Verdrag tussen Nederland en België inzake arbitrage betreffende de spoorlijn IJzeren Rijn; Den Haag, juli 2003
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Vergaderjaar 2004-2005
 
 
 
 KST87363
 2004-2005
 
 29 579
 Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België
inzake arbitrage betreffende de spoorlijn «IJzeren Rijn»; 's-Gravenhage,
22/23 juli 2003
 
 
 
 
 G
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
 Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 mei 2005
 
 Op 24 mei 2005 heeft het Arbitragetribunaal (onder auspiciën
van het Permanente Hof van Arbitrage – PHA te Den Haag) uitspraak gedaan
in het geschil tussen België en Nederland inzake de IJzeren Rijn. In
een korte – besloten – zitting in het Haagse Vredespaleis zei
de voorzitter van het Tribunaal, mevrouw Judge Rosalyn Higgins, dat het Tribunaal
deze zaak zó complex heeft bevonden dat de arbiters er begrip voor
hadden dat de beide landen er in onderhandelingen niet uit konden komen, ondanks
de voortreffelijke relatie tussen die landen.
 
 Ter informatie zend ik u hierbij (uitsluitend digitaal) twee documenten:
 1. De Nederlandse vertaling van het persbericht dat het PHA heeft gemaakt,
en dat een globale samenvatting van de uitspraak bevat.
 2. De volledige tekst van de uitspraak van het Arbitragetribunaal.
 Voorts zijn op de Internetsite van het Permanente Hof van Arbitrage (www.pca-cpa.org)
alle stukken («pleidooien») te downloaden die beide landen in
de loop van de arbitrageprocedure aan het Tribunaal hebben aangeboden.
 
 De uitspraak is omvangrijk en complex. Daarom zal het enige tijd vergen
voordat het kabinet er inhoudelijk op kan reageren: ik vertrouw op uw begrip
daarvoor.
 
 De Minister van Verkeer en Waterstaat,
 Karla Peijs
 
 Permanent Hof van Arbitrage – Persbericht
 (vertaald door het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken) 
 Arbitragetribunaal doet uitspraak inzake IJzeren Rijn
 Het Arbitragetribunaal, ingesteld teneinde te beslissen over een geschil
tussen het Koninkrijk België en het Koninkrijk der Nederlanden, heeft
vandaag uitspraak gedaan inzake de reactivering van de IJzeren Rijn, een spoorwegverbinding
tussen de haven van Antwerpen (in België) en het Rijnbekken in Duitsland,
via de Nederlandse provincies Noord-Brabant en Limburg.
 
 De IJzeren Rijn dateert uit de negentiende eeuw. De aanleg ervan werd
voltooid in 1879 en de spoorlijn was tot de Eerste Wereldoorlog voortdurend
in gebruik. De intensiteit van het gebruik varieerde vervolgens tot 1991,
toen het verkeer tussen België en Duitsland werd beëindigd. Het
voornemen van België het gebruik van de spoorlijn in beduidend intensievere
mate te hervatten, hetgeen herstel, aanpassing en modernisering (in de uitspraak
aangeduid als «reactivering») van het IJzeren Rijn-tracé
vergt, wordt als zodanig niet bestreden. Beide landen verschilden evenwel
van inzicht enerzijds over het recht van België tot vaststelling van
het reactiveringsplan en anderzijds het recht van Nederland daaraan de voorwaarden
te verbinden die op grond van het Nederlandse recht gelden voor een dergelijke
reactivering. De landen verschilden tevens van mening over de verdeling van
de kosten die ermee gemoeid zijn.
 
 De juridische oorsprong van de IJzeren Rijn is gebaseerd op het recht
van doortocht over Nederlands grondgebied dat aan België is verleend
op grond van het «Tractaat tussen het Koninkrijk der Nederlanden en
het Koninkrijk België betreffende de scheiding der wederzijdse grondgebieden»
gesloten in 1839 (het «Scheidingsverdrag van 1839»). Dit recht
van doortocht is vervolgens aangepast en verder uitgewerkt in verschillende
verdragen, gesloten in de negentiende eeuw, waaronder in het bijzonder het
verdrag van 1873 dat algemeen bekend is als het «IJzeren Rijn Verdrag».
Het Arbitragetribunaal werd verzocht dit verdrag alsmede andere verdragen
uit te leggen, alsmede de algemene beginselen van het internationale recht,
teneinde bepaalde door België en Nederland gezamenlijk voorgelegde vragen
te beantwoorden inzake het reactiveringsplan van België en de gevolgen
daarvan.
 
 Van de uitspraak, die bindend is voor de partijen en waartegen geen rechtsmiddelen
openstaan, behelzen de voornaamste conclusies van het Arbitragetribunaal het
volgende:
 
 • Artikel XII van het Scheidingsverdrag van 1839 blijft van toepassing
op de huidige situatie.
 
 Wat betreft het recht van België zijn reactiveringsplan vast te stellen
en het recht van Nederland daar voorwaarden aan te verbinden:
 
 • België heeft het recht specificaties voor het IJzeren Rijntracé
in Nederland vast te stellen die het mogelijk maken de verbinding tussen België
en Duitsland voort te zetten («functionaliteit»). België
en Nederland dienen evenwel overeenstemming te bereiken over de uit te voeren
werken teneinde de spoorlijn te reactiveren.
 
 • De Nederlandse wetgeving en de daarop gebaseerde beslissingsbevoegdheid
kunnen op dezelfde wijze worden toegepast op de reactivering van de IJzeren
Rijn als op andere spoorwegen op Nederlands grondgebied, mits
de toepassing van de Nederlandse wetgeving en van de daarop gebaseerde beslissingsbevoegdheid
niet resulteert in ontzegging van het recht van doortocht aan België
en evenmin de uitoefening van het recht van doortocht door België onredelijk
bemoeilijkt.
 
 • De Nederlandse wetgeving en de daarop gebaseerde beslissingsbevoegdheid
mogen evenmin eenzijdig worden toegepast teneinde een afwijking van de historische
route af te dwingen.
 
 Wat betreft de verdeling van de kosten:
 
 • De kosten van maatregelen tot bescherming van het milieu en andere
veiligheidsmaatregelen kunnen niet worden gescheiden van de overige kosten
die noodzakelijk zijn voor de reactivering van de IJzeren Rijn. Ook de kosten
en financiële risico's die verband houden met de uitoefening van het
recht van doortocht door België moeten stroken met de verdeling tussen
de Partijen inherent aan artikel XII van het Scheidingsverdrag van 1839, zoals
uitgelegd door het Arbitragetribunaal. De verplichting van België tot
financiering van investeringen is bijgevolg niet beperkt tot die welke noodzakelijk
zijn ten behoeve van de functionaliteit van de spoorweg.
 
 • Nederland dient niettemin eveneens bepaalde kosten en financiële
risico's te dragen.
 
 – Voor de delen van de IJzeren Rijn die door Nederlandse treinen
worden gebruikt, dient Nederland de kosten en financiële risico's te
dragen die gemoeid zouden zijn met de beoogde autonome ontwikkeling ten behoeve
van het Nederlandse goederenvervoer in 2020, indien de IJzeren Rijn niet zou
worden gereactiveerd, alsmede een bedrag dat correspondeert met bepaalde,
kwantificeerbare voordelen voor Nederland (anders dan uit autonome ontwikkeling)
die voortvloeien uit de reactivering. Er worden specifieke aanbevelingen gedaan
voor het instellen van een commissie van deskundigen ten behoeve van deze
kwantificering.
 
 – Mochten België en Nederland overeenkomen af te wijken van
de historische route in de regio Roermond, dan is Nederland verplicht de kosten
en risico's te dragen welke uitgaan boven het verschuldigde bedrag indien
de reactivering op de huidige locatie van de historische lijn zou plaatsvinden.
 
 – Gelet op hun handelingen in het verleden, dienen beide landen
in gelijke delen de kosten en financiële risico's te dragen die verband
houden met een eventuele tunnel die mogelijk dient te worden aangelegd op
het deel van de lijn dat door het nationaal park Meinweg loopt.
 Achtergrond
 De arbitrageprocedure is uitgevoerd overeenkomstig een verdrag inzake
arbitrage tussen België en Nederland, waarvan de bepalingen zijn overeengekomen
door middel van een diplomatieke notawisseling d.d. 22 en 23 juli 2003.
 
 Het Arbitragetribunaal dat is ingesteld teneinde het geschil te beslechten
bestaat uit Judge Rosalyn Higgins (voorzitter),
Professor Guy Schrans, Judge Bruno Simma, Professor
Alfred H.A. Soons en Judge Peter Tomka. Overeenkomstig
het arbitrageverdrag is het Arbitragetribunaal ingesteld onder
auspiciën van het Permanente Hof van Arbitrage, dat tevens fungeert als
griffie voor de arbitrage.
 
 Een afschrift van de uitspraak alsmede andere documenten die verband houden
met de arbitrage worden opgenomen op de website van het Permanente Hof van
Arbitrage (www.pca-cpa.org).
 
 DEN HAAG, 24 mei 2005
 
 
 
 Dit stuk ligt ter inzage op het centraal informatiepunt onder griffie
nr. 132442.20.