastleggen
van toezeggingen.3.2.4 Bevoorschotting van baten-lastendiensten door
bestuursdepartement verbeterdBevoorschotting projecten baten-lastendiensten algemeenIn ons Rapport bij het Jaarverslag 2006 van het Ministerie
van Justitie (Algemene Rekenkamer, 2007c) hebben we geconstateerd
dat het bestuursdepartement in 2006 diverse bijdragen had verstrekt voor projecten
van baten-lastendiensten, zonder dat een aantoonbare relatie kon worden gelegd
tussen de geplande activiteiten en de noodzaak tot bevoorschotting. We merkten
hierdoor een uitgavenbedrag van € 39,2 miljoen als onzeker aan.De minister heeft, zoals toegezegd, in 2007 criteria opgesteld voor de
bevoorschotting van projecten van de baten-lastendiensten. Deze criteria zijn
helder en schrijven onder meer voor dat het bevoorschotten hooguit een periode
van drie maanden mag beslaan. We stellen vast dat de minister in 2007 de regels
voor bevoorschotten van projecten heeft nageleefd.Bevoorschotten DJIWe hebben in ons onderzoek bijzondere aandacht gegeven aan het (algehele)
bevoorschotten van de DJI.Het bestuursdepartement heeft de voorschotten aan de baten-lastendienst
DJI in de eerste maanden van 2007 niet verstrekt op basis van de liquiditeitsbehoefte
van de DJI. Hierdoor heeft het bestuursdepartement in januari 2007 al 33%
van het totale te bevoorschotten jaarbedrag (€ 686 miljoen) aan
de DJI beschikbaar gesteld. Vanaf mei 2007 is het bestuursdepartement de DJI
maandelijks gaan bevoorschotten, waardoor het voorschot veel
meer aansluit op de liquiditeitsbehoefte van de DJI en wordt voldaan aan de
comptabele regelgeving.Ook stellen we vast dat het ministerie bij het bevoorschotten van projecten
van de DJI de in 2007 opgestelde criteria heeft nageleefd.Opnieuw inzetten van terug te betalen voorschotten voor
projectenOver 2006 stelden we vast dat bedragen die de DJI moest terugbetalen aan
het bestuursdepartement (onder andere vanwege een lagere bezetting van celcapaciteit)
opnieuw werden ingezet om projecten van de DJI te financieren.We constateren dat de (nieuwe) criteria voor de bevoorschotting van projecten
ertoe geleid hebben dat er in 2007 voor minder dan € 1 miljoen aan
projectvoorschotten aan de DJI zijn verstrekt. Het totaalbedrag van aan de
DJI verstrekte en nog niet bestede projectvoorschotten daalde van € 42,3
miljoen ultimo 2006 naar € 13,5 miljoen ultimo 2007. Dit laatste
bedrag betreft vooral in 2006 verstrekte voorschotten.ConclusiesWe concluderen dat het bevoorschotten door het bestuursdepartement van
de baten-lastendiensten in 2007 verbeterd is en voldoet aan wet- en regelgeving.3.2.5 Bedrijfsvoering DJI deels verbeterdVerbeteringen in de bedrijfsvoering DJIOver 2006 bleek uit intern onderzoek dat de bedrijfsvoering van de DJI
op een aantal belangrijke aspecten niet voldeed aan de daaraan te stellen
eisen. De DJI heeft in reactie hierop op 30 juli 2007 een plan van aanpak «Verbetering
Bedrijfsvoering 2007» vastgesteld. Uit de eindrapportage blijkt dat
deze dienst nagenoeg op alle in 2006 geconstateerde punten in 2007 verbeteringen
gerealiseerd heeft. Hoewel bij het inkoopproces de Europese aanbestedingsregels
volgens de rapportage ook beter worden nageleefd, is hierbij over 2007 nog
wel een bedrag van € 7,9 miljoen aan fouten en onzekerheden geconstateerd.
Een in 2007 gesignaleerde (nieuwe) tekortkoming in de bedrijfsvoering betreft
het projectgeldenbeheer bij de DJI. Zie hiervoor § 3.1.3.Inzicht in resultaat DJIUit een onderzoek dat een extern bureau in 2006 heeft uitgevoerd in opdracht
van het departement blijkt, dat de DJI (ook gedurende het dienstjaar) onvoldoende
inzicht heeft in de bedragen waaruit het uiteindelijke exploitatieresultaat
is opgebouwd. Het bestuursdepartement heeft de DJI weliswaar gevraagd om meer
inzicht in de resultaten, maar omdat het exploitatieresultaat de resultante
is van zeer veel, vaak ook incidentele zaken, is het voor de DJI vrijwel ondoenlijk
om hier inzicht in te verschaffen. De relatie tussen enerzijds het budget
dat vooraf bepaald wordt op basis van de vooraf vastgestelde uitgangspunten
en anderzijds de verantwoording van de gelden die de DJI daadwerkelijk heeft
besteed, is achteraf nagenoeg niet meer te reconstrueren. Ook blijkt uit het
onderzoek dat het onvoldoende inzichtelijk is of de vooraf vastgestelde kostprijzen
voldoende zijn om zowel de directe kosten als indirecte kosten te dekken.Conclusies en aanbevelingenWe concluderen dat de DJI in 2007 de in 2006 gesignaleerde problemen in
de bedrijfsvoering goed heeft opgepakt. Wel bestaat er nog onvoldoende inzicht
in de samenstelling van het exploitatieresultaat en daarmee in het presteren
van de DJI. Om te komen tot een goede budgettering van de DJI bevelen
we het bestuursdepartement aan zijn informatiebehoefte aan te scherpen en
deze tegenover de DJI transparant en tijdig kenbaar te maken. Daarnaast dient
de DJI de aan te leveren informatie te verbeteren, zodat structureel beter
inzicht ontstaat in de kosten per product en daarmee in het resultaat van
de DJI.Ook verdienen het inkoopbeheer en het projectgeldenbeheer bij de DJI aandacht.3.2.6 Procedure vernietiging drugs beter coördinerenWe hebben onderzoek gedaan naar de manier waarop het vervoer, de opslag
en de vernietiging van drugs op landelijk niveau gecoördineerd worden.
De verantwoordelijkheid voor het vervoer, de opslag en de uitvoering van een
opdracht tot vernietiging van drugs door het Openbaar Ministerie ligt bij
de beheerders van uitvoeringsorganisaties zoals de politiekorpsen, de Koninklijke
Marechaussee (KMar) en de Douane. Deze instanties hebben in de loop van de
tijd hierbij elk hun eigen werkwijze ontwikkeld.Mede naar aanleiding van een reactie van de ministers van BZK en Justitie
op Kamervragen over het vernietigingsproces van drugs (brieven van 3 oktober
2007 en van 17 januari 2008 aan de Tweede Kamer), is het Korps Landelijke
Politiediensten (KLPD, Ministerie van BZK) een overleg gestart met de politiekorpsen
om drugs die binnen de politieorganisatie in beslag genomen zijn meer uniform
te gaan afhandelen, en dit ook eenduidiger te gaan vastleggen. De KMar en
de Douane zijn nog niet bij dit proces betrokken.De minister van Justitie moet vaststellen welke informatie hij nodig heeft
en moet deze vragen aan de uitvoerende organisaties, om zich te kunnen verantwoorden
over het drugsopsporingsbeleid dat onder zijn verantwoordelijkheid valt. De
minister maakt voor de verantwoording nog weinig gebruik van de informatie
die uitvoeringsorganisaties hebben over de hoeveelheid en soort in beslag
genomen drugs.Conclusie en aanbevelingenWij concluderen dat de KMar en de Douane nog onvoldoende betrokken zijn
bij het proces van uniformering van de afhandeling van in beslag genomen drugs
en wij bevelen de minister aan te bevorderen dat deze uitvoeringsorganisaties
alsnog in dit proces betrokken worden. Ook bevelen we hem aan de bij de uitvoeringsorganisaties
beschikbare informatie over de hoeveelheid en aard van in beslag genomen drugs
te verzamelen, te analyseren en vervolgens te betrekken bij zijn verantwoording
aan de Tweede Kamer over (de effecten van) het gevoerde drugsopsporingsbeleid.3.2.7 Verbetering bedrijfsvoering IND in afrondende
faseUit het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie, hoofdstuk 4
Beleidsprioriteiten:In 2007 heeft de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) gefaseerd de
front office taken voor de uitvoering van de Vreemdelingenwet overgenomen
van de gemeenten. De achterstanden bij de IND zijn nagenoeg weggewerkt. De
doorlooptijden voor veel productsoorten zijn in 2007 gedaald. De telefonische
bereikbaarheid is sterk verbeterd. Op basis van de marktverkenning die in
2006 is uitgevoerd, is in 2007 een Europese aanbesteding uitgevoerd voor de
opdracht «Herinrichting processen en vernieuwing informatievoorziening
IND».We constateren dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst ook in 2007 verder
heeft gewerkt aan de verbeteringen in de bedrijfsvoering en daarmee aan de
dienstverlening. Dit verbeterprogramma vloeide voort uit ons in 2005 gepubliceerd
onderzoek naar het primaire proces en de onderliggende bedrijfsvoering van
de IND (Algemene Rekenkamer, 2005a). In 2008 moet nog een laatste slag gemaakt
worden om het programma zoals gepland op 1 januari 2009 af te ronden.Uit het Verslag van de Nationale Ombudsman over 2007 (Nationale Ombudsman,
2008) blijkt dat het aantal klachten in 2007 over de IND fors is teruggelopen.De IND verwacht de komende jaren de bedrijfsvoering verder te kunnen verbeteren
door een nieuw informatiesysteem in te voeren voor het primaire proces. De
IND zal hierbij maatregelen treffen om de continuïteit van de dienstverlening
en de bedrijfsvoering te waarborgen.ConclusieWe concluderen dat het verbeterprogramma voor de bedrijfsvoering van de
IND op koers ligt.3.2.8 Coördinatie in de vreemdelingenketen krijgt
meer vormCoördinatie in de vreemdelingenketenIn ons rapport over het functioneren van de IND (Algemene Rekenkamer,
2005a) hebben we naar voren gebracht dat de samenwerking en afstemming van
de werkzaamheden – tussen het Ministerie van Justitie en de gezamenlijke
ketenpartners en tussen de ketenpartners onderling – van essentieel
belang zijn voor het goed functioneren van het Nederlandse vreemdelingenbeleid.
In reactie hierop heeft het Ministerie van Justitie in 2007 hiervoor een nieuw
besturingsmodel ontwikkeld. Daarnaast zijn de taken voor de terugkeer en het
vertrek van vreemdelingen vanaf 2007 gebundeld in de hiertoe opgerichte
Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V).Besturingsmodel vreemdelingenketenHet nieuwe besturingsmodel biedt in opzet en op hoofdlijnen voldoende
oplossingen voor de knelpunten die we hebben gesignaleerd. Wel merken wij
op dat de staatssecretaris in haar brief aan de Tweede Kamer van 30 augustus
2007 niet of nauwelijks ingaat op de zwaarte en de omvang van de knelpunten
die er nog zijn in de uitvoering van het vreemdelingenbeleid. Ook het plan
om het nieuwe besturingsmodel te implementeren, grijpt nog niet in op een
belangrijk knelpunt zoals bij de vaststelling van het beleid voldoende ruggespraak
houden met ketenpartners die het beleid moeten uitvoeren. De besluitvorming
tussen de ketenpartners over gemeenschappelijke zaken in de vreemdelingenketen
verloopt bijzonder traag door een voortdurend overleg in stuur- en werkgroepen.DT&VIn het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie wordt in hoofdstuk
4, Beleidsprioriteiten het volgende gemeld:Het eerste half jaar van 2007 stond voor een belangrijk deel in het teken
van de opbouw van de DT&V, waaronder het inrichten van de werkprocessen,
het uitrollen van de locaties waar de DT&V werkzaam is en het opleiden
van de medewerkers. De oprichting van de DT&V heeft geleid tot een andere
inrichting van het terugkeerproces. De nadruk ligt op het bevorderen van het
daadwerkelijk vertrek – zelfstandig, desnoods gedwongen. In de eerste
helft van 2007 zijn de aan de DT&V toegekende terugkeertaken geleidelijk
door de Koninklijke Marechaussee en de Vreemdelingenpolitie overgedragen
aan de DT&V. Dat geldt eveneens voor het proces rond het verkrijgen van
(vervangende) reisdocumenten. De transitieperiode is in mei 2007 beëindigd.
Vanaf dat moment is de overdracht van taken vanuit de politie, de KMar en
de IND voltooid.Wij kunnen ons vinden in de manier waarop de DT&V het vertrekproces
vorm geeft. Wel stellen wij vast dat de effectiviteit van het terugkeerbeleid
van uitgeprocedeerde asielzoekers om uiteenlopende redenen nog niet groot
is. De DT&V heeft onder meer veel tijd en energie moeten steken in het
bewerkstelligen van het vertrek van de vreemdelingen die al geruime tijd zijn
uitgeprocedeerd en zich tegen uitzetting blijven verzetten door nieuwe procedures
te starten.De staatssecretaris heeft op 1 februari 2008 in een brief aan de
Tweede Kamer enkele maatregelen aangekondigd om het vertrekbeleid effectiever
te maken. Andere maatregelen zullen zo mogelijk volgen vóór
het zomerreces 2008.ConclusiesDe ontwikkeling van het besturingsmodel is een goed uitgangspunt om de
vreemdelingenketen beter te gaan coördineren en sturen. Wanneer de beoogde
procedures en informatiesystemen functioneren, zal moeten blijken of het besturingsmodel
voor de vreemdelingenketen effectief is. 3.2.9 Inhaalslag veiligheidsonderzoeken van de rechterlijke
organisatieZowel het OM als de Raad voor de Rechtspraak voeren al geruime tijd overleg
met de AIVD over het vaststellen welke functionarissen binnen het OM en bij
de rechtspraak een vertrouwensfunctie vervullen. Deze personen dienen een
veiligheidsonderzoek te ondergaan.Met het OM is inmiddels afgestemd dat vooralsnog ten minste 488 vertrouwensfuncties
aangewezen zullen worden, waarvan 238 A-functies, 236 B-functies en 14 C-functies.
De gradaties A, B en C hangen samen met de kwetsbaarheid van de functie; in
een A functie kan men zeer grote schade toebrengen aan de staat; bij een C
functie is dit minder groot. Van deze 488 functionarissen zijn er tot nu toe
niet meer dan 25 onderzocht.Daarnaast zijn onder andere het merendeel van de ongeveer 800 officieren
van justitie en de parketsecretarissen zeer nauw betrokken bij de hele voorbereiding
van het opsporingsonderzoek. In verband daarmee kunnen ook zij toegang hebben
tot soms uiterst gevoelige informatie. Het OM is nog met de AIVD in discussie
of ook voor deze groep sprake is van een vertrouwensfunctie.De AIVD zet sinds 1 januari 2008 zo veel capaciteit in als nodig
is om maandelijks acht veiligheidsonderzoeken A en twintig onderzoeken B/C
uit te voeren voor het OM.De Raad voor de Rechtspraak voert overleg met de AIVD over het onderzoeken
van meer dan 100 personen met een vertrouwensfunctie die werkzaam zijn binnen
de ICT organisatie; ongeveer 30 medewerkers hebben een A onderzoek ondergaan.
Rechters-commissarissen en griffiers zijn nog niet aan een veiligheidsonderzoek
onderworpen.De AIVD hanteert vooral het VIR-BI als uitgangspunt bij de beoordeling
of een onderzoek plaats moet vinden. Dit is evenwel een te beperkte invalshoek
voor de rechterlijke organisatie, omdat zij te maken heeft met informatie
die niet direct onder het VIR-BI valt maar wel grote gevolgen kan hebben bij
het uitlekken van informatie. Het betreft bijvoorbeeld tapverslagen en informatie
over witwassen.Conclusie en aanbevelingWij concluderen dat er nog geen duidelijkheid is over het uiteindelijke
aantal vertrouwensfuncties bij het OM en dat het aanta nog uit te voeren veiligheidsonderzoeken
door de AIVD groot is. We bevelen aan om zo snel mogelijk met de AIVD overeenstemming
te bereiken over het aantal vertrouwensfuncties en om personen in een vertrouwensfunctie
die een sleutelpositie innemen, met voorrang te laten onderzoeken.3.2.10 Ontwikkeling integriteitsbeleid Openbaar MinisterieWe hebben onderzocht hoe het OM het algemene integriteitsbeleid heeft
vormgegeven. Bij één onderdeel, het Functioneel Parket (FP),
zijn we nagegaan hoe het aspect belangenafweging tijdens een opsporingsonderzoek
is geïncorporeerd in het integriteitsbeleid.Ontwikkeling algemeen integriteitsbeleid Openbaar MinisterieHet OM heeft in 2007 belangrijke stappen gezet om het integriteitsbeleid
verder te versterken: er is een gedragscode doorgevoerd en er is een systeem
opgezet om integriteitsinbreuken vast te leggen. Verder is het OM aangesloten
bij de Netwerkorganisatie Integriteit justitiebreed, die is ingericht bij
besluit van 29 juni 2007 van de Bestuursraad van het Ministerie van Justitie.
Deze organisatie heeft tot taak een justitiebreed netwerk voor integriteit
verder te ontwikkelen, te versterken en te professionaliseren.Wel stellen wij vast dat de diverse onderdelen van het OM nog ieder afzonderlijk
het rijksbrede en justitiebrede integriteitsbeleid nader invullen, wat niet
efficiënt is.Positie officieren van justitieHet OM opereert in een omgeving waarin de medewerkers beroepsmatig veelvuldig
contact hebben met personen die tegengestelde belangen vertegenwoordigen,
zoals advocaten. Dit geldt in het bijzonder voor de officieren van justitie,
die beroepshalve beslissingen moeten nemen die grote consequenties kunnen
hebben voor de uitkomst van het vervolgingsproces. Deze positie brengt met
zich mee dat bijzondere aandacht moet worden besteed aan de integriteit van
deze personen. Tijdens ons onderzoek bleek dat deze extra aandacht voor het
integriteitsbeleid voornamelijk zijn beslag krijgt in het opleidingstraject
en door het verplicht melden van nevenfuncties. Sinds 2006 worden ook beslissingen
getoetst door collega’s die niet bij het onderzoek betrokken zijn. Het
betreft het zogenoemde tegenspreken, waarbij vanuit een bewust aangebrachte
distantie doorlopend belangrijke beslissingen en ontwikkelingen in afbreukgevoelige
strafzaken worden getoetst.Aan een aantal risico’s en integriteitsdilemma’s waarmee functionarissen
in de praktijk geconfronteerd kunnen worden, wordt tot dusver slechts in beperkte
mate aandacht besteed. Gedacht kan worden aan situaties als:• privécontacten onderhouden met personen die tegengestelde
belangen vertegenwoordigen, zoals advocaten;• het overstappen naar een functie in de advocatuur;• het kunnen belanden in een chantabele positie.Afweging belang onderzoek versus belang onderzochte door
het Functioneel ParketEen onderzoek van het FP kan vooral bij een bedrijf verstrekkende gevolgen
hebben. Als breed bekend wordt dat een onderzoek wordt uitgevoerd of als een
onderzoek een lange doorlooptijd heeft, kan dit schadelijk zijn voor het vertrouwen
in het bedrijf, en daarmee voor het functioneren ervan (intrekken financiering,
wegblijven klanten, ontslag personeel, faillissement). Het FP dient dan ook
zorgvuldig te beslissen of er een onderzoek moet komen en op welke manier
dit wordt uitgevoerd. Deze zorgvuldigheid is vervat in de beginselen van subsidiariteit
en proportionaliteit. Deze beginselen houden op hoofdlijnen in dat het FP
voortdurend het belang van een opsporingsonderzoek afweegt tegen de gerechtvaardigde
belangen van de personen of organisaties die in een onderzoek betrokken zijn.
Dit geldt zowel bij de voorbereiding van een onderzoek als tijdens de uitvoering
ervan. Voor het toepassen van zwaardere dwangmiddelen moet de rechter-commissaris
toestemming verlenen. Daarvoor moeten de genoemde belangen worden afgewogen.
Binnen het FP wordt ook op andere beslismomenten rekening gehouden met de
beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit, zoals bij het opstellen
van het draaiboek voor een onderzoek en tijdens voortgangsbesprekingen over
het onderzoek. De gemaakte belangenafweging wordt echter niet standaard in
het dossier vastgelegd. Hierdoor is achteraf niet altijd goed vast te stellen
of het FP voldoende heeft voldaan aan deze aspecten van behoorlijke procesorde/integriteit.Conclusies en aanbevelingenWe concluderen dat het OM in 2007 belangrijke stappen heeft gezet om het
integriteitsbeleid verder te ontwikkelen. Wel bevelen we het Parket-Generaal
aan om een OM-breed integriteitsbeleid vast te stellen en een coördinerende
rol te vervullen als de diverse onderdelen van het OM dit beleid nader gaan
invullen. Voor de vastlegging van dit integriteitsbeleid bevelen we aan om
zo veel mogelijk aansluiting te zoeken bij de integriteitsite van het Ministerie
van Justitie die bedoeld is voor het hele justitieterrein.Verder vragen wij binnen het integriteitsbeleid extra aandacht voor de
positie van de officieren van justitie, functionarissen die bij het besluitvormingsproces
rond opsporing een centrale positie innemen.Ook concluderen wij dat het Functioneel Parket nog onvoldoende consequent
de belangenafweging vastlegt die tijdens het opsporingsonderzoek voortdurend
gemaakt moet worden tussen enerzijds het opsporingsbelang en anderzijds de
gerechtvaardigde belangen van ondernemers die betrokken zijn bij een opsporingsonderzoek.
Wij bevelen aan dat het FP deze belangenafweging op de momenten waarop deze
zich voordoet standaard ten minste beknopt in het dossier vastlegt.3.3 Ontwikkeling in de bedrijfsvoeringIn figuur 2 hebben we de ontwikkeling in de bedrijfsvoering in de afgelopen
drie jaar opgenomen. De figuur laat zien welke (ernstige) onvolkomenheden
wij de laatste jaren hebben aangetroffen in het financieel beheer en materieelbeheer
en in de overige onderdelen van de bedrijfsvoering, en welke onvolkomenheden
zijn opgelost.4 INFORMATIE OVER BELEID NADER BESCHOUWDIn dit hoofdstuk gaan we in op onze bevindingen van het aanvullende onderzoek
dat we jaarlijks doen naar de beleidsinformatie. Is er in de begroting en
in het jaarverslag concrete informatie beschikbaar over beleid (zie § 4.1)
en kan de Tweede Kamer die informatie gebruiken (zie § 4.2)? Ten
slotte gaan we in § 4.3 in op een specifiek aspect van de bruikbaarheid
van jaarverslagen voor de Tweede Kamer: informatie over ICT-projecten.4.1 Beschikbaarheid van de beleidsinformatieWij onderzoeken ieder jaar hoe de minister zich in zijn jaarverslag verantwoordt
over het realiseren van doelen, prestaties en de inzet van middelen die met
de begroting zijn afgesproken. We gaan daarvoor na in hoeverre concrete informatie
over beleidsresultaten beschikbaar is: heeft de minister in het jaarverslag
per operationele doelstelling informatie opgenomen over doelen, prestaties
en middelen en zo niet, wordt het ontbreken van die informatie uitgelegd (het
zogenoemde «comply or explain»-principe)?De resultaten van ons onderzoek naar de beschikbaarheid van beleidsinformatie
zijn weergegeven in figuur 3. Om de ontwikkeling in de tijd te laten zien,
hebben we de resultaten van 2007 vergeleken met de resultaten van 2005, 2006
en de begroting van 2008.Ten opzichte van 2006 zijn de scores op de drie W-vragen in de begroting
en de verantwoording nagenoeg gelijk gebleven. Vooral de operationele doelstellingen
zijn doorgaans te abstract geformuleerd en geven nog onvoldoende specifiek,
meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden aan wat het ministerie wil
bereiken. Wel heeft de minister diverse initiatieven genomen voor de verdere
verbetering van de informatiewaarde van de begroting en het jaarverslag
en hij verricht systematisch beleidsdoorlichtingen voor alle begrotingsartikelen.4.2 Bruikbaarheid van de beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft niet alleen gekeken naar de beschikbaarheid
van informatie over beleid in het jaarverslag. Wij hebben ook onderzocht of
de informatie in het jaarverslag bruikbaar is voor de Tweede Kamer. De Tweede
Kamer moet zich met deze informatie een oordeel kunnen vormen over de mate
waarin een minister zijn beleidsdoelen en -prestaties heeft gerealiseerd met
behulp van de daarvoor ingezette middelen.Wij hebben in een verdiepend onderzoek gekeken naar de bruikbaarheid en
het gebruik van de beleidsinformatie. Hieronder gaan we achtereenvolgens in
op de informatievoorziening vanuit de uitvoeringsorganisaties van het Ministerie
van Justitie in het algemeen (§ 4.2.1), de informatievoorziening
van het Openbaar Ministerie (§ 4.2.2) en de informatie over twee
belangrijke doelgroepen van het veiligheidsbeleid van het Ministerie van Justitie,
te weten risicojongeren en volwassen veelplegers (§ 4.2.3) en informatie
aan de Tweede Kamer over het vreemdelingenbeleid (§ 4.2.4).4.2.1 Informatievoorziening vanuit uitvoeringsorganisatiesBij de uitvoering van het justitiebeleid is een groot aantal uitvoeringsorganisaties1 betrokken die op afstand van het ministerie staan, zoals
baten-lastendiensten, RWT’s, onderdelen van organisaties die onder de
verantwoordelijkheid van andere departementen vallen en decentrale overheden.
De minister moet de informatievoorziening vanuit deze uitvoeringsorganisaties
zodanig inrichten dat hij zich in de jaarverantwoording (in sterk gecomprimeerde
vorm) afdoende kan verantwoorden over het uitgevoerde beleid in relatie tot
de beleidsdoelstellingen die in de begroting zijn opgenomen.Afstemming tussen beleid en uitvoeringIn 2005 stelde de minister zelf vast dat zijn beleidsdoelstellingen in
de begroting onvoldoende richtinggevend waren voor de uitvoering door uitvoeringsorganisaties
zoals de DJI, de IND, het OM en de Raad voor de Kinderbescherming. In 2007
heeft het ministerie besloten om de controlfunctie zo in te richten dat de
afstemming tussen beleid en uitvoering verbetert. Hiertoe ontwikkelen de drie
directoraten-generaal DGRR, DGPJS en DGWIAV ieder een eigen directie waarin
de controlfunctie is ondergebracht (zie ook § 3.2.1). Deze drie
directies hebben onder andere als taak om in overleg met de uitvoeringsorganisaties
het beleid te vertalen naar de uitvoeringspraktijk. Ook moeten afspraken worden
gemaakt over de verantwoordingsinformatie die de uitvoeringsorganisaties moeten
leveren over het bereiken van de beleidsdoelstellingen, en de informatievoorziening
daarover.Het DGRR heeft in 2007 onder andere samen met het OM het beleid beter
vertaald naar de uitvoering, onder meer door beleidsdoelen uit te werken in
een meerjarenkader. Voor elk van de drie directoraten-generaal geldt dat ze
de informatie over de bijdrage die de uitvoeringsorganisaties moeten leveren
aan het bereiken van de beleidsdoelstellingen van de minister, nog beter met
deze uitvoeringsorganisaties moeten afstemmen. De DG’s moeten deze informatie
vervolgens comprimeren om in het jaarverslag verantwoording af te leggen over
het beleid. Tot dusver is de verantwoordingsinformatie nog beperkt en eenzijdig
gericht op de omvang van werkstromen en gerealiseerde doorlooptijden
van uitvoeringsorganisaties en komt te weinig aan bod wat deze cijfers betekenen
voor de beleidsrealisatie.Informatie van baten-lastendiensten en overige decentrale
dienstonderdelen van Ministerie van JustitieDe informatie in de jaarverantwoording is voor een groot deel ontleend
aan systemen van uitvoeringsorganisaties (zoals de inrichtingen die vallen
onder de DJI) die verantwoording afleggen aan baten-lastendiensten. De baten-lastendiensten
voeren deze informatie in een eigen systeem in, dat deze aggregeert tot centrale
managementinformatie waarmee de minister verantwoording kan afleggen. Evenals
over 2006 is deze consolidatie van de informatie in 2007 onvoldoende controleerbaar.
Ook zijn veel dienstonderdelen van het Ministerie van Justitie zoals de DJI,
de IND, de Raad voor de Kinderbescherming en het OM, al een aantal jaren bezig
hun informatiesystemen te vernieuwen. Omdat het veel tijd vergt om de voorgenomen
vernieuwingen te realiseren, hebben de meeste dienstonderdelen maatregelen
getroffen om de tekortkomingen in de informatievoorziening zo veel mogelijk
weg te nemen. Een uitzondering hierop vormen de baten-lastendiensten Justitiële
Uitvoeringsdienst Toetsing, Integriteit en Screening (JUSTIS) en de DJI, die
geen tijdelijke maatregelen hebben getroffen.In afwachting van de verdere ontwikkeling van informatiesystemen zijn
beleidsanalyses belangrijk als verantwoordingsinstrument. In 2007 is het ministerie
gestart de verschillende begrotingsartikelen systematisch te analyseren. In
2007 is het beleid doorgelicht op de operationele doelstellingen bij artikel
12.1 (Slagvaardige en kwalitatief goede rechtspleging), 13.2 (Opsporing en
forensisch onderzoek), 13.3 (Handhaving en vervolging), 13.4 (Tenuitvoerlegging
strafrechtelijke sancties) en 13.5 (Slachtofferzorg) van de Begroting 2007
van het Ministerie van Justitie en is de Tweede Kamer hierover geïnformeerd
(Justitie, 2008b).Informatie van RWT’sDe beleidsdirecties van het Ministerie van Justitie zijn voor hun informatievoorziening
onder andere afhankelijk van systemen van RWT’s. Om de betrouwbaarheid
van deze informatie zo veel mogelijk te waarborgen heeft een aantal beleidsdirecties
bij de aanpassing van controleprotocollen in verband met nieuwe regelgeving
ook extra aandacht geschonken aan de controle van de niet-financiële
informatie. Naar verwachting zal eind 2008 het overgrote deel van de controleprotocollen
voldoen aan de nieuwe regelgeving.Uitvoeringsorganisaties die onder andere departementen
vallen en decentrale overhedenDe systemen van uitvoeringsorganisaties die vallen onder de verantwoordelijkheid
van andere departementen of decentrale overheden (zoals gemeenten), sluiten
niet aan op de justitiesystemen. Het overleg dat het ministerie voert met
deze andere departementen en decentrale overheden heeft tot dusver tot weinig
resultaat geleid.Wel heeft het Ministerie van Justitie projecten opgezet om de informatievoorziening
te verbeteren op wat langere termijn, zoals het project «Bestuurlijke
informatieverzorging». Hierin wordt een model ontwikkeld met sturingselementen
voor de departementsleiding.Voor jeugd werkt het ministerie met de andere partners zoals de gemeenten,
in het programma «Beter beschermd» stapsgewijs toe naar een betere informatievoorziening. Voor dit programma is een voorbereidingstijd
van drie jaar uitgetrokken, onder andere om bijvoorbeeld de te hanteren uniforme
definities goed af te stemmen.Conclusie en aanbevelingenWij concluderen dat de kwaliteit van de beleidsinformatie binnen het Ministerie
van Justitie nog onvoldoende is, waar veel uitvoeringsorganisaties een bijdrage
moeten leveren aan de realisatie van het beleid. Om de kwaliteit van deze
informatie te verbeteren, bevelen we de minister aan om de ontwikkeling van
de vertaling van de centrale doelen en het beleid en de bijdragen die de uitvoeringsorganisaties
aan deze doelen moeten leveren, met kracht voort te zetten. Het DGRR is hiermee
op de goede weg.Verder bevelen we aan de beleidsanalyse verder te ontwikkelen als instrument
om meer systematisch verantwoording over het gevoerde beleid te kunnen afleggen.4.2.2 Informatievoorziening Openbaar MinisterieIn deze paragraaf gaan wij in op het onderzoek dat wij verrichtten naar
de bijdrage die het OM levert aan de beleidsdoelstellingen uit de begroting
van het Ministerie van Justitie.Afstemming bestuursdepartement met OMWij hebben de bijdrage die het OM levert aan artikel 13 van de begroting
van het departement onderzocht: wat doet het OM eraan dat de algemene doelstellingen
van dit artikel, en de operationele doelstellingen die daaronder vallen, worden
gerealiseerd? En hoe verantwoordt het OM zich over zijn bijdrage hieraan?De hoofddoelstelling van artikel 13 is een goed functionerende rechtshandhaving
en sanctietoepassing, waaronder het voorkomen en bestrijden van nationale
en grensoverschrijdende criminaliteit en terrorisme.Wij constateren dat het DGRR en het OM in 2007 goede vorderingen hebben
gemaakt met de afstemming van het beleid en de praktische uitwerking daarvan.
Zo is voor de opsporingstaken van het OM de aansluiting gemaakt tussen de
beleidsdoelstellingen uit pijler 5, (Veiligheid, stabiliteit en respect) en
doelstelling 57 (Een steviger aanpak van georganiseerde misdaad, fraude en
cybercrime) van het regeringsbeleid en de betekenis hiervan voor de uitwerking
van dit beleid door het OM. Het OM heeft aansluitend werkafspraken gemaakt
met de opsporingsorganisaties die het OM aanstuurt.De minister geeft in het Jaarverslag 2007 nog maar heel beperkte informatie
over de bijdrage die het OM levert aan de realisatie van de beleidsdoelstellingen
van artikel 13 van de begroting. Het jaarverslag van het OM, dat eveneens
naar de Tweede Kamer wordt gezonden, bevat evenmin veel informatie over deze
bijdrage. De informatie die hierover in beide verslagen is opgenomen, is voornamelijk
kwantitatief van aard en geeft cijfers over de gerealiseerde productie, doorlooptijden
en wijze van afdoening. Er wordt hierbij geen verband gelegd tussen deze cijfers
en de bijdrage ervan aan de realisatie van de beleidsdoelstellingen in de
begroting.Dat informatie over de realisatie van de beleidsdoelstellingen veelal
niet beschikbaar is, wordt geïllustreerd door de bevindingen uit ons
onderzoek bij het FP. Het FP is binnen het OM onder meer gespecialiseerd in
onderzoek naar financieel-economische fraude. Uit dit onderzoek blijkt dat
het FP zelf of in samenwerking met het Parket-Generaal nog niet heeft geanalyseerd welke bijdrage het levert aan doelstellingen voor het
opsporingsbeleid (artikel 13.3 van de begroting) en meer in het bijzonder
de bestrijding van financieel-economische fraude en uiteindelijk aan het sanctiebeleid
(artikel 13.4 van de begroting). Het FP heeft nog geen indicatoren ontwikkeld
om de effectiviteit van het opsporingsbeleid te meten. Daartoe zou bijvoorbeeld
kwantitatieve informatie die het FP aan het PaG verstrekt nader geanalyseerd
kunnen worden. Het betreft informatie over de tijd die aan een onderzoek is
besteed, de zwaarte van de uiteindelijke straf, en informatie die inzicht
geeft in het afbreukrisico voor het OM bij vrijspraak of een sepot. Doordat
andere indicatoren ontbreken, beperkt de informatie die het FP aan het OM
verstrekt zich tot kwantitatieve informatie aan het PaG over onder meer doorlooptijden.Totstandkoming niet-financiële informatieWe stellen vast dat de niet-financiële informatie van het OM evenals
in 2006 nog onvoldoende ordelijk en controleerbaar tot stand komt. Dit komt
omdat de betrouwbaarheid van de managementinformatie die in het Communicatiesysteem
Openbaar Ministerie Parket Administratiesysteem (COMPAS) tot stand komt, nog
onvoldoende gewaarborgd is.Met de invoering van het Geïntegreerd Processysteem Strafrecht dient
het OM te voorzien in de tekortkomingen op het terrein van de niet-financiële
informatie. In 2007 heeft de ontwikkeling van het GPS echter verdere vertraging
opgelopen. Eind 2007 moesten nog technische verbeteringen worden uitgevoerd
om zwakheden uit de systeemarchitectuur te halen. Niettemin besloot het OM
het systeem vanaf 2008 in te voeren. Ook de rechterlijke macht (Raad
voor de Rechtspraak) zal het systeem vanaf 2008 gefaseerd invoeren.De vertraagde invoering van het GPS had tot gevolg dat het OM besloot
om de informatievoorziening te verbeteren door een datawarehouse in te richten.
Ondanks de tegenvallende resultaten van een eerste versie, biedt de procesarchitectuur
voldoende mogelijkheden om dit datawarehouse (onder de naam «Project
Phoenix») verder te ontwikkelen. Het datawarehouse zal worden gevoed
vanuit verschillende informatiebronnen, zoals COMPAS, GPS en het Nieuw Appèlsysteem
Strafzaken. Ten opzichte van de huidige situatie wordt met de invoering van
een datawarehouse het totstandkomingsproces van de niet-financiële informatie
sterk vereenvoudigd, wat de betrouwbaarheid en de controleerbaarheid van dit
proces zeer ten goede kan komen.Conclusie en aanbevelingWij concluderen dat het DGRR met het OM in 2007 heeft gezorgd voor een
betere afstemming tussen beleid en uitvoering. Hiermee is de basis gelegd
voor een betere verantwoording over de bijdrage die het OM levert aan de realisatie
van de doelstellingen die de minister heeft opgenomen in zijn opsporings-
en vervolgingsbeleid, en daarmee over de effectiviteit van het OM.Wij bevelen aan dat het DGRR en het OM in de afstemming van de werkzaamheden
in 2008 analyseren welke informatie nodig is om beter verantwoording af te
leggen over de effectiviteit van het OM. Op basis hiervan zouden het DGRR
en het OM vervolgens nadere werkafspraken moeten maken over de informatie
die daarvoor aangeleverd moet worden, en over de evaluaties die uitgevoerd
moeten worden op het gevoerde beleid om dit verder te sturen en er verantwoording
over af te leggen. Met deze informatie moet ook rekening gehouden worden bij
de bouw van het datawarehouse Phoenix.4.2.3 Informatie over beleid voor risicojongeren
en veelplegersTwee belangrijke doelgroepen van het veiligheidsbeleid van het Ministerie
van Justitie zijn risicojongeren en (volwassen) veelplegers. We zijn nagegaan
in hoeverre het Ministerie van Justitie stuurt op het bereiken van de beleidsdoelen
voor deze doelgroepen en de Tweede Kamer daarover informeert.RisicojongerenIn ons rapport Detentie, behandeling en nazorg criminele
jeugdigen (Algemene Rekenkamer, 2007b) concludeerden we onder andere
dat het Ministerie van Justitie de justitiële jeugdinrichtingen vooral
aanstuurt op financieel-technische aspecten en op deelaspecten van de uitvoering
van het beleid, zoals het voorkomen van ontvluchtingen en geweld. Het ministerie
stuurt daarentegen veel minder op het bereiken van de beleidsdoelen zoals
recidive voorkomen en de levensomstandigheden van jeugdige delinquenten verbeteren.Het Ministerie van Justitie komt, met de uitvoering van een omvangrijk
verbetertraject vanaf het najaar 2007, voor een groot deel tegemoet aan de
aanbevelingen in ons rapport. Er is in de aangekondigde verbeterplannen echter
nog geen aandacht voor:• de betrouwbaarheid van de verzamelde sturings- en verantwoordingsinformatie;• de verantwoording aan de Tweede Kamer.Wij zijn nagegaan of op deze onderdelen verbeteringen mogelijk zijn.Het beleid rond risicojongeren in detentie of behandeling wordt gefinancierd
uit begrotingsartikel 14 (Jeugd)1. In de toelichting
in het jaarverslag geeft de minister bij dit artikel kwantitatieve informatie
over de capaciteit van de jeugdinrichtingen en de bezetting en dagprijs van
de diverse plaatsen. Ook vermeldt hij binnen welke termijn jeugdigen op een
behandelplaats terecht zijn gekomen. Daarbij geeft het jaarverslag kwalitatieve
informatie over de uitvoering van de voorgenomen verbeteringen. Zo is er aandacht
voor de manier waarop de wervingscampagne verloopt om hoger opgeleide groepsleiders
aan te nemen voor de jeugdinrichtingen. Daarnaast is in de voortgangsrapportages
over het veiligheidsprogramma «Naar een veiliger samenleving»
periodiek aandacht besteed aan de risicojongeren. Deze rapportages zijn echter
gestopt in oktober 2006.In het Jaarverslag 2007 van het Ministerie van Justitie missen wij informatie
over de realisatie van de beleidsdoelstellingen en de naleving van de wettelijke
eisen die worden gesteld aan detenties en behandelingen in de jeugdinrichtingen.
Zo is niet aangegeven voor hoeveel jeugdigen in de inrichtingen een individueel
verblijfs- of een behandelplan is gemaakt, voor hoeveel jeugdigen dit plan
elk kwartaal is geëvalueerd en welke resultaten bereikt zijn met de jeugdigen
in de inrichtingen. Het Ministerie van Justitie heeft nauwelijks informatie
verzameld over deze instrumenten om een planmatige aanpak voor de jeugdigen
in de inrichting te realiseren, ook niet om de inrichtingen aan te sturen.
We stellen vast dat het Ministerie van Justitie geen analyse heeft uitgevoerd
op de wettelijke eisen en beleidsuitgangspunten om per doelgroep een gericht
informatiebeleid te formuleren en op grond hiervan gericht informatie te vragen
aan de uitvoerende instanties. Wel heeft het ministerie in 2007 aan het Wetenschappelijk
Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) opdracht gegeven een onderzoek uit
te voeren. Doel van dit onderzoek is een set indicatoren vast
te stellen, die meer zicht zal bieden op de bijdrage die jeugdinrichtingen
hebben geleverd aan het beïnvloeden van de recidive.De informatie in de rapportages aan de Tweede Kamer over het beleid voor
risicojongeren is afkomstig uit drie bronnen: de jaarverslagen van de justitiële
jeugdinrichtingen, de viermaandelijkse informatie van de inrichtingen aan
het departement (de zogenoemde stuurindicatoren) en het registratiesysteem
van de jeugdinrichtingen: Tenuitvoerlegging vrijheidsbeperkende maatregelen
Penitentiaire Inrichtingen Jeugd (TULP-Jeugd). Het Ministerie van Justitie
maakt met regelgeving en definities duidelijk welke informatie van de inrichtingen
verlangd wordt en eist dat de inrichtingen betrouwbaar informatie registreren,
verwerken en aanleveren in TULP-Jeugd. Het ministerie heeft evenwel onvoldoende
zicht op de betrouwbaarheid van de aangeleverde informatie, aangezien controle
op de informatie in TULP-Jeugd en de stuurindicatoren ontbreekt.Ook heeft het ministerie de eisen aan de controle op de jaarverslagen
van particuliere inrichtingen niet gespecificeerd en wordt een accountantsverklaring
bij de jaarverslagen van de rijksinrichtingen niet verlangd.Het Ministerie van Justitie werkt momenteel aan een project om TULP-Jeugd
te verbeteren.VeelplegersEen tweede belangrijke doelgroep in het veiligheidsbeleid is de groep
van veelplegers. Het Ministerie van Justitie wil Nederland veiliger maken
door onder meer het delictgedrag van veelplegers aan te pakken. Het beleid
dat hiervoor in 2003 is geformuleerd, bevat maatregelen om de (volwassen)
veelpleger langdurig uit de samenleving te plaatsen, maar ook om zijn achterliggende
problemen aan te pakken.Ook voor de groep volwassen veelplegers is de Algemene Rekenkamer nagegaan
welke informatie de Tweede Kamer hierover ontvangt en welke informatie het
ministerie verzamelt.Het beleid rond volwassen veelplegers wordt gefinancierd uit artikel 13
(Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding en terrorismebestrijding)1. In de toelichting in het jaarverslag geeft de minister
van Justitie bij dit begrotingsartikel geen kwantitatieve informatie over
deze specifieke groep. De kwalitatieve informatie is beperkt tot de vermelding
van de Monitor veelplegers van het WODC en van de onderuitputting van een
deel van het budget voor veelplegers. In de achtste Voortgangsrapportage over
het veiligheidsbeleid (Justitie & BZK, 2006) is wel enige kwantitatieve
informatie opgenomen, te weten het aantal plaatsen dat voor veelplegers gecreëerd
is in penitentiaire inrichtingen, de bezetting van die plaatsen, het aantal
veelplegers in penitentiaire inrichtingen en een nulmeting recidive. Daarnaast
is in beperkte mate kwalitatieve informatie opgenomen over enkele beleidsuitgangspunten.Wij constateren dat de periodieke rapportages aan de Tweede Kamer beperkt
informatie bieden over de realisatie van de beleidsuitgangspunten veelplegers.
Wij missen niet alleen kwantitatieve informatie, maar ook kwalitatieve informatie
over veelplegers in (verzwaarde) detentie, informatie over de manier waarop
de «aanpak op maat» van de veelplegers gestalte krijgt, het gebruik
van voorzieningen na het strafrechtelijk traject en de realisatie van nazorgtrajecten
door gemeenten. Ook voor de aansturing van het beleidsveld verzamelt het Ministerie
van Justitie nog niet alle benodigde informatie om zicht te krijgen
op de manier waarop alle ketenpartners omgaan met de behandeling van volwassen
veelplegers.Onze constatering voor deze doelgroep is dezelfde als voor de doelgroep
risicojongeren: het Ministerie van Justitie heeft geen analyse uitgevoerd
van de wettelijke eisen en beleidsuitgangspunten om een gericht informatiebeleid
te formuleren en op grond hiervan gericht informatie te vragen aan de uitvoerende
instanties.De betrouwbaarheid van de kwantitatieve informatie, die onderdeel is van
financiële controle, is gewaarborgd. Dit is de informatie die de reclasseringsorganisaties
momenteel periodiek verstrekken, evenals een groot deel van de beleidsinformatie
die de DJI verstrekt. Voor de kwalitatieve informatie die gemeenten verstrekken
en de overige informatie van de DJI is de betrouwbaarheid niet gewaarborgd.
Het ministerie kan overigens de mate van betrouwbaarheid van gegevens die
gemeenten verstrekken, niet afdwingen. De DJI heeft inmiddels maatregelen
genomen om de registratie van veelplegers in detentie te verbeteren. Ook werkt
de DJI aan de verdere verbetering van de informatievoorziening over de maatregel
tot plaatsing in een Inrichting voor Stelselmatige Daders (ISD), zoals de
registratie van trajecten in het Trajecten Informatie Systeem (TRIS).Conclusie en aanbevelingWij concluderen dat de Tweede Kamer te beperkt geïnformeerd wordt
over twee belangrijke doelgroepen van het veiligheidsbeleid: risicojongeren
en veelplegers. In het Jaarverslag 2007 en in de periodieke rapportages schetst
de minister voor geen van beide groepen een volledig beeld van wat er, gezien
de wettelijke en beleidsuitgangspunten, met deze groepen is bereikt.Door een gebrekkige controle op de niet-financiële beleidsinformatie
is het onzeker of de kwantitatieve informatie over de jeugdinrichtingen in
de rapportages aan de Tweede Kamer juist en volledig is.Per brief van 4 oktober 2007 (Justitie, 2007a) heeft het Ministerie
van Justitie voor het beleidsveld «risicojongeren in detentie of behandeling»
voornemens geformuleerd die de aanpak van de risicojongeren en de informatievoorziening
om het beleid verder (bij) te sturen aanzienlijk kunnen verbeteren. Wij vragen
de minister van Justitie om ook de laatste stap te zetten door in de plannen
ook de verbetering van de informatievoorziening aan de Tweede Kamer op te
nemen.De voorgenomen maatregelen voor het beleidsveld «risicojongeren
in detentie of behandeling» zijn een stap in de goede richting. Om tot
een goede sturings- en verantwoordingsinformatie te komen, bevelen wij de
minister van Justitie wel aan tevens de wettelijke eisen en beleidsuitgangspunten
per doelgroep van het beleid te analyseren en om hierop gericht een samenhangend
informatiebeleid per beleidsterrein te formuleren.4.2.4 Informatie aan de Tweede Kamer over het vreemdelingenbeleidDe minister van Justitie verantwoordt zich in het Jaarverslag 2007 over
het gevoerde vreemdelingenbeleid. De centrale verantwoording over de vreemdelingenketen
legt het ministerie echter aan de Tweede Kamer af in de periodieke1 rapportages vreemdelingenketen. Wij stellen vast dat
zowel het jaarverslag als de rapportages vreemdelingenketen bijna uitsluitend
informatie bevatten over aantallen vreemdelingen in de keten. Kwalitatieve
informatie ontbreekt nagenoeg, zoals over de nog altijd sterke
invloed die een vreemdeling heeft op zijn of haar daadwerkelijke vertrek,
en over het risico van langere doorlooptijden voor de DT&V door de niet
voorziene extra werkzaamheden als gevolg van de Pardonregeling. Aan de hand
van de voornamelijk kwantitatieve verantwoording die de minister nu heeft
afgelegd, is de effectiviteit van het beleid niet goed te bepalen1.Conclusie en aanbevelingWe concluderen dat de minister aan de Tweede Kamer nog onvoldoende kwalitatieve
informatie geeft over het vreemdelingenbeleid. We bevelen de minister aan
de Tweede Kamer informatie te geven over de knelpunten die zich voordoen bij
de uitvoering van het beleid voor terugkeer en vertrek en over de effectiviteit
en van dit beleid.4.3 Informatie over ICT-projecten in het jaarverslagDe Tweede Kamer heeft de Algemene Rekenkamer in 2007 verzocht onderzoek
te doen naar de problemen met ICT-projecten bij de overheid. Deze projecten
vragen vaak meer geld en tijd dan gepland en de Tweede Kamer wilde weten wat
daarvan de oorzaak is.Op 29 november 2007 is het eerste deel van het onderzoek gepubliceerd: Lessen uit ICT-projecten bij de overheid; deel A (Algemene
Rekenkamer, 2007a). Het tweede deel van het onderzoek wordt verwacht in juni
2008.In het in 2006 gepubliceerde rapport Grip op informatievoorziening.
IT-governance bij ministeries (Algemene Rekenkamer, 2006) rapporteerden
wij over de inrichting van de informatievoorziening. Als de informatievoorziening
goed is ingericht, draagt dit bij aan een betere beleidsuitvoering. In dit
rapport hebben we de desbetreffende ministers aanbevolen om in de bedrijfsvoeringsparagraaf
melding te maken van ICT-risico’s, in het bijzonder van die risico’s
die een negatief effect hebben op het halen van de beleidsdoelstellingen.Wij zijn nagegaan of de departementale jaarverslagen de Tweede Kamer informatie
verschaffen over ICT-projecten bij de overheid. De minister van Justitie meldt
in zijn Jaarverslag 2007 het volgende over ICT-projecten:– Nieuwe website van het Kenniscentrum Wetgeving: De voorbereiding van een nieuwe site is gestart (toelichting bij
beleidsartikel 11, operationele doelstelling 11.2).– Inzet ICT om de rechtspraak digitaal toegankelijker
te maken: Het afgelopen jaar is de digitale toegankelijkheid van
rechtspraak sterk vergroot. Bij diverse rechtbanken wordt inmiddels gebruikgemaakt
van moderne technologie bij de procesvoering (toelichting bij beleidsartikel
12, operationele doelstelling 12.1).– Hogere uitgaven voor ICT(-investeringen) bij
het OM: Het OM is een hogere verplichting aangegaan van € 61,8
miljoen in verband met de hogere uitgaven voor ICT(-investeringen) en exploitatielasten
die zijn gedaan voor de bedrijfsvoering van het OM (toelichting bij beleidsartikel
13).– Een tegenvaller in de ICT-kosten rondom de
Raad voor de Kinderbescherming (RvdK): Er is een tegenvaller van € 2,5
miljoen in de ICT-kosten bij de RvdK (toelichting bij beleidsartikel 14, operationele
doelstelling 14.1).– Voorwaardelijke invrijheidstelling:
Er zijn voorbereidingen getroffen om de informatie- en automatiseringssystemen
bij het berichtenverkeer tussen ketenpartners aan te passen (toelichting bij
beleidsartikel 14, operationele doelstelling 13.4).– ICT-investering baten-lastendienst Justitiële
uitvoeringsdienst Toetsing, Integriteit en Screening: De afschrijvingkosten
zijn lager dan begroot omdat een geplande ICT-investering (nog) niet is gedaan
(toelichting bij baten-lastendienst JUSTIS);– Activering kosten baten-lastendienst lastendienst
Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB): De nieuwe regeling heeft
ertoe geleid dat de ontwikkelkosten voor de systeemvernieuwing zijn geactiveerd
(programma NoorderWint) (toelichting bij baten-lastendienst CJIB).Conclusie en aanbevelingWe concluderen dat de minister in tal van passages in het Jaarverslag
2007 zijdelings ingaat op de ICT-ontwikkelingen bij het ministerie. Er ontbreekt
een specifieke paragraaf met de meest relevante ontwikkelingen in de ICT.
We bevelen de minister aan dergelijke ontwikkelingen in het Jaarverslag 2008
wel te melden, en zo mogelijk op één plaats in het jaarverslag. BIJLAGE 1OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE FINANCIËLE
INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2007 VAN HET MINISTERIE VAN JUSTITIEA. Verplichtingen (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   11Nederlandse Rechtsorde11 450––––– –12Rechtspleging en rechtsbijstand1 359 2053621 314105–1 781nee–13Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding
en terrorismebestrijding2 349 59212 5903 2798 472–24 341nee–14Jeugd1 015 1492 573–800–3 373nee–15Vreemdelingen1 082 0701 5434 449500–6 492nee–16Integratie–––––– –17Internationale Rechtsorde2 073––––– –91Algemeen237 4496 8607 997672–15 529ja–92Nominaal en onvoorzien–––––– –93Geheim2 649––––– –Totaal 6 059 63723 92817 03910 549–  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal verplichtingen6 059 637  Procentuele fout0,68%Tolerantiegrens niet overschreden Procentuele onzekerheid0,17%Tolerantiegrens niet overschredenB/C. Uitgaven + ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   11Nederlandse Rechtsorde11 845–5––5nee–12Rechtspleging en rechtsbijstand1 491 128–131–621752nee–13Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding
en terrorismebestrijding3 346 4891672 65623 33715 00141 160nee–14Jeugd813 8562091604 7954 3439 508nee–15Vreemdelingen1 155 7861 2418233 1554 6229 841nee–16Integratie–––––– –17Internationale Rechtsorde2 120––262652nee–91Algemeen233 483608 9491 1496 17016 328ja–92Nominaal en onvoorzien–––––– –93Geheim2 682––––– –Totaal 7 057 3891 67812 72532 46130 783  – (1)Totaal Uitgaven en Ontvangsten7 057 389Omvangsbasis uitgaven + ontvangsten  Procentuele fout0,20%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,90%Tolerantiegrens niet overschreden           (2)Totaal7 221 626Omvangsbasis
uitgaven + ontvangsten + bijdrage(n) van derden baten-lastendiensten  Procentuele fout0,20%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,88%Tolerantiegrens niet overschreden B. Uitgaven (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   11Nederlandse Rechtsorde11 237–5––5nee–12Rechtspleging en rechtsbijstand1 314 684–131––131nee–13Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding
en terrorismebestrijding2 504 5161672 65623 33714 49740 656nee–14Jeugd802 0182091604 7954 1729 337nee–15Vreemdelingen1 059 9441 2418233 1554 5779 796nee–16Integratie–––––– –17Internationale Rechtsorde2 030––262652nee–91Algemeen228 166608 7701 1495 88215 861ja–92Nominaal en onvoorzien–––––– –93Geheim2 629––––– –Totaal 5 925 2241 67812 54632 46129 154  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal uitgaven5 925 224  Procentuele fout0,24%Tolerantiegrens niet overschreden Procentuele onzekerheid1,04%Tolerantiegrens niet overschredenC. Ontvangsten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   11Nederlandse Rechtsorde608––––– –12Rechtspleging en rechtsbijstand176 444–––621621nee–13Rechtshandhaving, criminaliteitsbestrijding
en terrorismebestrijding841 973–––504504nee–14Jeugd11 838–––171171nee–15Vreemdelingen95 842–––4545nee–16Integratie–––––– –17Internationale Rechtsorde90––––– –91Algemeen5 317–179–288467nee–92Nominaal en onvoorzien–––––– –93Geheim53––––– –Totaal 1 132 165–179–1 629  –Individuele fouten in de deugdelijke weergave die de tolerantie
overschrijdenArt. nr.PostFout  Totaal individuele fouten0  Totaal ontvangsten1 132 165  Procentuele fout0,02%Tolerantiegrens niet overschreden Procentuele onzekerheid0,14%Tolerantiegrens niet overschredenD. Baten-lastendiensten (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledigheid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave   Immigratie- en Naturalisatiedienst         Baten302 0271 133–1602791 572– Dienst Justitiële Inrichtingen         Baten2 179 1446 2151 00334 96610 02052 204– Centraal Justitieel Incassobureau         Baten86 326348382018748– Nederlands Forensisch Instituut         Baten63 0817252801 0511 0883 144– Justitiële Uitvoeringsdienst
Toetsing, Integriteit, Screening         Baten21 971102–10918229– Gemeenschappelijke beheerorganisatie         Baten27 1882 1194733123083 212– Totaal 2 679 73710 6422 13936 59811 731 –  Totale baten baten-lastendiensten2 679 737         Procentuele fout0,48%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid1,80%Tolerantiegrens niet overschreden E. Saldibalans (€ x 1000)Art. nr.OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F +OOnzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave  3Liquide middelen361–––22– 5Uitgaven buiten begrotingsverband7 118–1 132––1 132–6Ontvangsten buiten begrotingsverband260 071–545––545–7Openstaande rechten–––––––8Extra-comptabele vorderingen499 074–128–1 4181 546–9Extra-comptabele schulden–––––––10Voorschotten1 758 815–887–1 7452 632–11Garantieverplichtingen3 630––––––12Openstaande verplichtingen1 265 872–62––62–13Deelnemingen––––––– Totaal beoordeeld3 794 941–2 754–3 165 – * De
tolerantiegrens wordt afgeleid van totaal beoordeeld  Totaal saldibalans3 794 941        Procentuele fout0,07%Tolerantiegrens
niet overschreden   Procentuele onzekerheid0,08%Tolerantiegrens niet overschreden F. Afgerekende voorschotten (€ x 1000) OmschrijvingVerantwoord
bedragFoutOnzekerheidTotaal F + OTolerantie overschreden?Onzekerheid over volledig-heid   RechtmatigheidDeugdelijke weergaveRechtmatigheidDeugdelijke weergave    Totaal afgerekende
voorschotten 20074 913 900––––– – Totaal afgerekende voorschotten4 913 900        Procentuele fout0,00%         Procentuele onzekerheid0,00%       BIJLAGE 2GEBRUIKTE AFKORTINGENAIVDAlgemene Inlichtingen-
en Veiligheidsdienst BZK(Ministerie van) Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties CJIBCentraal Justitieel
IncassobureauCOACentraal Orgaan opvang
asielzoekersCOMPASCommunicatiesysteem
Openbaar Ministerie Parket Administratiesysteem CW 2001Comptabiliteitswet
2001DFEZDirectie Financieel-Economische
ZakenDGDirectoraat-generaal DG’sDirectoraten-generaalDGPJSDirectoraat-generaal
Preventie, Jeugd en SanctiesDGRRDirectoraat-generaal
Rechtspleging en RechtshandhavingDGWIAVDirectoraat-generaal
Wetgeving, Internationale Aangelegenheden en Vreemdelingenzaken DIRRDirectie Instrumentatie
Rechtspleging en Rechtshandhaving DJIDienst Justitiële
Inrichtingen DNRIDienst Nationale
Recherche Informatie DT&VDienst Terugkeer
en VertrekFPFunctioneel Parket FteFulltime equivalentGBOGemeenschappelijke
beheerorganisatieGPSGeïntegreerd
Processysteem StrafrechtICTInformatie- en communicatietechnologieINDImmigratie- en Naturalisatiedienst ISDInrichting voor Stelselmatige
Daders JUSTISJustitiële
uitvoeringsdienst Toetsing, Integriteit en Screening KLPDKorps Landelijke
Politiediensten KMarKoninklijke MarechausseeNCTbNationaal Coördinator
TerrorismebestrijdingNFINederlands Forensisch
Instituut OMOpenbaar Ministerie PaGParket-Generaal REISRechtspraak Informatiesysteem RvdKRaad voor de KinderbeschermingRwtRechtspersoon met
een wettelijke taak TRISTrajecten Informatie
Systeem TULPTenuitvoerlegging
vrijheidsbeperkende maatregelen Penitentiaire inrichtingen UWVUitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen VBTBVan beleidsbegroting
tot beleidsverantwoording VIR-BIVoorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst-Bijzondere Informatie VROM(Ministerie van)
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en MilieubeheerWODCWetenschappelijk
Onderzoek- en DocumentatiecentrumWOPTWet openbaarmaking
uit publieke middelen gefinancierde topinkomens VTS-Politie NederlandVoorziening tot samenwerking Politie Nederland Zbo’sZelfstandige
bestuursorganen ZMZittende MagistratuurBIJLAGE 3VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene Rekenkamer.
Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt ook het
gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.Cursief weergegeven woorden worden elders
in de lijst nader toegelicht.Accountantsrapport/auditrapportSchriftelijk verslag van een accountant/auditor over de uitkomsten van
zijn onderzoek. Bij de rijksoverheid zijn dit de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar: (a) de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie en de beleidsinformatie van een departement,
(b) het financieel beheer en het materieelbeheer van een departement en (c) de financiële informatie in het jaarverslag van een departement
(dan wel in het jaarverslag van het Rijk).AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant (van een departementale auditdienst)
waarin een oordeel wordt gegeven over het getrouwe beeld van de in het jaarverslag
opgenomen jaarrekening met de daarbij behorende financiële toelichtingen
en (bij het Rijk) over de in de bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen rapportage
over de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering. De accountantsverklaring
geeft ook aan of het jaarverslag is opgesteld overeenkomstig de daarvoor geldende
verslaggevingsvoorschriften en of de in het jaarverslag opgenomen niet-financiële
informatie niet-strijdig is met de financiële informatie.Wanneer een accountant in het jaarverslag fouten en onzekerheden constateert
die het getrouwe beeld van de financiële informatie in het jaarverslag
of het getrouwe beeld van de rechtmatigheidsinformatie in de bedrijfsvoeringsparagraaf
aantasten, geeft hij geen goedkeurende accountantsverklaring.ApparaatsuitgavenUitgaven voor personeel en materieel die nodig zijn om het departement
te doen functioneren, zoals salarisuitgaven, (onderhouds)uitgaven voor de
huisvesting, overheaduitgaven. Andere uitgaven die een ministerie doet zijn programma-uitgaven.Artikelsgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Ten behoeve van het budgetrecht
van de Tweede Kamer voor de afzonderlijke begrotingsartikelen, hanteert de Algemene Rekenkamer kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen. Dat wil
zeggen: per begrotingsartikel wordt gekeken hoeveel fouten en/of onzekerheden
er zijn, hoeveel geld daarmee in totaal gemoeid is en of dit totaal het bedrag
te boven gaat dat de Algemene Rekenkamer voor het begrotingsartikel in kwestie
nog toelaatbaar acht.AutoriserenEén van de taken van de Staten-Generaal is het goedkeuren van de
begroting van ieder departement. Dit betekent dat zij bepalen hoeveel een
minister maximaal kan besteden en aan welke doelen. Zie ook budgetrecht.BalanspostPost in de balans van een baten-lastendienst
met de activa (bezittingen) en passiva (eigen vermogen en schulden) van de
dienst.BatenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als voordelen die verband houden met
de activiteiten in de betreffende periode.Baten-lastendienstEen dienstonderdeel van een ministerie met een grotere zelfstandigheid
dan andere departementale diensten. Deze grotere zelfstandigheid laat onverlet
dat er sprake is van ministeriële verantwoordelijkheid en dat het budgetrecht
van de Tweede Kamer van toepassing is.Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats in de begroting
en de financiële verantwoording van het moederministerie. Ook voert een
baten-lastendienst een eigen administratie, los van de begrotingsadministratie
van het moederministerie. De term «basten-lastendienst» verwijst
naar de boekhoudmethode die deze diensten hanteren, het baten-lastenstelsel.Baten-lastenstelselBij een stelsel van baten en lasten worden de opbrengsten en uitgaven voor een geleverde of ontvangen
dienst verantwoord in het jaar waarin die dienst geleverd of ontvangen is.
Deze methode verschilt van het kasstelsel, waarbij
het moment van uitgeven of ontvangen bepalend is voor het moment waarop een
post wordt opgenomen in de verantwoording.BedrijfsvoeringOnder de bedrijfsvoering vallen alle processen die ervoor zorgen dat een
ministerie kan functioneren: het financieel beheer en het materieelbeheer
en de processen op het gebied van personeel, informatievoorziening, administratie,
communicatie en huisvesting.Bedrijfsvoeringsparagraaf/bedrijfsvoeringsinformatieIn de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag van een ministerie
verantwoordt de minister zich over (a) de rechtmatigheid van de begrotingsuitvoering
(of het begrotingsgeld volgens de regels is uitgegeven), (b) de totstandkoming
van de beleidsinformatie, (c) het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer
en (d) de overige aspecten van de bedrijfsvoering.De bedrijfsvoeringsparagraaf heeft het karakter van een uitzonderingsrapportage:
de minister meldt alleen fouten en onzekerheden in de begrotingsuitvoering
die de tolerantiegrenzen overschrijden.BegrotingshoofdstukDe Rijksbegroting bestaat uit de begrotingen van het Huis der Koningin,
de Hoge Colleges van Staat, de Kabinetten, alle ministeries en alle begrotingsfondsen.
In totaal omvat de rijksbegroting 26 afzonderlijke hoofdstukken: de zogenoemde
begrotingshoofdstukken. Elk hoofdstuk heeft een eigen begroting, een eigen
jaarverslag en een eigen rapport bij het jaarverslag.Begrotingsartikel/BeleidsartikelIeder begrotingshoofdstuk kent twee soorten begrotingsartikelen: beleidsartikelen
en niet-beleidsartikelen. In de beleidsartikelen geeft de minister een toelichting
op de door hem te realiseren beleidsresultaten. Een beleidsartikel bestaat
uit een overkoepelende (algemene) doelstelling, en indien van toepassing één
of meer operationele doelstellingen, met bijbehorende prestatiegegevens. Aan niet-beleidsartikelen wordenverplichtingen, uitgaven en ontvangsten toegerekend die
geen verband houden met het realiseren van beleidsdoelstellingen.BeleidsinformatieBeleidsinformatie in het jaarverslag is de informatie die de minister
geeft over de gerealiseerde effecten als gevolg van het gevoerde beleid, de
daartoe geleverde prestaties en de daarmee gemoeide kosten. De beleidsinformatie
in het jaarverslag wordt ook wel niet-financiële informatie genoemd.BestuurskostenTot «bestuurskosten» worden gerekend: (a) de uitgaven voor
de voorzieningen die aan ministers en staatssecretarissen ter beschikking
worden gesteld en die noodzakelijk zijn voor de vervulling van hun ambt, en
(b) de vaste vergoedingen voor de kosten van voorzieningen die voor eigen
rekening van de ministers en staatssecretarissen komen en die door hen mede
worden aangewend ten behoeve van de vervulling van hun ambt.1BezwaarDe Algemene Rekenkamer kan bezwaar maken wanneer een minister in strijd
met de regels geld heeft uitgegeven of (niet) heeft ontvangen. Zij kan ook
bezwaar maken wanneer een minister onvolkomenheden in het financieel beheer
en materieelbeheer van zijn departement heeft laten voortbestaan. De Algemene
Rekenkamer doet dit niet snel. Zij brengt de minister eerst op de hoogte van
het voornemen om bezwaar te maken en overlegt met hem. Pas als dat niet tot
verbeteringen leidt, komt de bezwaarprocedure in beeld. De bezwaarprocedure
is bedoeld als signaal dat maatregelen dringend nodig zijn. De bezwaarprocedure
is wettelijk geregeld in de artikelen 88 en 89 van de Comptabiliteitswet
2001.BezwaaronderzoekVoordat de Algemene Rekenkamer besluit om bezwaar
te maken, doet zij nader onderzoek naar het betreffende probleem. Dergelijk
onderzoek heet een bezwaaronderzoek. De bevindingen uit dit onderzoek dienen
als mogelijke onderbouwing van het bezwaar. Op grond van de resultaten van
dit onderzoek neemt de Algemene Rekenkamer een besluit over het al dan niet
maken van bezwaar.BudgetrechtRecht van de Staten-Generaal om van tevoren toestemming te verlenen aan
een minister voor het aangaan van verplichtingen,
het doen van uitgaven en het innen van ontvangsten (belastingen). Zie ook autoriseren.De Tweede Kamer heeft budgetrecht op artikelniveau. Een begrotingsartikel is de kleinste eenheid van een begrotingswet waarin
de bedragen voor de aan te gane verplichtingen, te verrichten uitgaven en
te innen ontvangsten zijn opgenomen. De Tweede Kamer kan het door het recht
van amendement een begrotingsartikel wijzigen.De Eerste Kamer heeft budgetrecht op hoofdstukniveau. Nadat de Tweede
Kamer op de begrotingswetten (en daarmee de begrotingen) op artikelniveau
heeft goedgekeurd, kan de Eerste Kamer alleen de begrotingswet als geheel
(het begrotinghoofdstuk) goedkeuren of verwerpen. Comply or explain«Pas toe of leg uit». In het departementale jaarverslag moet
de minister per operationele doelstelling informatie opnemen over de realisatie
van de doelen van zijn beleid, de daartoe geleverde prestaties en de daarvoor
uitgegeven middelen (comply). Sinds 2005 mag de minister afzien van het opnemen
van concrete beleidsinformatie in zijn jaarverslag (motie-Douma c.s., 2005).
Hij moet dan wel uitleggen waarom hij het niet zinvol of relevant acht om
die informatie op te nemen (explain).Comptabiliteitswet 2001De Comptabiliteitswet 2001 (CW 2001) regelt de financiële gang van
zaken binnen ministeries en tussen de ministers en het parlement. De CW 2001
schrijft ook de taken van de Algemene Rekenkamer voor. Deze wet draagt de
Algemene Rekenkamer onder meer op om jaarlijks te onderzoeken of de jaarverslagen
van de ministeries voldoen aan een aantal nader omschreven eisen.ControleerbaarHet financieel beheer van een ministerie is controleerbaar als de beheershandelingen
duidelijk zijn vastgelegd, opdat de organisatie goed kan functioneren en opdat
audits efficiënt kunnen worden uitgevoerd.ControletorenHet stelsel van control (sturing en beheersing van beleids- en beheersprocessen),
controle (verificatie) en (budgettair) toezicht binnen het Rijk.DechargeGoedkeuring door de Staten-Generaal van de begrotingsuitvoering van de
minister. Na Verantwoordingsdag keuren de Staten-Generaal de slotwetten goed. Daarmee verlenen ze decharge aan de ministers: deze
laatsten worden ontheven van hun verantwoordelijkheid voor het gevoerde beleid
en de daaraan verbonden financiële consequenties, waarover ze zich in
de jaarverslagen hebben verantwoord. Departementale auditdienst (DAD)De DAD is een onderdeel van het ministerie dat onder meer belast is met
de controle van het departementale jaarverslag, het onderzoek naar het financieel beheer, het materieelbeheer en de ten behoeve daarvan bijgehouden administraties en het onderzoek
naar de totstandkoming van de niet-financiële informatie. De DAD voert daarmee een wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer
beschouwt de DAD als een interne accountant, die relatief onafhankelijk functioneert.
Een waarborg voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak
en de plaats van de DAD wettelijk geregeld zijn. Deze plaats, direct onder
de secretaris-generaal van het betreffende ministerie, waarborgt de onafhankelijkheid
ten opzichte van de te controleren afdelingen en diensten van het ministerie.
Verder kan de DAD rechtstreeks aan de minister rapporteren.Deugdelijke/ondeugdelijke weergaveDe in het jaarverslag opgenomen financiële informatie dient deugdelijk te zijn weergegeven. Dit houdt in dat de informatie
betrouwbaar, aanvaardbaar en toereikend moet zijn, zodat de Tweede Kamer zich
als gebruiker van die informatie een oordeel kan vormen over de uitkomsten.Europese aanbestedingsregelsRegels voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten. De regels zijn gericht op een transparant aanbestedingsproces
op basis van objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet financieel beheer van een ministerie omvat het geheel van beslissingen,
handelingen en regels die zijn bedoeld voor de sturing en beheersing van,
alsmede de verantwoording over, de financiële transacties en de saldi
waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt. Deze begripsomschrijving
is gebaseerd op de Comptabiliteitswet 2001.Financiële informatieFinanciële informatie betreft de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van een ministerie in de verantwoordingsstaat
en de toelichting daarbij (en voor zover van toepassing: de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten in de samenvattende verantwoordingsstaat van de onder
een ministerie vallende baten-lastendiensten en
de toelichting daarbij).Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkHet Financieel jaarverslag van het Rijk en de saldibalans van het Rijk
vormen tezamen de jaarlijkse financiële verantwoording van het Rijk.
Het Financieel jaarverslag van het Rijk bevat de rekening van uitgaven en
ontvangsten van het Rijk, die aansluit op de in de departementale en niet-departementale
jaarverslagen opgenomen verantwoordingsstaten. De saldibalans van het Rijk
sluit aan op de departementale saldibalansen. Beide documenten worden opgesteld
door de minister van Financiën.FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria rechtmatigheid en deugdelijke weergave. We spreken
van een fout als bepaalde verplichtingen, uitgaven
of ontvangsten onrechtmatig zijn (de minister heeft het geld niet uitgegeven
of ontvangen volgens de daarvoor geldende wetten en regels) of ondeugdelijk
zijn weergegeven (de minister heeft de financiële informatie niet juist
of volledig verantwoord).GetrouwbeeldverklaringEen verklaring waarin de accountant aangeeft of hij tot het oordeel is
gekomen dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid,
in overeenstemming met de van toepassing zijnde grondslagen voor de verslaggeving.IndemniteitswetWetsvoorstel bedoeld om een bezwaar van de Algemene Rekenkamer op te heffen.
In een indemniteitswet vraagt de minister de Tweede Kamer om de verplichtingen,
uitgaven of ontvangsten, ondanks het bezwaar van de Algemene Rekenkamer toch
goed te keuren.JaarverslagBij de rijksoverheid bestaat het jaarverslag uit verantwoordingsinformatie
over:(a) beleidsinformatie: het door het departement
gevoerde beleid;(b) financiële informatie: de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van het departement
en voor zover van toepassing de baten, lasten, kapitaaluitgaven,
kapitaalontvangsten en balansposten van
de onder een ministerie vallende baten-lastendiensten; (c) bedrijfsvoeringsinformatie: het
gevoerde financieel beheer en materieelbeheer (bedrijfsvoeringsinformatie).Kapitaaluitgaven/kapitaalontvangstenUitgaven respectievelijk ontvangsten in verband met investeringen en desinvesteringen
in kapitaalgoederen, alsmede de financiering daarvan.KasstelselIn een kasstelsel is het moment van uitgeven of ontvangen van het geld
bepalend voor het moment waarop een post wordt opgenomen in de verantwoording.LastenDe (op een staat van baten en lasten op te
nemen) bedragen die worden beschouwd als nadelen die verband houden met de
activiteiten in de betreffende periode.M&O-beleidM&O staat voor misbruik en oneigenlijk gebruik. M&O-beleid is
het geheel van maatregelen dat een minister neemt om misbruik en oneigenlijk
gebruik van weten regelgeving zoveel mogelijk te voorkomen en de gevolgen
ervan te beperken.MaterieelbeheerHet materieelbeheer van een ministerie behelst de zorg voor alle niet-geldelijke
zaken, vanaf het moment van ontvangst tot aan het moment van afstoting.Niet-financiële informatieZie beleidsinformatie.Onvolkomenheid/ernstige onvolkomenheidDe Algemene Rekenkamer spreekt van een «onvolkomenheid» wanneer
sprake is van een overschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrenzen die zij hanteert bij de beoordeling van de bedrijfsvoering van een
departement. Of een onvolkomenheid als «ernstig» wordt gekwalificeerd
hangt af van de frequentie van voorkomen en de zwaarte van de onvolkomenheid.Onzeker (onzekerheden)De Algemene Rekenkamer kwalificeert financiële
informatie als «onzeker» wanneer zij door onvolkomenheden in het financieel beheer
niet kan vaststellen of bepaalde verplichtingen, uitgaven of ontvangsten rechtmatig zijn of deugdelijk
zijnweergegeven.OrdelijkHet financieel beheer is ordelijk als het is opgezet volgens adequate,
in de administratieve organisatie vastgelegde, procedureregels en functioneert
in overeenstemming met die procedureregels.Operationele doelstellingOperationele doelstellingen zijn een nadere uitwerking van de algemene
beleidsdoelstelling die bij een beleidsartikel
hoort.OverdrachtsuitgavenOverdrachtsuitgaven zijn uitgaven aan personen of instellingen in de vorm
van – onder andere – subsidies en (specifieke) uitkeringen, waarvoor
geen tegenprestaties in de vorm van levering van goederen of diensten worden
gevraagd.Planning- & controlcyclusHet geheel van afspraken en maatregelen, inclusief het tijdschema, dat
moet leiden tot een beheerste bedrijfsvoering, waaronder opstelling en uitvoering
van de begroting.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het jaarverslag die de
kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.PrestatiegegevensPrestatiegegevens zijn kwantitatieve of kwalitatieve indicatoren waarmee
de minister inzicht biedt in de door hem gerealiseerde beleidsresultaten.
Onder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie over
de prestaties van de overheid worden verstaan.Programma-uitgavenProgramma-uitgaven zijn alle uitgaven die de minister doet in het kader
van de uitvoering van zijn beleid, met uitzondering van de apparaatsuitgaven.RechtmatigheidNorm waaraan het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties,
alsmede de financiële informatie in het jaarverslag
moeten voldoen. Voor de financiële informatie houdt dit in dat zij tot
stand is gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten en met andere
van toepassing zijnde wetten en wettelijke regelingen.ReviewVoor haar oordelen over het jaarverslag maakt de Algemene Rekenkamer zo
veel mogelijk gebruik van de werkzaamheden van de departementale
auditdienst (DAD). Om te bepalen of ze de bevindingen van de DAD
kan overnemen, beoordeelt zij de controlewerkzaamheden die door de DAD zijn
uitgevoerd. Dit wordt «review» genoemd.RisicoanalysesDe Algemene Rekenkamer onderzoekt niet alle processen en geldstromen tot
in detail, maar maakt daarbij gebruik van risicoanalyses. Dat betekent dat
zij haar onderzoeksinspanningen vooral richt op die onderdelen, processen
of geldstromen waar essentiële knelpunten of risico’s zijn geïdentificeerd.SaldibalansDe saldibalans is een overzicht van de posten die aan het einde van het
jaar nog openstaan en die naar het volgende jaar moeten worden meegenomen.
Het gaat hierbij om posten als: vorderingen, voorschotten, schulden en openstaande
verplichtingen.Single information single audit (sisa)«Single information» houdt in dat de reguliere jaarlijkse
financiële verantwoording aan het lokale bestuur ook wordt gebruikt voor
de verantwoording over specifieke uitkeringen. Hierdoor hoeven provincies
en gemeenten zich niet over elke specifieke uitkering te verantwoorden met
een afzonderlijke verantwoording. Zij kunnen volstaan met hun reguliere jaarverslagen,
met daarin een bijlage met de meest noodzakelijke informatie per specifieke
uitkering.«Single audit» betekent dat de controle over de specifieke
uitkeringen onderdeel uitmaakt van de controle van de jaarlijkse financiële
verantwoording. Hierdoor hoeft de accountant geen afzonderlijke accountantsverklaring
meer af te geven voor elke specifieke uitkering.Specifieke uitkeringUitkering van de rijksoverheid aan een andere overheid ten behoeve van
het uitvoeren van bepaalde activiteiten of het realiseren van een specifiek
doel.Slotwet/slotwetmutatiesDe slotwet is de laatste wet in de begrotingscyclus, waarmee de geraamde
uitgaven, verplichtingen en ontvangsten formeel in overeenstemming worden
gebracht met de uiteindelijke realisaties. De slotwet wordt gelijk met het
jaarverslag aangeboden aan de Tweede Kamer.TaakstellingOnder «taakstelling» verstaan we in dit rapport de uitwerking
van de bezuinigingsmaatregelen voor de rijksdienst uit het regeerakkoord van
het vierde kabinet-Balkenende.TolerantiegrenzenTolerantiegrenzen worden zowel door de ministers als door de Algemene
Rekenkamer gehanteerd om te bepalen welke fouten en onzekerheden worden gerapporteerd
in respectievelijk de bedrijfsvoeringsparagraaf van de departementale jaarverslagen
en in de rapporten bij de jaarverslagen van de Algemene Rekenkamer.Op voorstel van de minister van Financiën en met instemming van de
Algemene Rekenkamer en de Tweede Kamer wordt in 2007 en 2008 een experiment
uitgevoerd met verruimde tolerantiegrenzen. In ons rapport Rijk verantwoord 2007 en op www.rekenkamer.nl staat een overzicht
van de (aangepaste) tolerantiegrenzen.VerslaggevingseisenDe presentatie van de informatie in het jaarverslag moet voldoen aan de
verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.VerantwoordingsdagIeder jaar worden op de derde woensdag van mei de departementale en niet-departementale jaarverslagen en het Financieel jaarverslag Rijk gepubliceerd.
Met het jaarverslag leggen ministers verantwoording af over het door hen gevoerde
(financiële) beleid en de bedrijfsvoering in het voorgaande jaar. Deze
dag wordt dan ook wel «Verantwoordingsdag» genoemd.De Algemene Rekenkamer publiceert op Verantwoordingsdag de resultaten
van haar jaarlijkse rechtmatigheidsonderzoek in de rapporten bij de jaarverslagen
en het rapport bij het Financieel jaarverslag van het Rijk: Rijk verantwoord.VerantwoordingsstaatIn de verantwoordingsstaat in het jaarverslag worden per begrotingsartikel
de gerealiseerde bedragen van de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten opgenomen.In de samenvattende verantwoordingsstaat van de baten-lastendiensten staan
de baten, de lasten, het saldo van baten en lasten, de kapitaaluitgaven en
de kapitaalontvangsten van de baten-lastendiensten die onder het ministerie
vallen.VerplichtingEen verplichting is een juridische verbintenis die (a) ontstaat op grond
van een verdrag, een wet, een koninklijk besluit, een ministeriële regeling,
een beschikking, een verbintenis of een op een controleerbare wijze vastgelegde
afspraak tussen dienstonderdelen en die (b) tot uitgaven leidt of kan leiden.VoorschotOnder een voorschot wordt verstaan (a) een vooruitbetaling door het Rijk
in verband met door een derde aan het Rijk te leveren producten, te verlenen
diensten of te verrichten werken; of (b) een vooruitbetaling van het Rijk
op een aan een derde verstrekte aanspraak op een subsidie, bijdrage of lening
of op een aanspraak uit hoofde van een verstrekte garantie.LITERATUURAlgemene Rekenkamer (2007a). Lessen uit ICT-projecten
bij de overheid. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 26 643,
nr. 100. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2007b). Detentie, behandeling
en nazorg criminele jeugdigen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 215, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2007c). Rapport bij het Jaarverslag
2006 van het Ministerie van Justitie (VI). Tweede Kamer, vergaderjaar
2006–2007, 31 031 VI, nr. 2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2006). Grip op informatievoorziening.
IT-governance bij ministeries. Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006,
30 505, nr. 2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2005a). Immigratie- en Naturalisatiedienst. Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 30 240, nrs. 1–2.
Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2005b). Zorg voor integriteit.
Een nulmeting naar integriteitszorg in 2004. Tweede Kamer, vergaderjaar
2004–2005, 30 087, nrs. 1–2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2005c). Rapport bij het Jaarverslag
2004 van het Ministerie van Justitie (VI). Tweede Kamer, vergaderjaar
2004–2005, 30 106 VI, nr. 2. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2005d). Beloning van hogere ambtenaren
van het Rijk. Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 28 479,
nrs. 17–18. Den Haag: Sdu.Algemene Rekenkamer (2003). Rapport bij het Jaarverslag
2002 van het Ministerie van Justitie (VI). Tweede Kamer, vergaderjaar
2002–2003, 28 880, nr. 13. Den Haag: Sdu.Justitie (2008a). Jaarverslag 2007 van het Ministerie
van Justitie, vergaderjaar 2007–2008, 31 444 VI, nr. 1.
Den Haag: Sdu.Justitie (2008b). Beleidsdoorlichtingen Justitie,
Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 101, nrs. 2 en 3 en vergaderjaar
2006–2007 31 101, nr. 1. Den Haag: Sdu.Justitie (2007a). Brief van de minister aan de voorzitter
van de Tweede Kamer, Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008,
31 215, nr. 3. Den Haag: Sdu.Justitie (2007b). Jaarverslag 2006 van het Ministerie
van Justitie (VI). Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 31 031
VI, nr. 1. Den Haag: Sdu.Justitie (2006). Brief van de minister aan de voorzitter
van de Tweede Kamer, Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
24 587 en 29 452, nr. 203. Den Haag: Sdu.Justitie & BZK (2006). Achtste voortgangsrapportage
Naar een veiliger samenleving. Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
28 684, nr. 92. Den Haag: SduBZK (2008). Sociaal Jaarverslag Rijk 2007.
www.sociaaljaarverslagrijk.nl.Nationale Ombudsman (2008). Verslag van de Nationale
Ombudsman over 2007. www.nationaleombudsman.nlXNoot1De Algemene Rekenkamer kan op grond van de Comptabiliteitswet 2001, artikel
88 en 89 eventueel bezwaar maken tegen alle onvolkomenheden in het financieel
beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties.XNoot1Belangrijke uitvoeringsorganisaties in bijvoorbeeld de strafrechtketen
zijn: de gemeenten, de politie, het OM, de Zittende Magistratuur (ZM), de
Dienst Justitiële Jeugdinrichtingen, de gevangenissen en de reclasseringsinstellingen.XNoot1In artikel 14 is voor de doelgroep risicojongeren het financieel belang
niet gespecificeerd.XNoot1In artikel 13 is voor de doelgroep van volwassen veelplegers het financieel
belang niet gespecificeerd.XNoot1Tot 2007 4-maandelijks, vanaf 2007 6-maandelijks.XNoot1Naar verwachting zal de staatssecretaris van Justitie in de loop van 2008
het Jaarverslag 2007 van de Commissie Integraal Toezicht Terugkeer aan de
Tweede Kamer zenden. In deze rapportage wordt voor zover bekend ingegaan op
de aanloopproblemen van de DT&V en de structurele problemen in het terugkeerproces.XNoot1Voorzieningenbesluit ministers en staatssecretarissen, 7 juni 2002. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31444-VI-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl