Mediawet 20..; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30571, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

06-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30571 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEI ALGEMEENWat heeft een schaatser nodig om een wereldrecord te breken?
Talent alleen is al lang niet meer genoeg. Technologie en organisatie zijn
even belangrijk: overdekte banen met perfecte klimaatbeheersing, aërodynamische
pakken, de klapschaats, professionele begeleiding. Geen sporter die zich hieraan
kan onttrekken. Op Friese doorlopers zou zelfs de grootste kampioen geen wedstrijd
meer kunnen winnen. Zo is het ook met de publieke omroep. Door digitalisering
verandert het medialandschap ingrijpend. Aan talent is binnen de publieke
omroep geen gebrek, maar hij mist de uitrusting die nodig is om een plek op
het podium te houden.1. Kern van het wetsvoorstel1.1. Inleiding1.2. De nieuwe publieke omroep1.3. Een evolutie1.4. Onderwerpen van de Mediawet2. Ontwikkelingen in het medialandschap2.1. Motieven van mediabeleid2.2. Blijvend belang publieke omroep2.3. Rol commerciële media2.4. Noodzaak hervorming publieke omroep2.5. Europees recht3. Maatschappelijke opdracht van de publieke omroep3.1. Focus op publieke functies3.2. Functies en genres3.3. Publieke waarden3.4. De prestatieovereenkomst4. Publieke inhoud op alle platforms4.1. Definitie van de publieke taak4.2. Vaststelling van de omvang4.3. Distributie van het publieke media-aanbod4.4. Kosten van distributie5. Organisatie van de landelijke publieke omroep5.1. De functiebenadering5.2. Uitwerking in het wetsvoorstel5.3. Bestuurlijke structuur5.4. Onafhankelijkheid van de makers5.5. Samenwerking binnen de publieke omroep5.6. Maatschappelijk ondernemen5.7. Bijzonderheden voor radio en internet6. Rechten en plichten licentiehouders6.1. Maatschappelijke verankering6.2. Budget licentiehouders6.3. Taak licentiehouders6.4. Autonomie en plaatsing licentiehouders6.5. Maatschappelijk en economisch ondernemen licentiehouders6.6. Overgangsperiode licentiehouders7. Externe productie7.1. Budget en vormgeving open concurrentie7.2. Gelijk speelveld en overgangsregeling7.3. Garanties onafhankelijk product8. Interne voorzieningen8.1. Doelen, vormgeving en budget8.2. Toekomst NOS RTV, Educom en NPS8.3. Interne pluriformiteit in de nieuwsvoorziening9. Financiering9.1. Gemengde financiering9.2. Beperkingen op reclame9.3. Alternatieve inkomsten9.4. Budgettoedeling aan producerende organisaties9.5. Bijzondere waarborgen voor programmacategorieën10. Toezicht en advisering10.1. Algemene governance filosofie10.2. Verantwoordingscyclus10.3. Rapportageplichten publieke omroep10.4. Programmatoezicht Commissariaat10.5. Financieel toezicht10.6. Rol minister OCW11. Overige onderwerpen11.1. Kerkgenootschappen11.2. Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties11.3. Het Muziekcentrum van de Omroep11.4. Programmagegevens11.5. Lokale en regionale publieke omroep11.6. Wereldomroep11.7. Commerciële omroep11.8. Stimuleringsfonds voor de pers11.9. Deregulering en administratieve lastenII ARTIKELSGEWIJZE DEELHoofdstuk 1. BegripsbepalingenArtikel 1.1De begrippen mediadienst, media-aanbod, omroepdienst,
programma-aanbod en daarvan afgeleide begrippenHoofdstuk 2. De publieke mediadienstenTitel 2.1. De publieke mediaopdrachtArtikel 2.1Titel 2.2. De uitvoering van de publieke mediaopdrachtAfdeling 2.2.1Artikel 2.2 en 2.3Artikelen 2.4 tot en met 2.12Artikelen 2.13 en 2.14Artikelen 2.15 tot en met 2.17Paragraaf 2.2.1.4 De verzorging van media-aanbod
door licentiehoudersParagraaf 2.2.1.5. De verzorging van aanbod door
de NOS.Artikel 2.23Paragraaf 2.2.1.6 De verzorging van specifiek media-aanbod
op kerkelijk en geestelijk terreinParagraaf 2.2.1.7 De coördinatieArtikelen 2.29 tot en met 2.30Artikel 2.31Artikel 2.32Afdeling 2.2.2 De regionale en lokale mediadienstenParagraaf 2.2.2.1Paragraaf 2.2.2.2 Het media-aanbod van de regionale
en lokale mediadiensten.Artikel 2.38Afdeling 2.2.3 De WereldomroepParagraaf 2.2.3.1 De taak van de WereldomroepParagraaf 2.2.3.2. De organisatie en paragraaf 2.2.3.3
Het beleidsplan en de prestatieovereenkomstArtikelen 2.40 tot en met 2.44Artikelen 2.45 tot en met 2.47Paragraaf 2.2.3.4 De verzorging van media-aanbod
door de WereldomroepArtikel 2.48Titel 2.3 Nadere voorschriften met betrekking tot het
media-aanbod van de publieke mediadienstenAfdeling 2.3.1 Verantwoordelijkheid voor en onafhankelijkheid
van het media-aanbod van de publieke mediadienstenArtikel 2.49Afdeling 2.3.2 Reclame en telewinkelenParagraaf 2.3.2.1Artikel 2.50Artikelen 2.51 en 2.52Artikel 2.53Paragraaf 2.3.2.2 De Stichting EtherreclameArtikelen 2.54 tot en met 2.58Paragraaf 2.3.2.3 Specifieke voorschriften voor het
opnemen van reclame in het media-aanbodParagraaf 2.3.2.4 Inkomsten uit reclame en telewinkelenArtikelen 2.62 tot en met 2.64Afdeling 2.3.3 SponsoringArtikelen 2.65 tot en met 2.70Afdeling 2.3.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsParagraaf 2.3.4.1 Europese en onafhankelijke productiesArtikelen 2.71 tot en met 2.75Paragraaf 2.3.4.2 Nederlands- en Friestalige productiesArtikel 2.76Paragraaf 2.3.4.3 FilmsArtikel 2.77Afdeling 2.3.5 de Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse
culturele omroepproductiesAfdeling 2.3.6 Nadere regels voor de activiteiten van
de publieke mediadienstenArtikel 2.86Artikel 2.87Artikel 2.88Artikel 2.89Afdeling 2.3.7 ProgrammagegevensArtikelen 2.90 en 2.91Afdeling 2.3.8 Overige bepalingenArtikel 2.92Titel 2.4 De bekostiging van de uitvoering van de publieke
mediaopdracht en de financiële verantwoordingAfdeling 2.4.1 Algemene bekostigingsaanspraakArtikelen 2.93 tot en met 2.95Afdeling 2.4.2 De bekostiging van de landelijke publieke
mediadienstParagraaf 2.4.2.1 De begrotingArtikelen 2.96 tot en met 2.98Paragraaf 2.4.2.2 De vaststelling van de reguliere
budgettenArtikelen 2.99 tot en met 2.104Artikel 2.101Artikel 2.102Artikel 2.103Artikel 2.105Afdeling 2.4.3. De bekostiging van de WereldomroepArtikelen 2.107 tot en met 2.111.Afdeling 2.4.4 De algemene mediareserveArtikelen 2.112 tot en met 2.115Afdeling 2.4.5 De bekostiging van de regionale publieke
mediadienst Artikel 2.116Afdeling 2.4.6 De Financiële verantwoordingParagraaf 2.4.6.1 De rechtmatigheidscontrole en de
jaarrekeningenArtikelen 2.117 tot en met 2.119Paragraaf 2.4.6.2 Reservevorming en terugvorderingArtikelen 2.120 en 2.121Paragraaf 2.4.6.3 Het media-archiefArtikelen 2.122 tot en met 2.125Paragraaf 2.4.6.4 Overige bepalingenArtikelen 2.126 en 2.127Titel 2.5 EvaluatieArtikelen 2.128 tot en met 2.130Hoofdstuk 3. Commerciële omroepdienstenArtikel 3.12Artikel 3.26Artikel 3.30Hoofdstuk 4. Bescherming jeugdigenHoofdstuk 5. Evenementen van aanzienlijk belang voor de
samenlevingHoofdstuk 6. Bijzondere bepalingen inzake programma-aanbod
van politieke partijen en overheid, beperkte omroepdiensten en het gebruik
van omroepzenders en omroepnetwerken en frequentieruimteTitel 6.1 Politieke partijen en de overheid.Afdeling 6.1.1 Politieke partijenArtikelen 6.1 en 6.2Afdeling 6.1.2 De OverheidArtikel 6.3Titel 6.2 Toestemmingen voor omroepdiensten voor bijzondere
doelenArtikel 6.6Titel 6.3 Het gebruik van omroepzenders, omroepnetwerken
en frequentieruimteAfdeling 6.4.1 Het gebruik van omroepzendersArtikel 6.7Afdeling 6.4.2. Het gebruik van omroepnetwerken, must-carry
verplichtingen en programmaradenParagraaf 6.4.2.1 Het gebruik van omroepnetwerkenArtikel 6.8Paragraaf 6.4.2.2 Must-carry verplichtingenArtikelen 6.9 en 6.10Paragraaf 6.4.2.3 ProgrammaradenArtikelen 6.11 tot en met 6.15Titel 6.4. Het gebruik van frequentieruimteArtikelen 6.16 tot en met 6.18Titel 6.5 Buitengewone omstandighedenArtikel 6.19Hoofdstuk 7. Toezicht en bestuursrechtelijke handhaving.Hoofdstuk 8. De persHoofdstuk 9. Overgangs- en slotbepalingenTitel 9.1 OvergangsbepalingenArtikel 9.1Artikel 9.2Artikelen 9.3 tot en met 9.5Artikelen 9.6 tot en met 9.9Titel 9.2 Wijziging van andere wettenArtikelen 9.10 tot en met 9.13Artikel 9.10Onderdeel BOnderdeel ETitel 9.3 SlotbepalingenArtikelen 9.14 en 9.15Artikel 9.18Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30571Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 311 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 571Vaststelling van nieuwe regels over de organisatie en uitvoering van
de publieke mediaopdracht (Mediawet 20..)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGINHOUDSOPGAVEDEEL 1 ALGEMEEN2   1.Kern van het wetsvoorstel21.1. Inleiding2 1.2. De nieuwe publieke omroep2 1.3. Een evolutie4 1.4.Onderwerpen van de Mediawet4    2.Ontwikkelingen in het medialandschap42.1. Motieven van mediabeleid4 2.2. Blijvend belang publieke omroep52.3. Rol commerciële media6 2.4. Noodzaak hervorming publieke
omroep6 2.5. Europees recht8   3.Maatschappelijke opdracht van de publieke omroep103.1. Focus op publieke functies103.2. Functies en genres11 3.3. Publieke waarden11 3.4. De prestatieovereenkomst12   4.Publieke inhoud op alle platforms134.1. Definitie van de publieke taak13 4.2.Vaststelling van de omvang13 4.3. Distributie van het publieke
media-aanbod14 4.4. Kosten van distributie14   5.Organisatie van de landelijke publieke omroep155.1. De functiebenadering15 5.2.Uitwerking in het wetsvoorstel16 5.3. Bestuurlijke structuur17 5.4. Onafhankelijkheid van de makers185.5. Samenwerking binnen de publieke
omroep19 5.6.Maatschappelijk ondernemen19 5.7. Bijzonderheden voor radio en
internet21    6.Rechten en plichten licentiehouders216.1. Maatschappelijke verankering21 6.2. Budget licentiehouders23 6.3.Taak licentiehouders23 6.4. Autonomie en plaatsing licentiehouders24 6.5. Maatschappelijk en economisch
ondernemen licentiehouders25 6.6. Overgangsperiode licentiehouders26    7.Externe productie267.1. Budget en vormgeving open concurrentie26 7.2.Gelijkspeelveld en overgangsregeling27 7.3. Garanties onafhankelijk product28    8.Interne voorzieningen298.1. Doelen, vormgeving en budget29 8.2.Toekomst NOS RTV, Educom en NPS29 8.3. Interne pluriformiteit in de
nieuwsvoorziening30   9.Financiering319.1. Gemengde financiering31 9.2. Beperkingen op reclame32 9.3.Alternatieve inkomsten32 9.4. Budgettoedeling aan producerende
organisaties33 9.5. Bijzondere waarborgen voor programmacategorieën33    10.Toezicht en advisering3410.1. Algemene governance filosofie34 10.2. Verantwoordingscyclus34 10.3.Rapportageplichten publieke omroep35 10.4.Programmatoezicht Commissariaat35 10.5. Financieel toezicht36 10.6. Rol minister OCW36    11.Overige onderwerpen3711.1.Kerkgenootschappen37 11.2. Stimuleringsfonds Nederlandse
culturele omroepproducties37 11.3. Het Muziekcentrum van de Omroep37 11.4. Programmagegevens3811.5. Lokale en regionale publieke
omroep39 11.6.Wereldomroep40 11.7. Commerciële omroep4011.8. Stimuleringsfonds voor de pers41 11.9.Deregulering en administratieve
lasten411I ALGEMEENWat heeft een schaatser nodig om een wereldrecord te breken?
Talent alleen is al lang niet meer genoeg. Technologie en organisatie zijn
even belangrijk: overdekte banen met perfecte klimaatbeheersing, aërodynamische
pakken, de klapschaats, professionele begeleiding. Geen sporter die zich hieraan
kan onttrekken. Op Friese doorlopers zou zelfs de grootste kampioen geen wedstrijd
meer kunnen winnen. Zo is het ook met de publieke omroep. Door digitalisering
verandert het medialandschap ingrijpend. Aan talent is binnen de publieke
omroep geen gebrek, maar hij mist de uitrusting die nodig is om een plek op
het podium te houden.1. Kern van het wetsvoorstel1.1. InleidingOm de publieke functies veilig te stellen,
moet de publieke omroeporganisatie bij de tijd
blijven en mee veranderen. Dit is ook geconstateerd door de Wetenschappelijke
Raad voor het Regeringsbeleid in diens advies «Focus op Functies»1. In juni heeft het kabinet zijn voorstellen gepresenteerd
in de kabinetsvisie «Met het oog op morgen».2 Daarna is schriftelijk en mondeling van gedachten gewisseld met de
Tweede Kamer.3 Nu is er dan het wetsvoorstel.
Het streven van de regering is de wet begin 2007 te publiceren in het Staatsblad
en de nieuwe situatie in september 2008 te laten ingaan.Even los van principiële uitgangspunten, politieke keuzes en praktische
details – dat komt allemaal later in deze toelichting – is hieronder
eerst samengevat hoe de publieke omroep er vanaf 2008 uitziet.1.2. De nieuwe publieke omroepHet eindbeeld is een onderscheidende en multimediale publieke omroep die
zijn openheid voor maatschappelijke bewegingen heeft behouden en tegelijk
wendbaarder en ondernemender is geworden dan in de vorige eeuw het geval was.
Deze publieke omroep staat met beide benen in de Nederlandse samenleving:
een publieke omroep waar alle burgers soms, en sommige burgers altijd naar
kijken en luisteren.Onderscheidend. In het medialandschap heeft
de publieke omroep een unieke taak. Hij is onder andere herkenbaar door onafhankelijk
nieuws, een scala aan informatieve programma’s met uiteenlopende onderwerpen
en gezichtspunten, en een afwisselend palet van drama, film, jeugd- en kunstprogramma’s.
Het nieuwe wetsvoorstel stelt dit onderscheidende karakter van de publieke
omroep zeker. De taakopdracht van de publieke omroep is hiertoe aangescherpt:
centraal staan maatschappelijke functies die de overheid hoe dan ook wil waarborgen,
onafhankelijk van vraag en aanbod op de vrije markt. Dit zijn: 1) nieuwsvoorziening,
2) opinievorming en maatschappelijk debat en 3) cultuur, educatie en overige
informatie. Amusement verdwijnt als doel op zich, maar blijft onmisbaar als
vorm en hulpmiddel om de publieke functies te realiseren. In een prestatieovereenkomst
met de minister legt de publieke omroep zijn ambities vast in concrete doelen.
Deze overeenkomst is niet langer een inspanningsverplichting, maar bindend
en gesanctioneerd.Multimediaal. In het digitale medialandschap
is het de opgave om het publieke media-aanbod langs verschillende wegen en
in verschillende vormen bij de burger te brengen. Crossmediale programmering
voor radio, televisie en internet zal veel voorkomen. De publieke omroep vervult
zijn taak via alle mogelijke media en combinaties daarvan. Ook wordt vanaf 2008
niet meer vooraf bij wet bepaald welke zenders de publieke omroep heeft. In
plaats daarvan doet de publieke omroep elke vijf jaar in zijn beleidsplan
een voorstel voor het aantal zenders: dat zijn naast algemene
basiszenders ook gespecialiseerde zenders en aanbod dat op internet onder
herkenbare merknamen wordt aangeboden. Er geldt natuurlijk geen blanco cheque:
de overheid zal al dan niet zijn goedkeuring verlenen. Voor distributie in
de ether en op de kabel blijven er wettelijke minimumgaranties bestaan.Open. Een publieke omroep hoort stevig verankerd
te zijn in de samenleving. Het is zijn opdracht om de veelvormigheid en veelkleurigheid
van de samenleving te weerspiegelen en verschillende stromingen met elkaar
te verbinden. Daarom staat ook de nieuwe publieke omroep open voor ideële
omroeporganisaties met een aantoonbare maatschappelijke achterban. Deze «licentiehouders»
krijgen een eigen taak en een vast budget voor aanbod met de functie opinievorming
en maatschappelijk debat. Nieuwkomers hoeven hun toegevoegde waarde niet meer
te bewijzen, en behalve verenigingen met leden kunnen ook stichtingen met
donateurs toetreden. Dat past bij de variërende vormen van burgerparticipatie
in deze tijd. Ook blijft er zendtijd beschikbaar voor kerkgenootschappen en
genootschappen op geestelijke grondslag. Openheid is er voorts doordat de
publieke omroep een aanzienlijk deel van zijn productie uitbesteedt. Zowel
nieuw op te richten bedrijven van licentiehouders als de huidige buitenproducenten
dingen mee naar opdrachten van de raad van bestuur. Dit prikkelt alle programmamakers
om aansprekende prestaties te leveren en zich daarbij van elkaar te onderscheiden.Wendbaar. Om overeind te blijven in het digitale
tijdperk zal de publieke omroep snel, slagvaardig en als één
organisatie moeten opereren. Anders wordt de publieke omroep weggespeeld en
onzichtbaar voor de burger. Het wetsvoorstel legt de eindverantwoordelijkheid
voor deze organisatie bij de raad van bestuur. Net zoals dat gebruikelijk
is bij andere Europese omroepen, bestaat de raad van bestuur uit topmanagers
met de vereiste bestuurlijke, programmatische en zakelijke competenties. Zij
bepalen de strategie en hebben de middelen – geld en zendtijd –
om die strategie uit te voeren. Daarbij stemmen zij het programmabeleid af
met licentiehouders, die immers een belangrijk aandeel hebben in de programmaproductie.
Ook verzekert de raad van bestuur dat licentiehouders een onderling gelijkwaardige
plaats krijgen op de algemene radio- en televisiezenders. Verder zal de omroep,
zoals gezegd, veel producties uitbesteden. Voor een aantal zaken is echter
continuïteit en specifieke deskundigheid in eigen huis nodig, namelijk
voor nieuws, voor delen van het culturele en educatieve aanbod en voor radio.
Afgezien van genoemde basisprincipes, schrijft de wet geen verdere verdeling
van taken en budgetten binnen de publieke omroep voor. Dit maakt een wendbare
bedrijfsvoering mogelijk en het voorkomt onnodige toezichtlasten bij het Commissariaat.
De overheid stuurt wel mee, maar op afstand, via instemming met het vijfjaarlijkse
beleidsplan, via de prestatieovereenkomst en via de jaarlijkse begroting.Ondernemend. De Nederlandse publieke omroep
behoort tot de goedkoopste publieke omroepen in Europa. Het kabinet kiest
voor een budgetneutrale hervorming per 2008: de rijksbijdrage blijft gelijk,
de bestaande budgetindexering blijft behouden en reclame blijft deel uitmaken
van de financiering van de publieke omroep. Belangrijk is de ruimte die ontstaat
voor maatschappelijk ondernemen. Juist in de digitale context kan de publieke
omroep extra diensten ontwikkelen, zijn rechten exploiteren en samen werken
met anderen – van musea en poppodia tot kranten en telecommunicatiebedrijven.
Deze diensten moeten allemaal wel bijdragen aan de publieke taak en de extra
inkomsten vloeien terug naar deze publieke taak. Nieuw is dat de licentiehouders
ook economisch mogen ondernemen, mits deze activiteiten
boekhoudkundig en organisatorisch gescheiden zijn van de publieke activiteiten.
Dat betekent dat ze kunnen deelnemen in een (eigen) commercieel bedrijf om
zo hun vleugels uit te slaan op de mediamarkt.1.3. Een evolutieHoewel de veranderingen die dit wetsvoorstel met zich meebrengt ingrijpend
zijn, zeker voor betrokken organisaties en voor de makers, is het voorstel
ook een gevolg van een logische ontwikkeling. Wetswijzigingen waren er de
afgelopen tien jaar zonder uitzondering op gericht om meer eenheid binnen
de publieke omroep te bewerkstelligen, maar met behoud van pluriformiteit
via omroepverenigingen. Er kwam een zelfstandig dagelijks bestuur, er kwamen
netcoördinatoren met een eigen (versterkings-) budget, er groeide een
zekere taakverdeling tussen de omroepverenigingen en zij gingen vaker samenwerken.
Onder dit kabinet kwam er een onafhankelijke raad van toezicht en werd de
besluitvaardigheid op de radio- en televisiezenders groter. Nu, in de digitale
context, gaat de regering door op de ingeslagen weg van eenduidige aansturing
en zet daartoe een aantal belangrijke stappen. Bovendien is het nodig de publieke
taak te actualiseren en hem tegelijk minder exclusief te verbinden aan het
traditionele «uitzenden» van programma’s. Ook dat is een
versnelling van een lopende ontwikkeling in de wetgeving en de omroeppraktijk.1.4. Onderwerpen van de MediawetOmdat veel bepalingen in de wet verdwijnen of veranderen, is niet gekozen
voor een wijziging van de bestaande Mediawet, maar voor een nieuwe wet. Door
de nieuwe indeling en begripsbepalingen is de Mediawet ook toegankelijker
geworden. Vanaf de publicatie in het Staatsblad in 2007 draagt hij de naam
Mediawet 2007. Net als nu strekt de Mediawet zich straks uit over grote delen
van het Nederlandse medialandschap: de landelijke publieke omroep, lokale
en regionale publieke omroep, de wereldomroep, commerciële omroep, pers,
en omroepdistributie via de ether en de kabel.De veranderingen concentreren zich op de landelijke publieke omroep. Deze
verzorgt radio- en televisieprogramma’s en ander elektronisch media-aanbod –
bijvoorbeeld via internet en mobiele telefoon. Daarom is de benaming voor
de publieke omroep in de Mediawet «publieke mediadienst» geworden.
Voor de duidelijkheid spreekt deze toelichting echter nog van het in de volksmond
bekende begrip publieke omroep Een aantal veranderingen voor de landelijke
publieke omroep werkt door voor lokale, regionale en wereldomroep. Voor pers
en commerciële omroep verandert er nu niets, een enkele technische bepaling
uitgezonderd. Deze en andere onderdelen van het mediabeleid komen aan de orde
in de reactie van het kabinet op aanbevelingen terzake in het WRR advies «Focus
op functies». Ook wacht het kabinet de uitkomst af van de herziening
van de Europese televisierichtlijn, die gevolgen kan hebben voor publieke
en commerciële omroep.2. Ontwikkelingen in het medialandschap2.1. Motieven van mediabeleidMedia zijn van oudsher een «bemoeigoed», een onderwerp van
overheidsbeleid. Deels heeft dat te maken met distributieschaarste die verdeeld
moet worden, maar meer nog met de grote maatschappelijke impact van media.
Mensen kijken gemiddeld drie uur en een kwartier per dag televisie. Met hun
gebruik van andere media erbij, telt de tijdsbesteding op tot het dubbele.1 Vandaar dat we onze samenleving ook wel typeren als een «informatiesamenleving», «beeldcultuur»
en«mediacratie». Dergelijke begrippen benadrukken de rol van media
als belangrijke vormende instituties van deze tijd.2De moderne democratie kan niet functioneren zonder de tussenkomst van
televisie, radio, kranten en internet. Via de media informeren mensen zich over actuele gebeurtenissen en uiteenlopende standpunten. Daarom is
het cruciaal dat feiten bekend zijn en dat alle opvattingen, inclusief minderheidsopvattingen,
gehoord worden in de openbare meningsvorming. Media geven ook mede vorm aan
internationale, nationale en lokale cultuur en aan subculturen van diverse
bevolkingsgroepen. Niet voor niets bewaren we kranten, radio- en televisieprogramma’s;
zij geven een beeld van wie we zijn en wie we waren. Discussies over de aard
van media-uitingen zijn maar al te vaak discussies over (beeld)cultuur en
het oordeel is niet altijd positief.In de economische wetenschap spreekt men van positieve en negatieve «externe
effecten» van media en, daarmee verbonden, van marktfalen. De markt
zorgt niet vanzelf voor het maatschappelijk gewenste aanbod. Daarom treedt
in alle Europese landen de overheid ordenend op, ook in Nederland. Het mediabeleid
beschermt bepaalde soorten inhoud en bevordert onafhankelijkheid, pluriformiteit,
kwaliteit en toegankelijkheid van media. Om effect te sorteren, gebeurt dit
met een scala aan instrumenten en over de volle breedte van het medialandschap.
De financiering en regulering van landelijke, regionale en lokale publieke
omroepen leggen vanzelfsprekend veel gewicht in de schaal. Daarnaast is er
wetgeving voor en zelfregulering van commerciële media en verleent de
overheid subsidies aan dag- en opiniebladen en aan digitaal burgerinitiatief.2.2. Blijvend belang publieke omroepDe WRR benadrukt dat de overheid publieke waarden in de media moet blijven
beschermen, juist in een tijdperk van ingrijpende sociaal-culturele en technologische
veranderingen. In het kielzog van digitalisering zetten de commercialisering,
internationalisering en concentratie van het medialandschap door. Er zijn
weliswaar meer distributiekanalen, maar de productiekosten nemen niet navenant
af. In een klein en competitief taalgebied als Nederland blijft «publieke»
media-inhoud schaars. Dit geldt in het bijzonder voor audiovisuele productie,
vanwege haar hoge vaste kosten, lage marginale kosten en hoge toetredingsdrempels.
Kortom: er is en blijft behoefte aan een publieke omroep. Daaronder valt niet
alleen de landelijke, maar ook de regionale en lokale publieke omroep en de
wereldomroep.Een keuze voor een publieke omroep is geen keuze tégen commerciële
media. Het is een keuze voor een gemengd bestel waarin publieke en commerciële
media elkaar, en vanuit wezenlijk andere drijfveren, in evenwicht houden.
Hierdoor hebben burgers meer keuze – als afnemer maar ook als deelnemer
in de media! Hetzelfde geldt voor producenten, adverteerders, belangengroepen
en al die anderen die een belang hebben in mediaproductie, -distributie en
-gebruik.Het is eenvoudig op te sommen wat een publieke omroep vermag die niet
onder druk staat om winst te maken:– Hij spreekt burgers niet aan als consumenten (van producten van
adverteerders), maar als actieve deelnemers in maatschappelijke processen.– Hij staat garant voor publieke functies als nieuwsvoorziening,
opinievorming, cultuur en educatie en biedt kwaliteit in alle genres.– Hij investeert ook in programma’s die duur zijn en een relatief
klein publiek bereiken, of een publiek dat niet per definitie aantrekkelijk
is voor adverteerders.– Hij pioniert met innovatieve programmaconcepten en lanceert talenten,
die eenmaal succesvol soms door andere media worden overgenomen.– Hij biedt een nationaal tegenwicht aan grote mediaconcerns die
wereldwijd rechten en distributiekanalen exploiteren.– Hij draagt bij aan meningsvorming en cultuur in de verschillende regio’s en steden van Nederland. Op lokaal niveau zijn burgers
vaak direct, als vrijwilligers, bij de programmaproductie betrokken.– Hij is betrouwbaar en onafhankelijk van politieke en commerciële
motieven, van extra belang nu op internet het leeuwendeel van de informatie
afkomstig is van bedrijven, overheid, belanghebbenden en vrijwilligers.– Hij organiseert ontmoeting en sociale cohesie, te midden van talloze nichemedia waar alleen liefhebbers en gelijkgestemden
elkaar treffen.2.3. Rol commerciële mediaCommerciële radio en televisie zijn uitgegroeid tot een betekenisvolle
factor. In Europees perspectief heeft Nederland een zeer vrije en competitieve
commerciële omroepmarkt.1 Er geldt een beperkt
aantal eisen, bijvoorbeeld ter bescherming van minderjarigen en consumenten,
het aandeel Europees audiovisueel product en diversiteit op de radiomarkt.
De meeste nationale wetgeving is ontleend aan de Europese Televisierichtlijn,
die in de komende jaren zal worden herzien. Doel van de herziening is de bepalingen
aan te passen aan de digitalisering en convergentie van het medialandschap.De nationale en Europese regels drukken uit dat commerciële omroepen
een maatschappelijke verantwoordelijkheid hebben. Van een heel andere orde
zou het zijn om voortaan publieke programma’s te laten maken door commerciële
omroepen door hen daarvoor subsidies te verlenen via een fonds. In «Met
het oog op morgen» heeft het kabinet betoogd waarom een publieke omroep
de voorkeur heeft boven zo’n systeem van subsidieverlening. Ten eerste
is bij commerciële media het motief om winst te maken altijd leidend.
Dat beperkt hun mogelijkheden om een publieke programmering te realiseren.
Zelfs als er overheidsgeld tegenover staat, leveren commerciële omroepen
niet de gewenste diversiteit en kwaliteit, zoals blijkt uit ervaringen in
Nieuw Zeeland.2 Ten tweede zal een fonds namens
de overheid programma’s inhoudelijk moeten toetsen om te beoordelen
of ze voor subsidie in aanmerking komen. Een dergelijke grootschalige bemoeienis
van de overheid met de inhoud van audiovisuele media verdraagt zich slecht
met de waarde van onafhankelijkheid en vindt het kabinet daarom ongewenst.
Verder zullen de transactiekosten stijgen wanneer al het geld verdeeld wordt
via een fonds, in plaats van een budget toe te wijzen aan een instelling.
Dit komt door de kosten die gemoeid zijn met onder meer aanvraagprocedures,
beoordelingscommissies en regelingen voor beroep en bezwaar.3Dag- en opiniebladen vervullen een eigen, betekenisvolle rol in de democratie.
Print is echter veel goedkoper om te maken en te verspreiden. Vandaar dat
de overheid kan volstaan met bescheiden steun ten behoeve van pluriformiteit,
via het Stimuleringsfonds voor de pers. Daarnaast wil het kabinet eigendomsconcentratie
van dagbladen beperken, omdat anders teveel opiniemacht in te weinig handen
komt. Tegelijkertijd kan dan in de wet de ruimte voor dagbladuitgevers om
(mede)eigenaar te zijn van commerciële omroep groter worden.4 In de aangekondigde reactie op de nog openstaande adviezen
van de WRR komt het kabinet hierop terug.2.4. Noodzaak hervorming publieke omroepNederland heeft de bijzondere traditie om maatschappelijke stromingen
toegang te garanderen tot landelijke publieke zendtijd. Dit typeert men met
de term «externe pluriformiteit». Hier tegenover staat «interne
pluriformiteit», waarbij een en dezelfde mediaorganisatie zorgt dat
alle groepen zich herkennen in het publieke aanbod, zoals bij de BBC en de
VRT het geval is. Het kabinet hecht eraan dat de Nederlandse publieke omroep
zijn openheid voor maatschappelijke bewegingen behoudt. Tegelijkertijd
erkent het kabinet dat de omgeving ingrijpend is veranderd. Digitalisering
maakt een hervorming nu urgent.De gevolgen van ontzuiling voor het sociale en culturele leven zijn onder
meer geboekstaafd door het Sociaal en Cultureel Planbureau.1 Zichtbaar is een erosie van de klassieke levensbeschouwelijke zuilen
en daaraan gekoppelde exclusieve verenigingen. Er is nog steeds een levendig
maatschappelijk middenveld, maar dat verandert van karakter. Lidmaatschap
wordt vervangen door donateurschap. Kerken, politieke partijen, omroepverenigingen
verliezen leden, terwijl zogenoemde «lichte» gemeenschappen opkomen.
Mensen stappen gemakkelijk in en uit zulke gemeenschappen, die vaak verbonden
zijn aan een bepaalde levensstijl, liefhebberij of leeftijdsgroep en zelden
onderling samenhangend zijn.2 Naarmate sociale
verbanden losser en diverser worden, verandert het mediagebruik navenant.
De representativiteit van de traditionele omroepverenigingen neemt alsmaar
af. Drijfveren voor mediagebruik worden grilliger en tegelijk beter te manipuleren
door profijtgeoriënteerde, vaak multinationale partijen. Voor een extra
dimensie zorgt de multiculturele samenstelling van de Nederlandse bevolking.
Bij de tweede en derde generatie immigranten komt het mediagebruik steeds
meer overeen met dat van de gemiddelde kijker en luisteraar, maar er blijven
verschillen – naar (muziek)smaak, naar interessegebieden en naar maatschappelijke
kwesties die van belang worden gevonden of juist taboe zijn. In deze diffuse
sociaal-culturele constellatie wordt de publieke taak niet langer voldoende
gerealiseerd door aan verschillende ledengebonden omroeporganisaties de opdracht
te geven met elkaar één totaalpakket voor alle doelgroepen te
bewerkstellingen. Dat zorgt alleen maar voor veel spanning tussen eigen identiteit
en samenwerking.Digitalisering van het medialandschap legt nu extra druk op de publieke
omroep. Er is hierbij niet alleen sprake van de introductie van een nieuwe
techniek. Door digitalisering wordt «crossmediaal» aanbod de norm
en verandert het mediagebruik. Hetzelfde audiovisuele (basis)product wordt
in allerlei vormen en selecties en op meerdere momenten aangeboden via diverse
eindapparaten, zoals televisie en radiotoestellen, computers en mobiele telefoons.
De verwachting is dat algemene radio- en televisiezenders voorlopig het grootste
aandeel in de kijk- en luistertijd houden. Maar daarnaast kiezen mensen gericht
tussen gespecialiseerde zenders en websites, en vragen zij inhoud op uit archieven
als «Uitzending Gemist». Bij het kiezen zullen mensen zich laten
begeleiden door startpagina’s, zoekmachines en elektronische programmagidsen
(EPG’s). De jongste generaties zijn de eerste die de nieuwe gebruiksmogelijkheden
benutten.3 Ondertussen neemt ook de concurrentie
op de toch al competitieve Nederlandse audiovisuele markt toe. Dit betekent:
strijd om programma’s, rechten, creatief en journalistiek talent, aandacht
van het publiek en vooral ook strijd om inkomsten. De sterkste positie is
weggelegd voor internationale, multimediale concerns die dezelfde rechten
en producten exploiteren op meerdere markten en toegang hebben tot eigen distributienetwerken.
Reclame zal als financieringsbron aan relatief belang afnemen. Meer aanbod
zal bekostigd gaan worden uit gedifferentieerde vergoedingen door distributeurs
en burgers. De vraag is hoe de publieke omroep in dat digitale medialandschap
gewicht in de schaal kan blijven leggen.Kortom: er is en blijft behoefte aan een publieke omroep. Maar dan wel één
die zijn publieke taak ook in de toekomst goed kan vervullen. In zijn huidige
vorm is de publieke omroep daarvoor niet toegerust. In de ontzuilde samenleving
is de optelsom van identiteiten van ledenorganisaties altijd ontoereikend,
zoals in 2004 ook is geconstateerd door de visitatiecommissie onder voorzitterschap
van de heer Rinnooy Kan.4 Verder is het evenwicht
en de samenhang in het publieke media-aanbod zeer afhankelijk van voortdurend
overleg en overeenstemming tussen diverse spelers met eigen bevoegdheden en
verantwoordelijkheden, wat ten koste gaat van het resultaat. Door enkele omroepverenigingen
is als oplossing voorgesteld om in vaste combinaties ieder één
televisienet te beheren.1 Het risico hiervan is
dat vaste netprofielen onvoldoende rekening houden met de motieven die het
kijkgedrag van mensen bepalen. Ook ontstaan er grotere coördinatieproblemen tussen de netten. Verder is het de vraag wat er gebeurt
met radio, waarop omroepverenigingen in andere combinaties samenwerken, en
wie er gaat over themakanalen en alle vormen van crossmediaal gebruik. In
de drukke digitale context zal de publieke omroep echt een eenheid dienen
te vormen om zichtbaar te zijn voor burgers.2.5. Europees rechtDe Europese Unie heeft grote invloed op de ontwikkeling van de Europese
mediamarkten. Ook bij de vormgeving van de eigen publieke omroep zijn lidstaten
gehouden aan Europese regels. Voor een goed begrip zijn de voornaamste eisen
hieronder beschreven.De publieke omroep is een dienst van algemeen economisch belang in de
zin van artikel 86, tweede lid, van het EG-Verdrag. De Europese Commissie
heeft in zijn mededeling over de toepassing van de regels inzake staatssteun
op openbare omroepen2 aangegeven op welke wijze
de Europese Commissie zaken zal toetsen. Daarbij let de Europese Commissie
uiteraard ook op het interpretatieve protocol over de publieke omroep dat
is gehecht aan het Verdrag van Amsterdam. Daarin wordt, nadat is overwogen
dat «het publieke omroepstelsel in de lidstaten rechtstreeks verband
houdt met de democratische, sociale en culturele behoeften van iedere samenleving
en met de noodzaak pluralisme in de media te behouden», verklaard:«De bepalingen van het Verdrag doen geen afbreuk aan de bevoegdheid
van de lidstaten om te voorzien in de financiering van de openbare omroep,
voorzover deze financiering wordt verleend aan omroeporganisaties voor het
vervullen van de publieke opdracht zoals toegekend, bepaald en georganiseerd
door iedere lidstaat, en voorzover deze financiering de voorwaarden inzake
het handelsverkeer en de mededingingsvoorwaarden in de Gemeenschap niet zodanig
verandert dat het gemeenschappelijk belang zou worden geschaad, waarbij rekening
wordt gehouden met de verwezenlijking van deze publieke dienst».In de beschikkingenpraktijk van de Europese Commissie wordt aan de volgende
drie door het Hof van Justitie geformuleerde criteria getoetst:– de betrokken dienst moet een dienst van algemeen economisch belang
zijn en duidelijk als dusdanig omschreven zijn door de betrokken lidstaat;– de betrokken onderneming(en) moet(en) door de lidstaat uitdrukkelijk
belast zijn met de verlening van die dienst;– de toepassing van de mededingingsregels uit het Verdrag (in dit
geval, het verbod op staatssteun) moet de vervulling van de aan deze onderneming(en)
toevertrouwde bijzondere taken niet verhinderen, en de ontheffing van die
regels mag de ontwikkeling van het handelsverkeer niet beïnvloeden in
een mate die strijdig is met het belang van de Gemeenschap.Met betrekking tot het eerst genoemde criterium acht de Europese Commissie
voor de publieke omroep een ruime omschrijving van de publieke taak gerechtvaardigd.
De publieke opdracht kan ook bepaalde diensten omvatten die geen «programma’s»
zijn in de traditionele zin, voorzover daarmee – mede rekening gehouden
met de ontwikkeling en diversificatie van activiteiten in het digitale tijdperk –
wordt voldaan aan dezelfde democratische, sociale en culturele behoeften van
de maatschappij. De omschrijving dient wel zo precies mogelijk te zijn.Het tweede genoemde criterium vereist dat de publieke opdracht via een
officieel besluit wordt toegewezen. Tevens dient er afdoende onafhankelijk toezicht te zijn, om te kunnen bepalen of de publieke opdracht in overeenstemming
met de formele bepalingen tussen overheid en publieke omroep wordt uitgevoerd.Het derde bovengenoemde criterium heeft betrekking op de financiering
en de evenredigheidstest. Lidstaten kunnen kiezen voor een stelsel van gemengde
financiering. Gemengde financiering houdt in dat een publieke omroep wordt
gefinancierd uit een combinatie van overheidsmiddelen en inkomsten uit andere
activiteiten. Om inzicht te hebben in de verschillende geldstromen dient er
in die gevallen een duidelijke en passende scheiding te zijn tussen activiteiten
in het kader van de publieke opdracht en activiteiten die daarbuiten vallen.
De Europese Commissie maakt daarbij een onderscheid tussen activiteiten in
het kader van de publieke taak, activiteiten die kunnen worden aangemerkt
als de commerciële exploitatie van de publieke taak (bijvoorbeeld de
verkoop van programmarechten) en stand-alone-activiteiten (dit zijn activiteiten
die niet gerelateerd zijn aan de publieke taakopdracht). Voor laatstgenoemde
twee activiteiten mogen geen publieke middelen worden aangewend. De inkomsten
uit de commerciële exploitatie van de publieke taak dienen terug te vloeien
naar de uitvoering van de publieke taak. Deze activiteiten dienen op een marktconforme
wijze plaats te vinden. Onder de evenredigheidstest wordt verstaan dat de
staatssteun niet meer mag bedragen dan de nettokosten van de publieke opdracht,
waarbij ook rekening wordt gehouden met andere rechtstreekse of indirecte
inkomsten afkomstig uit het vervullen van de publieke dienst. De Europese
Commissie accepteert daarbij wel dat er een beperkte reservevorming mag plaatsvinden,
bijvoorbeeld om schommelingen aan de inkomstenkant op te vangen. Deze dient
dan wel in de daaropvolgende jaren te worden aangewend.In de volgende paragrafen is aangegeven op welke wijze in het wetsvoorstel
invulling is gegeven aan de toetsingscriteria van de Europese Commissie. Tegelijk
met de adviesaanvraag bij de Raad van State heeft de staatssecretaris van
OCW het wetsvoorstel voorgelegd aan de Europese Commissie. De Tweede Kamer
ontvangt hierover apart bericht.De Europese Commissie heeft in december 2005 een voorstel tot herziening
van de Europese richtlijn 89/552/EEG, de zogenoemde richtlijn «Televisie
zonder Grenzen» naar buiten gebracht1. Deze
richtlijn heeft als doelstelling een gemeenschappelijke Europese markt voor
omroepdiensten te realiseren door minimumharmonisatie van regels voor de omroepwetgeving
(zowel publiek als commercieel) in de lidstaten en toepassing van het «land
van oorsprong-beginsel». Het herzieningsvoorstel van de Europese Commissie
behelst een actualisering van de richtlijn in het licht van ingrijpende technologische-
en marktontwikkelingen in de audiovisuele sector. De regering heeft ervoor
gekozen om in dit wetsvoorstel inhoudelijk niet vooruit te lopen op het voorstel
van de Europese Commissie omdat dit voorstel nog volop onderdeel is van de
besluitvormingsprocedure in Brussel. Dat neemt niet weg dat de regering het
voorstel van de Commissie wel heeft betrokken bij de wettelijke uitwerking
van het kabinetsstandpunt, in het bijzonder bij het begrippenkader. De regering
onderkent dat de implementatie van de vastgestelde herziene richtlijn in de
mediawetgeving ook zal leiden tot wijzigingen van de regelgeving voor de publieke
omroep. De regering acht het echter niet wenselijk dat met onderhavig wetsvoorstel
wordt gewacht totdat de richtlijn is herzien. De verwachting is immers dat
het totale besluitvormingsproces nog wel anderhalf jaar in beslag kan nemen.
De regering acht het zeer wenselijk dat vóór, dan wel in elk
geval niet later dan zeer kort na 1 januari 2007, de wetgeving gereed
is. In de eerste plaats is het zaak de publieke omroep niet langer in onzekerheid
te laten over de toekomst. De publieke omroep dient op korte termijn uitzicht
geboden te worden over hoe de nieuwe situatie er uit zal zien. Een langere
periode van onzekerheid zal zijn weerslag hebben op het functioneren
van de publieke omroep als geheel en de betrokken instellingen afzonderlijk.
In de tweede plaats is het een eis van zorgvuldige wetgeving dat alle betrokkenen
in staat worden gesteld zich goed in te stellen op het nieuwe stelsel. Gelet
op de ingrijpende wijzigingen die de nieuwe wetgeving met zich meebrengt voor
de betrokken organisaties en hun werknemers, is een voorbereidingsperiode
van anderhalf jaar (tot de inwerkingtreding van de wet) gewenst en ook noodzakelijk.
Met deze periode dient derhalve ook nog rekening gehouden te worden.3. Maatschappelijke opdracht van de publieke omroep3.1. Focus op publieke functiesDe publieke omroep houdt een brede en zelfstandige taak binnen de totale
mediamarkt. Dat sluit aan bij de opdracht van en voor iedereen te zijn. Alleen
met een relevant bereik bij grote en kleine doelgroepen binnen het Nederlandse
publiek kan de publieke omroep maatschappelijk effect sorteren. De WRR benadrukt
in dit verband de bijdrage aan sociale cohesie. Populaire programma’s
passen dus ook in een publiek programmapakket en populariteit en kwaliteit
sluiten elkaar in het geheel niet uit. Maar het kabinet wil wel het onderscheidende
karakter van het publieke aanbod versterken. Vermaak om het vermaak is geen
publieke taak.Geïnspireerd door het WRR advies is de opdracht van de publieke omroep
scherper geformuleerd en wel rond de volgende drie functies: nieuwsvoorziening;
opinievorming en debat; cultuur, educatie en andere informatie. Dit zijn maatschappelijke
functies van media die de overheid onder alle omstandigheden, los van vraag
en aanbod op de markt, wil garanderen. Commerciële media voorzien ook
deels in deze functies, maar zonder aanwezigheid van publieke media zal het
aanbod verschralen, eenzijdiger en eenvormiger zijn, van mindere kwaliteit
en betrouwbaarheid, of zo veel duurder dat grote groepen mensen het niet (meer)
kunnen betalen.De nieuwe taakomschrijving heeft gevolgen voor de positie van amusement.
Amusement blijft een onmisbaar ingrediënt in de programmamix, echter
niet langer als doel op zich (functie), maar alleen als vorm (genre) om de
publieke functies te helpen realiseren. Hieronder per functie een nadere omschrijving.Nieuwsvoorziening: Deze functie stelt burgers
in staat kennis te nemen van wat er in de samenleving gebeurt, hier en nu,
in Nederland en elders in de wereld. Actuele gebeurtenissen en evenementen
staan op de voorgrond, maar ook achtergronden en analyses maken deel uit van
de nieuwsvoorziening. De nieuwsfunctie strekt zich uit over alle terreinen
van het maatschappelijke leven, van politiek en economie tot kunst en sport.
Samen met de volgende functie, opinie en debat, is nieuwsvoorziening van groot
belang voor het functioneren van de democratie. Ook de economie is gebaat
bij transparante en onafhankelijke informatie over actuele ontwikkelingen
in binnen- en buitenland.Opinievorming en maatschappelijk debat: Deze
functie draait om de uitwisseling van ideeën en standpunten. De idee
is dat een moderne democratie niet kan functioneren zonder tussenkomst van
media die aan de uiteenlopende stromingen een stem geven. Bij nieuwsvoorziening
staat een neutrale en onafhankelijke weergave voorop. Bij opinievorming worden
ontwikkelingen juist vanuit een bepaalde opvatting en invalshoek belicht.
De functie opinievorming is niet gebonden aan actualiteit. Zij betreft evenzeer
het maatschappelijke debat met een langere adem en reflectie op vragen die
meer spelen in de persoonlijke levenssfeer dan in het publieke, openbare leven.
Er is daarom ook een zekere natuurlijke overloop naar de volgende, derde functie.Cultuur, educatie en andere informatie: Net
als de WRR vat het kabinet de culturele functie breed op. Centraal
staat de rol van de publieke omroep als medevormgever van cultuur in de antropologische
zin– als stelsel van waarden, normen en gedragingen waarmee verschillende
groepen zich onderling binden en zich juist ook van elkaar onderscheiden.
Taal en geschiedenis zijn veelal bindende elementen. Levensstijl, interesse
en smaak zijn elementen waarmee mensen zich van elkaar onderscheiden. En kunst
is wellicht op te vatten als het meest persoonlijke commentaar op onze cultuur
en de diverse subculturen. De culturele functie
van media is dus veel breder dan wat in het huidige programmavoorschrift wordt
gerekend tot de culturele programmering van de
publieke omroep; deze beslaat traditioneel de genres Nederlandse film en drama,
muziek, kunstzinnige documentaires en informatieve programma’s over
kunst. Hetzelfde geldt voor de educatieve functie. Die omvat niet alleen de
doelbewuste overdracht van bepaalde kennis en vaardigheden, al dan niet in
aansluiting op het onderwijs. Evenzeer gaat het om de min of meer tijdloze
variant op de nieuwsvoorziening: het verschaffen van (onafhankelijke) informatie
over uiteenlopende terreinen – van relaties en gezondheid, tot consumentenproducten,
tot dier en milieu, tot geschiedenis en wetenschap. In die zin is er verwantschap
met de functie die de WRR omschrijft als «specifieke informatie».3.2. Functies en genresIn reacties op de nota «Met het oog op morgen» zijn functie
en genres soms met elkaar verward. Functies zijn globale categorieën
die verwijzen naar een beoogd maatschappelijk effect, naar de bedoeling van
de maker. Het begrip «genre» verwijst naar een specifieke programmasoort
met een tamelijk vaste combinatie van vorm en inhoud. Voorbeelden van genres
zijn: actualiteitenrubriek, dramaserie, satire, discussieprogramma. De publieke
functies geven uiteraard globaal richting aan de publieke programmamix. Maar
een functie is niet een op een te herleiden tot een set van genres. Eenzelfde
genre kan gelijktijdig meerdere functies vervullen. Satire is bijvoorbeeld
zowel bedoeld om mensen te vermaken als om hen te prikkelen positie te kiezen
in maatschappelijke kwesties.3.3. Publieke waardenEen publieke omroep onderscheidt zich niet alleen door de functies die hij vervult, maar ook door de waardendie hij vertegenwoordigt. Hieronder een omschrijving van drie centrale
waarden die zijn benoemd door de WRR en die tevens terugkomen in de Mediawet.Onafhankelijkheid. Een centrale waarde is
onafhankelijkheid, zowel ten opzichte van adverteerders en bedrijfsleven als
ten opzichte van de overheid. Behalve in de taakopdracht, is onafhankelijkheid
van de publieke omroep vastgelegd in diverse organisatorische bepalingen (zie
paragraaf 5).Pluriformiteit. Een tweede waarde die de publieke
omroep helpt te beschermen, is pluriformiteit van het media-aanbod. Het gaat
daarbij allereerst om maatschappelijke pluriformiteit. In de wet luidt de
opdracht aan de publieke omroep om op evenwichtige wijze een beeld te geven
van de samenleving en de daarin levende overtuigingen en interesses. Dat ideaal
heeft ook een belangrijke praktische vertaling: de publieke zendtijd staat
nog steeds open voor verschillende maatschappelijke bewegingen. Ten tweede
heeft de pluriformiteit betrekking op verscheidenheid van soorten. Vandaar
de verplichting om voldoende eigen binnenlands product te vervaardigen. Bovendien
luidt de wettelijke opdracht voor de publieke omroep om een gevarieerd aanbod
te verzorgen, waarin de verschillende genres op evenwichtige wijze aan bod
komen en waarmee bevolkingsgroepen van verschillende omvang en samenstelling
worden bediend. In hoeverre de publieke omroep die pluriformiteit in zijn
aanbod en zijn publieksbereik realiseert, blijkt uit voortgangsrapportages
in het kader van de prestatieovereenkomst (zie de volgende paragraaf).Kwaliteit. Over de hele linie behoort de publieke
omroep hoge kwaliteitsstandaarden te laten gelden. In imago-onderzoeken wordt
de publieke omroep consequent hoger gewaardeerd dan commerciële zenders.1 Dit heeft te maken met de verscheidenheid en kwaliteit
van het publieke pakket als totaal. Maar ook spelen kenmerken van afzonderlijke
programma’s mee, zoals oorspronkelijkheid, verbeeldingskracht en vakmanschap.
Iedereen weet: de ene politieserie is de andere niet. Maar de beoordeling
is subjectief. Van alle waarden, is kwaliteit van individuele programma’s
het moeilijkst te meten. De publieke omroep doet het niettemin wel, in het
kader van de eigen bedrijfsvoering. Er is bovendien geregeld maatschappelijke
discussie over programma’s. Daarin figureren recensenten en opinieleiders,
maar ook bijvoorbeeld filmmakers, sportbonden, wetenschappers en natuurlijk
burgers. Zo articuleert de samenleving verwachtingen die de publieke omroep
kan betrekken in zijn programmabeleid.3.4. De prestatieovereenkomstDe verscheidenheid van het aanbod is goed objectief vast te stellen. Het
gaat hier immers om het aandeel dat afzonderlijke genres, onderwerpen, doelgroepen
hebben in het totaal. De afgelopen jaren is een traditie gegroeid waarin de
publieke omroep in zijn meerjarenbegroting zijn programmatische ambities uiteenzet.
Om de publieke omroep te stimuleren daarbij concrete en meetbare doelen te
stellen en hierover openbare verantwoording af te leggen, is onlangs het instrument
van de prestatieovereenkomst geïntroduceerd.2
Net zoals de BBC in zijn«Statements of Programme Policy», verbindt
de Nederlandse publieke omroep zich in de prestatieovereenkomst aan beloftes
over aanbod en bereik. Hij doet dat eerst en vooral tegenover het algemene
publiek. Daarnaast heeft de prestatieovereenkomst een belangrijke functie
in de verantwoording tegenover de overheid.De prestatieovereenkomst is niet vrijblijvend. Hij wordt ondertekend door
de publieke omroep en de minister van OCW en ieder jaar vindt een rapportage
over de voortgang plaats, gevalideerd door het Commissariaat voor de Media.
Vanaf 2008 is de prestatieovereenkomst ook niet langer een inspanningsverplichting,
maar bindend en gesanctioneerd. De jaarlijkse toekenning van de prijscorrectie
van het budget van de publieke omroep wordt afhankelijk van de naleving van
de prestatieovereenkomst. In de meerjarenbegroting rapporteert de publieke
omroep over de realisering van de doelen. Wanneer de doelen in het voorafgaande jaar niet zijn gehaald en hij hier naar het
oordeel van de minister geen afdoende verklaring voor heeft gegeven, dan kan
de minister besluiten om voor het volgende jaar
de inflatiecorrectie niet toe te kennen. Overigens blijft los daarvan de mogelijkheid
bestaan om niet rechtmatig bestede middelen terug te vorderen.Nu de prestatieovereenkomst meer gewicht krijgt, verdwijnen de wettelijke
programmavoorschriften die minimumpercentages zendtijd voorschrijven voor
informatie en cultuur en een maximumpercentage voor verstrooiing. Het Commissariaat
heeft er eerder voor gepleit deze programmavoorschriften te vereenvoudigen.
In de huidige vorm sluiten de programmavoorschriften bovendien niet goed aan
bij de functiebenadering. Ook is het percentage zendtijd in een digitale context
een steeds minder relevant criterium voor de verscheidenheid van het publieke
aanbod.Vergeleken met de programmavoorschriften kan de prestatieovereenkomst
veel specifieker zijn. Bepalingen in de wet zijn noodzakelijkerwijs zeer globaal
omdat anders een onafhankelijke en wendbare bedrijfsvoering door de publieke
omroep wordt belemmerd. Een prestatieovereenkomst is een wederzijds
contract en kan wel specifieke afspraken bevatten over volumes (in uren of
budget) van bepaalde programmasoorten. Ten eerste omdat de publieke omroep
zelf het voortouw heeft bij het formuleren van de doelen, zodat zijn programmatische
autonomie gewaarborgd blijft. Ten tweede omdat de overeenkomst een beperkte
looptijd heeft van vijf jaar, de duur van een licentieperiode. Het gaat trouwens
ook in een prestatieovereenkomst nadrukkelijk over de balans en de prioriteiten
in het totale aanbod, en niet om de inhoud en kwaliteit van afzonderlijke
programma’s.4. Publieke inhoud op alle platforms4.1. Definitie van de publieke taakWil de publieke omroep zijn maatschappelijke functies vervullen, dan moet
hij kunnen meegaan met zijn tijd. In de Mediawet 2007 rekent de regering innovatie
met behulp van nieuwe technologie nadrukkelijk tot de opdracht van de publieke
omroep. Een tweede belangrijke stap is dat de regering de publieke omroep
niet langer vastpint op drie algemene televisiezenders en vijf radiozenders
in de ether of op de kabel. Hij mag ook gespecialiseerde zenders verzorgen
en aanbod verspreiden met behulp van het internetprotocol en andere telecommunicatiediensten
en netwerken. Het huidige onderscheid tussen hoofdtaken en neventaken komt
te vervallen. Alle vormen van elektronisch media-aanbod met eerdergenoemde
publieke functies, ongeacht de distributiewijze, behoren voortaan tot de publieke
taak.4.2. Vaststelling van de omvangDe discussie over het aantal publieke radio- en televisiezenders komt
door digitalisering in een ander licht te staan. Distributieschaarste is steeds
minder een probleem. Het is daarom niet nodig en niet handig om vooraf bij
wet te bepalen over welk aantal programmanetten de publieke omroep dient te
beschikken. In de digitale context is het de opgave om het publieke media-aanbod
langs verschillende wegen en in verschillende vormen bij het publiek te brengen.
Hoe en wat zijn strategische keuzes, afhankelijk van ontwikkelingen in mediagebruik,
de stand van de techniek, financiële mogelijkheden en dergelijke. Niet
de wetgever, maar de publieke omroep is in de beste positie om die strategische
keuzes te maken en te onderbouwen. Het wetsvoorstel regelt daarom dat de publieke
omroep in zijn vijfjaarlijkse beleidsplan voortaan een voorstel doet over
aantal en aard van zijn kanalen. Het voorstel dient een beschrijving van het
totale aanbod te vormen; niet alleen algemene basiszenders vallen hieronder,
maar ook gespecialiseerde zenders en aanbod op internet dat onder herkenbare
merknamen wordt aangeboden (bijvoorbeeld Uitzending Gemist, 3voor12). Het
eerste voorstel doet de publieke omroep in het beleidsplan voor de periode
2008–2013, dat conform de bestaande termijnen in maart 2008 wordt ingediend
bij de minister van OCW.1 De minister heeft instemmingsrecht
en keurt het voorstel goed of af. Indien nodig, kan de publieke omroep tussentijds
in zijn meerjarenbegroting een voorstel doen voor bijstelling van activiteiten.
Bijvoorbeeld wanneer actuele ontwikkelingen aanleiding geven een nieuw themakanaal
te starten dat in het beleidsplan nog niet was voorzien. Hiervoor is dan wel
opnieuw goedkeuring van de minister vereist.Deze nieuwe procedure zorgt ervoor dat de publieke omroep beter kan reageren
op ontwikkelingen van technische, programmatische of financiële aard
en op het actuele mediagebruik van mensen. Tegelijkertijd houdt de overheid
greep op de omvang van zijn activiteiten. Dit laatste is nodig omdat de Europese
Commissie ter legitimatie van staatssteun een duidelijke toedeling van taken
aan de publieke omroep eist. Op die manier is het voor commerciële
partijen vooraf helder welke activiteiten de publieke omroep al dan niet verricht.4.3. Distributie van het publieke media-aanbodDoor digitalisering neemt de schaarste aan distributiekanalen af. Niettemin
blijft het wenselijk om garanties voor de distributie van het media-aanbod
van de publieke omroep in de wetgeving op te nemen. Met het oog op de maatschappelijke
functies en de toegankelijkheid blijft de overheid zeker stellen dat tenminste
een deel (een beperkt aantal radio- en televisiekanalen) van het publieke
media-aanbod gegarandeerd algemeen beschikbaar is.Net als nu al het geval is, zal er voor de landelijke publieke omroep
geregeld worden dat er frequentieruimte beschikbaar is voor drie televisiekanalen
en vijf radiokanalen met een landelijke dekking.1
In het, door de minister van OCW goed te keuren, vijfjaarlijkse beleidsplan
kan de publieke omroep aan deze gegarandeerde frequentieruimte een eigen inhoudelijke
invulling geven. Minder frequentieruimte gebruiken mag, maar ligt niet voor
de hand. Daarnaast kan men in het beleidsplan toewijzing van meer frequentieruimte
vragen. Tevens dient de publieke omroep in het beleidsplan aan te geven op
welke wijze de beschikbaar te stellen frequentieruimte zal worden geëxploiteerd.2 Volgens de nieuwe Nota frequentiebeleid3 dient de publieke omroep op grond van de Telecommunicatiewet daartoe
ook een behoefteonderbouwingsplan bij de minister van EZ in te dienen. Beide
regelingen zullen op elkaar aansluiten. Dit betekent ook dat goedkeuring van
de minister van OCW van dit onderdeel van het beleidsplan de publieke omroep
geen automatisch recht geeft op extra frequenties; hierover dient apart in
het kader van het frequentiebeleid te worden besloten.Op de hierboven geschetste wijze beschikt de publieke omroep over eigen
exploitatiemogelijkheden om het publiek te bereiken. Kabel is in ons land
echter de dominante infrastructuur voor de verspreiding van programma’s
en zal dat naar verwachting voorlopig blijven.4
De regering handhaaft daarom de verplichting om op de kabel drie televisie-
en vijf radiokanalen van de landelijke publieke omroep in het basispakket
op te nemen. Op grond van het beleidsplan geeft de publieke omroep aan welke
kanalen uit het totale media-aanbod men onder de must carry van drie en vijf wil laten vallen. Dat hoeven niet persé
dezelfde kanalen te zijn als waarvoor de gegarandeerde frequentieruimte wordt
gebruikt. De vraag is met welke combinatie van etherkanalen en kanalen in
het basispakket op de kabel de publieke omroep er het best in slaagt de beoogde
doelgroepen te bereiken.Voor de aanwezigheid op de diverse platforms waarvoor de publieke omroep
geen eigen exploitatiemogelijkheden heeft (dus ook voor het meerdere op de
kabel), zal de publieke omroep op basis van onderhandelingen met de verschillende
platformbeheerders overeenkomsten dienen te sluiten.Wanneer de digitalisering voortschrijdt, kan het zijn dat een plek op
distributienetwerken alleen niet meer volstaat. Steeds meer gaat ook spelen
welke plaats het publieke media-aanbod inneemt op allerlei intermediairs:
elektronische programmagidsen en startmenu’s voor digitale televisie
bijvoorbeeld. Omdat dit vraagstuk echter onvoldoende is uitgekristalliseerd,
is hiervoor in de wet nu geen wijziging van must carry bepalingen voorzien.4.4. Kosten van distributieVoor de analoge etherdistributie werden de kosten uit de mediabegroting
vergoed. Enige tijd terug is besloten hierop een besparing te realiseren;
het bedrag is ontrokken aan de mediabegroting. Voor digitale ethertelevisie
is de publieke omroep een samenwerkingsverband met Digitenne aangegaan. Met
de kabel zijn onlangs onderhandelingen gevoerd over doorgifte. Op de satelliet
vormt de publieke omroep onderdeel van het boeket van Canal Digital. Kortom,
de publieke omroep heeft uiteenlopende afspraken met distributeurs over de
verspreiding van zijn aanbod. Deze afspraken hebben onder meer betrekking
op de kosten van transport en op de vergoeding voor auteursrechten van de
publieke omroep.De motie Van Dam1 vraagt de regering er zorg
voor te dragen dat het signaal van de televisiekanalen Nederland 1, 2 en 3
gratis beschikbaar wordt gesteld via alle distributiekanalen; dat wil zeggen
dat voor de ontvangst van de publieke omroep geen abonnementskosten verschuldigd
dienen te zijn. Daarover het volgende:Distributie kost geld. Wanneer de publieke omroep alle distributiekosten
voor zijn rekening neemt, en dus voor iedereen «gratis» is te
ontvangen, dan betaalt toch iedere Nederlander mee, namelijk via de belastinggelden.
Wanneer de distributeurs de lasten dragen, betalen mensen mee via hun abonnement
bij die distributeur. Linksom of rechtsom zullen burgers dus altijd meebetalen.Het is het uitgangspunt van de regering om de vrije onderhandeling tussen
betrokken partijen zijn werk te laten doen. Dat betekent dat de publieke omroep
onderhandelt met distributeurs over de voorwaarden van doorgifte. Juist nu
door digitalisering het publieke aanbod langs diverse wegen wordt verspreid –
kabel, ether, satelliet, internet, mobiele telefoon – is marktwerking
de aangewezen route om de kosten van distributie zo laag mogelijk te houden.
Ook ontstaat op deze manier een gelijk speelveld, niet alleen tussen de verschillende
distributienetwerken, ook tussen publieke en commerciële omroepen. Zij
moeten immers ook met distributeurs onderhandelen over distributiekosten en
rechtenvergoedingen. Bovendien is er zo keuzevrijheid voor burgers; zij betalen
alleen mee aan die distributievarianten waarnaar hun voorkeur uitgaat.Bovenstaande betekent dat in de wet niet vooraf is vastgelegd welke programmakanalen «gratis»
via welke infrastructuur beschikbaar dienen te zijn voor ontvangers. Het is
aan de publieke omroep om in zijn vijfjaarlijkse beleidsplan aan te geven
op welke wijze het publieke media-aanbod op de verschillende platforms aanwezig
zal zijn. Daarbij zijn dan ook de afspraken met distributeurs inbegrepen.
Vanzelfsprekend dienen de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van het publieke
media-aanbod gewaarborgd te blijven. De minister zal het beleidsplan van de
publieke omroep daarop mede beoordelen.In de Tweede Kamer is ook gesproken over de vergoeding die distributeurs
aan de publieke omroep betalen voor diens (rechten op) inhoud. Ook dit is
een zaak van onderhandeling tussen betrokken partijen. Door marktconforme
contracten met private derden kan de publieke omroep eigen inkomsten maximaliseren.
De opbrengsten komen ten goede aan de publieke taak en helpen mee de rijksbijdrage
laag te houden. Ook wordt zo voorkomen dat marktpartijen oneigenlijk voordeel
ontlenen aan publieke middelen en er aldus concurrentievervalsing kan optreden.
Dit alles is in lijn met het gedachtegoed van «maatschappelijk ondernemen»
en met aanbevelingen van de Europese Commissie.25. Organisatie van de landelijke publieke omroep5.1. De functiebenaderingDe nieuwe organisatie van de landelijke publieke omroep is mede gestoeld
op de suggestie van de WRR voor een «open en gemengd model». De
gedachte van de WRR is om de organisatie per functie – nieuws; opinie
en debat; cultuur, educatie en andere informatie – te laten verschillen,
zodanig dat de waarden onafhankelijkheid, pluriformiteit en kwaliteit
het beste zijn gewaarborgd. In de kabinetsvisie «Met het oog op morgen»
is deze functiebenadering als volgt vertaald:– De nieuwsvoorziening wordt verzorgd door een interne voorziening
(NOS RTV), onder eindverantwoordelijkheid van de raad van bestuur van de publieke
omroep.– Voor opinie en debat zorgen meerdere ideële organisaties
met aantoonbaar maatschappelijk draagvlak, te weten «licentiehouders»
met een eigen vast budget en programmatische autonomie.– Voor cultuur, educatie en andere informatie schakelt de raad van
bestuur zowel licentiehouders in als buitenproducenten, in een systeem van
open concurrentie om opdrachten.– Een ander deel van het educatieve en culturele aanbod laat de
raad van bestuur in eigen huis verzorgen. Educom en een deel van de NPS gaan
op in deze interne voorziening(en).In reacties op de kabinetsvisie zijn van verschillende kanten zorgen geuit
over een strikte toedeling van functies over verschillende deelnemers binnen
en buiten de publieke omroep. Dit kwam vooral naar voren in schriftelijke
vragen van de Tweede Kamer, die mede waren ingegeven door een hoorzitting
van de vaste kamercommissie van OCW met betrokken partijen. In de dagelijkse
praktijk hebben genres of programma’s vaak gelijktijdig meerdere functies.
Het is daarom moeilijk uitvoerbaar om de gehele organisatie
en financiering van de publieke omroep volledig
afhankelijk te maken van een scheiding tussen de drie functies. Het Commissariaat
zou een dergelijk model ook moeilijk kunnen handhaven.De regering heeft deze zorgen zeer serieus genomen. Bovendien heeft zij
nogmaals gekeken naar de eisen die Europese wetgeving stelt aan de nieuwe
organisatie van de publieke omroep. Twee onderdelen van het plan stellen bijzondere
eisen. Ten eerste is er sprake van directe staatssteun aan private organisaties
die binnen het verband van de publieke omroep min of meer zelfstandig programma’s
maken. Ten tweede beoogt het kabinetsplan concurrentie te realiseren tussen
deze zelfde private organisaties en andere producenten om opdrachten van de
publieke omroep. In deze constructie volstaat het niet staatssteun aan licentiehouders
te legitimeren op grond van hun aantoonbare achterban. De wet moet daarnaast
aan licentiehouders een omschreven taak toedelen. Hierin is voorzien, omdat
het kabinet in «Met het oog op morgen» heeft gekozen voor toespitsing
van de rol van licentiehouders op de functie opinie en debat. Ook moet de
wet zorgen voor een gelijk speelveld met andere producenten. Hiertoe wordt
een strikt gescheiden organisatie en bedrijfsvoering geëist van enerzijds
de licentiehouder en anderzijds een productiebedrijf waarin de licentiehouder
deelneemt op de vrije markt.15.2. Uitwerking in het wetsvoorstelDe regering heeft in het wetsvoorstel gekozen voor de volgende uitwerking
van de organisatie:– De raad van bestuur is verantwoordelijk voor de publieke taak,
en daarmee voor de wijze waarop de verschillende publieke functies gestalte
krijgen op de diverse algemene en gespecialiseerde kanalen van de publieke
omroep.– Ten behoeve van de functie opinievorming en maatschappelijk debat
kunnen ideële omroeporganisaties met een aantoonbare maatschappelijke
achterban een licentie krijgen. Deze licentiehouders krijgen programmatische
autonomie en een eigen vast budget. Hun aanbod wordt door de raad van bestuur
geplaatst binnen het totale publieke media-aanbod.– De raad van bestuur treft interne voorzieningen voor nieuws en
sport (NOS RTV) en voor onderdelen van het educatieve en culturele aanbod,
waarin de Educom en een deel van de NPS opgaan. Deze interne voorzieningen
zorgen voor de benodigde continuïteit van productiecapaciteit en voor
deskundigheid in eigen huis. Zij zijn redactioneel onafhankelijk van de raad
van bestuur.– Voor het overige besteedt de raad van bestuur producties uit bij
externe producenten. Dit zijn zowel de huidige buitenproducenten als op te
richten productiebedrijven waarin licentiehouders deelnemen. In de wet is
een minimale omvang van externe productie gegarandeerd.Naar het oordeel van de regering is deze uitwerking in lijn met Europese
regels. Tegelijkertijd zorgt hij voor de noodzakelijke vrijheidsgraden voor
uitvoering van de publieke taak en het toezicht daarop door het Commissariaat.
Dit past bij het algemene streven van het kabinet naar deregulering en grotere
autonomie van publieke organisaties. Hieronder de voordelen op een rij.– Licentiehouders hebben een omlijnde taak in de functie opinie
en debat. Het Commissariaat moet er op toezien dat zij hun budget daadwerkelijk
voor deze functie aanwenden, en kan dat ook. Voor de rest is de organisatie
en financiering van de landelijke publieke omroep niet afhankelijk van een
strikte afbakening van functies, die in de programmapraktijk vaak zijn vermengd.
Hierdoor is de wet uitvoerbaar en handhaafbaar.– De raad van bestuur heeft de volledige verantwoordelijkheid en
de daarbij behorende ruimte voor een goede uitvoering van de publieke taak.
Hij plaatst gegarandeerd het aanbod van licentiehouders en kan daarnaast voor alle functies opdrachten verlenen aan interne voorzieningen,
aan productiebedrijven waarin licentiehouders deelnemen en aan andere externe
producenten. De raad van bestuur heeft zo ook de vanzelfsprekende bevoegdheid
aanvullend te programmeren in de sfeer van opinie en debat, wanneer het aanbod
van licentiehouders een onvoldoende afspiegeling is van alle onder de bevolking
levende opvattingen en interesses.– Licentiehouders kunnen ieder deelnemen in een «eigen»
apart productiebedrijf dat in opdracht van de raad van bestuur programma’s
maakt voor alle functies. Dit bedrijf kan ook
allerlei andere, eigen multimediale activiteiten ontplooien. Het private bedrijf
moet wel organisatorisch en financieel strikt gescheiden zijn van de publieke
activiteiten van de licentiehouder, om een gelijk speelveld met andere producenten
zeker te stellen en te voldoen aan Europese regels. De regels hiervoor zijn
in paragraaf 6 nader beschreven.– De inbreng van andere externe producenten strekt zich eveneens
uit over alle functies. Zij kunnen werken voor
de raad van bestuur en voor licentiehouders. Omdat nieuws vooral een zaak
is van interne productie en omdat licentiehouders mogelijk het gros van het
opiniërende aanbod zelf zullen produceren, is het wel te verwachten dat
onafhankelijke producenten vooral actief zullen zijn voor de functie cultuur,
educatie en andere informatie.5.3. Bestuurlijke structuurDe huidige bestuurlijke structuur is zeer ingewikkeld omdat zij deelbelangen
van omroepen moet verenigen met het belang van het geheel. In het wetsvoorstel
met korte termijn maatregelen (naar aanleiding van het visitatierapport) zijn
al enkele vereenvoudigingen in deze structuur doorgevoerd.1 Vanaf 2008 is de situatie als volgt:Raad van toezicht. Het toezicht op de hoofdlijnen
van het beleid is de taak van een raad van toezicht van de publieke omroep.
Ook behoort instemming met een aantal belangrijke besluiten tot de taak van
de raad van toezicht. Hierin hebben deskundigen zitting uit verschillende
relevante disciplines (media, juridisch, financieel, bestuurlijk) die geen
belangen hebben in deelnemende licentiehouders of in externe
producenten. De leden van de raad van toezicht worden benoemd door de Kroon
en geworven via een open en transparante procedure.Raad van bestuur. De dagelijkse leiding is
in handen van een raad van bestuur, waarbinnen bestuurlijke, programmatische
en zakelijke competenties vertegenwoordigd zijn. De leden van de raad van
bestuur worden benoemd door de raad van toezicht. Het is niet wenselijk hen
door de Kroon te laten benoemen, omdat de raad van toezicht dan geen eigen
gezagsrelatie kan onderhouden met de door hem te controleren raad van bestuur.
Trapsgewijze benoeming van de raad van bestuur, door de raad van toezicht,
zorgt daarnaast voor een grotere afstand tussen de overheid en degenen die
verantwoordelijk zijn voor het dagelijkse programmabeleid van de publieke
omroep.De rol van de raad van bestuur is dezelfde als die van topmanagers bij
andere Europese publieke omroepen en mediabedrijven. Zij houden zich bezig
met de algemene strategie – financieel, technisch en inhoudelijk. Op
het niveau daaronder zullen mensen werken die meer specifieke programmatische
deskundigheden hebben. Radio- en televisiezenders zijn nu nog afzonderlijk
bemand met eigen coördinatoren en met redacties waarin de omroepen overleggen.
In reacties op de kabinetsvisie is gepleit voor inhoudelijke programmaleiding,
door hoofdredacteuren aan te stellen op de drie televisienetten. In de digitale
toekomst wordt de zender als organisatorische eenheid echter minder belangrijk.
Waarschijnlijk blijft er nog enige tijd programmaleiding voor de afzonderlijke
media: radio, televisie en internet. Maar daarnaast zullen productie en aankoop
meer en meer georganiseerd raken rondom bepaalde inhoud die vervolgens crossmediaal
wordt verspreid. Wellicht zal de raad van bestuur programmadirecteuren en commissioning editors willen aanstellen voor categorieën
als popmuziek en jongerencultuur, Nederlandse film en documentaires, kunst,
educatie, nieuws. Omdat het medialandschap zo in beweging is, wil de regering
de organisatie en besluitvorming binnen de publieke omroep wendbaar houden
en dus niet vastleggen bij wet. Het is aan de raad van bestuur om de eigen
organisatie adequaat in te richten, gericht op een goede uitvoering van de
wettelijke taken.College van Licentiehouders. Licentiehouders
zijn als autonome vormgevers in de functie opinie en maatschappelijk debat
belangrijke spelers binnen de landelijke publieke omroep. Zij hebben bovendien
een eigen achterban en dragen daarmee bij aan de maatschappelijke inbedding
van de publieke omroep. Het is daarom belangrijk dat licentiehouders hun plannen
afstemmen op die van de publieke omroep als geheel en vice versa. Het belang
van deze afstemming brengt met zich mee dat een zorgvuldige organisatorische
inbedding gekozen moet worden. Het wetsvoorstel met korte termijn maatregelen
voorziet al in de vorming van een college van omroepen waarin bestuurders
van de huidige omroepverenigingen plaatsnemen. Vanaf 2008 wordt dit een
college van licentiehouders. Zij zullen de raad van bestuur gevraagd en ongevraagd
adviseren over het programmabeleid van de publieke omroep. Die adviezen kunnen
in het bijzonder betrekking hebben op pluriformiteit.5.4. Onafhankelijkheid van de makersDe Tweede Kamer heeft in een motie gevraagd om de creatieve en journalistieke
onafhankelijkheid van makers te borgen.1 Dit
is in de Mediawet op meerdere manieren verzekerd. Ten eerste is de programmatische
autonomie van de publieke omroep als geheel tegenover de overheid wettelijk
vastgelegd. Voor licentiehouders is tevens autonomie ten opzichte van de raad
van bestuur verzekerd. Ten tweede zijn verantwoordelijkheden tussen de publieke
omroep en de regering zo verdeeld dat geen rechtstreekse politieke bemoeienis
plaatsvindt met de inhoud (zie paragraaf 10). Ten derde gelden voor publieke
omroep speciale regels voor reclame en sponsoring, die inmenging
van adverteerders met redactionele keuzes voorkomen. De exploitatie van reclame
is in handen van een aparte Stichting (STER), die geen toegang heeft tot programmamakers.
Programma’s mogen niet gesponsord worden. Een uitzondering is gemaakt
voor media-aanbod van culturele aard, voor verslagen van sportevenementen
en voor ideële evenementen. Verder heeft de publieke omroep een integriteitscode
die uitsluit dat redactionele inhoud bepaald wordt door meebetalende bedrijven,
non-profit organisaties en overheden. Ten vierde is de onafhankelijkheid van
programmamakers geregeld in een redactiestatuut. Alle redactionele organisaties
binnen de publieke omroep zijn verplicht een redactiestatuut te voeren. Het
redactiestatuut is bedoeld om de redactionele onafhankelijkheid van de redacties
te waarborgen, niet alleen ten opzichte van sponsors, belangenpartijen of
overheid, maar ook ten opzichte van algemene leiding en bestuur – uiteraard
zonder aan diens eindverantwoordelijkheid voor de missie en bedrijfsvoering
af te doen. Daarnaast dient het redactiestatuut er zorg voor te dragen dat
de rechten en plichten van journalisten helder zijn vastgelegd en dat de redactie
in zijn werkwijze voldoet aan algemeen aanvaarde journalistieke principes.
Afnemers kunnen er dan vanuit gaan dat de aangeboden programma’s tot
stand zijn gekomen op onafhankelijke, integere en professionele wijze.5.5. Samenwerking binnen de publieke omroepIn het debat over «Met het oog op morgen» heeft de Tweede
Kamer vragen gesteld over mogelijkheden voor samenwerking vanaf 2008,
vooral met het oog op voortzetting van bestaande redactionele samenwerking
door meerdere omroeporganisaties in één programma.De enige vorm van redactionele samenwerking die vanuit de principes van
het nieuwe model niet voor de hand ligt, is tussen NOS RTV en licentiehouders
op het terrein van opinie en debat. In deze moet immers duidelijk zijn wie
de afzender van een programma is: de onafhankelijke nieuwsvoorziening of een
licentiehouder. Verder blijft redactionele samenwerking na 2008 gewoon mogelijk
tussen licentiehouders, interne voorzieningen en externe producenten. De noodzaak
voor redactionele samenwerking zal echter wel afnemen, vooral voor de functie
cultuur, educatie en andere informatie omdat daar immers de middelen gebundeld
worden in handen van de raad van bestuur. Daardoor is de totstandkoming van
bijvoorbeeld een langlopende dramaserie niet meer afhankelijk van de bereidheid
en mogelijkheid van omroeporganisaties om zendtijd en geld bij elkaar te leggen.Naast redactionele samenwerking, bestaan er nu afspraken tussen omroepen
over de verdeling van taken, specialisatie dus. Deze ontwikkeling zal zich
in het nieuwe model voortzetten. Immers, een aanzienlijk deel van de productie
komt tot stand door open concurrentie om opdrachten van de raad van bestuur.
Dit prikkelt externe producenten, waaronder bedrijven van licentiehouders,
tot specialisatie in bepaalde typen van programma’s: zij zullen meer
nog dan nu investeren in genres, onderwerpen en doelgroepen waarin zij uitblinken. 5.6. Maatschappelijk ondernemenIn dit wetsvoorstel krijgen alle onderdelen van de publieke omroeporganisatie
ruimte om maatschappelijk te ondernemen. Het begrip maatschappelijk ondernemen1 wordt gebruikt om aan te duiden dat organisaties belast
met de uitvoering van een publieke taak op een meer ondernemingsgewijze manier
uitvoering geven aan deze opdracht. Dat houdt in dat de publieke omroep bijvoorbeeld
ook samenwerkt met private derden en bijzondere diensten tegen betaling aanbiedt.
Te denken valt onder meer aan coproducties met dagbladen, journaalbeelden
voor een mobiele telefoondienst, verkoop van programmaformats,
merchandising. De idee is dat de publieke omroep zijn materiaal op zoveel
mogelijk manieren verspreid en exploiteert, en inkomsten hieruit inzet om
burgers nog beter en op maat te kunnen bedienen.De wet verstaat onder maatschappelijk ondernemen alle activiteiten die
dienstbaar zijn aan de maatschappelijke doelstelling. Hieronder vallen zowel
de uitvoering van de publieke taak zelf, als nevenactiviteiten die daarmee
verband houden. Voor licentiehouders zijn dat ook de activiteiten die de vereniging
of stichting organiseert om contact te onderhouden met de achterban van leden
of donateurs. Inkomsten uit maatschappelijk ondernemen dienen altijd weer
terug te vloeien naar de publieke taak. De wettelijke bepalingen gelden voor
de centrale organisatie (Raad van bestuur en werkmaatschappijen), de licentiehouders1, de STER, de Wereldomroep, de omroeporkesten en de regionale
en lokale publieke omroeporganisaties.Waar normaliter op landelijk niveau één organisatie verantwoordelijk
is voor het behalen van de maatschappelijke doelstellingen, is die situatie
voor de Nederlandse publieke omroep een andere. Daarom is ervoor gekozen om
de eindverantwoordelijkheid voor het behalen van de maatschappelijke doelstellingen
toe te delen aan de raad van bestuur. Licentiehouders leveren een bijdrage
aan het realiseren van de doelstellingen – één functie
in het bijzonder – en dragen verantwoordelijkheid voor die eigen bijdrage.In de beantwoording van vragen2 van de Tweede
Kamer is toegezegd bij de uitwerking van de kabinetsvisie een recent advies
te betrekken van de Algemene Rekenkamer, getiteld «Publiek ondernemerschap.
Toezicht en verantwoording bij publiek-private arrangementen.»3 Het blijkt dat de nu geldende systematiek al in belangrijke
mate voldoet aan de aanbevelingen, zij het soms in een wat andere vorm. Het
is dus niet zo dat er een volledig nieuwe systematiek gaat gelden. Wel vindt
er in deze Mediawet een aanscherping plaats, waar tegenover een (beperkte)
verruiming van de mogelijkheden staat. In de regels voor maatschappelijk ondernemen
zijn de volgende aanbevelingen van de Rekenkamer betrokken:– een kader voor publiek ondernemerschap dat duidelijkheid geeft
over ruimte en richting;– meer aandacht voor publiek-private arrangementen in het toezicht;– wettelijke verankering van de taken van raad van toezicht;– formulering door instellingen van hun visie op publiek ondernemerschap;– transparante, ordelijke en controleerbare bedrijfsvoering;– betere verantwoording over publiek-private arrangementen.De nieuwe wettelijke taakopdracht is duidelijk opgenomen in het wetsvoorstel,
evenals de voorwaarden waaronder maatschappelijk ondernemen is toegestaan.
De publieke omroep krijgt meer mogelijkheden om via maatschappelijk ondernemen
samenwerking met derden aan te gaan en eigen inkomsten te verwerven. Dat dient
echter wel duidelijk onderbouwd en verantwoord te worden. Die onderbouwing
en verantwoording krijgen gestalte in het vijfjaarlijkse beleidsplan, de meerjarenbegroting
en de prestatieovereenkomst.Daarnaast heeft de regering, vooruitlopend op een eventueel op te stellen
specifieke wettelijke regeling voor maatschappelijke ondernemingen in het
Burgerlijk Wetboek, gekeken of voldaan is aan de verschillende aspecten die
voor de juridische vormgeving van een maatschappelijke onderneming van belang
zijn.4 Vereist is onder andere rechtspersoonlijkheid
naar privaatrecht (vereniging of stichting), een regeling ter verankering
van de maatschappelijke doelstelling, een regeling wat betreft de verhouding
tot de overheid en een regeling met betrekking tot intern en extern toezicht.
Deze vereisten voor de juridische vormgeving van een maatschappelijke onderneming
zijn afdoende in het wetsvoorstel opgenomen. Gecombineerd met
de hierboven beschreven systematiek voor het publiek ondernemerschap biedt
dit een kader voor de publieke omroep om ook in de toekomst zijn maatschappelijke
inbedding, doelstellingen en verantwoording te realiseren.5.7. Bijzonderheden voor radio en internetBovengeschetste principes van de nieuwe publieke omroep gelden onverkort
voor radio en internet. Bewust zijn de taak en de organisatie geënt op
een praktijk van crossmediale programmering in een digitaal medialandschap.
Radio, televisie en internetproductie vloeien aldoor meer in elkaar over,
het in de wet aanbrengen van een onderscheid tussen de distributiemedia is
dus moeilijk en onnodig belemmerend. Niettemin zullen er in de praktijk wel
verschillen blijven bestaan die hun effect doen gelden op organisatie en werkwijze
binnen de publieke omroep, zeker in de eerste jaren na 2008. Hieronder volgt
een korte beschouwing van bijzonderheden voor radio en televisie.Op radiozenders is horizontale programmering dominant. Er is geen noemenswaardige
aankoop uit het buitenland, er zijn vrijwel geen eenmalige of kortlopende
producties, er zijn geen seizoenswisselingen. Bijna alle programma’s
komen iedere dag of iedere week terug, het hele jaar rond. Dit vergt een continue
productie met een vaste redactie. Het is over het algemeen het meest effectief
en het goedkoopst voor een (publieke) omroep om dit in langjarige verbanden
te organiseren. Er is op de radiomarkt daarom ook geen traditie van het uitbesteden
van programma’s. Mogelijk zal de situatie op termijn geleidelijk veranderen,
wanneer steeds meer producties van meet af aan crossmediaal zijn, dus bestaan
uit varianten voor internet, radio én televisie. De verwachting is
niettemin dat ook na 2008 een groot deel van de radioproductie te kenmerken
is als «vaste» productie. Bij de bepaling van het percentage van
het budget dat ten minste beschikbaar is voor open concurrentie tussen externe
producenten is er daarom van uitgegaan dat het gros van de radioprogramma’s
intern wordt gemaakt. Het aanbod zal voor de rekening komen van enerzijds
de licentiehouders – voor de functie opinie en debat – en anderzijds
de interne voorzieningen van de publieke omroep. Op voorhand is niet te zeggen
op welke zenders licentiehouders geplaatst worden, dat hangt af van de (toekomstige)
zenderprofielen.Voor internet geldt dat de meeste websites nu al verbonden zijn aan een
televisie en/of een radioprogramma. Daarnaast biedt internet archieven waar
mensen programma’s, of onderdelen daarvan, later kunnen opvragen. En
tot slot is internet een platform voor zelfstandig digitaal media-aanbod,
soms in samenwerking met andere maatschappelijke organisaties. In de Mediawet
is geregeld dat licentiehouders in het kader van hun publieke taak ook materiaal
maken of beschikbaar stellen voor internet (daarnaast ondernemen ze private
activiteiten in een apart bedrijf). Voor de rest is het aan de raad van bestuur
om te bepalen wie het beste welke websites en diensten kan maken: externe
producenten of interne voorzieningen.6. Rechten en plichten licentiehouders6.1. Maatschappelijke verankeringIn de kabinetsvisie «Met het oog op morgen» is het belang
verwoord van een publieke omroep die stevig verankerd is in de samenleving.
Daarom staat de Nederlandse publieke omroep ook na 2008 open voor ideële
omroeporganisaties, te noemen «licentiehouders», met een publieke
opdracht ten behoeve van de functie opinievorming en maatschappelijk debat.
Licenties worden eens in de vijf jaar verleend. In aanmerking komen ideële
organisaties die tot doel hebben het maken van publiek media-aanbod
vanuit een duidelijk omschreven maatschappelijke identiteit en missie. Dat
kunnen net als nu verenigingen zijn met leden, maar ook stichtingen met donateurs.
De stichtingsvorm kan andere groepen aanspreken en past bij een trend naar
meer passieve participatie van burgers in het maatschappelijke verkeer en
professionalisering van maatschappelijke organisaties.1De wet stelt representativiteit van licentiehouders voor de bevolking
ondubbelzinnig centraal bij toelating tot de publieke omroep. Hun bestaansrecht
is het beste bewezen door duurzame steun van burgers in de vorm van een betaald
lidmaatschap of donateurschap. Omroepverkiezingen vindt de regering geen aantrekkelijke
optie. De zo verworven steun zou te vrijblijvend zijn en wellicht een momentopname
blijken en bovendien afhankelijk zijn van de populariteit van programma’s
op dat moment. Simulatie van omroepverkiezingen2
wijst uit dat omroepen met populaire programma’s niet alleen de meeste
kijkers maar ook de meeste stemmen trekken. Terwijl mensen die lid of donateur
worden dat vaak doen omdat ze vinden dat bepaald type programma’s er
moeten zijn – ook als ze daarnaar zelf niet steeds kijken en luisteren.In «Met het oog op morgen» is voorgesteld de wettelijke minimumbijdrage
voor leden en donateurs te verhogen van € 5,70 naar € 24,–
per jaar. Volgens enkele omroepverenigingen is deze drempel te hoog; het zou
vooral jonge mensen en mensen met een laag inkomen ervan weerhouden om lid
of donateur te worden. De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om de huidige
minimumcontributie te handhaven.3 De regering
wil niet dat de representativiteit van licentiehouders voor de diverse bevolkingsgroepen
(verder) achteruit gaat. Zij komt daarom aan deze motie tegemoet. Wel is de
wettelijke contributie aangepast aan het huidige prijspeil, zodat de contributie
kan gelden als een bewijs van serieuze betrokkenheid. In de Mediawet geldt
daarom een minimumcontributie van € 7,50 per jaar. In dit bedrag
mag net als nu de programmagids niet zijn inbegrepen.Nieuwkomers moeten minimaal 50 000 leden of donateurs hebben om toegelaten
te worden. Voor verenigingen en stichtingen die in de voorgaande jaren al
deel uitmaakten van de publieke omroep, ligt de lat hoger; zij hebben immers
al naamsbekendheid verworven via de publieke omroep. Voor hen geldt dat zij
tenminste 5% moeten behalen van het totaal aantal leden van alle licentiehouders,
met een absolute ondergrens van 50 000. Op deze manier varieert de drempel
voor deelname in het bestel als vanzelf mee met de maatschappelijke participatie
van mensen en blijven de openheid van het bestel en externe pluriformiteit
gewaarborgd.Bij de toelating gelden voor licentiehouders verder de volgende eisen.
Zij zijn in hoofdzaak gericht op het bijdragen aan de taakvervulling van de
publieke omroep. Organisaties die deze doelstelling niet of niet hoofdzakelijk
hebben, zoals Natuurmonumenten of de ANWB, worden dus niet toegelaten. Licentiehouders
hebben voorts een duidelijke maatschappelijke identiteit die blijkt uit het
voorgenomen programmabeleid. Tot slot moet het beleidsplan dan wel het feitelijk
functioneren van een licentiehouder binnen het bestel vertrouwen bieden op
een professionele bedrijfsvoering en op naleving van de (wettelijke) eisen
en voorwaarden. Over deze toelatingseisen adviseren de Raad voor cultuur en
het Commissariaat de minister.De regering schrapt de eis van toegevoegde waarde voor aspiranten. Nieuwkomers
hoeven niet langer aan te tonen dat zij in programmatisch opzicht iets nieuws
toevoegen aan het bestaande aanbod. Het feit dat 50 000 burgers vinden
dat de gegadigde iets zal toevoegen, is op zichzelf reeds voldoende indicatie.
Zo wordt de openheid vergroot, wordt de toelatingsprocedure eenvoudiger en
kan de overheid inhoudelijk meer afstand houden. Dit is des te
belangrijker nu de eigen publieke taak van licentiehouders is toegespitst
op de functie opinie en debat.De regering ziet geen mogelijkheden om bij toetsing voor toelating een «mandje»
criteria te hanteren, zoals kijktijdaandeel, bereik, waardering, deelname
aan communities op internet en aan andere missiegerelateerde
activiteiten. Deze suggestie is gedaan door zowel de WRR, als door sommige
omroepverenigingen en kamerfracties. Een probleem hiervan is dat nieuwkomers
niet getoetst kunnen worden aan genoemde prestatiecriteria. Voor oudkomers
geldt dat hun prestaties mede afhankelijk zijn van de prestaties van het geheel
en hun plaatsing op de netten. Ook de onderlinge weging van criteria leidt
tot complexiteit van de besluitvorming. Dit zijn allemaal praktische bezwaren.
Meer principieel wil de regering zo min mogelijk inhoudelijke toetsing van
licentiehouders door de overheid, juist nu hun rol is toegespitst op de opiniërende
functie.6.2. Budget licentiehoudersDe licentie geeft een wettelijk recht op een vast budget voor producties
ten behoeve van opinievorming en maatschappelijk debat. Op basis van extrapolatie
van bestaande bestedingen van de omroepverenigingen in opiniërende genres
is in de kabinetsvisie «Met het oog op morgen» op basis van het
beschikbare budget in 2005 uitgegaan van een bedrag van € 129 miljoen
per jaar voor de licentiehouders gezamenlijk. Dit is de helft van het vaste
budget – exclusief bijdragen uit het programmaversterkingsbudget via
de raad van bestuur – waarop zij in 2005 recht hadden. Het bedrag staat
gelijk aan 21,5% van het totale budget
voor het media-aanbod van de landelijke publieke omroep (exclusief budgetten
voor gemeenschappelijke diensten en omroeporkesten) in 2005. Deze percentuele
grondslag is nu opgenomen in de Mediawet. Welk nominaal bedrag in 2008 en
daarna beschikbaar is voor licentiehouders, hangt af van het dan beschikbare
totale budget voor de landelijke publieke omroep. Vanaf 2008 zal het
budget bescherming genieten tegen dalende reclame-inkomsten. Dit is geregeld
door bij wet te bepalen dat het gezamenlijke budget voor licentiehouders in
elk geval nooit zal dalen onder het nominale budget dat beschikbaar is bij
aanvang van de nieuwe situatie in 2008.De huidige getalsdrempels van 150 000 en 300 000 leden die recht
geven op een verschillend budget, vervallen. Ze worden vervangen door een
systematiek waarbij het gegarandeerde budget voor opinie en maatschappelijk
debat via een staffel direct afhankelijk is van het aantal leden van een licentiehouder
in relatie tot het totale ledental van alle licentiehouders gezamenlijk. Voor
de verdeling van het totale beschikbare budget over de verschillende organisaties
gaat de wet uit van een hoger budget voor iedere 50 000 leden of donateurs.
Voor iedere 50 000 leden of donateurs krijgt een licentiehouder één
punt. Er geldt een maximum van tien punten, dus boven de 450 000 leden
krijgt een licentiehouder niet meer punten en dus niet meer budget. Het totale
budget voor licentiehouders wordt vervolgens naar rato van het aantal punten
onder de licentiehouders verdeeld.Voor nieuwkomers geldt de staffel niet: zij krijgen het minimumbudget
ter waarde van 50 000 leden, ook als zij er in de praktijk meer hebben.
Zo wordt voorkomen dat organisaties met beperkte ervaring en geen bewezen
programmatische kwaliteiten al vanaf de eerste dag over een omvangrijk budget
beschikken.6.3. Taak licentiehoudersLicentiehouders hebben de taak om ten behoeve van de publieke omroep media-aanbod
te maken. Net als nu geldt dat zij dit aanbod beschikbaar stellen voor verspreiding
door de raad van bestuur. Het gaat daarbij niet alleen om het (doen) uitzenden
via de algemene radio- en televisiezenders, maar ook om het (doen)
verspreiden via andere gespecialiseerde kanalen in het digitale medialandschap.
Er wordt bepaald hoeveel uren productie licentiehouders moeten maken voor
de algemene radio- en televisiezenders; de minimale en maximale omvang worden
geregeld in een algemene maatregel van bestuur. Met die bandbreedte wordt
voorkomen dat licentiehouders programma’s ofwel te duur en inefficiënt
maken of juist veel te goedkoop, dan wel dat geheel geen programma’s
worden aangeleverd voor een bepaald medium (bijvoorbeeld radio). Voor internet
is het volume niet goed uit te drukken in uren of webpagina’s, daarom
geldt er een kwalitatieve opdracht. Specialisatie blijft mogelijk. In overleg
met de raad van bestuur kan een licentiehouder bijvoorbeeld meer doen aan
radio of internet en minder aan televisie.De taak van licentiehouders strekt zich uit over alle kanalen van de publieke
omroep. Zij stellen hun aanbod dus beschikbaar voor algemene plaatsing en
hergebruik door de raad van bestuur. Zo nodig zullen licentiehouders met eventuele
andere rechthebbenden contracten voor crossmediale verspreiding afsluiten.
De raad van bestuur zal hiervoor kaders en modelcontracten opstellen. De licentiehouders
blijven overigens gewoon eigenaar van de rechten op hun producties, zoals
ook door de Tweede Kamer gevraagd in een motie.1
Voorzover de raad van bestuur via crossmediale activiteiten inkomsten verwerft
met aanbod van licentiehouders, dient hij deze naar rato toe te voegen aan
het budget van de betreffende licentiehouder(s).Licentiehouders kunnen hun rechten op programma’s en formats ook
buiten het publieke domein exploiteren. Zij doen dit tegen marktconforme tarieven,
waarop het Commissariaat toezicht houdt. Zo kunnen zij hun rechten verkopen
aan de commerciële onderneming waarin zij deelnemen of aan commerciële
of publieke omroepen dan wel andere marktpartijen. Echter, zonder dat dit
een goede crossmediale uitvoering van de publieke taak verhindert. Zelfstandige
commerciële exploitatie door licentiehouders is daarom pas toegestaan
nadat de raad van bestuur daarvoor toestemming heeft gegeven. De aard van
de commerciële exploitatie is daarvoor medebepalend. De raad voor bestuur
zal daarom zijn toestemmingsbeleid expliciteren in een reglement en daarnaast
individuele afspraken maken met licentiehouders.6.4. Autonomie en plaatsing licentiehoudersLicentiehouders hebben inhoudelijke autonomie bij de productie van hun
opiniërende programma. Ook zijn zij verzekerd van plaatsing op de algemene
kanalen van de publieke omroep. In de Mediawet hebben zij recht op gelijkwaardige
plaatsing van hun opiniërende programma’s tussen 16.00 en 24.00
uur op de algemene televisiekanalen en tussen 7.00 en 19.00 uur op de algemene
radiokanalen. Het principe is dat alle licentiehouders gelijke kansen hebben
om het kijk- en luisterpubliek te bereiken en voor hun aanbod te interesseren.
Daarbij hoort dat de raad van bestuur een transparant systeem hanteert voor
toewijzing van uitzendtijdstippen aan programma’s van licentiehouders.
Dit geschiedt met behulp van een interne regeling en besluitvorming waartegen
licentiehouders bezwaar kunnen aantekenen, eerst bij een interne geschillencommissie
en zo nodig tot aan de bestuursrechter.Om tot een goed programmabeleid te komen, blijft overigens goed overleg
nodig tussen licentiehouders en de raad van bestuur. Partijen moeten van elkaar
weten welke kant ze op willen, zodat het later makkelijker is programma’s
een goede plek te geven op de diverse kanalen. Dat is niet principieel anders
dan in het huidige systeem.De raad van bestuur past het aanbod van licentiehouders ook in op de gespecialiseerde
kanalen en op diensten als Uitzending Gemist. Licentiehouders kunnen ook zelf
of samen een themakanaal of website maken in de opiniërende
sfeer. Net als nu gebeurt ook dat in overleg met (en dus met toestemming van)
de raad van bestuur, omdat deze immers de regie heeft over het totaal aan
crossmediale activiteiten van de publieke omroep.In discussie naar aanleiding van «Met het oog op morgen» klonk
de kritiek dat het plan omroepverenigingen zou terugdringen tot achterbanjournalistiek.
Dit is niet het geval. Licentiehouders houden de wettelijke opdracht om vanuit
hun identiteit een breder publiek te bedienen. Juist dan ontstaat de gewenste
dialoog, de confrontatie tussen standpunten en ideeën. Het wetsvoorstel
beperkt de functie opinie en debat ook niet op voorhand tot traditionele journalistieke
genres als actualiteitenrubrieken en discussieprogramma’s. Immers, andere
genres zoals satire en consumentenrubrieken en sommige dramaseries dragen
eveneens bij aan meningsvorming. Om alle bevolkingsgroepen te bereiken, is
het belangrijk dat licentiehouders zelf een vorm kunnen kiezen waarmee zij
willen bijdragen aan opinie en debat. Ook voor het evenwicht in de totale
programmamix is het belangrijk dat licentiehouders actief zijn in verschillende
genres. Overigens is de bandbreedte niet eindeloos. Een zekere afbakening
van de functie opinie en debat naar vorm en inhoud is nodig om het gegarandeerde
budget voor producties van licentiehouders te legitimeren. Voor het toezicht
hierop zal het Commissariaat een aangepaste systematiek ontwikkelen (zie paragraaf 10).6.5. Maatschappelijk en economisch ondernemen licentiehoudersZoals eerder beschreven (paragraaf 5) wordt het de publieke omroep
toegestaan om in het kader van zijn publieke taakopdracht maatschappelijk
te ondernemen om de maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Licentiehouders
hebben een eigen verantwoordelijkheid om daaraan een bijdrage te leveren.
Uit hun statuten dient te blijken dat zij zich uitsluitend of hoofdzakelijk
richten op het bijdragen aan de realisatie van de publieke taakopdracht van
de publieke omroep. Alle activiteiten die aan de realisatie van de maatschappelijke
doelstelling bijdragen, vallen onder het begrip maatschappelijk ondernemen.
Inkomsten die licentiehouders verwerven uit het maatschappelijk ondernemen
dienen zij weer aan te wenden voor de publieke taak. Onder dit regime vallen
ook verenigings- of stichtingsactiviteiten waarmee licentiehouders contact
onderhouden met de eigen leden of donateurs. Voor verenigingsof stichtingsactiviteiten
geldt verder de eis dat deze worden bekostigd uit de contributie van leden
en donateurs.Nieuw is dat licentiehouders ook economisch (commercieel) mogen ondernemen.
Momenteel mogen omroepverenigingen, en ook de andere instellingen die onderdeel
uitmaken van de publieke omroep1, alleen activiteiten
verrichten ter uitvoering van de publieke taak (hoofd- en neventaak) of activiteiten
die daaraan direct gerelateerd zijn (nevenactiviteiten en ook verenigings-
of stichtingsactiviteiten). Straks mogen licentiehouders onder voorwaarden,
via een deelneming in een commerciële onderneming, activiteiten ontwikkelen
die niet direct gerelateerd zijn aan de uitvoering van de publieke taak. Het
gaat dan bijvoorbeeld om de levering van audiovisueel product in opdracht
van de raad van bestuur, de productie van audiovisueel materiaal voor (eigen)
commerciële exploitatie en andere marktactiviteiten. De inkomsten uit
deze activiteiten mogen naar eigen inzicht worden besteed.Om te voldoen aan Europese regels worden de volgende voorwaarden gesteld
aan het economisch ondernemen door licentiehouders:– het economisch ondernemen van een licentiehouder dient in een
aparte organisatie te worden ondergebracht;– de economische onderneming dient op arms length te worden geplaatst van de licentiehouder, met andere woorden: de
licentiehouder mag geen rechtstreekse bemoeienis hebben met de
dagelijkse gang van zaken binnen de economische onderneming1;– de transacties tussen licentiehouder en economische onderneming
dienen op een marktconforme wijze te geschieden;– de economische onderneming mag geen ongerechtvaardigd voordeel
ontlenen aan de relatie met een licentiehouder;– het is een licentiehouder slechts toegestaan met eigen (geen publieke)
middelen deel te nemen in een economische onderneming. Aan de deelneming dient
op marktconforme wijze gestalte te worden gegeven en de licentiehouder dient
daarbij te voorkomen (te grote) risico’s te nemen die het functioneren
van de licentiehouder negatief kunnen beïnvloeden;– de te hanteren constructies worden door het Commissariaat voor
de Media aan de bovengestelde voorwaarden getoetst.In dit verband is het nog van belang dat de raad van bestuur bij wet wordt
opgedragen om voor verschillende onderwerpen (bijvoorbeeld intern toezicht
en salariëring) bindende codes op te stellen die ook voor licentiehouders
zullen gelden. Het betreft een aanscherping van de reeds vastgestelde codes
die op 1 januari 2006 in werking zijn getreden. Een besluit van een licentiehouder
om op een of andere manier deel te gaan nemen in een economische onderneming
zal daardoor ook onderworpen zijn aan goedkeuring door het interne toezichthoudend
orgaan van de licentiehouder.6.6. Overgangsperiode licentiehoudersOmroepverenigingen krijgen ruim de tijd om zich in te richten naar de
nieuwe organisatie, namelijk vanaf publicatie van de wet, die is voorzien
begin 2007, tot het einde van het overgangsregime in 2011. De systematiek
is als volgt:– Vanaf 2008 krijgt de licentiehouder een vast budget, afhankelijk
van het aantal leden of donateurs.– Gedurende de overgangsperiode hebben de op te richten «eigen»
bedrijven van licentiehouders zekerheid over een – afnemend –
bedrag aan opdrachten van de raad van bestuur (zie paragraaf 7).– Er wordt per september 2008 direct een scheiding gerealiseerd
tussen de publieke en de private activiteiten van de huidige omroepverenigingen.
Dat betekent dat ze hun programma’s en rechten, en een deel van hun
personeel en vermogen onderbrengen bij de licentiehouder. Een ander deel brengen
zij onder in een nieuw op te richten bedrijf met een gescheiden organisatorische
en financiële bedrijfsvoering.– De bestaande omroepverenigingen mogen bij aanvang van de nieuwe
situatie eenmalig een gedeelte van het eigen vermogen als startkapitaal investeren
in het eigen productiebedrijf.7. Externe productie7.1. Budget en vormgeving open concurrentieIn de Mediawet krijgt de raad van bestuur de opdracht om een aanzienlijk
deel van het programmabudget in open concurrentie te besteden bij externe
producenten. Zowel (zelfstandige) bedrijven van licentiehouders als andere
externe producenten dingen in onderlinge concurrentie mee naar opdrachten.
Dit prikkelt alle programmamakers om aansprekende prestaties te leveren en
zich daarbij van elkaar te onderscheiden. Externe productie vormt ook een
prikkel tot efficiency. Bovendien draagt zij bij aan een levendige Nederlandse
audiovisuele industrie en de versterking van haar positie in de internationale
audiovisuele industrie.Open concurrentie is volgens de wet mogelijk in alle functies, al zal
in de praktijk de meeste externe productie plaatsvinden voor de functie cultuur,
educatie en andere informatie. Ook is open concurrentie mogelijk voor alle
distributiemedia, al leent in de praktijk televisieproductie zich het beste
voor uitbesteding op de markt. In de digitale context zijn uitzenduren een
minder stabiele basis voor een wettelijke regeling. In plaats daarvan geldt
daarom een budgettaire uitbestedingsverplichting. Het ligt voor de hand het
budget dat de minister via de raad van bestuur beschikbaar stelt als aangrijpingspunt
te nemen. Dit budget maakt ongeveer driekwart uit van het totale budget voor
het media-aanbod (dus exclusief de budgetten voor licentiehouders, kerkgenootschappen,
gemeenschappelijke diensten en de omroeporkesten). In de wet is opgenomen
dat de raad van bestuur minimaal 40% van
dit budget uitbesteedt bij externe producenten. Het nominale bedrag voor externe
productie hangt af van het totale beschikbare budget, inclusief dalende of
stijgende reclame-inkomsten. De achtergrond van dit percentage is als volgt:In «Met het oog op morgen» was op basis van het budget van
de publieke omroep in 2005 bepaald dat voor open concurrentie een bedrag beschikbaar
zou zijn van € 207 mln. Van dit bedrag zijn voor het wetsvoorstel
de radiobestedingen (€ 31 miljoen zijnde 15% van € 207
miljoen) afgetrokken, omdat in de praktijk radio straks voor het grootste
deel gemaakt zal gaan worden door licentiehouders (opinie en debat) en door
interne voorzieningen. Radio leent zich vanwege de langjarige continue programmering
nu eenmaal bij uitstek voor vaste productie in eigen huis en veel minder voor
wisselende opdrachten. Het budget dat beschikbaar is voor open concurrentie
tussen de private productiebedrijven van licentiehouders en de bestaande externe
producenten zou dan voor 2005 € 176 miljoen zijn (€ 207
min € 31 miljoen). Dit is gelijk aan 40% van het budget dat
de raad van bestuur rechtstreeks te besteden heeft aan programma’s Deze
40% is als minimumgarantie in de wet opgenomen.Opgemerkt moet worden dat de raad van bestuur waarschijnlijk niet in eigen
persoon de opdrachten verleent. Dat zal hij waarschijnlijk delegeren aan mensen
binnen de eigen interne organisatie (bijvoorbeeld zogeheten commissioning editors) met verstand van een bepaald gebied, bijvoorbeeld
film en drama. Bij de uitbesteding van opdrachten dient de raad van bestuur
te zorgen voor transparantie. Tenders, aanbestedingen, raamcontracten en open
inschrijving zijn de instrumenten waarvan de raad van bestuur gebruik maakt.
De keuze van het instrument zal mede afhangen van de noodzaak om continuïteit
en een scherpe prijs te bereiken.7.2. Gelijk speelveld en overgangsregelingDe nieuwe minimum uitbestedingsverplichting van 40% van het budget
van de raad van bestuur overstijgt ruimschoots de huidige wettelijke verplichting
van 25% van de zendtijd voor onafhankelijk product, waarmee in 2005
naar schatting een bedrag was gemoeid van € 125 miljoen.1 Overigens besteden omroepverenigingen nu gemiddeld de
helft van hun budget uit bij onafhankelijke producenten. Ook de licentiehouders
kunnen programma’s laten maken door externe producenten, net als de
omroepverenigingen nu doen. Licentiehouders zijn daartoe echter niet verplicht.Zoals gezegd is er bij uitbesteding door de raad van bestuur geen onderscheid
tussen (zelfstandige) bedrijven van licentiehouders en externe producenten
zonder binding met een publieke mediaorganisatie. De maatregel beoogt immers
het bereiken van een gelijk speelveld voor alle externe producenten.Bij de overgang naar het nieuwe stelsel is echter continuïteit van
groot belang. Veel programma’s waarvan straks de raad van bestuur opdrachtgever
wordt, worden nu nog door een omroepvereniging gemaakt. Ook geldt dat (zelfstandige)
bedrijven van licentiehouders tijd nodig hebben om hun organisaties
in te richten voor open concurrentie op een vrije markt. Daarom voorziet het
wetsvoorstel in een overgangsregeling voor de jaren 2009, 2010 en 2011. In
deze periode zal de raad van bestuur een deel van het budget bestemmen voor
bedrijven van licentiehouders; voor dit deel geldt al wel concurrentie, maar
alleen tussen bedrijven van licentiehouders onderling.1 De raad van bestuur reserveert voor uitbesteding aan deze nieuwe bedrijven
gezamenlijk in 2009 een budget dat overeenkomt met driekwart van het budget
dat de huidige omroepverenigingen bij de overgang kwijtraken. In 2010 is dat
de helft en in 2011 nog een kwart.Het onbedoelde gevolg van deze overgangsregeling kan zijn dat in 2009
de uitbesteding bij de (huidige) onafhankelijke producenten instort. Om dit
te voorkomen, krijgen deze externe producenten eveneens een gezamenlijke afnamegarantie.
Het bedrag hiervoor is precies even hoog als dat van de (zelfstandige) bedrijven
van de licentiehouders en loopt op dezelfde manier af in de jaren 2009 tot
en met 2011. Ondertussen loopt het budget waar alle soorten externe producenten
onderling en in vrije concurrentie naar meedingen op tot het – na de
overgangsperiode in de jaren 2009–2011 – minimaal 40% bedraagt
van het totale budget dat via de raad van bestuur wordt besteed aan landelijk
publiek media-aanbod. Anders gezegd is er sprake van communicerende vaten.
Terwijl de afnamegaranties voor de bedrijven van licentiehouders enerzijds
en de andere externe producenten anderzijds afnemen, loopt het budget dat
in open concurrentie aan beide typen externe producenten wordt besteed op.Uiteindelijk, in 2011, is er geen principieel verschil meer tussen een
buitenproducent een apart commercieel productiebedrijf dat gelieerd is aan
een licentiehouder. Het zijn allebei externe producenten, met gelijke kansen
op opdrachten van de raad van bestuur. Wie de beste programma’s levert
voor een aantrekkelijke prijs, zal de meeste omzet maken.7.3. Garanties onafhankelijk productAl met al verbetert de markt voor onafhankelijke producenten. Weliswaar
ondervinden ze concurrentie van nieuwe toetreders, de bedrijven van licentiehouders,
maar het budget dat volgens de wet beschikbaar is voor opdrachten neemt toe.
Met de uitbestedingsverplichting van 40% en een overgangsregeling is
de doelstelling van open concurrentie gerealiseerd voor alle externe producenten.
Echter, een aparte regeling is nog nodig om te blijven voldoen aan de bepalingen
van de Europese Richtlijn.Het is de doelstelling van de Europese Richtlijn Televisie zonder Grenzen
om een vrije markt voor Europese producties en formats voor televisie tot
stand te brengen. Daartoe eist de richtlijn een minimumgarantie van 10%
zendtijd of budget voor echt onafhankelijk product. «Echt» wil
hier zeggen: gemaakt door een bedrijf dat geen of slechts een beperkte binding
heeft met de omroep die het wil gebruiken. In de wet blijft dit op dezelfde
manier geregeld als nu: wanneer een producent voor meer dan 25% in
eigendom is van een licentiehouder, dan telt hij niet mee voor het percentage
onafhankelijk product. Dit is in overeenstemming met de Europese richtlijn.
Een aantal programmacategorieën wordt conform de Europese richtlijn eveneens
buiten beschouwing gelaten, namelijk nieuws, spel en sport. In de bestaande
Mediawet geldt voor de commerciële omroepen het voorschrift dat 10%
van de uitzendtijd per televisienet met zulke onafhankelijke producties moet
zijn gevuld.Nederland heeft in 2000 voor de landelijke publieke omroep het Europese
percentage onafhankelijk product verhoogd tot 25%. Voor elk publiek
televisienet gold als minimum 17,5%. Deze maatregelen waren bedoeld
als externe prikkel voor het onafhankelijk product. In de nieuwe situatie
is die prikkel gerealiseerd door de uitbestedingsverplichting van 40%. Daarmee is de basis aan hogere percentages onafhankelijk product voor
publieke televisienetten ontvallen. Sterker nog, zou het percentage 25%
zendtijd voor «echt» onafhankelijk product gehandhaafd blijven,
dan zou dat neerkomen op een onevenredige bevoordeling van deze onafhankelijke
producenten tegenover de productiebedrijven waarin licentiehouders deelnemen.
Laatstgenoemden zouden op de vrije productiemarkt geen eerlijke kans hebben.
Voor alle landelijke televisienetten – publieke en commercieel –
gaat daarom vanaf 2009 het percentage van tien gelden, conform de Europese
richtlijn. Daarmee is geborgd dat aan deze richtlijn te allen tijde wordt
voldaan en tevens maximale concurrentie mogelijk is tussen alle soorten externe
producenten.8. Interne voorzieningen8.1. Doelen, vormgeving en budgetVoor een aantal onderdelen van het publieke media-aanbod is continuïteit
van de bedrijfsvoering belangrijk om onafhankelijkheid, kwaliteit en verscheidenheid
te verzekeren. Dit geldt om te beginnen voor de functie nieuws, waaronder
ook de sportverslaggeving. Deze vergt continue berichtgeving over en registratie
van actuele gebeurtenissen en evenementen in binnen- en buitenland. De functie
leent zich hierdoor niet voor wisselende opdrachten en vergt sturing op onderling
samenhangende en complexe werkprocessen. Ook voor de functie cultuur en educatie
zijn er soorten aanbod die vaste capaciteit en deskundigheid vergen. Dit geldt
bijvoorbeeld voor schooltelevisie, klassieke muziek op de radio en opdrachtenbeleid
voor jeugdprogramma’s, drama en film. Ook dient de publieke omroep een
omgeving te bieden voor inhoudelijk experiment; de zogenoemde «kraamkamerfunctie».Om bovenstaande zaken veilig te stellen, heeft de raad van bestuur in
de Mediawet de opdracht om interne voorzieningen te treffen. De precieze organisatorische
vormgeving is aan de raad van bestuur. Gedacht kan worden aan afdelingen,
werkmaatschappijen,commissioning editors, dan
wel combinaties daarvan. De interne voorzieningen functioneren onder verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur, maar hebben een eigen programmatische verantwoordelijkheid
(en directeur). De onafhankelijkheid van de redacties is geregeld via een
redactiestatuut.Om een autonome en wendbare bedrijfsvoering van de publieke omroep te
verzekeren en onnodige toezichtlasten van het Commissariaat op (rechtmatigheid
van) bestedingen te voorkomen, ziet de regering af van een wettelijk voorgeschreven
budget voor de interne voorzieningen. In plaats daarvan zal de raad van bestuur
vanaf 2008 hiervoor in zijn beleidsplan en daaropvolgende meerjarenbegrotingen
budgetten reserveren en onderbouwen. In «Met het oog op morgen»
is voor NOS RTV een indicatief budget genoemd van € 140 mln per
jaar, gebaseerd op de omroepbegroting van 2005, mogelijk aangevuld met een
deel van het huidige NPS budget dat verband houdt met nieuwsvoorziening. Zo
is een kwaliteitsslag mogelijk voor nieuws, inclusief een sterke crossmediale
presentie. Voor een educatieve interne voorziening is het huidige budget van
Educom ad € 20 miljoen het uitgangspunt.8.2. Toekomst NOS RTV, Educom en NPSNOS RTV is al een interne voorziening onder de raad van bestuur en zal
net als nu de nieuwsvoorziening voor zijn rekening blijven nemen. De Educom
(Teleac/NOT en de RVU) wordt als zelfstandige stichting opgeheven. Personeel,
programma’s en budget van Educom gaan op in een interne voorziening
ten behoeve van de educatieve functie.De NPS heeft in de huidige situatie de opdracht om programma’s te
maken op cultureel gebied, voor jeugd en voor minderheden. Zijn aanbod dient aanvullend te zijn op het aanbod van omroepverenigingen, zodat
bij elkaar genomen een evenwichtig totaalpakket ontstaat. In de nieuwe organisatie
is een dergelijke aanvullende voorziening niet meer nodig. Immers, de raad
van bestuur is voortaan verantwoordelijk voor het totaal; hij plaatst aanbod
van licentiehouders en zal verder naar behoefte intern of extern producties
laten maken ten behoeve van een evenwichtige vervulling van alle publieke
functies. De stichting NPS wordt daarom per 1 september 2008 opgeheven.
Om continuïteit van taken te verzekeren en een geleidelijke overgang
van programma’s en personeel mogelijk te maken, schept de regering voorwaarden
voor een zorgvuldige overgangstermijn. Zoals eerder geschetst in een brief
aan de Kamer1 krijgt die overgang zijn beslag
in de periode 2008 tot 2011 en verloopt hij als volgt:De raad van bestuur en de NPS bepalen de komende periode welke programma’s
passen bij de functie cultuur, educatie en andere informatie. Wanneer de stichting
NPS per 1 september 2008 wordt opgeheven, komt dit deel van de programma’s
en het personeel onder de hoede van de raad van bestuur te vallen. Vervolgens
zal een deel daarvan in drie jaar tijd definitief omgevormd worden naar een
interne voorziening zoals die is omschreven in het wetsvoorstel. Het is aan
de raad van bestuur om te bepalen wat de precieze omvang van de interne voorziening
uiteindelijk zal zijn. Gedurende de periode 2008–2011 zal langzamerhand
het resterende deel van de functie cultuur, educatie en andere informatie
steeds meer onderdeel gaan uitmaken van de programmaproductie waarop externe
producenten op basis van open concurrentie inschrijven.Het andere deel van de huidige NPS past in de functies nieuws en opinie
en debat. Het uitgangspunt is dat er vanaf september 2008 duidelijkheid is
wat met bijpassende programma’s en personeel gebeurt. Voor kijkers en
luisteraars zal gelijk helderheid zijn over de (nieuwe) afzender. NOS RTV
verzorgt de functie nieuwsvoorziening op basis van interne pluriformiteit
en via verschillende programmavormen en kan in dat kader (onderdelen van)
voormalige NPS-programma’s overnemen. Licentiehouders geven kleur aan
de diverse programma’s ten behoeve van opinievorming en maatschappelijk
debat. Zij kunnen besluiten in dat kader (en dus uit hun eigen budget) programma’s
voort te zetten die omroepverenigingen nu samen met de NPS maken. Tot slot
kan de raad van bestuur aanvullend programma’s laten maken voor de functie
opinie en debat, bijvoorbeeld met een multiculturele oriëntatie. De raad
van bestuur kan daartoe de interne voorziening inschakelen en opdrachten verlenen
aan externe producenten, waaronder ook bedrijven van licentiehouders.Voor Educom en de NPS wordt de overgang juridisch gerealiseerd door middel
van een fusie met de NOS. Deze fusie garandeert een zorgvuldige overgang van
verplichtingen van de oude naar de nieuwe situatie, zowel in de personele
als de programmatische sfeer.8.3. Interne pluriformiteit in de nieuwsvoorzieningDe functie nieuwsvoorziening kan door meerdere genres worden vervuld,
niet alleen door middel van een journaal. Voorop staat dat de nieuwsvoorziening
onafhankelijk en intern pluriform is, juist omdat licentiehouders vanuit een
eigen identiteit voor opinie en debat zorgen. Intern pluriform betekent dat
op programmaniveau de diversiteit aan meningen weerspiegeld wordt. Hieronder
zijn de waarborgen daarvoor beschreven.De regering is van mening dat zelfregulering de enige manier is om de
notie van interne pluriformiteit te vertalen naar de dagelijkse beroepspraktijk,
en de enige manier om te voorkomen dat overheid en politiek zich met de inhoud
bemoeien. De overheid schept de algemene voorwaarden ter waarborging van interne
pluriformiteit, de publieke omroep is verantwoordelijk voor de uitvoering
en de inhoud. Dit standpunt is in lijn met het standpunt van het kabinet naar
aanleiding van adviezen van de Raad van Maatschappelijke Ontwikkeling en de
Raad van Openbaar Bestuur over medialogica, en met zijn reactie
op het advies van de Raad van cultuur «Pluriform nieuws».1 Zelfregulering door de beroepsgroep kan echter pas goed
functioneren wanneer zij rust op een solide wettelijke basis. Onafhankelijkheid
van informatie en uitingsvrijheid zijn op verschillende manieren in de wetgeving
verankerd. Zo beschermt Artikel 7 van de Grondwet tegen preventieve censuur
en is in de Mediawet de onafhankelijkheid en pluriformiteit van het media-aanbod
nog eens vastgelegd in de taakopdracht van de publieke omroep. In de Mediawet
is bovendien de nieuwe bepaling opgenomen dat het publieke media-aanbod moet
voldoen aan de hoogste journalistieke en professionele kwaliteitseisen.Specifiek met betrekking tot de interne pluriformiteit van de nieuwsvoorziening
van de publieke omroep, zijn in de Mediawet naast bovengenoemde bepalingen
een drietal waarborgen opgenomen die zorgen voor de verankering van zelfregulering
in de wet. Allereerst is er met betrekking tot de interne nieuwsvoorziening
een scherpere kwalitatieve bepaling opgenomen. Hierin is de eis geformuleerd
dat de nieuwsvoorziening onafhankelijk, objectief, evenwichtig en waarheidsgetrouw
moet zijn. Ten tweede is in de wet op twee punten een nadere invulling van
het redactiestatuut vastgelegd: het redactiestatuut moet ook algemene journalistieke
principes vastleggen en waarborgen voor redactionele onafhankelijkheid ten
opzichte van sponsors. Overigens geldt deze bepaling niet alleen voor de interne
nieuwsvoorziening, maar voor alle betrokkenen bij journalistieke en informatieve
programma’s. Tot slot dient de publieke omroep periodiek verantwoording
af te leggen tegenover het publiek over de wijze waarop het nieuws tot stand
komt en de kwaliteit en pluriformiteit van de nieuwsvoorziening geborgd worden.
Deze informele publieke verantwoording vormt een aanvulling op de al bestaande
formele publieke verantwoording die de publieke omroep moet afleggen in beleidsplan,
begroting, rapportage en prestatieovereenkomst.Met deze drie elementen is in de Mediawet een stevige basis gelegd voor
een intern pluriforme nieuwsvoorziening. De concrete
uitvoering kan door middel van zelfregulering overgelaten worden aan de publieke
omroep en de beroepsgroep. Zij geven vorm aan de instrumenten ter publieke
verantwoording en aan de journalistieke gedragscode en dragen de verantwoordelijkheid
voor de uitvoering.9. Financiering9.1. Gemengde financieringDe regering handhaaft gemengde financiering van de publieke omroep, uit
de rijksbijdrage, reclame en maatschappelijk ondernemen. Hoofdargument hierbij
zijn de lusten en lasten voor burgers. Zouden inkomsten uit reclame verloren
gaan, dan leidt dat of tot verschraling van het publieke media-aanbod of tot
een stijging van de rijksbijdrage. Dat betekent dat de burger via de belasting
meer gaat betalen. Hij krijgt daarvoor geen beter en gevarieerder publiek
aanbod terug. Winnaars zijn de aandeelhouders van commerciële omroepen.
Zij zullen de vrijkomende ruimte op de reclamemarkt incasseren, in de vorm
van meer winst of uitbreiding met nieuwe, niet persé hoogwaardige kanalen.
Overigens hechten adverteerders en mediaplanners aan concurrentie op de reclamemarkt
tussen commerciële en publieke omroep.Een tweede argument voor gemengde financiering is dat de publieke omroep
zo voor een deel van zijn budget onafhankelijk blijft van de overheid. Dat
verstevigt zijn inhoudelijke onafhankelijkheid tegenover diezelfde overheid.Natuurlijk dient een publieke omroep niet overwegend afhankelijk te zijn
van reclame. Dan immers is het risico dat de publieke omroep zijn programmering
net als commerciële omroepen inricht op de wensen van adverteerders en
de noodzaak «boodschappers» te bereiken. Dit is bijvoorbeeld
het geval bij de publieke omroepen in Portugal en Spanje, die vrijwel volledig
afhankelijk zijn van reclame-inkomsten.1 De Nederlandse
publieke omroep haalt een kwart tot een derde van zijn inkomsten uit reclame.
Aandacht voor het bereik van programma’s – de«kijkcijfers» –
vloeit eerst en vooral voort uit de zijn publieke taak. Zonder publiek zijn
er geen maatschappelijke effecten. En een publieke omroep die alleen een klein
deel van de bevolking bereikt, verliest zijn bestaansrecht. Publieke omroepen
die geen reclame hebben, zoals de BBC en de VRT, verschillen in dit opzicht
niet wezenlijk van de Nederlandse publieke omroep.9.2. Beperkingen op reclameEen publieke omroep moet wel anders omgaan met reclame dan een commerciële
omroep. Een strenger reclameregime is passend om het non-commerciële
karakter van de publieke omroep te beschermen. Daarom bevat de Mediawet regels
die de omvang van reclame beperken, die programmaonderbrekende reclame verbieden
en die vermenging van redactionele inhoud met reclame voorkomen. Verder is
de exploitatie van reclamezendtijd belegd bij een zelfstandige stichting,
de Ster, die los staat van het programmabeleid en het werk op redacties.Onlangs is de publieke omroep gestart met reclame via «Uitzending
Gemist». Dit soort nieuwe reclamevormen zijn noodzakelijk voor de publieke
omroep om de marktvraag te volgen en om zijn inkomsten in de toekomst op peil
houden. De staatssecretaris van OCW en de minister van EZ hebben opdracht
gegeven tot een onderzoek naar de ontwikkelingen op de reclamemarkt onder
invloed van digitalisering. Dit is vooral ook interessant in verband met het
reclameregime voor commerciële omroep en de discussie daarover in het
kader van de herziening van de Europese televisierichtlijn. Voor de publieke
omroep geldt dat hij reclame mag blijven voeren op alle platforms. In de Mediawet
is nu vastgelegd dat de regels voor reclame op radio en televisie waar mogelijk
van overeenkomstige toepassing zijn voor ander elektronisch media-aanbod.
Het Commissariaat hanteert hiervoor een beleidslijn.Een uitzondering maakt de Mediawet voor de kinderprogrammering: deze dient
vanaf 2008 reclamevrij te zijn. Vaak is gewezen op mogelijk nadelige
invloed van reclame op de allerjongste kinderen. Weliswaar zullen veel kinderen
altijd reclame blijven zien, onder meer op de commerciële zenders.2 Maar het is redelijk dat ouders de keuze krijgen om
hun kinderen te vrijwaren van reclame op televisie. Dit is nu geregeld. De
inkomstenderving van circa€ 15 miljoen wordt (deels) gecompenseerd
door de verhoging van het geldende maximum aan totale reclamezendtijd per
jaar van 6,5% naar het wettelijk toegestane maximum van 10%
per jaar. Hierdoor kan de publieke omroep meer reclamezendtijd verkopen, vooral
overdag omdat prime time nu veelal vol zit.9.3. Alternatieve inkomstenIn de digitale context ontstaan naast reclame alternatieve inkomstenbronnen
voor mediaproductie. Met deze wet steunt de regering de inzet van de publieke
omroep om dergelijke inkomsten aan te boren, net als andere mediabedrijven
doen. Dit past bij verschuivingen in de keten van audiovisuele productie,
distributie en consumptie. En het helpt de publieke omroep gewicht in de schaal
te blijven leggen.Nu al speelt de ontwikkeling dat mensen meer gedifferentieerd voor audiovisueel
aanbod gaan betalen. Hun bijdrage komt nog vooral terecht bij zogenoemde packagers, meestal tevens de distributeurs. De inzet is
dat publieke functies van dergelijke inkomstenstromen gaan meeprofiteren.
Dat betekent dat derden – van kabelmaatschappijen tot internetproviders
tot aanbieders van diensten voor mobiele telefonie – betalen voor rechten
van de publieke omroep. Ook is het denkbaar dat gebruikers rechtstreeks gaan meebetalen aan gespecialiseerde extra diensten voor liefhebbers.
Andere Europese publieke omroepen doen hiermee nu hun eerste ervaringen op.
Deze activiteiten vallen allemaal onder de noemer maatschappelijk ondernemen,
waarvoor de Mediawet ruimte geeft. Vanzelfsprekend dient de toegankelijkheid
van het algemene basisaanbod gewaarborgd te blijven. De opgave is een evenwicht
te vinden tussen universele en gedifferentieerde dienstverlening.9.4. Budgettoedeling aan producerende organisatiesIn voorgaande paragrafen is al ingegaan op de verdeling van budgetten
binnen de publieke omroep. Op deze plaats past een overzicht. Vooraf zij nog
eens opgemerkt dat de keuze is slechts beperkt verplichtingen op te nemen
in de wet en zoveel mogelijk te regelen via instemming met voorstellen van
de publieke omroep zelf. Dit is in lijn met de governance filosofie van het kabinet die aan publieke instellingen autonomie
gunt en detailbemoeienis van overheidswege inperkt. Ook is op deze manier
een wendbare bedrijfsvoering van de publieke omroep verzekerd en worden hoge
administratieve lasten bij de publieke omroep en toezichtlasten bij het Commissariaat
voorkomen.Om bovenstaande redenen is afgezien van een strikte verdeling van het
totale budget over de verschillende functies. In plaats daarvan garandeert
de wet de continuïteit van diverse spelers die een rol hebben in de programmaproductie:– Licentiehouders hebben recht op een vast budget. Dit bedraagt
voor alle licentiehouders samen 21,5% van het totale budget van de landelijke publieke omroep (exclusief budgetten voor
gemeenschappelijke diensten en omroeporkesten). Het bedrag is bovendien nominaal
nooit minder dan het aanvangsbedrag in 2008. Berekend op basis van het omroepbudget
van 2005 zou het gaan om € 129 miljoen.– Bij externe producenten – productiebedrijven van licentiehouders
en onafhankelijke producenten – besteedt de raad van bestuur altijd
minimaal 40% van het budget dat hij rechtstreeks aan het media-aanbod
besteedt (exclusief budgetten licentiehouders, kerkgenootschappen, gemeenschappelijke
diensten en omroeporkesten). Berekend op basis van het omroepbudget van 2005
zou het gaan om € 176 miljoen.– Voor interne voorzieningen ten behoeve van nieuws, educatie en
cultuur doet de raad van bestuur jaarlijks een budgetvoorstel in zijn meerjarenbegroting,
dat goedgekeurd dient te worden door de minister. Uitgangspunt voor nieuws
en educatie zijn de budgetten van NOS RTV en Educom, in 2005 respectievelijk € 140
en € 20 miljoen. 9.5. Bijzondere waarborgen voor programmacategorieënZoals eerder uiteengezet, ontleent een publieke omroep zijn bestaansrecht
onder meer aan een evenwichtig aanbod in de diverse programmacategorieën.
Daarom is pluriformiteit naar soorten een wezenlijk element van de wettelijke
taakomschrijving. En daarom is ook vastgelegd dat het aanbod zich zowel op
grote als op kleine doelgroepen richt. Het evenwicht in de programmamix wordt
bewaakt doordat de publieke omroep hierover rapporteert, door het aanbod in
te delen naar functie en genres op basis van een door het Commissariaat vastgestelde
indelingssystematiek. Niettemin wil de regering extra waarborgen realiseren,
juist voor kwetsbare programmacategorieën die bijvoorbeeld onder druk
van een dalend marktaandeel of afnemende reclame-inkomsten onder druk kunnen
komen te staan.De prestatieovereenkomst is het geëigende instrument voor de overheid
om in overleg met de publieke omroep specifieke programmatische prioriteiten
vast te leggen. In de kabinetsvisie «Met het oog op morgen» zijn
al enkele categorieën benoemd die in de periode 2008–2013 extra
bescherming verdienen. Dit zijn nieuws (exclusief sport), digitale
innovatie en multimediaal-aanbod gericht op jeugd en jongeren. In reactie
op zorgen in het veld en in de Tweede Kamer is het kabinet bovendien van mening
dat er steeds voldoende budget dient te zijn voor
kwetsbare onderdelen van het culturele aanbod. Op basis van bestedingen in
2005 betreft dit jaarlijks circa € 18 miljoen voor kwetsbare kunst
(programma’s over kunst, serieuze muziek (klassiek/opera) en overige
muziek (wereldmuziek/jazz, dans en ballet). Daarnaast betreft het ongeveer € 18
miljoen voor serieus drama en jeugddrama.1 De
minister in casu staatssecretaris van OCW zal hier in de jaarlijkse begroting
op toezien.Als extra waarborg is in het wetsvoorstel verankerd dat bovengenoemde
onderwerpen in elk geval onderwerp zullen zijn van de prestatieovereenkomst.
Dit onderstreept de inzet van het kabinet om continuïteit van aanbod
in deze categorieën onder alle omstandigheden zeker te stellen.10. Toezicht en advisering10.1. Algemene governance filosofieUitgangspunten voor goed bestuur hebben een belangrijke rol gespeeld bij
het formuleren van een nieuw beleidskader voor de landelijke publieke omroep.
Een belangrijke stap is al gezet met de omvorming van de raad van toezicht
tot een onafhankelijk college dat geheel door de Kroon wordt benoemd. Tegelijkertijd
is een wettelijke basis gegeven aan de codes voor goed bestuur en integriteit
bij de landelijke publieke omroep. In de beleidsvorming onder leiding van
de raad van bestuur heeft kwaliteitsbeleid, geschoeid op moderne uitgangpunten,
een belangrijke plaats gekregen. De kwaliteitskaart is een vast onderdeel
geworden van de verantwoording van de publieke omroep en speelt ook een rol
bij het maken van prestatieafspraken. Daarnaast is het van blijvend belang
dat de eigen positie van programmamakers in redactie- en programmastatuten
is gewaarborgd.Het goede niveau van de governance kan op
een aantal punten nog verder worden verhoogd. Daartoe is bij de herziening
van de wettelijke bepalingen steeds bezien waar nog verbeteringen mogelijk
waren. De formulering van taken en bevoegdheden van de raad van bestuur en
de raad van toezicht is verder verfijnd. Het kader voor maatschappelijk ondernemen
is herzien en de mogelijkheid voor licentiehouders om via een aparte onderneming
commercieel te gaan ondernemen is van de nodige waarborgen voorzien. Ook zijn
de bepalingen op het gebied van verantwoording en toezicht voor de Wereldomroep
en het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties nauwkeuriger
geformuleerd. Het instrument van de prestatieovereenkomst is verder verfijnd
en daarbij is ook een sanctie opgenomen.Door het geheel van maatregelen in dit wetsvoorstel wordt het goed bestuur
en het toezicht bij de publieke media verder versterkt en voldoet het aan
hoge normen die in lijn zijn met het regeringsbeleid op deze punten.10.2. VerantwoordingscyclusOp meerdere momenten legt de publieke omroep aan de minister van OCW verantwoording
af over de wijze waarop hij uitvoering geeft aan zijn publieke taak. Dit is
geregeld in de Mediawet en het Mediabesluit.– De cyclus start met de aanvragen van licentiehouders, eens in de vijf jaar. De eerstvolgende einddatum voor aanvragen
is 1 juli 2007. De aanvragen gaan vergezeld van een beleidsplan waarin
de licentiehouder missie en identiteit beschrijft en de wijze waarop deze
gestalte krijgt in media-aanbod voor de publieke omroep. Na advies van Commissariaat en Raad voor Cultuur, beslist de minister van OCW over
toelating, voor 1 januari 2008.– De raad van bestuur bepaalt, rekening houdend met de identiteit
van licentiehouders, de strategie en het programmabeleid voor de komende licentieperiode.
Hij dient daartoe uiterlijk 1 maart 2008 bij de minister van OCW een beleidsplan in. Daarin beschrijft de publieke omroep
hoe zijn media-aanbod er globaal uit ziet, welke distributiekanalen hij inzet,
welke doelen hij nastreeft en wat de verwachte kosten en baten zijn van verschillende
activiteiten.– Op basis van dit vijfjarenplan formuleert de publieke omroep beloftes,
in de vorm van concrete doelen vastgelegd in een prestatieovereenkomst met de minister van OCW. In deze overeenkomst verbindt de publieke
omroep zich voor de duur van de licentieperiode (september 2008–september
2013) aan een aantal concrete doelen.– Ieder najaar dient de publieke omroep uiterlijk 1 oktober
een (voortschrijdende) meerjarenbegroting in.
Deze bevat een terugblik op het afgelopen jaar. Daarin is in het bijzonder
aandacht voor de realisatie van de doelen uit de prestatieovereenkomst. De
meerjarenbegroting blikt bovendien vooruit naar het aankomende jaar, door
een beschrijving van het beleid voor de verschillende publieke kanalen en
een opgave van de daarmee gemoeide kosten en baten.– Over het beleidsplan en de meerjarenbegroting ontvangt de minister adviezen van de Raad voor cultuur en het Commissariaat
voor de Media.– Tegen het einde van de vijfjarige cyclus is er eenvisitatie door een onafhankelijke commissie, ingesteld door en in
opdracht van de raad van toezicht van de publieke omroep, met instemming van
de minister. Deze visitatiecommissie evalueert de prestaties en het functioneren
van de publieke omroep. De bevindingen van de visitatiecommissie betrekt de
publieke omroep in zijn eerstvolgende beleidsplan.– Tot slot is er op allerlei momenten sprake van informele verantwoording
van de publieke omroep tegenover het publiek. Dit gebeurt op het niveau van
de publieke omroep als geheel, afzonderlijke licentiehouders en vooral ook
op het niveau van de redacties. Voorbeelden zijn discussiepagina’s op
internet, hoorzittingen, publieksfora en -panels, inspraak van leden en donateurs,
evenementen, een ombudsman, emailadressen en telefoonlijnen voor reacties,
en natuurlijk het continu kijken luisteronderzoek.10.3. Rapportageplichten publieke omroepTen behoeve van de verantwoording over zijn beleid, heeft de publieke
omroep wettelijke rapportageplichten. De wettelijke bepalingen zijn goeddeels
dezelfde als tot nog toe, maar aangepast ten behoeve van de in de wet benoemde
publieke functies. De publieke omroep deelt voortaan al zijn programma’s
in naar genres én functies. Dit gebeurt op basis van objectieve spelregels
die vooraf zijn vastgesteld door het Commissariaat voor de Media, in het kader
van zijn toezichthoudende rol. Vervolgens rapporteert de publieke omroep aan
het Commissariaat over de samenstelling van zijn aanbod. Hij geeft daarin
aan wat de bestedingen en het aantal uren zijn in de verschillende genres én
functies. Deze rapportage presenteert de publieke omroep bovendien in de terugblik
van de jaarlijkse begroting, ten behoeve van de minister, het parlement en
het algemene publiek.10.4. Programmatoezicht CommissariaatHet Commissariaat gebruikt de rapportage om toe te zien of de landelijke
publieke omroep op evenwichtige wijze voorziet in de wettelijke publieke functies.
Voor de afzonderlijke licentiehouders controleert hij of zij hun budget
rechtmatig besteden aan aanbod met de functie opinie en debat. Vanzelfsprekend
beoordeelt het Commissariaat niet per afzonderlijk programma of dit voldoet
aan de publieke functies; dit zou afbreuk doen aan de onafhankelijkheid van
de publieke omroep tegenover de overheid. Het Commissariaat beoordeelt eerst
en vooral de validiteit van de informatie uit de rapportage, volgens de door
het Commissariaat vastgestelde systematiek voor indeling van programmasoorten
naar functies. In dat kader zal het Commissariaat (steeksproefsgewijs) nagaan
of individuele programma’s volgens de spelregels zijn ingedeeld. Indien
het Commissariaat oordeelt dat de rapportages over het programma-aanbod stelselmatig
ondeugdelijk zijn, kan hij sancties opleggen zoals boetes. Andere voorbeelden
van zaken die het Commissariaat controleert, zijn de naleving van regels voor
reclame en sponsoring en de minimum percentages onafhankelijk, Nederlands
of Friestalig product, en Europees product. Tot slot heeft het Commissariaat
een aantal adviserende taken. Hij adviseert de minister van OCW over de aanvragen
van licentiehouders, over het vijfjaarlijkse beleidsplan, en over de jaarlijkse
begroting, inclusief de realisatie van de prestatieovereenkomst.10.5. Financieel toezichtDe landelijke publieke omroep kent een groot aantal partijen die gezamenlijk
verantwoordelijk zijn voor de prestaties van het geheel. Ook al wordt de centrale
rol van de raad van bestuur versterkt, er blijft sprake van een keten bij
de bekostiging en het toezicht. De bepalingen voor het aanvragen, vaststellen,
ter beschikkingstellen en verantwoorden en het toezicht daarop zijn gestroomlijnd.
Bij het bevorderen van de doelmatigheid houdt de raad van bestuur de centrale
verantwoordelijkheid. Hij legt daarover ook publiek verantwoording af. Bij
de controle op de rechtmatige besteding treedt allereerst de externe accountant
op die daarbij nagaat of de geldende regelgeving en in het bijzonder de ministeriële
regeling – het Handboek Financiële Verantwoording – wordt
nageleefd. De raad van bestuur is in de positie om alle jaarrekeningen te
bundelen en over het geheel verantwoording af te leggen. Het toezicht daarop
berust bij het Commissariaat voor de Media.10.6. Rol minister OCWTussen de minister en de raad van bestuur van de publieke omroep vindt
geregeld bestuurlijk overleg plaats, over lopende zaken, actuele kwesties
en belangrijke koerswijzigingen. Echter, aan het eind van de dag heeft ieder
zijn eigen verantwoordelijkheid. Hieronder is beschreven welke rol de minister
heeft in de verschillende fasen van de verantwoordingscyclus. Het gaat om
een combinatie van bestuurlijke invloed en formele, wettelijke bevoegdheden.
De wettelijke bevoegdheden concentreren zich op de omvang en financiering
van de publieke omroep.– Het vijfjaarlijkse beleidsplan voorziet de minister van een beleidsmatige
reactie. Bovendien stelt hij op basis van dit plan de omvang van de publieke
omroep vast. Zo nodig krijgt de publieke omroep de gelegenheid zijn beleidsplan
aan te passen.– Voor de prestatieovereenkomst, die volgt op het beleidsplan, selecteert
de publieke omroep een aantal concrete doelstellingen. Na overleg zetten de
publieke omroep en de minister hun handtekening. De prestatieovereenkomst
is bindend en gesanctioneerd. De minister kan besluiten de jaarlijkse prijscorrectie
niet toe te kennen wanneer prestatieafspraken zonder afdoende redenen niet
worden nagekomen.– De meerjarenbegroting beschrijft verder de activiteiten in het
aankomende jaar. Op het programmatische deel geeft de minister een beleidsmatige
reactie. Op basis van het financiële deel stelt hij het budget van de
publieke omroep vast.In al deze fasen verdient de publieke omroep vertrouwen door verantwoording
af te leggen. In uitzonderlijke situaties kunnen minister en publieke omroep
volledig tegenover elkaar komen te staan. Dan is er sprake van een bestuurlijke
crisis. In het uiterste geval kan de minister zowel de omvang als het budget
van de publieke omroep eenzijdig vaststellen. Indien door toedoen van de publieke
omroep een prestatieovereenkomst uitblijft, kan hij op voorhand afzien van
toekenning van de prijscorrectie. Als uiterste middel bij een bestuurlijke
crisis voorziet de wet in de mogelijkheid om (bij algemene maatregel van bestuur)
voorzieningen te treffen wegens verwaarlozing van de taak. Te denken is aan
het benoemen van een bewindvoerder namens de regering of voordracht tot ontslag
van de leden van de raad van toezicht.11. Overige onderwerpen11.1. KerkgenootschappenDe publieke omroep blijft een podium bieden aan kerkgenootschappen en
genootschappen op geestelijke grondslag. Dit type aanbieders brengt levensbeschouwelijke
verdieping, niet aanvullend op overige aanbieders, maar als zelfstandig gepositioneerde
zendgemachtigden met de voor hun achterban kenmerkende boodschap. Het Commissariaat
voor de Media bepaalt het draagvlak en de verdeling van middelen op basis
van onderzoek naar de aanhang van religieuze hoofdstromingen in Nederland.
Het toewijzingsbeleid van het Commissariaat voor de Media heeft mede tot doel
om versnippering te voorkomen. Toch is het aantal organisaties dat wordt toegelaten
en middelen verkrijgt, aanzienlijk. Bij de uitvoering van de taak van het
produceren van media-aanbod voor de landelijke publieke omroep is samenwerking
op het terrein van faciliteiten en huisvesting van belang voor de doelmatigheid
van de besteding van de middelen. Vanuit de algemene opdracht om de efficiency
te bevorderen is het de taak van de raad voor bestuur op dit terrein initiatieven
te nemen.11.2. Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproductiesIn «Met het oog op morgen» is reeds aangegeven dat het Stimuleringsfonds
Nederlandse culturele omroepproducties een blijvende plaats heeft binnen het
bestel om de publieke omroep extra te stimuleren om bijzondere culturele producties
van hoge kwaliteit tot stand te brengen. Naast landelijke publieke omroepinstellingen
hebben in toenemende mate de regionale omroepen profijt van de deskundigheid
en middelen van het fonds. Ook talentvolle makers en buitenproducenten hebben
baat bij het fonds en de reikwijdte is verbreed tot crossmediale producties.
Een evaluatie van de Raad voor cultuur heeft het belang van het fonds in de
toekomst bevestigd. In de begrotingsbrief media 20061 is op die evaluatie al een reactie gegeven. Voor de landelijke publieke
omroep is het de taak van de raad van bestuur om te komen tot een omroepbrede
visie op de culturele programmering. Deze visie zal een leidraad vormen voor
de afstemming tussen het fonds en publieke omroep en zo bijdragen aan de samenwerking
tussen publieke mediaorganisaties, culturele instellingen, de kunstwereld
en productiebedrijven.11.3. Het Muziekcentrum van de OmroepIn het geheel van het Nederlandse orkestenbestel nemen de klassieke omroeporkesten,
het Groot Omroepkoor en het Metropole Orkest, ondergebracht bij de Stichting
Muziekcentrum van de Omroep (MCO), een aparte plaats in. Het MCO is een van
de grootste culturele voorzieningen in ons land en levert zijn bijdrage aan
het culturele bestel door de verzorging van levende muziek op
de radio en televisie bij de publieke omroep en door het spelen op de Nederlandse
podia.Tussen nu en 2008 zal het MCO zich omvormen tot een zelfstandig onderdeel
binnen de publieke omroep. Daarbij houdt het MCO een plaats tussen het omroepbestel
en het orkestenbestel in. Bestuurlijk komt de verantwoordelijkheid geheel
te liggen bij de raad van bestuur. Deze draagt zorg voor opname in het beleidsplan,
de (meerjaren)begroting, het jaarverslag en de financiële verantwoording.
Wel blijft er een apart budget bestaan voor het MCO dat jaarlijks door de
minister wordt vastgesteld als een van de budgetten voor de landelijke publieke
omroep.De nieuwe positie van het MCO geeft de mogelijkheid om tot een hoger cultureel
rendement te komen. Nauwe samenwerking tussen de omroeporkesten en de publieke
muziekzenders is vanzelfsprekend, evenals een gecoördineerde crossmediale
strategie, inclusief het spelen op de diverse podia. Hiervoor zal net als
nu een deel van het programmabudget van de publieke omroep moeten worden aangewend.
Om een compleet digitaal muziekpakket te kunnen leveren, wordt ook het rijke
archief met oudere opnames benut. Op deze manier worden liefhebbers van levende
muziek optimaal bediend. Omdat het MCO is ingebed in een massamediale organisatie,
kan het bij uitstek mensen laten kennismaken met de verschillende muziekstromingen
via diverse platforms en podia. Als deelnemer in de publieke omroep, kan het
MCO bovendien allerlei nevenactiviteiten ontplooien die ten dienste staan
van zijn publieke taak. Bijvoorbeeld door producties vaker uit te voeren,
door samen met een dansgezelschap optredens te verzorgen en door eigen inkomsten
te verwerven bij filmmaatschappijen.In het cultuurbeleid zal aandacht blijven bestaan voor de samenhang van
het orkestenbestel en het MCO. Wanneer in het kader van de cultuurnota visitatie
van het orkestenbestel plaatsvindt, zal ook het MCO daarbij worden betrokken.11.4. ProgrammagegevensIn antwoord op vragen van de Tweede Kamer over de kabinetsvisie «Met
het oog op morgen» heeft het kabinet zijn steun uitgesproken voor een
op dat moment ingediend initiatiefwetsvoorstel van de leden Örgü
en Bakker1. Daarbij gold voor het kabinet wel
het uitgangspunt dat derden een redelijke vergoeding betalen voor het vrijgeven
van programmagegevens. Inmiddels hebben de initiatiefnemers een gewijzigd
voorstel van wet ingediend, mede naar aanleiding van het advies van de Raad
van State2.In het gewijzigd voorstel van wet wordt in artikel 15b, tweede lid, van
de Auteurswet voorgesteld dat door of vanwege de openbare macht openbaar gemaakte
programmagegevens van de publieke omroep, vrijelijk mogen worden hergebruikt.
Onder programmagegevens worden verstaan: namen/titels van de uit te zenden
programmaonderdelen en de uitzendtijdstippen, het zogenaamde spoorboekje,
alsmede de beschikbare afleveringstitels, toelichtingen et cetera. Het is
aannemelijk dat op deze ruime definitie van programmagegevens (verdergaand
dan het spoorboekje) behalve geschriftenbescherming ook, in internationale
verdragen en Europese richtlijnen verankerd, auteursrecht rust. Gelet op de
op Nederland rustende internationale auteursrechtelijke verplichtingen, in
het bijzonder op artikel 5 van de Richtlijn 2001/29/EG inzake auteursrecht
en naburige rechten in de informatiemaatschappij – waar limitatief is
aangegeven welke beperkingen op het auteursrecht mogen worden gemaakt –,
is het niet toegestaan de publieke omroep in te perken op het op de ruime
definitie van programmagegevens rustende auteursrecht, als voorzien in artikel
15b, tweede lid, Auteurswet. Daarmee zou men in strijd komen met het internationaal
auteursrecht.Verder regelt het gewijzigde voorstel van wet de verplichting dat alle gegevens gratis worden verstrekt aan iedereen die daarom verzoekt.
Het kabinet ondersteunt het vrijkomen van programmagegevens in de vorm van
het spoorboekje en tegen een marktconforme vergoeding, maar het thans voorliggende
initiatiefvoorstel acht het kabinet een te vergaande inbreuk op de positie
van de publieke omroepinstellingen, die bovendien moeilijk te rijmen is met
de inzichten van de Europese Commissie. De Europese Commissie gaat ervan uit
dat de publieke omroep met de commerciële exploitatie van de publieke
taak op een marktconforme wijze eigen inkomsten verwerft, die terugvloeien
naar de uitvoering van de publieke taak. Door voor te schrijven dat programmagegevens –
zelfs wanneer deze gegevens beperkt blijven tot het spoorboekje waarop hoogstens
geschriftenbescherming rust – gratis ter beschikking moeten worden gesteld,
wordt de publieke omroep de mogelijkheid ontnomen hun rechten conform Europees
inzicht op marktconforme wijze te exploiteren en ten goede te laten komen
van de publieke taak. Aldus gaan broodnodige inkomsten voor de publieke omroep
verloren. In plaats daarvan wordt met publiek geld de mogelijkheid van het
behalen van commerciële winsten gefinancierd, zonder dat het publiek
daar media-aanbod voor terugkrijgt. De eenzijdigheid van de verplichting,
die alleen voor de publieke omroepen geldt en niet voor de commerciële
omroepinstellingen, brengt voorts de positie tussen publieke en commerciële
omroepen uit balans. Publieke omroepen hebben, door het ontbreken van een
verplichting op de beschikbaarstelling van de programmagegevens door commerciële
omroepen, geen zekerheid dat zij in hun programmaoverzichten een volledig
overzicht kunnen geven van het programma-aanbod.De regering heeft om voornoemde redenen in de Mediawet 2007 vastgehouden
aan de oorspronkelijke versie van het initiatiefwetsvoorstel, met de toevoeging
van het element van een marktconforme vergoeding.11.5. Lokale en regionale publieke omroepDe publieke omroepen in de regio en op lokaal niveau vormen een wezenlijk
onderdeel van het publieke omroepbestel. Regionale publieke omroepen hebben
zich ontwikkeld tot volwassen en goed beluisterde en bekeken spelers op de
mediamarkt. Per 1 januari 2006 is de verantwoordelijkheid voor de financiering
overgedragen van het rijk naar de provincies. Lokale omroepen bieden een uniek
podium voor participatie van burgers. Veelal gaat het om radiostations die
draaien op vrijwilligers met soms, voornamelijk in de grotere steden, een
bijdrage van gemeenten voor de faciliteiten.Met dit wetsvoorstel krijgen regionale en lokale publieke omroepen net
als de landelijke publieke omroep de ruimte om zich multimediaal te ontplooien.
Een belangrijke waarborg voor hun publieke karakter is de verplichting dat
tenminste de helft van het aanbod een lokaal of regionaal karakter heeft.Voor hen geldt verder de algemene publieke taak, op basis van de functies
nieuws (inclusief sport); opinie en debat; cultuur (inclusief muziek), educatie
en andere informatie. Het huidige programmavoorschrift komt daarmee te vervallen.
Om het publieke karakter van de programmering te borgen, blijft het Commissariaat
wel achteraf toezicht houden op het evenwicht van de programmamix. Regionale
publieke omroepen krijgen daartoe, net als de landelijke publieke omroep,
de plicht eens per jaar te rapporteren over de samenstelling van hun aanbod
(zendtijd en bestedingen naar functie en genre). Voor lokale publieke omroepen
geldt dit niet, omdat zij als kleine en veelal vrijwilligersorganisaties niet
zijn toegerust dergelijke rapportages te leveren.11.6. WereldomroepDe publieke mediaopdracht houdt ook in dat een media-aanbod wordt verzorgd
dat bestemd is voor landen en gebieden buiten Nederland en voor Nederlanders
die buiten de landsgrenzen verblijven.Deze taak is opgedragen aan de Wereldomroep. Dit wetsvoorstel geeft een
nadere specificatie van die taak: a) het informeren van Nederlandstaligen
in het buitenland; b) het voorzien in onafhankelijke informatie in landen
met een informatieachterstand; c) het verspreiden van een realistisch beeld
van Nederland in het buitenland; en d) het vastleggen van media-aanbod op
beeld- en geluidsdragers en het ter beschikking stellen daarvan aan instellingen
in het buitenland ter opneming in het eigen media-aanbod van die instellingen.Bovengenoemde omschrijving bestendigt de taken van de Wereldomroep. Wel
geeft de digitalisering aanleiding om te bezien met welk type activiteiten
en via welke distributiekanalen deze het beste kunnen worden uitgevoerd. Zoals
aangekondigd in de kabinetsvisie «Met het oog op morgen» is in
overleg met de Wereldomroep besloten een onafhankelijk onderzoek te laten
doen. Per gebied wordt onderzocht welk media-aanbod er is voor de doelgroepen
en waar een toegevoegde waarde is voor programma’s van de Wereldomroep.
Ook de beschikbaarheid van breedbandinternet wordt in kaart gebracht. Met
dit onderzoek doet het kabinet een toezegging gestand, gedaan tijdens het
Algemeen Overleg over bezuinigingen op de mediabegroting op 23 juni 2004.
De resultaten van het onderzoek zal de Wereldomroep verwerken in zijn eerstvolgende
beleidsplan, voor 2008–2013.Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat voor de Wereldomroep dezelfde verantwoordingscyclus
gaat gelden als voor de landelijke publieke omroep. Dat betekent dat de Wereldomroep
elke vijf jaar een beleidsplan indient: dat bevat in elk geval een beschrijving
van de wijze waarop hij uitvoering zal geven aan zijn taken, uitgewerkt in
kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen, de aard en aantal van de te
gebruiken aanbodkanalen, een overzicht van zijn activiteiten in binnen- en
buitenland, en een overzicht van de naar verwachting benodigde organisatorische,
personele, materiële en financiële middelen. Ook geeft de Wereldomroep
in dit beleidsplan aan op welke wijze hij gestalte geeft aan de samenwerking
met de andere onderdelen van de publieke omroep op landelijk, regionaal en
lokaal niveau.Mede op basis van het beleidsplan sluiten de Wereldomroep en de minister
van OCW een prestatieovereenkomst. Bij de evaluatie van de mediaopdracht trekken
landelijke publieke omroep en Wereldomroep voortaan gezamenlijk op: zij stellen –
in elk geval eens in de vijf jaar – samen een visitatiecommissie aan
die rapporteert over de wijze waarop de landelijke mediadienst en de Wereldomroep
uitvoering hebben gegeven aan de publieke mediaopdracht.11.7. Commerciële omroepVoor commerciële omroep blijven de regels verbonden aan het verzorgen
van klassieke radio en televisieprogramma’s, aan het bedrijven van omroep
dus. Alleen bedrijven die programma’s verzorgen en (doen) uitzenden
via omroepnetwerken- en zenders, moeten toestemming hebben en aan enkele regels
voldoen (beperkingen op reclame, bescherming jeugd, quotum Europees en onafhankelijk
product e.d.). Er is niet voor gekozen om op voorhand ook verspreiding van
audiovisueel materiaal via internet te reguleren. Het kabinet erkent dat dit
op termijn tot frictie kan leiden. Echter, er loopt momenteel een discussie
in Europees verband. De Europese Commissie komt binnenkort met voorstellen
voor herziening van de Europese Televisierichtlijn, juist ook met het oog
op digitalisering en convergentie. Het kabinet kan en wil in
nationale wetgeving nu niet op de muziek vooruit lopen.De Tweede Kamer heeft in een motie verzocht om op basis van onderzoek
voorstellen te doen voor deregulering van Nederlandse bepalingen over reclame
en sponsoring bij commerciële omroep, met het oog op een gelijk speelveld
tussen omroepen die actief zijn op de Nederlandse markt, ongeacht het land
van waaruit zij uitzenden.1 Door het Commissariaat
is onderzoek verricht. De uitkomsten zijn betrokken in de reactie van het
kabinet op de andere onderdelen van het WRR-advies. In dit wetsvoorstel is
alvast een versoepeling opgenomen van de bruto/netto bepaling voor onderbreking
van films door reclame.Het reclameregime is tevens onderwerp van de herziening van de Europese
richtlijn. De ministeries van OCW en EZ hebben gezamenlijk een onderzoek laten
doen naar ontwikkelingen op de reclamemarkt als gevolg van digitalisering.
De uitkomsten zullen worden betrokken in het Nederlandse standpunt.11.8. Stimuleringsfonds voor de persHet Stimuleringsfonds voor de pers (tot voor kort: Bedrijfsfonds voor
de pers) kan financiële steun verlenen aan persorganen, voor zover die
vallen binnen de werkingssfeer van het Fonds.In de praktijk komt het erop neer dat het Fonds steun verleent aan dagbladen,
nieuwsbladen en opiniebladen. Daarnaast kan het Stimuleringsfonds onderzoek
steunen dat van belang is voor de persbedrijfstak en dat past binnen de doelstellingen
van het fonds. Sinds medio 2002 geeft het Fonds ook uitvoering aan twee tijdelijke
regelingen: één voor minderhedenbladen en één
voor journalistieke internetproducten.In 2006 is het Bedrijfsfonds voor de Pers omgedoopt tot Stimuleringsfonds
voor de pers. Deze naamswijziging had ten doel het benadrukken dat het Fonds
naast de van oudsher bestaande taak om tijdelijke financiële steun te
verlenen, ook bij moet kunnen dragen aan modernisering en vernieuwing in het
perslandschap. Het Fonds moet daarbij een stimulerende rol kunnen spelen.
In het voorliggende wetsvoorstel wordt de term «financiële steun»
gewijzigd in «subsidie». Deze wijziging vindt plaats om dit gedeelte
van de Mediawet in overeenstemming te brengen met de terminologie van de Algemene
Wet Bestuursrecht. Ook zijn in dit wetsvoorstel de regelingen van het Fonds
opgenomen die tot dusverre stonden opgenomen in het Mediabesluit. Voor het
overige bevat dit gedeelte van het wetsvoorstel, voor zover het betrekking
heeft op het Stimuleringsfonds voor de pers, geen nieuwe elementen.11.9. Deregulering en administratieve lastenIn de nieuwe wet is op verschillende wijzen tot een behoorlijke mate van
deregulering gekomen. Allereerst zijn zoveel mogelijk overbodige, uitgewerkte
of in de praktijk niet meer toegepaste regels geschrapt. De nieuwe wet is
voorts minder gedetailleerd. Er is meer ingezet op andere instrumenten om
bepaalde belangen te waarborgen of doelen te bereiken. Zo zijn de vele gedetailleerde
voorschriften ten aanzien van de inhoud van het programma-aanbod op de diverse
televisieen radioprogrammanetten vervallen. Daarvoor in de plaats komen instrumenten
als de prestatieovereenkomst en de beoordeling van beleidsplannen. Ook zelfregulering
(gedragscodes, redactiestatuten) en het vestigen van grotere eigen verantwoordelijkheden
kenmerken de nieuwe wet. In dit verband kan ook gewezen worden op de verregaande
vereenvoudiging van de regelgeving ten aanzien van de organisatie van de landelijke
publieke omroep. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt in de nieuwe situatie
bij de raad van bestuur, die de organisatie flexibel kan inrichten.
De wet kent niet langer een wettelijk voorgeschreven structuur. De nieuwe
wet trekt in dit opzicht de dereguleringslijn door die is ingezet bij de inwerkingtreding
van de wettelijke maatregelen per 1 september 2005.Een behoorlijk aantal bepalingen is geschrapt omdat deze in de praktijk
reeds lang geen toepassing meer vonden of omdat ze uitgewerkt waren. Zo zijn
ten aanzien van de regels omtrent de aanwijzing van regionale en lokale publieke
media-instellingen diverse bepalingen vervallen. Ook specifieke bepalingen
zijn geschrapt die voorzagen in mogelijkheden voor het verlenen van toestemming
aan regionale en lokale omroepen voor het uitzenden van programma’s
via de kabel. Verder zijn veel oude overgangsbepalingen vervallen en een aantal
specifieke regels ten aanzien van uitzendingen ten behoeve van buitenlandse
militairen en kerkdiensten, opgenomen in hoofdstuk XI van de huidige Mediawet.Op een aantal onderdelen bevat de nieuwe wet extra bepalingen. Deze betreffen
met name de regels die betrekking hebben op de verslaglegging en verantwoording
door instellingen. Ten aanzien van een aantal instellingen (Ster, Wereldomroep,
Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties, Stimuleringsfonds
voor de pers) is de regeling in de huidige Mediawet op onderdelen erg summier,
gemeten naar de huidige inzichten omtrent de regeling van organisaties met
een publieke taak en verantwoording.Een belangrijk aspect van wetgevingskwaliteit en deregulering is de inzichtelijkheid
en toegankelijkheid van de regelgeving. De nieuwe wet kent een veel betere
samenhang en een veel logischer opzet dan de huidige Mediawet. Per saldo zal
de nieuwe wet meer artikelen kennen dan de huidige wet. Dit komt omdat het
aantal leden per artikel ter bevordering van de leesbaarheid zo veel mogelijk
beperkt is.De nieuwe wet gaat over de publieke mediadiensten. De regels ten aanzien
van commerciële omroep zijn, op een enkel onderdeel na, ongewijzigd gebleven.
Na consultatie van het Adviescollege toetsing administratieve lasten, is geconstateerd
dat het voorstel van wet geen betrekking heeft op administratieve lasten voor
het bedrijfsleven en burgers. Dit neemt niet weg dat acht geslagen is op de
uitvoeringslasten. Op dat punt is er onder meer naar gestreefd rapportage-
en verantwoordingsverplichtingen zo veel mogelijk op te nemen in logische
cycli en zijn bovendien afzonderlijke rapportage- en verantwoordingsmomenten
vermeden.II ARTIKELSGEWIJZE DEELDe regering heeft er voor gekozen de huidige Mediawet te vervangen door
een geheel nieuwe wet. Dit is niet alleen ingegeven door het belang van de
inhoudelijke wijzigingen, maar ook door wetstechnische redenen. De uitwerking
van de kabinetsvisie «Met het oog op morgen» brengt zoveel grotere
en kleinere wijzigingen met zich mee dat een wijzigingswet te omvangrijk en
onoverzichtelijk en daardoor onhanteerbaar zou zijn. De Mediawet is de afgelopen
decennia veelvuldig gewijzigd, waarbij niet alleen veel bepalingen zijn komen
te vervallen, maar ook de inhoudelijke samenhang tussen de onderdelen van
de wet en de doorlopende nummering van de artikelen op belangrijke onderdelen
verloren is gegaan. Verder bevatte de Mediawet een aantal reeds lang uitgewerkte
(overgangs)bepalingen en bepalingen die in de praktijk geen toepassing meer
vonden. Door een nieuwe wet te schrijven kan de wetgeving ter uitvoering van
het kabinetsbeleid samenhangend worden gepresenteerd en kan een nieuwe samenhang
en een nieuwe logische opbouw van de wet worden gerealiseerd.Hierna zullen diverse onderdelen en artikelen van de wet worden toegelicht
voor zover dat voor een goed begrip van die onderdelen en bepalingen
nodig is. Artikelen die niet of slechts terminologisch zijn aangepast worden
niet toegelicht. Allereerst zal kort worden ingegaan op de indeling van de
nieuwe wet.Hoofdstuk 1 bevat de lijst van begripsbepalingen die nodig zijn voor de
toepassing van de wet en de daarop berustende regels.Hoofdstuk 2 bevat alle regels die betrekking hebben op de publieke mediadiensten.
Het hoofdstuk begint met de formulering van de publieke mediaopdracht, waarna
de publieke mediadiensten worden geregeld (de landelijke, regionale en lokale
publieke mediadiensten en de Wereldomroep). Dit hoofdstuk bevat ook de bepalingen
inzake de bekostiging van de publieke mediadiensten.Hoofdstuk 3 bevat alle bepalingen die betrekking hebben op de commerciële
omroep.In de hoofdstukken 4 en 5 staan de bepalingen inzake de bescherming van
jeugdigen tegen schadelijk programma-aanbod, respectievelijk de uitzending
van evenementen van aanzienlijk belang voor de samenleving. De bepalingen
van deze hoofdstukken gelden in gelijke mate voor zowel de publieke mediadiensten
als de commerciële omroepen. Om die reden is er voor gekozen die bepalingen
in afzonderlijke hoofdstukken onder te brengen.In hoofdstuk 6 zijn diverse onderwerpen geregeld. De bepalingen in dit
hoofdstuk betreffen specifieke onderwerpen die onder meer betrekking hebben
op het gebruik van omroepzenders en omroepnetwerken, waaronder de must-carryverplichtingen en de regeling van programmaraden,
en op de vaststelling van zenduren voor politieke partijen en de overheid.Hoofdstuk 7 betreft het toezicht en de bestuursrechtelijke handhaving
door het Commissariaat voor de Media.Hoofdstuk 8 bevat de bepalingen inzake de subsidieverstrekking ten behoeve
van persorganen. Dit hoofdstuk is gemoderniseerd en de diverse subsidiemogelijkheden
zijn nu in de wet zelf vastgelegd.Hoofdstuk 9 tenslotte bevat de noodzakelijke overgangs- en slotbepalingen.Deze indeling maakt de nieuwe wet toegankelijker en gebruiksvriendelijker.
De bepalingen met betrekking tot de verschillende onderwerpen en thema’s
staan bij elkaar. De nummering is per hoofdstuk, hetgeen praktischer is met
het oog op latere wijzigingen.Hoofdstuk 1. BegripsbepalingenArtikel 1.1De huidige Mediawet is gebaseerd op de traditionele activiteiten van publieke
en commerciële omroepen: het verzorgen en uitzenden van programma’s
op radio en televisie. Alle bepalingen zijn afgestemd op het klassieke uitzenden
van radio- en televisieprogramma’s. De in de loop der jaren aangebrachte
moderniseringen, noodzakelijk geworden vanwege de ontwikkeling van nieuwe
mediatechnieken, daarop afgestemd mediagebruik bij het publiek en de daarmee
samenhangende verschuivingen in de activiteiten van omroepen, zijn tot nu
toe steeds ingepast in de structuren die gelden voor radio en televisie. Gevolg
daarvan is met name dat nieuwe vormen van verspreiden van programmamateriaal
en de productie van daarvoor geëigende inhoud zijn gereguleerd als van
het traditionele uitzenden van radio en televisie (omroep) afgeleide zaken.
De neventaken van de publieke omroepen zijn daarvan een sprekend voorbeeld.
Deze activiteiten, geregeld in artikel 13c, derde lid, van de huidige Mediawet,
betreffen het verspreiden van publieke inhoud op andere wijze dan uitzenden.
In de huidige Mediawet zijn andere wijzen van verspreiden echter niet als
vanzelfsprekend en integraal onderdeel van de hoofdtaak beschreven, terwijl
die activiteiten zich in de praktijk ontwikkelen tot volwaardige
distributiekanalen. Dat heeft tevens onduidelijkheden over de reikwijdte van
de publieke taakopdracht van de publieke omroep met zich meegebracht, die
al meermalen aanleiding zijn geweest voor klachten en juridische procedures.Zoals in het algemeen deel van de toelichting is uiteengezet, staat centraal
dat de publieke omroep zijn taak op multimediale wijze dient te vervullen.
Gegeven de technologische ontwikkelingen en het veranderende mediagebruik
van het publiek, worden de diverse technische verspreidingsmogelijkheden als
volwaardige distributiekanalen beschouwd, waarlangs inhoud aan het publiek
kan worden aangeboden. Deze basisgedachte leidt tot een ander stramien voor
regulering en tot een aangepast begrippenkader: centraal staat de verzorging
van inhoudelijk media-aanbod, dat vervolgens langs een veelheid van kanalen
kan worden aangeboden, waarbij een optimale mix kan worden bereikt van algemeen
aanbod en gespecialiseerd aanbod. Niettemin valt er niet aan te ontkomen om
enkele regels toe te spitsen op bepaalde verspreidingswijzen. Zo vloeit uit
de Europese richtlijn Televisie zonder grenzen voort dat bepalingen ter uitvoering
van die richtlijn zien op televisieprogramma’s. Het gaat dan met name
om de bepalingen over reclame/telewinkelen, sponsoring, Europese en onafhankelijke
producties, bescherming van jeugdigen en de uitzending van evenementen die
van aanzienlijk belang zijn voor de samenleving. Dit heeft er toe geleid dat
de regels voor commerciële mediadiensten in de nieuwe wet vooralsnog
beperkt blijven tot omroep in traditionele zin. De Europese Commissie heeft
weliswaar een herziening van de richtlijn Televisie zonder Grenzen in voorbereiding,
die de reikwijdte van die richtlijn uitbreidt, maar de regering wil daar niet
op vooruitlopen. Ten aanzien van de publieke mediadiensten echter is het algemene
uitgangspunt dat de regels van toepassing zijn, ongeacht de wijze van verspreiding.
De taakopdracht en de kwalitatieve eisen die aan het media-aanbod van de publieke
mediadiensten worden gesteld, gelden ongeacht welk distributiekanaal wordt
gebruikt. Ook de regels inzake reclame en sponsoring bij de publieke mediadiensten
kunnen voor het grootste gedeelte van toepassing zijn op alle vormen van verspreiding
van media-aanbod.De begrippen mediadienst, media-aanbod, omroepdienst,
programma-aanbod en daarvan afgeleide begrippenDe genoemde begrippen bepalen in essentie de reikwijdte van de nieuwe
wet. De begrippen mediadienst en media-aanbod zijn de overkoepelende begrippen
voor alle vormen van verzorging van elektronische producten met beeld, tekst
of geluid (inhoud) en de verspreiding daarvan via elektronische communicatienetwerken
naar het publiek, ongeacht welke techniek er voor de verspreiding gebruikt
wordt. Alle soorten elektronische communicatienetwerken en alle vormen van
verspreidingstechniek (algemeen en ongericht, maar ook point-to-point via
IP-protocollen) vallen eronder. Het moet wel gaan om verspreiding van inhoud
die bestemd is voor het publiek; privé-communicatie en verzending van
informatie met een persoonlijk en vertrouwelijk karakter die niet bestemd
is voor het publiek vallen er buiten. Voorts moet het gaan om elektronische
producten en elektronische verspreiding via elektronische communicatienetwerken.
Het begrip «dienst» correspondeert met het Engelse begrip «service»:
een geheel van activiteiten waarmee het publiek wordt bediend. Het begrip
media-aanbod is het overkoepelende begrip voor alle inhoudelijke elektronische
producten die via elektronische communicatienetwerken verspreid worden naar
het publiek.Omroep is een specifieke vorm van een mediadienst. Het is een mediadienst
die betrekking heeft op het verzorgen van media-aanbod en het uitzenden daarvan
via omroepzenders en omroepnetwerken. Dit betreft het klassieke uitzenden:
het via zenders, satelliet of kabel ongericht verspreiden van
media-aanbod naar het publiek. Media-aanbod dat wordt uitgezonden, wordt in
de nieuwe wet gedefinieerd als programma-aanbod. Programma-aanbod valt dus
onder media-aanbod, maar heeft als kenmerk dat het wordt uitgezonden.Het begrip programma in de nieuwe wet heeft dezelfde betekenis als het
begrip programmaonderdeel in de huidige Mediawet: een afgebakend onderdeel
van het programma-aanbod, met een eigen titel (bijvoorbeeld: «Het Journaal», «Opsporing
verzocht», «Woestijnruiters»). Deze betekenis van het begrip
programma sluit beter aan bij het normale spraakgebruik.Nieuw zijn de begrippen aanbodkanaal en programmakanaal. Het begrip aanbodkanaal
ziet op het geordende geheel van elektronische producten met beeld, tekst
of geluid, dat onder een herkenbare naam wordt verspreid. De wijze van verspreiding
is daarbij niet van belang: zowel verspreiden via uitzenden als verspreiden
via bijvoorbeeld internet vallen daar onder. Kenmerkend is dat het bij het
begrip aanbodkanaal gaat om een geordend geheel van inhoud, voor het publiek
herkenbaar door middel van een naam. Voorbeelden bij de publieke omroep zijn
de internetkanalen, 3voor12, Omroep.nl en Uitzending gemist. Het begrip programmakanaal
is een species van het begrip aanbodkanaal en ziet op geordend aanbod van
programma’s dat onder een herkenbare naam via omroepzenders en omroepnetwerken
wordt uitgezonden. Bijvoorbeeld: Nederland 1, 2 en 3, SBS6, Nickelodeon. Programmakanalen
zijn dus tevens aanbodkanalen. Het woord «kanaal» in de begrippen
aanbodkanaal en programmakanaal heeft dus een inhoudelijke betekenis en is
niet de technische aanduiding voor transmissieruimte op een elektronisch communicatienetwerk.De definitie van uitzendnet wordt gebruikt in de artikel 6.9 en volgende
en artikel 3.3, derde lid, van de Telecommunicatiewet. In artikel 6.9 wordt
een doorgifteplicht opgelegd aan aanbieders van omroepnetwerken. Artikel 3.3,
derde lid, van de Telecomunnicatiewet bevat het voorrangsrecht van de publieke
omroep voor het gebruik van frequentieruimte. De definitie van uitzendnet
is technisch van aard omdat duidelijk moet zijn welke capaciteit een aanbieder
van een omroepnetwerk moet aanwenden voor de doorgifteplicht en duidelijk
moet zijn hoeveel frequentieruimte de publieke omroep ten minste krijgt toegewezen
op grond van de Telecommunicatiewet. Een uitzendnet is gedefinieerd als de
transmissiecapaciteit op een omroepnetwerk of een omroepzender die noodzakelijk
is om continue één programma uit te zenden dan wel continue
elkaar opeenvolgende programma’s uit te zenden. Het gaat hier dus om
de capaciteit op een netwerk die nodig is om continue één programma
uit te zenden of, indien een omroep programma’s achter elkaar uitzend,
opeenvolgende programma’s uit zenden. Op een analoog netwerk wordt één
vaste frequentie gebruikt om een bepaald programma uit te zenden. Die vaste
frequentie is dus een uitzendnet. De definitie van uitzendnet is technologie-onafhankelijk
geformuleerd en dus ook toepasbaar op digitale technieken, zoals T-DAB (digitale
radio). Bij T-DAB heeft een continue uitgezonden reeks van elkaar opeenvolgende
programma’s géén «eigen» frequentie, maar
legt wel een beslag op de totale transportcapaciteit. Ook hier geldt dat de
transportcapaciteit die redelijkerwijs nodig is om één programma
continue uit te zenden dan wel continue elkaar opeenvolgende programma’s
uit te zenden, één uitzendnet is.Het begrip zendtijd heeft in de nieuwe wet een andere betekenis gekregen.
In de huidige Mediawet speelt het begrip zendtijd een rol bij het onderscheid
tussen publieke omroep en commerciële omroep: voor publieke omroep werd
zendtijd toegewezen, waarbij zendtijd gekoppeld was aan klassieke omroep:
het uitzenden via de ether. In de multimediale benadering past dit niet meer.
De publieke mediaopdracht wordt met inzet van een veelheid aan distributiekanalen
uitgevoerd, niet langer alleen via het gebruik van zendtijd. Het onderscheid
tussen publieke en commerciële mediadiensten wordt in de
nieuwe wet volledig gevestigd door de formulering van de publieke mediaopdracht,
de aanwijzing van organisaties die belast zijn met de uitvoering daarvan op
landelijk, regionaal, lokaal en internationaal niveau, het stellen van specifieke
eisen aan het publieke media-aanbod en de bekostiging uit publieke middelen.
Zolang echter uitzenden een van de belangrijke distributiewijzen is, heeft
het begrip zendtijd nog wel betekenis in technische zin: het is de tijd gedurende
welke programma-aanbod (programma’s) wordt uitgezonden. Deze technische
definitie is nog dienstig daar waar bepalingen voorschriften bevatten die
gekoppeld zijn aan tijdseenheden. Het betreft dan met name voorschriften omtrent
reclamemaxima en omtrent verplichte percentages Europese, onafhankelijke en
Nederlands- en Friestalige producties.Er is een definitie opgenomen van sluikreclame. Op grond van de Europese
richtlijn Televisie zonder Grenzen is sluikreclame verboden. In de huidige
Mediawet is het verbod op sluikreclame zowel bij de publieke als de commerciële
omroep verwerkt in de bepaling over welke reclame-uitingen al dan niet waren
toegestaan, zonder dat het begrip sluikreclame werd gebruikt (artikelen 28
tot en met 32 van het huidige Mediabesluit voor de publieke omroep en artikel
71m van de huidige Mediawet voor de commerciële omroep).Hoofdstuk 2. De publieke mediadienstenHoofdstuk 2 bevat de integrale regeling van de publieke mediadiensten
op landelijk, regionaal, lokaal en internationaal niveau.Titel 2.1. De publieke mediaopdrachtArtikel 2.1Grondslag voor de regulering en bekostiging van de publieke mediadiensten
is de taakopdracht. Stond in de Mediawet het verzorgen van publieke omroepprogramma’s
nog centraal, de nieuwe taakopdracht gaat uit van een techniekneutrale formulering.
In het eerste lid van artikel 2.1. zijn de maatschappelijke functies opgenomen
die de publieke mediadiensten dienen te vervullen: het verzorgen van media-aanbod
met als functies nieuwsvoorziening, stimulering van en podium zijn voor opinie
en maatschappelijk debat en het overdragen van cultuur, kennis en andere informatie.
Deze taakopdracht is de bevestiging van een zelfstandige maatschappelijke
taak van de publieke mediadiensten, die zich tevens onderscheiden van commerciële
omroepen.Het tweede en derde lid van artikel 2.1. stellen bijzondere kwaliteitseisen
aan de wijze waarop de publieke mediadiensten de taakopdracht uitvoeren. Zij
moeten dat doen door een media-aanbod te verzorgen dat naar onderwerpen en
invalshoeken, en naar vorm en stijl gevarieerd en interessant is. Het gaat
dan om een gevarieerde en afgewogen programmamix, waarin ook amusement als
vorm een rol speelt. Het derde lid formuleert de ook door de WRR gedefinieerde
waarden die publieke mediavoorzieningen in zich dragen:– evenwichtige en pluriforme informatievoorziening, dat wil zeggen:
geen eenzijdige berichtgeving; pluriformiteit wordt gewaarborgd door de deelname
van organisaties met aantoonbare een maatschappelijke steun (externe pluriformiteit)
en door maatregelen voor de interne pluriformiteit van de nieuwsvoorziening;– de publieke omroep is «voor iedereen en van iedereen»,
dat wil zeggen: hij moet niet alleen een breed publiek aanspreken, maar juist
ook aandacht hebben voor bijzondere en kleinere interesses en doelgroepen;– de publieke omroep vervult een belangrijke rol als bindmiddel
in de Nederlandse samenleving: sociale samenhang en de Nederlandse
culturele identiteit bevorderen, rekening houdend met culturele verschillen;– onafhankelijkheid: de publieke omroep is geen belangenbehartiger
en staat dan ook niet toe dat de inhoud van zijn aanbod bepaald wordt door
al dan niet commerciële belangen van derden of door overheidsinmenging;
de wet bevat daartoe een aantal waarborgen, waaronder de verankering van de
programmatische autonomie (artikel 2.49), scheiding tussen programmering en
reclame-exploitatie en de verplichte redactiestatuten;– kwaliteit: het gaat hier om de intrinsieke inhoudelijke kwaliteit
van het media-aanbod, waarbij de toepassing van journalistieke en ethische
principes, waarheidsgetrouwheid, functionaliteit van het media-aanbod, creativiteit
in vormgeving en stijl, technische kwaliteit en effectieve en efficiënte
totstandkoming van het media-aanbod bepalende factoren zijn;– toegankelijkheid: media-aanbod van de publieke mediadiensten is
voor iedereen die dat wil toegankelijk; dat is, zoals in het algemeen deel
van deze memorie is toegelicht, iets anders dan dat het media-aanbod altijd
en overal voor iedereen op dezelfde manier en gratis beschikbaar is.Het derde lid van artikel 2.1 vestigt de opdracht voor de publieke omroep
om niet alleen technologische ontwikkelingen op de voet te volgen, maar daar
ook innoverend en stimulerend in te zijn.In Europees verband is het toegestaan dat de publieke omroep een breed
scala van programma’s, waaronder sport en amusement, aanbiedt. Uit het
interpretatieve protocol betreffende de publieke omroep, gehecht aan het EG-Verdrag
(het Protocol van Amsterdam), vloeit voort dat het aan de lidstaten is om
de publieke taakopdracht te formuleren. De Europese Commissie geeft in haar
Mededeling van de Europese Commissie betreffende de toepassing van de regels
inzake staatssteun op publieke omroepen1 (hierna:
de Mededeling) aan dat een «ruime» omschrijving van de taakopdracht,
die een breed scala van programma’s omvat, is toegestaan in de zin van
artikel 86, tweede lid, EG-Verdag. Dit vloeit voort uit het specifieke karakter
van het omroepbestel dat de samenleving in haar geheel wil aanspreken. Met
een «ruime» omschrijving van de taakopdracht die is gericht op
een evenwichtige en gevarieerde programmering kan de publieke omroep een bepaald
percentage van het publiek aantrekken en zodoende zijn opdracht uitvoeren,
dat wil zeggen voldoen aan de democratische, sociale en culturele behoeften
van de maatschappij en het pluralisme waarborgen 2.
Uit de Mededeling van de Commissie blijkt eveneens dat de publieke omroep
moet «profiteren van de technologische vooruitgang» en dat de
publieke omroep de «voordelen van de nieuwe audiovisuele en informatiediensten
en de nieuwe technologieën onder het publiek» moet verspreiden
en zorgen voor de«ontwikkeling en diversificatie van activiteiten in
het digitale tijdperk»3.Titel 2.2. De uitvoering van de publieke mediaopdrachtTitel 2.2. regelt de organisatie van de uitvoering van de publieke mediaopdracht
op landelijk niveau (afdeling 2.2.1), regionaal en lokaal niveau (afdeling
2.2.2) en internationaal niveau (afdeling 2.2.3).Afdeling 2.2.1Artikel 2.2 en 2.3In de nieuwe wet wordt de publieke mediaopdracht op landelijk niveau uitgevoerd
door een ongedeelde organisatie: de Nederlandse Omroep Stichting
(NOS). De NOS is verantwoordelijk voor de totale uitvoering. Deze taak is
rechtstreeks opgedragen aan de NOS en is geformuleerd als maatschappelijke
taak. Het in de huidige Mediawet gehanteerde instrument van concessieverlening
vervalt. In de huidige Mediawet ligt een taakopdracht aan de NOS besloten
en is de concessie een bevestiging daarvan. De concessie gaf ook de mogelijkheid
om daaraan voorwaarden te verbinden. Die mogelijkheden zijn bij gelegenheid
van de wetsbehandeling van de concessiewet1 drastisch
ingeperkt, uit vrees voor te ver gaande inmenging van overheid en politiek.
Het instrument dat daarvoor in de plaats komt, is de prestatieovereenkomst.
Daarin kunnen op basis van wederzijdse afspraken nadere doelstellingen worden
geformuleerd, zonder dat de overheid of politiek zich eenzijdig mengt in de
uitvoering van de taakopdracht. Daarnaast was de concessie bedoeld om gedurende
de concessieperiode – tien jaar – de publieke omroep bedrijfszekerheid
te bieden. De concessie heeft ook in dat opzicht echter geen bijzondere toegevoegde
waarde en kan zelfs een belemmering vormen voor tussentijdse noodzakelijk
geachte veranderingen.De specifieke taken van de NOS zijn in hoofdzaak dezelfde als onder de
huidige Mediawet. Nadrukkelijker echter is de verantwoordelijkheid voor het
gehele media-aanbod en het functioneren van de landelijke publieke omroep
als taak van de NOS, onder leiding van de raad van bestuur geformuleerd. De
raad van bestuur is verantwoordelijk voor het programmabeleid, de totstandkoming
van een samenhangend en gevarieerd aanbod op alle distributiekanalen en de
algehele coördinatie binnen de landelijk publieke mediadienst. Belangrijke
bevoegdheden in dit verband zijn net als nu het behartigen van alle aangelegenheden
die van belang zijn voor de landelijke publieke omroep – inclusief het
aangaan van collectieve overeenkomsten met derden – en het vaststellen
van bindende regelingen.Artikelen 2.4 tot en met 2.12In deze artikelen is de organisatie van de NOS geregeld. De NOS heeft
twee statutaire organen: een raad van toezicht en een raad van bestuur. Sinds
de wetswijziging per 1 september 20052 bestaat
de raad van toezicht volledig uit onafhankelijke leden. De samenstelling en
benoemingsprocedure worden in de nieuwe wet niet gewijzigd. De leden worden
bij koninklijk besluit benoemd, waarbij de voordracht voor benoeming tot stand
komt na een zorgvuldige, open en transparante procedure. In de raad van toezicht
hebben deskundigen uit diverse relevante disciplines (media, bestuurlijk,
financieel/economisch, juridisch) zitting. De leden hebben geen binding met
bijzondere belangen, bedrijven, politiek of overheid. Toegevoegd zijn de gronden
voor schorsing en ontslag. Het opnemen van limitatieve ontslaggronden benadrukt
de onafhankelijke positie van de raad van toezicht. De minister blijft echter
uiteindelijk verantwoordelijk voor een goed functionerend bestel en moet die
verantwoordelijkheid ook kunnen nemen. Een van de mogelijkheden daartoe is
schorsing en ontslag van verantwoordelijke toezichthouders wanneer zou blijken
dat door taakverwaarlozing of anderszins disfunctioneren het functioneren
van de publieke omroep ernstig in het geding is. Een schorsing wordt gevolgd
door ontslag of, als er geen grond is voor ontslag, door opheffing van de
schorsing. De bevoegdheid tot schorsing houdt tevens in de bevoegdheid tot
opheffing van de schorsing.De algemene verantwoordelijkheden van de raad van toezicht zijn opgenomen
in artikel 2.6. Hij heeft toezicht te houden op het beleid van de raad van
bestuur en de algemene gang van zaken binnen de landelijke publieke mediadienst.
De raad van toezicht is verder belast met de benoeming van de raad van bestuur
(artikel 2.7) en de goedkeuring van een aantal besluiten van de raad van bestuur
(artikel 2.8, tweede lid).De raad van bestuur draagt de verantwoordelijkheid voor het strategische
en programmatische beleid van de landelijke publieke mediadienst, de dagelijkse
leiding en coördinatie en het vaststellen van regelingen en besluiten
ter uitvoering daarvan. De raad van bestuur is tevens verantwoordelijk voor
de inrichting van de NOS-organisatie. De wet bevat niet langer regels voor
de inrichting van de organisatie. Netten en zenders zijn niet langer de enig
relevante eenheden om de organisatie op te baseren. In de nieuwe situatie
gaat het erom dat publieke programmering langs verschillende distributiekanalen
aan het publiek kan worden aangeboden. Dat betekent dat productie en distributie
met de noodzakelijke flexibiliteit op elkaar moeten worden afgestemd. Het
is vooral de taak van de raad van bestuur dat te organiseren. Het vastleggen
van organisatorische structuren in de wet zou dat proces belemmeren. Ten aanzien
van de organisatie regelt de wet voortaan niet meer dan nodig is om de voorwaarden
te scheppen om tot een goede en flexibele uitvoering van de publieke mediaopdracht
te komen.Artikel 2.10 bevat een gebruikelijke taakverwaarlozingsbepaling. De bevoegdheid
van de minister om de noodzakelijke voorzieningen te treffen kan ver reiken,
en kan bijvoorbeeld inhouden het aanstellen van tijdelijke bewindvoerders
of het opdragen van werkzaamheden aan een andere instelling. Voor zover de
taakverwaarlozing is te wijten aan onvoldoende functioneren van de raad van
toezicht, als dat zich bijvoorbeeld zou uiten in het nalaten om een aantoonbaar
disfunctionerende raad van bestuur te vervangen, ligt daarin de grond om de
raad van toezicht te vervangen. Een meer directe mogelijkheid voor de minister
om een raad van bestuur te vervangen is niet wenselijk.Artikelen 2.13 en 2.14Sinds de wetswijzigingen die per 1 september 2005 in werking zijn
getreden, vormen de omroepen geen onderdeel meer van de bestuurlijke structuur
van de landelijke publieke omroep. Zij hebben zitting in een College van omroepen,
dat de raad van bestuur adviseert over het beleid en die een zwaarwegende
adviesrol heeft ten aanzien van enkele belangrijke besluiten. In de nieuwe
situatie vormen de licentiehouders, tezamen met de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag, een college van advies dat de raad van bestuur gevraagd
en ongevraagd kan adviseren over het programmabeleid, in het bijzonder de
pluriformiteit. De bijzondere, zwaarwegende rol ten aanzien van bepaalde besluiten
vervalt. Deze is niet langer te verenigen met de keuze voor eenduidige verantwoordelijkheid
van en aansturing door de raad van bestuur.Onder de huidige Mediawet is het adviescollege van de omroepverenigingen
statutair onderdeel van de organisatie NOS. Dat ligt in de nieuwe situatie
niet meer voor de hand. Onderbrengen als statutair onderdeel van de NOS-organisatie
zou immers betekenen dat het college direct valt onder het toezicht van de
raad van toezicht. De licentiehouders zijn echter geen onderdeel meer van
de organisatiestructuur, maar hebben een specifieke opdracht als verzorgers
van media-aanbod voor de landelijke publieke omroep met de functie opinie
en maatschappelijk debat. Het college van advies heeft dan ook een meer zelfstandige
positie, waarbij licentiehouders en kerkgenootschappen en genootschappen op
geestelijke grondslag zelf verantwoordelijk zijn voor het functioneren.Artikelen 2.15 tot en met 2.17De publieke omroep is verantwoordelijk voor de uitvoering van zijn publieke
taak. Het is de taak van overheid en de wetgever daar de goede randvoorwaarden
en instrumenten voor aan te reiken, zonder zich te bemoeien met de dagelijkse
gang van zaken of de concrete inhoud van het programmabeleid en de programmering.
Niettemin zal de publieke omroep publiekelijk moeten laten zien
hoe de taak wordt uitgevoerd en wat daarvoor nodig is. Uitgangspunt is een
vijfjarige beleidscyclus. Onderdeel daarvan vormen de vijfjaarlijkse verlening
van licenties, een vijfjaarlijks beleidsplan van de publieke omroep, een prestatieovereenkomst
met een duur van vijf jaar en elke vijf jaar een evaluatie.Elke vijf jaar dient de publieke omroep een beleidsplan in bij de verantwoordelijke
minister. Dit beleidsplan beschrijft op welke wijze in de komende jaren de
publieke mediaopdracht wordt uitgevoerd. Deze beschrijving bevat zoveel mogelijk
concrete elementen: kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen met betrekking
tot het inhoudelijke media-aanbod en het daarmee beoogde publieksbereik, een
concreet voorstel voor aard en aantal van de te gebruiken distributiekanalen
(zowel op televisie-, radio- en internetkanalen en andere diensten) –
waaronder een voorstel voor de beschikbaarheid van frequentieruimte en de must-carry op de kabel – en de benodigde financiële,
organisatorische, personele en materiële middelen. Er is niet voor gekozen
om het hele plan aan goedkeuring te onderwerpen: het plan bevat voor een belangrijk
deel zaken die te maken hebben met de inhoud van het programmabeleid en voorkomen
moet worden dat de invloed van de overheid zich uitstrekt tot het inhoudelijke
programmabeleid. De onderdelen die betrekking hebben op aard en aantal van
de distributiekanalen, frequentieruimte en must-carry, behoeven wel de goedkeuring van de minister. Daarmee staat vooraf
vast wat de aard en omvang van de activiteiten van de publieke omroep is en
is sprake van een heldere taaktoedeling op basis waarvan de beschikbaarstelling
van publieke financiering gelegitimeerd is. Op deze wijze wordt tegemoetgekomen
aan de Europeesrechtelijke eis de taakopdracht van de publieke omroep vooraf
duidelijk af te bakenen zodat die als grondslag dient voor gelegitimeerde
directe staatssteun. Op die manier is voor de markt duidelijk wat de publieke
omroep aan activiteiten met publieke financiering kan verrichten. De Raad
voor cultuur en het Commissariaat voor de Media zullen gevraagd worden te
adviseren over het gehele beleidsplan. Die advisering is dus niet beperkt
tot de onderdelen die de goedkeuring van de minister behoeven.In het beleidsplan geeft de raad van bestuur onderbouwd de gewenste frequentieruimte
aan en geeft daarbij aan voor welke programmakanalen hij die frequenties wil
inzetten. Vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte ten behoeve van
de landelijke publieke omroep worden op grond van de Telecommunicatiewet bij
voorrang verleend (artikel 3.3. Telecommunicatiewet). De omvang van deze garantie
wordt ten opzichte van de huidige situatie niet gewijzigd. Er zal in elk geval
voor drie televisieprogrammakanalen en voor vijf radioprogrammakanalen frequentieruimte
met een landelijke dekking bij voorrang beschikbaar zijn. Voor welke televisie-
en radiokanalen die frequentieruimte vervolgens wordt gebruikt, bepaalt de
raad van bestuur. Er is dus niet meer, zoals in de huidige Mediawet, automatisch
een koppeling tussen de beschikbare frequentieruimte en de drie en vijf algemene
televisie- en radionetten. Over het verlenen van vergunning voor frequentieruimte
die uitgaat boven het gegarandeerde minimum, wordt met toepassing van de Telecommunicatiewet
beslist. Als de door de publieke omroep gevraagde extra frequentieruimte niet
of niet geheel beschikbaar kan komen, zal dat leiden tot aanpassing van het
beleidsplan en goedkeuring van de minister op dat punt. Dit geldt ook voor
de must carry-verplichtingen. De omvang van de must carry-verplichting voor het media-aanbod van de landelijke
publieke wordt in de nieuwe wet bepaald op drie televisieen vijf radiokanalen
(artikel 6.9). De omvang van de verplichting staat daarmee vast, maar welke
kanalen moeten worden doorgegeven bepaalt de raad van bestuur. De raad van
bestuur is immers het beste in staat om te beoordelen met welke combinatie
van etherkanalen en kabelkanalen de taak en doelstellingen van de landelijke
publieke omroep het meest gediend zijn.Voor aanbod dat niet over de gegarandeerde distributiekanalen verspreid wordt, zal de landelijke publieke omroep met de beheerders van de
distributienetwerken op basis van onderhandeling contracten moeten sluiten.
De landelijke publieke omroep kan in het beleidsplan onderbouwde voorstellen
doen voor meer frequentieruimte dan de gegarandeerde ruimte voor drie televisie-
en vijf radioprogrammakanalen. Deze voorstellen vormen in dat geval een behoefteonderbouwingsplan
dat in het kader van de Nota frequentiebeleid kan dienen als basis om eventueel
extra frequentieruimte toe te wijzen.Indien nodig, kan de publieke omroep tussentijds in zijn begroting een
voorstel doen voor bijstelling van het aantal aanbodkanalen en het daarbij
behorende gebruik van frequentieruimte. Bijvoorbeeld wanneer actuele ontwikkelingen
aanleiding geven een nieuw themakanaal te starten dat in het beleidsplan nog
niet was voorzien. Hiervoor is dan wel opnieuw goedkeuring van de minister
vereist. Deze procedure zorgt ervoor dat de publieke omroep beter kan reageren
op ontwikkelingen van technische, programmatische of financiële aard
en op het actuele mediagebruik van mensen. Tegelijkertijd zorgt de overheid
door haar goedkeuring voor duidelijkheid over de omvang van de publieke taak,
zoals de staatssteunregels die vereisen. De raad van bestuur draagt ervoor
zorg dat het (goedgekeurde) beleidsplan en eventuele wijzigingen daarin openbaar
worden gemaakt.Voor de realisatie van het programmabeleid spelen de plannen en ideeën
van licentiehouders een belangrijke rol. In het kader van de aanvraagprocedure
zullen alle aanvragers voor een licentie een beleidsplan indienen met daarin
hun concrete programmatische ideeën en voornemens ten behoeve van programmering
van de landelijke publieke omroep in de functie opinie en maatschappelijk
debat. Mede op basis van deze plannen kan de raad van bestuur het programmabeleid
in het eigen beleidsplan vormgeven.Het vijfjarige beleidsplan en de adviezen die de minister daarover ontvangt
van de Raad voor cultuur en het Commissariaat voor de Media vormen de basis
voor het sluiten van een prestatieovereenkomst door de publieke omroep en
de minister. De algemene opdracht aan de publieke omroep om een gevarieerd
en pluriform media-aanbod te verzorgen, dat breed geschakeerd is naar inhoud
en genre en dat aansluit bij diverse interesses van zowel een groot publiek
als specifieke groepen, staat centraal. In het beleidsplan zal de raad van
bestuur uitwerken op welke wijze daaraan uitvoering wordt gegeven. Dat wordt
vervolgens vertaald in een selectie van concrete afspraken over de te plegen
inspanningen en te bereiken doelstellingen met betrekking tot het media-aanbod
en het bereik. Meerjarige afspraken moeten helder maken wat het publiek van
de publieke omroep mag verwachten. Afspraken geven tevens inzicht in de koppeling
tussen financiële middelen en programmatische taken, hetgeen belangrijk
is voor de legitimatie van publieke financiering. De publieke omroep geeft
met het aangaan van een prestatieovereenkomst ook scherper aan waar zij voor
staat – uitgedrukt in zo veel mogelijk concrete en meetbare doelstellingen –
en legt in die zin dus ook publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop
de taak wordt uitgevoerd. Aldus worden beleidsvoornemens direct en zichtbaar
gekoppeld aan inspanningen en resultaten.In artikel 2.17 zijn een aantal prioritaire programmacategorieën
benoemd die in elk geval onderwerp zullen zijn van de prestatieovereenkomst:
kunstprogramma’s, Nederlands drama, jeugd en jongeren, nieuws en digitale
innovatie. Voor de periode 2008–2013 is het de inzet om continuïteit
van aanbod in deze categorieën zeker te stellen, ook als door dalende
reclame-inkomsten het budget terugloopt.De prestatieovereenkomst wordt gesloten tussen de verantwoordelijke minister
en de raad van bestuur van de publieke omroep. De raad van toezicht
dient het besluit van de raad van bestuur tot het aangaan van de prestatieovereenkomst
goed te keuren. De goedkeuring van de raad van toezicht betreft het besluit
van de raad van bestuur om een prestatieovereenkomst met een bepaalde inhoud
aan te gaan. Dat betekent dat de inhoud van de overeenkomst ter instemming
aan de raad van toezicht wordt voorgelegd. De goedkeuring door de raad van
toezicht gaat dus vooraf aan het daadwerkelijk sluiten van de overeenkomst.
Een andere opvatting zou tot de ongewenste situatie leiden dat een overeenkomst
wordt gesloten alvorens de raad van toezicht aan goedkeuring toekomt. De raad
van bestuur draagt ook de verantwoordelijkheid voor het realiseren van de
doelstellingen. Dat is ook logisch, omdat in het vernieuwde bestel de raad
van bestuur verantwoordelijkheid draagt voor de uitvoering van de publieke
taak in alle functies en over de bevoegdheden beschikt die passen bij die
verantwoordelijkheid. Niettemin is de raad van bestuur voor een deel van het
aanbod afhankelijk van licentiehouders. Het is dus zaak dat er bij de formulering
van het programmabeleid een goede afstemming plaatsvindt tussen raad van bestuur
en licentiehouders.De programmatische autonomie van de omroep blijft onverkort van kracht.
Afspraken hebben daarom betrekking op de balans en prioriteiten in het totale
media-aanbod en het bereik daarvan bij diverse publieksgroepen. Afspraken
gaan niet over de concrete inhoud of kwaliteit van afzonderlijke programma’s
(artikel 2.17, vierde lid).Het is van belang dat een prestatieovereenkomst een meerjarige looptijd
heeft. Er is tijd nodig om doelstellingen te kunnen realiseren. Doelstellingen
zullen immers lang niet allemaal binnen een korte periode van een jaar of
twee jaar te realiseren zijn. Afspraken over publieksbereik bijvoorbeeld vergen
meerjarige inspanningen en investeringen in programmering. Voorts is een prestatieovereenkomst
bedoeld om voor een langere periode vast te leggen wat de ambities zijn. Dat
moet niet onderhevig zijn aan voortdurende veranderingen. Dat bergt namelijk
het gevaar in zich dat de prestatieovereenkomst inzet wordt van jaarlijkse
discussie en een middel zou worden voor het realiseren van actuele en politieke
wensenlijstjes. De prestatieovereenkomst is onderdeel van de vijfjarige cyclus,
waarbij via de jaarlijkse meerjarenbegroting rapportage plaatsvindt over de
voortgang in de realisatie daarvan. Op die manier is de prestatieovereenkomst
logisch in de beleidsen verantwoordingscyclus opgenomen. Partijen zullen bij
het sluiten van de prestatieovereenkomst rekening kunnen houden met de mogelijkheid
dat omstandigheden tussentijds zodanig kunnen wijzigen dat het onredelijk
zou zijn de prestatieovereenkomst ongewijzigd te laten. Voor die gevallen
kan voorzien worden in afspraken over een procedure op basis waarvan tot nader
overleg en eventuele aanpassing van de prestatieovereenkomst kan worden gekomen.De betekenis die de prestatieovereenkomst in het vernieuwde stelsel gaat
krijgen, brengt mee dat er geen sprake kan zijn van vrijblijvende afspraken.
Het gaat immers om concrete en zoveel mogelijk afrekenbare doelstellingen
waaraan de publieke omroep zich committeert en waarover hij zich publiekelijk
zal verantwoorden. Ambitieloze en vrijblijvende inspanningen volstaan niet
als het gaat om verantwoording over de noodzaak en inzet van publieke middelen.
In de prestatieafspraak zal bepaald zijn dat deze een bindend karakter heeft.
Het niet halen van de afgesproken doelstellingen heeft ook consequenties:
in de huidige Mediawet is opgenomen dat de minister de jaarlijkse verhoging
van het budget op basis van de consumentenprijsindex en de huishoudensindex
kan inhouden (artikel 2.97, derde lid), tenzij er plausibele redenen zijn
die het niet halen van doelstellingen rechtvaardigen. Indien overigens dergelijke
omstandigheden zich gedurende de looptijd van de prestatieovereenkomst zouden
voordoen, kunnen partijen in overleg treden over eventuele bijstelling van
de afspraken.Paragraaf 2.2.1.4 De verzorging van media-aanbod
door licentiehoudersDe externe pluriformiteit in het media-aanbod van de landelijke publieke
omroep wordt gewaarborgd door het handhaven van een bestel waarin organisaties
met een aantoonbare en substantiële maatschappelijke achterban worden
toegelaten voor de verzorging van media-aanbod met de functie opinievorming
en maatschappelijk debat. Juist bij de functie opinie en maatschappelijk debat
gaat het om het stimuleren van meningsvorming door media-aanbod aan te bieden
dat een veelheid van opvattingen, stromingen, stijlen en smaken binnen de
bevolking weerspiegelt. De regering vindt dat externe pluriformiteit nog steeds
een waardevolle manier is om die veelvormigheid en veelkleurigheid te verzekeren.
Dit vormt ook het aangrijpingspunt om maatschappelijke organisaties te erkennen
als verzorgers van publiek media-aanbod en aldus hun publieke taakopdracht
te bepalen en toe te delen. Maatschappelijk doel en verankering en een omschreven
en toegedeelde publieke taakopdracht legitimeren de erkenning en publieke
financiering van licentiehouders.De artikelen 2.18 tot en met 2.20 bevatten de voorwaarden waaronder een
vereniging of stichting in aanmerking kan komen voor een licentie. In de eerste
plaats moet de enige of hoofddoelstelling zijn: het verzorgen van media-aanbod
ten behoeve van de landelijke publieke omroep vanuit een bepaalde identiteit
en missie (artikel 2.18, tweede lid, onderdeel b). Een vereniging of stichting
die omroep niet als statutaire hoofddoelstelling heeft, komt niet in aanmerking.
Voorts dient de vereniging of stichting die hoofddoelstelling te realiseren
vanuit een duidelijke, in de statuten omschreven identiteit en missie. Die
identiteit en missie vormen samen met de omroepdoelstelling de grondslag van
het bestaan van de vereniging of stichting. In de identiteit en missie zitten
ook de aantrekkingskracht. Op grond daarvan voelen mensen zich verbonden en
worden zij lid of donateur, omdat zij het belangrijk vinden dat bepaalde thema’s
en visies in het media-aanbod van de publieke omroep aan de orde komen. De
missie en identiteit zal dan ook nadrukkelijk zichtbaar tot uitdrukking moeten
komen in het voorgenomen media-aanbod. In het bij de aanvraag voor een licentie
te voegen beleidsplan wordt het voorgenomen programmabeleid geëxpliciteerd
(artikel 2.19, derde lid, onderdeel a).De taak die de licentiehouder heeft, is nadrukkelijk een taak van algemeen
belang. Dit betekent dat het media-aanbod niet slechts gericht is op «preken
voor eigen parochie», het brengen van programma’s alleen voor
de eigen specifieke achterban, maar dat de doelstelling daarvan met name ook
is dat een ander publiek kan kennisnemen van de opvattingen en overtuigingen.
Op die manier draagt het media-aanbod van licentiehouders bij aan de opinievorming
en aan sociale cohesie.De maatschappelijke inbedding dient tot uitdrukking te komen in een substantiële
aanhang. Ledentallen en donateurs-aantallen zijn een goede uitdrukking van
de mate waarin een organisatie steun vindt onder het publiek. De regering
handhaaft daarom het getalscriterium, maar past het zodanig toe dat het aansluiting
houdt met ontwikkelingen in de mate waarin burgers actief betrokkenheid tonen.
Omroepen die al een plaats in het bestel hebben verworven, zullen de drempel
van 5% van het totaal aantal leden van alle licentiehouders moeten
halen om hun plaats in het bestel te behouden. Er geldt wel een absolute ondergrens
van 50 000 leden/donateurs: als 5% van het totaal aantal leden/donateurs
minder is dan 50 000, komen alleen die verenigingen/stichtingen voor
een licentie in aanmerking, die minimaal 50 000 leden hebben.Voor het bepalen van die 5% worden de leden van alle aanvragers
voor een licentie die 50 000 of meer leden hebben, meegeteld. Aanvragers
die het absolute minimum niet halen, komen immers in geen geval voor een licentie
in aanmerking.Nieuwe toetreders dienen, net als onder de huidige Mediawet, een minimum
aanhang van 50 000 leden/donateurs te hebben. Er vindt bij nieuwkomers
geen toets op vernieuwende en toegevoegde waarde van de programmering plaats.
Het bestel biedt daardoor reëlere kansen op toetreding en de toelating
kan plaatsvinden op objectieve gronden.Bij de verlening van licenties wordt wel gekeken of de aanvrager serieus
in staat en voornemens is de maatschappelijke taak die hij door het verwerven
van een licentie op zicht neemt, uit te voeren. Er zal een mate van vertrouwen
moeten zijn dat de licentiehouder zich zal houden aan zijn taak en dat de
uitvoering daarvan professioneel en met inachtneming van de wettelijke bepalingen
wordt uitgevoerd. In het beleidsplan wordt de organisatie beschreven: de bestuurlijke
inrichting van de organisatie, de administratieve en financiële huishouding
en de wijze waarop een professionele uitvoering van de werkzaamheden gewaarborgd
is. De organisatie zal moeten voldoen aan de eisen die uit een oogpunt van good governance daaraan worden gesteld en bijvoorbeeld
zijn neergelegd in gedragscodes.Net als onder de huidige Mediawet, zullen het Commissariaat voor de Media,
de Raad voor cultuur en de NOS de minister adviseren over de toelating van
licentiehouders (artikel 2.19, vijfde lid). De Raad voor cultuur zal daarbij
het accent kunnen leggen op identiteit en missie en de wijze waarop die tot
uitdrukking komen in het voorgenomen media-aanbod, terwijl het Commissariaat
daarnaast vooral zal kunnen kijken naar de waarborgen voor een goede organisatie
en professionele bedrijfsvoering en de verwachting dat de licentiehouder zich
zal houden aan de wettelijke bepalingen.De gronden voor weigering en intrekking van een licentie (artikelen 2.20
en 2.21) corresponderen met de toelatingscriteria en verschillen in essentie
niet van de procedure onder de huidige Mediawet.Artikel 2.22 bevat de programmatische taakopdracht aan licentiehouders.
Het media-aanbod zal in de praktijk de identiteit en missie van de licentiehouder
weerspiegelen. Op die manier maakt de licentiehouder zijn toelating waar en
draagt hij bij aan de pluriformiteit in het media-aanbod van de landelijke
publieke omroep. Daarvoor krijgt de licentiehouder ook een gegarandeerd budget
en waarborgen voor plaatsing op de distributiekanalen van de landelijke publieke
mediadienst. Tegenover die garantie op budget en plaatsing staat wel een verplichting
om media-aanbod te leveren. Dat zal op zodanige manier beschikbaar moeten
zijn voor de landelijke publieke mediadienst, dat de raad van bestuur uitvoering
kan geven aan de crossmediale inzet van het media-aanbod. Licentiehouders
zullen hun materiaal beschikbaar stellen ten behoeve van gebruik op de verschillende
distributiekanalen van de landelijke publieke omroep en dienovereenkomstig
de rechten moeten regelen.Daarnaast zullen licentiehouders binnen een nader te bepalen bandbreedte
aan uren in elk geval programma’s voor de algemene radio- en televisiekanalen
van de landelijke publieke omroep moeten leveren. Algemene radio- en televisiekanalen
vormen ook in de digitale wereld nog steeds een belangrijke informatiebron
voor de samenleving, waar een gevarieerd en pluriform programma-aanbod voor
zowel een breed publiek als voor specifiekere doelgroepen te vinden is. Het
is de taak van licentiehouders daaraan bij te dragen. Een leverplicht binnen
een te bepalen brandbreedte zorgt er tevens voor dat de beschikbaar gestelde
middelen efficiënt en evenwichtig ingezet worden. Niet alle licentiehouders
zullen dezelfde ambities en kwaliteiten in huis hebben. Indien dat de kwaliteit
en aantrekkelijkheid van het media-aanbod van de landelijke publieke omroep
ten goede komt, kan er specialisatie plaatsvinden. In overleg met de raad
van bestuur kan worden afgesproken dat een licentiehouder zich meer richt
op het ontwikkelen van aanbod op bijvoorbeeld een gespecialiseerde digitale
kanalen op internet, en daardoor dientengevolge minder produceert voor algemene
radio- en televisiekanalen. Op die manier is de landelijke publieke omroep
zowel verzekerd van voldoende aanbod voor de algemene kanalen,
maar kan de raad van bestuur in het belang van crossmediaal media-aanbod tevens
gebruik maken van de aanwezige specifieke ambities, expertise en creativiteit
van licentiehouders.Paragraaf 2.2.1.5. De verzorging van aanbod door
de NOS.Artikel 2.23Artikel 2.23 bevat de waarborgen voor een continu en onafhankelijk aanbod
met de functie nieuwsvoorziening en voor de beschikbaarheid van een basisaanbod
op het terrein van cultuur, educatie en specifieke informatie. De wijze waarop
dat organisatorisch binnen de NOS wordt geregeld, valt onder de verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur. De wet draagt de raad van bestuur op in elk geval
bepaalde waarborgen te scheppen. Deze moeten verzekeren dat de continuïteit
in de nieuwsvoorziening – waaronder actuele sportverslaggeving nadrukkelijk
is begrepen – en de kwaliteit en onafhankelijkheid is gewaarborgd. Voorts
zal de raad van bestuur een continu basisaanbod van educatieve en bijzondere
culturele programmering moeten waarborgen. Educatie en het bieden van een
platform voor bijzondere culturele en kunstzinnige uitingen behoren tot de
kerntaken van de publieke omroep. Binnen het totale aanbod van de publieke
omroep behoort een basisaanbod zeker gesteld zijn. Een van die waarborgen
is het inrichten van afzonderlijke productie-eenheden, die een eigen programmatische
opdracht hebben en die redactioneel onafhankelijk zijn. Binnen deze voorzieningen
zullen expertise en programmaproductie met elkaar zijn verbonden. Zo geldt
bijvoorbeeld ten aanzien van educatie dat afstemming van media-aanbod op lesprogramma’s
van scholen belangrijk is en dat daartoe specifieke kennis en contacten met
onderwijsorganisaties aanwezig moeten zijn. Voor films en dramaseries kunnen
bijvoorbeeld commissioning editors worden aangesteld.De programmatische onafhankelijkheid van de interne voorzieningen geldt
nadrukkelijk ook ten opzichte van het bestuur van de landelijke publieke omroep,
de raad van bestuur en de raad van toezicht. De redactionele zelfstandigheid
zal ook vastgelegd worden in het redactiestatuut. Daarin kunnen de interne
verhoudingen tussen redacteuren, hoofdredacteuren en het bestuur geregeld
worden. Ondanks de zelfstandigheid binnen de NOS-organisatie, vallen de interne
voorzieningen immers wel onder de uiteindelijke algemene verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur voor het functioneren en het handelen en daaruit voortvloeiende
aansprakelijkheden van de NOS-organisatie. In de dagelijkse praktijk zullen
bestuur en inhoudelijke verantwoordelijkheid voor de programmering van de
interne eenheden gescheiden zijn, maar voor het functioneren van de eenheden
zal wel intern ook verantwoording moeten worden afgelegd aan het bestuur.Paragraaf 2.2.1.6 De verzorging van specifiek media-aanbod
op kerkelijk en geestelijk terreinDeze paragraaf regelt de zogenaamde 39f-zendgemachtigden: kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag die op de aanbodkanalen van de
landelijke publieke omroep specifieke aanbod van kerkelijke of geestelijke
aard verzorgen. Kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
bieden een bijzonder verdiepend aanbod. Door dat aanbod deel te laten uitmaken
van het totale media-aanbod van de landelijke publieke omroep kan een breed
publiek van geïnteresseerden daarvan kennis nemen. De toegankelijkheid
van het bestel voor kerkelijke en geestelijke organisaties is uniek en draagt
bij aan wederzijds begrip tussen bevolkingsgroepen.De toegang van kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
tot het bestel zoals die onder de huidige Mediawet geregeld is, wijzigt
niet. Het Commissariaat voor de Media blijft belast met de beoordeling welke
organisaties toegelaten worden en stelt vast hoeveel uren op de algemene programmakanalen
van de landelijke publieke omroep beschikbaar (artikel 2.28) zijn en verdeelt
deze over de toegelaten organisaties. In artikel 2.25 is de wijze gecodificeerd
waarop het Commissariaat onder de huidige Mediawet de toelating in de praktijk,
gesteund door jurisprudentie, heeft vormgegeven. Toelating van kerkelijke
of geestelijke genootschappen geschiedt op basis van representativiteit voor
een bepaalde hoofdstroming, waarbij er per hoofdstroming niet meer dan één
organisatie wordt erkend. Als er meerdere organisaties binnen een hoofdstroming
in aanmerking willen komen, bevordert het Commissariaat het samengaan daarvan.
Als dat niet lukt, wijst het Commissariaat slechts één organisatie
aan. Voorkomen moet immers worden dat er versnippering optreedt. Het relatief
beperkte aantal uren zou dan over te veel partijen verdeeld moeten worden.
Daardoor zou van een reële zichtbaarheid en herkenbaarheid van het aanbod
van de genootschappen geen sprake meer zijn.In artikel 2.28, vierde lid, is bepaald dat de uren die kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag ter beschikking staan, geheel gebruikt
worden voor programma’s op kerkelijk of geestelijk terrein en die direct
verband houden met hun kerkelijke of geestelijke identiteit en dat ook het
aan die programma’s gerelateerde overige media-aanbod op de aanbodkanalen
van de landelijke publieke omroep aan die eis voldoet. Die identiteit vormt
immers de rechtvaardiging voor toegang tot de landelijke publieke omroep.
Dit kan in de vorm van kerkdiensten op radio en televisie, maar ook in de
vorm van specifieke kinder- en jeugdprogramma’s en programma’s
over de maatschappelijke betekenis van een religieuze of levensbeschouwelijke
overtuiging.Paragraaf 2.2.1.7 De coördinatieArtikelen 2.29 tot en met 2.30De artikelen 2.29 tot en met 2.30 bevatten enkele specifieke bepalingen
over de wijze waarop de coördinerende taken van de raad van bestuur worden
uitgevoerd. De algehele coördinatie binnen de landelijke publieke omroep
is op grond van artikel 2.2 opgedragen aan de NOS onder leiding van de raad
van bestuur. De raad van bestuur is op grond van artikel 2.8 belast met de
uitvoering van de taken die aan de Stichting in de wet zijn opgedragen. Net
als onder de huidige Mediawet kan de raad van bestuur voor de uitvoering van
de taken op grond van artikel 2.8, eerste lid, onderdeel e, bindende regelingen
vaststellen. Die regelingen bevatten het kader voor de wijze waarop de raad
van bestuur zijn bevoegdheden gebruikt en regels waaraan de instellingen zich
dienen te houden als het gaat om de coördinatie. Bij niet naleven van
de regelingen kan de raad van bestuur een financiële sanctie opleggen:
op grond van artikel 2.102, eerste lid, kan de raad van bestuur ten hoogste
15% van het budget van een licentiehouder inhouden. In het uiterste
geval kan bij herhaalde inbreuken een licentie door de minister worden ingetrokken.Een belangrijke bindende regeling is het coördinatiereglement (artikel
2.30). Daarin staan de procedures en besluitvormingswijze geregeld voor de
coördinatie van het media-aanbod op en tussen de distributiekanalen van
de landelijke publieke omroep. Een belangrijk onderdeel daarvan zal zijn de
manier waarop gewaarborgd wordt dat het door licentiehouders aangeboden materiaal
met de functie opinie en maatschappelijk debat op gelijkwaardige manier wordt
geplaatst op de algemene programmakanalen van de landelijke publieke omroep.
Voor televisie geldt dat de programma’s van de onderscheiden licentiehouders
in elk geval in prime time – gedefinieerd als de uitzendtijd tussen
16.00 uur en 24.00 uur – ten opzichte van elkaar en ten opzichte van
de overige programmering gelijkwaardig geplaatst worden. Voor
radio gelden die waarborgen voor in elk geval de uitzenduren overdag, van
07.00 uur tot 19.00 uur. De raad van bestuur zal een transparant systeem voor
de plaatsing van het media-aanbod op de aanbodkanalen hanteren en dat expliciteren
in het coördinatiereglement.Artikel 2.31Vanuit zijn verantwoordelijkheid voor de gehele programmering van de landelijke
publieke omroep rapporteert de raad van bestuur jaarlijks aan het Commissariaat
voor de Media over het gerealiseerde media-aanbod op de diverse distributiekanalen
in het licht van de in de taakopdracht onderscheiden functies. De rapportage
vermeldt tot op het niveau van individueel uitgezonden programma’s en
ander aanbod hoe aan de functies invulling is gegeven. Dit zal gebeuren aan
de hand van de, in overleg met het Commissariaat voor de Media uit hoofde
van zijn toezichthoudende taak, vast te stellen systematiek van indeling van
aanbod in genres en functies. De rapportage vermeldt ook wat de financiële
bestedingen zijn geweest aan de diverse functies en genres en hoeveel uren
zendtijd op de radio- en televisiekanalen daaraan is besteed. Gerapporteerd
wordt tevens over de naleving van de wettelijke programmavoorschriften voor
Europese en onafhankelijke producties en Nederlands- en Friestalige producties.
De rapportage wordt jaarlijks vóór 1 april aan het Commissariaat
voor de Media gestuurd en maakt vervolgens ook deel uit van de jaarlijkse
meerjarenbegroting. Aan de hand van de rapportage kan het Commissariaat zich
een oordeel vormen over de uitvoering van de taakopdracht van de publieke
omroep en over een evenwichtige programmamix, en zijn opmerkingen daarover
plaatsen in het kader van zijn advies over de meerjarenbegroting. Dat de rapportage
op een eerder moment wordt uitgebracht heeft er mee te maken dat het Commissariaat
tijd nodig heeft om ter voorbereiding van het advies over de meerjarenbegroting
intern tot een goede beoordeling te komen. Aan de hand van de rapportage kan
het Commissariaat tevens toezicht houden op de wijze waarop de indelingsystematiek
wordt toegepast.Artikel 2.32Ten behoeve van de uitvoering van de taken van de raad van bestuur –
en de raad van toezicht – zullen, licentiehouders, de STER en kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag, politieke partijen en de overheid
desgevraagd alle informatie moeten verschaffen die nodig is voor de vervulling
van de taken van de raad van bestuur en de raad van toezicht. Die informatieplicht
geldt algemeen en heeft betrekking op de levering van informatie ten behoeve
van het opstellen van beleids-, rapportage- en verantwoordingsdocumenten van
de landelijke publieke omroep en op informatie die nodig is om in individuele
gevallen tot besluiten te komen. De raad van bestuur kan met het oog op de
informatieverplichting bindende regelingen vaststellen. Daarin kan worden
bepaald welke informatie op welk moment en in welke vorm dient te worden verstrekt.
In het uiterste geval kunnen daartoe door de raad van bestuur aangewezen medewerkers
inzage verlangen in stukken.Als complement van de informatieplicht is in artikel 2 126 bepaald
dat de NOS, licentiehouders, de STER en de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag hun administraties zodanig inrichten dat zij daaruit
de voor de uitvoering van de taken van de raad van bestuur en raad van toezicht
benodigde gegevens op eenduidige en onderling vergelijkbare manier kunnen
leveren. Specifiek ten behoeve van de financiële begrotingen en verantwoordingen
heeft de raad van bestuur de taak te bevorderen dat genoemde instellingen
hun boekhoudingen op vergelijkbare wijze inrichten. Ook hiervoor
kan de raad van bestuur indien nodig bindende regelingen vaststellen.Afdeling 2.2.2 De regionale en lokale mediadienstenDe visie en uitgangspunten van de kabinetsvisie «Met het oog op
morgen» gelden evenzeer voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht
op regionaal en lokaal niveau. De in artikel 2.1 opgenomen mediaopdracht,
het uitgangspunt van crossmediaal media-aanbod en de algemene kwaliteitsnormen
gelden ook voor het media-aanbod van de regionale en lokale publieke omroepen.Paragraaf 2.2.2.1De organisatie van de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal
en lokaal niveau ondergaat geen principiële veranderingen ten opzichte
van de huidige situatie. Voor de uitvoering op regionaal en lokaal niveau
wijst het Commissariaat voor de Media op aanvraag instellingen aan. Er is
geen sprake meer van zendtijd. In de multimediale benadering is uitzenden
op radio- en televisie nog wel een belangrijke, maar niet meer de enige manier
om de mediaopdracht uit te voeren. Zendtijdtoewijzing als onderscheidend instrument
om de publieke taak op te dragen heeft dan ook zijn relevantie verloren. Er
zijn immers andere volwaardige distributiekanalen die tevens een rol spelen
bij de uitvoering van de publieke opdracht. Dit geldt ook voor de uitvoering
van de publieke mediaopdracht op regionaal en lokaal niveau.De eisen waaraan instellingen dienen te voldoen om te worden aangewezen
als uitvoerders van de publieke mediaopdracht op regionaal of lokaal niveau,
zijn ten opzichte van de huidige Mediawet ook niet gewijzigd (artikel 2.33).
Het gaat om organisaties, in de praktijk veelal stichtingen, die zich statutair
uitdrukkelijk tot hoofddoel hebben gesteld het verzorgen van media-aanbod
dat voorziet in de informatiebehoefte van het publiek in de provincie of de
gemeente om daarmee van algemeen nut te zijn. Zij dienen voorts een orgaan
te hebben dat representatief is voor de belangrijkste in de provincie dan
wel gemeente aanwezige maatschappelijke, culturele of geestelijke stromingen.
Vervallen is het voorschrift dat dit orgaan moet worden benoemd door het provincie-
of gemeentebestuur. Deze bepaling is indertijd in de wet opgenomen om te bewerkstelligen
dat regionale en lokale omroepen vrijgesteld zijn van vennootschapsbelasting.
In de praktijk blijkt deze regeling echter in dat verband geen toegevoegde
te waarde te hebben ten opzichte van de toepasselijke belastingwetgeving,
maar leidde het voorschrift wel tot bestuurslasten voor de provincie- en gemeentebesturen.De regels over de aanwijzing van regionale en lokale media-instellingen,
opgenomen in artikel 2.34, bevatten ook geen wijzigingen ten opzichte van
de huidige Mediawet. Zo zal het Commissariaat pas een regionale of lokale
instelling aanwijzen als het provinciebestuur dan wel het gemeentebestuur
heeft geadviseerd dat de aanvragende instelling voldoet aan de vereisten van
de wet. Voorts wordt een regionale media-instelling pas aangewezen als het
provinciebestuur zich bereid heeft verklaard voor de bekostiging zorg te dragen.
Met ingang van 1 januari 2006 rust de verantwoordelijkheid voor de bekostiging
van publieke regionale omroep volledig bij de provincies. Uit dien hoofde
hebben zij de wettelijke zorgplicht om financieel zorg te dragen voor het
functioneren van ten minste één publieke regionale media-instelling
in de provincie (artikel 2.116).De regeling van intrekking van een aanwijzing van een regionale of lokale
media-instelling is ten opzichte van de huidige Mediawet eveneens ongewijzigd
gebleven (artikelen 2.35 en 2.36).Een aantal bepalingen van de huidige Mediawet met betrekking tot regionale
en lokale publieke omroepen keert niet terug in de wet. Het betreft de bepalingen van artikel 42 van de huidige Mediawet die betrekking hebben
op het toewijzen van zendtijd aan een provincie- of gemeentebestuur ten behoeve
van overheidsvoorlichting en op het kunnen uitzenden van een teletekstprogramma
of toetsbeeld. Deze bepalingen hebben in de praktijk geen betekenis meer.Paragraaf 2.2.2.2 Het media-aanbod van de regionale
en lokale mediadiensten.Artikel 2.38Artikel 2.38, eerste lid, regelt enkele specifieke eisen die aan het media-aanbod
van de regionale en lokale media-instellingen gesteld worden. Het specifieke
programmavoorschrift dat ten minste 50% van het programma-aanbod bestaat
uit informatie, cultuur en educatie, is vervallen. Ook voor de regionale en
lokale omroepen geldt immers de algemene publieke taakopdracht die geformuleerd
is op basis van de drie functies. Ook in de nieuwe situatie geldt het voorschrift
dat een minimaal deel van het programma-aanbod van regionale en lokale omroepen
gericht is op de regio of gemeente. Ten minste 50% van het programma-aanbod
dat gericht is op de regio of gemeente dient door de regionale respectievelijk
lokale omroepinstelling zelf geproduceerd te worden. De koppeling van het
percentage aan de regioof lokaalgerichte programmering ligt voor de hand omdat
het gaat om de regionale of lokale binding. Het Commissariaat voor de Media
heeft aangegeven dat het vooral in kleinere gemeenten in de praktijk moeilijk
kan zijn om aan dit voorschrift te voldoen, vaak om de simpele reden dat er
in kleinere gemeenten te weinig gebeurt om minimaal de helft uit lokaal gerichte
programmering te laten bestaan. Om daar rekening mee te houden is de mogelijkheid
opgenomen dat het Commissariaat gedeeltelijk ontheffing kan verlenen van het
voorschrift.Het derde en vierde lid van artikel 2.38 zijn een voortzetting van de
bepalingen dienaangaande opgenomen in artikel 51f van de huidige Mediawet.In het vijfde lid is opgenomen dat regionale en lokale omroep aan het
Commissariaat voor de Media rapporteren over het gerealiseerde media-aanbod.
Dit stelt het Commissariaat in staat toezicht te houden op het publieke karakter
van het aanbod en op de realisering van de geldende voorschriften inzake het
aanbod Europese en onafhankelijke producties en Nederlands- en Friestalige
producties. Het Commissariaat kan bepalen hoe de rapportage er uitziet, zodat
de rapportageplicht afgestemd kan worden op de mogelijkheden van regionale
en lokale omroepen.Voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht op regionaal en lokaal
niveau wordt toegang tot de ether en kabel gegarandeerd op vergelijkbare wijze
als onder de huidige Mediawet. Er wordt op grond van de Telecommunicatiewet
bij voorrang frequentieruimte beschikbaar gesteld voor ten minste één
televisie- en één radiokanaal van de regionale publieke omroep
en één radioprogrammakanaal van de lokale publieke omroep met
een regionale respectievelijk lokale dekking. Voorts geldt voor ten minste één
televisie- en één radioprogrammakanaal van de regionale respectievelijk
lokale publieke omroep een doorgifteplicht voor de kabel (artikel 6.9). De
verplichte doorgifte van programma’s van zogenaamde toegangsomroepen
is gehandhaafd (artikel 6.9, derde lid).Afdeling 2.2.3 De WereldomroepParagraaf 2.2.3.1 De taak van de WereldomroepOnderdeel van de publieke mediaopdracht van artikel 2.1 is het verzorgen
van media-aanbod dat bestemd is voor landen en gebieden buiten Nederland
en voor in het buitenland verblijvende Nederlanders. De uitvoering van deze
taak blijft specifiek opgedragen aan de Wereldomroep. Wereldwijde ontwikkelingen
op technologisch vlak en op het terrein van politiek en democratisering leiden
tot de noodzaak van een heroriëntering op de wijze waarop de taak van
de Wereldomroep wordt uitgevoerd. De taak van de Wereldomroep als zodanig
staat echter niet ter discussie. Wel heeft de regering gemeend de taak te
moeten verduidelijken. Doel daarvan is de doelstellingen van het media-aanbod
van de Wereldomroep helderder te formuleren, zonder de huidige taak als zodanig
te wijzigen.Paragraaf 2.2.3.2. De organisatie en paragraaf 2.2.3.3
Het beleidsplan en de prestatieovereenkomstDe Wereldomroep wordt voor de uitvoering van zijn publieke taak bekostigd
uit publieke middelen. De minister draagt de ministeriële eindverantwoordelijkheid
voor het functioneren van de Wereldomroep. Dat betekent enerzijds dat er een
goede regeling moet zijn die invulling geeft aan de daarvoor noodzakelijke
betrekkingen en beïnvloedingsmogelijkheden tussen minister en de Wereldomroep.
De Wereldomroep moet zich zowel ten opzichte van de minister als ten opzichte
van het publiek verantwoorden over de wijze waarop de wettelijke taak wordt
uitgevoerd en moet rekenschap geven van de besteding van publieke gelden1. De regeling van de Wereldomroep in de huidige Mediawet
is erg beknopt, te beknopt in het licht van de huidige inzichten over rekenschap
en verantwoording. In de nieuwe wet is de regeling van de organisatie van
de Wereldomroep daarom op onderdelen uitgebreid met bepalingen over benoeming,
schorsing en ontslag van bestuurders, de verantwoording en informatieverstrekking
aan de minister en de jaarverslaglegging. Voorts is ten aanzien van de Wereldomroep
aangesloten bij de beleids- en verantwoordingscyclus van de landelijke publieke
mediadienst. Dat betekent dat de Wereldomroep ook elke vijf jaar een beleidsplan
indient, dat er een vijfjarige prestatieovereenkomst tussen de minister en
de Wereldomroep wordt gesloten en dat vijfjaarlijks het functioneren van de
Wereldomroep onderworpen wordt aan een visitatie. Voorts geldt er voor de
Wereldomroep ook een jaarlijkse beleids- en verantwoordingscyclus in de vorm
van een jaarlijkse meerjarenbegroting en jaarlijkse financiële rekening
en verantwoording.Artikelen 2.40 tot en met 2.44De Wereldomroep heeft een bestuur dat bestaat uit zeven leden, inclusief
de voorzitter, die door de minister worden benoemd (artikel 2.40). Dit is
niet gewijzigd ten opzichte van de bestaande situatie. Toegevoegd zijn –
vergelijkbaar met de regeling bij de NOS – bepalingen terzake van onverenigbaarheid
van functies en de gronden voor schorsing en ontslag.De huidige programmaraad van de Wereldomroep blijft bestaan, zij het dat
de naam wordt gewijzigd in adviesraad. Deze raad adviseert voortaan over het
beleid ten aanzien van het gehele media-aanbod van de Wereldomroep, en dus
niet alleen meer over het programma-aanbod. Samenstelling en benoeming van
de adviesraad zijn op gelijke wijze geregeld als onder de huidige Mediawet.Artikel 2.42 bevat een uitgebreidere regeling van de beleidsverantwoording
en informatieverstrekking aan de minister, die aansluit bij de reguliere wijze
waarop de relatie tussen de instelling en de minister wordt geregeld.Artikel 2.43 regelt de vaststelling en openbaarmaking van een jaarverslag
door de Wereldomroep. Ook deze regeling is iets uitgebreider dan onder de
huidige Mediawet en sluit aan bij de gebruikelijke regels zoals die gelden
voor andere instellingen.Artikelen 2.45 tot en met 2.47De in deze artikelen geregelde vijfjarige cyclus van beleidsplan en prestatieovereenkomst
is zoals gezegd vergelijkbaar met die bij de landelijke publieke mediadienst.
In het beleidsplan zal de Wereldomroep opnemen op welke wijze uitvoering wordt
gegeven aan de taak in de komende periode. De concrete beleids- en resultaatsdoelstellingen
met betrekking tot het media-aanbod en bereik worden daarin beschreven, alsmede
aard en aantal van de in te zetten distributiekanalen. Voorts bevat het beleidsplan
een opgave van alle activiteiten in binnen- en buitenland. Op die manier is
de Wereldomroep in staat zich vooraf te verantwoorden over welke activiteiten
worden ondernomen ter uitvoering van de taken. De onderdelen van het beleidsplan
die betrekking hebben op aard en aantal van de in te zetten distributiekanalen
en de binnen- en buitenlandse activiteiten behoeven de goedkeuring van de
minister (artikel 2.46). Op gelijke wijze als bij de landelijke publieke omroep
wordt dan vooraf vastgesteld wat de reikwijdte van de taak en activiteiten
van de Wereldomroep is. Er is dan sprake van een voorafgaande taaktoedeling
op basis waarvan publieke financiering gelegitimeerd kan worden.In het beleidsplan zal de Wereldomroep nadrukkelijk aangeven op welke
wijze de samenwerking met de landelijke publieke, regionale en lokale mediadiensten,
alsmede met anderen vorm krijgt. Ook ten aanzien van de samenwerkingsverbanden
zal de Wereldomroep expliciteren op welke manier die bijdragen aan de verwezenlijking
van de taakopdracht van de Wereldomroep. Ten aanzien van de samenwerking met
de landelijke publieke omroep is in de huidige Mediawet een geïnstitutionaliseerd
overleg in de vorm van een commissie van overleg wettelijk voorgeschreven.
Deze regeling vervalt. De regering vindt een wettelijke regeling een overbodige
bureaucratische inmenging in de wijze waarop zowel de Wereldomroep als de
landelijke publieke omroep uitvoering geven aan de opdracht om goed samen
te werken en daartoe alle noodzakelijke overleg en afstemming te plegen. In
de praktijk is bovendien gebleken dat goede afstemming beter gediend is met
flexibeler en effectievere vormen van overleg dan met een officieel overleggremium.Het beleidsplan vormt de basis voor een prestatieovereenkomst tussen de
minister en de Wereldomroep over concrete en afrekenbare doelstellingen en
ambities met betrekking tot (specifieke onderdelen van) het media-aanbod en
het beoogde publieksbereik (artikel 2.47). Ook ten aanzien van de Wereldomroep
geldt dat dit geen vrijblijvende afspraken zullen zijn. De eventuele sanctie
op het niet realiseren van de overeengekomen doelstellingen is het niet uitkeren
van de jaarlijkse indexering van het budget van de Wereldomroep (artikel 2.107).
Vanzelfsprekend is de programmatische autonomie van de Wereldomroep gewaarborgd:
de prestatieovereenkomst zal geen betrekking kunnen hebben op de inhoud van
afzonderlijke onderdelen van het media-aanbod van de Wereldomroep.Paragraaf 2.2.3.4 De verzorging van media-aanbod
door de WereldomroepArtikel 2.48Uitgangspunt bij de verzorging van media-aanbod door de Wereldomroep is
dat zoveel mogelijk wordt samengewerkt met de landelijke publieke mediadienst.
Voor televisie geldt dat de Wereldomroep zoveel mogelijk gebruik maakt van
aanbod dat ten behoeve van de landelijke publieke omroep is geproduceerd.
Eigen Nederlandstalige producties van de Wereldomroep moeten een duidelijke
eigen toegevoegde waarde hebben. Dit uitgangspunt, opgenomen in artikel 76,
tweede lid, van de huidige Mediawet, is gehandhaafd.Titel 2.3 Nadere voorschriften met betrekking tot het
media-aanbod van de publieke mediadienstenDeze titel bevat bepalingen ten aanzien van het inhoudelijke media-aanbod
van de publieke mediadiensten. Het betreft bepalingen die in principe voor
alle publieke mediadiensten – landelijk, regionaal, lokaal en Wereldomroep –
gelijkelijk gelden.Afdeling 2.3.1 Verantwoordelijkheid voor en onafhankelijkheid
van het media-aanbod van de publieke mediadienstenArtikel 2.49Dit artikel bevestigt de programmatische autonomie van alle instellingen
die inhoudelijk media-aanbod verzorgen dat op de distributiekanalen van de
publieke mediadiensten wordt verspreid. Zij bepalen zelf vorm en inhoud van
het door hen verzorgde programma-aanbod en zijn daar ook verantwoordelijk
voor. Dit bevestigt niet alleen de in de taakopdracht al opgenomen onafhankelijkheid
van het media-aanbod van de publieke mediadiensten, maar vestigt tevens de
verantwoordelijkheid van elke instelling voor hetgeen hij aan media-aanbod
levert. Als in het media-aanbod bijvoorbeeld de wet zou worden overtreden,
dan is de instelling die verantwoordelijk is voor de inhoud van het desbetreffende
aanbod zelf aansprakelijk. Gaat het bijvoorbeeld om de overtreding van de
Mediawet, dan kan het Commissariaat voor de Media de instelling een bestuurlijke
sanctie opleggen.Het tweede en derde lid bevat de verplichting voor alle instellingen die
media-aanbod voor de publieke mediadiensten verzorgen om een redactiestatuut
vast te stellen. Het redactiestatuut bevat regels over de positie van de medewerkers
die belast zijn met de inhoudelijke productie van media-aanbod. Het gaat daarbij
om regels die zowel intern als extern waarborgen bevatten tegen beïnvloeding
van de inhoud vanuit bestuurlijke en commerciële belangen. Intern dient
de positie van de medewerkers ten opzichte van onder andere hoofdredacteuren
en bestuur duidelijk gemarkeerd te zijn. Verder bevat het redactiestatuut
gedragsregels die waarborgen dat de hoogste kwaliteitseisen ten aanzien van
de totstandkoming van journalistieke producten in acht worden genomen, en
gedragsregels die inhoudelijke bemoeienis door adverteerders en sponsors uitsluiten.Afdeling 2.3.2 Reclame en telewinkelenIn deze afdeling zijn alle bepalingen inzake het verzorgen van reclame-
en telewinkelboodschappen in het aanbod van de publieke mediadiensten bij
elkaar gebracht en systematischer geordend. Paragraaf 2.3.2.1 bevat een
aantal algemene bepalingen die gelden voor de verzorging van reclameboodschappen
en telewinkelboodschappen in het aanbod van de publieke mediadiensten. De
paragrafen 2.3.2.1 en 2.3.2.2 bevatten specifieke regels over de wijze waarop
reclame- en telewinkelboodschappen in het aanbod van de publieke mediadiensten
worden opgenomen en over de inkomsten die uit de verzorging van reclame en
telewinkelen worden verkregen. De regels zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten
opzichte van de tot nu bestaande regels. Wel zijn enkele aanvullingen opgenomen
en zijn regels opgenomen die reclame rond kinderprogramma’s niet langer
toestaan.Paragraaf 2.3.2.1Artikel 2.50In dit artikel wordt het beginsel van de non-commercialiteit van de publieke mediadiensten benadrukt door als hoofdregel te bepalen dat
het media-aanbod van de publieke mediadiensten geen reclameboodschappen of
telewinkelboodschappen bevat, tenzij dit bij of krachtens de wet is toegestaan.
Dit uitgangspunt geldt nadrukkelijk voor het totale media-aanbod van de publieke
mediadiensten. De huidige Mediawet is geënt op radio- en televisieprogramma’s
waarvoor zendtijd was verkregen. De bepalingen over reclame lieten zich niet
expliciet uit over de vraag of deze bepalingen ook van toepassing waren op
het overige aanbod van de publieke omroepen, bijvoorbeeld themakanalen en
aanbod dat via andere distributieplatforms beschikbaar werd gesteld, waardoor
het al dan niet toepasselijk zijn van de reclamevoorschriften via interpretatie
van de wetssystematiek moest worden afgeleid. Het tweede en derde lid van
artikel 2.50 regelen op dezelfde wijze als onder de huidige Mediawet de (on)toelaatbaarheid
van reclame-uitingen die geen reclameboodschappen zijn. Gedacht moet worden
aan situaties waarbij namen of logo’s vermeld worden of in beeld komen
bij het verslag van sportwedstrijden of waarin in informatieve of educatieve
programma’s producten of diensten worden getoond of vermeld. De in het
derde lid opgenomen ontheffingsmogelijkheid is direct aan het Commissariaat
voor de Media gedelegeerd. Het beslissen over individuele gevallen in het
kader van de uitvoering van de Mediawet is een taak die bij het Commissariaat
thuishoort. Onder de huidige Mediawet is deze bevoegdheid gedelegeerd aan
de minister, die deze bevoegdheid kon doordelegeren aan het Commissariaat,
hetgeen in de praktijk ook gebeurd is.De huidige wet (artikel 52, vierde lid) bepaalt dat het omroepverenigingen
niet is toegestaan zonder toestemming van het Commissariaat oproepen te doen
in het kader van nevenactiviteiten, verenigingsactiviteiten en ledenwerving.
Het Commissariaat heeft in een beleidslijn de kaders vastgesteld waarbinnen
dergelijke activiteiten zijn toegestaan. Onder de nieuwe wet worden daartoe
te stellen regels gedelegeerd aan het Commissariaat. Het gaat daarbij om specifieke
en praktische regels over de wijze waarop oproepen gedaan kunnen worden, bijvoorbeeld
de hoeveelheid en maximale duur van oproepen.Artikelen 2.51 en 2.52Artikel 2.51 staat toe dat in het media-aanbod van de landelijke publieke
omroepdienst en de Wereldomroep reclameboodschappen en telewinkelboodschappen
mogen worden opgenomen. Deze verzorging van reclame en telewinkelen in het
media-aanbod van de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep is exclusief
de taak van de Stichting Etherreclame (STER). Dit geldt voor het media-aanbod
op alle platforms. Onder de huidige Mediawet is de exclusieve taak van de
STER ten aanzien van het programma-aanbod op de vijf radio- en drie televisieprogrammanetten
expliciet bepaald, maar niet ten aanzien van aanbod op andere distributiekanalen.
Er kon dus onduidelijkheid ontstaan over de verzorging van reclame op die
andere platforms. Geredeneerd vanuit de systematiek van de huidige Mediawet
is het logisch de STER ook de verzorging van reclame op die andere platforms
toe te delen, wat in de praktijk ook gebeurd is. In de nieuwe wet kan daar
geen discussie meer over bestaan.Artikel 2.52 staat regionale en lokale publieke media-instellingen toe
reclame en telewinkelen in hun media-aanbod op te nemen. Anders dan de landelijke
publieke omroep en de Wereldomroep kunnen regionale en lokale publieke media-instellingen
zelf hun reclame verzorgen. Ze kunnen de verzorging van reclameboodschappen
ook gezamenlijk organiseren of onderbrengen bij een reclameverkoopbureau.
Toegevoegd is de mogelijkheid dat de STER op verzoek van regionale of lokale
publieke media-instellingen de reclame verzorgt. In de recente praktijk zijn
daar al verzoeken toe gedaan. Onder de huidige wet is het echter niet helemaal
duidelijk of dat tot de taak van de STER kan worden gerekend, dan wel dat het onder het regime van neventaken of nevenactiviteiten van de STER
moet worden geschaard. Door regeling in de wet kan daar geen misverstand meer
over ontstaan. Door de mogelijkheid te bieden de reclameverzorging aan de
STER uit te besteden, kunnen voor adverteerders aantrekkelijke pakketten worden
aangeboden.Artikel 2.53Dit artikel regelt net als onder de huidige Mediawet de verplichte aansluiting
bij de Reclame Code Commissie door de STER en de regionale en lokale publieke
media-instellingen die reclame verzorgen.Paragraaf 2.3.2.2 De Stichting EtherreclameArtikelen 2.54 tot en met 2.58In deze artikelen is de organisatie van de STER geregeld. In essentie
zijn de bepalingen ten aanzien van de STER niet gewijzigd ten opzichte van
de huidige Mediawet. De regeling in de huidige Mediawet is echter op enkele
onderdelen, gemeten naar de huidige inzichten omtrent de regeling van organisaties
met een publieke taak en verantwoording, erg summier. Toegevoegd zijn bepalingen
omtrent de duur van benoeming en schorsing en ontslag van bestuursleden (artikel
2.54, tweede en derde lid), de inlichtingenplicht ten opzichte van de minister
(artikel 2.56), en het jaarverslag (artikel 2.57).Paragraaf 2.3.2.3 Specifieke voorschriften voor het
opnemen van reclame in het media-aanbodIn deze paragraaf staan de regels over de wijze waarop reclame en telewinkelen
mag worden opgenomen in het media-aanbod van de publieke mediadiensten. Hiertoe
behoren onder meer de regels over de reclamemaxima en de regels inzake onderbreking
van programma’s door reclameboodschappen. De bepalingen zijn ten opzichte
van de huidige situatie in zoverre gewijzigd, dat voortaan het maximum aan
reclameboodschappen en telewinkelboodschappen per jaar op de programmakanalen
van de publieke mediadiensten, per programmakanaal wordt vastgesteld (artikel
2.59, tweede lid, onderdeel a) en niet langer over de totale gebruikte zendtijd
op de huidige vijf radiorespectievelijk drie televisieprogrammanetten. Zendtijd
is immers in de nieuwe situatie niet meer het juiste aangrijpingspunt om regels
te stellen en er is geen reden om de desbetreffende regels niet ook te laten
gelden voor themakanalen. Voorts zijn in artikel 2.59, vierde lid, onderdeel
c, en artikel 2.60, derde lid, regels opgenomen die de plaatsing van reclame
rond of in kinderprogramma’s verbieden.De bepalingen inzake reclame en telewinkelen zijn toegesneden en toepasbaar
op radio- en televisieprogramma’s die worden uitgezonden. Met name de
regels inzake de reclamemaxima en de programmaonderbrekende reclame zijn niet
goed toepasbaar op ander media-aanbod, bijvoorbeeld Internetsites. Niettemin
zijn een aantal regels, zoals de in artikel 2.59, eerste lid, opgenomen regels
over de afbakening van reclame ten opzichte van de overige inhoud van het
programma-aanbod, in beginsel ook toepasbaar op ander media-aanbod. Ook op
bijvoorbeeld Internetsites kunnen reclame-uitingen goed ingekaderd en als
zodanig onderscheidend van de overige inhoud worden opgenomen, zodat ook voor
het publiek goed zichtbaar is wat reclame is en wat niet. Verder kunnen bepalingen
over de onderbreking van programma’s toepasbaar zijn op streaming media-aanbod via Internet. Artikel 2.61 bepaalt dat de
regels inzake reclame en telewinkelen zoveel mogelijk van overeenkomstige
toepassing zijn op ander media-aanbod. Dit sluit aan bij het uitgangspunt
dat alle publieke mediadiensten zoveel mogelijk onder hetzelfde mediawettelijke
regime dienen te vallen. Daarmee worden de eisen die gesteld worden aan onderscheidendheid
en kwaliteit van het publieke media-aanbod zoveel mogelijk techniekonafhankelijk
toegepast. Het Commissariaat voor de Media heeft daar in zijn uitvoerings-
en handhavingstoets ook voor gepleit.Paragraaf 2.3.2.4 Inkomsten uit reclame en telewinkelenArtikelen 2.62 tot en met 2.64In deze paragraaf zijn de regels opgenomen over de aanwending van de inkomsten
uit reclame en telewinkelen. Deze bepalingen zijn niet gewijzigd ten opzichte
van de in de huidige Mediawet opgenomen regels op dat gebied.Afdeling 2.3.3 SponsoringArtikelen 2.65 tot en met 2.70De regels op het gebied van sponsoring zijn ten opzichte van de huidige
Mediawet niet gewijzigd, met dien verstande dat thans duidelijk geregeld wordt
dat de regels zien op al het publieke media-aanbod. Het non-commerciële
karakter van het publieke media-aanbod wordt ook hier benadrukt door de bepaling
van artikel 2.65, eerste lid, dat uitgangspunt is dat het publieke media-aanbod
niet wordt gesponsord. Sponsoring is alleen toegestaan in de gevallen en onder
de voorwaarden zoals geregeld in de daaropvolgende bepalingen. Anders dan
bij de reclameregels is het overgrote deel van de sponsorregels goed toepasbaar
op alle media-aanbod. Om die reden is er voor gekozen om in de artikelen uit
te gaan van toepassing op alle media-aanbod. Alleen ten aanzien van de regels
inzake de sponsorvermelding zijn een beperkt aantal regels in principe slechts
toepasbaar bij radio- of televisieprogramma’s die worden uitgezonden.
Dit betreft de in artikel 2.66 opgenomen regels over de wijze waarop de sponsorvermelding
aan het begin of het einde van een programma dient plaats te vinden. Niettemin
kunnen deze regels in beginsel even goed toepasbaar zijn bij bijvoorbeeld streaming audio- of videoaanbod via Internet. Het vierde
lid van artikel 2.66 bepaalt om die reden dat de desbetreffende voorschriften
zo veel mogelijk van overeenkomstige toepassing zijn op ander media-aanbod.Afdeling 2.3.4 Europese producties, onafhankelijke producties,
Nederlands- en Friestalige producties en filmsIn deze afdeling zijn de voor de onderscheiden publieke mediadiensten
geldende voorschriften inzake de verplichte percentages Europees, onafhankelijk
en Nederlands- en Friestalig product ondergebracht. Dat heeft als voordeel
ten opzichte van de huidige Mediawet dat deze voorschriften niet verspreid
en dubbel geregeld in de wet voorkomen.Paragraaf 2.3.4.1 Europese en onafhankelijke productiesArtikelen 2.71 tot en met 2.75Artikel 2.71 regelt de verplichting voor de landelijke en regionale publieke
mediadiensten en de Wereldomroep dat ten minste vijftig procent van het programma-aanbod
bestaat uit Europese producties als bedoeld in artikel 6 van de Europese richtlijn
Televisie zonder Grenzen. Deze uit genoemde richtlijn voortvloeiende verplichting
is niet gewijzigd ten opzichte van de huidige Mediawet, zij het dat deze verplichting
voortaan geldt voor alle programmakanalen van de landelijke en
regionale publieke mediadiensten, en niet alleen meer voor de drie landelijke
programmanetten of de verkregen zendtijd. Daarmee kan geen misverstand meer
bestaan over de vraag of deze verplichting ook geldt voor themakanalen. Evenals
onder de huidige Mediawet zijn de lokale publieke mediadiensten van deze verplichting
uitgezonderd.Artikel 2.72 bevat de verplichtingen inzake het minimumaandeel onafhankelijke
producties. Zoals in het algemeen deel van deze toelichting is aangeven bestaat
er in het licht van de nieuwe uitbestedingsgaranties onvoldoende grond om
nog langer een substantieel hogere uitbestedingsplicht voor echte onafhankelijke
programmaproducties te hanteren dan de Europese richtlijn Televisie zonder
Grenzen voorschrijft. In de huidige Mediawet is ten aanzien van de landelijke
publieke omroep een zwaardere verplichting opgelegd: ten minste 25%
van de totale zendtijd op de drie landelijke televisienetten en ten minste
17,5% van de totale zendtijd per televisienet moest tot nu toe bestaan
uit onafhankelijke producties. De Europese richtlijn stelt 10% onafhankelijke
producties per televisieprogrammakanaal verplicht. Dit percentage zal voortaan
voor alle televisieprogrammakanalen van de landelijke publieke omroep gaan
gelden, zodat te allen tijde aan de richtlijnverplichtingen wordt voldaan.
Voor de invulling van deze verplichting tellen producties van producenten
die gelieerd zijn aan licentiehouders in beginsel niet mee, tenzij wordt voldaan
aan de in artikel 2.73 gestelde eisen om als onafhankelijke producent te kunnen
worden aangemerkt. Voor de regionale publieke mediadiensten geldt overigens
in de huidige Mediawet al een percentage van 10. Dat blijft zo. De minimumverplichting
van 10% heeft betrekking op televisieprogramma-aanbod, niet op overig
media-aanbod. De verplichting van de Europese richtlijn ziet namelijk nog
steeds alleen op televisieprogramma’s. Zoals gezegd wil de regering
niet vooruitlopen op een mogelijke wijziging van de richtlijn.Zoals in het algemeen deel van deze toelichting uiteen is gezet, is er
in de nieuwe situatie sprake van heel andere verhoudingen en posities ten
aanzien van de verzorging van media-aanbod voor de landelijke publieke mediadienst.
Uitgangspunt van het nieuwe bestel is dat er een aanzienlijk deel van het
media-aanbod in open concurrentie tussen externe aanbieders tot stand kan
komen, waardoor creativiteit, pluriformiteit, vernieuwing en kwaliteit een
impuls kunnen krijgen. De mogelijkheden voor externe opdrachtverlening beperken
zich niet alleen tot programma’s voor radio en televisie, maar strekken
zich ook uit tot media-aanbod op andere platforms. Bovendien beperkt uitbesteding
zich in beginsel niet tot een bepaalde functie. Het koppelen van een uitbestedingsverplichting
aan uitzenduren of programma’s is in de nieuwe situatie niet meer aan
de orde. Artikel 2.75 bevat dan ook de opdracht aan de raad van bestuur om
ten minste 40% van het beschikbaar gestelde budget voor de verzorging
van media-aanbod te bestemmen voor producties van externen. Onder extern product
wordt op grond van artikel 2.75, tweede lid, verstaan media-aanbod dat niet
is geproduceerd door de interne voorzieningen van de NOS, licentiehouders
of kerkgenootschappen of genootschappen op geestelijke grondslag. Onder externe
producties vallen wel producties van productiebedrijven waarin licentiehouders
een belang hebben, en uiteraard alle andere externe producenten. Productiebedrijven
die gelieerd zijn aan licentiehouders hebben echter niet meer of betere kansen
op het verwerven van opdrachten van de raad van bestuur: zij dingen op gelijke
voet als willekeurig welke andere onafhankelijke producent mee.Paragraaf 2.3.4.2 Nederlands- en Friestalige productiesArtikel 2.76De regels ten aanzien van het verplichte aandeel oorspronkelijk Nederlandstalige
en Friestalige producties zijn gehandhaafd, zij het dat de verplichtingen
voortaan per programmakanaal gelden. In de huidige Mediawet is de verplichting
gekoppeld aan de (totale) zendtijd en kan er misverstand ontstaan over de
vraag of de verplichtingen ook voor themakanalen gelden. Nu in de nieuwe situatie
zendtijd niet langer als aangrijpingspunt kan dienen voor het formuleren van
quotaverplichtingen, gelden de verplichtingen thans voor elk programmakanaal
afzonderlijk.Paragraaf 2.3.4.3 FilmsArtikel 2.77Deze uit de Europese richtlijn Televisie zonder grenzen voortvloeiende
verplichting ten aanzien van het opnemen van films in televisieprogramma-aanbod
is ongewijzigd gehandhaafd.Afdeling 2.3.5 de Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse
culturele omroepproductiesIn het algemeen deel van deze memorie van toelichting is ingegaan op de
onveranderd belangrijke functie van het Stimuleringsfonds Nederlandse culturele
omroepproducties bij de bevordering van bijzonder cultureel aanbod. De regeling
van het fonds in de huidige Mediawet is echter erg summier en in het licht
van de tegenwoordige inzichten in de regeling van organisaties met een publieke
functie onvolledig. Het feit dat het fonds is te beschouwen als een zelfstandig
bestuursorgaan brengt mee dat een vollediger regeling van de organisatie en
de verantwoording en verslaglegging gewenst is. Deze verbeteringen en aanvullingen
ten opzichte van de huidige regeling zijn overigens niet ingegeven door problemen
in het functioneren of de verantwoording van het fonds, maar sluiten aan bij
de eisen die tegenwoordig worden gesteld aan de regeling van organisaties
aan wie publieke taken zijn opgedragen. De verbeteringen en aanvulling betreffen
de bepalingen over schorsing en ontslag van bestuursleden (artikel 2.79, derde
lid), het indienen van de begroting en de jaarrekening (artikelen 2.80 tot
en met 2.82), de verantwoordings- en inlichtingenplicht ten opzichte van de
minister (artikel 2.83) en het vaststellen van een jaarverslag (artikel 2.84).
Deze aanvullende bepalingen sluiten aan bij gebruikelijke regels ten aanzien
van zelfstandige bestuursorganen die nodig zijn voor een goede verantwoording
en verslaglegging. Gelet op de betekenis die het fonds heeft bij de stimulering
van publiek media-aanbod van bijzondere signatuur en kwaliteit, heeft de regeling
van het fonds een prominentere plaats gekregen in de wet, in tegenstelling
tot de huidige Mediawet waar het fonds bijna als terloops is geregeld in de
slotbepalingen van de wet.Afdeling 2.3.6 Nadere regels voor de activiteiten van
de publieke mediadienstenEen belangrijk onderdeel van de nieuwe systematiek is de verruiming van
de mogelijkheden voor de publieke omroep om, waar geëigend, samenwerking
met andere partijen te realiseren en eigen inkomsten te genereren ter verwezenlijking
van de maatschappelijke taak. De regering noemt dat maatschappelijk ondernemen.
De redenen voor deze verruiming zijn in het algemeen deel van de toelichting.
Dit begrip heeft betrekking op de uitvoering van de publieke taak zelf en
activiteiten die verband houden met en bijdragen aan de uitvoering
van de publieke taak (de nevenactiviteiten)1
en de verenigings- en stichtingsactiviteiten. Daarnaast wordt het licentiehouders
onder bepaalde voorwaarden toegestaan een belang te nemen in een commercieel
bedrijf om daarmee commerciële activiteiten te ontwikkelen die los staan
van de uitvoering van de publieke taak: het economisch ondernemen2. Vanuit ordentelijk bestuur en (Europees) mededingingsrecht
(waaronder staatssteun) geldt daarbij de voorwaarde dat een goed onderscheid
wordt gemaakt tussen de verschillende activiteiten en de daarmee gepaard gaande
geldstromen. Publieke middelen mogen daarbij alleen voor de uitvoering van
de publieke taak worden ingezet, dus niet voor de andere activiteiten. Verder
dienen transacties tussen de verschillende activiteiten op een marktconforme
wijze plaats te vinden en dienen netto-inkomsten uit nevenactiviteiten te
worden aangewend voor de uitvoering van de publieke taak. Het is aan de lidstaten
om aan deze systematiek een eigen invulling te geven, met een duidelijk onderscheid
tussen de verschillende activiteiten en de voorwaarden waaronder die activiteiten
mogen worden verricht. De Europese Commissie toetst op grond van Europees
recht daarbij op kennelijke fouten, overcompensatie en marktconform handelen.
Kennelijke fouten zijn activiteiten die onder de publieke taak worden gebracht
maar evident niet voldoen aan democratische, sociale en culturele behoeften
van de maatschappij. Van overcompensatie is sprake als de door de overheid
ter beschikking gestelde middelen en de eigen inkomsten de kosten van de uitvoering
van de publieke taak overschrijden3.Bij de uitwerking van de beleidsvoornemens is gebleken dat, om de hierboven
weergegeven uitgangspunten te realiseren, het best een organisatorische scheiding
kan worden aangebracht tussen de drie verschillende soorten activiteiten.
Daarop zal hierna worden ingegaan. De huidige bepaling over het verbod over
het zich dienstbaar maken aan het maken van winst door derden, die ook geldt
voor de uitvoering van de publieke taak, is komen te vervallen. De publieke
omroep dient in relaties met «derden» (waaronder ondernemingen
waar men zelf een belang in heeft) marktconform te handelen. Het dienstbaarheidsverbod
wekte echter de indruk dat er voor de publieke omroep een verdergaande beperking
gold. Dat is niet het geval. Dit gedeelte van de toelichting beperkt zich
verder tot de omschrijving en organisatie van de nevenactiviteiten, de verenigings-
en stichtingsactiviteiten en de activiteiten in het kader van het economisch
ondernemen.Artikel 2.86Om te zorgen dat vooraf voldoende duidelijk is welke nevenactiviteiten
door de publieke omroep worden verricht, en om te kunnen controleren of aan
de daaraan te stellen voorwaarden wordt voldaan, is besloten de voorafgaande
goedkeuring door het Commissariaat voor de Media te herintroduceren. Daarmee
wordt tegemoet gekomen aan opmerkingen van de Europese Commissie op dit punt:
vooraf dient duidelijk te zijn welke activiteiten de publieke omroep mag verrichten.
Bovendien is in de praktijk gebleken dat ook in de huidige systematiek van
de meldingsplicht de omroepen merendeels voor de aanvang van de activiteiten
het oordeel van het Commissariaat afwachten. De omschrijving is aangepast
aan de door de Europese Commissie gebruikte terminologie. De bepaling dat
nevenactiviteiten op marktconforme wijze worden verricht, houdt mede in dat
er geen publieke middelen mogen worden ingezet. Met andere woorden: deze activiteiten
dienen zichzelf te kunnen bedruipen en er dient een geaccepteerde kostentoerekening
plaats te vinden. Aanloopverliezen van activiteiten mogen, binnen de daartoe
door het Commissariaat te stellen grenzen, verrekend worden met positieve
resultaten van andere activiteiten.In het tweede lid is aangegeven welke activiteiten in ieder geval als
nevenactiviteit worden aangemerkt. Waar er sprake is van activiteiten
gericht op het behalen van voordelen uit exploitatie van de rechten op en
bekendheid van media-aanbod en daaraan verbonden namen en merken, dienen die
activiteiten in het kader van het maatschappelijk ondernemen te worden uitgevoerd.
Dat betekent echter niet dat rechten etc. niet aan derden in gebruik mogen
worden gegeven. Dat dient dan echter tegen marktconforme voorwaarden te geschieden
en niet ten koste te gaan van de publieke taakuitvoering. De inkomsten daaruit
dienen te worden aangewend voor de publieke taakuitvoering (zie artikel 2.88,
eerste lid). Om een voorbeeld te geven. De publieke omroep zou kunnen besluiten
een tijdschrift uit te brengen dat gerelateerd is aan bepaald media-aanbod
waarop men de rechten heeft. Daarbij dient de afweging te worden gemaakt of
een dergelijk tijdschrift onder eigen verantwoordelijkheid wordt uitgegeven
(met de daarbij behorende risico’s) of dat men deze rechten beter te
gelde kan maken door de rechten (waaronder de naam en het merk) op marktconforme
wijze aan een derde ter beschikking te stellen. In beide gevallen is er sprake
van maatschappelijk ondernemen. Een dergelijke afweging is aan de publieke
omroep, binnen de kaders die de raad van bestuur stelt en onder uiteindelijke
goedkeuring van het Commissariaat. Daarbij dient uiteraard wel een eenduidige
lijn te worden gehanteerd en moeten verschillen in handelswijze kunnen worden
beargumenteerd. Bij een dergelijke afweging wordt gekeken naar de voordelen
die kunnen worden behaald voor de publieke omroep, de mate van risico, al
dan niet strijdigheid met het belang van de publieke mediadienst, het al dan
niet ontlenen van ongerechtvaardigde voordelen door een derde etc.Het derde lid voorziet er in dat de verschillende organisaties binnen
het publieke bestel in een samenwerkingsverband nevenactiviteiten verrichten.
De regering is daar ook voorstander van. Dat leidt tot een grotere efficiency,
deskundigheid, slagvaardigheid en eenheid. Als er bovendien een organisatorische
scheiding wordt aangebracht, zal de controle op het verrichten van nevenactiviteiten
en juiste kostentoerekeningen etc. voor het Commissariaat voor de Media eenvoudiger
zijn. Ook nu al spreekt het Commissariaat in zijn richtlijn de voorkeur uit
voor het onderbrengen van de nevenactiviteiten in een aparte entiteit. De
regering wil niet zo ver gaan om een samenwerkingsverband verplicht voor te
schrijven, omdat de verschillende organisaties over de eigen rechten blijven
beschikken en een verplicht op te richten samenwerkingsverband dan ook betekent
dat die rechten daar verplicht moeten worden ingebracht. Op basis van vrijwilligheid
kan het uiteraard wel. Er zullen dan ook afspraken moeten worden gemaakt over
de verdeling van de inkomsten. Indien voor bepaalde activiteiten niet wordt
gekozen voor samenwerking, geldt nog steeds de voorkeur deze activiteiten
onder te brengen in een aparte organisatie.Op grond van het vierde lid kunnen, net als onder huidige wet, nadere
regels worden gesteld. Op basis van de huidige praktijk wordt thans in overleg
met het Commissariaat en de publieke omroep onderzocht op welke wijze nadere
regels dienen te gelden.Artikel 2.87De raad van bestuur krijgt een belangrijke rol in de coördinatie
en beoordeling van voorgenomen nevenactiviteiten. Hij kan daartoe ook via
bindende regelingen spelregels vaststellen1.
De melding aan het Commissariaat geschiedt via tussenkomst van de raad van
bestuur. Een dergelijke efficiënte meldingsprocedure is thans reeds gebruikelijk
voor zowel neventaken als nevenactiviteiten en opgenomen in de Richtlijn nevenactiviteiten
en de Notitie neventaken van het Commissariaat. Tussen de raad van bestuur
en het Commissariaat worden werkafspraken gemaakt die het toezicht complementeren
op activiteiten als bedoeld in artikel 2.86. De raad van bestuur
is verantwoordelijk voor het te voeren beleid, het Commissariaat beoordeelt
of daarbij wordt voldaan aan de formele vereisten. Er dient door de publieke
omroep een onderbouwing te worden gegeven waarom een bepaalde nevenactiviteit
wordt opgestart, op welke wijze deze bijdraagt aan de verwezenlijking van
de maatschappelijke taak en op welke wijze wordt voldaan aan de gestelde voorwaarden,
waaronder het marktconform handelen. Dat past bij de principes van good governance die mede ten grondslag liggen aan het
voorstel van wet.Artikel 2.88Dit artikel bepaalt, zoals dat onder de huidige Mediawet overigens ook
al is voorgeschreven, dat alle inkomsten worden aangewend voor de verwezenlijking
van de publieke taak. Ten aanzien van nevenactiviteiten geldt dat het daarbij
gaat om de netto-inkomsten, dus na aftrek van de met de desbetreffende activiteiten
gemoeide kosten. De regels over verenigingsactiviteiten worden uitgebreid
met bepalingen over stichtingsactiviteiten, omdat ook stichtingen een licentie
kunnen verwerven. Laatstgenoemde regels gelden overigens niet voor de NOS
en de STER, omdat zij immers geen donateurs kennen. Als specifieke bepaling
ten opzichte van de hoofdregel dat alle inkomsten bestemd moeten worden voor
de verzorging van het media-aanbod, geldt op grond van het tweede en derde
lid dat licentiehouders contributieen donatie-inkomsten kunnen gebruiken voor
verenigings- en stichtingsactiviteiten. Het gaat daarbij om activiteiten die
redelijkerwijs nodig zijn voor een goed functioneren van de organisatie en
haar organen (waaronder bestuur, ledenraad, afdelingsvergaderingen) en gebruikelijke
activiteiten die gericht zijn op het verstevigen van de band met de leden
(zoals informatie- en activiteitendagen en het uitgeven van verenigingsbladen,
niet zijnde programmagidsen).De huidige wet (artikel 64, eerste lid, onderdeel b) bepaalt dat het omroepverenigingen
niet is toegestaan zonder toestemming van het Commissariaat voordelen te verstrekken
aan leden. Het Commissariaat heeft in een beleidslijn de kaders vastgesteld
waarbinnen dergelijke activiteiten zijn toegestaan. Onder de nieuwe wet worden
daartoe te stellen regels gedelegeerd aan het Commissariaat. Het gaat daarbij
om specifieke en praktische regels over bijvoorbeeld de maximale waarde van
aan leden en donateurs te verstrekken voordelen.Artikel 2.89Het economisch ondernemen, via het verwerven van een belang in een commerciële
onderneming door een licentiehouder, dient in alle gevallen dus via een aparte
onderneming gestalte te worden gegeven. De licentiehouder is verantwoordelijk
voor een juiste vormgeving die voldoet aan de in dit artikel opgesomde eisen.
Deze eisen zijn er op gericht dat het deelnemen in commerciële ondernemingen
niet alleen strikt gescheiden van de activiteiten in het kader van de uitvoering
van de publieke taak geschiedt, maar ook dat deelname in commerciële
activiteiten geen risico’s meebrengt die afgewenteld kunnen worden op
de licentiehouder. Het uitsluiten van personele unies en rechtstreekse betrokkenheid
bij de dagelijkse gang van zaken bij de commerciële onderneming, alsmede
het verbod om zich als licentiehouder op welke wijze dan ook garant te stellen
voor de nakoming van verplichtingen van de commerciële onderneming voorkomen
zo veel mogelijk situaties waarin aansprakelijkheden kunnen worden afgewenteld
op de licentiehouder. Daarbij is aansluiting gezocht bij begrippen als «deelneming», «vennootschap», «dochtermaatschappij»
en «groep» van Boek 2 van het Burgerlijk wetboek. Met de begrippen «vennootschap», «rechtspersoon»
en «samenwerkingsverband» zijn tevens bedoeld daarmee vergelijkbare
entiteiten naar het recht van een ander land.Het Commissariaat toetst vooraf of de voorgestelde constructie voldoende
waarborgen bevat om het uitgangspunt van een strikte scheiding tussen activiteiten
van de licentiehouder en de commerciële deelneming te garanderen. Het
is aan de licentiehouder om dit ten genoegen van het Commissariaat aan te
tonen. Als dit wordt aangetoond, verleent het Commissariaat een goedkeuring
waar voorschriften aan verbonden kunnen worden. Deze voorschriften kunnen
betrekking hebben op het handhaven van bepaalde constructies, het melden van
voorgenomen wijzigingen, het voorschrijven van maatregelen om ongerechtvaardigde
voordelen te voorkomen en dergelijke. Voorkomen dient te worden dat deze onderneming
ongerechtvaardigde voordelen ontleent aan de relatie met de licentiehouder
en dat publieke middelen weglekken. De licentiehouder is verantwoordelijk
voor adequate maatregelen en handelswijze in de onderlinge relatie en kan
daarop worden aangesproken. Aan de commerciële onderneming en de activiteiten
die deze kan verrichten worden verder op grond van deze wet geen nadere eisen
of beperkingen gesteld. De inkomsten die de commerciële onderneming verwerft,
mogen naar eigen inzicht worden gebruikt. Deze onderneming heeft immers geen
eigenstandige positie in het publieke mediabestel en kan niet als aangrijpingspunt
dienen voor regulering in de Mediawet. De Mediawet richt zich dan ook op licentiehouders,
als zijnde organisaties die een publieke opdracht vervullen. In die hoedanigheid
worden eisen en beperkingen gesteld aan het verrichten van bepaalde activiteiten.Het vijfde lid bevat de mogelijkheid nadere regels te stellen. Deze regels
kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de wijze waarop voorkomen dient te
worden dat het gebruik van merknamen, logo’s etc. een ongerechtvaardigd
voordeel oplevert voor het commerciële bedrijf, of afbreuk doet aan de
belangen van de publieke omroep. Verder maakt de bepaling van artikel 2.89,
eerste lid, onderdeel f, het mogelijk om nadere regels te stellen over de
wijze waarop licentiehouders financiële belangen mogen nemen in een commercieel
bedrijf.Afdeling 2.3.7 ProgrammagegevensArtikelen 2.90 en 2.91In artikel 2.90 is vastgehouden aan de oorspronkelijke versie van het
initiatiefwetsvoorstel van de leden Örgü en Bakker1 inzake het vrij beschikbaar stellen van de programmagegevens, met
de toevoeging van het element van een markconforme vergoeding. De redenen
daarvoor zijn in het algemeen deel van deze memorie van toelichting uiteengezet. Afdeling 2.3.8 Overige bepalingenArtikel 2.92Voor de landelijke publieke omroep is sinds de inwerkingtreding van de
wijziging van de huidige Mediawet op 1 september 2005 een integriteitscode
wettelijk opgedragen. In die code hebben bepalingen over integer handelen
van bestuursleden en personeels leden van de instellingen een plaats gekregen.
Onderzocht zal worden in hoeverre ook voor de regionale en lokale publieke
media-instellingen een dergelijke code tot stand zou kunnen komen. In dat
licht is het, zo heeft ook het Commissariaat voor de Media aangegeven, niet
verstandig de thans in artikel 56 van de huidige Mediawet opgenomen basiswaarborgen
voor integer handelen te schrappen. Deze bepalingen zijn dan ook gehandhaafd
in artikel 2.92.Titel 2.4 De bekostiging van de uitvoering van de publieke
mediaopdracht en de financiële verantwoordingIn deze titel zijn alle bepalingen die betrekking hebben op de bekostiging
en financiële verantwoording van de publieke omroep bij elkaar gebracht
en op een meer samenhangende wijze geregeld. In de huidige Mediawet komen
verspreid over de wet bepalingen voor die betrekking hebben op de financiering
van de publieke omroep en de verantwoording van de omroepmiddelen. Clustering
van alle financiële bepalingen komt de toegankelijkheid en begrijpelijkheid
van de wet ten goede.Sinds de per 1 januari 2006 in werking getreden wijziging van de
financieringsstructuur voor de regionale publieke omroep1, vindt op grond van de Mediawet geen bekostiging van de regionale
publieke omroep meer plaats. Financiering van lokale publieke omroep heeft
nooit op basis van de Mediawet plaatsgevonden2.
De financieringsbepalingen hebben daarmee betrekking op bekostiging van de
landelijke publieke omroep en de Wereldomroep. De financieringsregeling blijft
geregeld als een wettelijk gesloten systeem, op basis van het principe van
gemengde financiering: voor de bekostiging zijn zowel rijksmiddelen als reclame-inkomsten
en inkomsten uit maatschappelijke ondernemen beschikbaar. De twee voornaamste
inkomstenbronnen voor de mediabegroting, waaruit de budgettoedeling plaatsvindt,
blijven de uit de algemene middelen afkomstige rijksmediabijdrage en de STER-inkomsten.
De bestedingsrichting van deze middelen is limitatief in de wet vastgelegd.Afdeling 2.4.1 Algemene bekostigingsaanspraakArtikelen 2.93 tot en met 2.95Bij de fiscalisering van de omroepbijdrage in 2000 is als uitgangspunt
van het nieuwe stelsel geformuleerd dat de rijksbijdrage voor de publieke
omroep zodanig wordt geregeld dat de positionering van de rijksbijdrage vergelijkbaar
is met de financiering van de publieke omroep uit omroepbijdragen. Daarbij
heeft de wetgever de onafhankelijkheid van de financiering van de publieke
omroep willen garanderen. Door de beschikbaarheid van algemene middelen als
principe wettelijk vast te leggen, heeft de wetgever toentertijd de zekerheid
van een adequate financiering van de publieke omroep willen waarborgen. Deze
waarborgen, uitgewerkt in de artikelen 110 en 111 van de huidige Mediawet,
zijn overgenomen in de artikelen 2.93 en 2.94. Artikel 2.95 bevat de limitatieve
bestedingsdoelen van de middelen van de mediabegroting: alleen voor de in
dit artikel genoemde zaken kunnen door de minister vast te stellen bijdragen
in de kosten verstrekt. Ten opzichte van artikel 28 van de huidige Mediawet
is daar geen verandering in gebracht. De artikelen 2.94 en 2.95 zijn de uitwerking
van artikel 2.93. Genoemde bepalingen vormen het financiële kader waarbinnen
de budgettering plaatsvindt. De afzonderlijke grondslag voor de bekostiging
van het Muziekcentrum voor de omroep is vervallen omdat deze taak en het daarvoor
beschikbare budget bij de NOS zijn ondergebracht (zie artikel 2.99, eerste
lid, onder d).Afdeling 2.4.2 De bekostiging van de landelijke publieke
mediadienstParagraaf 2.4.2.1 De begrotingArtikelen 2.96 tot en met 2.98De budgettoedeling wordt gebaseerd op een jaarlijks door de landelijke
publieke omroep in te dienen voortschrijdende meerjarenbegroting. Deze meerjarenbegroting
vormt de constante factor in de verantwoordingscyclus. De meerjarenbegroting
bevat enerzijds inhoudelijke rapportages over wijze waarop de
publieke mediaopdracht in de afgelopen periode is uitgevoerd – inclusief
rapportage over de mate waarin de in de prestatieovereenkomst afgesproken
doelstellingen zijn gerealiseerd – en de wijze waarop dat in de komende
periode zal gebeuren. Daarnaast bevat de begroting de financiële overzichten
die de basis vormen om voor het komende kalenderjaar de budgetten vast te
stellen. De combinatie van terugblikken en vooruitkijken en de koppeling van
inhoudelijke beleidsinformatie aan financiële informatie levert een integraal
beeld op van de wijze waarop de publieke taak wordt uitgevoerd. Door deze
begroting openbaar te maken legt de landelijke publieke omroep ook publiekelijk
verantwoording af over beleid en inzet van publieke middelen. De meerjarenbegroting
is tevens de plaats om eventuele voorstellen te doen voor wenselijk geachte
wijzigingen in het beleid – met name ten aanzien van aarde en aantal
van de in te zetten aanbodkanalen- zoals dat in het vijfjaarlijkse beleidsplan
is opgenomen. Ten opzichte van de regeling in de huidige Mediawet (artikelen
98a en volgende) is de nieuwe regeling sterk vereenvoudigd. Zo zijn de netbegrotingen
komen te vervallen: de netten vormen immers niet meer de relevante eenheid
waaraan de organisatie van de landelijk publieke omroepis opgehangen. De meerjarenbegroting
is een integraal document waarin de raad van bestuur het beleid inzake een
samenhangend media-aanbod op alle aanbodkanalen weergeeft. De nieuwe wettelijke
regeling is minder detaillistisch in vergelijking met de regeling van artikel
99 van de huidige Mediawet.Artikel 2.98, eerste lid, biedt de mogelijk om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur nadere regels te stellen over de inrichting van de begroting.
Deze regels kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de afstemming tussen
de bedragen in de begroting en de budgetten die de minister moet vaststellen
volgens artikel 2.99.Paragraaf 2.4.2.2 De vaststelling van de reguliere
budgettenArtikelen 2.99 tot en met 2.104Deze artikelen regelen de reguliere budgetvaststelling door de minister.
Zoals in het algemeen deel van deze memorie van toelichting is toegelicht,
gaat de regering om redenen van autonomie en wendbaarheid van de publieke
omroepen beperking van administratieve en toezichtslasten uit van zo weinig
mogelijk vooraf vastgelegde budgetten en schotten tussen budgetten. Artikel
2.99 vormt de grondslag voor de vaststelling van een beperkt aantal vooraf
gedefinieerde budgetten. Het betreft de budgetten voor:– het budget voor de verzorging van mediaanbod door de NOS (door
interne voorzieningen, in opdracht geproduceerd aanbod of aankoop in het buitenland);– het totaalbudget voor de verzorging van media-aanbod door licentiehouders;
dit is het gegarandeerde totaalbudget dat op basis van ledenaantallen verdeeld
wordt over de licentiehouders;– het totaalbudget voor de verzorging van media-aanbod door kerkgenootschappen
en genootschappen op geestelijke grondslag;– het budget voor het instandhouden en exploiteren van het Muziekcentrum
voor de omroep;– het budget voor de NOS voor de uitvoering van alle andere taken
dan het verzorgen van media-aanbod die bij of krachtens de wet aan de NOS
zijn opgedragen.Het programmaversterkingsbudget is logischerwijs verdwenen. De raad van
bestuur is verantwoordelijk voor de uitvoering van de publieke mediaopdracht
en daarmee voor de wijze waarop het media-aanbod voldoet aan de daaraan gestelde
eisen van pluriformiteit, variëteit en relevant bereik onder specifieke
doelgroepen op de diverse aanbodkanalen. Uit hoofde van die verantwoordelijkheid
is het de taak van de raad van bestuur om te zorgen voor aanvullend
media-aanbod in alle functies met inzet van het NOS-budget voor de verzorging
van media-aanbod.De minister heeft een zelfstandige bevoegdheid om de budgetten voor de
landelijke publieke omroep vast te stellen. Bij de vaststelling van de budgetten
vormt de door de raad van bestuur ingediende begroting de basis. De minister
kan daar bijvoorbeeld om budgettaire redenen echter binnen de grenzen van
de wet van afwijken. In dat geval zal er gezorgd worden voor een aangepaste
begroting die aansluit op de budgettoekenning door de minister.Het tweede lid van artikel 2.99 bevat de totale budgetgarantie voor licentiehouders
en de bescherming van dat budget tegen dalende reclame-inkomsten. De budgetgarantie
bedraagt 21,5% van de budgetten voor verzorging van media-aanbod van
de NOS, licentehouders en kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag. De bescherming tegen dalende reclame-inkomsten bestaat er in dat
het niveau van het totaalbudget dat onder licentiehouders wordt verdeeld in
enig jaar niet onder het nominale bedrag komt dat voor de eerste keer met
toepassing van de nieuwe wet is vastgesteld. In het derde lid van artikel
2.99 is de indexering van de budgetten geregeld. Indexering geschiedt op basis
van de indexen die voor de rijksmediabijdrage in artikel 2.94 zijn geregeld
(de consumentenprijsindex van het CBS en de CPB-index voor de groei van het
aantal huishoudens). Anders dan bij de indexering van de rijksmediabijdrage,
is de indexering van de uit te keren budgetten geen automatisme. Deze is namelijk
afhankelijk van de vraag of en in welke mate de in de prestatieovereenkomst
afgesproken doelstellingen zijn gerealiseerd.Artikel 2.100 regelt de beschikbaarstelling van de budgetten. In de praktijk
loopt die terbeschikkingstelling via het Commissariaat voor de Media, de feitelijk
beheerder van de omroepmiddelen. Mede naar aanleiding van aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer, gedaan in het overleg in het kader van het onderzoek
naar rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT 5), is de uitvoerende rol
van het Commissariaat in de wet opgenomen (eerste lid). De bepalingen van
het tweede tot en met derde lid van artikel 2.100 zijn inhoudelijk niet gewijzigd
ten opzichte van bepalingen, opgenomen in de artikelen 101 tot en met 103
en 105 van de huidige Mediawet.Artikel 2.101Licentiehouders hebben voor de verzorging van media-aanbod in de functie
opinie en maatschappelijk debat recht op een deel van het daarvoor beschikbare
totaalbudget. Dit deel is afhankelijk van het aantal leden of donateurs van
de licentiehouder dat in het kader van de procedure voor de verlening van
de licentiehouders door het Commissariaat is vastgesteld. Voor de verdeling
wordt uitgegaan van een staffel, waarbij elke stap van 50 000 leden leidt
tot een hoger aandeel in het budget. Dit wordt als volgt vastgesteld: elke
stap van 50 000 leden leidt tot de toekenning van een punt en er wordt
naar boven afgerond. De toegekende punten leiden vervolgens via de toepassing
van een formule tot de vaststelling van het aandeel in het budget. Een licentiehouder
kan maximaal tien punten verwerven. Als gevolg van de maximering en afronding
vloeit er boven een aantal leden of donateurs van 450 001 geen voordeel
voort uit bijvoorbeeld het samengaan van licentiehouders. De reden daarvan
is dat waar het gaat om de verzorging van media-aanbod met de functie opinie
en maatschappelijk debat, het principe van externe pluriformiteit wordt gehandhaafd.
Licentiehouders staan voor pluriformiteit in het media-aanbod. Grote concentratie
zou het beginsel van externe pluriformiteit uithollen. Deze systematiek leidt
er ook toe dat splitsing wordt ontmoedigd. Het theoretisch maximum ligt bij
de voorgestelde ondergrens van 5% op twintig. De kans dat dit ooit
bereikt wordt, is uiterst klein. Er zullen vrijwel zeker licentiehouders
blijven met aanzienlijk meer leden/donateurs dan het minimum van 5%.Nieuwkomers die voor de eerste keer een licentie verkrijgen hebben recht
op een basisbedrag uit het totaalbudget, dat niet afhankelijk is van het aantal
leden van de nieuwe licentiehouder. Voor de berekening van het budgetaandeel
wordt aan nieuwe licentiehouders één punt toegekend (tweede
lid).De bepaling van het relatieve budgetaandeel geschiedt zoals aangegeven
op basis van het aantal leden zoals dat in het kader van de verlening van
de licenties is vastgesteld. Er vindt dus niet ieder jaar een ledentelling
plaatst. Dat is praktisch niet mogelijk: de ledentelling is een arbeidsintensieve
en tijdrovende zaak, die niet elk jaar herhaald kan worden. Bovendien zou
een jaarlijkse telling leiden tot een ongewenste druk op ledenwerving, die
ten koste gaat van inzet voor de verzorging van media-aanbod.Het kan zijn dat gedurende de periode waarvoor de licenties zijn verleend,
het aantal licentiehouders daalt, bijvoorbeeld als gevolg van fusie of door
intrekking van een licentie wanneer een licentiehouder zich herhaaldelijk
schuldig maakt aan overtreding van de Mediawet. In dat geval zal opnieuw voor
elke licentiehouder het relatieve aandeel in het budget opnieuw worden bepaald
aan de hand van het aantal leden zoals vastgesteld bij de licentieverlening
(derde lid).Artikel 2.102Het budget dat voor kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag beschikbaar is, wordt op basis van de huidige Mediawet verdeeld
aan de hand van door de raad van bestuur vast te stellen bedragen per uur
zendtijd voor televisie en radio; deze uurbedragen werden vervolgens op basis
van het gebruikte aantal uren zendtijd toegekend. In de praktijk zijn die
uurbedragen geen afspiegeling meer van de werkelijke kosten van het maken
van televisie- en radioprogramma’s; het zijn louter fictieve bedragen
geworden. Beter is daarom het budget over de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag te verdelen op basis van het aantal gebruikte zenduren
in relatie tot de totale beschikbare zenduren. Ieder kerkgenootschap of genootschap
op geestelijk grondslag heeft dus naar rato van zijn gebruikte zenduren recht
op een deel van het budget.Artikel 2.103Dit artikel regelt de ook in de huidige Mediawet opgenomen mogelijkheid
voor de raad van bestuur om een financiële sanctie op te leggen wanneer
een licentiehouder of een kerkgenootschap of genootschap op geestelijke grondslag
de door de raad van bestuur vastgestelde bindende regelingen niet naleeft.
De raad van bestuur kan maximaal 15% van het toe te kennen budget inhouden.
Eventueel ingehouden bedragen worden toegevoegd aan het budget voor de verzorging
van media-aanbod door de NOS. Op die manier komt het ingehouden geld ten goede
aan het media-aanbod van de landelijke publieke mediadienst.Artikel 2.105De financieringssystematiek van de huidige Mediawet bevatte in artikel
106a de mogelijkheid om naast de vaste budgetten ook voor specifieke doeleinden
gelden beschikbaar te stellen. Een voorbeeld daarvan is het budget voor de
ontwikkeling van nieuwe diensten dat op aanvraag van de publieke omroep gedurende
een aantal jaren beschikbaar is gesteld. Deze mogelijkheid om voor onder meer
innovatie en specifieke investeringen middelen ter beschikking te stellen
is gehandhaafd.Afdeling 2.4.3. De bekostiging van de WereldomroepArtikelen 2.107 tot en met 2.111.De bekostigings- en verantwoordingssystematiek voor de Wereldomroep sluit
aan op de systematiek die geldt voor de landelijke publieke mediadienst. De
Wereldomroep wordt eveneens bekostigd op basis van een jaarlijkse voortschrijdende
meerjarenbegroting, waarin de Wereldomroep beschrijft op welke wijze het volgende
kalenderjaar uitvoering wordt gegeven aan de taakopdracht en de daarvoor benodigde
financiële middelen. De begroting bevat tevens een terugblik over de
afgelopen periode. Door de begroting openbaar te maken, legt ook de Wereldomroep
publiekelijk verantwoording af over de wijze waarop hij zijn taak uitvoert
en publieke middelen inzet. In essentie zijn de regels ten aanzien van de
bekostiging van de Wereldomroep niet gewijzigd ten opzichte van de huidige
Mediawet. Nieuw ten aanzien van de Wereldomroep is de inzet van het instrument
van de prestatieovereenkomst. Net als bij de landelijke publieke omroepzal
de minister kunnen afzien van de indexering van het budget als de resultaatsdoelstellingen
die zijn afgesproken in de prestatieovereenkomst niet zijn gehaald en er geen
omstandigheden zijn die dat rechtvaardigen (artikel 2.109).Afdeling 2.4.4 De algemene mediareserveArtikelen 2.112 tot en met 2.115De huidige Mediawet bevat in artikel 170c de basis voor het aanhouden
van de algemene omroepreserve. In de crossmediale benadering van dit wetsvoorstel
ligt het voor de hand te spreken over de algemene mediareserve. De bestemming
van deze reserve is nu limitatief in de wet vastgelegd.Het betreft allereerst de opvang van financiële gevolgen van de ontwikkelingen
in de reclame-inkomsten van de STER. De budgetten voor de landelijke publieke
omroep en de Wereldomroep worden voor 1 december voorafgaand aan een
begrotingsjaar door de Minister vastgesteld. Wanneer gedurende het begrotingsjaar
de opbrengst van de STER tegenvalt, fungeert de algemene mediareserve als
buffer om de gevolgen op te vangen. Ook schommelingen in de STER-opbrengst
tussen begrotingsjaren kunnen in de algemene mediareserve beperkt worden opgevangen.
Een structurele daling van de STER-opbrengst moet echter door besparingen
of verwerving van andere inkomsten worden opgevangen.De algemene mediareserve heeft tevens de functie om bij te dragen aan
het opvangen van de kosten die ontstaan door overheidsmaatregelen zoals substantiële
bezuinigingen en omvangrijke reorganisaties.Ten slotte dient de algemene mediareserve ook voor de financiering van
de rekening-courant die het Commissariaat voor de Media in het kader van de
bekostiging van de instellingen aanhoudt.Het verlenen van bijdragen uit de algemene omroepreserve is beperkt tot
de instellingen die het media-aanbod verzorgen voor de landelijke publieke
mediadienst. Daaraan is toegevoegd de instelling die zorg draagt voor het
media-archief van de publieke omroep (i.c. het Nederlands Instituut voor Beeld
en Geluid), omdat deze instelling qua omvang en verwevenheid met het productie-
en beheersproces bij een reorganisatie voortvloeiend uit overheidsmaatregelen
een vergelijkbaar risico loopt.De renteopbrengsten uit het beheer van de algemene mediareserve worden
geraamd in de rijksbegroting. Deze middelen worden reeds vele jaren beschikbaar
gesteld voor mediadoeleinden in brede zin onder de titel budget subsidies
mediabeleid. Deze bestaande praktijk wordt nu wettelijk verankerd. In overeenstemming
met de in het wetsvoorstel gehanteerde systematiek is in artikel 2.112, vierde
lid, de beschikbaarheid van de rente op de omroepreserve opgenomen.
Artikel 2.114 bevat vervolgens de bestedingsgrondslag.Afdeling 2.4.5 De bekostiging van de regionale publieke
mediadienst Artikel 2.116Sinds 1 januari 2006 dragen de provinciale besturen de volledige
verantwoordelijkheid voor de bekostiging van het functioneren van ten minste één
regionale publieke omroepin elke provincie1.
Daartoe is in artikel 107 van de huidige Mediawet een zorgplicht voor de provinciale
besturen opgenomen. Dit artikel wordt inhoudelijk ongewijzigd gehandhaafd.
Uit oogpunt van eenheid in terminologie is daarbij het woord «financiering»
telkens vervangen door «bekostiging.Afdeling 2.4.6 De Financiële verantwoordingParagraaf 2.4.6.1 De rechtmatigheidscontrole en de
jaarrekeningenArtikelen 2.117 tot en met 2.119De rechtmatigheidscontrole op de besteding van de financiën van de
publieke mediadiensten is in handen van het Commissariaat. De bepalingen over
de rechtsmatigheidstoetsing zijn reeds onder de huidige Mediawet gestroomlijnd,
mede naar aanleiding van aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer in het kader
van opeenvolgende onderzoeken naar de bestedings- en controlesystematiek ten
aanzien van de omroepmiddelen heeft gedaan. De rechtmatigheidstoetsing door
het Commissariaat strekt zich uit over alle bestedingen. De controle richt
zich dus niet alleen op de besteding van ter beschikking gestelde middelen,
maar ook op de uitgaven die bekostigt worden met andere inkomsten. Dit volgt
logischerwijs uit de bepalingen van artikel 2.89, op grond waarvan alle inkomsten
worden benut voor de uitvoering van de publieke taak.Paragraaf 2.4.6.2 Reservevorming en terugvorderingArtikelen 2.120 en 2.121Deze bepalingen bevatten de (aangescherpte) voorwaarden waaronder de Stichting,
licentiehouders, kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke grondslag
en de Wereldomroep een overschot aan inkomsten in enig jaar mogen reserveren.
Daarbij is acht geslagen op beleidsregels en opmerkingen van de Europese Commissie.Reservevorming kan dienstig zijn om bijvoorbeeld budgettaire schommelingen
op te vangen, om dure en langer lopende producties te financieren of om ontwikkeling
van nieuwe technieken over meerdere jaren te bekostigen. Het moet daartoe
mogelijk zijn om een bepaald percentage van de jaarlijkse overheidscompensatie
door te schuiven ter dekking van begrote uitgaven voor een volgend jaar.Uitgangspunt blijft dat er alleen met instemming van de raad van bestuur
(waar het de Wereldomroep betreft het Commissariaat) reserves mogen worden
gevormd. De raad van bestuur kan daar per instelling of categorie instellingen
nadere voorwaarden aan verbinden, waaronder het vaststellen van een gedifferentieerd
maximum percentage. Het Commissariaat kan dat voor de Wereldomroep doen. Het
totaal van deze reserves mag in enig kalenderjaar niet meer bedragen dan 10%
van het totaal van de door de minister voor dat jaar ter beschikking gestelde
bedragen. Het optellen van reserves van verschillende jaren is niet toegestaan.
Artikel 2.120 biedt tevens duidelijkheid over de bestemming van gereserveerde
middelen: deze blijven bestemd voor het doel waarvoor zij oorspronkelijk
bestemd zijn. Dat voorkomt dat reserves voor andere doeleinden worden ingezet.Uit artikel 2.121 volgt dat een teveel aan reserves kan worden teruggevorderd
door het Commissariaat. Daarbij kunnen zich twee situaties voordoen. De reserve
kan het door de raad van bestuur vastgestelde percentage voor de instelling
overschrijden of het totaal van de reserves overschrijdt het percentage van
10%. In beide gevallen is er sprake van gebruik (en dit geval eigenlijk
niet gebruiken) van middelen in strijd met het bepaalde bij of krachtens de
wet. Teruggevorderde bedragen vloeien in de algemene mediareserve. De middelen
blijven daarmee binnen het gesloten systeem van de bekostiging. Door toevoeging
aan de algemene mediareserve blijven de middelen beschikbaar voor de landelijke
publieke mediadienst.Paragraaf 2.4.6.3 Het media-archiefArtikelen 2.122 tot en met 2.125De bepalingen die betrekking hebben op de instelling die het media-archief
instandhoudt en exploiteert – het daartoe aangewezen Nederlands Instituut
voor Beeld en Geluid –, opgenomen in artikel 170a van de huidige Mediawet,
zijn aangevuld met een bepaling over het indienen van een begroting. De bepaling
dat deze instelling eens in de vier jaar, afgestemd op de cultuurnota, een
meerjarenplan indient, is gehandhaafd omdat deze instelling ook een belangrijke
rol speelt in het audiovisuele segment van de erfgoedsector. Voor de leesbaarheid
zijn de regels inzake het media-archief opgenomen in meerdere artikelen.Paragraaf 2.4.6.4 Overige bepalingenArtikelen 2.126 en 2.127Voor een goede beleidsvoering, geïntegreerde begroting en adequate
financiële verslaglegging en het toezicht is het van groot belang dat
de daarvoor noodzakelijke gegevens van licentiehouders, de NOS, de STER en
kerkgenootschappen een genootschappen op geestelijke grondslag op vergelijkbare
wijze beschikbaar komen. Ten aanzien van de financiële rekening en verantwoording
worden in het Handboek Financiële Verantwoording – een ministeriële
regeling – voorschriften vastgesteld over de inhoud en inrichting van
de financiële verantwoording en daarbij behorende verklaringen. Dit biedt
echter in de praktijk niet altijd voldoende garantie dat voor de raad van
bestuur en het Commissariaat de voor de uitvoering van hun taken benodigde
gegevens op eenduidige wijze beschikbaar komen. Hoewel daar met de recente
vernieuwing van het genoemde Handboek verbetering in is gekomen, zorgde bijvoorbeeld
de kwestie van de toerekening van kosten aan diverse activiteiten van de omroepinstellingen
in de praktijk voor de nodige problemen. Met name in het kader van het toezicht
op het maatschappelijk en economische ondernemen is het belang van eenduidige
en vergelijkbare beschikbaarheid en verstrekking van gegevens groot. Het gaat
te ver om de omroepinstellingen verplicht voor te schrijven dat zij de gehele
administratie op dezelfde wijze inrichten. Wel kan aan de instellingen de
zorgplicht opgelegd worden om er in elk geval voor de zorgen dat de administraties
zo zijn ingericht dat daaruit te allen tijde de door de raad van bestuur en
het Commissariaat gewenste informatie kan worden geleverd. De raad van bestuur
heeft tot taak de doelmatige inzet van middelen te bevorderen. In het verlengde
daarvan bevordert de raad van bestuur eenduidigheid in financiële boekhouding.
Indien nodig kan de raad van bestuur daartoe bindende regelingen vaststellen.Titel 2.5 EvaluatieArtikelen 2.128 tot en met 2.130De vijfjaarlijkse evaluatie van het functioneren door een visitatiecommissie
is als het ware het sluitstuk van de vijfjarige verantwoordingscyclus, maar
vormt tevens de opmaat voor de volgende periode van vijf jaar. De visitatiecommissie
zal het functioneren van de landelijke publieke omroepals geheel en van de
afzonderlijke instellingen over de afgelopen jaren evalueren en daar een oordeel
over geven. De commissie zal aan zijn bevindingen tevens aanbevelingen verbinden
voor de toekomst, op basis waarvan het beleid en de werkwijze voor de komende
jaren kan worden bepaald. Dat een visitatie op die manier een goede bijdrage
kan leveren aan de optimalisering van het functioneren en de prestaties van
de landelijke publieke omroep is bewezen in 2004. Toen rapporteerde een visitatiecommissie
onder leiding van Rinnooy Kan over het functioneren van de landelijke publieke
omroep en de daarin deelnemende omroeporganisaties. De bevindingen van de
commissie hebben niet alleen invloed gehad op aanpassingen in de werkwijze
binnen de landelijke publieke omroep zelf, maar hebben tevens direct geleid
tot belangrijke wettelijke maatregelen die betere voorwaarden creëerden
voor centralere sturing en eenduidige en effectieve besluitvorming binnen
de landelijke publieke omroep1. De regels ten
aanzien van de evaluatie zijn inhoudelijk niet gewijzigd. Wel is de Wereldomroep
nadrukkelijk in de evaluatie ingevoegd. Om die reden zal de visitatiecommissie
worden ingesteld en samengesteld onder gezamenlijke verantwoordelijkheid van
de NOS en de Wereldomroep.Hoofdstuk 3. Commerciële omroepdienstenDit hoofdstuk bevat alle bepalingen die de commerciële omroepdiensten
betreffen. De inhoud van de regels met betrekking tot de commerciële
omroep zijn, behoudens twee onderwerpen, inhoudelijk niet gewijzigd. Wel zijn
de artikelen terminologisch aangepast aan de nieuwe definities van programma,
programma-aanbod en commerciële omroepdienst, en zijn de artikelen opnieuw
gerangschikt rond de diverse onderwerpen. De opzet en indeling van het hoofdstuk
is daarbij gestructureerd op een wijze die vergelijkbaar is met de wijze waarop
in hoofdstuk 2 de desbetreffende onderwerpen zijn geregeld ten aanzien van
de publieke mediadiensten. In de artikelen 3.1 en 3.2 is, net als in de huidige
Mediawet, geregeld dat het verzorgen van een commerciële omroepdienst
slechts is toegestaan, indien daarvoor toestemming van het Commissariaat voor
de Media is verkregen. Onder de omroepdienst worden radio- en televisieomroep
begrepen. Het betreft dan het verzorgen van radio- en televisieprogramma’s
die gericht zijn op het algemeen publiek of een deel daarvan (algemene omroep)
of die gecodeerd worden uitgezonden naar een deel van het algemene publiek,
bestaande uit degenen die met de verzorger van de programma’s een tot
de ontvangst van de programma’s strekkende overeenkomst hebben gesloten
(bijzondere omroep). Als een commerciële omroepinstelling andere mediadiensten
wil verzorgen valt dat niet onder de reikwijdte van deze wet en is daarvoor
dus geen toestemming op grond van de Mediawet benodigd. Bij de regeling van
commerciële omroep wil de regering immers niet vooruitlopen op de discussie
over de herziening van de Europese Televisierichtlijn.De regels voor commerciële omroepdiensten zijn op de volgende twee
onderdelen te verbeterd.Artikel 3.12In artikel 3.12 worden de regels over de onderbreking van films door reclame
aangepast. Volgens de tot nu toe geldende regels (artikel 71h, vierde en vijfde
lid, van de huidige Mediawet) mogen films alleen onderbroken worden als zij
ten minste 45 minuten duren. Indien dat het geval is dan mag er eenmaal per
volledig tijdvak van 45 minuten worden onderbroken. Als een film ten minste
20 minuten langer duurt dan 2 of meer volledige tijdvakken van 45 minuten,
mag hij nog een keer door reclame worden onderbroken. Bij de toepassing van
deze, uit de Europese richtlijn voortvloeiende regeling, is in de Nederlandse
praktijk uitgegaan van het zogenaamde nettobeginsel: voor de bepaling van
de lengte van de duur van de film wordt de tijd besteed aan de ingevoegde
reclame niet meegeteld. Lidstaten kunnen ook kiezen voor het zogenaamde brutobeginsel,
waarbij reclame wel wordt meegeteld voor de bepaling van de duur van de film.
De tekst van de richtlijn laat ruimte voor zowel de nettoals de brutobenadering.
In een uitspraak van het Europese Hof van 28 oktober 19991 is uitgemaakt dat nu de richtlijn geen expliciet uitsluitsel geeft,
beide benaderingen mogelijk zijn. De toepassing van het nettobeginsel leidt
er toe dat er voor de onder de rechtsmacht van Nederland vallende commerciële
omroepen een negatief verschil ontstaat in het aantal mogelijke reclameonderbrekingen.
Dat leidt weer tot aanzienlijke verschillen in reclameopbrengsten ten nadele
van de onder de Nederlandse rechtsmacht vallende commerciële omroepen.
De regeling voor de onderbreking van films door reclame is als volgt aangepast.
In artikel 3.12 is conform de bewoordingen van de Europese richtlijn aangesloten
bij de geprogrammeerde duur van een film. De geprogrammeerde duur kan dan
opgevat worden inclusief reclame (de brutobenadering).Artikel 3.26Dit artikel bevat het zogenaamde voorkeursrecht van de publieke omroep,
zoals dat in de huidige mediawet is opgenomen in artikel 71t. Het voorkeursrecht
strekt er toe te waarborgen dat de NOS zijn wettelijke opdracht ten aanzien
van het verzorgen van programma’s die zich bij uitstek lenen voor gezamenlijke
verzorging kan uitvoeren. Het gaat daarbij onder meer om de dagelijkse nieuwsvoorziening
en de actuele sportverslaggeving (artikel 16 van het huidige Mediabesluit).
Het op exclusieve basis verwerven van uitzendrechten door commerciële
omroepinstellingen kan de uitvoering van de taak van de NOS frustreren. Commerciële
omroepinstellingen die de rechten op televisie-uitzendingen van dergelijke
programma’s verwerven moeten de NOS in staat stellen om aan zijn wettelijke
taak te kunnen voldoen. In de praktijk speelt dat vooral bij sportevenementen.
De bepaling inzake het voorkeursrecht wordt technisch aangepast en toegesneden
op de wettelijke taakopdracht aan de NOS terzake van de nieuwsvoorziening,
waaronder de actuele sportverslaggeving.Artikel 3.30In artikel 3.30 is een grondslag opgenomen om bepaalde diensten die worden
uitgezonden, geheel of gedeeltelijk uit te zonderen van de toepassing van
hoofdstuk 3. In artikel 71q van de huidige Mediawet is geregeld dat bepaalde
voorschriften niet gelden voor programma’s die niet direct of indirect
buiten Nederland ontvangen kunnen worden en die hoofdzakelijk bestaan uit
stilstaande beelden of uit informatie met betrekking tot de door middel van
een omroepzender of omroepnetwerk aangeboden programma’s en diensten.
Dergelijke uitzonderingen, waarbij ook gedacht moet aan elektronische programmagidsen
en file- en scheepvaartinformatie, zullen opgenomen worden in een ministeriële
regeling. Het dient namelijk geen redelijk doel dergelijke diensten
onder het toestemmingsvereiste voor commerciële omroep te brengen en
daarop inhoudelijke voorschriften van toepassing te laten zijn.Hoofdstuk 4. Bescherming jeugdigenIn dit hoofdstuk staan de uit de Europese richtlijn Televisie zonder Grenzen
voortvloeiende regels omtrent de bescherming van jeugdigen tegen voor hen
schadelijk programma-aanbod. Zoals in het begin van het artikelsgewijze deel
van deze memorie van toelichting is aangegeven, is er voor gekozen deze bepalingen
in een afzonderlijk hoofdstuk op te nemen omdat de regels gelijkelijk van
toepassing zijn op zowel alle publieke mediadiensten als de commerciële
omroepdiensten. De regels zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van
de in de huidige Mediawet opgenomen regels. Artikel 4.1 bevat het in artikel
52d van de huidige Mediawet opgenomen verbod op uitzending van programma’s
die ernstige schade kunnen toebrengen aan jeugdigen (eerste lid) en de verplichte
aansluiting bij een erkende zelfreguleringsorganisatie – thans het NICAM
(tweede lid). Daaraan is voor de landelijke publieke omroepin het derde lid
van artikel 4.1. een aanvullende bepaling opgenomen met betrekking tot de
aansluitplicht bij het NICAM. In het programma-aanbod van de landelijke publieke
omroepmogen alleen mogelijk schadelijke programma’s worden opgenomen
als zowel de NOS als de voor de inhoud van het programma verantwoordelijke
instelling (licentiehouder, kerkgenootschap of genootschap op geestelijke
grondslag) is aangesloten, of wanneer de NOS uitdrukkelijk namens de instelling
is aangesloten. Het eerste vloeit voort uit de nieuwe situatie, waarbij de
instellingen die programma’s voor de landelijke publieke omroepverzorgen
niet meer over eigen zendtijd beschikken en de NOS verantwoordelijkheid draagt
voor de plaatsing van programma’s op de programmakanalen. Het tweede
sluit aan bij de praktijk, waarbij de NOS namens de landelijke omroepinstellingen
bij het NICAM is aangesloten.De artikelen 4.2 tot en met 4.4 bevatten de regels omtrent de zelfreguleringsorganisatie,
zoals die in de huidige Mediawet zijn opgenomen in artikel 53. Ter bevordering
van de leesbaarheid zijn de regels verdeeld over meerdere artikelen. Inhoudelijk
zijn de bepalingen niet gewijzigd.Hoofdstuk 5. Evenementen van aanzienlijk belang voor de
samenlevingDit hoofdstuk bevat de regels over het uitzenden van evenementen op open
netten. Deze regels zijn inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van de bepalingen
van de artikelen 72 en 73 van de huidige Mediawet.Hoofdstuk 6. Bijzondere bepalingen inzake programma-aanbod
van politieke partijen en overheid, beperkte omroepdiensten en het gebruik
van omroepzenders en omroepnetwerken en frequentieruimteIn dit hoofdstuk zijn de regels met betrekking tot diverse onderwerpen
ondergebracht die verspreid in de huidige Mediawet zijn geregeld. Het betreft
regels met betrekking tot de aanwijzing van uren zendtijd voor politieke partijen
en de overheid, regels met betrekking tot het gebruik van omroepzenders en
omroepnetwerken, waaronder de regels over de must-carryverplichtingen en programmaraden, regels omtrent de verlening van
toestemming voor uitzendingen met een beperkt bereik en beperkte duur (de
zogenaamde evenementenzenders), het gebruik van FM-frequentieruimte door commerciële
omroepinstellingen en omroep in buitengewone omstandigheden.Titel 6.1 Politieke partijen en de overheid.Afdeling 6.1.1 Politieke partijenArtikelen 6.1 en 6.2Deze titel bevat de bepalingen over het aanwijzen van een hoeveelheid
uren zendtijd op de algemene programmakanalen van de landelijke publieke omroep
ten behoeve van programma’s van politieke partijen en ten behoeve van
overheidsvoorlichting. De regels in de huidige Mediawet over politieke partijen
en de overheid zijn onderdeel van het stelsel van regels over de toewijzing
van zendtijd aan instellingen voor landelijke omroep. Politieke partijen en
overheid werden dan ook aangemerkt als instellingen die zendtijd verkregen
voor landelijke publieke omroep en zij vormden zodoende onderdeel van de landelijke
publieke omroep waarop in beginsel alle regels van toepassing waren die ook
golden voor omroepverenigingen, NPS en NOS. De regering is echter van mening
dat politieke partijen en de overheid geen onderdeel uitmaken van de publieke
mediadiensten. Zij vervullen immers geen specifieke functie in het kader van
de uitvoering van de publieke mediaopdracht, zoals kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag dat wel hebben. Politieke partijen en overheid krijgen
slechts de gelegenheid om specifieke mededelingen te doen. Om die reden heeft
de regering er voor gekozen de regeling over het aanwijzen van uren voor politieke
partijen en de overheid afzonderlijk van de regels over de publieke omroep
te regelen in hoofdstuk 6. De artikelen 6.1 en 6.2 zijn inhoudelijk niet gewijzigd
ten opzichte van de regels in de huidige Mediawet. De bepalingen zijn terminologisch
aangepast. Zo wordt niet meer gesproken over het toewijzen van zendtijd, maar
over het vaststellen van een aantal uren voor gebruik door politieke partijen.Afdeling 6.1.2 De OverheidArtikel 6.3In artikel 39h van de huidige Mediawet is bepaald dat bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur, regels worden gesteld over het toewijzen van
zendtijd aan de overheid ten behoeve van overheidsvoorlichting. Genoemd artikel
bepaalde in het tweede lid dat de zendtijd werd toegewezen aan de ministers
voor het gebruik door overheidsinstellingen of personen die oor hen werden
aangewezen. In artikel 10 van het Mediabesluit was bepaald dat zendtijd wordt
toegewezen op aanvraag van en aan de minister van Algemene Zaken voor gebruik
door overheidsinstellingen of personen die daartoe door deze minister zijn
aangewezen. Deze regeling wordt in artikel 6.3 vereenvoudigd door de bepalingen
van artikel 39h huidige Mediawet en artikel 10 van het huidige Mediabesluit
samen te voegen. De minister van Algemene Zaken is belast met de algemene
coördinatie van de overheidsvoorlichting. Uit dien hoofde draagt hij
zorg voor de aanvraag van uren voor de overheidsvoorlichting. Op basis van
een voorstel van de Voorlichtingsraad beslist deze minister jaarlijks over
de verdeling van de toegekende uren over de verschillende ministers. De ministers
zijn politiek verantwoordelijk voor wat er in de hen toegewezen uren wordt
uitgezonden. Het is gebruikelijk dat de minister van Algemene Zaken na afloop
van een kalenderjaar zorgdraagt voor toezending aan de Tweede Kamer van de
gebundelde informatie over de resultaten van campagnes (inclusief het bereik),
die onder de gemeenschappelijke naam Postbus 51 zijn uitgevoerd. Net als op
grond van huidige Mediawet kunnen nadere regels over wijze en tijdstip van indienen van aanvragen en het nemen van een beslissing daarover door
het Commissariaat voor de Media bij lagere regelgeving worden vastgesteld.In de huidige Mediawet was aan de toewijzing van zendtijd een budget gekoppeld.
In de Concessiewet is de band tussen zendtijd en budget al voor de politieke
partijen doorgesneden en zijn er middelen overgeheveld naar het budget op
grond van de Wet subsidiëring politieke partijen. Toen is reeds opgemerkt
dat de politieke partijen geen deel hebben aan de publieke opdracht. Daarom
hebben zij ook geen vertegenwoordiger in enig orgaan van de publieke omroep.
Tevens is toen aangegeven dat het niet wenselijk is dat politieke partijen
voor het inkopen van zendtijd geheel afhankelijk zouden worden van de STER.
Dit wetsvoorstel trekt deze lijn door naar de voorlichting van de rijksoverheid.
Er zal geen bekostiging uit de omroepbegroting meer plaatsvinden. De gelden
die voor de bekostiging van de zendtijd binnen de omroepmiddelen beschikbaar
waren – in 2006 is dat € 1,25 miljoen – worden beschikbaar
gesteld aan de Minister van Algemen Zaken in diens coördinerende en ondersteunende
rol op het terrein van de overheidscommunicatie.Titel 6.2 Toestemmingen voor omroepdiensten voor bijzondere
doelenArtikel 6.6Op grond van de huidige Mediawet – artikel 82c, tweede lid –
kon het Commissariaat voor de Media toestemming geven voor het uitzenden van
programma’s met een beperkt bereik of van beperkte duur. Het gaat hier
om de zogenaamde evenementenzenders, waarbij toestemming kan worden verleend
om voor de duur van een evenement of gebeurtenis uitzendingen te verzorgen
voor beperkte duur of met een beperkt bereik. De mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur regels te stellen over de begrippen «beperkt bereik»
en «beperkte duur» is geschrapt. In de praktijk is de behoefte
aan nadere regels niet gebleken – er is nooit gebruik gemaakt van de
mogelijkheid regels te stellen – en het Commissariaat kan in de praktijk
bij het verlenen van toestemming voldoende invulling geven aan deze begrippen.Titel 6.3 Het gebruik van omroepzenders, omroepnetwerken
en frequentieruimteIn deze titel zijn de bepalingen opgenomen die zich richten tot de aanbieders
van omroepzenders en omroepnetwerken. Deze regels zijn in de huidige Mediawet
opgenomen in de artikelen 82h (omroepzenders) en 82h tot en met 82o (omroepnetwerken, must-carry verplichtingen en programmaraden).Afdeling 6.4.1 Het gebruik van omroepzendersArtikel 6.7De regels ten aanzien van het gebruik van omroepzenders zijn inhoudelijk
niet gewijzigd ten opzichte van de regels die in de huidige Mediawet zijn
opgenomen in artikel 82a. Wel is zijn de bepalingen redactioneel en technisch
gewijzigd. Zo is de huidige bepaling van artikel 82a, eerste lid, onderdeel
b, waarin is bepaald dat het een aanbieder van een omroepzender is toegestaan
programma’s van hemzelf uit te zenden indien hij zendtijd of een toestemming
voor commerciële omroep heeft verkregen, vervallen. Deze bepaling is,
gelet op de systematiek van de wet overbodig. Immers, zonder publieke taakopdracht
of zonder toestemming voor commerciële omroep is ook de aanbieder van
een omroepzender niet gerechtigd een omroepdienst te verzorgen.
Deze situatie wordt al gedekt door het tweede lid, onderdeel a, van artikel
6.7.Afdeling 6.4.2. Het gebruik van omroepnetwerken, must-carry
verplichtingen en programmaradenParagraaf 6.4.2.1 Het gebruik van omroepnetwerkenArtikel 6.8De regels ten aanzien van het gebruik van omroepnetwerken zijn niet gewijzigd
ten opzichte van de regels die in de huidige Mediawet zijn opgenomen in artikel
82h. Voor de in artikel 6.8 aangebrachte terminologische en technische wijzigingen
zij verwezen naar de toelichting bij artikel 6.7.Paragraaf 6.4.2.2 Must-carry verplichtingenArtikelen 6.9 en 6.10De in paragraaf 6.4.2.2, artikelen 6.9 en 6.10 opgenomen bepalingen
over de must-carryverplichtingen voor aanbieders
van omroepnetwerken zijn aangepast aan de nieuwe systematiek waarbij de landelijke
publieke omroep in zijn vijfjaarlijkse beleidsplan aangeeft welke kanalen
hij verplicht op de kabel doorgegeven wil zien, met goedkeuring van de minister.
Dat betekent dat de koppeling van de doorgifteplicht aan de drie algemene
landelijke televisiezenders en de vijf landelijke radiozenders van de landelijke
publieke omroep, genoemd in artikel 40, eerste en derde lid van de huidige
Mediawet, vervalt. In de artikelen 6.9 en 6.10 wordt alleen nog de omvang
van demust-carry is vastgelegd. Redactioneel is
artikel 6.9 zodanig aangepast, dat in het eerste lid de totale omvang van
de must-carry is vastgesteld. Deze omvang, minimaal
15 televisie- en 25 radiouitzendnetten voor algemene omroep wijzigt niet.
In het tweede lid is vervolgens aangegeven programma-aanbod in elk geval moeten
worden doorgegeven. Dat betreft in de eerste plaats programma-aanbod op drie
televisie- en vijf radiouitzendnetten van de landelijke publieke mediadienst.
Welke dat zijn vloeit in de nieuwe situatie voort uit het goedgekeurde beleidsplan
van de landelijke publieke mediadienst. Voorts is de verplichting gehandhaafd
om in elk geval het programma-aanbod van één televisie- en radiouitzendnet
van de regionale omroep, één radiouitzendnet van de lokale omroep
en twee televisieprogrammanetten van de VRT door te geven. Het derde lid van
artikel 6.9 handhaaft voorts de doorgifteplicht voor de zogenaamde toegangsomroepen.Paragraaf 6.4.2.3 ProgrammaradenArtikelen 6.11 tot en met 6.15Deze paragraaf bevat de artikelen over de programmaraden die de aanbieders
van omroepnetwerken adviseren over de samenstelling van de via de kabel aangeboden
programmapakketten. Deze regeling is inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte
van de regeling van de artikelen 82k tot en met 82o van de huidige Mediawet.
De ontwikkelingen staan echter niet stil. Het ligt in de rede dat de invloed
van de consumenten blijft aansluiten op de groei en veranderingen van het
aanbod van de aanbieders van omroepnetwerken. Momenteel wordt dan ook onderzocht
hoe de effectiviteit van de consumenteninvloed zich verder zal moeten ontwikkelen.
Dit kan leiden tot aanpassing van de artikelen over programmaraden.Titel 6.4. Het gebruik van frequentieruimteArtikelen 6.16 tot en met 6.18De artikelen 6.16 en 6.17 regelen de mogelijkheden om voorwaarden te stellen
aan het gebruik van FM-frequentieruimte door commerciële omroepinstellingen.
Artikel 6.16 betreft het aanwijzen van FM-frequentieruimte voor specifieke
categorieën radioprogrammering. Artikel 6.17 heeft betrekking op het
limiteren van de hoeveelheid FM-frequentieruimte die door eenzelfde commerciële
omroepinstelling wordt gebruikt voor radioprogramma’s van die instelling.
Het betreft inhoudelijk ongewijzigd handhaven van de regels die zijn opgenomen
in de artikelen 82e en 82f van de huidige Mediawet. Op grond van laatstgenoemde
artikelen is bij gelegenheid van de uitgifte van vergunningen voor het gebruik
van frequentieruimte voor commerciële omroep in 2003 de Regeling aanwijzing
en gebruik frequentieruimte commerciële radio-omroep 20031 tot stand gekomen. Deze ministeriële regeling strekt ertoe mede
invulling te geven aan het waarborgen van het belang van pluriformiteit in
het programma-aanbod en verscheidenheid van programma-aanbieders. De in 2003
verleende vergunningen hebben een geldigheidsduur van acht jaar. De genoemde
ministeriële regeling zal zijn werking gedurende die periode behouden
en na inwerkingtreding van de nieuwe wet gebaseerd zijn op de artikelen 6.16
en 6.17.Titel 6.5 Buitengewone omstandighedenArtikel 6.19De artikelen 173 en 174 van de huidige Mediawet bevatten bepalingen over
omroep in buitengewone omstandigheden. Artikel 173 bevatte een grondslag om
bij algemene maatregel van bestuur regels te stellen over het ter beschikking
stellen van zendtijd, studio’s, omroepnetwerken en andere faciliteiten
aan daartoe aangewezen autoriteiten in geval van buitengewone omstandigheden.
Deze regels zijn vastgesteld bij besluit van 23 juni 1988 (Stb. 341).
Artikel 6.19, eerste lid, handhaaft de grondslag voor dergelijke regels.In artikel 6.19, tweede en derde lid, worden de bepalingen van artikel
174 van de huidige Mediawet ongewijzigd gehandhaafd.Hoofdstuk 7. Toezicht en bestuursrechtelijke handhaving.In dit hoofdstuk zijn alle bepalingen over het toezicht door Commissariaat
voor de Media. In de huidige Mediawet zijn de desbetreffende regels verspreid
over meerdere hoofdstukken. De in titel 7.1 opgenomen bepalingen over het
Commissariaat (artikelen 7.1 tot en met 7.9) zijn inhoudelijk niet gewijzigd
ten opzichte van hoofdstuk II van de huidige Mediawet. Een aanvulling is opgenomen
in artikel 7.2, vierde lid, waar aan de gronden voor schorsing en ontslag
is toegevoegd: disfunctioneren. De vraag is immers of ongeschiktheid in geval
van disfunctioneren altijd een juiste grondslag kan zijn. Ook in het geval
een lid van het bestuur op zich geschikt is voor de functie, kunnen er situaties
zijn waarin een lid aantoonbaar disfunctioneert. Ook in dat geval moet het
mogelijk zijn het betrokken lid te schorsen te ontslaan. Voorts is in artikel
7.5, derde lid, de periode voor vernietiging of schorsing van besluiten van
het Commissariaat, verruimd naar acht weken. Op grond van recente praktijk
is gebleken dat de huidige termijn erg kort is voor een afgewogen oordeel
over de wenselijkheid van vernietiging of schorsing.De in titel 7.2 (artikelen 7.10 tot en met 7.13) opgenomen bepalingen
over het toezicht en de bestuursrechtelijke handhaving terzake van de naleving
van de wettelijke bepalingen zijn inhoudelijk nagenoeg ongewijzigd gebleven
ten opzichte van de in hoofdstuk X van de huidige Mediawet opgenomen bepalingen.
Toegevoegd is in artikel 7.11 de mogelijkheid van het opleggen van een last
onder dwangsom. Het Commissariaat heeft aangegeven dat het in bepaalde gevallen
gewenst is te beschikken over deze bevoegdheid. Het gaat dan om de gevallen
waarin publieke media-instellingen nevenactiviteiten verrichten in strijd
met de daarvoor geldende regels en voor de gevallen waarin aanbieders van
omroepnetwerken illegale programma’s doorgeven, demust-carryverplichtingen niet naleven of zonder zwaarwichtige redenen
afwijken van een advies van de programmaraad. Het opleggen van een last onder
dwangsom is nadrukkelijk niet van toepassing als het gaat om de inhoud van
het media-aanbod. Het Commissariaat houdt geen voorafgaand toezicht op de
inhoud van media-aanbod. Overtredingen terzake van de inhoud van media-aanbod
worden pas achteraf geconstateerd. Met dit principiële uitgangspunt is
het opleggen van een last onder dwangsom, waarmee in feite vooraf toezicht
op de inhoud van media-aanbod wordt uitgeoefend, niet te verenigen.Ten aanzien van het opleggen van boetes bevat de huidige Mediawet nog
drie boetecategorieën. Deze systematiek wordt vereenvoudigd. Er komt één
maximale boete, waarbij de hoogte van de feitelijke boete wordt afgestemd
op de ernst van de overtreding en de mate waarin deze aan de overtreder kan
worden verweten. Daarmee wordt aangesloten bij de uitgangspunten van de Vierde
tranche Algemene wet bestuursrecht1. Het Commissariaat
kan op die basis een zorgvuldig boetebeleid vaststellen.De regering gaat, gezien de stand van behandeling van het wetsvoorstel
Vierde tranche Algemene wet bestuursrecht, uit van de verwachting dat dit
wetsvoorstel het Staatsblad zal hebben bereikt en in werking zal zijn getreden
vóór 1 september 2008. Om die reden heeft de regering afgezien
van het opnemen van een grote hoeveelheid bepalingen over de procedure voor
het opleggen van de bestuurlijke boetes en lasten onder dwangsom door het
Commissariaat.Hoofdstuk 8. De persDit hoofdstuk heeft betrekking op de subsidieverstrekking ten behoeve
van persorganen, zoals geregeld bij en krachtens de artikelen 123–133
van de huidige Mediawet. Zoals in het algemene gedeelte van deze toelichting
is opgemerkt, zijn diverse bepalingen gemoderniseerd: zo is bijvoorbeeld het
begrip «financiële steun» vervangen door de term «subsidie».
Tevens zijn de diverse subsidiemogelijkheden die tot dusverre deels in de
Mediawet en deels in het Mediabesluit waren opgenomen in dit hoofdstuk samengebracht.De in titel 8.1 (artikelen 8.1 tot en met 8.9) opgenomen bepalingen hebben
betrekking op taak, samenstelling en werkwijze van het Stimuleringsfonds voor
de pers en zijn in de kern inhoudelijk niet gewijzigd ten opzichte van hoofdstuk
9 van de huidige Mediawet (artikelen 123 tot en met 128). Wel zijn enkele
aanvullingen opgenomen, om de regels ten aanzien van het Stimuleringsfonds
voor de pers in overeenstemming te brengen met de heersende inzichten omtrent
de regulering van publiekrechtelijk vormgegeven zelfstandige bestuursorganen.
Deze aanvullingen strekken tot verduidelijking ten aanzien van de relatie
tussen de minister en het Stimuleringsfonds voor de pers en de verslaglegging
en evaluatie. Deze aanvullingen zijn in lijn met de Aanwijzingen voor de regelgeving
die betrekking hebben op de instelling en vormgeving van zelfstandige bestuursorganen.Een aanvulling is opgenomen in artikel 8.2, derde lid, waar aan de gronden
voor het niet-benoembaar zijn als lid van het Stimuleringsfonds voor de pers
zijn toegevoegd: een lidmaatschap van een der beide Kamers der Staten-Generaal,
een provinciaal bestuur of een gemeentebestuur en/of het hebben van financiële
of andere belangen bij bedrijven of instellingen en het vervullen
van nevenfuncties waardoor een goede vervulling van de functie of de handhaving
van de onafhankelijkheid van het betrokken lid of van het vertrouwen daarin
in het geding kan zijn. Daarmee is de onafhankelijkheid van bestuursleden
van het Stimuleringsfonds voor de pers op dezelfde wijze als bij het Commissariaat
voor de Media goed gewaarborgd. Onafhankelijke en deskundige besluitvorming
is immers de ratio achter de instelling van het Stimuleringsfonds voor de
pers. In artikel 8.2, vierde lid, is als grond voor schorsing en ontslag toegevoegd:
disfunctioneren. De vraag is immers of ongeschiktheid in geval van disfunctioneren
altijd een juiste grondslag kan zijn. Ook in het geval een lid van het bestuur
op zich geschikt is voor de functie, kunnen er situaties zijn waarin een lid
aantoonbaar disfunctioneert. Ook in dat geval moet het mogelijk zijn het betrokken
lid te schorsen te ontslaan.In artikel 8.4, tweede lid, is bepaald dat het Stimuleringsfonds voor
de pers jaarlijks vóór 1 november een begroting vaststelt
voor het volgende kalenderjaar; in het derde lid is bepaald dat het Stimuleringsfonds
voor de pers jaarlijks vóór 1 juni een financieel verslag
uitbrengt.In artikel 8.6, derde lid, is de periode waarbinnen vernietiging en schorsing
van besluiten van het Stimuleringsfonds voor de pers kan plaatsvinden verruimd
naar acht weken. De huidige periode is erg kort om tot een afgewogen oordeel
te komen over de wenselijkheid van een schorsing of vernietiging.In artikel 8.7 is opgenomen dat het Stimuleringsfonds voor de pers desgevraagd
alle inlichtingen met betrekking tot zijn werkzaamheden verstrekt aan Onze
Minister. In artikel 8.8 is een voorziening getroffen voor het geval dat het
Stimuleringsfonds voor de pers naar het oordeel van Onze Minister zijn taken
niet of niet naar behoren uitvoert.In artikel 8.9 is opgenomen dat het Stimuleringsfonds voor de pers jaarlijks
vóór 1 juni een verslag opstelt van zijn werkzaamheden,
het gevoerde beleid in het algemeen en de doelmatigheid en doeltreffendheid
van zijn werkzaamheden in het bijzonder over het afgelopen kalenderjaar. Hierbij
is bepaald dat Onze Minister telkens na vier jaar aan de Staten-Generaal een
verslag zendt over de doeltreffendheid en doelmatigheid van het functioneren
van het Stimuleringsfonds voor de pers.De in titel 8.2 en 8.3 (artikelen 8.10 tot en met 8.15) opgenomen bepalingen
hebben betrekking op de subsidieverstrekking ten behoeve van persorganen en
de overige vormen van subsidieverlening waarover het Stimuleringsfonds voor
de pers beschikt. Deze subsidiemogelijkheden hebben geen inhoudelijke wijziging
ondergaan ten opzichte van de huidige Mediawet en het Mediabesluit, waarin
zij tot dusverre waren opgenomen. In titel 8.4 (artikelen 8.16 tot en met
8.19) zijn enkele aanvullende bepalingen opgenomen over het vaststellen van
subsidieplafonds, advisering over subsidieaanvragen, het verbinden van voorschriften
aan de subsidieverstrekking, alsmede een grondslag om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur nadere regels te stellen. Daarbij gaat het om nadere
eisen voor het verkrijgen van subsidies en nadere regels over de inhoud en
wijze van indienen van aanvragen, de besluitvorming over de aanvragen, eventuele
voorschriften die aan subsidieverstrekking kunnen worden verbonden, de bevoorschotting
en intrekking, wijziging of terugvordering van verstrekte subsidies. Dergelijke
regels zijn thans opgenomen in Hoofdstuk 5 van het Mediabesluit.Hoofdstuk 9. Overgangs- en slotbepalingenTitel 9.1 OvergangsbepalingenArtikel 9.1Dit artikel bevat de overgangsregeling voor de jaren 2009 tot en met 2011 inzake de verplichting voor de raad van bestuur om in elk geval in
die jaren een vast, aflopende deel van het budget dat bestemd is voor de verzorging
van media-aanbod door de NOS, te bestemmen voor uitbesteding aan producties
van producenten waarin licentiehouders een direct of indirect belang hebben
(eerste lid). Een in omvang gelijke uitbestedingsverplichting geldt voor producties
van onafhankelijke producenten (tweede lid). De reden voor deze overgangsregeling
zijn toegelicht in paragraaf ... van het algemeen deel van deze memorie van
toelichting.Artikel 9.2Omroepverenigingen die op grond van de huidige Mediawet een erkenning
hebben verkregen, zullen in het kader van economisch ondernemen met ingang
van 1 september 2008 binnen de kaders van artikel 2.89 mogen deelnemen
in vennootschappen en rechtspersonen die marktactiviteiten verrichten. Om
vanaf genoemde datum daadwerkelijk deel te nemen in activiteiten in het kader
van economisch ondernemen, worden de omroepverenigingen gedurende de resterende
duur van de periode waarvoor zij een erkenning hebben verkregen – dat
wil zeggen in beginsel tot 1 september 2008 – in staat gesteld
de daarvoor noodzakelijke voorbereidingen te treffen. Voor zover die voorbereidingen
op grond van de huidige Mediawet niet te beschouwen zijn als toegestane nevenactiviteiten,
is het nodig te bepalen dat die voorbereidende activiteiten gedurende de resterende
duur van de erkenning – in welke periode de huidige Mediawet immers
nog geldt – mogen worden verricht in afwijking van de in de huidige
Mediawet opgenomen bepalingen over het verrichten van nevenactiviteiten. Omroepverenigingen
zullen de voorbereidende activiteiten wel vooraf moeten melden bij het Commissariaat
voor de Media, zodat die zicht houdt op de activiteiten van de omroepverenigingen.
Vanaf 1 september 2008 zullen alle activiteiten in het kader van
economische ondernemen moeten voldoen aan de voorwaarden die bij of krachtens
artikel 2.89 zijn gesteld. Op grond van artikel 57c van de huidige Mediawet
dienen omroepverenigingen alle inkomsten te gebruiken voor hun hoofdtaak:
de verzorging van het programma waarvoor zendtijd is verkregen. Om de financiering
van deelnemingen in het kader van economisch ondernemen mogelijk te maken
is tevens bepaald dat in afwijking van artikel 57c van de huidige Mediawet
omroepverenigingen een deel van het eigen vermogen mogen gebruiken voor de
financiering. Daartoe zal het Commissariaat voor de Media, op basis van een
vooraf uit te voeren onderzoek naar de bestaande vermogenspositie van de omroepverenigingen,
de kaders vaststellen.Artikelen 9.3 tot en met 9.5De waarborging van continue beschikbaarheid van (bijzonder) cultureel
en educatief media-aanbod en deskundigheid valt onder de verantwoordelijkheid
van de raad van bestuur. Om de continuïteit en de deskundigheid te verzekeren
zullen de Stichting NPS en de Stichting Educom opgaan in de NOS. De NPS en
de Educom worden opgeheven. Wat betreft de NPS is in het algemeen deel van
deze memorie ingegaan op de wijze waarop de overgang van programmering –
en daarmee verband houdende overgang van mensen en middelen – van de
NPS naar de NOS in de praktijk zal plaatsvinden. Voorafgaand aan 1 september
2008 zal de raad van bestuur in overleg met de omroepverenigingen en NOS RTV
bekijken welke programmering van de NPS kan worden overgenomen door omroepverenigingen/licentiehouders
of hun externe productiebedrijf of NOS RTV, en welke medewerkers in verband
daarmee kunnen overgaan. Vanaf 1 september 2008 zal de stichting
NPS met het dan aanwezige personeel fuseren met de NOS.Ten aanzien van Educom geldt dat per 1 september 2008 deze stichting volledig zal fuseren met de NOS. De stichting Educom is een samenwerkingsverband
tussen de Stichting Teleac/NOT en de stichting RVU. De besturen van beide
stichting vormen het paritair samengestelde bestuur van de stichting Educom.
Educom is de houder van de erkenning als educatieve omroepinstelling, bedoeld
in artikel 31 van de huidige Mediawet, doch de uitvoering van alle werkzaamheden
en productie van media-aanbod worden door de beide andere stichtingen verzorgd.
Educom en de beide andere stichtingen vormen derhalve een organisatorische
eenheid. De stichting Teleac/NOT en de stichting RVU zullen dan ook samen
met de stichting Educom fuseren met de NOS en vervolgens worden opgeheven.De artikelen 9.3 tot en met 9.5 regelen de consequenties van de fusie,
zoals overgang van vermogensbestanddelen en personeel. Voor deze regeling
heeft de Fusiewet De Nederlandsche Bank N.V. en de Stichting Pensioen- &
Verzekeringskamer model gestaan. Het is van belang dat de fusie snel tot stand
komt en effectief is op het moment van overgang naar de nieuwe situatie. Een
wettelijke regeling biedt daarvoor betere waarborgen dan de fusie overlaten
aan het initiatief van de betrokken organisaties. Daarnaast is het in het
belang van het behoud van expertise dat wordt voorkomen dat er voor betrokken
organisaties en het daar werkzame personeel een onduidelijke overgangsperiode
zou ontstaan. Met een wettelijke regeling worden de gevolgen van de fusie
op kenbare wijze duidelijk geregeld. Om die reden is er voor gekozen de fusie
wettelijk gestalte te geven in plaats van de procedure te volgen die in Titel
7 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek is geregeld.De rechtshandelingen die erop zijn gericht het ondernemersvermogen van
de bij de fusie betrokken rechtspersonen (NPS, Educom, Teleac/NOT en RVU)
onder algemene titel te doen overgaan op de NOS, hebben betrekking op de overgang
van een geheel (of een gedeelte) van een algemeenheid van goederen als bedoeld
in artikel 31 van de Wet op de omzetbelasting 1968. Een en ander brengt mee
dat ter zake van die overgang als zodanig geen BTW is verschuldigd. De NOS
wordt voor het berekenen van de door haar verschuldigde BTW na de overgang
geacht in de plaats te zijn getreden van NPS, Educom, Teleac/NOT en RVU1.Artikelen 9.6 tot en met 9.9Deze bepalingen bevatten een aantal gebruikelijke overgangsmaatregelen.Artikel 9.7 is een algemeen overgangsartikel dat beoogt te bewerkstelligen
dat er na inwerkingtreding van de wet geen onduidelijkheid bestaat over de
positie van leden die op grond van bepalingen van de huidige Mediawet zijn
benoemd in de organen van de in de huidige Mediawet geregelde instellingen,
die ook na inwerkingtreding van de nieuwe wet blijven bestaan. Het gaat dan
om de leden van de raad van bestuur en de raad van toezicht van de NOS, de
leden van de besturen van de STER, de Wereldomroep en het Stimuleringsfonds
Nederlandse culturele omroepproducties, en leden van het Commissariaat voor
de Media en het Stimuleringsfonds voor de pers. Omdat al deze instellingen
in de nieuwe Mediawet een nieuwe wettelijke grondslag krijgen, kan er onduidelijkheid
bestaan over de geldigheid en duur van de benoemingen, die immers op grond
van oude bepalingen hebben plaatsgevonden. Artikel 9.7 heeft geen betekenis
voor bestuursleden van instellingen die niet krachtens specifieke bepalingen
van de oude Mediawet zijn benoemd. Om die reden heeft artikel 9.7 geen betekenis
voor de leden van organen van de stichting Educom en de daarbij betrokken
stichtingen Teleac/NOT en RVU. Deze leden zijn immers niet benoemd op grond
van specifieke bepalingen van de huidige Mediawet. Ten aanzien van de stichting
NPS geldt dat deze ophoudt te bestaan op het moment van inwerkingtreding van
de wet. Dat betekent dat ook de bestuursorganen van die stichting verdwijnen
en daarmee ook de bestuursleden.Titel 9.2 Wijziging van andere wettenArtikelen 9.10 tot en met 9.13In deze artikelen worden achtereenvolgens de Telecommunicatiewet, de Auteurswet,
de Wet op de naburige rechten, de Tabakswet en de Wet handhaving consumentenbescherming
aangepast aan de definities en verwijzingen in de nieuwe wet. Deze wijzigingen
zijn technisch van aard en betreffen aanpassing van verwijzingen. Bij de wijzigingen
van de Telecommunicatiewet is rekening gehouden met enkele thans bij het parlement
aanhangige voorstellen van wet tot wijziging van de Telecommunicatiewet. Het
betreft de volgende wetsvoorstellen:– voorstel van wet tot herstel van wetstechnische gebreken en leemten
alsmede aanbrenging van enkele inhoudelijke wijzigingen in de Telecommunicatiewet,
de Elektriciteitswet 1998, de Gaswet, de Mijnbouwwet en enkele andere daarmee
verbandhoudende wetten, de Wet voorraadvorming aardolieproducten 2001, de
Wet op de kamers van koophandel en fabrieken 1997, de Raamwet EEG-voorschriften
aanbestedingen en diverse andere wetten (Veegwet EZ 2005)1;– voorstel van wet tot wijziging van de Telecommunicatiewet en enkele
andere wetten in verband met de implementatie van een nieuw Europees geharmoniseerd
regelgevingskader voor elektronische communicatienetwerken en diensten en
de nieuwe dienstenrichtlijn van de Commissie van de Europese Gemeenschappen2;– voorstel van wet tot wijziging van de Telecommunicatiewet in verband
met de implementatie van richtlijn 2004/108/EG3.De regering gaat uit van de verwachting dat genoemde voorstellen van wet
tot wet zullen zijn verheven en in werking zullen zijn getreden vóór
1 september 2008.Bij de wijziging van Wet handhaving consumentenbescherming zij opgemerkt
dat het voorstel tot invoering van deze wet bij het parlement is ingediend
op 19 december 20054. Deze wet strekt mede
ter uitvoering van verordening (EG) nr. 2006/2004 van het Europees Parlement
en de Raad van de Europese Unie van 27 oktober 2004 betreffende samenwerking
tussen de nationale instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van
de wetgeving inzake consumentenbescherming5.
De regering verwacht dat dit wetsvoorstel tot wet zal zijn verheven en in
werking zullen zijn getreden vóór 1 september 2008.Artikel 9.10De in dit artikel opgenomen wijzigingen van de Telecommunicatiewet betreffen
voor het overgrote deel aanpassingen van verwijzingen naar de Mediawet en
behoeven geen verdere toelichting.Onderdeel BArtikel 3.3 van de Telecommunicatiewet wordt aangepast aan de systematiek
van de nieuwe wet, waarbij de raad van bestuur in het vijfjaarlijkse beleidsplan
aangeeft welk programmaaanbod hij via de ether wil verspreiden. In de huidige
Mediawet zijn de bij voorrang aan de landelijke publieke omroep te verlenen
vergunningen voor het gebruik van landelijk dekkende frequenties gekoppeld
aan de drie televisie- en vijf radioprogrammanetten, genoemd in artikel 40
van de huidige Mediawet. Deze koppeling wordt losgelaten. In artikel 3.3 van
de Telecommunicatiewet wordt alleen nog geregeld dat er ten minste frequentieruimte
met landelijke dekking beschikbaar is voor programma-aanbod op drie televisie-
en vijf radiouitzendnetten van de landelijke publieke omroep(artikelen 3.3,
derde lid, onderdeel a, van de Telecommunicatiewet). Daarmee blijft net als
onder de huidige Mediawet de omvang van de bij voorrang te verlenen
vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte vooraf bij wet bepaald.
Voor regionale en lokale omroepinstellingen waren tot nu toe de bij voorrang
te verlenen vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte gekoppeld aan
de programma’s waarvoor zendtijd was verkregen. Ook deze koppeling verdwijnt.
Voor regionale publieke omroep blijft de aanspraak op een vergunning voor
het gebruik van frequentieruimte met een voldoende regionale dekking voor
programma-aanbod op ten minste één uitzendnet voor radio wettelijk
vastgelegd. Voor lokale omroep blijft een vergunning voor ten minsteéén
uitzendnet voor radio met voldoende lokale dekking gewaarborgd. Onderdeel EVolgens het huidige artikel 8.3 van de Telecommunicatiewet wordt ten minste één
aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk dat bestaat uit
radiozendapparaten aangewezen die een doorgifteplicht heeft voor bepaalde
programma’s van de publieke omroep. Doorgifteverplichtingen mogen op
grond van artikel 31 van de Universeledienstrichtlijn alleen worden opgelegd
als de aangewezen netwerken voor een significant aantal eindgebruikers het
belangrijkste middel zijn om radio- en televisie-uitzendingen te ontvangen.
De «kan-bepaling» maakt het mogelijk alleen aanbieders aan te
wijzen als aan deze voorwaarde is voldaan.Titel 9.3 SlotbepalingenArtikelen 9.14 en 9.15Deze artikelen zijn een ongewijzigde handhaving van de bepalingen van
de artikelen 169 en 171 van de huidige Mediawet. Deze bepalingen strekken
er toe in alle gevallen een tijdige en juiste implementatie van (wijzigingen
in) Europese richtlijnvoorschriften te waarborgen.Artikel 9.18Op grond van de huidige Mediawet zijn er een aantal uitvoeringsregelingen
getroffen die aanpassing behoeven aan de nieuwe wet. Voor een aantal daarvan
geldt dat de noodzakelijke wijzigingen van zodanige aard en omvang zijn, dat
vervanging gewenst is, waarbij de nieuwe wet de nieuwe grondslag vormt. Dit
geldt bijvoorbeeld voor het Mediabesluit en de op het Mediabesluit gebaseerde
Regeling vaststelling handboek financiële verantwoording publieke omroep
(Stcrt. 2005, 88). Voor andere uitvoeringsregelingen geldt dat deze voor zover
nodig technisch en redactioneel aangepast zullen worden. Om geen misverstand
over de rechtsbasis van uitvoeringsregelingen te laten bestaan, zijn in artikel
9.18 een aantal regelingen van een nieuwe rechtsbasis voorzien.De Regeling overdracht bevoegdheid tot ontheffing van verbod reclame-uitingen
binnenlandse omroep aan Commissariaat voor de Media (Stcrt. 1988, 49), gebaseerd
op artikel 52, derde lid van de huidige Mediawet, kan vervallen. Deze ontheffingsbevoegdheid
is in de nieuwe wet rechtstreeks gedelegeerd aan het Commissariaat (artikel
2.50, derde lid).De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. C. van der LaanXNoot1Twee bijgevoegde brieven van het Commissariaat voor de Media houdende
commentaar zijn ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (2005). Focus op functies. Uitdagingen voor een toekomstbestendig mediabeleid.XNoot2Kamerstukken II, vergaderjaar 2004/05, Met het oog
op morgen...... De publieke omroep na 2008. Bijlage bij 29 800
VIII, nr. 234.XNoot3Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/2006, 30 300 VIII, nr. 10.XNoot1Sociaal en Cultureel Planbureau (2004). Achter de schermen.
Een kwart eeuw lezen, luisteren, kijken en internetten. Den Haag:
Sociaal en Cultureel Planbureau.XNoot2Zie o.a. Mark Elchardus (2002). De dramademocratie. Tiel: Lannoo.XNoot1Uit: TNO (2004). Quick Scan Beleid publieke omroep
in Europa, Nieuw Zeeland en de Verenigde Staten. Delft: TNO.XNoot2In Nieuw Zeeland is de publieke omroep eind jaren tachtig geprivatiseerd.
Er kwam een fonds, NZ on Air, waarop commerciële omroepen en de voormalige
publieke omroep een beroep konden doen. Dit heeft geleid tot een verschraling
van het aanbod. De wetten van de markt zijn zo dwingend dat subsidies van
het fonds vooral ten goede komen aan populair nationaal product in prime time
(soap, reality). Zwaardere programma’s worden ondanks de beschikbare
subsidie weinig gemaakt en op ongunstige tijdstippen uitgezonden. Uit: TNO
(2004). Quick Scan Beleid publieke omroep in Europa, Nieuw
Zeeland en de Verenigde Staten.XNoot3Financiering via fondsen past beter bij de cultuursector, met zijn grote
diversiteit aan makers en podia verspreid over het hele land, en met overheidsbeleid
dat de nadruk legt op de kwaliteit van afzonderlijke producties.XNoot4Kamerstukken II, vergaderjaar 2004/05, 29 692, nr. 2.XNoot1Sociaal en Cultureel Planbureau (2005). Landelijk verenigd.
Grote ledenorganisaties over ontwikkelingen op het maatschappelijk middenveld. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP-publicatie 2005/1).XNoot2J. W. Duyvendak en M. Hurenkamp, red (2004). Kiezen voor de kudde. Lichte gemeenschappen en de nieuwe meerderheid.
Van Gennep: Amsterdam.XNoot3Sociaal en Cultureel Planbureau (2004). Achter de schermen.
Een kwart eeuw lezen, luisteren, kijken en internetten.XNoot4Visitatiecommissie Landelijke Publieke Omroep 2000–2004 (2004). Omzien naar de omroep.XNoot1Zie bijvoorbeeld het Tien puntenplan voor de publieke
omroep. Startscenario voor een dynamische, pluriforme en verankerde publieke
omroep. Getekend door de omroepverenigingen AVRO, TROS, VARA, VPRO,
KRO en NCRV in februari 2005.XNoot2(2001/C 320/04) gepubliceerd 15 november 2001.XNoot1Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot
wijziging van richtlijn 89/552/EEG van de Raad betreffende de coördinatie
van bepaalde wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen in de lidstaten
inzake de uitoefening van televisieomroepactiviteiten (COM(2005) 646).XNoot1Stichting Kijkonderzoek (SKO) 2004.XNoot2Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Dit is het aangewezen moment in de vijfjarige beleidscyclus. Aard en aantal
netten zijn een integraal onderdeel van de programmatische strategie en dus
van het vijfjaarlijkse beleidsplan. De indiening daarvan in maart is logischerwijs
na de verlening van licenties aan bestaande en nieuwe ideële omroeporganisaties
(uiterlijk 1 januari 2008) en voorafgaand aan de meerjarenbegroting (uiterlijk
1 oktober 2008).XNoot1Voor de situatie dat de volledige digitalisering van de ether bewerkstelligd
is, zal bekeken moeten worden of er bijvoorbeeld op multiplexniveau garanties
moeten worden vastgelegd. Zo heeft de publieke omroep op dit moment voor het
gebruik van DVB-T- en T-DAB-frequentieruimte vergunningvergunningen voor het
gebruik van een volledige multiplex waarop meer dan drie televisie- en vijf
radioprogramma’s kunnen worden uitgezonden.XNoot2Zo kan het bijvoorbeeld worden toegestaan dat de toegewezen frequentieruimte
wordt ingebracht in een samenwerkingsverband met andere partijen, zodat de
exploitatiekosten beperkt kunnen blijven (zie de afspraken met Digitenne).XNoot3Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 24 095, nr. 188 + bijlage.XNoot4Uit onderzoek ten behoeve van de OPTA komt naar voren dat het marktaandeel
van alternatieve netwerken voor televisiedistributie in 2009 naar verwachting
22 procent bedraagt. Dialogic (2005) Schakelen we om? Verwachte
ontwikkelingen van alternatieve kanalen voor televisieverspreiding 2006–2008.
Quick scan. Utrecht.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 148.XNoot2Zie ook de brief aan de Tweede Kamer van 17 augustus 2005 over een
vergoeding voor de openbaarmaking van programma’s van de publieke omroep
via de kabel en andere distributiekanalen: Kamerstukken II, vergaderjaar 2004/05,
29 8000 VIII, nr. 255.XNoot1Het is in verband met Europese regelgeving (eerlijke concurrentie) bijvoorbeeld
ook niet mogelijk om aan de bedrijven van licentiehouders in de wet een kwantitatieve
of kwalitatieve voorkeurspositie te geven.XNoot1Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, nr. 30 300 VIII, nr. 23.XNoot1Ook wel genoemd ondernemerschap voor de publieke zaak (SER, (2005). Ondernemerschap voor de publieke zaak. Den Haag: SER),
maatschappelijke dienstverlening (WRR (2004). Bewijzen
van goede dienstverlening. Amsterdam: Amsterdam University Press)
of publiek ondernemerschap (Algemene Rekenkamer (2005). Publiek ondernemerschap, Toezicht en verantwoording bij publiek-private arrangementen. Den Haag, 2005: Algemene Rekenkamer).XNoot1Alleen licentiehouders mogen daarnaast ook nog economisch ondernemen (zie
blz. 25, paragraaf 6 «Maatschappelijk en economisch ondernemen
door licentiehouders»).XNoot2Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 10.XNoot3Kamerstukken II, vergaderjaar 2004–20/05, 30 220, nrs. 1–2.XNoot4Zie H. J. de Ru, J. L. Burggraaf en L. A. J. Spaans,
L. A. J. (2005). De maatschappelijke onderneming. Den Haag: Boom Juridische uitgevers. Zie verder: Kamerstukken II,
2004/05, 28 165/29 279, nr. 25; brief van de minister van Financiën
d.d. 6 september 2005.XNoot1Sociaal en Cultureel Planbureau (2005). Landelijk verenigd.
Grote ledenorganisaties over ontwikkelingen op het maatschappelijk middenveld.XNoot2Publieke omroep (2004). Imagobarometer, 2004.XNoot3Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 160.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 18.XNoot1Behoudens de kerkgenootschappen en politieke partijen, waarbij wie het
bedrijven van omroep slechts een afgeleide is van hun doelstellingen.XNoot1Personele unies zijn daarbij niet toegestaan. Personeelsleden en bestuurders
van licentiehouders mogen niet worden benoemd in de directie of als toezichthouder
van de economische onderneming.XNoot1Omdat de publieke omroep meer uitbesteed dan wettelijk verplicht, is de
omvang van het onafhankelijke product hoger (€ 150 miljoen in 2004).XNoot1Dit betekent een voorkeurspositie in deze functie voor licentiehouders.
Dit is Europeesrechtelijk houdbaar, mits de situatie tijdelijk is en een overgang
behelst naar een uiteindelijk volledig open systeem.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 50.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2003/04, 29 692, nr. 1; Kamerstukken
II, 2005/06, 30 300 VIII, nr. 27. Zie tevens: Raad voor Cultuur (2005). Pluriform nieuws. Advies over waarborgen voor interne pluriformiteit
van de nieuwsvoorziening van de landelijke publieke omroep. Den Haag.XNoot1TNO rapport (2004). Quick Scan Beleid publieke omroep
in Europa, Nieuw Zeeland en de Verenigde Staten.XNoot2Uit cijfers van KLO blijkt dat kinderen van 6–12 jaar gemiddeld
9 minuten reclame per dag zien op televisie. Hiervan wordt 2 minuten (25%)
gezien rondom jeugdprogramma’s op zowel de commerciële als publieke
omroepen. De overige 7 minuten (75%) zien kinderen rondom programma’s
die niet specifiek voor hen zijn bestemd. Reclame rondom jeugdprogramma’s
bij de publieke omroep is verantwoordelijk voor ongeveer 7% van de
totale hoeveelheid reclame die kinderen van 6–12 jaar te zien krijgen.XNoot1Bron: Publieke Omroep en ministerie OCW.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 59.XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2003/04, 29 680, nr. 2XNoot2Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 29 680, nr. 6XNoot1Kamerstukken II, vergaderjaar 2005/06, 30 300 VIII, nr. 65XNoot1PB C 320 van 15 november 2001, blz. 5.XNoot2Randnummers 12, 13 en 33 van de Mededeling.XNoot3Randnummer 12 van de Mededeling.XNoot1Wet van 23 maart 2000 (Stb. 138), tot wijziging van de Mediawet in
verband met de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke
publieke omroep.XNoot2Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Zie ook de kabinetsnotitie «Kaderstellende visie op toezicht»
en het in 2000 door de Algemene Rekenkamer gestarte onderzoeksprogramma op
het gebied van verantwoording en toezicht bij rechtspersonen met een wettelijke
taak (RWT’s).XNoot1In de bewoordingen van de Europese Commissie «de commerciële
exploitatie van de publieke taak».XNoot2In de bewoordingen van de Europese Commissie «stand alone»
activiteiten.XNoot3Een bepaalde mate van reservevorming om bv. inkomstenschommelingen op
te vangen is daarbij overigens wel acceptabel.XNoot1Zie bv. de «Codes of fair trading» die de BBC heeft opgesteld
om te komen tot marktconforme afspraken met derden.XNoot1Kamerstukken II, 2003/04, 29 680, nr. 2XNoot1Wet van 7 april 2005 (Stb. 236), tot wijziging van de Mediawet in
verband met een nieuwe financieringsstructuur voor de regionale publieke omroep.XNoot2Afgezien van specifieke bijdragen ten behoeve van minderhedenprogrammering.XNoot1Wet van 7 april 2005 (Stb. 236), tot wijziging van de Mediawet in
verband met een nieuwe financieringsstructuur voor de regionale publieke omroep.XNoot1Wet van 16 juli 2005 (Stb. 426) tot wijziging van de Mediawet in
verband met het bevorderen van een gezamenlijke strategie en duidelijke regie
met betrekking tot de programmering van de landelijke publieke omroep, alsmede
het aanbrengen van een helderder afbakening tussen toezicht, bestuur en professionele
werkprocessen binnen de organisatie van de landelijke publieke omroep.XNoot1Pb Nr. C 034 van 5.2.2000, blz. 4–5.XNoot1Ministeriële regeling van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen, van 24 februari 2003, nr. MLB/JZ/2003/7756, Stcrt.
2003, nr. 40XNoot1Kamerstukken II, 2003/04, 29 702, nr. 2.XNoot1Zie artikel 8, eerste lid, van de Uitvoeringsbeschikking omzetbelasting
1968.XNoot1Kamerstukken I, 2004/05, 30 027, A.XNoot2Kamerstukken II, 2002/03, 28 851, nr. 2.XNoot3Kamerstukken II, 2004/05, 30 255, nr. 2.XNoot4Voorstel van wet houdende Regels omtrent instanties die verantwoordelijk
zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Wet handhaving
consumentenbescherming), Kamerstukken II, 2005/06, 30 411, nr. 2.XNoot5PbEU L 364. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30571-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl