Leefvormen; Lijst van vragen en antwoorden met betrekking tot de notitie leefvormen in het familierecht
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22700, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

03-01-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

22700 nr. 6

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677787980818283848586
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22700Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 700Leefvormennr. 6LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 22 december 1995De vaste commissie voor Justitie1, heeft de
navolgende lijst van vragen opgesteld met betrekking tot de notitie leefvormen
in het familierecht (22 700, nr. 5).De regering heeft de vragen beantwoord bij brief van 5 december 1995.
De vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,V. A. M. van den BurgDe griffier voor dit verslag,Van Luyk 1Welke motieven heeft de regering om naast het huwelijk een ander
instituut in te stellen met zoveel mogelijk dezelfde rechtsgevolgen als het
huwelijk, ook voor personen die wel kunnen maar niet willen huwen?Waarom wordt hier een andere conclusie getrokken dan door de vorige
regering?Is het instellen van een extra instituut niet onnodig complicerend
en gaat dit feitelijk niet ten koste van de positie van het bestaande instituut
huwelijk? (blz. 1).Aan personen die wel kunnen, maar om wat voor reden ook niet willen huwen,
wordt de mogelijkheid geboden om zich te laten registreren. Het feit dat zij
kunnen huwen is naar mijn oordeel onvoldoende reden om de mogelijkheid van
registratie aan hen te onthouden. Door de registratie ook open te stellen
voor twee mensen van verschillend geslacht komt de gelijkwaardigheid van de
registratie ten opzichte van het huwelijk beter tot uitdrukking.De invoering van de registratie voor twee mensen van verschillend geslacht
is niet onnodig complicerend, omdat deze geldt als onderdeel van de registratie
die ook voor twee personen van hetzelfde geslacht wordt ingevoerd. Verder
zullen registratie en huwelijk elkaar uitsluiten, zodat in dat opzicht ook
geen complicaties zullen optreden. 2Hoeveel mensen leven in huwelijksverband met kinderen en hoe vaak
leeft men in feitelijk gezinsverband zonder huwelijk? (blz. 2).Uit de maandstatistiek bevolking van het CBS, 1995, nr. 4, blijkt dat
het aantal met elkaar gehuwde samenwonende paren met kinderen in 1994 2 011 000
bedroeg. Het aantal ongehuwd samenwonende paren zonder kinderen bedroeg in
1994 98 000. 3Waarop is de redenering gebaseerd dat de op het huwelijk gebaseerde
oriëntatie van het familierecht heeft plaatsgemaakt voor een op het familie-
en gezinsleven gerichte oriëntatie zoals die in de maatschappij voorkomt?
(blz. 2).Zoals bekend speelt sinds het Marckx-arrest het recht op eerbiediging
van het familie- en gezinsleven, neergelegd in artikel 8 EVRM, een belangrijke
rol in het familierecht. Het gaat hier om feitelijk familie- en gezinsleven
dat zowel uit het huwelijk kan voortvloeien als uit andere verhoudingen tussen
man en vrouw. Dit familie- en gezinsleven, zoals het feitelijk voorkomt, dient
door de staat geëerbiedigd te worden. Deze oriëntatie verschilt
aanmerkelijk van de enkel op het huwelijk gebaseerde oriëntatie.Een voorbeeld van de sterk op het huwelijk gebaseerde oriëntatie
is het onderscheid tussen wettige en onwettige kinderen, zoals de wet dat
nog steeds kent. Wettige kinderen zijn enkel de tijdens het huwelijk of binnen
306 dagen na de ontbinding daarvan geboren kinderen. Onwettige kinderen zijn
de buiten huwelijk geboren kinderen. In het nieuwe afstammingsrecht verdwijnt
deze terminologie. Daarvoor in de plaats treedt de term «familierechtelijke
betrekking». Deze kan zowel binnen als buiten huwelijk bestaan. 4Worden de voorstellen uit de notitie voorzien van een toets op deregulering,
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid?Welke effecten op de fraudebestrijding worden verwacht? (blz. 2). De voorstellen gedaan in de notitie zijn inmiddels geconcentreerd in wetsvoorstellen.Het voorstel tot invoering van een registratie (Kamerstukken II 1994/95,
23 761) betekent op zichzelf meer regulering. Omdat de regulering aansluit
bij die van het huwelijk, is er voor de vaststelling van de registratie een
formeel aanknopingspunt in de burgerlijke stand en daarvan afgeleid in de
gemeentelijke basisadministratie. Aangezien nadere eisen worden gesteld aan
degenen van buiten de Europese Unie die zich willen laten registreren, hoeft
voor een verschijnsel als «schijnregistraties» niet te worden
gevreesd. De uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de voorstellen is hiermee
gewaarborgd. Zij die zich laten registreren, maken hun samenleving kenbaar,
ook tegenover de overheid. Voor het toekennen van rechten en verplichtingen
behoeft in die gevallen niet meer afgegaan te worden op feitelijke gegevens
waaruit van een samenleving zou moeten blijken. Mogelijke fraude wordt hierdoor
in deze gevallen vermeden.Alle vaststellingen omtrent afstamming (inclusief adoptie), zoals die
in het afstammingsrecht nu al zijn geregeld en zoals die in de rechtspraak
zijn verfijnd, worden verwerkt in de registers van de burgerlijke stand. De
handhaving van het afstammingsrecht is daardoor duidelijk geregeld. De uitvoering
geschiedt hetzij rechtstreeks door de ambtenaar van de burgerlijke stand,
hetzij via rechterlijke beslissing die leidt tot een latere vermelding in
de registers van de burgerlijke stand. De burgerlijke stand is hiervoor goed
geëquipeerd. De nieuwe regeling van het afstammingsrecht is mede een
gevolg van ontwikkelingen in de rechtspraak. Veel meer regeling dan er thans
al is door rechtspraak is niet voorgenomen.De naamskeuze die in het naamrecht wordt geïntroduceerd is noodzakelijk
op grond van rechtspraak van de Hoge Raad (Kamerstukken II 1995/96, 22 408,
nrs. 11–13). Hoewel dit meer regulering oplevert, kan daaraan niet ontkomen
worden. Er is zorg voor gedragen dat uit de registers van de burgerlijke stand
blijkt welke de naam van een kind zal zijn. De handhaving behoeft hierdoor
geen problemen op te leveren. De uitvoering van de naamskeuze verloopt dan
ook in principe via de burgerlijke stand.De medevoogdij en gezamenlijke voogdij (Kamerstukken II 1993/94, 23 714,
nrs. 1–3) komen niet dan door rechterlijke beslissing tot stand. Deze
rechterlijke beslissingen worden aangetekend in het openbare voogdijregister.
Indien in het kader van de medevoogdij en gezamenlijke voogdij naamswijziging
wordt verzocht en verkregen, zal ook dit in een rechterlijke beslissing tot
uitdrukking worden gebracht. Daarvan wordt een latere vermelding aangebracht
in de registers van de burgerlijke stand. Beëindiging van de medevoogdij/gezamenlijke
voogdij geschiedt evenzeer via rechterlijke beslissing met opnieuw aantekening
in het voogdijregister, zodat voor een ieder deze gezagssituatie kenbaar is.Uitvoering en handhaving zijn door deze procedure op adequate wijze geregeld.De gezagsuitoefening door twee personen tezamen in het kader van medevoogdij/gezamenlijke
voogdij die is aangetekend in het voogdijregister kan in voorkomend geval
samen met andere gegevens aanknopingspunt bieden voor de constatering dat
samengeleefd wordt. Deze constatering kan voor de toepassing van een aantal
regelingen nodig zijn. Overigens is voor de uitoefening van deze vormen van
gezamenlijk gezag samenwoning/samenleving geen vereiste. 5Kan een volledig – schematisch – overzicht worden gegeven
van alle rechten en plichten die samenhangen met het huwelijk, en verder de
rechten en plichten die de regering beoogt toe te kennen aan de alternatieve
geregistreerde leefvormen? (blz. 2). Voor een overzicht van de in het privaatrecht aan het huwelijk verbonden
rechten en verplichtingen verwijs ik graag naar de paragrafen 4.1, 4.2 en
4.3 van deel 2 van het advies van de Commissie voor de toetsing van wetgevingsprojecten
inzake leefvormen van 20 december 1991. In deze paragrafen zijn de privaatrechtelijke
rechtsgevolgen die krachtens de wet aan een huwelijk zijn verbonden uiteengezet.
Daarbij is onderscheid gemaakt tussen bepalingen die betrekking hebben op
de relatie tussen de echtgenoten (par. 4.1), bepalingen met betrekking tot
de positie van kinderen (par. 4.2) en bepalingen met betrekking tot de sluiting
en ontbinding van het huwelijk (par. 4.3). In principe komen de gevolgen opgenomen
in de par. 4.1 en 4.3 ook toe aan de registratie. Uitzondering is gemaakt
voor het gevolg, voortvloeiende uit artikel 9, Boek 1 B.W., terwijl de scheiding
van tafel en bed en dus ook de ontbinding van de registratie na scheiding
van tafel en bed niet gelden voor de registratie. 6Welk aantal Nederlanders leeft in het gezinsverband van het huwelijk?
Hoe verhoudt dit aantal zich tot het aantal Nederlanders dat in niet van het
huwelijk te onderscheiden verbanden samen leeft? (blz. 2).Zie het antwoord op vraag 2. 7Welke zijn in het algemeen de eisen waaronder het buitenland bereid
is kinderen ter adoptie af te staan? (blz. 4).Aan Nederlandse paren wordt in het algemeen de eis gesteld dat zij een
aantal jaren gehuwd zijn. Verder geldt vaak als voorwaarde dat de adoptiefouders
een zekere leeftijd moeten hebben en dat er tussen het aspirant-adoptiefkind
en de aspirant-adoptiefouders een bepaald leeftijdsverschil bestaat. In het
algemeen zal ook een sociaal rapport, opgemaakt in het ontvangende land, meegezonden
moeten worden met de bescheiden waaruit van het huwelijk, de leeftijd etc.
van de adoptanten blijkt. 8Over welke aanwijzingen en/of standpunten van regeringen van adoptielanden
beschikt de regering waaruit een afwijzing van danwel een kritische opvatting
over de voorstellen in de nota betreffende adoptie zou blijken?Ziet de regering aanleiding in het eventuele bestaan van een afwijzing
danwel kritische opvatting om een gesprek aan te gaan met betrokken regering
(conform de handelwijze van de regering inzake drugs en euthanasie)? (blz.
4).De voorstellen in de notitie leefvormen van het familierecht beogen, voor
zover het betreft de adoptie van buitenlandse pleegkinderen, rekening te houden
met opvattingen die in de landen waarvandaan deze kinderen komen, omtrent
de verzorging en opvoeding van kinderen door twee personen beheersen. Ik heb
dan op dit moment ook geen aanwijzingen dat de voorstellen in de notitie in
het buitenland op afwijzing zouden stuiten dan wel kritisch zouden worden
gejegend. Deze voorstellen houden in dat de Wet opneming buitenlandse pleegkinderen
niet zou worden gewijzigd en dat voor adoptie van kinderen in Nederland de
eenpersoonsadoptie en de adoptie door twee niet met elkaar gehuwde personen
van verschillend geslacht naast de al bestaande adoptie door gehuwden zou
worden ingevoerd.Omdat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat de voorstellen ten aanzien
van adoptie tot afwijzing dan wel een kritische houding in het buitenland
zou leiden, is er geen aanleiding een gesprek met de betrokken regeringen
aan te gaan. 9Waarom is het opmerkelijk, dat in de ons omringende landen naast
éénpersoonsadoptie alleen de adoptie door een echtpaar mogelijk
is?Kan dit te maken hebben met het feit dat in tal van culturen wordt
onderkend dat de zorg voor kinderen het best past in een stabiele huwelijksrelatie?
(blz. 4).Het feit dat de ons omringende landen naast eenpersoonsadoptie alleen
de adoptie door een echtpaar kennen is opmerkelijk genoemd, omdat deze landen
de adoptie door twee ongehuwd samenlevenden van verschillend geslacht tesamen
niet kennen. Of dat te maken heeft met het idee dat de zorg voor kinderen
het best past in een stabiele huwelijksrelatie, weet ik niet. Het feit dat
al deze landen ook de eenpersoonsadoptie kennen, wijst daarop niet direct. 10Welke eisen hanteren landen die kinderen ter adoptie afstaan aan
Nederlandse paren?Uit welke «verre landen» komen de kinderen die in Nederland
worden geadopteerd? (blz. 4).Zie voor het antwoord op de eerste vraag hierboven het antwoord op vraag
7.In 1994 zijn in totaal 594 buitenlandse pleegkinderen opgenomen in Nederlandse
gezinnen. 125 van deze kinderen kwamen uit Colombia, 75 kinderen uit China,
73 kinderen uit Sri Lanka, 67 kinderen uit Brazilië, 51 kinderen uit
India, en 40 kinderen uit Ethiopië. De aantallen kinderen uit andere
landen (zoals bij voorbeeld Haïti en Polen) lagen beneden de 40. 11Zijn er onderzoeksgegevens die de stabiliteit van huwelijkse relaties
vergelijkbaar maken met die van niet huwelijkse samenleefrelaties? (blz. 4).Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de kans op relatie-ontbinding voor
de samenwonenden, gecorrigeerd voor de leeftijdsfase en de periode in de tijd,
substantieel groter is dan voor gehuwden.De onderstaande cijfers zijn ontleend aan D. Manting, Meer scheidingen
dan echtscheidingen, Maandstatistiek Bevolking, CBS, jrg 42 1994, nr. 4, blz.
6 e.v. PeriodeLeeftijd
aanvang relatiePercentage scheidingen binnen   1 jaar2 jaar3 jaar8 jaar  20–24
jaar    1970–1974gehuwden0% 1 14  samenwonen8%121726 1975–1979gehuwden1%2 3 9  samenwonen3% 71326 1980–1984gehuwden0%1 2 7  samenwonen4% 81425 1985–1989gehuwden0%2 4  samenwonen4% 812        25–29 jaar    1980–1984gehuwden0%1 110  samenwonen5% 91224 1985–1989gehuwden0%4 4  samenwonen5%1112 Het verschil in stabiliteit heeft vooral te maken met het waardepatroon
van de betrokkenen. Meer en meer mensen gaan samenwonen (degenen die direct
uit huis trouwen zijn een steeds meer «specifieke» minderheid)
en juist zij hebben een houding dat het «normaal» is dat een relatie
beëindigd kan worden. Samenwoners hebben, als ze gaan huwen, dan ook
niet een meer stabiele relatie dan men op grond van een «leer-effect»
zou verwachten. Integendeel, ze breken eerder. Juist degenen die direct trouwen
blijven langer bijeen. 12Bestaat er een wachtlijst voor adoptie van Nederlandse kinderen?Bestaat er een wachtlijst voor buitenlandse pleegkinderen ter adoptie
in Nederland? (blz. 4).Er bestaat geen aparte wachtlijst voor adoptie van Nederlandse kinderen.
Wel bestaat er een wachtlijst van aspirant-adoptiefouders die een buitenlands
pleegkind willen adopteren. Indien een Nederlands kind voor adoptie beschikbaar
is, wordt uit die wachtlijst «geput». De lengte van de wachttijd
voor aspirant-adoptiefouders, die op deze wachtlijst staan, is van een aantal
omstandigheden afhankelijk, zoals het land dat de voorkeur heeft van de aspirant-adoptiefouders,
de leeftijd of het geslacht van het kind, en de leeftijd van de aspirant-adoptiefouders. 13Is uit onderzoeken bekend wat in de samenleving de standpunten met
betrekking tot homo-huwelijken zijn? (blz. 5).Er is in opdracht van de Gay-krant dit jaar een meningspeiling gedaan.
Daaruit zou blijken dat een grote minderheid van de Nederlandse bevolking
geen bezwaar zou hebben tegen trouwen door twee personen van hetzelfde geslacht.Onder auspiciën van de Nederlandse Gezinsraad zijn de opvattingen
over gezinsontwikkelingen onderzocht. De vraag «Zouden paren van gelijk
geslacht ook voor de wet moeten kunnen trouwen» werd in dat onderzoek
door 69% van de betrokkenen bevestigend beantwoord.Het verschil in percentage zou eventueel verklaard kunnen worden uit een
verschil in de samenstelling van de groepen geënqueteerden.Ik ben overigens van mening dat deze uitkomsten weinig zeggend zijn bij
gebrek aan verband dat wordt gelegd met de uit het standpunt voortvloeiende
gevolgen. 14Is de regering van mening dat handhaving van de heteroseksuele exclusiviteit
van het huwelijk de toetsing aan de Grondwet en verdragen (nog steeds) kan
doorstaan? (blz. 5). Ja, ik verwijs voor dit standpunt graag naar de beslissing van de Hoge
Raad van 19 oktober 1990, NJ 1992, 129. In die beslissing overwoog de Hoge
Raad dat artikel 1 van de Grondwet, zoals dat sinds 1983 geldt, geen verandering
brengt in de lezing en onmiskenbare strekking van de wet dat het huwelijk
een verbintenis is tussen man en vrouw. De Hoge Raad concludeert evenmin tot
strijd met de artikelen 8, 12 en 14 EVRM en de artikelen 2, 23 en 26 IVBP.De Hoge Raad voegt daaraan toe de overweging dat het onvoldoende gerechtvaardigd
kan zijn een bepaald rechtsgevolg wel te verbinden aan het huwelijk, maar
niet aan het duurzaam samenleven van twee personen van hetzelfde geslacht.
Door middel van de invoering van de registratie voor onder andere twee personen
van hetzelfde geslacht, waaraan de meeste gevolgen van het huwelijk worden
verbonden, wordt ervoor gezorgd dat ten opzichte van twee samenlevende personen
van hetzelfde geslacht geen ongelijke behandeling hoeft te worden geconstateerd,
waarvoor geen goede rechtvaardiging bestaat. 15Kan een inventarisatie worden gemaakt van de te verwachten juridische
problemen, die – zoals in de nota wordt gesteld – in het internationale
verkeer zouden optreden als (alleen) Nederland het huwelijk zou openstellen
voor twee personen van dezelfde kunne?En bij geregistreerd partnerschap?Kan hierbij onderscheid worden gemaakt tussen internationaal- en
Europeesrechtelijke barrières én conflictrechtelijke problemen?Zijn er internationaal- of Europeesrechtelijke verplichtingen die
Nederland zou schenden bij openstelling van het huwelijk?Zijn er naar het oordeel van de regering andere argumenten tegen
het openstellen van het huwelijk voor personen van dezelfde kunne dan de te
verwachten juridische problemen die in het internationale verkeer zouden optreden
als in Nederland het huwelijk zou worden open gesteld voor twee personen van
dezelfde kunne? (blz. 5).Aan het «huwelijk» komt overal ter wereld een betekenis toe
die in ieder geval twee elementen bevat: (1) een verbintenis (2) tussen een
man en een vrouw. In deze betekenis wordt het begrip huwelijk gebruikt niet
alleen in de zowel internationale als nationale regelgeving, maar ook in het
spraakgebruik.Nergens ter wereld bestaat het huwelijk van twee personen van hetzelfde
geslacht. Wel zijn er tendensen om verschillende leefvormen te reglementeren
of daaraan rechtsgevolgen te verbinden (zie onder andere het artikel van Prof.
Dr. Bea Verschraegen, «Huwelijk» tussen personen van hetzelfde
geslacht in rechtsvergelijkend perspectief, Tijdschrift voor Familie- en jeugdrecht,
1995–10, blz. 229–231).Als in Nederland aan het huwelijk een principieel andere betekenis zou
worden toegekend dan overal elders ter wereld, omdat het niet langer een verbintenis
van een man en een vrouw behoeft te betreffen, zouden ten aanzien
van de toepassing van het internationale recht vragen rijzen. Ik noem als
voorbeeld het recht om te huwen en een gezin te stichten als bedoeld in artikel
12 EVRM. Heeft de internationale jurisprudentie hierover door de verandering
van inhoud van het begrip huwelijk in Nederland nu ook betrekking op de verbintenis
tussen twee mannen of twee vrouwen die in Nederland huwelijk heet? Geldt dit
dan alleen voor Nederland of ook voor andere landen waar betrokkenen een beroep
zouden doen op de bescherming van een verdragsartikel?Moeten met andere woorden de rechten en verplichtingen die uit internationale
regels voor gehuwden voortvloeien ook toekomen aan hen die door de verruiming
van de betekenis van huwelijk in Nederland als gehuwd worden aangemerkt? Ook in het internationaal privaatrecht zou de vraag rijzen of het bedoelde
huwelijk op één lijn kan worden gesteld met het huidige burgerlijk
huwelijk. Zo kan men zich afvragen of de conflictenregels ter zake van de
voltrekking van huwelijken, zoals neergelegd in het Haagse Verdrag van 14
maart 1978 inzake de voltrekking en de rekening van de geldigheid van huwelijken
(Trb. 1987, 137), en zoals voor Nederland uitgewerkt in de Wet conflictenrecht
huwelijken (Stb. 1989, 392) zich zouden lenen voor toepassing op huwelijken
tussen personen van hetzelfde geslacht. Verder rijst de vraag naar de erkenning
in het buitenland van een conform deze conflictenregels tot stand gekomen
huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht.Uit artikel 14 van het verdrag volgt dat een staat die partij is bij het
verdrag, kan weigeren een zodanig huwelijk te erkennen wegens strijd met de
openbare orde. Het is niet onwaarschijnlijk dat niet alleen in een verdragsstaat,
maar ook in een niet-verdragsstaat de erkenning van een dergelijk huwelijk
op de openbare orde afstuit. De niet-erkenning kan voor betrokkenen verstrekkende
consequenties hebben op allerlei terrein. Men denke aan het geval van in Nederland
gehuwde personen van hetzelfde geslacht, van wie één in verband
met zijn werk gedurende enige tijd in een ander land (buiten de EU) moet verblijven.
In dat geval is het niet denkbeeldig dat de andere partner niet als zijn echtgenoot
in dat land wordt toegelaten. Ontstaat in een dergelijk geval tijdens verblijf
in het buitenland een rechtsstrijd, dan bestaat de kans dat de partners, ook
wat hun vermogensrechtelijke betrekkingen betreft, als ongehuwd worden aangemerkt.
Wordt hun huwelijk in het land van verblijf niet erkend, dan zal een echtscheiding
tussen hen daar niet kunnen worden uitgesproken. Komt de ene partner tijdens
verblijf in het buitenland te overlijden, dan is onzeker of de ander, wat
zijn gerechtigdheid tot de nalatenschap betreft, als langstlevende echtgenoot
wordt beschouwd. Een laatste voorbeeld: indien een van de in Nederland gehuwde
partners van hetzelfde geslacht tijdens vakantie in het buitenland een ongeluk
krijgt, is het de vraag of de ander als echtgenoot wordt betrokken bij beslissingen
over de behandeling van de patiënt die hierover zelf geen beslissingen
kan nemen. Het is zeker voorstelbaar dat voor die beslissingen contact wordt
gezocht met familieleden van de patiënt in Nederland.In algemene zin kan worden opgemerkt dat internationaal- en Europeesrechtelijk
bij verandering van de betekenis van het huwelijk de vraag geldt of de rechten
en verplichtingen die voor gehuwden uit internationale regels voortvloeien,
ook behoren toe te komen aan gehuwden van hetzelfde geslacht in Nederland.
Om welke rechten en verplichtingen de uit het internationale publiekrecht
voortvloeien het in concreto gaat, bestaat op dit moment geen overzicht.Wat het internationaal privaatrecht betreft, is in algemene zin de vraag
of het huwelijk van twee personen van hetzelfde geslacht wegens strijd met
de internationaal privaatrechtelijke openbare orde in het land waar erkenning
nodig is, die erkenning ook zal krijgen. Een dergelijke erkenning kan op allerlei
zeer uiteenlopende terreinen van privaatrecht nodig zijn.In het algemeen zal er geen schending van internationaal- of europeesrechtelijke
verplichtingen zijn, als in Nederland aan het huwelijk een andere dan gebruikelijke
betekenis wordt toegekend. Wel treedt het probleem op of en zo ja, in hoeverre
die veranderde betekenis zal doorwerken ten aanzien van de verdragsbepalingen.
Zie echter ook het antwoord op vraag 25.Het is niet ongerechtvaardigd te veronderstellen dat dezelfde problemen
internationaalrechtelijk niet in dezelfde mate zullen optreden bij een registratie.
Reden daarvoor is dat er internationaal duidelijke tendensen zijn om met andere
leefvormen dan het huwelijk rekening te houden door aan het gebleken bestaan
van die leefvormen gevolgen te verbinden. Soms moet daarvoor aan bepaalde
voorwaarden worden voldaan. Registratie past in deze tendensen en zal om die
reden eerder op juridische acceptatie kunnen rekenen dan een huwelijk
van twee personen van dezelfde kunne. Daarenboven bestaat de registratie al
in enkele landen.Het is de vraag of de openstelling van het huwelijk internationaal op
enige acceptatie zal kunnen rekenen. Afwijzing zal zich vaak vertalen in juridische
barrières die opgeworpen worden, maar daaraan kan een afkeer van een
dergelijke ontwikkeling ten grondslag liggen. 16Waarom acht de regering adoptie door twee homosexuele mannen of twee
lesbische vrouwen niet in het belang van het kind? Van belang voor het kind
is toch de invulling van begrippen als «nestwarmte», veiligheid
en geborgenheid? (blz. 5).Zoals in reactie op het citaat uit de column van mevrouw Kohnstamm is
opgemerkt (vraag 86), kan de wet geen nestwarmte, veiligheid en geborgenheid
garanderen, ook niet door adoptie. Adoptie is dan ook geen juridische invulling
van deze begrippen.Daarbij komt dat naast een goede sociale omgeving ook de verwantschap
die er zou kunnen zijn, een belangrijke rol kan spelen. Die verwantschap kan
er per definitie niet zijn als het gaat om de adoptie door twee personen van
hetzelfde geslacht. Van hen beiden kan een kind niet afstammen.Twee personen van hetzelfde geslacht die een kind «nestwarmte»,
veiligheid en geborgenheid bieden, hebben zorg en verantwoordelijkheid voor
dat kind op zich genomen. Het is terecht dat die zorg en verantwoordelijkheid
juridisch erkenning krijgen. Dat wordt voorgesteld in de notitie. Daartoe
dient de medevoogdij en gezamenlijke voogdij en de andere invulling die daaraan
wordt gegeven. Een voorziening als adoptie strekt in dit opzicht eigenlijk
verder dan nodig is. 17Zal de regering voorstellen voorleggen tot intrekking van toekenning
van rechtsgevolgen aan het samenlevingscontract anders dan de afspraken tussen
partners neergelegd in het samenlevingscontract? (blz. 5).Neen, daartoe worden geen voorstellen voorbereid. De in te voeren registratie
van een samenleving staat naast de regels met betrekking tot ongehuwd samenlevenden
die er al zijn. Niet alle ongehuwd samenlevenden zullen zich laten registreren.
In het recht zal met deze groep niet met elkaar gehuwde en niet met elkaar
geregistreerde samenlevenden rekening gehouden (moeten) blijven worden.Voor alle duidelijkheid: een samenlevingscontract betekent geen registratie.
Het samenlevingscontract heeft in beginsel alleen gevolgen in de onderlinge
relatie tussen degene die het contract zijn aangegaan. In sommige regelingen
(in het bijzonder waar het de rechtspositie van ambtenaren betreft) wordt
een samenlevingscontract als exclusief bewijsmiddel voor het bestaan van een
samenleving van twee personen gebruikt. Vervolgens kunnen bepaalde gevolgen
ingeroepen worden. 18Welke overwegingen liggen ten grondslag aan het standpunt, dat door
middel van registratie van de onderlinge verhouding van twee personen van
dezelfde kunne, nagenoeg alle aan het huwelijk verbonden rechtsgevolgen optreden?Waarom is niet gekozen voor een registratievorm waarin alleen de
onderlinge zorgplicht wordt vastgelegd terwijl familierechtelijke rechtsgevolgen
exclusief zijn verbonden aan het huwelijk? (blz. 5). Een regeling bij wet van alleen de onderlinge zorgplicht als gevolg verbonden
aan een openbare registratie, lijkt op het eerste gezicht overbodig. Betrokkenen
kunnen hun onderlinge verhouding in een samenlevingscontract regelen. Daarvoor
is een registratie niet nodig. Juist het feit dat de registratie wordt opgenomen
in en openbaar register duidt erop dat ook voor derden aan de registratie
gevolgen zijn verbonden. Daarm moet de registratie voor hen kenbaar zijn.Uit een oogpunt van gelijke behandeling van twee personen van verschillend
geslacht die kunnen huwen en van twee personen van hetzelfde geslacht die
dat niet kunnen, worden aan de registratie zoveel mogelijk de gevolgen verbonden
die ook aan het huwelijk zijn verbonden. Uitzondering daarop vormen de gevolgen
met betrekking tot kinderen. Het gaat niet alleen om de gevolgen die liggen
op het terrein van het familierecht, maar ook die op het terrein van het overig
privaatrecht en op het terrein van het publiekrecht. 19Kan (gemotiveerd) een inschatting worden gegeven wat eerder op erkenning
van andere landen kan rekenen: een homo-huwelijk of een regeling van geregistreerd
partnerschap? (blz. 5).Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik graag naar de eennalaatste
en laatste alinea van het antwoord op vraag 15. 20In welke opzichten heeft registratie rechtskracht tegenover derden?In welke opzichten verschilt de registratie wat de rechtsgevolgen
betreft van een notarieel samenlevingscontract? (blz. 5).De registratie heeft op dezelfde wijze rechtskracht tegenover derden als
het huwelijk. Zo kan de overheid bij het toekennen van en bepalen van de omvang
van een uitkering in geval van registratie de norm toepassen die ook voor
gehuwden geldt. Zo kunnen crediteuren van een van beide geregistreerden ervan
uitgaan dat de schulden op de gemeenschappelijke boedel kunnen worden verhaald,
tenzij er analoog aan huwelijkse voorwaarden dergelijke voorwaarden voorafgaande
aan de registratie zijn gemaakt en bekend gemaakt zijn.Een samenlevingscontract (al dan niet notarieel) regelt enkel de betrekkingen
tussen de samenlevenden onderling. Het contract heeft op zichzlf geen werking
tegenover derden. Het contract kan vanzelfsprekend in onderling overleg ieder
gewenst moment beëindigd worden, terwijl daaraan ook op ieder gewenst
moment een andere inhoud gegeven kan worden.In sommige regelingen wordt als bewijs van een samenleving van twee personen
een notarieel samenlevingscontract geëist (zie hierboven het antwoord
op vraag 17). 21De regering geeft aan dat er in theorie drie mogelijkheden zijn om
effectief familie- en gezinsleven van niet-biologische ouders adequate bescherming
te verschaffen. Gaat de regering hiermee niet voorbij aan een vierde mogelijkheid,
namelijk het ontkoppelen van afstammingsrecht en juridisch ouderschap, met
invoering van de rechtshandeling «aanvaarding van het ouderschap»?
(blz. 6/7).Het voorstel tot ontkoppeling van afstammingsrecht en juridisch ouderschap,
met invoering van de rechtshandeling «aanvaarding van het ouderschap»,
dat de Nederlandse Gezinsraad heeft gedaan in 1992, komt neer op het loslaten
van de aansluiting bij de natuurlijke afstamming en als ouder te doen gelden
degene die feitelijk het kind verzorgt en opvoedt. In de samenvatting
op pagina 6 van de notitie staat dit onder a opgenomen. 22Wat heeft de regering ertoe gebracht de suggestie van de Raad voor
het Jeugdbeleid en de Gezinsraad inzake het ontkoppelen van afstammingsrecht
en juridisch ouderschap, met invoering van de rechtshandeling «aanvaarding
van het ouderschap» niet over te nemen? (blz. 7).Vooraf zij opgemerkt dat de Raad voor het Jeugdbeleid niet heeft voorgesteld
dat er in het afstammingsrecht een ontkoppeling van afstamming en ouderschap
zou plaatsvinden. Deze raad heeft dan ook niet gepleit voor invoering van
een vorm van «aanvaarding van het ouderschap». De Raad voor het
Jeugdbeleid heeft ervoor gepleit het afstammingsrecht zo te laten als het
is. Daarnaast pleit de raad ervoor om vanuit het recht van het kind op ouders,
die opvoedingsverantwoordelijkheid voor hun rekening nemen, het feitelijk
(sociaal) ouderschap een eigen plaats in het recht te geven.Afstammingsrelaties worden met andere woorden niet gewijzigd door de toekenning
in het recht van gevolgen aan feitelijk ouderschap.Dit is ook de weg die grotendeels in de notitie gevolgd is: aan feitelijk
ouderschap wordt door middel van medegezag en medevoogdij in het belang van
het kind inhoud gegeven. Het afstammingsrecht wordt evenwel onverlet gelaten.Uit de reactie van de Raad voor het Jeugdbeleid op de notitie blijkt dat
deze raad dit zelf ook op deze wijze ziet. De Raad is immers blij dat de voorstellen
die zij zelf in het verleden hebben gedaan voor een groot deel worden overgenomen.
Alleen op het punt van de adoptie in Nederland zijn er verschillen van opvatting.
De Raad voor het Jeugdbeleid is ten aanzien van de adoptie nog veel terughoudender
dan ik ben. Eigenlijk wil de Raad voor het Jeugdbeleid de adoptie, zoals deze
thans in de wet geregeld is, afschaffen.Wat de Nederlandse Gezinsraad betreft wijs ik erop dat deze in zijn commentaar
van 6 november 1995 op de notitie aangeeft in het algemeen ingenomen te zijn
met de notitie Leefvormen in het familierecht. Deze raad verwijst in zijn
commentaar niet naar zijn voorstel uit 1992 om afstamming en ouderschap los
te koppelen en een vorm van aanvaarding van het ouderschap te introduceren.
Integendeel, de raad merkt bij de opmerkingen over adoptie op dat de afstamming
zoveel mogelijk de biologische en genetische verhouding tussen ouders en kinderen
zou moeten weergeven. In deze betekenis, zo vervolgt de raad, is afstamming
niet mogelijk van personen van gelijk geslacht. De raad ondersteunt ook het
voorstel om de medevoogdij volledig vergelijkbaar te maken met gezamenlijk
ouderlijk gezag en om daaraan verdere gevolgen toe te kennen.Dan nu het antwoord op de vraag. Ordenend principe in het familierecht
is de afstamming. Voor de ordening in het familierecht wordt aangesloten bij
de natuur, het bestaan van bloedverwantschap. Daarmee wordt aansluiting gezocht
bij de werkelijkheid of wat op die werkelijkheid kan lijken. Adoptie is immers
«gemaakte» afstamming, maar blijft afstamming die er ook in werkelijkheid
zou kunnen zijn geweest. Ontkoppeling van afstamming en juridisch ouderschap
impliceert dan ook dat het afstammingsrecht en het adoptierecht constructies
worden die los staan van de werkelijkheid. Deze worden met andere woorden
«lege structuren». 23Is het onderhavige voorstel niet strijdig met artikel 16, lid d,
van het VN-Vrouwenverdrag aangezien het onmogelijk blijft voor een sociale (verzorgende) moeder als partner van de moeder van een kind, om juridisch
ouder te worden van dat kind, terwijl de sociale (verzorgende) vader als partner
van de moeder het kind wel kan erkennen en dus wel juridisch ouder kan worden?Is het onderhavige voorstel niet strijdig met artikel 16, lid c en
f, sub c, omdat de sociale (verzorgende) moeder ook niet haar kind kan wettigen
door een huwelijk en adoptie? (blz. 7/8).Voor de goede orde geeft ik eerst artikel 16, eerste lid, aanhef en sub
c, d en f weer:«De Staten die partij zijn bij het Verdrag, nemen alle passende
maatregelen om discriminatie jegens de vrouw in alle aangelegenheden betreffende
het huwelijk en familiebetrekkingen uit te bannen, en verzekeren in het bijzonder,
op basis van gelijkheid van de man en de vrouw:(...)c. dezelfde rechten en verantwoordelijkheden als ouder tijdens het huwelijk
en bij de ontbinding ervan;d. dezelfde rechten en verantwoordelijkheden als ouder, ongeacht de huwelijkse
staat, in aangelegenheden met betrekking tot hun kinderen; in alle gevallen
staat het belang van het kind voorop;(...)f. dezelfde rechten en verantwoordelijkheden met betrekking tot gezag
over en de adoptie van kinderen, of soortgelijke instellingen waar deze begrippen
in de nationale wet bestaan; in alle gevallen staat het belang van het kind
voorop;(...)Voor de uitleg van Verdragen is het Weens verdrag inzake het verdragenrecht
van belang. Uit artikel 31 van dat verdrag blijkt dat, afgezien van de termen
van het Verdrag, geplaatst in hun context en in het licht van voorwerp en
doel, ook gekeken moet worden naar de kennelijke bedoeling die alle partijen
gehad hebben bij de opstelling of ondertekening ervan of naar de betekenis
die er in internationaal verband in de praktijk aan gegeven is.In de Travaux Préparatoires bij het verdrag wordt met geen woord
gerept over de situaties waarop in de vraag wordt gedoeld. Dat is niet onbegrijpelijk.
Zodra de debatten gingen over rechten van ongehuwden ten opzichte van (hun)
kinderen, bleken de meningen steeds zeer verdeeld. Dat het bij de opstelling
van het verdrag niet de bedoeling is geweest over een mondiaal zeer controversieel
onderwerp als relaties tussen personen van hetzelfde geslacht iets te regelen,
lijdt geen twijfel.Ook de praktijk in de internationale gemeenschap wijst geenszins op een
zodanige interpretatie van het verdrag.Wat de tekst van het verdrag zelf betreft: uit de aanhef van artikel 16
blijkt dat het gaat omgelijke behandeling van men en vrouw in een
al dan niet huwelijkse relatie ten aanzien van de rechten en verplichtingen
in die relatie en ten aanzien van hun kinderen. Artikel 16 ziet met andere
woorden niet op een geheel ander geval van twee vrouwen die gezamenlijk een
kind opvoeden en van wie van beiden de moeder is van het kind. Het ziet ook
niet op «ongelijke behandeling» van de man die het kind heeft
verwekt ten opzichte van de vrouw die een kind mede verzorgt en opvoedt.Ten slotte, artikel 16, eerste lid, onder c, heeft betrekking op het huwelijk.
Evenals dat onder het EVRM en het Bupo-verdrag het geval is, wordt het huwelijk
opgevat als een duurzame verbintenis tussen man en vrouw. De situaties waarop
in de vraag wordt gedoeld, vallen hieronder niet. 24Welke argumenten gebruikte de Hoge Raad om niet tot de gelijkstelling
met ouders over te gaan? (blz. 8).De Hoge Raad heeft in de beslissingen waarnaar bij de desbetreffende passage
in de notitie werd verwezen (HR 24 februari 1989, NJ 1989, 741 en 742) geoordeeld
dat de eis van het bestaan in een familierechtelijke rechtsbetrekking tot
een kind voor het verkrijgen van de gezamenlijke ouderlijke macht niet onverenigbaar
is met de artikelen 8 j° 14 EVRM. Deze eis rechtvaardigt enerzijds de
verwachting dat de relatie met de beide ouders, ook al zijn zij niet gehuwd,
duurzaam zal zijn. Anderzijds waarborgt deze eis dat het hier gaat om gevallen
van ouderschap die voldoende scherp omlijnd kunnen worden om deze uit een
oogpunt van over het kind uit te oefenen gezag in de voormelde omstandigheden
met het ouderschap van gehuwden gelijk te kunnen stellen zonder dat de rechtszekerheid
in het gedrang komt. 25Zou de wettelijke mogelijkheid tot het aanvaarden van ouderschap
dat níet gekoppeld is aan de natuurlijke afstamming strijdigheid opleveren
met het EVRM, de artikelen 8 j° 14? (blz. 8).Een verdragsstaat kan in het bieden van bescherming aan feitelijk familie-
en gezinsleven, zoals ook wordt voorgesteld in de notitie leefvormen in het
familierecht, verder gaan dan het verdrag eist. Dat leidt niet tot strijd
met het verdrag.Introductie van aanvaarding van het ouderschap zonder dat er een koppeling
is met de natuurlijke afstamming, hoeft daarom niet in alle opzichten strijd
met het EVRM op te leveren.Van belang is evenwel te constateren dat het doorbreken van de band met
de natuurlijke afstamming niet aansluit bij de opvattingen over de betekenis
van het recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven, zoals die door
het Europese Hof voor de rechten van de mens ontwikkeld zijn. Strijd met de
opvattingen van het Europese Hof voor de rechten van de mens treedt daarom
bij voorbeeld op als de ontkoppeling van natuurlijke afstamming en ouderschap
ertoe zou leiden dat een moeder het ouderschap zou moeten aanvaarden. Inhet
Marckx-arrest werd dat als een ontoelaatbare inmenging door de staat in het
familie- en gezinsleven van moeder en kind beschouwd. 26Betekent de indiening van deze nota dat de regering de twee-relatie
tot uitgangspunt voor beleid blijft nemen, of is de regering ook van zins
de positie van de alleenwonende in ogenschouw te nemen? (blz. 9–12).Het antwoord op deze vraag geef ik in het licht van het beleidsterrein
van de notitie, het personen- en familierecht. Er is dan geen tegenstelling
tussen «alleen de twee-relatie» als uitgangspunt voor beleid enerzijds
en «de positie van de alleenstaande» anderzijds.Een alleenstaande die een kind verzorgt en opvoedt, kan met dezelfde rechten
en plichten ten aanzien van dat kind worden of zijn bekleed als twee personen
tezamen. De alleenstaande ouder heeft in familierechtelijk opzicht dezelfde
rechten en plichten als twee ouders tezamen. De alleenstaande die geen ouder
is, kan eventueel voogd worden over het kind en – als de voorstellen
in de notitie geaccepteerd worden – onder voorwaarden ook het kind adopteren. 27Heeft de regering een nadere onderbouwing voorhanden van het standpunt
geformuleerd onder paragraaf 5, onderdeel a met betrekking tot
het maatschappelijk draagvlak; betrekt de regering ook de inmiddels verschenen
meningspeilingen van de Gezinsraad, de Gaykrant en het NIPO bij de nadere
standpuntbepaling? (blz. 9).De op blz. 9 van de notitie geponeerde stelling is een reactie op de stelling
van de Emancipatieraad dat het maatschappelijk draagvlak onvoldoende is geworden
om de aansluiting van het afstammingsrecht bij de natuurlijke afstamming te
behouden. Op deze stelling zijn de voorstellen van de Emancipatieraad gebaseerd.
In het licht van die voorstellen heb ik een reactie gegeven op de stelling.De meningspeilingen die zijn gedaan en waarin gevraagd wordt naar een
mening over het «homohuwelijk» en over «homo-adoptie»
zeggen in dit opzicht niet zoveel. De Emancipatieraad stelt immers voor om
de band tussen afstamming en biologie te verbreken. Strikt genomen heeft dat
tot gevolg dat de vrouw die het kind baart, niet meer geldt als de moeder
van het kind, want moeder kan iedere vrouw zijn die het ouderschap over het
kind aanvaardt. De man die het kind heeft verwekt, zal ook nimmer meer gelden
als de vader van het kind, want dat is iedere man die het ouderschap over
het kind aanvaardt.Uit een meningspeiling over het homohuwelijk of de homo-adoptie –
afgezien van de vraag welke waarde daaraan op zichzelf zou moeten worden toegekend –
kan immers niet worden afgeleid dat bij voorbeeld in Nederland de opvatting
zou heersen dat moederschap slechts een biologisch relevant gegeven is, maar
dat voor het recht alleen diegene als moeder geldt die het ouderschap heeft
aanvaard. 28Zijn er landen die adoptie door homoparen in hun wetgeving of praktisch
geregeld hebben? (blz. 9).Voor zover bekend zijn er – behoudens, naar verluidt, een van de
Canadese staten – geen landen die adoptie door homoparen geregeld hebben. 29Uit welke landen worden door die landen, die éénouderadoptie
kennen, kinderen geadopteerd? (blz. 9).Op deze vraag moet ik het antwoord schuldig blijven. 30Welke landen in Europa/Noord Amerika kennen in hun wetgeving de éénouderadoptie?
(blz. 9).Zoals in de notitie aangeduid kennen in ieder geval Duitsland, België
en Frankrijk alsmede Denemarken, Noorwegen en Zweden de eenpersoonsadoptie.Ook Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk, Italië, Spanje en het Verenigd
Koninkrijk kennen de eenpersoonsadoptie. In alle genoemde landen, met uitzondering
van Spanje, kunnen twee personen tezamen slechts dan een kind adopteren wanneer
zij gehuwd zijn. In Spanje kunnen ook twee ongehuwden die samenleven als waren
zij getrouwd samen een kind adopteren.Voor zover in de verschillende staten van de Verenigde Staten het adoptierecht
wettelijk geregeld is, kent een meerderheid naast de adoptie door een echtpaar
de adoptie door één ongehuwde volwassene. Of twee ongehuwde
personen (van verschillend geslacht) tezamen een kind kunnen adopteren, is
onzeker. In een paar staten is dit op grond van jurisprudentierecht toegestaan.
Dit betreft dan de adoptie van het kind van de partner. 31Hebben de landen die éénouderadoptie in hun wetgeving
geregeld hebben, een bepaalde juridische constructie waarbij de partner van
de adopterende éénouder familierechtelijke betrekkingen met
het kind krijgt? (blz. 9).De constructie waarbij eerst door één persoon wordt geadopteerd
en vervolgens op een of andere wijze een familierechtelijke betrekking met
de partner van deze adoptiefouder wordt gevestigd, is alleen denkbaar voor
het geval dat het de mannelijke partner van de vrouw die een kind heeft geadopteerd,
is toegestaan dit kind te erkennen. Het is mij niet bekend of dit in de landen
die éénpersoonsadoptie kennen, is toegestaan. 32Hoeveel kinderen worden door adoptielanden aan de ontvangende landen
ter éénouderadoptie aangeboden?Stellen die landen nadere voorwaarden aan éénouderadoptie?
(blz. 9).In het algemeen worden buitenlandse pleegkinderen door adoptielanden niet
ter adoptie aangeboden, maar wordt door de ontvangende landen om adoptiefkinderen
gevraagd. De vraag is overal veel groter dan het aanbod. Welke nadere voorwaarden
adoptielanden stellen aan éénouderadoptie is onbekend. 33Door welke landen is het «Verdrag inzake de internationale
samenwerking en de bescherming van kinderen op het gebied van de interlandelijke
adoptie» ondertekend en welke landen hebben dit verdrag ook geratificeerd?Wanneer wordt genoemd verdrag ter ratificatie voorgelegd aan de Tweede
Kamer? (blz. 10).Het verdrag is, ter gelegenheid van de gereedkoming van de eindtekst op
29 mei 1993, ondertekend door Costa Rica, Mexico, Roemenië en Brazilië.
De lijst van staten die het verdrag hebben ondertekend is sindsdien uitgebreid
met Burkina Faso, Canada, Colombia, Cyprus, Ecuador, de Filipijnen, Finland,
Frankrijk, Israël, Luxemburg, het Koninkrijk der Nederlanden (op 5 december
1993), Peru, Polen, Spanje, Sri Lanka, Uraguay, het Verenigd Koninkrijk, de
Verenigde Staten en Zwitserland. Het Verdrag is inmiddels bekrachtigd door
Costa Rica, Cyprus, Ecuador, Mexico, Peru, Polen, Roemenië, Spanje en
Sri Lanka. Het is na de derde bekrachtiging (door Sri Lanka) op 1 mei 1995
in werking getreden.Eind juni van dit jaar zijn een concept-wetsvoorstel tot goedkeuring van
het verdrag, alsmede een concept-uitvoeringswet en een concept-wijziging van
de Rijkswet op het Nederlanderschap, telkens vergezeld van toelichtingen,
voor commentaar gezonden aan het College van advies voor de justitiële
kinderbescherming, de adviescommissie voor het internationaal privaatrecht
alsmede aan het overleg van vergunninghouders. De commentaren zijn inmiddels
ontvangen. Er wordt naar gestreefd de voorstellen van wet nog dit jaar voor
advies naar de Raad van State te zenden. 34Kan nader worden toegelicht waarom niet is gekozen voor koppeling
van het afstammingsrecht met de biologische afstamming én voor ontkoppeling
van het afstammingsrecht en het juridisch ouderschap? (blz. 10).De koppeling van het afstammingsrecht aan de (zuiver) biologische afstamming
en loskoppeling van het ouderschap betekent dat in het familierecht
de afstamming als ordenend principe zijn betekenis verliest. Het registreren
van de biologische afstamming heeft in deze opvatting immers geen juridisch
effect. Indien deze registratie wel juridisch effect zou hebben, roept dit
allerlei vragen op, waarop het antwoord op voorhand niet duidelijk is. Bij
voorbeeld: Geldt de (openbare?) registratie van biologische afstamming ook
voor donoren en verkrachters? Kan de biologische vader of het kind aan deze
registratie recht ontlenen op contact of op levensonderhoud? Moeten in een
familierechtelijke procedure de biologisch onmiddellijk verwanten («ouders»
heten deze personen niet meer) steeds als belanghebbenden betrokken worden?
Ontkoppeling van afstamming en ouderschap betekent consequent geredeneerd
dat het feit dat een vrouw een kind baart, nog niet impliceert dat zij ook
als ouder de verantwoordelijkheid ten aanzien van het kind zal dragen. Een
vrouw of man zal eerst het ouderschap moeten aanvaarden. Draagmoederschap
krijgt op deze wijze dan ook inbedding in de juridische structuur. De draagmoeder
is immers de vrouw die het kind baart, maar die niet het ouderschap accepteert.
Dat doet een ander. Overigens heeft het Europese Hof voor de rechten van de
mens in het Markcx-arrest de noodzaak van aanvaarding van het ouderschap door
de vrouw die het kind baart, als strijdig met artikel 8 EVRM geoordeeld.De «vader» van een kind is in deze opvatting de persoon die
naast een ander de verantwoordelijkheid van ouder heeft aanvaard. Dat deze
persoon in veel gevallen ook biologische verwantschap met het kind heeft,
is niet relevant. Maar heeft deze biologisch onmiddellijke verwant wellicht
op grond van zijn biologische verwantschap een vetorecht ten aanzien van de
aanvaarding van het ouderschap door een ander, zoals ook de vrouw die het
kind heeft gebaard een dergelijk vetorecht zou kunnen toekomen? Of heeft de
persoon die het ouderschap heeft aanvaard een vetorecht tegen aanvaarding
van het ouderschap door een andere persoon? Kan dat vetorecht onder omstandigheden
doorbroken worden?De ontkoppeling van afstamming en ouderschap in het familierecht maakt
van de afstamming als ordenend principe in dit onderdeel van het recht een
lege structuur, zoals Dorien Pessers dat noemde in haar artikel «Homoseksueel
ouderschap, de rechtskracht van de feiten», NJB 6 oktober 1995, afl.
35, blz. 1291–1297. 35Kan een volledige opsomming worden gegeven van landen of staten waar
éénouderadoptie is toegestaan en/of stiefouderadoptie door de
gelijkgeslachtelijke partner van de moeder/vader van een kind en/of adoptie
door een gelijkgeslachtelijk paar?Onder welke voorwaarden vindt dit plaats?Op welke wijze heeft het buitenland, m.n. de «adoptielanden»
hierop gereageerd? (blz. 10).Voor een – niet volledig – overzicht van de landen waar éénouderadoptie
is toegestaan zij verwezen naar het antwoord op vraag 30.Voor zover bekend is er geen land dat stiefouderadoptie door de gelijkgeslachtelijke
partner van de moeder of de vader van het kind kent.Naar verluidt zou adoptie door een gelijkgeslachtelijk paar alleen in
een staat van Canada geregeld zijn. Hoe de adoptielanden op deze regeling
hebben gereageerd, is onbekend.In Zweden kan iedere man of vrouw die de leeftijd van 25 jaren
heeft bereikt met toestemming van de rechter een kind adopteren. Deze leeftijd
wordt verlaagd tot achttien jaar in het geval het gaat om een eigen kind,
om het eigen of adoptief kind van de echtgenoot of onder bijzondere omstandigheden.
Tot de adoptie is de toestemming nodig van het kind van twaalf jaren of ouder.
De toestemming van het kind dat de leeftijd van zestien jaren nog niet heeft
bereikt, kan achterwege blijven, indien aannemelijk is dat het
verkrijgen van de toestemming hem tot nadeel zou strekken.Indien het kind dat geadopteerd wordt de leeftijd van achttien jaren nog
niet heeft bereikt, is tevens de toestemming nodig van zijn ouders die het
gezag hebben. De toestemming van de vader, indien het kind buiten huwelijk
is geboren, die niet gezamenlijk met de moeder het gezag over het kind uitoefent,
is dus niet vereist. De vader moet wel gehoord worden.Adoptie heeft tot gevolg dat voor rechtsgevolgen die verbonden zijn aan
bloed- en aanverwantschap het adoptiefkind geldt als een eigen kind en niet
als een kind van de natuurlijke ouders. Hiervan kan echter afgeweken worden,
terwijl ook uit de aard van de rechtsverhouding anders kan voortvloeien.Het recht in Denemarken en Noorwegen met betrekking
tot adoptie komt in grote lijnen overeen met hetgeen in Zweden geldt.In Duitsland is adoptie mogelijk onder de algemene voorwaarden
dat deze het belang van het kind dient en te verwachten is dat tussen de adoptant(en)
en het kind een ouder-kind verhouding groeit.Indien één persoon alleen een kind adopteert moet deze ten
minste de leeftijd van 25 jaar hebben bereikt. In het algemeen wordt de adoptie
pas uitgesproken, nadat het kind een passende periode door de adoptant(en)
als pleegkind is verzorgd en opgevoed.Met de adoptie moet worden ingestemd door het kind. Indien het kind de
leeftijd van 14 jaar nog niet heeft bereikt, wordt deze instemming gegeven
door de wettelijke vertegenwoordiger. Vanaf de leeftijd van 14 jaar is de
instemming van het kind zelf vereist. Tevens is de instemming vereist van
de ouders of ouder tot wie het kind in familierechtelijke betrekking staat.De instemming van een ouder kan op verzoek van het kind vervangen worden
door die van het Vormundschaftsgericht, indien deze ouder zijn plichten tegenover
het kind bij voortduring grovelijk heeft verwaarloosd of door zijn gedrag
heeft laten blijken dat het kind hem of haar onverschillig is.In deze beide gevallen geldt ook als voorwaarde dat het achterwege blijven
van de adoptie onevenredig veel nadeel voor het kind zou opleveren.De adoptie heeft tot gevolg dat de afstammingsband van het kind en zijn
nakomelingen met zijn oorspronkelijke familie wordt verbroken.In het Belgisch recht wordt onderscheid gemaakt tussen de volle
en gewone adoptie. De volle en de gewone adoptie kunnen in België geschieden
door twee gehuwde personen tesamen en door één persoon alleen.
Zowel ten aanzien van de voorwaarden als (vooral) ten aanzien van de gevolgen
zijn er verschillen tussen de volle en de gewone adoptie. Wat betreft de voorwaarden
geldt dat de volle adoptie alleen ten aanzien van minderjarige kinderen mogelijk
is, terwijl de gewone adoptie ook ten aanzien van meerderjarigen mogelijk
is. De volle adoptie leidt tot verbreking van alle juridische banden met de
oorspronkelijke familie en tot vestiging van een afstammingsband met de adoptant(en)
en zijn/hun familie. De gewone adoptie schept alleen een afstammingsband met
de adoptant(en) en niet met de familie van de adoptant, terwijl de afstammingsband
met de oorspronkelijke familie blijft bestaan. Tot de adoptie moet toestemming
worden gegeven door de vader en de moeder, de enige ouder of de familieraad.Ook in Frankrijk bestaat zowel de volle als de gewone adoptie
(adoption simple). De adoption simple leidt ook in Frankrijk anders dan de
volle adoptie niet tot verbreking van de afstammingsband met de oorspronkelijke
ouder(s). Bij de gewone adoptie komen bepaalde aan het ouderschap verbonden
rechten toe aan de adoptiefouders, zoals bij voorbeeld het ouderlijk gezag.Voor adoptie is toestemming van de ouder of ouders vereist van wie het
kind afstamt. Indien de ouders onbekend of overleden zijn, is toestemming
van de familieraad nodig. Deze toestemming kan alleen door die van de rechter
vervangen worden als de ouder(s) door weigering misbruik maken van hun bevoegdheid,
omdat zij het geestelijk of lichamelijk welzijn van het kind door verwaarlozing
in gevaar hebben gebracht. 36Welke benaming geeft men in Noorwegen en Denemarken aan de registratie
van de relatie van twee personen van dezelfde kunne? (blz. 10).In Denemarken heet de registratie: registreret partnerskab. In Noorwegen:
registreret partnerskap. 37Welke opstelling kiest de regering bij de herziening van het Straatsburgse
verdrag inzake «the legal status of children born out of wedlock»,
als het gaat om een betere afstemming van dit verdrag op de ontwikkelingen
inzake kunstmatige voortplanting? (blz. 10).De onderhandelingen over de herziening van dit verdrag zijn nog niet begonnen.
Een datum waarop de eerste bijeenkomst hierover zou plaatsvinden is er ook
nog niet. In verband daarmee heeft de voorbereiding van eenstandpuntbepaling
nog niet plaatsgevonden. 38Welke internationale belemmeringen verhinderen de regering uitgaande
van het belang van het kind, het begrip «gezinsverband» een eigentijdse
invulling te geven? (blz. 10).Gelet op de verwijzing bij de vraag naar blz. 10 van de notitie ben ik
ervan uitgegaan dat de vraag aansluit bij de passage: «een adoptie in
Nederland door twee personen van dezelfde kunne zou daarom in het buitenland
hoogstwaarschijnlijk niet op erkenning kunnen rekenen». Internationaalrechtelijk
(artikelen 8 j° 14 EVRM) levert de weg van het behouden van de aansluiting
bij de natuurlijke afstamming, gezien het onder 3 van de notitie opgemerkte,
geen problemen op.Aan de betekenis van «familie- en gezinsleven» in de zin van
artikel 8 en 14 EVRM kan in Nederland een ruimere betekenis worden toegekend
dan internationaal gebruikelijk. Dat gebeurt ook in de notitie. Uitgangspunt
is immers dat feitelijk familie- en gezinsleven in het belang van het kind
bescherming verdient. Het gaat dan niet alleen om familie- en gezinsleven
in de traditionele vorm, maar ook bij voorbeeld om het familie- en gezinsleven
van twee volwassenen van dezelfde kunne met het kind dat zij verzorgen en
opvoeden. Om aan die bescherming concreet inhoud te geven, worden in de notitie
voorstellen gedaan in de vorm van medevoogdij en gezamenlijke voogdij met
alle gevolgen die daaraan verbonden kunnen worden.De uiteenzetting in de notitie over het EVRM impliceert dat een beroep
op dit verdrag voor het bewerkstelligen van veranderingen als voorgesteld,
niet veel oplevert. 39Kan worden onderbouwd waarom – zoals gesteld in de nota –
«hoogstwaarschijnlijk» in het buitenland niet op erkenning van
een adoptie in Nederland door twee mensen van hetzelfde geslacht kan worden
gerekend?Kan een opsomming worden gegeven van de gevolgen van het niet erkennen
van een dergelijke adoptie in het buitenland? (blz. 10). Er is in 1993 onder auspiciën van de Haagse conferentie een verdrag
tot stand gebracht inzake de internationale samenwerking en de bescherming
van kinderen op het gebied van de interlandelijke adoptie. Aan de totstandkoming
van dat verdrag is door zeer vele landen meegewerkt. In dat verdrag is de
aansluiting bij de natuurlijke afstamming bewaard. Internationaal bestaat
daarover consensus.Zoals in het antwoord op vraag 28 is aangeduid, kent, behoudens waarschijnlijk
een Canadese staat, geen land de adoptie door twee personen van hetzelfde
geslacht tezamen. In het buitenland wordt algemeen de aansluiting in het afstammings-
en adoptierecht bij de natuurlijke afstamming bewaard.Er is voor het buitenland geen reden om die aansluiting te doorbreken
ten behoeve van de erkenning van een adoptie in Nederland door twee personen
van hetzelfde geslacht tezamen. Eerder zal deze doorbreking als strijdig met
de internationaal privaatrechtelijke openbare orde worden afgewezen.Het niet-erkennen van een adoptie van een kind door twee personen van
hetzelfde geslacht door het buitenland betekent dat het buitenland niet aanvaardt
dat een kind in familierechtelijke betrekking kan staan tot twee personen
van dezelfde kunne. Het zou kunnen dat het buitenland in plaats daarvan wel
accepteert dat het kind onder gezag staat van beide personen. In dat geval
behoeven internationaal privaatrechtelijk de problemen niet zo groot te zijn,
maar kunnen nog steeds bij voorbeeld erfrechtelijk problemen optreden. Indien
de relatie tussen hen niet erkend wordt als een gezagsrelatie kan er een veelheid
van problemen optreden, omdat in het geval het kind met de verzorgers in het
buitenland wordt toegelaten, eerst de verhouding van het kind tot zijn verzorgers
naar buitenlands recht regeling behoeft. 40Waarop is de verwachting gestoeld dat landen die aan Nederland kinderen
ter adoptie afstaan huiverig zouden worden om kinderen aan Nederland ter adoptie
af te staan, als Nederland in de wetgeving homoadoptie geregeld zou hebben?Om welke landen gaat het dan? (blz. 10).Uit overleg tussen het Ministerie van Justitie en vertegenwoordigers van
de regering in Ethiopië blijkt dat er alleen in uiterste noodzaak bereidheid
bestaat om een Ethiopisch adoptiefkind te plaatsen bij één ouder.
Voor het overige wordt alleen afstand ten behoeve van plaatsing bij echtparen
toegestaan.Ook met vertegenwoordigers van de regering in Colombia heeft overleg plaatsgevonden.
Daaruit blijkt dezelfde opvatting als geldt voor Ethiopië. Voor Brazilië
geldt ook hetzelfde.Ten slotte Azië. Verreweg de meeste kinderen komen uit China, Sri
Lanka en India. Sri Lanka eist dat de aspirant-adoptiefouders een gelegaliseerde
huwelijksakte overleggen. Aan andere aspirant-adoptiefouders in het buitenland
wordt het kind niet afgestaan.In India is er in het algemeen slechts in uiterste noodzaak bereidheid
tot het afstaan van een Indiaas adoptiefkind aan één ouder.
Per tehuis kunnen afwijkende regels worden gesteld aan de éénouderadoptie.China geeft de voorkeur aan plaatsing van een Chinees adoptiefkind bij
een echtpaar. Plaatsing bij één ouder is mogelijk, zij het dat
daaraan nadere voorwaarden worden gesteld.In het algemeen geldt voor landen waar de Islam de belangrijkste godsdienst
is dat plaatsing van kinderen bij anderen dan gehuwden niet in aanmerking
komt, omdat de godsdienstige overtuiging dit niet zou toestaan. Uit dien hoofde
staat men zeer afwijzend tegenover adoptie door twee personen van hetzelfde
geslacht. In China en Sri Lanka is homoseksualiteit zelfs strafbaar gesteld. Bovenstaande wettigt de verwachting dat huiver zal ontstaan om adoptiefkinderen
af te staan ten behoeve van Nederlandse adoptiefouders in de wetenschap dat,
als het kind eenmaal in Nederland is, het land dat het kind heeft afgestaan,
geen goede controle meer heeft over de plaatsing. Aangezien de vraag naar
buitenlandse adoptiekinderen vele malen het aanbod overstijgt, bevinden de
landen die bereid zijn om kinderen ter adoptie af te staan, zich in de positie
om de afstand niet alleen in een concreet geval, maar zonodig ook categorisch,
te weigeren. 41Wat zijn de problemen bij de uitbreiding van adoptie in die zin dat
het mogelijk wordt om analoog aan de stiefouderadoptie een vorm van éénpersoonsadoptie
in het leven te roepen voor de geregistreerde partner van hetzelfde geslacht
als de ouder van het kind? (blz. 10).Het gaat in dit geval om dezelfde problemen als bij de stiefouderadoptie.Vaak zal er een andere ouder in het spel zijn die moet instemmen met de
adoptie. Wellicht ook heeft er een scheiding plaatsgevonden. De vraag is gerechtvaardigd
of een dergelijke adoptie – waarbij in dit geval het kind in plaats
van een vader en moeder, twee vaders of twee moeders krijgt – in het
kennelijk belang van het kind is. 42Geeft deze nota de regering aanleiding de nog resterende ongelijke
positie van mannen en vrouwen binnen de huwelijkse relatie aan te pakken?
(blz. 10–12).Voor zover ik heb kunnen nagaan zijn er in het personen- en familierecht
geen ongelijkheden van belang tussen man en vrouw binnen de huwelijkse relatie.
Uitzondering daarop vormt het naamrecht. Daarvoor zijn in de nota voorstellen
gedaan. 43In het wetsvoorstel is bepaald dat de rechtsgevolgen verbonden aan
medevoogdij en gezamenlijke voogdij zullen bestaan zolang de relatie tussen
de verzorgers voortduurt. Wat zal de rechtspositie van het kind ten opzichte
van de verzorgers zijn op het moment dat de relatie tussen de verzorgers eindigt?
(blz. 11).Op het moment dat de relatie tussen de verzorgers eindigt, eindigt niet
automatisch de medevoogdij of gezamenlijke voogdij. Deze eindigt pas door
een beslissing van de rechter tot beëindiging van de medevoogdij of gezamenlijke
voogdij. Een dergelijke beslissing wordt op verzoek van een van beide verzorgers
gegeven. In dat geval zal tevens bepaald worden wie voortaan alleen met het
gezag over het kind zal worden belast. Wellicht dat, indien daarom is verzocht,
een omgangsregeling tussen degene die niet langer mede het gezag over het
kind uitoefent en het kind wordt vastgesteld. Op grond van artikel 377f dan
wel artikel 377a bestaat hiertoe in principe de mogelijkheid. Zoals eerder
is aangekondigd, zal de onderhoudsplicht van degene die het gezag (mede) uitoefende,
nog enige tijd na beëindiging van de medevoogdij of gezamenlijke voogdij
voortduren. 44Welk verschil in gevolgen is er tussen medevoogdij/gezamenlijke voogdij
en het juridisch ouderschap? (blz. 11). Een ouder staat in familierechtelijke betrekking tot zijn kind door de
afstamming. Een medevoogd/gezamenlijke voogd staat niet in diezelfde betrekking
tot het kind.Belangrijk verschil in gevolgen is dat een ouder anders dan door adoptie
niet zelf afstand doet van zijn verantwoordelijkheden als ouder. Medevoogdij
en gezamenlijke voogdij kunnen op verzoek van een van de betrokkenen door
de rechter beëindigd worden. De aan de medevoogdij/gezamenlijke voogdij
verbonden verantwoordelijkheden eindigen dan ook. Uitzondering daarop zal
worden gevormd door de onderhoudsplicht die nog enige tijd na beëindiging
van de medevoogdij/gezamenlijke voogdij zal doorlopen. 45Zijn er naast de genoemde gevolgen van medevoogdij en gezamenlijke
voogdij nog andere gevolgen? (blz. 11).Met de genoemde gevolgen wordt waarschijnlijk gedoeld op gezamenlijke
gezagsuitoefening, onderhoudsplichtigheid, naamskeuze, nationaliteitsgevolg,
erfrechtelijke gevolgen (vooruitlopend daarop successierechtelijke gevolgen).
Andere familierechtelijke gevolgen zijn niet voorzien. 46Waarom wordt niet geformuleerd dat een adoptie in Nederland door
twee personen van dezelfde kunne in het buitenland niet op erkenning kan rekenen?
(blz. 11).Zo positief als in de vraag de stelling is geformuleerd, heb ik deze niet
geformuleerd, omdat niet volledig is uit te sluiten of een ander land deze
adoptie zal erkennen. Het is echter wel zeer onwaarschijnlijk. 47Op grond waarvan kan worden aangenomen dat de relatie van volwassenen
onderling en van hen met derden van bestendige aard is?Hoe leidt het antwoord op die vraag als het gaat om de verwachting
dat de relatie in de toekomst zal worden gecontinueerd? (blz. 11).In de voorstellen voor de regelgeving waarom het hier gaat (het wetsvoorstel
inzake medevoogdij en de gezamenlijke voogdij en de wijzigingen op dit voorstel
die nog zullen worden voorgesteld) wordt aan de voorwaarde van bestendigheid
van de relatie inhoud gegeven door een bepaalde termijn te stellen gedurende
welke het kind door beiden moet zijn verzorgd en opgevoed. Dit wettigt de
verwachting dat ook in de toekomst de relatie zal worden gecontinueerd. 48Hoe staat de regering tegenover de gedachte voor de niet-juridische
ouder in het geval van voogdij in het belang van het kind ook een onderhoudsplicht
in te voeren? (blz. 11).In het wetsvoorstel inzake de medevoogdij en gezamenlijke voogdij is voorgesteld
dat voor de medevoogd een onderhoudsplicht zal gelden zolang de medevoogdij
duurt. Bij nota van wijziging zal voorgesteld worden deze onderhoudsplicht
gedurende enige tijd na afloop van de medevoogdij te laten voortduren. 49Hoe verhoudt zich de onderhoudsplicht van de «nieuwe»
ouder tot die van de niet-verzorgende ouder? (blz. 11). De onderhoudsplicht van de niet-verzorgende ouder blijft gehandhaafd.
De omvang van ieders onderhoudsplicht hangt af van de omstandigheden van het
geval, in het bijzonder de draagkracht van de betrokkenen en de bijzondere
verhouding waarin ieder staat tot het kind dat onderhoud behoeft (HR 22 april
1988, NJ 1989, 386). In geval van een concurrerende verplichting tussen een
vader en een stiefvader (waar deze situatie op lijkt) kunnen elementen van
die bijzondere verhouding zijn de duur van de opvoeding binnen het gezinsverband
met de nieuwe ouder, het lange tijd ontbreken van contacten met de vader en
het feit dat de naam van de kinderen is gewijzigd in die van de «nieuwe»
ouder. 50Wat wordt bedoeld met de beperkte mogelijkheden om aan de tegenspraak
tegen de adoptie van de oorspronkelijke ouders voorbij te gaan? (blz. 11).Tot adoptie zal steeds de toestemming vereist zijn van de oorspronkelijke
ouder(s) van het kind, tenzij deze overleden of onbekend is dan wel anderszins
in de onmogelijkheid verkeert om toestemming te geven. Indien deze ouder(s)
weigert in te stemmen met de adoptie (tegenspraak tegen de adoptie levert)
is het de vraag of daaraan voorbij mag worden gegaan.Afgezien van het punt dat geen misbruik van de bevoegdheid om toestemming
te weigeren gemaakt mag worden, kunnen er omstandigheden zijn, waarin het
kennelijk belang van het kind moet prevaleren boven de wensen van de ouders,
bij voorbeeld wanneer de ouders het kind ernstig hebben verwaarloosd en daardoor
geestelijk of lichamelijk in gevaar hebben gebracht. Een en ander is uitgewerkt
in het wetsvoorstel tot herziening van het afstammingsrecht. 51Is het aanvragen mogelijk van gezamenlijk gezag door twee verzorgers
en opvoeders die niet de ouders van het kind zijn? (blz. 12).Volgens het wetsvoorstel inzake de medevoogdij en gezamenlijke voogdij
is het mogelijk dat twee personen die beide niet de ouder van het kind zijn
gezamenlijk de voogdij over het kind krijgen. 52Mag de geregistreerde de naam van zijn of haar partner voeren? (blz.
12).Dat mag. Een wettelijke regeling is daarvoor niet nodig. Ook de niet-geregistreerde
mag de naam van zijn of haar partner voeren, mits men daardoor niet onrechtmatig
handelt. De officiële naam blijft in alle gevallen de naam die in de
geboorteakte is opgenomen. 53Blijft de mogelijkheid tot stiefouderadoptie bestaan? (blz. 12).Ja. 54Denkt de regering met de onderhavige voorstellen gevolg te hebben
geven aan uitspraken van de Haarlemse rechtbank en het Amsterdamse Hof, die
beslisten dat mensenrechtenverdragen de wetgever verplichten om gemeenschap
van goederen ook mogelijk te maken voor homo- en lesbische paren? (blz. 12). De samenlevingsregistratie heeft, evenals het huwelijk, onder andere tot
gevolg dat er een gemeenschap van goederen van de samenlevenden wordt gevormd,
tenzij bij notariële akte voorafgaande aan de registratie opgemaakt,
een ander regime overeengekomen is. 55Waarom acht de regering getuigen overbodig bij het afsluiten van
het geregistreerd partnerschap? (blz. 12).In functionele zin hebben getuigen geen betekenis meer. Bij het huwelijk
zijn de getuigen gehandhaafd op basis van argumenten ontleend aan de traditie.
Bij de inrichting van een nieuw instituut als de registratie is het laatste
vanzelfsprekend geen argument. Vandaar dat er geen aparte positie voor getuigen
bij de registratie is voorgesteld. 56Welke negatieve financiële consequenties zijn verbonden aan
het schrappen van regels die aan het bestaan van ongeregistreerde samenlevingsvormen
gevolgen verbinden? (blz. 12).In het kabinetsstandpunt inzake het rapport van de Commissie voor de toetsing
van wetgevingsprojecten (Kamerstukken II, 1992/93, 22 700, nr. 3, blz.
10) is weergegeven dat onderzoek is gedaan naar de kosten van het invoeren
van de zogenoemde «lichte registratie» met daarnaast schrapping
van de rechtsgevolgen verbonden aan het bestaan van ongeregistreerde samenlevingsvormen.
De kosten voor de overheid en de sociale fondsen werden geschat op 1,1 tot
1,3 miljard gulden. Deze kosten zullen alleen maar hoger zijn als alleen de
«zware registratie» wordt ingevoerd en daarnaast de regels die
aan het bestaan van ongeregistreerde samenlevingsvormen rechtsgevolgen verbinden,
geschrapt worden. 57Zal registratie van een samenleving ook gevolgen hebben voor de wijze
van beëindiging ervan, en voor de onderhoudsplicht na beëindiging?Zo neen, waarom niet? Wordt daarmee de rechtsgrond voor een gelijke
behandeling niet aangetast? (blz. 12).De beëindiging van een registratie van een samenleving zal met wederzijds
goedvinden kunnen geschieden door inschrijving in de registers van de burgerlijke
stand van een notariële akte of akte mede-ondertekend door een advocaat
van die ontbinding. Indien er geen overeenstemming is over de beëindiging
zal een rechterlijke beslissing nodig zijn.Dat de beëindiging van de registratie ook buiten de rechter om kan
geschieden, houdt mede verband met het feit dat de registratie zelf geen gevolgen
heeft in de verhouding tot kinderen. Bij de beëindiging hoeven regelingen
met betrekking tot dit aspect daarom niet tot stand te komen.Er is na beëindiging een onderhoudsplicht, zoals die er ook is na
beëindiging van het huwelijk. 58Zal Nederland ook aansluiting zoeken bij het Deens-Noors-Zweeds verdrag
inzake de erkenning van geregistreerde partnerschappen? (blz. 12).Indien er een mogelijkheid tot aansluiting zou bestaan bij genoemd verdrag,
zou dat overweging verdienen, zodra de registratie in Nederland is ingevoerd. 59Waarin verschillen de rechtsgevolgen voor partners die hun samenleving
laten registreren van de rechtsgevolgen voor partners die dat nalaten?Is overwogen aan niet-huwelijkse samenlevingsvormen (al dan niet
geregistreerd) enkel de zakelijke rechten en plichten te verbinden die ook
aan het huwelijk verbonden zijn? (blz. 12).Voor partners, die zich niet hebben geregistreerd, gelden – voor
zover zij niet vallen onder een in enige regeling opgenomen feitelijke omschrijving
van een samenleven – alleen de rechten en plichten die zij onderling
zijn overeengekomen.Een voorbeeld van een recht tegenover derden dat voor geregistreerden
zal gelden, maar dat niet voor partners onderling geldt, is het rechtstreeks
tegenover de pensioenuitvoerder in te roepen recht op pensioenverevening.Uiteraard kunnen partners onderling overeenkomen dat hun wederzijds (tijdens
de relatie) opgebouwd pensioen verrekend wordt, maar dat schept geen rechtstreeks
recht tegenover de pensioenuitvoerder op een deel van de pensioentermijnen,
zodra deze tot uitkering komen, zoals geregeld in de Wet verevening pensioenrechten
bij scheiding.Het gaat hier niet om een zakelijk recht/plicht in de zin van Boek 5 van
het Burgerlijk Wetboek noch om een recht dat gekoppeld is aan het bestaan
van een huwelijksgoederengemeenschap. Alleen al uit het voorbeeld blijkt dat
niet is overwogen om de gevolgen van de registratie bij voorbeeld te beperken
tot het ontstaan van een gemeenschap van goederen. Er is naar mijn oordeel
geen goede rechtvaardiging voor het trekken van een grens voor de aan een
registratie verbonden gevolgen bij «zakelijke» rechten en plichten. 60Welke voorwaarden kunnen naar het oordeel van de regering grond opleveren
voorbij te gaan aan de tegenspraak van de oorspronkelijke ouders bij adoptie?
(blz. 13).Tot adoptie zal steeds de toestemming vereist zijn van de oorspronkelijke
ouder(s) van het kind, tenzij deze overleden of onbekend is dan wel anderszins
in de onmogelijkheid verkeert om toestemming te geven. Indien deze ouder(s)
weigert in te stemmen met de adoptie (tegenspraak tegen de adoptie levert)
is het de vraag of daaraan voorbij mag worden gegaan.Afgezien van het punt dat geen misbruik van de bevoegdheid om toestemming
te weigeren gemaakt mag worden, kunnen er omstandigheden zijn, waarin het
kennelijk belang van het kind moet prevaleren boven de wensen van de ouders,
bij voorbeeld wanneer de ouders het kind ernstig hebben verwaarloosd en daardoor
geestelijk of lichamelijk in gevaar hebben gebracht. Een en ander is uitgewerkt
in het wetsvoorstel tot herziening van het afstammingsrecht. 61Wat is de voorgekomen erfrechtelijke positie van de ouder, niet verzorger,
indien de twee feitelijke opvoeders de medevoogdij aanvragen en verkrijgen?
(blz. 13).De erfrechtelijke positie van deze ouder, niet-verzorger, verschilt niet
van de positie die hij onder het huidige recht als ouder heeft. De ouder is
versterferfgenaam van het kind, indien het kind geen echtgenoot en/of eigen
kinderen achterlaat. Omgekeerd is het kind versterferfgenaam van deze ouder
en heeft recht op een legitieme portie. 62Is het waar dat voor adoptie van Nederlandse kinderen een wachtlijst
van meer dan duizend echtparen bestaat?Staat het belang van een regeling voor één-ouder-adoptie
voor Nederlandse adoptiekinderen wel in verhouding tot het aantal daarvoor
«beschikbare» kinderen? (blz. 13).In het antwoord op vraag 12 is reeds aangegeven dat er geen aparte wachtlijst
bestaat voor adoptie van Nederlandse kinderen.Zoals in de notitie is opgemerkt, moet de feitelijke betekenis van een
verandering van de adoptievoorwaarden in het Burgerlijk Wetboek niet overschat
worden, omdat er maar heel weinig Nederlandse kinderen voor adoptie beschikbaar
zijn.Indien het belang van een regeling van de eenpersoonsadoptie uitsluitend
wordt gerelateerd aan het aantal voor deze vorm van adoptie beschikbare kinderen,
zou de vraag of regeling wel moeten plaatsvinden wellicht gerechtvaardigd
zijn. Maar onder de eenpersoonsadoptie valt bij voorbeeld ook de adoptie na
overlijden en de adoptie na een scheiding. Verder is het zeer de vraag of,
indien iemand die jarenlang een kind alleen heeft verzorgd en opgevoed, en
die dit kind wil adopteren, deze mogelijkheid onthouden mag worden. 63Indien de rechtsgevolgen van registratie wat betreft de verhouding
van de partners gelijk zijn aan de rechtsgevolgen van een huwelijk, waarom
zouden personen die kunnen huwen daar dan gebruik van maken? (blz. 13).Omdat zij om hen moverende redenen geen burgerlijk huwelijk willen sluiten. 64Is het de bedoeling dat een minderjarige over wie de medevoogdij
is uitgesproken ook van de familie van de medevoogd erft? (blz. 13).Vooralsnog is dat niet de bedoeling. 65Hoe lang moet de periode van samenleven hebben geduurd alvorens een
recht van adoptie voor samenlevenden van verschillend geslacht bestaat?Moet deze periode zijn afgestemd op de in het arrest-Johnston bedoelde
periode? (blz. 14).In het arrest Johnston gaat het om «parents who have lived, with
their daughter, in a family relationship over many years but are unable to
marry on the account of the indissolubility of the existing marriage»
(overweging 72 van het arrest). Het betrof een Ierse zaak. Uit de feitelijke
gegevens van de zaak kan, gelet op de bijzonderheden, geen concrete termijn
voor het ontstaan van family life tussen niet met elkaar gehuwde ouders en
hun kind worden afgeleid.In het wetsvoorstel tot herziening van het afstammingsrecht is een termijn
van drie jaren voorgesteld. 66Waarom is er geen goede reden om de thans bestaande uitzonderingssituatie
van adoptie door een doorlevende echtgenoot tot regel te maken? (blz. 14). Adoptie door de achterblijvende echtgenoot na het overlijden van de andere
echtgenoot, is een vorm van eenpersoonsadoptie. Deze eenpersoonsadoptie wordt
«tot regel gemaakt» door voor te stellen deze algemeen in te voeren,
uiteraard onder de voorwaarden die voor adoptie in het algemeen gelden. Er
is geen goede rechtvaardiging om in dit geval adoptie toe te staan, maar deze
te weigeren als het gaat om één persoon alleen die jaren achtereen
een kind heeft verzorgd en opgevoed. 67Hoe verhoudt een adoptie aan een persoon alleen zich tot het criterium
«family life» zoals dat in de rechtspraak van het EHRM wordt gehanteerd?
(blz. 14).«Family life» (feitelijk familie- en gezinsleven) kan ook
bestaan tussen één persoon alleen en het kind dat deze verzorgt
en opvoedt. Het is evenwel onduidelijk of een recht of vrijheid van adoptie
in het recht op eerbiediging van het familie- en gezinsleven opgesloten ligt.
Of bestaand familie- en gezinsleven tussen één persoon en een
kind meebrengt dat van de staat mag worden verlangd dat er ruimte is om in
familierechtelijke betrekking tot het kind te komen staan, is daarom nog maar
de vraag. 68Op grond van welke argumenten wil de regering vrije naamskeuze binnen
één gezin blokkeren, als mensen zélf nadrukkelijk kiezen
voor het geven van verschillende achternamen aan kinderen binnen één
gezin? (blz. 15).Gelet op de belangen van kinderen is gekozen voor eenheid van naam in
het gezin. Kinderen willen vaak zelf dezelfde naam hebben als hun broers of
zusters. Een verschil in naam wordt door hen ervaren als een verschil in behandeling.
Door de andere achternaam voelen zij zich buiten de kring van het gezin vallen.
In de naamswijzigingspraktijk wordt dit argument veelvuldig naar voren gebracht.
Ook vanuit de psychologie komt dit naar voren. Vandaar dat eenheid van naam
tussen de kinderen van dezelfde ouders uitgangspunt voor het naamrecht is. 69Welke maatregelen neemt de regering om de band tussen kinderen en
hun vader te verbeteren? (blz. 15).Gelet op de wijziging naar blz. 15 van de notitie, wordt deze vraag gelezen
in het licht van het voorstel om in het naamrecht de naam van de moeder te
doen prevaleren boven die van de vader als de ouders geen naamskeuze doen.
Ik wil beklemtonen dat in het nieuwe naamstelsel niet de naam van de moeder,
maar de naamskeuze voorop staat.Ik heb geen aanwijzing voor de veronderstelling dat het geven van de naam
van de moeder aan het kind ertoe zou leiden dat de feitelijke band tussen
de vader en het kind minder zou worden, en daardoor verbetering zou behoeven. 70Kan een kwantitatieve indicatie worden gegeven van de gebleken maatschappelijke
behoefte aan afwijking van de thans geldende hoofdregel dat binnen huwelijk
een kind de naam van de vader krijgt? (blz. 15).Uit het periodiek door het SCP gehouden onderzoek Culturele Veranderingen
blijkt dat in 1994 de Nederlandse bevolking in meerderheid (62%) vindt dat
ouders de naam van hun kind moeten kunnen kiezen. De principiële verandering in het naamrecht door invoering van naamskeuze
is echter tevens nodig om de regelgeving in overeenstemming te brengen met
artikel 26 Bupo-verdrag. In HR 23 september 1988, NJ 1989, 740 is immers beslist
dat het ontbreken van naamskeuze voor de ouders in strijd is met artikel 26
van genoemd verdrag. 71Wat is het belang van de mogelijkheid om het naamrecht te verbinden
aan het mede-gezagrecht? (blz. 15).Wellicht willen het kind en degenen die formeel en materieel voor hem
verantwoordelijk zijn in de naam de band die er tussen hen bestaat tot uitdrukking
brengen. Indien bij voorbeeld een pleegkind al jaren door zijn pleegouders
wordt verzorgd en opgevoed en dit kind geen enkel contact meer heeft met zijn
eigen moeder, is het voorstelbaar dat ter gelegenheid van het verzoek van
de pleegouders tot gezamenlijke voogdij tevens een verzoek tot naamswijziging
wordt gedaan. 72Welke veranderingen in de sociale, symbolische en historische betekenis
van het systeem van naamgeving maken wijziging van het naamrecht noodzakelijk?
(blz. 15).De gelijke behandeling van man en vrouw is een kwestie die op tal van
terreinen speelt, zo ook in het naamrecht. Dat is een van de belangrijke redenen
om in het naamrecht naamskeuze in te voeren.Bij het invoeren van naamskeuze voor ouders moet de vraag beantwoord worden
of de naam van de vader bij gebreke van keuze als naam van het kind moet gelden.
Een beroep op traditie, dat leidt tot de naam van de vader, overtuigt dan
niet. De argumenten die pleiten voor de naam van de moeder overtuigen meer:
zij heeft doordat zij het kind heeft gedragen en gebaard een eigen band met
het kind die ook in de naam van het kind tot uitdrukking mag komen. Verder
hebben nog steeds moeders het grootste aandeel in de verzorging en opvoeding
van kinderen. Ook na scheiding komt de verzorging en opvoeding in ten minste
driekwart van de gevallen alleen bij de moeder te berusten. 73Geeft het geen vertekend beeld van de maatschappelijke werkelijkheid
als gesuggereerd wordt dat thans hoofdregel is dat een kind de naam van zijn
moeder heeft? (blz. 15).Ik ben mij er niet van bewust gesuggereerd te hebben dat de huidige hoofdregel
is dat een kind de naam van zijn moeder heeft. Naar huidig recht hebben kinderen
deze naam als er geen vader is. 74Waarom wordt, ingeval ouders bij de aangifte van de geboorte geen
naamskeuze doen, voorlopig de naam van de moeder aan het kind gegeven, gelet
op het feit dat sinds jaar en dag als uitgangspunt geldt dat kinderen in beginsel
de naam van de vader krijgen?Welke problemen optreden vanwege het ontbreken van eenduidigheid
in het bevolkingsregister? (blz. 15).Staande voor de vraag, die opnieuw beantwoording behoeft door de introductie
van naamskeuze, welke de naam van het kind zal zijn bij gebreke van keuze,
overtuigt het beroep op traditie, dat leidt tot de naam van de vader, mij
niet. Voor de naam van de moeder pleit dat moeder en kind een eigensoortige
band hebben, terwijl verder nog steeds meer dan op de vader de
verzorgende taak op de moeder rust. Alles afwegende is daarom gekozen voor
de naam van de moeder.Omdat de naamskeuze in de geboorteakte van het kind wordt opgenomen en
de gegevens van deze akte vervolgens gebruikt worden ten behoeve van de gemeentelijke
basisadministratie, komt de eenduidigheid van laatstbedoelde registratie naar
mijn oordeel niet in gevaar. Steeds zal duidelijk zijn welke de naam van het
kind is. 75Kan een indicatie worden gegeven van de administratieve lasten van
de voorgestelde systeemwijziging van de naamgeving? (blz. 15).De naamskeuze ter gelegenheid van een erkenning wordt opgenomen in de
akte van erkenning. Weliswaar betreft het een extra beslissing, maar dat is
er een die aansluit bij de bestaande regels en procedures inzake erkenning
en die daarom niet tot veel extra lasten behoeft te leiden.In geval van huwelijk wordt de naamskeuze bij de geboorte gedaan. Daarvan
wordt een akte opgemaakt. Het valt moeilijk in te schatten in hoeveel gevallen
naamskeuze achterwege zal blijven, zodat geen akte wordt opgemaakt.De akte van naamskeuze is op zichzelf een zeer eenvoudige akte. Indien
deze tegelijk met de geboorte-aangifte wordt opgemaakt, gaat het om een extra
werkzaamheid die niet erg veel om het lijf hoeft te hebben. Wordt voordien
of nadien naamskeuze gedaan, dan zijn daarvoor administratieve handelingen
vereist. Om hoeveel gevallen het zal gaan, valt ook nu moeilijk in te schatten.
Indicaties, anders dan met de natte vinger, zijn dan ook niet of nauwelijks
te maken. 76Wat vindt de regering van het wel gehoorde argument dat het vóórkomen
van meerdere namen binnen één gezin tegenwoordig minder problematisch
is omdat iedereen toch een (SOFI- of ander) nummer heeft? (blz. 15).Het is wellicht uit administratief oogpunt minder problematisch dat er
meerdere namen in één gezin zijn, omdat iedereen in administraties
onder een nummer is opgenomen (hoewel het de vraag is of dat ook geldt voor
alle administraties in het bedrijfsleven), maar er zijn andere, meer klemmende
redenen om te kiezen voor eenheid van naam tussen de kinderen van dezelfde
ouders. Ik verwijs daarvoor naar het antwoord op vraag 68. 77Welke rechtsgevolgen zullen worden verbonden aan de gerechtelijke
vaststelling van het vaderschap? (blz. 16).De gerechtelijke vaststelling van het vaderschap heeft alle aan het vaderschap
verbonden gevolgen, behoudens ten aanzien van de geslachtsnaam. Het kind behoudt
de naam van de moeder. 78Welke gronden zullen worden gehanteerd voor de aantasting van de
erkenning? (blz. 16).Aantasting van een erkenning zal mogelijk zijn op de grond dat de erkenner
niet de biologische vader van het kind is. 79Wie zullen de erkenning kunnen ontkennen c.q. het vaderschap kunnen
laten vaststellen? (blz. 16). Het kind zelf zal vernietiging van de erkenning kunnen verzoeken en, onder
omstandigheden, ook de erkenner. Bij dit laatste moet worden gedacht aan een
erkenning die onder dwang is gedaan of waarbij van bedrog dan wel dwaling
sprake is geweest. Het door huwelijk ontstane vaderschap zal kunnen worden
ontkend door de vader, de moeder of het kind zelf. De gerechtelijke vaststelling
van het vaderschap zal verzocht kunnen worden door de moeder, zolang haar
kind de leeftijd van zestien jaar nog niet heeft bereikt en door het kind
zelf. 80Bestaat door de introductie van de ongeconditioneerde één-ouderadoptie
niet langs een omweg de mogelijkheid tot adoptie door twee personen van hetzelfde
geslacht? (blz. 16).De adoptie is een eenmalige beslissing. Een kind kan dan ook niet eerst
door één persoon geadopteerd worden en vervolgens nog eens door
een tweede persoon die hetzelfde geslacht heeft. 81Bestaat er behoudens een hele evidente knelsituatie zoals bij overlijden
van een van de aspirant adoptieouders, behoefte aan een uitbreiding van de
kring van adoptanten tot éénouder adoptanten?Zo ja, om welke situaties gaat het dan? (blz. 16).Als voorbeeld noem ik het volgende geval:Indien een tante haar nichtje (weeskind) dat zij jarenlang alleen heeft
verzorgd en opgevoed, wil adopteren, bestaat daartoe geen mogelijkheid, ook
niet in de evidente knelsituaties die in de vraagstelling worden onderkend.Overigens gaat het hier om een voorbeeld. Zo hoeft er tussen het kind
en degene die hem of haar verzorgt en opvoedt geen familierelatie te bestaan. 82Welke voorwaarden zullen gelden voor een persoon alleen die niet
in een bijzondere situatie verkeert om te kunnen adopteren? (blz. 16).Voor een persoon alleen die een kind adopteert, zullen dezelfde voorwaarden
gelden als voor twee personen tezamen die een kind adopteren. Als algemeen
criterium geldt dat de adoptie in het kennelijk belang van het kind moet zijn.
Verder zal de adoptie door de oorspronkelijke ouders niet moeten worden tegengesproken.
Indien dat wel het geval is, zal aan die tegenspraak slechts onder zeer beperkte
voorwaarden voorbij mogen worden gegaan. Voor het overige gelden dezelfde
voorwaarden als voor een adoptie door twee personen tezamen. Deze voorwaarden
zijn uitgewerkt in het wetsvoorstel tot herziening van het afstammings- en
adoptierecht. Dit wetsvoorstel ligt voor advies bij de Raad van State. 83Welk standpunt wordt ingenomen ten aanzien van de anonimiteit van
de donor? (blz. 17).In het kader van het afstammingsrecht wordt geen standpunt ingenomen over
het al dan niet anoniem zijn van de donor. Wel zal in het kader van het afstammingsrecht
duidelijk moeten zijn dat de donor die bekend wordt niet als vader zal worden
aangemerkt. 84Wanneer zal het wetsvoorstel tot herziening van het afstammingsrecht
bij de Tweede Kamer worden ingediend? (blz. 17).Nadat het nader rapport aan de Koningin naar aanleiding van het advies
van de Raad van State is aangeboden, zal het wetsvoorstel ingediend worden.
Op het moment van het schrijven van dit antwoord is evenwel het advies van
de Raad van State nog niet ontvangen. 85Welk keuzemoment ten aanzien van de naam van de kinderen kennen de
Europese landen die het systeem van de naamkeuze kennen? (blz. 18).In het kader van het naamrecht is het Duitse, Belgische, Zweedse en Spaanse
naamstelsel vergeleken. Duitsland en Zweden kennen een keuzestelsel. In Duitsland
wordt keuze gedaan bij de geboorte van het kind. In Zweden ook. België
kent alleen naamskeuze bij de erkenning. De keuze wordt dan op dat moment
gedaan. 86Wil de regering reageren op de volgende passage uit de column van
Rita Kohnstamm in NRC/Handelsblad: «....Gezinnen worden door mensen
gemaakt... Maar bij een al dan niet lesbische alleenstaande vrouw die deel
uitmaakt van een warm familienetwerk in de buurt is een kind beter af dan
bij een ouderpaar dat zich afsluit van de rest van de wereld... In werkelijkheid
gaat het echter niet om zulke vergelijkingen, maar om keuzen tussen verblijf
in een kindertehuis en een gezin; of tussen een tijdelijk pleeggezin en een
permanent adoptiegezin; of tussen grootgebracht worden door mensen die dat
vanwege hun professie doen of door iemand die dat doet uit een persoonlijke
behoefte; of tussen grootgebracht worden door steeds wisselende groepsleiders
of door een of twee vaste ouderfiguren. In zulke afwegingen krijgt het begrip
«het belang van het kind» pas een concrete betekenis.» (blz.
11).Wat vindt de regering van de in veel commentaren geuite vrees dat
zijn voorstel tot gevolg kan hebben dat kinderen worden beschouwd als het
privé-domein van de moeder? (blz. 15)Naar aanleiding van het citaat het volgende. Zoals de Raad voor het Jeugdbeleid
heeft opgemerkt (notitie, blz. 7, bovenaan) heeft het kind belang bij stabiliteit,
continuïteit en de mogelijkheid zich te hechten.Het is vanuit de psychologie maar al te goed bekend welke de situaties
zijn waarin een kind zich optimaal kan ontwikkelen. Helaas zijn dat vaak niet
de keuzen waarvoor men staat, zoals mevrouw Kohnstamm ook opmerkt.De wet kan kwalitatief goed ouderschap niet waarborgen. Het is ook niet
aan de Staat om een toets op goed ouderschap aan te leggen. De Staat grijpt
dan ook slechts in als het geestelijk of lichamelijk welzijn van het kind
gevaar loopt. Wel kunnen randvoorwaarden in het leven worden geroepen die
meebrengen dat de verantwoordelijkheid van twee ouderfiguren voor een kind
ook in juridisch opzicht gestalte krijgt. Het gaat dan niet om het belang
van het kind in het concrete geval, dat door hulpverleners en rechters afgewogen
wordt, maar om het belang van het kind in algemene zin. Dat belang van het
kind is uitgangspunt voor de voorstellen die in de notitie zijn gedaan.De tweede vraag is kennelijk gesteld in het licht van de voorstellen voor
het naamrecht. In dat licht zij opgemerkt dat de naam niet bepaalt aan wie
een kind toebehoort, zo al van «privédomein» van een kind
gesproken zou kunnen of mogen worden. Er kan toch ook niet gesteld worden
dat kinderen tot nu toe het «privédomein»
van de vader zijn, omdat zij diens naam hebben? XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (Pvda),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (Groep Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman (VVD),
Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA), Van
Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA),
Vliegenthart (PvdA), Boogaard (Groep Nijpels), Sipkes (GroenLinks), Rijpstra
(VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der Heijden (CDA),
Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (U55+), Van den Doel (VVD),
Weisglas (VVD), De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22700-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl