Wet raadplegend referendum Europese Grondwet; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28885, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

08-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28885 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBijlage 1Bijlage bij het advies van de Raad van State van 14 juli
2003, no.W04.03 0194/I, met redactionele kanttekeningen die de Raad in
overweging geeft.AlgemeenVoorstel van wetMemorie van toelichtingBijlage 2Gebruik makend van de bevoegdheid ex artikel 24, tweede
lid, van de Wet op de Raad van State veroorlooft ondergetekende zich met betrekking
tot het voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham betreffende
het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk verdrag
voor de Europese Unie (Wet raadplegend referendum Europese Grondwet) zijn
gevoelen, afwijkende van dat van de meerderheid, in een afzonderlijk advies
aan U neer te leggen.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28885Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 36 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 885Voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham betreffende
het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk verdrag
voor de Europese Unie (Wet raadplegend referendum Europese Grondwet)AADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENERSHieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 14 juli
2003 en de reactie van de indieners d.d. 3 september 2003, aangeboden aan
de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Als bijlage is toegevoegd
een afzonderlijk advies van Staatsraad R.H. Lauwaars. Beide adviezen zijn
cursief afgedrukt.Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
26 mei 2003, heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en
Van der Ham betreffende het houden van een raadplegend referendum over het
grondwettelijk verdrag voor de Europese Unie (Wet raadplegend referendum Europese
Grondwet), met memorie van toelichting.Het wetsvoorstel voorziet erin dat in Nederland een raadplegend referendum
zal worden gehouden over het verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor
Europa (hierna ook: de Europese Grondwet), dat naar verwachting in oktober
van dit jaar zal worden behandeld door de Intergouvernementele Conferentie.
De wet bepaalt dat het referendum zal plaatsvinden voordat de Staten-Generaal
beslissen over het voorstel van rijkswet tot goedkeuring van de Europese Grondwet.
Het referendum is niet bindend, maar geldt als een zwaarwegend advies aan
de rijkswetgever.De Raad van State maakt naar aanleiding van het voorstel de volgende opmerkingen.Op de opmerkingen van de Raad van State gaan wij hieronder in.1. Verhouding van het voorstel tot de GrondwetVolgens de indieners verzet de Grondwet zich niet tegen het uitschrijven
van een raadplegend referendum, mits het initiatief daartoe uitgaat van de
wetgever.1De heersende opvatting is inderdaad, zo meent ook de Raad, dat de Grondwet
toelaat dat de wetgever besluit tot het houden van een raadplegend referendum,
mits de wet tevens de modaliteiten van het referendum bepaalt.2 Dit laatste vereiste wordt in de toelichting niet genoemd.De Raad is overigens van oordeel dat het wetsvoorstel aan dat vereiste
voldoet, nu daarin, in lijn met de Tijdelijke referendumwet (Trw), de hoofdzaken
van het referendum worden geregeld. Hij adviseert daar in de toelichting op
te wijzen.1. De constatering van de Raad dat de Grondwet toelaat dat de wetgever
besluit tot het houden van een raadplegend referendum, heeft de indieners verheugd. De memorie van toelichting is aangevuld met het vereiste
dat de wet tevens de modaliteiten van het referendum bepaalt.2. RedengevingDe toelichting bevat een uiteenzetting over de redenen waarom het referendum
wenselijk wordt geacht. Daarover merkt de Raad het volgende op.a. Het valt op dat daarbij geen aandacht is geschonken aan de omstandigheid
dat de Europese Grondwet op een bijzondere wijze is voorbereid: door een breed
samengestelde «conventie», waarvan onder meer vertegenwoordigers
van de onderscheiden nationale parlementen deel uitmaakten, welke conventie
regelmatig om commentaar heeft verzocht (en dat ook heeft gekregen) vanuit
allerlei segmenten van de Europese samenleving, en die op velerlei manieren
actief overleg heeft gepleegd met vertegenwoordigers van vele maatschappelijke
groeperingen. Het onderdeel grondrechten, dat vrijwel geheel is ontleend aan
het handvest van grondrechten, is daarenboven ontworpen door een eerdere,
eveneens breed samengestelde conventie. Daarmee is nog geen sprake van rechtstreekse
invloed van (Nederlandse) kiezers, maar het gaat wel om een brede en open
voorbereiding die heel bijzonder mag worden genoemd.De Raad meent dat hieraan in de toelichting op het voorstel aandacht zou
moeten worden geschonken.2a. De indieners erkennen dat de Europese Grondwet, evenals eerder het
grondrechtenhandvest, op een bijzondere wijze is voorbereid. Dit is in de
toelichting tot uitdrukking gebracht. Helaas heeft de brede en open voorbereiding
niet geleid tot een grote betrokkenheid van de Nederlandse burgers. Dat blijkt
bijvoorbeeld uit het in de toelichting aangehaalde Eurobarometer-onderzoek.
Ook tijdens de Tweede-Kamerverkiezingen hebben politieke partijen het thema
Europa niet of nauwelijks geagendeerd, waardoor er sprake is en blijft van
een grote kloof tussen «Europa» en haar burgers.b. Bij de motivering van de keus, een raadplegend referendum te houden,
tekent de Raad het volgende aan.Het voorstel van de indieners roept allereerst de vraag op waarom het
wenselijk is om het oordeel van de burgers over deze wijziging van de constitutionele
Europese verdragen te vragen, terwijl over de oprichtingsverdragen en eerdere
belangrijke wijzigingen van die verdragen – de Raad denkt vooral aan
de Verdragen van Maastricht,1 Amsterdam en Nice –
in Nederland geen referendum is gehouden.De Raad meent dat het antwoord op deze vraag kan worden gevonden in het
karakter van de Europese Grondwet. Het verschil in betekenis tussen het hier
aan de orde zijnde verdrag en de andere genoemde verdragen is echter niet
zozeer principieel als gradueel. De Europese Gemeenschappen en de Unie bezitten
al geruime tijd een constitutie, en de Europese Grondwet is naar haar inhoud
niet volledig nieuw; ze bestaat voor een groot deel uit hercodificatie van
bestaande verdragen. Wel wijst de Raad erop dat in de Europese Grondwet het
(enigszins uitgebreide) handvest van grondrechten zal zijn opgenomen; deze
grondrechten krijgen daarmee ook een bindend karakter, en de rechter zal wettelijke
bepalingen daaraan kunnen toetsen. Grondrechten zijn een wezenlijk element
van een Grondwet in een democratische rechtsstaat. Voorts komt met de aanvaarding
van het verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa één
Europese «Grondwet» tot stand, waarin de (gewijzigde) institutionele
verhoudingen en de besluitvorming voor wat thans nog wordt aangeduid als de
eerste, de tweede en de derde pijler op één samenhangende manier
zullen zijn geregeld.Goedkeuring van het verdrag zou men om die reden tot op zekere hoogte
kunnen vergelijken met een grondwetsherziening.De memorie van toelichting wijst erop dat de goedkeuring van het onderhavige
verdrag waarschijnlijk in een aantal lidstaten aan een volksstemming zal worden
onderworpen.2 Ook bij grondwetsherzieningen worden
in vele landen de kiezers op de één of andere manier betrokken.
In Nederland is dat geregeld in artikel 137 van de Grondwet, waarin is bepaald
dat de Tweede Kamer der Staten-Generaal na de bekendmaking van de «verklaringswet»3 wordt ontbonden, waarna verkiezingen plaatsvinden en
de dan aantredende nieuwe Tweede Kamer – evenals de Eerste
Kamer der Staten-Generaal – de wijzigingen slechts kan aannemen met
ten minste twee derde van het aantal uitgebrachte stemmen. Dat de ontbinding
van de Tweede Kamer, bedoeld in artikel 137, in de praktijk sedert lang pleegt
samen te vallen met Kamerverkiezingen die al om andere redenen nodig zijn,
doet niet af aan het uitgangspunt dat de kiezers rechtstreeks bij een grondwetsherziening
kunnen worden betrokken.Uitgaande van het oordeel van de indieners dat het wenselijk is het oordeel
van de kiezers over de Europese Grondwet te vragen, rijst vervolgens de vraag
wat daarvoor de meest passende vorm zou zijn. De Raad merkt daarover het volgende
op.Op Europees niveau is tot nu toe geen regeling getroffen om de kiezers
bij de vaststelling van de Grondwet te betrekken. De eerstvolgende verkiezingen
voor het Europees Parlement kunnen daarvoor ook niet dienen, nu dit Parlement
niet beslist over vaststelling of verwerping van de Europese Grondwet.De vraag is dan welke mogelijkheden er openstaan binnen het Nederlandse
staatsbestel om het oordeel van de kiezers over de Europese Grondwet te vragen.Een modaliteit zou zijn om, zoals ook bij de herziening van de Nederlandse
Grondwet is voorzien, de Tweede Kamer te ontbinden en verkiezingen uit te
schrijven, waarin de kiezer zijn oordeel over de Europese Grondwet kan laten
meewegen bij de samenstelling van de Tweede Kamer die zal beslissen over de
goedkeuring van het verdrag. Deze mogelijkheid is echter om diverse redenen
weinig realistisch. Bovendien moet ermee worden gerekend dat in de verkiezingen
de keuze van de kiezers in de praktijk vooral zou worden bepaald door hun
wensen ten aanzien van het algemene, in Nederland te voeren beleid.De mogelijkheden overziende concludeert de Raad dat in vergelijking met
ontbinding van de Tweede Kamer een referendum, binnen de huidige Europese
en Nederlandse regels, een meer reële manier is om het oordeel van de
kiezers over de Europese Grondwet te vragen. Op grond van de bestaande Nederlandse
Grondwet zal zo'n referendum alleen een niet-bindend karakter kunnen hebben.
De Staten-Generaal behouden dus de mogelijkheid de Grondwet ook na een negatieve
uitslag van een referendum goed te keuren. De Staten-Generaal kunnen laten
meewegen dat de Grondwet, zoals uiteengezet, op brede wijze is voorbereid
en kunnen afgezien daarvan het risico van stagnatie van de Europese integratie
meewegen.Een punt van aandacht is of zo'n referendum, zo daartoe wordt besloten,
moet plaatsvinden voorafgaand aan of liever na de besluitvorming door regering
en Staten-Generaal over de goedkeuring van het verdrag tot vaststelling van
een Grondwet voor Europa. Naar het oordeel van de Raad ligt een raadplegend
referendum na afloop van de besluitvorming in dit geval minder in de rede,
omdat de tekst van het verdrag al bij de indiening bij de Staten-Generaal
van het wetsvoorstel tot goedkeuring vastligt en de Tweede Kamer – anders
dan bij gewone wetsvoorstellen het geval is – geen wijzigingen kan aanbrengen.
Bovendien kunnen de Staten-Generaal in geval van een raadplegend referendum
dat aan hun besluitvorming voorafgaat, bij het bepalen van hun standpunt reeds
rekening houden met de uitkomsten van de stemming.De Raad adviseert in de toelichting nader op de hiervoor behandelde punten
in te gaan.2b. Het verheugt de indieners dat de Raad hun opvatting onderschrijft
dat goedkeuring van de Europese Grondwet tot op zekere hoogte te vergelijken
is met een herziening van de Nederlandse Grondwet, en dat een referendum,
in vergelijking met ontbinding van de Tweede Kamer, een meer reële manier
is om het oordeel van de kiezers over de Europese Grondwet te vragen, voorafgaande
aan de besluitvorming door de Staten-Generaal. De indieners constateren met
de Raad dat het referendum, gelet op de Grondwet, alleen een niet-bindend
karakter kan hebben. In de toelichting wordt op deze punten ingegaan.c. De indieners stellen dat «een positieve referendumuitspraak de
legitimiteit van ratificatie1 door het parlement»
vergroot. Daarna volgt een citaat, dat echter geen betrekking heeft op de
betekenis van raadplegende maar van bindende referenda.2De Raad acht deze passage om een aantal redenen minder gelukkig.In de eerste plaats heeft de term «legitimiteit» een juridische
connotatie, die de indruk kan wekken dat goedkeuring van de Grondwet voor
Europa zonder referendum juridisch onmogelijk of in elk geval minder juist
zou zijn. Dat is echter geenszins het geval.De passage roept nog een ander probleem op. De indieners spreken wel over
de gevolgen van een positieve uitslag, maar zij gaan niet in op de mogelijkheid
dat de opkomst laag of de uitslag negatief is. Zou de Europese Grondwet in
zo'n geval niettemin worden goedgekeurd, dan is die goedkeuring staatsrechtelijk
weliswaar geheel in orde, maar is het maatschappelijk draagvlak voor de beslissing
smal gebleken en is van een extra legitimatie bepaald geen sprake. In een
negatieve uitslag kan niet anders dan een aansporing worden gelezen om de
Europese Grondwet niet goed te keuren. Of aan die aansporing gevolg zal worden
gegeven, hangt, zoals hiervoor reeds is gezegd, af van de bredere afweging
die de Kamers der Staten-Generaal hebben te maken.Om deze redenen beveelt de Raad aan, de passage in de toelichting te laten
vervallen of haar in elk geval te herzien. Hij adviseert, ook in de considerans
van het wetsvoorstel niet te spreken van legitimiteit. Wel acht de Raad het
van belang in te gaan op de vraag, welk effect een mogelijk afwijkend oordeel
van de Staten-Generaal zal hebben op het hanteren van het instrument van referendum.2c. De indieners hebben, rekening houdend met het advies van de Raad,
de considerans en de toelichting van het wetsvoorstel aangepast. De term 'legitimiteit'
is uit de considerans geschrapt en het gebruik ervan is in de toelichting
beperkt tot een tweetal passages over het buitenland. Uiteraard is goed- of
afkeuring van de Europese Grondwet zonder referendum juridisch mogelijk, maar
een referendum is bij uitstek geschikt om het besluit van de Staten-Generaal
het door de indieners gewenste maatschappelijk draagvlak te verschaffen.Parlementaire goedkeuring van de Europese Grondwet, in combinatie met
een negatieve uitslag van een referendum, zou de legitimiteit van het besluit
van de Staten-Generaal kunnen aantasten, zo suggereert de Raad. De indieners
benadrukken het recht van beide Kamers der Staten-Generaal om de uitslag van
het raadplegend referendum naast zich neer te leggen. Teneinde het risico
te verkleinen dat het niet-bindende karakter van de volksraadpleging schade
toebrengt aan de geloofwaardigheid van de Europese Unie, het parlement of
het instrument van referendum, suggereren de indieners fracties en individuele
Kamerleden voorafgaande aan het referendum duidelijk te maken welk gewicht
zij toekennen aan de uitslag, en hoe zwaar zij bijvoorbeeld de opkomst en
het verschil tussen ja en nee stemmen zullen laten wegen bij hun oordeel over
de goedkeuring van de Europese Grondwet. In de aanloop naar het referendum
zal die duidelijkheid ook door burgers gevraagd worden, zo verwachten de indieners.
Daarmee kan voorkomen worden dat het referendum verwachtingen oproept die
later door het parlement niet zouden worden waargemaakt.d. Volgens de indieners bevordert het houden van een referendum de politieke
participatie en betekent het een belangrijke impuls voor een publiek debat
over de Europese integratie. Zij menen dat een gezamenlijk Europa alleen kans
van slagen heeft indien de inwoners invloed kunnen uitoefenen op de belangrijkste
besluiten van de Europese Unie.3De Raad wijst erop dat een referendum niet het enige middel is om politieke
participatie en betrokkenheid van de burger bij Europese besluitvorming te
versterken. Daarvoor zijn ook diverse andere middelen denkbaar. Het Europees
Parlement kan zijn positie versterken, het debat over Europa kan bij landelijke
verkiezingen een prominente rol spelen, politieke partijen en andere instituties
kunnen een maatschappelijk debat stimuleren, niet alleen bij bevolkingsgroepen
die rechtstreeks met Europa te maken hebben maar ook bij groepen die zich
niet direct betrokken achten.De Raad adviseert de toelichting op dit punt te nuanceren.2d. De Raad merkt terecht op dat het referendum niet de enige manier is
om het debat over Europa te stimuleren of de betrokkenheid te vergroten. De
indieners zijn van mening dat het referendum daartoe wel een van de krachtigste
instrumenten is, zeker wanneer het gelijktijdig met de verkiezingen van de
leden van het Europese parlement en met referenda in andere EU-landen gehouden
wordt. Een maatschappelijk debat slaat nu eenmaal meer aan wanneer de deelnemers
hun in het debat ontwikkelde standpunten ook kunnen omzetten in een concrete
keuze. De toelichting is op deze punten genuanceerd.e. Een detail betreft ten slotte het betoog op bladzijde 7 van de toelichting.1 De indieners constateren – kort samengevat –
dat de Europese Grondwet en de daarop gebaseerde besluiten en jurisprudentie
voorrang hebben op de nationale Grondwet en andere nationale regels. Daarom
zou volgens de indieners een democratische lacune ontstaan wanneer het parlement
voor het ratificeren van de Europese Grondwet dezelfde procedure zou volgen
als voor de gemiddelde internationale overeenkomst.De Raad acht dit betoog niet overtuigend. Op grond van artikel 94 van
de Grondwet hebben eenieder verbindende bepalingen van verdragen en van besluiten
van volkenrechtelijke organisaties altijd voorrang boven nationale wettelijke
voorschriften; deze voorrangsregel geldt voor «de gemiddelde internationale
overeenkomst» niet minder dan voor het verdrag tot vaststelling van
een Grondwet voor Europa.De Raad adviseert tot schrapping van dit betoog.2e. Het betoog over de voorrang van de Europese Grondwet op de nationale
Grondwet is naar aanleiding van het advies van de Raad goeddeels geschrapt
uit de toelichting.3. Koninkrijksaspectena. De indieners gaan ervan uit dat over het voorstel tot goedkeuring van
de Europese Grondwet een raadgevend referendum mogelijk is op grond van de
Trw. Zij wensen cumulatie van referenda over de goedkeuringswet van de Europese
Grondwet te voorkomen en stellen daarom voor bij de goedkeuringswet te bepalen
dat de Trw niet van toepassing is.2Bij de laatste Europese wijzigingsverdragen was de gevolgde procedure
telkens dat de goedkeuring werd verleend bij rijkswet, maar dat het verdrag
alleen werd bekrachtigd voor het land Nederland. De wijzigingsverdragen golden
als gevolg daarvan alleen voor Nederland, maar door de toepassing van de rijkswetprocedure
werd wel gegarandeerd dat de Nederlandse Antillen en Aruba konden deelnemen
aan de procedure. Als een verdrag bij rijkswet wordt goedgekeurd maar alleen
voor Nederland wordt bekrachtigd, is de rijkswet referendabel; andere rijkswetten
zijn volgens de Trw niet referendabel.3In dit geval ligt het anders. Met de Europese Grondwet worden alle Europese
basisverdragen opgenomen in een nieuw vast te stellen verdrag. Daarin zal
ook het huidige vierde deel van het EG-Verdrag worden opgenomen, de associatieregeling
met de «landen en gebieden overzee», waaronder de Nederlandse
Antillen en Aruba. Dit betekent dat althans een deel van de Europese Grondwet
de Nederlandse Antillen en Aruba bindt, en daarom ook voor die landen zal
moeten worden goedgekeurd. Een referendum op basis van de Trw is om die reden
niet mogelijk over de onderhavige goedkeuringswet.De Raad adviseert het wetsvoorstel en de toelichting op dit punt aan te
passen.3a. De indieners zijn er minder stelling van overtuigd dan de Raad dat
de Europese Grondwet ook voor de Nederlandse Antillen en Aruba zal moeten
worden bekrachtigd. Titel IV van Deel III van de ontwerp-Grondwet brengt slechts
redactionele wijzigingen, plus een minieme procedurele wijziging, aan in de
bestaande associatieregeling met de landen en gebieden overzee. Of de Europese
Grondwet te zijner tijd alleen voor Nederland moet worden bekrachtigd en of
in dat geval in de rijkswet tot goedkeuring van de Europese Grondwet de bepaling
opgenomen moet worden dat de Trw hierop niet van toepassing is, teneinde cumulatie
van referenda te voorkomen, is nu echter niet aan de orde. Om die reden is
de bewuste passage in de toelichting geschrapt.b. Het voorgaande roept de vraag op of een referendum beperkt kan blijven
tot het land Nederland, of dat ook voor die Antilliaanse en Arubaanse kiezers
welke geen kiesrecht voor de Tweede Kamer hebben, een gelegenheid zou moeten
worden geschapen zich bij referendum uit te spreken.De Raad adviseert in de toelichting hierop in te gaan.3b. Of voor de Antilliaanse en Arubaanse kiezers een gelegenheid zou moeten
worden geschapen om zich bij referendum uit te spreken over de Europese Grondwet
is naar de mening van de indieners allereerst een zaak voor Aruba en de Antillen.
De indieners vragen zich wel af of het organiseren van een referendum in de
overzeese rijksdelen zinnig is, indien de definitieve Europese Grondwet evenmin
als de huidige ontwerp-Grondwet substantiële wijzigingen aanbrengt in
de bestaande associatieregeling.4. ReferendumcommissieOver de voorgestelde referendumcommissie en haar bevoegdheden merkt de
Raad het volgende op.a. Het wetsvoorstel voorziet in de instelling van een referendumcommissie,
die tot taak krijgt:– te bepalen over welke verdragstekst het referendum
zal worden gehouden;– een feitelijke samenvatting van het verdrag
vast te stellen;– een subsidieregeling vast te stellen;– te beslissen over toekenning van subsidies.1Het gaat om een publiekrechtelijk vormgegeven zelfstandig bestuursorgaan,
dat onderdeel uitmaakt van de rechtspersoon de Staat der Nederlanden. De indieners
kiezen voor een onafhankelijke commissie, omdat de regering partij is in de
beoordeling van de Europese Grondwet.2In de Trw is daarentegen niet voorzien in een onafhankelijke commissie;
daar werd dat blijkbaar niet nodig geacht. De Raad adviseert deze afwijking
van het systeem van de Trw toe te lichten.4a. De Raad wijst op het feit dat de Trw niet voorziet in een onafhankelijke
referendumcommissie. De indieners menen evenwel dat voor de instelling van
zo'n commissie in dit geval alle reden is. In afwijking van een referendum
onder de Trw gaat het in dit geval om een referendum dat voorafgaande aan
de parlementaire goedkeuring wordt gehouden. De commissie zal zich buigen
over de vraag over welke tekst het referendum dient te worden gehouden. Bovendien
kan door de commissie subsidie worden verleend aan instanties die zich rond
het referendum willen manifesteren. De instelling van een commissie verzekert
naar het oordeel van de indieners onafhankelijkheid bij de totstandkoming
van de vraagstelling, bij de feitelijke samenvatting van de tekst van de Europese
Grondwet en bij de subsidieverlening.b. De referendumcommissie krijgt tot taak, een subsidieregeling vast te
stellen en te beslissen over de verstrekking van subsidies; subsidies kunnen
worden verstrekt voor maatschappelijke initiatieven die het publieke debat
over de Europese Grondwet bevorderen.3Deze subsidieregeling is een algemeen verbindend voorschrift. Het is in
het algemeen onwenselijk dat algemeen verbindende voorschriften worden vastgesteld
door zelfstandige bestuursorganen, omdat deze zijn onttrokken aan democratische
controle; dat ligt alleen anders als het gaat om organisatorische of technische
onderwerpen.4De Raad geeft in overweging te bepalen dat de subsidieregeling wordt vastgesteld
bij algemene maatregel van bestuur.4b. De indieners nemen het voorstel van de Raad niet over. Zij hechten
er aan dat een onafhankelijke instantie de criteria voor de verstrekking van
subsidies vaststelt. Daarom achten wij het niet wenselijk dat de subsidieregeling
bij algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld. In zijn advies over
dit wetsvoorstel vraagt de Kiesraad zich af of het praktisch uitvoerbaar is
dat de referendumcommissie deze taak vervult, aangezien het opstellen van
een subsidieregeling een lastige aangelegenheid is en er na de vaststelling
van de regeling ook een termijn moet zijn om de subsidieaanvragen in te dienen,
te beoordelen en te verstrekken. Met het oog op een goede uitvoering van de taken van de referendumcommissie is het van groot belang dat dit wetsvoorstel
voortvarend wordt behandeld en, indien het wordt aangenomen, zo spoedig mogelijk
in werking treedt. Indien nodig zou bovendien al tijdens de behandeling van
dit wetsvoorstel een begin kunnen worden gemaakt met de voorbereiding van
de werkzaamheden van de referendumcommissie.5. EvaluatieEr is niet in voorzien dat de commissie na afloop van haar werkzaamheden
verslag uitbrengt.1 Evenmin is voorzien in een
verslag over de toepassing van de subsidieregeling.2De Raad geeft in overweging te bepalen dat de commissie verslag uitbrengt
aan de Staten-Generaal.5. Deze suggestie is overgenomen. In verband hiermee is ook artikel 30
(vervallenverklaring van de wet) aangepast.6. KostenIn de toelichting wordt niet ingegaan op de kosten van het referendum
en op de vraag ten laste van welke begroting, en welke begrotingspost, die
komen.Het verdient aanbeveling hieraan in de memorie van toelichting aandacht
te besteden.6. In de toelichting is aangegeven welke kosten zijn gemoeid met de organisatie
van het referendum. Het gaat daarbij zowel om de kosten die gemeenten maken
bij de uitvoering van de wettelijke bepalingen, als om de kosten van het Rijk.
Daarbij kan worden gedacht aan informatievoorziening (een neutrale, opkomstbevorderende
campagne), personeelskosten en de verstrekking van subsidies door de referendumcommissie.7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij het
advies behorende bijlage.7. De redactionele kanttekeningen zijn overgenomen, met uitzondering van
de volgende:– In artikel 10 van het wetsvoorstel wordt niet rechtstreeks verwezen
naar bepalingen van de Kieswet. In het wetsvoorstel wordt slechts rechtstreeks
verwezen naar bepalingen van de Kieswet indien die bepalingen zonder meer
van toepassing zijn (zie bijvoorbeeld artikel 4 van het wetsvoorstel). In
alle overige gevallen wordt verwezen naar bepalingen van de Trw;– De term «grondwettelijk verdrag voor de Europese Unie»
is geschrapt, maar behalve de term «verdrag tot vaststelling van een
Grondwet voor Europa» gebruiken de indieners, net als de Raad van State
in haar advies, kortheidshalve ook de term «Europese Grondwet».De waarnemend Vice-President van de Raad van State,P. van Dijk8. Van de gelegenheid is gebruik gemaakt enige andere wijzigingen in het
wetsvoorstel door te voeren:– Op 31 juli 2003 heeft de Kiesraad advies uitgebracht over dit
wetsvoorstel (Kamerstukken II 2002/03, 28 885, nr. 5). De meeste opmerkingen
van de Kiesraad zijn in het wetsvoorstel overgenomen. Waar nodig wordt in
de artikelsgewijze toelichting naar het advies van de Kiesraad verwezen;– Aangezien het onderwerp referendum in de portefeuille zit van
de Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties, wordt deze
in artikel 1 van het wetsvoorstel aangewezen als verantwoordelijke;– Artikel 28, eerste lid, van het wetsvoorstel is geschrapt, aangezien
het wetsvoorstel tot intrekking van de Trw inmiddels is ingetrokken (Kamerstukken
II 2002/03, 28 739, nr. 4).Een gewijzigd voorstel is bijgevoegd.KarimiDubbelboerVan der HamBijlage 1Bijlage bij het advies van de Raad van State van 14 juli
2003, no.W04.03 0194/I, met redactionele kanttekeningen die de Raad in
overweging geeft.Algemeen– Overal de term «grondwettelijk verdrag voor de Europese
Unie» vervangen door: verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor
Europa.Voorstel van wet– In artikel 10 de artikelen 117 tot en met 120 van de Tijdelijke
referendumwet niet van toepassing verklaren (waarbij voor bepaalde begrippen
andere begrippen moeten worden gelezen), maar rechtstreeks verwijzen naar
bepalingen van de Kieswet; vergelijk aanwijzing 78, tweede lid, van de Aanwijzingen
voor de regelgeving.Memorie van toelichting– De term «ratificatie» (bekrachtiging van een verdrag
door het Koninkrijk) niet gebruiken in de betekenis van parlementaire goedkeuring
(bladzijde 6, tweede en vierde volledige alinea, bladzijde 7, tweede en derde
volledige alinea, en bladzijde 8, tweede volledige alinea).– In de paragraaf «De Europese Conventie en het grondwettelijk
verdrag» (bladzijde 2) de Conventie niet omschrijven als een «grondwetgevende
vergadering», aangezien de Conventie geen grondwetgevende bevoegdheid
heeft.– In de paragraaf «Het referendum in de lidstaten van de EU»
op bladzijde 4 in de voorlaatste volle alinea het Verenigd Koninkrijk schrappen,
nu daar hoogstwaarschijnlijk niet een referendum zal worden gehouden.De paragraaf «Het referendum in Nederland» (bladzijden 5 en
6) actualiseren.– De paragrafen van nummers voorzien.Bijlage 2Gebruik makend van de bevoegdheid ex artikel 24, tweede
lid, van de Wet op de Raad van State veroorlooft ondergetekende zich met betrekking
tot het voorstel van wet van de leden Karimi, Dubbelboer en Van der Ham betreffende
het houden van een raadplegend referendum over het grondwettelijk verdrag
voor de Europese Unie (Wet raadplegend referendum Europese Grondwet) zijn
gevoelen, afwijkende van dat van de meerderheid, in een afzonderlijk advies
aan U neer te leggen.Ondergetekende kan zich niet verenigen met het door
de Raad van State uitgebrachte advies. Een referendum behoort naar zijn mening
alleen gehouden te worden over een vraag waar een daadwerkelijke keuzemogelijkheid
bestaat. In het gegeven geval zal het eventuele referendum evenwel betrekking
hebben op een verdrag dat unaniem is aanvaard door een Intergouvernementele
Conferentie (IGC) van alle lidstaten van de Europese Unie c.q. een ontwerptekst
waarover in het kader van die IGC een grote mate van overeenstemming bestaat.
De weigering om zulk een verdrag (of het op die ontwerptekst volgende verdrag)
goed te keuren zou Nederland grote schade berokkenen en ons land ten aanzien
van de andere lidstaten van de Europese Unie in een volledig isolement brengen.
Naar de mening van ondergetekende wordt aan deze aspecten in het onderhavige
advies, waar op verscheidene plaatsen de indruk wordt gewekt dat weigering
van de goedkeuring, hoewel juridisch mogelijk, ook beleidsmatig tot de mogelijkheden
behoort, onvoldoende aandacht geschonken.R.H. LauwaarsDe indieners merken op dat het minderheidsadvies van staatsraad Lauwaars
en de gehanteerde argumentatie erop neerkomt dat beide Kamers geen andere
weg rest dan het goedkeuren van de Europese Grondwet. Indieners vragen zich
af of deze argumentatie wel klopt. Er is immers voor beide Kamers der Staten
Generaal ten principale ruimte om de Europese Grondwet niet goed te keuren.
Ook kan de Nederlandse bevolking in een raadplegend referendum om een advies
gevraagd worden zonder dat dit aan die ruimte voor het parlement iets af doet,
zo menen de indieners.Verwerping van de Europese Grondwet door de Staten-Generaal, daartoe al
dan niet aangespoord door de uitslag van een referendum, zou Nederland grote
schade berokkenen, aldus de staatsraad. Voor die situatie zijn echter beleidsmatige
oplossingen, aldus de indieners. De meest voor de hand liggende is om dan
opnieuw te onderhandelen over (enkele van) de (meest) omstreden bepalingen
van het verdrag, teneinde deze bepalingen te verbeteren of opt-outs voor Nederland te bedingen. Denemarken en Ierland, waar
eerder Europese verdragen bij referendum verworpen werden, zijn daardoor geenszins
in een «volledig isolement» gebracht.Inmiddels staat van vijf andere EU-landen – Denemarken, Ierland,
Luxemburg, Portugal en Spanje – zo goed als vast dat zij een referendum
over de Europese Grondwet zullen houden. In Frankrijk, Hongarije, Italië,
Litouwen, Oostenrijk, Polen, Slowakije en Slovenië is een referendum
bovendien waarschijnlijk.1Daarbij gaat het, in
tegenstelling tot het wetsvoorstel van de indieners, ook om beslissende referenda.
De bevolking van die landen kan derhalve middels een referendumuitspraak de
goedkeuring weigeren. Als weigering van goedkeuring voor die landen mogelijk
is, waarom zou dat dan niet mogelijk zijn voor Nederland?XNoot1Memorie van toelichting, bladzijden 5 en 6.XNoot2Kamerstukken II 1996/97, 25 153, nr. 3, blz. 4, en nr. 5, blz. 6;
Kamerstukken II 1998/99, 26 156, nr. 5, blz. 10; Kamerstukken II 2002/03,
23 987, nr. 28, blz. 2.XNoot1Dit verdrag behelst overigens niet alleen wijzigingen van bestaande verdragen,
het omvat ook de vaststelling van het Verdrag betreffende de Europese Unie.XNoot2Bladzijde 4.XNoot3De wet die verklaart dat een verandering in de Grondwet zoals zij die
voorstelt, in overweging zal worden genomen.XNoot1Lees: goedkeuring.XNoot2Toelichting, bladzijde 7, tweede volledige alinea.XNoot3Toelichting, bladzijden 7 en 8.XNoot1Het betoog halverwege de bladzijde dat begint met de woorden «Meer
in het algemeen willen de indieners».XNoot2Toelichting, bladzijde 8.XNoot3Artikel 7, onderdeel f, Trw.XNoot1Artikel 26.XNoot2Toelichting, bladzijde 12.XNoot3Artikel 26, eerste lid, onderdeel c, en tweede lid.XNoot4Aldus ook aanwijzing 124f van de Aanwijzingen voor de regelgeving (Ar).XNoot1Vergelijk aanwijzing 124s Ar.XNoot2Artikel 4:24 van de Algemene wet bestuursrecht.XNoot1De gegevens zijn afkomstig van de European Referendum Campaign (ERC), http://www.european-referendum.org/countries; anders dan
de ERC achten de indieners een referendum in Frankrijk niet zeker. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28885-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl