Wet inburgering nieuwkomers; Nota n.a.v. het verslag inzake een wettelijke basis voor de inburgering van nieuwkomers
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25114, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25114 nr. 6

23-05-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN 1. Inleiding 1.1. Inleiding en doel van het wetsvoorstel1.2. Naar een samenhangend en praktisch integratiebeleid1.3. Huidige situatie2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel 2.1. DoelgroepenVrouwenLeeftijdsgrens ouderenOntheffing van de inburgeringsplicht2.2. Achterstandssituatie2.3 Het inburgeringsonderzoekTermijnen2.3.1. Procedure van melding voor het houden van een inburgeringsonderzoek2.3.2 (Tijdelijke) ontheffing van de plicht tot inburgering2.3.3. Het inburgeringsonderzoek2.3.4. Vrijstellingen naar aanleiding van het inburgeringsonderzoek 2.3.5 Het einde van het inburgeringsonderzoek2.3.6. De onderwijsovereenkomst2.4 Het inburgeringsprogramma2.4.1 Het educatief programmaDe toets2.4.2. Maatschappelijke begeleiding2.4.3. Doorgeleiding naar een instantie die zorg draagt
voor verdere scholing of voor toegang tot de arbeidsmarkt, voor zover de nieuwkomer
daarvoor in aanmerking komt2.5.Trajectbegeleiding2.6. Organisatie en samenwerking tussen (gemeentelijke)
instellingen 2.6.1. De één-loket-gedachte2.6.2. De gemeentelijke regie2.6.3. Samenwerking tussen gemeenten2.7. Relatie met andere wetgeving2.7.1. Wet educatie en beroepsonderwijs2.7.2. Relatie met de rijkswet op het Nederlanderschap2.7.3. Relatie met de Leerplichtwet 19692.7.4. Relatie met de Algemene bijstandswet2.7.5. Relatie met Arbeidsvoorzieningswet2.8. Financiële aspecten2.9. Handhaving en rechtsbescherming 2.9.1. Toezicht2.9.2. SanctiesII ARTIKELEN Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 9Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 20Artikel 21 Onderdeel BOnderdeel GOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25114Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 187 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 114Regels met betrekking tot de inburgering van nieuwkomers in de Nederlandse
samenleving (Wet inburgering nieuwkomers)nr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvagen 23 mei 1997 I ALGEMEEN 1. Inleiding 1.1. Inleiding en doel van het wetsvoorstelMet belangstelling hebben wij kennis genomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken. Met genoegen stellen wij vast dat de meeste
aan het woord zijnde fracties instemmen met een wettelijke basis voor de inburgering
van nieuwkomers.De leden van de fracties van de PvdA, D66, de SGP, het GPV, de RPF en
de SP legden er de nadruk op dat de groep nieuwkomers zeer divers is en dat
daarom een grote verscheidenheid in het aanbod van inburgeringsprogramma's
nodig is. Zij pleitten voor een meer op de nieuwkomer en zijn mogelijkheden
en beperkingen toegesneden aanpak, voor flexibiliteit. Op welke wijze wordt
de doelstelling van het bieden van maatwerk in het inburgeringsprogramma ook
daadwerkelijk waargemaakt?Tegelijkertijd uitten de leden van deze fracties de vrees dat de diversiteit
in de uitvoeringspraktijk tussen gemeenten te groot zal worden; ook als het
gaat om de verschillende onderdelen van het wetsvoorstel, zoals de meldingsprocedure,
het inburgeringsonderzoek etc. Hoe zal de uniformiteit en eenduidigheid op
gemeentelijk niveau worden bevorderd, zo vroegen deze leden. In dit kader
werd gepleit voor het beter meetbaar en zichtbaar maken van de start- en eindfase
van het inburgeringstraject. Deze leden bepleitten de ontwikkeling van een
instrument dat ook op landelijk niveau vergelijking tussen de resultaten en
projecten mogelijk maakt.De leden van de aan het woord zijnde fracties leggen met deze vragen de
vinger op een van de voornaamste vraagstukken waar wij voor stonden. Bij het
opstellen van het wetsvoorstel is een afweging gemaakt tussen twee belangen:
enerzijds de gemeenten voldoende ruimte voor een naar individuele nieuwkomers
gedifferentieerde aanpak te geven en anderzijds de nieuwkomer voldoende rechtszekerheid
te bieden. Ook in het nader rapport is ingegaan op de verhouding maatwerk–diversiteit. Enerzijds is er de uitdrukkelijke wens om maatwerk te leveren. Door aan
te sluiten op de uitgangssituatie, de kennis en vaardigheden, de omstandigheden
en de toekomstverwachtingen van iedere nieuwkomer wordt met het aangeboden
programma gestreefd naar een maximaal resultaat. Iedere nieuwkomer wordt bij
het inburgeringsonderzoek dan ook individueel beoordeeld met als doel te bepalen
welk inburgeringsprogramma voor hem het meest geschikt is. De leden van de
fracties van de PvdA, de SGP en het GPV komen met voorbeelden die de noodzaak
hiervan onderstrepen, zoals het voorbeeld van een 70-jarige Arubaanse grootmoeder
of een analfabete Somalische moeder met kleine kinderen.Anderzijds is er de behoefte aan een zekere uniformiteit, zowel voor de
aanbiedende partijen als voor de nieuwkomer zelf. Voor de gemeente geeft dit
de nodige houvast waar het gaat om organisatie, informatie en kwaliteit, voor
de nieuwkomer betekent het rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Wij hebben
op vele onderdelen van de inburgeringsprocedure, bijvoorbeeld bij de melding
en bij het inburgeringsonderzoek, steeds die afweging gemaakt tussen maatwerk
en uniformiteit, tussen het belang van de gemeenten – die onderling
zeer kunnen verschillen, gelet op de omvang van de organisatie en de samenstelling
van de groep nieuwkomers – en dat van de individuele nieuwkomers. Bij
deze afweging hebben wij rekening gehouden met het feit dat gemeenten reeds
thans een inburgeringsbeleid kunnen voeren waarin het mogelijk is om maatwerk
te leveren. Wij zijn van oordeel dat een goed evenwicht is bereikt tussen
aan de ene kant de eisen van rechtszekerheid en aan de andere kant de noodzaak
van een op maat gesneden benadering van het individu.Omdat wij net als bovengenoemde leden veel belang hechten aan dit evenwicht
zijn wij voornemens de monitoring die de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden,
voort te zetten. Hiermee kan de uitvoering van het onderhavige voorstel in
gemeenten nauwlettend worden gevolgd. Bovendien is de monitoring de basis
voor de in het wetsvoorstel voorziene evaluatie, uiterlijk drie jaar na het
van kracht worden van deze wet. Na deze evaluatie zal worden bezien of meer
maatwerk of meer uniformiteit bij de uitvoering wenselijk is.De leden van de fractie van de PvdA merkten op dat het kabinet spreekt
van tweezijdigheid in de inburgeringsrelatie. Welke verplichtingen heeft de
in te burgeren nieuwkomer jegens de overheid? Voorts vroegen deze leden wat
de rechten zijn van de inburgeraars.De tweezijdigheid in de inburgeringsrelatie komt tot uiting in een spiegelbeeldige
relatie tussen de rechten van de nieuwkomer en de verplichtingen van de overheid.De inburgeraars hebben de volgende rechten:– in bepaalde situaties een recht op ontheffing van de meldingsplicht;– recht op een inburgeringsonderzoek en op duidelijkheid over wat
hun medewerking bij dit onderzoek inhoudt;– recht op een op hun situatie toegespitst inburgeringsprogramma;– recht op het afleggen van een toets en op een certificaat waaruit
de deelname aan het programma blijkt;– recht op een zodanig aanbod aan inburgeringsprogramma's van gemeenten,
dat zij aan de voor hen geldende verplichtingen kunnen voldoen;– recht op voldoende begeleiding;– recht op voltooiing van het inburgeringsprogramma binnen de in
het wetsvoorstel neergelegde termijn.Deze rechten van de nieuwkomer houden voor de gemeente verplichtingen
in. Een recht op een inburgeringsonderzoek bijvoorbeeld, betekent voor de
gemeente een plicht om een inburgeringsonderzoek te houden. Naast de genoemde
rechten heeft de inburgeraar uiteraard de mogelijkheid om op grond van de
Algemene wet bestuursrecht bezwaar en beroep in te stellen tegen
een besluit van de gemeente waarmee hij het niet eens is.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts of het kabinet op basis van
eerdere (experimentele) ervaringen en inburgeringscontracten gegevens kan
verstrekken over de mate waarin het voorgestelde programma toereikend is.
Bestaat er voldoende inzicht of met de voorgestelde opzet het doel van de
wet wel kan worden bereikt, zo vroegen deze leden.Ons inziens zijn voldoende randvoorwaarden gecreëerd om erop te vertrouwen
dat het inburgeringsprogramma voldoende is om het doel van het onderhavige
voorstel te bereiken.In het begin van de jaren '90 is in twee gemeenten, Tilburg en Den Haag,
gestart met enkele experimentele projecten opvang nieuwkomers. Hiervoor werd
een werkmodel ontwikkeld dat de basis zou worden voor het latere inburgeringsprogramma.
In deze beginperiode betrof het kleine projecten waar nieuwkomers op vrijwillige
basis in konden participeren. Doelstelling was het bereiken van sociale, educatieve
en/of professionele zelfredzaamheid. Hoewel het om kleinschalige projecten
ging waren de beide gemeenten vanaf het begin positief over de basisstructuur
van deze projecten. Ook elders was al snel grote belangstelling voor deze
aanpak en zo werden in 1992 en 1993 in 15 andere gemeenten dergelijke projecten
opgestart. In die tijd kwam eveneens een regionaal project in Zuid-Limburg
van de grond, waarin de haalbaarheid voor kleinere gemeenten werd bezien om
in regionaal verband te gaan opereren.Vanaf de periode waarin op basis van experimenten met inburgering werd
gestart is met name de kwaliteit van het aanbod sterk verbeterd. Het proces
werd versneld toen, op basis van het Regeerakkoord van 1994, in januari 1996
het inburgeringsbeleid landelijk werd ingevoerd. Het doel van inburgering
was duidelijk: een eerste stap in het proces van integratie. Er bleek draagvlak
voor de verschillende onderdelen van het inburgeringsprogramma, maar tegelijkertijd
ook een groeiende behoefte aan landelijke eindtermen en toetsing. Hieraan
is het afgelopen jaar hard gewerkt. Voor het onderdeel Nederlands als Tweede
taal (NT2) zijn eindtermen en een landelijke toets ontwikkeld; voor het onderdeel
Maatschappij Oriëntatie (MO) zijn eindtermen ontwikkeld en is een toets
in ontwikkeling.Wat betreft de voorzieningen binnen de educatie-instellingen kan eveneens
een grote vooruitgang worden geconstateerd. Het taalonderwijs wordt veelal
in intensieve vorm en efficiënter aangeboden. Hierbij moet worden opgemerkt
dat binnen deze instellingen grote veranderingen hebben plaatsgevonden. Dit
geldt zowel voor het aanbod van cursussen (grotere variatie, meer instroommomenten)
als wel voor de methodiek van het lesgeven, als voor het lesmateriaal. Deze
veranderingen hebben zich slechts in een paar jaar voltrokken.De leden van de fracties van de PvdA, het GPV, de VVD, D66 en de RPF stelden
diverse vragen over het evaluatie-onderzoek dat momenteel wordt uitgevoerd
door Regioplan. Zij vroegen of er al een tussenrapportage gereed is en zo
ja, of deze beschikbaar is voor de Tweede Kamer. Tevens werd gevraagd of er
in het tijdschema voor de invoering van de wet rekening mee wordt gehouden
dat dit onderzoek kan leiden tot noodzakelijke aanpassingen van het inburgeringsprogramma.Het evaluatie-onderzoek waar de aan het woord zijnde leden in hun vraagstelling
op doelen, betreft een onderzoek bij 21 gemeenten dat momenteel plaatsvindt.
Het onderzoek is in augustus 1996 gestart en de resultaten zijn voorzien voor
september 1997. De tussenrapportage geeft alleen een eerste stand van zaken
aan wat betreft de verschillende te onderzoeken thema's en geeft nog geen
beeld van de uiteindelijke resultaten. Het ligt in de rede bij de implementatie
van de Wet inburgering nieuwkomers gebruik te maken van de resultaten van
dit onderzoek. Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de D66-fractie of
voor het bepalen van de werkelijke kosten rekening zal worden gehouden met
de uitkomsten van het evaluatie-onderzoek van het inburgeringsbeleid dat momenteel
wordt uitgevoerd, wordt verwezen naar paragraaf 2.8 van deze nota naar aanleiding
van het verslag.De leden van de PvdA-fractie vinden een lokaal beleidsplan wenselijk.
Hoe denkt het kabinet over het voorschrijven van zo'n beleidsplan in de wet,
zo vroegen deze leden. Hierdoor zouden op lokaal niveau de randvoorwaarden
voor een succesvolle integratie gewaarborgd zijn en zouden deze politiek kunnen
worden vastgelegd. De leden van de fractie van de VVD vroegen tevens of het
kabinet heeft overwogen een landelijk beleidskader voor inburgering vast te
stellen en te bevorderen dat gemeenten beleidsplannen over inburgering opstellen.Wij zijn het met deze leden eens dat een dergelijk beleidsplan een goed
regie-instrument is. Het stelt de gemeente in staat het uitvoeringsproces
te volgen en in te grijpen als dat afwijkt van de beleidsdoelstellingen. Een
efficiënte organisatie en klantvriendelijkheid jegens de nieuwkomer kunnen
beide resultaat zijn van een goede gemeentelijke regie. Wij willen gemeenten
niet wettelijk verplichten tot een beleidsplan inburgering, maar we denken
veel meer aan ondersteuning van gemeenten op dit terrein. Zo heeft de Piers
Groep onlangs in opdracht van de Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een handboek gemeentelijke
regie uitgebracht. Hierin staan modellen en richtlijnen voor de regie, de
organisatie van de uitvoering met inbegrip van het één-loketsysteem
en de administratieve organisatie. Bovendien heeft de Piers Groep geadviseerd
over de wijze waarop gemeenten op dit terrein kunnen worden ondersteund. Hierbij
valt te denken aan cursussen voor gemeente-ambtenaren en aan het opzetten
van pools en uitwisselingsprogramma's van en voor gemeente-ambtenaren. Bij
deze plannen is ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) betrokken. De verwachting is dat de ervaring die gemeenten opdoen met de regie van
het inburgeringsbeleid ook bruikbaar is voor de aansturing van ander beleid
dat door gemeenten wordt uitgevoerd.Verschillende fracties vroegen in het licht van het ontwikkelde nieuwkomersbeleid
naar de positie van oudkomers en in dit verband naar de uitkomsten van het
Inspectie-onderzoek ter zake.Onlangs is aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen het
Inspectie-rapport «Inburgering ............. uitgeschreven. Evaluatie
van het aanloopjaar van de inburgeringstrajecten» (deel 1) aangeboden.
Deze rapportage is de Tweede Kamer inmiddels toegezonden, voorzien van een
reactie van genoemde minister. Op basis van de rapportage is de conclusie
gewettigd dat op landelijk niveau de wachtlijst van oudkomers met ongeveer
30% is teruggebracht en dat deze reductie van bijna 3500 oudkomers vrijwel
samenvalt met het aantal oudkomers dat zichzelf gemeld had voor deelname aan
een inburgeringsprogramma. Deze groep heeft op grond van de bepalingen bij
de garantstelling voor het inburgeringsbudget 1996 gebruik kunnen maken van
de plaatsen die in de gegeven en bekostigde gemeentelijke taakstellingen door
nieuwkomers werden opengelaten. Eenzelfde regeling is van kracht voor 1997,
zodat dit jaar opnieuw een vermindering mag worden verwacht van het aantal
oudkomers dat vrijwillig een inburgeringsprogramma wil volgen. De Inspectie
plaatst overigens de volgende kanttekening bij het landelijke beeld: op gemeentelijk
niveau is het vaak niet mogelijk alle oudkomers, die in aanmerking willen
komen, ook feitelijk aan een traject te laten beginnen. Voor deze gevallen
staat de gemeente het reguliere educatiebudget ter beschikking om oudkomers
een educatief traject aan te bieden dat feitelijk gelijkluidend is aan dat
van nieuwkomers. Het onderhavige wetsvoorstel voorziet in een bekostigingswijze krachtens
welke het voor de gemeente mogelijk is een eventueel surplus van de bekostigde
realisaties in het jaar t-2 ten opzichte van de taakstelling in dat jaar toe
te voegen aan het reguliere educatiebudget. Op deze wijze is het evenals in
1996 en 1997 mogelijk dat oudkomers feitelijk de opengevallen plaatsen van
nieuwkomers innemen.De Inspectie wijst er voorts op dat de gebleken noodzaak van vervolgtrajecten
voor nieuwkomers ten laste van het educatiebudget ten koste gaat van traditionele
groepen minderheden en autochtonen. Op dit punt beklemtoont de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zijn beleidsreactie op het Inspectierapport
nog eens, zoals ook elders in deze nota aan de orde komt, dat één
van de leidende uitgangspunten van zowel het educatiebeleid als het inburgeringsbeleid
gevormd wordt door de gedachte van maatwerk. Gemeenten dienen het inburgeringsbudget
zo efficiënt mogelijk te besteden en onderbenutting tegen te gaan.Gaarne beantwoorden wij de vraag van de leden van de fractie van het CDA
of wij geen haken en ogen meer zien met name in verband met een sanctie-instrument
voor nieuwkomers, in paragraaf 2.9.2.De leden van de fractie van het CDA vroegen het kabinet een algemene beschouwing
te geven met betrekking tot de relatie tussen het «inburgeringsregime»
voor de in dit wetsvoorstel beschreven doelgroep en het integratiebeleid voor
overige doelgroepen. Hoe ziet het kabinet één en ander in relatie
tot het gelijkheidsbeginsel?Zoals al meermalen is gesteld, faciliteert het inburgeringsbeleid een
aantal activiteiten die de nieuwkomer een eerste opstap bieden om zelfredzaamheid
te bereiken in de Nederlandse samenleving. Inburgering is hiermee de eerste
fase in het proces van integratie. Het proces van integratie vergt van zowel
nieuwkomers als van degenen die al langer in Nederland verblijven een bereidheid
tot deelname aan het maatschappelijk leven in al zijn facetten. Integratie
in de Nederlandse samenleving is vaak een langdurig proces en vergt een voortgezette
inspanning die moet leiden tot evenredige deelname op alle maatschappelijke
terreinen. Voor de nieuwkomer zijn een aantal basisvaardigheden noodzakelijk
voor een succesvolle integratie in onze samenleving. Het gaat dan om kennis
van de Nederlandse taal, een zekere kennis van de Nederlandse samenleving
en zicht op het functioneren van onze arbeidsmarkt. Hoe eerder deze kennis
en vaardigheden worden verkregen, hoe groter de kans op een verdere succesvolle
integratie. Daarom hebben wij besloten om extra middelen vrij te maken voor
nieuwkomers en hen een inburgeringsprogramma aan te bieden. Gestreefd wordt
daarbij naar een sluitende aanpak. Daarnaast blijft onverminderd voor andere
«oudere» nieuwkomers de mogelijkheid bestaan om cursussen Nederlands
als Tweede taal, Maatschappij Oriëntatie en Beroepenoriëntatie te
volgen. Hiertoe hebben wij f 17 miljoen, bovenop de reguliere middelen,
beschikbaar gesteld.Het gelijkheidsbeginsel staat een en ander niet in de weg. Volgens dit
beginsel is een ongelijke behandeling van gevallen toegestaan, indien daarvoor
een objectieve rechtvaardiging kan worden aangevoerd. Nog afgezien van de
vraag of nieuwkomers en «oudkomers» vanuit het integratiebeleid
bezien wel als gelijke gevallen kunnen worden aangemerkt, menen wij dat voor
de in dit wetsvoorstel gehanteerde beperking van de doelgroep tot nieuwkomers
een voldoende rechtvaardiging kan worden aangevoerd. Deze is dat deelname
aan een inburgeringsprogramma het meest zinvol is als deze zo kort mogelijk
na de vestiging in Nederland start. Indien het wetsvoorstel de mogelijkheid
zou inhouden dat degene die zich in Nederland heeft gevestigd eerst na vele
jaren aan een inburgeringsprogramma gaat deelnemen, zou het nut van dit programma
in zo'n geval aanmerkelijk minder groot zijn. Daar komt bij dat de
situatie dat «oudkomers» geen inburgeringsprogramma hebben gevolgd
op termijn vanzelf ophoudt te bestaan. Op termijn zal immers elke «oudkomer»
ooit als nieuwkomer reeds een inburgeringsprogramma hebben gevolgd.De leden van de fractie van D66 vroegen hoe het toezicht op de naleving
van de wet door de gemeenten plaatsvindt. Zij suggereerden de gemeentebesturen
te vragen aan het Rijk jaarlijks een verslag over het gevoerde inburgeringsbeleid
uit te brengen.In paragraaf 2.8 van de memorie van toelichting is aangegeven dat op basis
van artikel 2.3.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs, zoals dat ingevolge
artikel 21, onder A, van het onderhavige wetsvoorstel zal komen te luiden,
en artikel 16 van de Wet inburgering nieuwkomers, bij algemene maatregel van
bestuur de voorwaarden zullen worden vastgesteld die aan het verstrekken van
rijksbijdragen voor de inburgering van nieuwkomers worden verbonden. Deze
voorwaarden zullen onder meer regels bevatten over de manier waarop gemeenten
verantwoording dienen af te leggen voor het door hen gevoerde inburgeringsbeleid
en voor de besteding van de rijksbijdragen daaraan. Deze regels zullen worden
afgeleid van de regels, zoals die thans voor het afleggen van verantwoording
over het huidige inburgeringsbeleid gelden. De laatstbedoelde regels zijn
vastgelegd in de Onderwijsregeling inburgering nieuwkomers 1996 en in het
Bekostigingsbesluit welzijnsbeleid en de daarop gebaseerde Welzijnsregeling
inburgering nieuwkomers. In eerderbedoelde algemene maatregel van bestuur
zullen deze regels volledig worden gelijkgetrokken. Zij zullen, evenals thans,
onder meer de verplichting bevatten aan het Rijk jaarlijks een verslag over
het gevoerde inburgeringsbeleid uit te brengen.In paragraaf 2.4. van het verslag stelden de leden van de fractie van
GroenLinks hetzelfde onderwerp aan de orde. Zij vroegen of niet wettelijk
geregeld dient te worden, wanneer en op welke manier de gemeenten verantwoording
moeten afleggen aan de centrale overheid. In paragraaf 2.8 van het verslag,
tot slot, stelden ook de leden van de VVD-fractie vragen op dit punt.Voor zover het informatie over de educatieve programma's betreft, zal
deze door het Rijk desgewenst ook tussentijds kunnen worden opgevraagd op
basis van artikel 2.3.6 van de Wet educatie en beroepsonderwijs. Tot slot
kan worden opgemerkt dat op de uitvoering van de educatieve programma's op
grond van hoofdstuk 5 van die wet ook toezicht wordt gehouden door de onderwijsinspectie.
Zoals eerder aangegeven zijn wij voornemens – zo kunnen wij de leden
van de fractie van GroenLinks meedelen – om de huidige monitoring over
de uitvoering van het inburgeringsbeleid ook onder het wettelijk regime voort
te zetten.Voorts vroegen de leden van de fractie van D66 welke juridische mogelijkheden
nieuwkomers die zich gedupeerd voelen hebben om gemeenten op hun zorgplicht
aan te spreken.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.9.2.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of het kabinet een reactie
kan geven op twee overwegingen: het verplichte karakter van inburgering en
de wettelijke basis van de zorgplicht die nieuwkomers het recht geven op voorzieningen
op het gebied van maatschappelijke integratie. Deze overwegingen balanceren
tussen individuele vrijheid en maatschappelijke betrokkenheid.Wij zijn het met deze leden eens dat de verantwoordelijkheid voor integratie
niet alleen bij nieuwkomers en gemeentelijke instellingen ligt, maar bij alle
burgers; leden van minderheidsgroepen en autochtonen. Wij achten het gewenst
dat inburgering niet meer vrijblijvend is. Om aan alle nieuwkomers
deze verplichting te kunnen opleggen is een wettelijke basis vereist. De verplichting
zal de individuele vrijheid enigszins beperken. Hier staat echter tegenover
dat naar verwachting de maatschappelijke betrokkenheid van de nieuwkomer zal
worden vergroot. De wettelijke basis zorgt er tevens voor dat gemeenten een
zorgverplichting wordt opgedragen, zodat nieuwkomers recht hebben op voorzieningen
op het gebied van maatschappelijke integratie. De voorgenomen wettelijke basis
verplicht aan de ene kant de nieuwkomer, aan de andere kant biedt het de nieuwkomer
meer rechtszekerheid.Is het denkbaar, zo vroegen de leden van de GPV-fractie, dat na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel Wet inburgering nieuwkomers (eerste fase) behoefte bestaat
aan een Wet inburgering nieuwkomers (tweede fase) waarin ieders verantwoordelijkheid
voor een goed vervolg op de inburgeringsprogramma's wordt vastgelegd?Reeds in dit wetsvoorstel wordt de doorgeleiding naar ofwel verdere educatie
of de arbeidsmarkt als verplicht onderdeel van het inburgeringsprogramma vastgelegd.
In de memorie van toelichting wordt de betrokken instellingen een aantal instrumenten
aangereikt om deze doorgeleiding te bewerkstelligen. Wij hechten buitengewoon
aan deze doorgeleiding als onderdeel van het inburgeringsprogramma. Deze voorkomt
dat de nieuwkomer na het volgen van het programma als het ware in een «gat»
valt. Bij de evaluatie, die binnen drie jaar na inwerkingtreding van deze
wet plaatsvindt, zal aan dit onderdeel van het inburgeringsprogramma dan ook
zeker aandacht worden geschonken.De leden van de GPV-fractie vonden het voorts opmerkelijk, dat de toelichting
bij dit wetsvoorstel niet ingaat op beleidsinstrumenten die de instroom in
de inburgeringsprogramma's in Nederland zouden kunnen beperken. Deze leden
dachten daarbij aan het aanbieden van vergelijkbare programma's in bijvoorbeeld
de Nederlandse Antillen, Aruba, Marokko en Turkije. Ook trokken de aan het
woord zijnde leden een vergelijking met Nederlanders die willen emigreren.
Vindt de voorbereiding en scholing van deze Nederlanders op eigen kosten plaats?
Kan Nederland aan nieuwkomers in bepaalde gevallen geen vergelijkbare verplichtingen
opleggen, zo vroegen deze leden.Alle landen stellen regels ten aanzien van de toelating van vreemdelingen.
Dit gebeurt vaak op basis van een Immigratiewet. In tegenstelling tot een
aantal andere landen voert Nederland geen actieve immigratiepolitiek. De toekomstige
Wet inburgering nieuwkomers ziet bovendien op hen die reeds in Nederland zijn
toegelaten en is derhalve geen Immigratiewet.Nederland voert sinds 1992 geen emigratiepolitiek meer. In de periode
dat dit nog wel het geval was werd onder bepaalde voorwaarden een tegemoetkoming
verstrekt in de kosten van emigratie. Voor zover voorbereiding en scholing
waren vereist vond dit plaats op kosten van de emigrant of op kosten van het
emigratieland.De leden van de SP-fractie stelden de vraag of er ook Nederlandse taallessen
op de televisie komen.Bij de algemene behandeling van de rijksbegroting 1996 is een motie van
het lid Wallage aangenomen, d.d. 21 september 1995. De motie betrof het verzorgen
van Nederlandse taallessen via de massamedia, met name de televisie. Door
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is in samenwerking
met Teleac/NOT uitvoering aan deze motie gegeven. Op 22 maart 1997 is Teleac/NOT
gestart met een zestien-delige serie televisie- en radioprogramma's voor nieuwkomers.
Van NL-TV en NL-Radio worden 4 versies gemaakt: een Turkse, een Arabische,
een Engelse en een Franse. Daarnaast is door Teleac/NOT in samenwerking met het Instituut voor Taalonderzoek
en Taalonderwijs voor Anderstaligen (ITTA) de serie «Duidelijke Taal!»
ontwikkeld. Deze serie is bedoeld voor anderstaligen die 3 tot 10 jaar in
Nederland verblijven, een beheersing van de Nederlandse taal hebben rond het
niveau CITO 2 (Instituut voor Toetsontwikkeling) en op de arbeidsmarkt willen
participeren. Het doel van de serie «Duidelijke Taal!» is de professionele
redzaamheid van anderstaligen te ontwikkelen. De 16 televisie- en radioprogramma's
worden vanaf september 1997 uitgezonden. 1.2. Naar een samenhangend en praktisch integratiebeleidVoor de beantwoording van de vraag van de leden van de VVD-fractie of
wij hebben overwogen een landelijk (inburgerings)beleidskader vast te stellen
en het opstellen te bevorderen van (inburgerings-)beleidsplannen door de gemeenten,
wordt verwezen naar paragraaf 1.1. van deze nota. 1.3. Huidige situatieOok voor de beantwoording van de vraag van de aan het woord zijnde leden
over het beschikbaar komen van de resultaten van de evaluatie, wordt verwezen
naar paragraaf 1.1. 2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel 2.1. DoelgroepenDe leden van de fracties van de PvdA, het CDA, D66, GroenLinks en het
GPV vroegen om een nadere uiteenzetting van de redenen waarom EU- en EER-onderdanen
buiten de werking van het wetsvoorstel vallen.Deze redenen zijn van juridische aard, en hangen samen met het feit dat
het wetsvoorstel nieuwkomers verplicht om aan een inburgeringsprogramma
deel te nemen. Wij zijn in het licht van het vrije verkeer van werknemers
binnen de EU en de EER, zoals dat ondermeer in artikel 48 EG is neergelegd
niet bevoegd een dergelijke verplichting op te leggen voor EU- en EER-onderdanen.
Dit betekent dat de omvang van de doelgroep mede wordt bepaald door internationale
regelingen. Overigens is inburgering voor EU- en EER-onderdanen in de meeste
gevallen ook niet noodzakelijk. De ervaring leert dat er slechts weinig EU-
en EER-onderdanen zijn die in een achterstandspositie dreigen te geraken.De vraag van de leden van de GPV-fractie of de flexibele wijze waarop
het inburgeringsprogramma kan worden ingericht, niet aan eventuele bezwaren
tegemoet komt, beantwoorden wij ontkennend, omdat ook de verplichting om in
te burgeren bij een flexibele invulling van het inburgeringsprogramma blijft
bestaan.De leden van de fracties van CDA en D66 vroegen in aansluiting hierop
of het niet in strijd met het EG-recht is om EU- en EER-onderdanen van vrijwilllige
deelname uit te sluiten. Zij wezen daarbij op artikel 48 EG en EG-verordening
1612/68. Ook de leden van de fracties van PvdA, D66, GroenLinks, RPF, SGP,
GPV en SP vroegen zich in verschillende toonaarden af of het niet wenselijk
is EU- en EER-onderdanen de mogelijkheid te bieden op vrijwillige basis aan
een inburgeringsprogramma deel te nemen.Vrijwillige deelname aan de inburgering valt buiten de werkingssfeer van
het wetsvoorstel. Overigens verplicht het tweede lid van artikel 48 van het
EG-verdag tot afschaffing van elke discriminatie op grond van nationaliteit
tussen de werknemers der lid-staten, wat betreft de werkgelegenheid, de beloning
en de overige arbeidsvoorwaarden. EG-verordening 1612/68, waarin deze verplichting
nader is vormgegeven, gebiedt de lid-staten voorzieningen als
bijstand door arbeidsbureaus onder de zelfde voorwaarden aan onderdanen uit
andere lid-staten aan te bieden als aan de eigen onderdanen. Van het aanbieden
van voorzieningen aan eigen onderdanen die niet ook aan onderdanen uit andere
lid-staten worden aangeboden, is echter geen sprake. Ook Nederlandse ingezetenen
hebben immers niet de mogelijkheid van vrijwillige deelname aan een inburgeringsprogramma.
Van discriminatie in de zin van artikel 48 van het EG-verdrag is daarom geen
sprake.Dat laat onverlet dat zij die niet onder de werking van de toekomstige
wet zullen vallen, gebruik kunnen (blijven) maken van het reeds bestaande
aanbod aan opleidingen educatie. Daartoe behoren ook de opleidingen die in
geïntegreerde vorm het educatief programma als onderdeel van het inburgeringsprogramma
vormen, t.w. de opleiding Nederlands als Tweede taal I of II en opleidingen
gericht op sociale redzaamheid en op breed maatschappelijk functioneren.Dat Nederlanders die niet in Nederland zijn geboren en zich voor de eerste
keer in Nederland vestigen, wel onder de werking van het wetsvoorstel vallen,
staat aan het voorgaande niet in de weg. De vraag of deze categorie Nederlanders
tot de doelgroep van het wetsvoorstel dienen te behoren, kan als een zuiver
interne aangelegenheid van Nederland worden aangemerkt. Uit EG-jurisprudentie
blijkt dat dergelijke aangelegenheden buiten het bereik van artikel 48 van
het EG-verdrag vallen (vgl. onder meer Zaak 180/83, Moser v. Baden-Württemberg,
Jur. 1984, blz. 2539). Omdat noch dit artikel, noch enig ander artikel uit
het EG-verdrag eerderbedoelde aangelegenheid binnen de werkingssfeer van het
verdrag brengt, is – zo kunnen wij de leden van de CDA-fractie meedelen –
ook de in artikel 6 van het verdrag neergelegde non-discriminatieregel niet
van toepassing. Een en ander impliceert dat – dit in antwoord op een
vraag van de leden van de fractie van D66 – een EU-onderdaan op grond
van supra-nationaal recht een andere rechtspositie heeft dan een Nederlander
die niet in Nederland is geboren.De leden van de SGP-fractie vonden het uiterst bevreemdend dat zij die
de Nederlandse nationaliteit bezitten en zich vanuit het buitenland permanent
in Nederland willen vestigen, moeten voldoen aan de verplichtingen die in
het wetsvoorstel zijn neergelegd. Meer in het bijzonder vroegen de leden van
de fracties van PvdA en CDA aan te geven waarom Arubanen en Antillianen, in
tegenstelling tot EU- en EER-onderdanen, wel tot de doelgroep van de wet behoren.
De leden van de fracties van D66 en GPV vroegen zich in dit verband af of
het wel wenselijk is om alle Antillianen en Arubanen die naar Nederland komen,
onder de werking van de nieuwe wet te laten vallen.Het wetsvoorstel heeft als uitgangspunt dat iedere nieuwkomer van 18 jaar
en ouder die zich met een niet-tijdelijk doel in Nederland vestigt onder de
inburgeringsplicht valt. Dit uitgangspunt lijdt slechts uitzondering in die
gevallen waarin wij op juridische gronden niet de bevoegdheid hebben een inburgeringsplicht
op te leggen. Dat geldt onder meer ten aanzien van de hiervóór
reeds gememoreerde categorie van EU- en EER-onderdanen. Genoemd uitgangspunt
heeft tot gevolg dat in beginsel ook personen met de Nederlandse nationaliteit
die buiten Nederland zijn geboren en zich voor de eerste keer in Nederland
vestigen, onder de werking van de nieuwe wet zullen vallen. Daarvoor zijn
naar ons oordeel goede redenen aan te voeren. Het gaat hier om personen die
zich in een samenleving vestigen die voor hen even onbekend kan zijn als voor
zich hier vestigende vreemdelingen. Om die reden zal het ook voor deze categorie
nieuwkomers van belang kunnen zijn om kennis van de Nederlandse taal en inzicht
in de Nederlandse samenleving te verwerven. Ook voor hen geldt dat zij zich
daardoor zo spoedig mogelijk een zelfstandige positie in de Nederlandse samenleving
kunnen verwerven. De aanname van de leden van de SGP-fractie dat personen met de Nederlandse
nationaliteit zich terdege op hun vestiging in ons land voorbereiden, moge
juist zijn, maar ons inziens geldt dat doorgaans ook voor niet-Nederlandse
nieuwkomers. Wel is het denkbaar dat een relatief grotere groep Nederlandse
nieuwkomers bij vestiging in Nederland al enigermate de Nederlandse taal beheerst.
Dat zou het gevolg kunnen zijn van de omstandigheid dat deze nieuwkomers ook
in het land van herkomst af en toe Nederlands spraken. Dat impliceert dat
de groep Nederlandse nieuwkomers die na het inburgeringsonderzoek van het
volgen van (onderdelen van) het inburgeringsprogramma zal worden vrijgesteld,
naar alle waarschijnlijkheid verhoudingsgewijs groter zal zijn dan de groep
niet-Nederlandse nieuwkomers. Het gaat hier echter om louter een gradueel
verschil, waaruit naar ons oordeel geen principieel verschil mag worden afgeleid.Uit een aantal onderzoeken blijkt dat een stijgend aantal Nederlandse
nieuwkomers uit de Nederlandse Antillen en Aruba onvoldoende kennis van de
Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving heeft. In het licht daarvan
is er voor gekozen – gelet op het uitgangspunt dat in beginsel iedere
nieuwkomer onder de werking van de toekomstige wet dient te vallen –
deze groep nieuwkomers in de doelgroepomschrijving van artikel 1 van het wetsvoorstel
op te nemen. Bovendien behoort deze categorie nieuwkomers immers ook nu reeds
tot de doelgroep van het inburgeringsbeleid.De veronderstelling van de leden van de GPV-fractie dat dit laatste slechts
opgaat voor uitkeringsgerechtigde Antillianen en Arubanen, is in zoverre onjuist
dat de bestaande inburgeringsregelingen betrekking hebben op in beginsel alle
nieuwkomers en daarmee dus ook voor nieuwkomers die uit de Nederlandse Antillen
en Aruba afkomstig zijn. Wel geldt ook ten aanzien van deze nieuwkomers dat
zij op dit moment alleen dan tot het volgen van een inburgeringsprogramma
kunnen worden verplicht, als zij uitkeringsgerechtigd zijn. Zoals bekend berust
deze beperking echter niet op principiële gronden, doch op de omstandigheid
dat het thans juridisch niet mogelijk is om ook niet-uitkeringsgerechtigden
te verplichten aan inburgeringsprogramma's deel te nemen. Zij kunnen thans
alleen op vrijwillige basis deelnemen. Om ook hen, evenals niet-uitkeringsgerechtigde
nieuwkomers uit andere landen, tot deelname aan inburgeringsprogramma te kunnen
verplichten, is juist dit wetsvoorstel bedoeld.De vraag of het wenselijk is om in beginsel alle Antilliaanse en Arubaanse
nieuwkomers onder de werking van de Wet inburgering nieuwkomers te laten vallen,
beantwoorden wij op de volgende wijze.Wij zijn van mening dat de hoger opgeleide Antillianen niet behoeven in
te burgeren. Aan de andere kant is er de groep Antillianen die een inburgeringsprogramma
wel nodig hebben. Hun kennis van de Nederlandse taal blijkt in de Nederlandse
samenleving onvoldoende te zijn. Over de wijze waarop onderscheid zal worden
gemaakt tussen beide groepen zijn wij op dit moment in overleg met de Antilliaanse
regering. Over de uitkomsten daarvan zal de Tweede Kamer separaat bij brief
worden geïnformeerd.Wij wijzen echter de gedachte af om, zoals de leden van de fractie van
D66 lijken te suggereren, alleen de uitkeringsgerechtigde Antillianen en Arubanen
onder de werking van de voorgenomen wet te laten vallen. Dit wetsvoorstel
is immers juist bedoeld om ook niet-uitkeringsgerechtigde nieuwkomers tot
deelname aan een inburgeringsprogramma te kunnen verplichten. Niet valt in
te zien waarom hierop voor niet-uitkeringsgerechtigde Antillianen en Arubanen
een uitzondering zou moeten worden gemaakt. Evenals voor de andere niet-uitkeringsgerechtigde
nieuwkomers geldt ook voor hen dat zij na vestiging in Nederland wel degelijk
in een achterstandssituatie kunnen geraken. Een en ander laat overigens onverlet dat de Antilliaanse of Arubaanse
nieuwkomer die in beginsel wel onder de inburgeringsplicht zal blijven vallen,
maar ook reeds voldoende kennis van de Nederlandse taal en van de Nederlandse
samenleving heeft, op grond van artikel 5 van het wetsvoorstel zal worden
vrijgesteld van de verplichting om een inburgeringsprogramma te volgen.Door de leden van de GPV-fractie werd gevraagd in hoeverre artikel 3,
eerste lid, onder f, van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden en
het gelijkheidsbeginsel een rol hebben gespeeld bij de keuze om nieuwkomers
met de Nederlandse nationaliteit afkomstig van de Nederlandse Antillen en
Aruba wel een inburgeringsplicht op te leggen, terwijl Nederlanders die afkomstig
zijn uit één van de lid-staten van de Europese Unie die plicht
niet hebben.Artikel 3, eerste lid, onder f, van het Statuut heeft betrekking op het
toezicht op de algemene regels inzake toelating en uitzetting van Nederlanders.
Omdat het bij het onderhavige wetsvoorstel noch om toelating, noch om uitzetting
gaat, heeft deze bepaling geen rol gespeeld bij de keuze om nieuwkomers met
de Nederlandse nationaliteit afkomstig van de Nederlandse Antillen en Aruba
een inburgeringsplicht op te leggen. De opmerking van de leden van de GPV-fractie
dat Nederlanders die afkomstig zijn uit één van de lid-staten
van de Europese Unie niet de plicht hebben tot inburgering is in zijn algemeenheid
niet juist. In principe vallen deze Nederlanders onder de inburgeringsplicht.De leden van de D66-fractie vonden dat overleg over dit onderwerp hoe
dan ook met de Antilliaanse en Arubaanse regeringen gevoerd had moeten worden.
Zijn deze regeringen geraadpleegd bij de totstandkoming van de wet? Zo nee,
waarom niet?Tijdens de voorbereiding van het wetsvoorstel Wet inburgering nieuwkomers
heeft zowel op kabinets- als op ambtelijk niveau overleg plaatsgevonden over
dit onderwerp en de positie van Antillianen en Arubanen daarbinnen. Het wetsvoorstel
is, voordat het aan de Kamer werd aangeboden, aangeboden aan de gevolmachtigde
Ministers van de Antillen en Aruba. Ook tijdens het bezoek dat de Minister
van Binnenlandse Zaken in februari 1997 aan de Antillen bracht stond het wetsvoorstel
en de positie van de Antillianen daarin op de agenda. Dit was tevens het geval
tijdens het bezoek van de Minister van Onderwijs, Sport, Cultuur en Jeugdzaken
aan de Minister van Binnenlandse Zaken in mei 1997. De onderstaande tekst
geeft de inhoud van deze gesprekken in grote lijnen weer.Binnen de groep Nederlanders die zich voor de eerste maal in Nederland
vestigen, en dus in principe onder de wet vallen, vormen Antillianen een belangrijke
groep. Daarom is specifieke aandacht voor hun positie onder de wet gerechtvaardigd.
De migratiestroom vanuit de Antillen heeft deels andere kenmerken dan die
vanuit andere delen van de wereld. Zo komen er bijvoorbeeld veel hoger opgeleide
Antillianen naar Nederland, die het Nederlands reeds beheersen. Wij zijn het
met de Antilliaanse regering eens dat de hoger opgeleide Antillianen niet
behoeven in te burgeren.Aan de andere kant is de groep Antillianen die een inburgeringsprogramma
wel degelijk hard nodig hebben, groeiende. Hun kennis van de Nederlandse taal
is lang overschat en de gemeenten constateren grote problemen met deze Antilliaanse
jongeren.Ten aanzien van de eerstgenoemde groep heeft de Antilliaanse regering
de vrees uitgesproken dat deze groep onbedoeld met onnodige bureaucratische
aspecten in aanraking kan komen. Vanwege de te verwachten grote aantallen
kan het averechts werken indien deze groep Antillianen, van wie evident is
dat zij niet in een inburgeringsprogramma thuis hoort, op grote schaal in
een langdurige selectie-procedure terecht zal komen. Wij zijn
het dan ook met de Antilliaanse regering eens dat onderscheid tussen beide
groepen Antillianen gemaakt dient te worden.Over de wijze waarop onderscheid zal worden gemaakt tussen deze groepen
zijn wij op dit moment in overleg met de Antilliaanse regering. Over de uitkomsten
daarvan zal de Tweede Kamer separaat bij brief worden geïnformeerd.De leden van de fractie van D66 konden zich voorstellen dat het Immigratiebureau
op de Antillen, dat inlichtingen zal gaan verstrekken over immigratie naar
Nederland, betrokken kan worden bij het aanbrengen van differentiatie in de
groep Antillianen die naar Nederland vertrekt. Wat is de reactie van het kabinet
hierop?Het Centrum Voorlichting Antillianen is door de Minister van Binnenlandse
Zaken eind februari 1997 geopend. Met dit initiatief wordt beoogd de Antilliaanse
jongeren reële voorlichting te bieden over hun kansen in Nederland en
hen te wijzen op alternatieven op de Antillen zelf. Het is de bedoeling dat
het voorlichtingscentrum een begeleidende rol krijgt. Aandacht voor informatie
over (onderdelen van) inburgering kan hierbij tot de mogelijkheden behoren.
Het centrum zal eerst de kans moeten krijgen zich te ontwikkelen en een plaats
in de Antilliaanse samenleving te verwerven.De leden van de fracties van D66 en het GPV vroegen of Antillianen en
Arubanen die hier voor een tijdelijk doel verblijven, ook onder de werking
van de onderhavige wet zullen gaan vallen.Nieuwkomers die voor een tijdelijk doel verblijven vallen niet onder de
werking van het onderhavige wetsvoorstel. Nederlanders die hier voor een tijdelijk
doel komen, kunnen niet, zoals voor vreemdelingen die hier voor eenzelfde
doel komen wel mogelijk is, aan de hand van verblijfsdocumenten op objectieve
wijze als een zodanige categorie worden geïdentificeerd. Dat geldt ook
voor Antillianen en Arubanen die hier voor een tijdelijk doel komen. Deze
Nederlanders zijn om die reden, anders dan vreemdelingen in een vergelijkbare
positie, niet van de in artikel 1 van het wetsvoorstel omschreven doelgroep
uitgezonderd. Om evenwel te vermijden dat ook de Nederlanders die hier voor
een tijdelijk doel komen, aan de verplichtingen van de Wet inburgering nieuwkomers
zullen moeten voldoen, is artikel 3 van het wetsvoorstel bij nota van wijziging
aangevuld met een bepaling die het mogelijk maakt om deze Nederlanders van
de meldingsplicht te ontheffen.De vraag van de leden van de GPV-fractie of de Antilliaanse of Arubaanse
wetgever Nederlanders afkomstig uit Europa kan verplichten een inburgeringsprogramma
te volgen wanneer zij zich in de Nederlandse Antillen respectievelijk Aruba
vestigen, beantwoorden wij bevestigend. Overigens hebben ons geen signalen
bereikt dat men in die landen daartoe zou willen overgaan.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over
al langer in Nederland verblijvende etnische minderheden, wordt verwezen naar
paragraaf 1.1. van deze nota naar aanleiding van het verslag.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts op welke wijze is voorzien
in de organisatie en financiering van de thans lopende inburgeringstrajecten
en welke waarborgen er zijn zodat continuïteit gewaarborgd is. De gelden
kunnen maar één keer worden ingezet, aldus deze leden.Graag verwijzen wij deze leden voor het antwoord op deze vraag naar paragraaf
2.8. Kan het kabinet meer precies aangeven om hoeveel nieuwkomers het per jaar
gaat en de afgelopen jaren is gegaan? Kan worden aangeven in welke mate verschillende
groepen daaruit een achterstand hebben op de arbeidsmarkt, wat de leeftijd
is, in welke mate men zelf is aangewezen op inkomen uit arbeid en wat per
groep het opleidingsniveau is? Het komt de leden van de PvdA-fractie voor
dat, gelet op de talloze onderzoeken op het terrein van nieuwkomers, deze
gegevens beschikbaar moeten zijn.In het bestuurlijk overleg met de VNG van 15 mei 1995 hebben wij toegezegd
extra middelen in te zetten voor de inburgering van nieuwkomers. Inzet daarbij
was om met ingang van 1996 te starten met de nieuwe aanpak van de inburgering
die in 1998 zou moeten leiden tot een sluitende aanpak. Voor 1996 zijn er
middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten om 19 215 nieuwkomers een
programma aan te bieden. De potentiële doelgroep is dat jaar geraamd
op ongeveer 29 000 nieuwkomers, zodat een bereik van ruim 60% zou kunnen
worden gerealiseerd. Voor 1997 zijn aan de gemeenten middelen beschikbaar
gesteld om aan 22 201 nieuwkomers een programma aan te bieden, bij een
potentiële doelgroep van 24 300 nieuwkomers, zodat een bereik van
90% mogelijk is. Over beide jaren zijn nog geen definitieve cijfers beschikbaar.Ruim 50% van de nieuwkomers is afhankelijk van een uitkering. Dit betreft
voornamelijk de nieuwkomers die na de asielprocedure tot Nederland zijn toegelaten.
Onder de asielgerechtigden is meer dan de helft hoger opgeleid (tenminste
diploma voorgezet onderwijs), onder de traditionele nieuwkomers is het opleidingsniveau
lager.De werkloosheid onder de nieuwkomers is zeer hoog. Uit een onderzoek van
Regioplan onder asielgerechtigden blijkt dat 82% van hen na twee jaar verblijf
in Nederland nog werkloos is.De leden van alle fracties vroegen waarom de leeftijdgrens voor het volgen
van inburgeringsprogramma's is gesteld op tenminste 18 jaar en of het niet
mogelijk is om ook 16- en 17-jarigen onder de werking van het inburgeringsbeleid
te brengen.Wij wijzen er allereerst op dat het conform de Leerplichtwet 1969 de bedoeling
is dat personen beneden de 18 jaar hun onderwijsrecht realiseren binnen de
reguliere onderwijsinstellingen. Bovendien is de educatie krachtens de Wet
educatie en beroepsonderwijs expliciet bedoeld voor volwassenen die om welke
reden dan ook bepaalde eindtermen van het voortgezet onderwijs niet hebben
behaald. Aan de andere kant onderkennen wij dat 16- en 17-jarige «nieuwkomers»
voor hun inburgering via het reguliere onderwijs soms behoefte hebben aan
extra ondersteuning. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van diverse reeds
bestaande voorzieningen.De opvang van 16- tot 18-jarige nieuwkomers in het onderwijs vindt vooral
plaats binnen de eerste fase van het voortgezet onderwijs. Voor hen bestaan
de culturele minderheden-faciliteiten op basis van de cumi-vo-regeling. Scholen
ontvangen deze faciliteiten om de nieuwkomers op te vangen, zodat deze de
reguliere opleidingen van de school (vbo/mavo/havo/vwo) zo snel mogelijk kunnen
volgen. De school bepaalt zelf op welke wijze deze faciliteiten voor het gestelde
doel worden ingezet. Daarnaast kunnen ook de middelen van het onderwijsvoorrangsbeleid
(OVB) ten behoeve van deze leerlingen worden ingezet, evenals de middelen
die worden verstrekt op basis van een convenant tussen het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en de (27) gemeenten met de meeste instroom
van nieuwkomers. Dit convenant is gesloten naar aanleiding van een rapport
van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Op basis van de onderwijswetgeving
is het mogelijk om deze nieuwkomers van het reguliere onderwijs afwijkend
onderwijs aan te bieden.Het wetsvoorstel Gemeentelijk onderwijsachterstandsbeleid (GOA) levert
goede aanknopingspunten om op lokaal niveau tot structurele afspraken
te komen tussen gemeente, scholen en instellingen voor een zodanige opvang
van jonge nieuwkomers dat zij voorbereid worden op een diploma of op werk
en op een zinvolle participatie in de Nederlandse maatschappij. Het genoemde
wetsvoorstel is op 6 februari jl. door de Tweede Kamer aanvaard (Kamerstukken
II, 1996/97, 24 778). De inwerkingtreding verloopt gefaseerd: met ingang
van 1 augustus 1998 is de wet volledig operationeel. Het voorstel biedt de
basis voor een specifieke uitkering, nl. de middelen voor onderwijsachterstandenbestrijding
(met uitzondering van de gewichtengelden voor primair onderwijs en de cumi-faciliteiten
niet betreffende eerste opvang) gaan naar de gemeente.De gemeente stelt voor de inzet van deze specifieke uitkering een onderwijsachterstandenplan
op, na op overeenstemming gericht overleg met alle besturen van de lokale
scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Hierbij vormen de landelijke
doelstellingen in het Landelijk Beleidskader het richtinggevend karakter ,
maar daarin is tevens ruimte voor lokale prioriteitstellingen. Dit plan biedt
dus ook de mogelijkheid om door bundeling van krachten en middelen de opvang
van de in het geding zijnde groep op lokaal niveau gezamenlijk ter hand te
nemen. Door het bureau Vrijbaan wordt op dit moment in drie steden de wijze
van opvang van 15–17-jarige nieuwkomers gevolgd. Het doel hiervan is
te komen tot faciliteiten voor gemeenten en onderwijs zodat het beste in de
behoeften van deze groep jongeren kan worden voorzien. Daarbinnen zal trajectbegeleiding
een grote rol dienen te spelen.Inhoudelijk wordt een integrale aanpak voor deze groep ontwikkeld. De
aanpak is integraal omdat de jongeren ondersteuning nodig hebben op meerdere
terreinen, namelijk onderwijs, welzijn en hulpverlening.De leden van de fractie van D66 hadden een vraag over de positie van alleenstaande
minderjarige asielzoekers (AMA's) op het moment dat zij de leeftijd van 18
jaar bereiken. Deze leden kunnen zich voorstellen dat een AMA bij het bereiken
van de 18-jarige leeftijd nog onvoldoende is ingeburgerd. Deze leden zijn
dan ook van mening dat een AMA moet kunnen vallen onder inburgering. Wat is
de reactie van het kabinet hierop?AMA's die tot Nederland zijn toegelaten en nog niet de 18-jarige leeftijd
hebben bereikt, dienen op grond van de Leerplichtwet 1969 hun onderwijsrecht
te realiseren binnen de reguliere onderwijsinstellingen. Uitgangspunt van
dit wetsvoorstel is dat inburgering is bedoeld voor nieuwkomers. AMA's die
de 18-jarige leeftijd hebben bereikt zijn echter geen nieuwkomers meer in
de zin van dit voorstel. Zij zijn bij het bereiken van de 18-jarige leeftijd
vaak al enkele jaren in Nederland. Hun positie is dan ook niet te vergelijken
met nieuwkomers die net in Nederland zijn gearriveerd. Bestaande voorzieningen –
volwasseneneducatie en welzijn – bieden mogelijkheden om de AMA's een
aanbod te doen dat tegemoetkomt aan de behoeften die zij op het moment dat
zij 18 jaar worden, hebben. Hier ligt een verantwoordelijkheid voor de gemeenten
en de arbeidsbureaus. Overigens heeft op 21 april jl. de Staatssecretaris
van Justitie toegezegd om aan de positie van de AMA's extra aandacht te geven.De leden van de fractie van de SP vroegen waarom degenen, die in het kader
van gezinshereniging en huwelijk naar Nederland komen en jonger dan 18 jaar
zijn, niet onder de werking van de toekomstige wet vallen.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar het hiervoor
gegeven antwoord. Bovendien wordt nog opgemerkt dat diegenen, die jonger dan
18 jaar en tevens gehuwd zijn, onverkort vallen onder de werking van de Leerplichtwet
1969.De leden van de CDA-fractie stemden in met de opvatting van het kabinet
dat een stigmatiserend effect kan worden voorkomen door een algemene doelgroepomschrijving
(en dus niet in termen van groepen nieuwkomers) in combinatie
met ruimte voor gemeentelijk maatwerk. Deze leden vroegen aan te geven waarom
niet in bredere zin dan in dit wetsvoorstel wordt c.q. is uitgegaan van deze
benadering, zoals bij de Wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen
(WBEAA).Een wet als de WBEAA richt zich op het wegwerken van relatieve achterstanden
van groepen en leent zich daarom niet voor een doelgroepomschrijving als die
van het onderhavige wetsvoorstel. In deze beoogde Wet inburgering nieuwkomers
kan met een algemene doelgroepomschrijving worden volstaan, omdat via het
inburgeringsonderzoek bij iedere nieuwkomer individueel wordt vastgesteld
of en in welke mate een nieuwkomer de kans loopt in een achterstandssituatie
te geraken en welke nieuwkomers uiteindelijk een inburgeringsprogramma moeten
volgen.Diverse fracties vroegen waarom houders van een voorwaardelijke vergunning
tot verblijf (vvtv'ers) niet in de doelgroep zijn opgenomen. Ontstaat hierdoor
geen tweedeling tussen nieuwkomers? De leden van de fractie van D66 vroegen
waarom wordt afgeweken van de kamerbrede opvatting van het onder de werking
van dit wetsvoorstel brengen van vvtv'ers. Voorts verwachtten de aan het woord
zijnde leden dat veel vvtv'ers na ommekomst van de drie-jaar termijn een verblijfsvergunning
zullen krijgen. Indien deze groep dan pas voluit kan gaan inburgeren, is kostbare
tijd verloren gegaan. Dit standpunt hebben diverse fracties, aldus deze leden,
al eerder meegedeeld (27 april 1995) aan de Minister van Binnenlandse Zaken.Houders van een vvtv hebben een bijzondere status binnen het vreemdelingenbeleid.
Het zijn personen die niet in aanmerking komen voor een vluchtelingenstatus
of een verblijfsvergunning om klemmende redenen van humanitaire aard. Aan
hen wordt een vvtv verstrekt, omdat, gelet op de algemene situatie in het
land van herkomst, voor deze personen uitzetting tijdelijk niet verantwoord
wordt geacht. In het aanbod van voorzieningen ten behoeve van vvtv'ers dient
naar onze mening het aspect van tijdelijkheid en verwijderbaarheid te worden
benadrukt. Deze opvatting is al eerder uitgesproken in een brief van de Staatssecretaris
van Justitie met betrekking tot de actuele stand van zaken rond de asielzoekersproblematiek
(Kamerstukken II 1994/95, 19 637, nr. 115). Anderzijds zal in het aanbod
van voorzieningen rekening moeten worden gehouden met het mogelijke toekomstperspectief
van een permanent verblijf van de vvtv'er in Nederland. Indien de situatie
niet binnen drie jaar na de verlening van de vvtv is verbeterd komt de vreemdeling
immers in aanmerking voor een (gewone) vergunning tot verblijf (zie ook: Kamerstukken
II 1995/96, 19 637, nr. 178). Wij hebben dan ook gekozen voor een model,
waarbij een stapsgewijze opbouw plaatsvindt van mogelijkheden om daadwerkelijk
in de samenleving te integreren en de zelfredzaamheid te bevorderen. Dit model
ziet er als volgt uit:1. eerste periode na toekenning vvtv: toegang tot de basiseducatie en
andere onderwijsvoorzieningen, waarbij het verrichten van kortdurend werk
is toegestaan;2. tweede periode: toegang tot beroepenoriëntatie en beroepsscholing
en de verplichting tot kortdurend werk;3. derde periode: vrije toegang tot de arbeidsmarkt.Het doel van het onderhavige wetsvoorstel is inburgering van nieuwkomers,
dat wil zeggen het verwerven door nieuwkomers van het vermogen om zelfstandig
aan het maatschappelijk verkeer deel te nemen. Inburgering wordt gezien als
een eerste stap in het integratieproces: door inburgering worden nieuwkomers
in de gelegenheid gesteld aansluiting te vinden op educatie en arbeidsmarkt.
Bij inburgering gaat het om het leren van de Nederlandse taal en het verwerven
van een eerste inzicht in de maatschappelijke en staatkundige verhoudingen
in onze samenleving en het verwerven van een eerste inzicht in de Nederlandse
arbeidsmarkt. Beide trajecten, het integratietraject voor vvtv'ers en het inburgeringstraject
op grond van deze voorgenomen wet, bevatten grotendeels dezelfde elementen.
Bovendien hebben beide trajecten geen invloed op de verblijfsrechtelijke status
van de vreemdeling. Voor vvtv'ers vloeien uit het integratietraject geen aanspraken
voort op voorgezet verblijf. Indien vvtv'ers onder de werking van dit wetsvoorstel
zouden worden gebracht zullen ook daaruit naar verwachting geen aanspraken
voortvloeien op voortgezet verblijf in Nederland. Gelet op de diverse overeenkomsten
tussen het integratietraject voor vvtv'ers en het inburgeringstraject, zoals
neergelegd in dit voorstel, kunnen wij ons de vraag van de aan het woord zijnde
leden voorstellen, waarom vvtv'ers niet in de doelgroep van dit wetsvoorstel
zijn opgenomen. Echter alle voor- en nadelen tegen elkaar afwegend blijven
wij van mening dat vvtv'ers niet onder de werking van de voorgenomen wet moeten
worden gebracht, maar dat voor hen het bovenstaand omschreven integratietraject
meer voor de hand ligt. In dit model voor gefaseerde integratie is een zorgvuldig
evenwicht bewaard tussen het perspectief op eventuele terugkeer enerzijds
en de noodzaak tot geleidelijke integratie in de Nederlandse samenleving anderzijds.
Deze gefaseerde integratie blijft, gezien de bijzondere status van de vvtv'er,
onze voorkeur hebben. Immers, aan hem wordt in beginsel slechts tijdelijk
verblijf toegestaan zolang de situatie in het land van herkomst dat vereist.De leden van de VVD-fractie vroegen welk deel van de vvtv'ers de afgelopen
jaren uiteindelijk in Nederland bleef en of er redenen zijn om aan te nemen
dat dit deel de komende jaren kleiner wordt. De leden van de fractie van de
SP vroegen om een overzicht en/of schatting van het percentage en aantal vvtv'ers
die na hun tijdelijk verblijf een permanente verblijfsvergunning krijgen en
in Nederland blijven. Dit overzicht kan deze leden ondersteunen in hun afwegingen
of vvtv'ers onder de doelgroep van het wetsvoorstel dienen te worden gebracht.Er zijn nog geen historische gegevens over aan vvtv'ers verstrekte vtv
zonder beperkingen. De vvtv's worden vanaf januari 1994 verleend en pas na
drie jaar – dus vanaf 1997 – heeft een vvtv-houder recht op een
vtv zonder beperkingen. Of het aantal vvtv-houders dat een vtv zonder beperkingen
ontvangt in de komende jaren zal afnemen is moeilijk in te schatten. Er zijn
twee onzekere factoren. Ten eerste speelt de recente en toekomstige ontwikkeling
van het aantal vvtv-verleningen een rol. In 1996 zijn relatief veel vvtv's
verleend omdat de Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND) de achterstanden
heeft weggewerkt. Of het aantal vvtv-verleningen in 1997 zal dalen is afhankelijk
van de omvang van de asielinstroom, met name van het aantal asielzoekers uit
«vvtv-landen». De lijst van vvtv-landen wordt geregeld aangepast.
Momenteel komen asielzoekers uit Afghanistan, Bosnië, Burundi, Irak,
Liberia en Ruanda in principe in aanmerking voor een vvtv. Daarnaast worden
vvtv's verleend aan bepaalde groepen asielzoekers uit Soedan, Somalië
en Zaïre. Ten tweede is de ontwikkeling van het aantal vvtv'ers dat in
aanmerking komt voor een vtv zonder beperkingen, afhankelijk van de toestand
in de verschillende landen van herkomst. Indien de situatie in een bepaald
land verbetert, wordt ertoe overgegaan vvtv's niet te verlengen of in te trekken.
De afgelopen tijd is dit bijvoorbeeld gebeurd met Sri Lanka.Met betrekking tot de vraag van de leden van de fractie van D66 of de
gemeenten niet op een andere manier tot de integratie van vvtv'ers in staat
worden gesteld, bijvoorbeeld door een uitbreiding van de financiële middelen
in het kader van de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf, wordt het volgende opgemerkt.De vvtv'ers kunnen op dit moment deelnemen aan inburgeringsprogramma's.
In de ramingen is deze groep daarom meegenomen. Bij de overgang
van de huidige naar de wettelijke situatie zullen wij terzake met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten in overleg treden.Om te beoordelen of vvtv'ers onder de doelgroepenomschrijving van de wet
moeten worden gebracht stelden de leden van de GPV-fractie een aantal vragen
over de verhouding tussen het educatief programma voor houders van een vvtv
en een inburgeringsprogramma. Voorts vroegen deze leden wat het betekent voor
de uitvoering van dit wetsvoorstel, wanneer vvtv'ers onder de doelgroepenomschrijving
van dit voorstel worden gebracht. Ook de leden van de fractie van de SP vroegen
of het voor vvtv'ers niet ook zinvol is in de eerste drie jaar kennis te nemen
van de Nederlandse taal en Maatschappij Oriëntatie.De houders van een vvtv kunnen onder het vigerende inburgeringsbeleid
deelnemen aan inburgeringsprogramma's. De vraag of het eindniveau dat vvtv'ers
kunnen behalen gelijk is aan dat van degenen die onder de wet vallen, valt
niet te beantwoorden omdat voor iedereen individueel een inburgeringsprogramma
met einddoel wordt vastgesteld. Ons inziens levert de uitvoering van het wetsvoorstel
geen problemen op, indien houders van een vvtv onder de doelgroepomschrijving
worden gebracht. Wel dienen gemeenten, indien een wijziging in de doelgroepomschrijving
wordt aangebracht, uiteraard hun aanbod van de inburgeringsprogramma's daarop
af te stemmen. Wij hebben echter de houders van een vvtv niet vanwege eventuele
uitvoeringsproblemen uitgesloten als doelgroep van het wetsvoorstel, maar
omdat het uitgangspunt van het voorstel is dat inburgering niet is bedoeld
voor personen die met een tijdelijk doel in Nederland verblijven. Houders
van een vvtv verblijven in principe maximaal drie jaar in Nederland en om
die reden zijn wij van mening dat deze categorie niet tot de doelgroep van
het wetsvoorstel dient te behoren. Voor een nadere uiteenzetting van deze
opvatting wordt verwezen naar een eerder gegeven antwoord in deze paragraaf.De leden van de fractie van het CDA vroegen hoe het uitgangspunt «tijdelijk
doel» zich verhoudt met uitspraken van het kabinet over inburgeringscontracten
voor imams (die in een (groot) aantal gevallen tijdelijk in Nederland verblijven).De Minister van Binnenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen hebben een commissie ingesteld die de randvoorwaardelijke
kanten van een «imam-opleiding» zal verkennen op knelpunten en
mogelijkheden. De commissie zal vóór het eind van dit jaar rapporteren.
De vraag omtrent de relatie tussen het wetsvoorstel en de imamopleiding zal
alsdan aan de hand daarvan kunnen worden beantwoord.De leden van de D66-fractie vroegen of het voor gemeenten voldoende duidelijk
is welke categorieën niet verplicht kunnen worden tot inburgering.In artikel 1 van het wetsvoorstel is omschreven dat inburgering niet kan
worden verplicht aan personen onder de 18 jaar, aan personen die al eerder
in Nederland zijn toegelaten en aan personen die voor een tijdelijk doel in
Nederland verblijven. Voorts kunnen personen niet worden verplicht in te burgeren
op grond van bepalingen van verdragen of van besluiten van volkenrechtelijke
organisaties (met name EU-onderdanen). Om misverstanden bij gemeenten te voorkomen
zijn de personen, die behoren tot de categorie welke voor een tijdelijk doel
in Nederland verblijven, nader omschreven in het tweede lid van artikel 1.
Ter verdere verduidelijking zal in een ministeriële regeling nog een
aantal specifieke categorieën personen worden aangewezen. Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de SGP-fractie of
het denkbaar is de groep die al langere tijd geleden een definitieve verblijfsstatus
heeft gekregen op vrijwillige basis alsnog een inburgeringsprogramma aan te
bieden, wordt verwezen naar paragraaf 1.1. van deze nota.De leden van de fracties van het GPV, het CDA en de SGP vroegen het kabinet
een schatting te doen van het aantal nieuwkomers dat in de komende jaren een
inburgeringsprogramma zal moeten volgen in relatie tot de capaciteit bij de
educatie- instellingen. De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de omvang
van het totale budget voor inburgering en uit welke bronnen dit komt. Ook
vroegen zij of er een teruggave is geraamd en voor welk bedrag.Graag verwijzen wij deze leden naar de beantwoording van beide vragen
in paragraaf 2.8.Voor de beantwoording van de twee vragen van de leden van de fractie van
het GPV over oudkomers wordt verwezen naar paragraaf 1.1 van deze nota naar
aanleiding van het verslag. VrouwenDe leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks vonden dat gemeenten
de ruimte moeten hebben het programma zodanig aan te passen dat vrouwen met
een primaire zorgtaak van wie de kinderen 20 uur in de kinderopvang verblijven,
gedurende die tijd een inburgeringsprogramma kunnen volgen. Wat is de opvatting
van het kabinet hierover, zo vroegen deze leden.Wij zijn met de aan het woord zijnde leden eens dat kinderopvangplaatsen
belangrijk zijn, opdat ook ouders van kleine kinderen een inburgeringsprogramma
kunnen volgen. De financiering van de kinderopvang is sinds 1 januari 1996
gedecentraliseerd. Gemeenten hebben de vrije besteding over deze gelden en
kunnen aldus zelf prioriteiten stellen ten aanzien van gebruikersgroepen.
Gemeenten kunnen vooraf inschatten hoeveel nieuwkomers het daaropvolgend jaar
voor inburgering in aanmerking komen. Op basis daarvan kan een inschatting
worden gemaakt van het aantal gewenste kinderopvangplaatsen. Het verdient
aanbeveling op basis van een dergelijke prognose plaatsen bij de instellingen
te reserveren. Het is mogelijk een inburgeringsprogramma en kinderopvang op
elkaar af te stemmen. Overigens zijn er educatie-instellingen die reeds voorzieningen
voor kinderopvang hebben.De leden van de CDA-fractie deden de suggestie, aan het punt van opvoeding
van kinderen aandacht te geven. Voorts vroegen de leden van de PvdA-fractie
naar de relatie tussen projecten gericht op opvoedingsondersteuning als Opstap
en de inburgeringsprogramma's.In het handboek Maatschappij Oriëntatie in het inburgeringsprogramma
dat door het Transferpunt Opvang Nieuwkomers (deel uitmakend van Forum) en
het Landelijk studie- en ontwikkelingscentrum voor de volwasseneneducatie
(SVE, inmiddels opgegaan in CINOP) is ontwikkeld, is opvoedingsondersteuning
een van de dertien leereenheden binnen een mogelijke programma-opzet. Soms
wordt naast het basispakket Maatschappij Oriëntatie een aanvullend c.q.
verdiepend programma rond een specifiek thema aangeboden, bijvoorbeeld opvoeding. Leeftijdsgrens ouderenDe leden van de fractie van de PvdA waren het eens met de verplichte intake.
Het vervolgens afleggen van een Cito 3-toets kan in de ogen van deze leden
een niet te nemen drempel betekenen voor de 70-jarige Arubaanse
grootmoeder. In welke mate hebben de gemeenten ruimte voor maatwerk, zo vroegen
deze leden. Voorts verzochten de leden van de CDA-fractie het kabinet op dit
punt een caesuur aan te brengen, met het oog op de uitvoering van de wet door
de gemeenten.Het inburgeringsonderzoek is bedoeld om vast te stellen of de nieuwkomer
een inburgeringsprogramma nodig heeft en zo ja, waaruit dit kan bestaan. In
de voorgenomen wet is er bewust voor gekozen geen leeftijdsgrens aan te geven.
Ook voor ouderen is het van belang zelfredzaam te zijn en bekend te raken
met de nieuwe leefomgeving. Het inburgeringsprogramma wordt, omdat het uitgaat
van individueel maatwerk, aangepast aan de behoeften van de betreffende nieuwkomer,
oud of jong. De gemeente en ook de educatie-instelling is verplicht elke nieuwkomer
aan het eind van het educatietraject (zodra wordt ingeschat dat de nieuwkomer
het afgesproken einddoel heeft bereikt, maar in elk geval na ten hoogste een
jaar) een toets af te nemen om te bezien hoever de betrokkene is gevorderd.
Deze toets heeft tot doel een indicatie te geven van het niveau dat de nieuwkomer
heeft bereikt. Het streefniveau is inderdaad het zogenaamde niveau 3. Na het
afleggen van de toets en het voeren van een eindgesprek heeft de nieuwkomer
aan de inburgeringsplicht voldaan. Ontheffing van de inburgeringsplichtGaarne beantwoorden wij de vraag van de leden van de fractie van de PvdA
en de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks over de ontheffing
van de inburgeringsplicht in paragraaf 2.3.2. 2.2. AchterstandssituatieDe leden van de fractie van de PvdA vroegen om een algemene maatregel
van bestuur die de vormgeving van een startmeting over de mate van achterstand
bevat en een zodanige uniformering van gegevens kent dat daarover een landelijk
beeld valt te geven.Wij zien niet het belang van de voorgestelde wijze van verzamelen van
gegevens om een landelijk beeld te kunnen vormen van de startsituatie van
nieuwkomers. De criteria die in het wetsvoorstel zijn opgenomen, zijn bedoeld
om bij een inburgeringsonderzoek te kunnen beoordelen of de nieuwkomer beschikt
over bepaalde kennis een aantal vaardigheden die de basis vormen voor het
deelnemen aan het maatschappelijk verkeer. Een grote groep nieuwkomers beschikt
echter niet over bedoelde kennis en vaardigheden, waardoor zij in een achterstandssituatie
kunnen geraken en waardoor zij niet zelfstandig in sociaal of economisch opzicht
een weg zullen kunnen vinden in de Nederlandse samenleving. Voor deze categorie
nieuwkomers is inburgering wenselijk en noodzakelijk. De criteria zijn derhalve
bedoeld voor de meting van de kennis en vaardigheden van de individuele nieuwkomer
met als doel, een op de persoon toegesneden inburgeringsprogramma op te stellen.De leden van de CDA-fractie verzochten het kabinet een uitgebreide toelichting
te geven op het begrip «achterstandssituatie». Zo vroegen zij
of het kabinet van mening is dat bijvoorbeeld een vermogende en redelijk opgeleide
nieuwkomer die de Nederlandse taal niet beheerst en geen kennis heeft van
de Nederlandse samenleving, in een «achterstandssituatie» verkeert
in de zin van dit wetsvoorstel.Het doel van het inburgeringsbeleid is de nieuwkomer mogelijkheden aan
te reiken waardoor hij in staat is om zelfstandig zijn weg in de Nederlandse
samenleving te vinden. De gemeente, als verantwoordelijke voor de uitvoering
van het inburgeringsbeleid, bepaalt aan de hand van een inburgeringsonderzoek
of de nieuwkomer hiertoe al in staat is dan wel een inburgeringsprogramma
(of onderdelen daarvan) moet volgen. Het antwoord op deze vraag
is steeds afhankelijk van individuele omstandigheden.De gemeente maakt hierbij gebruik van een aantal criteria: de mate van
passieve en actieve kennis van de Nederlandse taal, kennis van de Nederlandse
samenleving en kennis van de Nederlandse arbeidsmarkt. Door het gebruik van
een zogenaamde intake-toets kan worden bezien op welk niveau de nieuwkomer
zich bevindt en of hij een inburgeringsprogramma nodig heeft. Het beheersen
van de Nederlandse taal is van groot belang. Iemand die geen Nederlands spreekt
zal, ook al heeft hij een hoge(re) opleiding gevolgd in het land van herkomst,
in het algemeen meer moeite hebben met het volgen van een opleiding of het
vinden van zijn weg op de arbeidsmarkt. Overigens bestaat het inburgeringsprogramma
uit meer dan alleen een cursus Nederlands.Inkomen als criterium op zich is niet voldoende om tot een juiste beoordeling
te komen. Echter een vermogend en redelijk opgeleide nieuwkomer zal eerder
in staat worden geacht zelfstandig tot zelfredzaamheid te komen. Hij zal niet
gauw aangewezen zijn op overheidshulp om zich een positie in de samenleving
te verwerven.De leden van de CDA-fractie vroegen waarom in de opsomming van de drie
criteria in artikel 4 alleen wordt gesproken van «kennis» en niet
van (de bredere term) «vaardigheden».De term «vaardigheden» ligt opgesloten in het criterium «actieve
en passieve beheersing van de Nederlandse taal». Met betrekking tot
de overige criteria – kennis van de Nederlandse samenleving en van de
Nederlandse arbeidsmarkt – speelt het hebben van vaardigheden in zoverre
een rol, dat nieuwkomers aan het eind van het inburgeringsprogramma geacht
worden te kunnen weten hoe in bepaalde situaties te handelen.De leden van de fractie van het CDA vroegen om een voorhangprocedure te
koppelen aan de algemene maatregel van bestuur, waarin de achterstandscriteria
nader worden geregeld. Vervolgens vroegen zij hoe het kabinet de mate van
uniformiteit wil monitoren.Zoals al is gesteld, zullen, indien uit de praktijk blijkt dat nadere
regels over de achterstandscriteria nodig zijn, deze regels in overleg met
gemeenten bij algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld.Wij zien vooralsnog geen reden om bij deze algemene maatregel van bestuur
een voorhangprocedure te volgen. Wij verwijzen hierbij naar de Aanwijzingen
voor de regelgeving. In aanwijzing 35 is als hoofdregel neergelegd dat in
de wet (in formele zin) geen formele betrokkenheid van het parlement bij gedelegeerde
regelgeving wordt geregeld tenzij daarvoor bijzondere redenen bestaan. In
de toelichting bij deze aanwijzing wordt aangegeven dat bij voorkeur moet
worden vermeden dat de vaststelling van bepaalde voorschriften aan een lagere
regelgever wordt gedelegeerd en tegelijkertijd wordt vastgelegd dat het parlement
bij deze regelgeving moet worden betrokken. Van bijzondere redenen om bij
deze algemene maatregel van bestuur een voorhangprocedure te volgen, kan naar
onze mening vooralsnog niet worden gesproken.De mate van uniformiteit van de toepassing van de achterstandscriteria
zal worden betrokken bij de evaluatie van deze wet. Wil er echter over drie
jaar een evaluatie zijn, dan dient na inwerkingtreding van de wet begonnen
te worden met een nul-meting. Het is derhalve mogelijk dat er al eerder gegevens
over de mate van uniformiteit van de toepassing van de achterstandscriteria
beschikbaar zijn. In dat geval kan, indien dat nodig zou blijken te zijn,
al eerder dan na 3 jaar een algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld. De vraag van de leden van de CDA-fractie naar een eventuele overlap met
de taak van de Arbeidsvoorziening beantwoorden wij graag in de paragraaf 2.4.3
over de doorgeleiding.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de VVD over het stellen
van nadere regels bij algemene maatregel van bestuur over de achterstandscriteria
wordt verwezen naar paragraaf 2.3.3. 2.3 Het inburgeringsonderzoekAan welke kwaliteitseisen moet volgens het kabinet het inburgeringsonderzoek
voldoen, zo vroegen de leden van de fractie van de PvdA. De leden van de fractie
van de RPF vroegen hoe de intake-toets gaat plaatsvinden en wat er gedaan
gaat worden om willekeur tegen te gaan. Zou het niet noodzakelijk zijn om
meer eenvormigheid en aanscherping van richtlijnen voor gemeenten te ontwikkelen,
zo vroegen deze leden.In paragraaf 1.1. is antwoord gegeven op vragen van de leden van diverse
fracties over het bevorderen van uniformiteit en het tegengaan van willekeur
tussen en in gemeenten. Graag verwijzen wij de aan het woord zijnde leden
naar deze beantwoording.De leden van de fractie van het CDA vroegen of alleen «deelname
aan een inburgeringsprogramma» aan een college-besluit wordt onderworpen.Dit is niet het geval. Indien het college van burgemeester en wethouders
besluit naar aanleiding van het inburgeringsonderzoek dat de betreffende persoon
niet hoeft in te burgeren, wordt dit besluit eveneens in een college-besluit
vastgesteld. Dit is neergelegd in het tweede lid van artikel 5. Indien de
nieuwkomer het niet eens is met een dergelijk besluit, kan bezwaar en beroep
worden ingesteld.De leden van de fractie van de RPF vroegen of in het wetsvoorstel kaderstellende
regels kunnen worden opgenomen over de wijze waarop de onderwijsinstellingen
bij het inburgeringsonderzoek betrokken worden. Het lijkt deze leden dat het
concept van maatwerk, toegesneden op de individuele nieuwkomer, beter tot
zijn recht kan komen in overleg met de instelling.In het wetsvoorstel is in artikel 4, eerste lid, bepaald dat de gemeente
een educatie-instelling betrekt bij het inburgeringsonderzoek, blijkens de
memorie van toelichting met name vanwege de bij de educatie-instellingen aanwezige
deskundigheid voor het vaststellen van het aanvangsniveau van de nieuwkomer.
Wij achten de betrokkenheid van de onderwijsinstellingen bij het inburgeringsonderzoek
en het -programma van groot belang. Gelet hierop zal in het wetsvoorstel,
bij nota van wijziging, nog een nieuwe kaderstellende regeling worden opgenomen.
Om te waarborgen dat er steeds sprake is van een op de persoon toegesneden
educatief programma («maatwerk») zal voor het college van burgemeester
en wethouders de verplichting worden opgenomen om over het educatief programma
het advies te vragen van een educatie-instelling (artikel 6, vijfde lid, van
het wetsvoorstel). TermijnenWelke sanctie staat er op het niet behalen van de genoemde termijnen,
zo vroegen de leden van de CDA-fractie.In het wetsvoorstel zijn termijnen opgenomen die voor de nieuwkomer gelden
en termijnen die voor de gemeenten gelden. Indien de nieuwkomer zonder gebleken
noodzaak diens termijnen niet nakomt, kan hem een bestuurlijke boete of een
administratieve maatregel worden opgelegd. Indien de gemeente haar termijnen
niet nakomt, kan de nieuwkomer hiertegen bezwaar en beroep instellen.
Bovendien kan de Minister van Binnenlandse Zaken hierover overleg plegen met
de betreffende gemeente. In het uiterste geval kunnen er maatregelen op basis
van de Gemeentewet worden genomen.De leden van de fractie van D66 vroegen of termijnen niet onder druk komen
te staan als een status met terugwerkende kracht wordt verleend.De termijn van zes weken om aan de meldingsplicht te voldoen vangt pas
aan nadat de nieuwkomer na vertrek uit het centrum voor de eerste keer aangifte
van verblijf en adres als bedoeld in artikel 65 van de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens heeft gedaan. In de overige gevallen binnen zes weken nadat
aan de nieuwkomer de vergunning tot verblijf is uitgereikt. Aan de eerste
categorie nieuwkomers is reeds in het opvangcentrum de vergunning tot verblijf
uitgereikt, omdat nieuwkomers zonder een status niet naar een gemeente worden
uitgeplaatst. Een en ander houdt in dat, ook al wordt de status met terugwerkende
kracht verleend, de bedoelde termijn en als gevolg daarvan alle in het wetsvoorstel
genoemde termijnen, pas aanvangen nadat de vergunning tot verblijf (de status)
is uitgereikt.De leden van de fractie van het GPV staan positief tegenover de in het
onderhavige wetsvoorstel gestelde termijnen. Deze leden vroegen of deze termijnen
ook strikt zullen worden gehanteerd indien het inburgeringsprogramma, ten
gevolge van bijvoorbeeld een vertraagde afgifte van verblijfsdocumenten door
de Vreemdelingendienst, niet binnen de daarvoor gestelde termijn kan worden
aangevangen.Het wetsvoorstel bepaalt in artikel 2 een meldingstermijn die ingaat nadat
een beslissing omtrent het verblijf is genomen. Bij de categorie vreemdelingen
die worden toegelaten op basis van een positieve beslissing op een asielaanvraag
doet het probleem van vertraging van afgifte van een vergunning zich niet
voor. Zij worden immers pas uitgeplaatst naar een gemeente indien de beslissing
op het verblijf genomen is. Voor de categorie gezinsherenigers en -vormers
kan het snel afgeven van een verblijfsvergunning worden bevorderd indien zij
in het eigen land een machtiging tot voorlopig verblijf aanvragen. Voorafgaand
aan de afgifte van een machtiging tot voorlopig verblijf wordt al gecontroleerd
of aan alle voorwaarden is voldaan. Eenmaal in Nederland wordt een machtiging
tot voorlopig verblijf omgezet in een vergunning tot verblijf. En ook dan
geldt dat de termijn (artikel 2, eerste lid, onder b) pas ingaat na afgifte
van deze laatstgenoemde vergunning. 2.3.1. Procedure van melding voor het houden van een inburgeringsonderzoekDe leden van de fracties van de PvdA, de VVD en D66 vroegen of het niet
mogelijk is dat de instantie die de status verstrekt, bij de uitreiking ervan
een (uniform) aanmeldingsformulier overhandigt aan de nieuwkomer, in te leveren
ter aanmelding voor inburgering in de nieuwe verblijfsgemeente.In de toelichting bij dit wetsvoorstel is een aantal meldingsprocedures
beschreven die door gemeenten kunnen worden gevolgd. Het is de beleidsvrijheid
van de gemeenten welke procedure voor melding wordt gekozen. De gemeente is
echter verplicht de gekozen meldingsprocedure bekend te maken. Ook de meldingsprocedure
die door de aan het woord zijnde leden wordt voorgesteld zou mogelijk kunnen
zijn. Wel moet bij deze procedure worden bedacht dat de Vreemdelingendienst
de status verstrekt en dat de gemeente verantwoordelijk is voor een goede
meldingsprocedure. De leden van de fractie van het CDA hadden met betrekking tot de procedure
van melding de volgende vragen. Hoe denkt het kabinet de meldingsplicht volledig
te realiseren, respectievelijk te handhaven? Is overwogen een van de weergegeven
procedures verplicht voor te schijven? Hoe worden de ingevulde gegevens geverifieerd
en kan een ingevuld formulier leiden tot het buiten de doelgroep laten van
een nieuwkomer?De gemeente is verantwoordelijk voor de meldingsprocedure. Het is dan
ook aan de gemeente om een meldingsprocedure te kiezen, die volgens haar verwachting
het beste zal functioneren en de garantie zal bieden op een maximale realisatie
van de meldingsplicht. Ook thans bestaat er diversiteit op dit gebied. Er
is onvoldoende aanleiding een grotere mate van uniformiteit voor te schrijven.
Daarbij hebben wij mede in overweging genomen dat, al naar gelang de betrokken
nieuwkomer als asielzoeker dan wel op een andere grond Nederland is binnengekomen,
zelfs binnen gemeenten verschillende procedures worden en dienen te worden
gevolgd. In de memorie van toelichting is aangegeven dat voor de procedure
van de meldingsplicht een formulier kan worden gebruikt. Overwogen wordt om
in samenwerking met gemeenten hiertoe een model-formulier te ontwikkelen.
De ingevulde gegevens op dit formulier kunnen op diverse wijzen worden geverifieerd.
In de meeste gevallen zal de nieuwkomer voor een gesprek worden opgeroepen
en zo nodig worden verzocht bewijsstukken van ingevulde gegevens mee te brengen.
Ook kan al op het formulier worden aangegeven dat dit moet worden geretourneerd
met een aantal gevraagde bewijsstukken. Het is mogelijk dat uit een ingevuld
formulier en de daarbij toegezonden bewijsstukken overduidelijk blijkt dat
de nieuwkomer over voldoende kennis en vaardigheden beschikt, zodat een inburgeringsprogramma
niet nodig is. De nieuwkomer zal in dat geval vrijstelling worden verleend
van de verplichting tot inburgering.Voorts vroegen deze leden of niet tevens de betrokkenheid van de educatie-instelling
dient te worden vastgelegd. Bovendien was naar de opvatting van de leden van
de fractie van D66 de rol van de educatie-instellingen nog onvoldoende duidelijk.De rol van de instellingen lijkt in het wetsvoorstel inburgering nieuwkomers
minder prominent geregeld dan feitelijk het geval is. De onderwijsinstellingen
worden in het onderhavige wetsvoorstel slechts op een beperkt aantal plaatsen
genoemd, omdat de positie van de onderwijsinstellingen reeds uitputtend in
de Wet educatie en beroepsonderwijs is geregeld. Wij hebben ervoor gekozen
met het inburgeringsonderwijs aan nieuwkomers aan te sluiten bij het reeds
in de Wet educatie en beroepsonderwijs geregelde educatie-onderwijs en bij
de eveneens daarin geregelde relatie tussen de nieuwkomer-deelnemer en de
educatie-instelling. De bepalingen van laatstgenoemde wet gelden, met uitzondering
van de daarop in dit voorstel geformuleerde afwijkingen en aanvullingen, onverkort
voor de inburgeringstrajecten.Alleen daar waar de onderwijsinstelling betrokken is bij de relatie nieuwkomer–gemeente,
is in het wetsvoorstel voorzien in aanvullende regels. Dit is bijvoorbeeld –
anders dan de leden van deze fractie menen – het geval bij het inburgeringsonderzoek.
Artikel 4, eerste lid, van het wetsvoorstel bepaalt dat een instelling door
de gemeente wordt betrokken bij dat onderzoek en artikel 5, derde lid, bepaalt
dat de toets die in het kader van het inburgeringsonderzoek wordt afgenomen,
door een onderwijsinstelling wordt afgenomen. Voorts houdt het college van
burgemeester en wethouders bij het vaststellen van de termijnen rekening met
de mogelijkheden van de instelling om de nieuwkomer tijdig het programma te
laten aanvangen. Tot slot wordt de onderwijsinstelling om advies gevraagd
over het educatief programma. De leden van de fractie van D66 vroegen waarom niet in het wetsvoorstel
is vastgelegd dat de gemeente verantwoordelijk is voor voorlichting over de
wijze van melding en over de ontheffingsmogelijkheden.Het spreekt naar ons oordeel vanzelf dat gemeenten, nu zij verantwoordelijk
zijn voor de nakoming van de meldingsplicht, ook de verantwoordelijkheid dragen
voor een adequate voorlichting over de wijze van melding en de ontheffingsmogelijkheden.
Wij delen derhalve het standpunt van de leden van de SGP-fractie op dit punt.
Juist omdat het zo vanzelfsprekend is dat gemeenten bij de uitvoering van
de wet ook een voorlichtende taak hebben, achten wij het niet nodig om deze
taak – zoals overigens ook ten aanzien van voorlichtingstaken van de
gemeente op andere terreinen geldt – expliciet in de wet vast te leggen.
Daarbij speelt mee dat het ondenkbaar is dat gemeenten geen voorlichting zouden
willen geven. Dat zou immers direct repercussies hebben voor de mate waarin
zij in staat zouden zijn om uitvoering aan de toekomstige wet te geven.Wat vindt het kabinet van voorlichting in de opvangcentra en op de ambassades,
zo vroegen de leden van de D66-fractie.Net als deze leden zijn ook wij voorstander van heldere voorlichting over
de wettelijke verplichting tot inburgering. Vanaf de start in januari 1996
van het nieuwe inburgeringsbeleid is gebleken dat er in het buitenland veel
belangstelling is voor het Nederlandse inburgeringsbeleid. Daarom is ervoor
gekozen het nu geldende beleid kort samen te vatten in een factsheet en de
Nederlandse ambassades in het buitenland als wel de ambassades, gevestigd
in Den Haag, hiervan op de hoogte te stellen. Deze informatie is beschikbaar
in (naast het Nederlands) het Engels, Frans, Duits en Spaans. Uit de grote
aantallen aanvragen blijkt dat er veel belangstelling voor bestaat. Voorts
zijn wij voornemens de ambassades op de hoogte te houden van het inburgeringsbeleid
zoals dat onder de nieuw wet vorm zal krijgen.Dit voorlichtingsbeleid ten aanzien van de ambassades is overigens al
eerder ingezet. Sinds een aantal jaren heeft de ambassade in Turkije een brochure
tot haar beschikking, die wordt uitgereikt aan personen die een machtiging
tot voorlopig verblijf aanvragen voor Nederland. In de brochure wordt een
beeld gegeven van de Nederlandse samenleving en wat de nieuwkomer kan verwachten
bij vestiging in Nederland.In de opvangcentra dient met de nodige terughoudendheid met voorlichting
over inburgering te worden omgegaan. Omdat de in een opvangcentrum verblijvende
asielzoeker nog «in procedure» is staat het voor deze laatste
categorie vreemdelingen immers nog niet vast of inburgering een reëel
toekomstperspectief is. Voorlichting over inburgering dient naar ons oordeel
in die situatie plaats te vinden in een algemene context, waarbij wordt stil
gestaan bij alle mogelijke uitkomsten van het verzoek, dus ook de mogelijkheid
dat het verzoek wordt afgewezen en betrokkene het land dient te verlaten.In de programma's dagstructurering, die in 1997 landelijk in de Asielzoekerscentra
worden geïmplementeerd, zal in algemene zin worden gewezen op het bestaan
van inburgeringsbeleid na toelating. Maar daarnaast zal ook voorlichting worden
gegeven over het bestaan van ondersteuning bij vrijwillige terugkeer.De aan het woord zijnde leden vroegen voorts wat op dit moment de ervaringen
zijn met de bereikbaarheid van nieuwkomers.Uit de kwartaalcijfers van de monitoring van 1996 blijkt dat van de bijna
29 000 potentieel in aanmerking gekomen nieuwkomers, ruim 17 500
een schriftelijke afspraak hebben gemaakt over het volgen van een inburgeringsprogramma.
Uit deze gegevens is niet duidelijk of de bijna 11 000 nieuwkomers, waarmee
geen afspraak is gemaakt, niet in aanmerking kwamen voor een inburgeringsprogramma
of niet konden worden bereikt (bijvoorbeeld niet hebben gereageerd
op een schriftelijke oproep of een huisbezoek vanuit de gemeente waar zij
woonachtig zijn). Wel blijkt uit de monitoring dat met ruim 2/3 van de verblijfsgerechtigden
zo'n schriftelijke afspraak is gemaakt, terwijl dat voor de helft van de nieuwkomers
geldt die in het kader van gezinsvorming of -hereniging naar Nederland zijn
gekomen. Er zijn nog geen cijfers bekend vanuit het evaluatie-onderzoek. Uit
een eerste inventarisatie, die onder de 21 gemeenten is gehouden, is wel gebleken
dat het meer moeite kost de nieuwkomers te bereiken die zich in het kader
van de gezinsvorming of -hereniging in Nederland hebben gevestigd, dan de
nieuwkomers die na een asielprocedure in een gemeente als statushouder zijn
gehuisvest.Wij zien – zo stellen wij de leden van de D66-fractie graag gerust –
geen risico in het doen van de mededeling door de gemeente dat de nieuwkomer
die op basis van een machtiging tot voorlopig verblijf in de Gemeentelijke
basisadministratie persoonsgegevens (GBA) is ingeschreven, op korte termijn
een verblijfsvergunning krijgt uitgereikt en dat het reeds aan hem bij inschrijving
in het GBA uitgereikte formulier ingevuld moet worden opgestuurd aan de gemeente.
Het Vreemdelingen Administratie Systeem (VAS) en in aansluiting daarop het
GBA zijn voldoende betrouwbaar om een dergelijke mededeling te kunnen doen.Met betrekking tot het meldingsformulier vroegen de leden van de fractie
van GroenLinks of de nieuwkomer bij het invullen ervan wordt bijgestaan en
in welke taal het formulier is opgesteld.Zoals al is gesteld, dient de procedure voor melding door het college
van burgemeester en wethouders te worden bepaald. Het spreekt vanzelf dat
hierover de nieuwkomer goed dient te worden geïnformeerd, omdat bij hem
de verplichting tot melden is neergelegd. Voorlichting over de te volgen procedure
is hierbij van groot belang. Bij deze voorlichting zou tevens voorlichting
kunnen worden gegeven tot welke instanties de nieuwkomer zich zou kunnen wenden
voor hulp bij het invullen van het formulier, bijvoorbeeld Bureau Nieuwkomers,
VluchtelingenWerk Nederland of organisaties van vrijwilligers. Uiteraard zou
het nieuwkomers helpen indien het formulier in verschillende talen is opgesteld.De leden van de fractie van de RPF vroegen in hoeverre een uniform aanmeldingsformulier
ertoe zou bijdragen dat zoveel mogelijk nieuwkomers zich melden. Ook vroegen
deze leden of er situaties denkbaar zijn waarbij de termijn van zes weken
overschreden mag worden. Wij verwachten niet dat een uniform aanmeldingsformulier ertoe zal bijdragen
dat zoveel mogelijk nieuwkomers zich melden. Wij verwachten daarentegen dat
de meldingsprocedure die door de gemeente wordt gekozen en de wijze waarop
deze aan nieuwkomers wordt bekend gemaakt, betere instrumenten zijn om een
zo groot mogelijke melding van nieuwkomers te realiseren. De nieuwkomer dient
zich binnen zes weken te melden. Wij kunnen ons op dit moment geen situaties
voorstellen waarbij het enkele melden niet binnen zes weken zou kunnen gebeuren,
uitgezonderd de gevallen waarin het college van burgemeester en wethouders
ontheffing (op bepaalde gronden, neergelegd in artikel 3) van de meldingsplicht
heeft verleend. Derhalve zijn dan ook in het wetsvoorstel geen uitzonderingen
van situaties opgenomen, waarbij de termijn van zes weken mag worden overschreden.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de SGP-fractie of
de uitvoering van de wet niet te veel zal divergeren in de verschillende gemeenten
wordt verwezen naar paragraaf 1.1. van deze nota naar aanleiding van het verslag. 2.3.2 (Tijdelijke) ontheffing van de plicht tot inburgeringDe leden van de fractie van de PvdA vroegen naar voorbeelden van gewichtige
gronden die tot ontheffing kunnen leiden.Bij ontheffing op grond van gewichtige gronden kan onder meer worden gedacht
aan gezins- en familie-problemen. Bijvoorbeeld de noodzaak van permanente
zorg van de nieuwkomer voor familieleden, met name kinderen die in een bijzondere
slechte lichamelijk of psychische conditie verkeren. Het is aan het college
van burgemeester en wethouders om te beoordelen of in zo'n geval een tijdelijke
ontheffing van de inburgeringsplicht wordt verleend of dat een inburgeringsprogramma
kan worden opgesteld dat is afgestemd op de bijzondere situatie.Deze leden vroegen, evenals de leden van de fracties van D66 en van de
SP, of de lichamelijke of psychische conditie van gezinsleden, zoals kinderen,
of de zorg voor (jonge) kinderen door een alleenstaande ouder een reden voor
ontheffing is van de inburgeringsplicht.Voor de beantwoording van het eerste deel van de vraag wordt verwezen
naar het bovenstaande antwoord. De zorg voor (jonge) kinderen door een alleenstaande
ouder kan in principe geen grond zijn voor ontheffing van de inburgeringsplicht.
In deze situatie zou het inburgeringsprogramma moeten worden afgestemd op
de individuele omstandigheden. Echter ook in die situatie is het college van
burgemeester en wethouders het bevoegde orgaan dat de beslissing neemt of
er sprake is van gewichtige gronden om al dan niet de tijdelijk ontheffing
te verlenen.De leden van de fractie van de VVD stelden een andere procedure voor inzake
de ontheffing.Hierover wordt het volgende opgemerkt.Wij hebben bewust onderscheid willen maken tussen de ontheffing van de
inburgeringsplicht op grond van artikel 3 en de «vrijstelling»
van onderdelen van het inburgeringsprogramma op grond van artikel 5. (Gedeeltelijke)
«vrijstellingen» kunnen worden verleend op basis van kennis en
vaardigheden, die in het inburgeringsonderzoek zijn onderzocht. (Tijdelijke)
ontheffingen kunnen worden verleend op gronden die met de persoonlijke situatie
van de nieuwkomer te maken hebben. Indien zo'n (tijdelijke) ontheffing is
verleend, hoeft de nieuwkomer geen enkele verplichting op grond van dit wetsvoorstel
(tijdelijk) na te komen, ook de meldingsplicht niet. Indien de grond voor
de tijdelijke ontheffing niet meer aanwezig is herleven alle inburgeringsplichten
weer, inclusief de meldingsplicht.Vervolgens vroegen de leden van de SP of overwogen is om naast ontheffing
op grond van lichamelijke en psychische gronden ook sociale gronden te betrekken.Er is niet overwogen sociale gronden expliciet te noemen als ontheffingsgronden.
Behalve lichamelijke of psychische gronden kunnen gewichtige gronden reden
zijn voor een ontheffing van de plicht tot inburgering. Het college van burgemeester
en wethouders dient invulling te geven aan deze gewichtige gronden. Het is
dan ook aan dat college om te beoordelen of in een concreet geval sociale
gronden van zo zwaarwegende aard aanwezig zijn dat in casu deze beschouwd
kunnen worden als gewichtige gronden op basis waarvan ontheffing wordt verleend.De leden van de fractie van het GPV vroegen of er geen aparte voorziening
moet worden getroffen voor het aanvragen van een ontheffing van de inburgeringsplicht
voor nieuwkomers met psychische problemen. Voorts vroegen deze leden of in
dergelijke gevallen niet beter gesproken kan worden van vrijstelling. Wij wijzen erop dat psychische gronden een reden zijn voor (tijdelijke)
ontheffing van de inburgeringsplicht. Niet wordt ingezien waarom hiervoor
een aparte voorziening zou moeten worden getroffen. Gebruik van het begrip
«vrijstelling» zou niet op zijn plaats zijn, omdat dit begrip
in het licht van de Aanwijzingen voor de regelgeving bedoeld is voor een besluit
waarbij een uitzondering op een wettelijk verbod of gebod wordt gemaakt voor
een categorie van gevallen.Tot slot vroegen de leden van de fractie van GroenLinks of er sprake kan
zijn van ontheffing indien de nieuwkomer kan aantonen dat hij zelf, met behulp
van mensen uit de eigen omgeving, bezig is met een soort inburgeringsprogramma
dat aan dezelfde voorwaarden voldoet als het voorgeschreven programma.De beschreven situatie kan geen grond zijn voor (tijdelijke) ontheffing
van de inburgeringsplicht. Ontheffing kan alleen worden verleend op basis
van lichamelijke, psychische of gewichtige gronden. Deze gronden hebben betrekking
op de persoonlijke situatie van de nieuwkomer. Ontheffing van de plicht tot
inburgering wordt niet verleend op basis van kennis en vaardigheden. De geschetste
situatie kan wel aanleiding zijn om het inburgeringsprogramma geheel of gedeeltelijk
achterwege te laten. Een vrijstelling wordt in tegenstelling tot een ontheffing
eerst verleend, nadat de nieuwkomer heeft voldaan aan de meldingsplicht en
heeft meegewerkt aan het inburgeringsonderzoek, waarin zijn kennis en vaardigheden
zijn onderzocht. 2.3.3. Het inburgeringsonderzoekWaarom stelt het kabinet voor, het inburgeringsonderzoek vormvrij te laten
zijn, zo vroegen de leden van de VVD-fractie. Uniformiteit op dit punt is
volgens deze leden gewenst.De reden voor het voorstellen van een vormvrij inburgeringsonderzoek is
dat op deze wijze op verschillende manieren onderzoek kan worden verricht,
afhankelijk van de situatie en afhankelijk van de aanwezige kennis van de
nieuwkomer. Met inachtneming van deze relatie kan een inburgeringsonderzoek
bestaan uit bijvoorbeeld het verifiëren van de gegevens van het aanmeldingsformulier
en de daarbij toegezonden bewijsstukken. Maar ook kan een eerste gesprek aan
de orde zijn, waarin wordt beslist dat de nieuwkomer in aanmerking komt voor
een inburgeringsprogramma en waarin vervolgens een intake-toets wordt afgenomen
om vast te stellen of de nieuwkomer opleidingen Nederlands als Tweede taal
(NT2), Maatschappij Oriëntatie (MO) en Beroepenoriëntatie (BO) behoeft
en zo ja, op welk niveau kan worden ingestroomd. Een meer uniform inburgeringsonderzoek
zal naar verwachting minder op de persoonlijke situatie van de nieuwkomer
kunnen worden toegespitst.De aan het woord zijnde leden vroegen voorts om een verplichte algemene
maatregel van bestuur voor de criteria van de achterstandssituatie. De leden
van de GPV-fractie drongen er in dit verband op aan, in overleg met gemeenten,
de criteria verder uit te werken in richtlijnen.In het wetsvoorstel is de algemene maatregel van bestuur met nadere regels
over de criteria voor het inburgeringsonderzoek, als facultatief opgenomen.
Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel is over deze criteria overleg gevoerd
met een aantal gemeenten. Hierbij bleken deze gemeenten de criteria, zoals
omschreven in het tweede lid van artikel 4, voldoende concreet te vinden om
aan de hand daarvan een inburgeringsonderzoek te houden. Mede op grond hiervan
is besloten om een facultatieve algemene maatregel van bestuur in het wetsvoorstel
op te nemen. Mocht echter uit de praktijk blijken dat nadere regels over de
criteria nodig zijn, dan zullen die, in overleg met gemeenten, bij algemene
maatregel van bestuur worden vastgesteld. Voor de beantwoording van de vraag van deze leden over het uitgangspunt
dat de individuele kwaliteiten aanleiding moeten zijn voor al of niet deelname
aan een inburgeringsprogramma wordt verwezen naar parargraaf 1.1.De leden van de D66-fractie vroegen waarom het gesprek van de nieuwkomer
niet tot een vast onderdeel van het inburgeringsonderzoek is gemaakt.Het inburgeringsonderzoek is bewust vormvrij gehouden. Weliswaar zal dit
onderzoek doorgaans mede uit een gesprek bestaan, doch de mogelijkheid wordt
open gehouden om, indien een eventueel gebruikt meldingsformulier en de daarbij
overgelegde bescheiden daartoe aanleiding geven, louter op basis daarvan –
dus zonder gesprek – een nieuwkomer vrijstelling te verlenen.De leden van de SP-fractie vonden dat bij een inburgeringsonderzoek niet
als het enige uitgangspunt «de mogelijkheid om in een achterstandssituatie
te geraken» moet gelden. Belangrijk uitgangspunt moet vooral ook zijn
de bijdrage die een inburgeringsprogramma levert voor betrokkene in zijn of
haar integratieproces.Een van de belangrijkste belemmeringen voor een succesvol verlopend integratieproces
is het feit dat mensen in een achterstandssituatie dreigen te geraken. Er
ligt dus een directe relatie tussen achterstand en integratie. Het inburgeringsonderzoek
is erop gericht te bepalen in welke mate de betrokken nieuwkomer wel of niet
voldoende Nederlands beheerst, de Nederlandse samenleving en het functioneren
van de Nederlandse arbeidsmarkt kent. Een belangrijk onderdeel van het inburgeringsprogramma
is het leren van Nederlands. Ook uit de bijdragen van de verschillende fracties
blijkt dat zij hier grote waarde aan hechten. Het inburgeringsprogramma bestaat
uit meer onderdelen, zoals Maatschappij Oriëntatie en Beroepenoriëntatie,
maar ook uit maatschappelijke begeleiding en doorgeleiding naar een vervolgtraject.Tot slot vroegen deze leden of door het niet uniformeren of standaardiseren
van het inburgeringsonderzoek niet het risico bestaat dat er aanzienlijke
verschillen ontstaan tussen gemeenten en mogelijk ook willekeur binnen een
gemeente.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 1.1.
van deze nota. 2.3.4. Vrijstellingen naar aanleiding van het inburgeringsonderzoek De leden van de fractie van de PvdA vroegen in welke mate de gemeente
bevoegd is (gedeeltelijke) vrijstelling te geven van een inburgeringstraject,
als dit onderdeel van het programma geen substantiële bijdrage levert
aan de inburgering van de nieuwkomer.In principe wordt ervan uitgegaan dat de drie onderdelen van het educatief
programma: Nederlands als Tweede taal, Maatschappij Oriëntatie en Beroepenoriëntatie,
substantiële bijdragen leveren aan de inburgering van de nieuwkomer.
Er kunnen zich echter situaties voordoen, bijvoorbeeld bij een nieuwkomer
van 60 jaar, dat een onderdeel, in dit geval de Beroepenoriëntatie, geen
bijdrage meer zou kunnen leveren aan de inburgering van deze nieuwkomer. In
die situatie is de gemeente bevoegd vrijstelling te verlenen voor het onderdeel
Beroepenoriëntatie.De leden van de fractie van de VVD namen aan dat de memorie van toelichting
ten onrechte de indruk wekt dat alleen wanneer de nieuwkomer zelf daartoe
een verzoek indient vrijstelling kan worden verkregen voor het volgen van
een inburgeringsprogramma. Deze leden namen aan dat steeds vrijstelling
volgt indien het inburgeringsonderzoek tot de conclusie leidt dat geen achterstandssituatie
dreigt.Wij zijn het met de leden van de aan het woord zijnde leden eens dat het
college van burgemeester en wethouders ook zonder een daartoe strekkend verzoek
van een nieuwkomer moet kunnen besluiten tot vrijstelling voor het volgen
van een inburgeringsprogramma. Daartoe is bij nota van wijziging de redactie
van de artikelen 5, tweede lid, en 6, derde lid, op dit punt geobjectiveerd.Over het opstellen van een algemene maatregel van bestuur in verband met
uniformiteit op het punt van vrijstellingen wordt verwezen naar paragraaf
2.3.3.De leden van de fractie van D66 vroegen hoe de praktijk en de daarvoor
aangewezen ondersteunende instellingen een rol zullen vervullen bij het verlenen
van vrijstellingen en de mogelijkheid dat daarbij te veel diversiteit zal
gaan bestaan.Bij het inburgeringsonderzoek zal veelal niet alleen een vertegenwoordiger
van de gemeente aanwezig zijn, maar ook de trajectbegeleider, een vertegenwoordiger
van een educatie-instelling en een arbeidsconsulent. Deze vertegenwoordigers
van bedoelde ondersteunende instellingen kunnen er tevens aan bijdragen dat
bij het verlenen van vrijstellingen door het college van burgemeester en wethouders
niet te veel diversiteit zal gaan ontstaan.Voorts vroegen deze leden hoe in de praktijk wordt gecontroleerd of er
sprake is van te veel diversiteit.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 1.1.
van deze nota.De leden van de fractie van de SP vroegen of er sprake is van een «verplichte
ontheffing». Voorts vroegen deze leden waarom aan degenen die niet verplicht
worden deel te nemen niet de mogelijkheid wordt geboden om wel deel te nemen.Met «verplichte ontheffing» zullen de leden van de SP-fractie
in dit kader waarschijnlijk «verplichte vrijstelling» bedoelen.
Het college van burgemeester en wethouders is niet verplicht om aan een nieuwkomer
een (gedeeltelijke) vrijstelling te verlenen. Het ligt echter niet voor de
hand om aan een nieuwkomer geen vrijstelling te verlenen, indien deze nieuwkomer
over voldoende kennis en vaardigheden beschikt om zelfstandig in sociaal of
economisch opzicht een weg te vinden in de Nederlandse samenleving. Bovendien
zouden de inspanning en de gelden die aan deze nieuwkomer worden besteed,
beter kunnen worden besteed aan een nieuwkomer die nog over onvoldoende kennis
en vaardigheden beschikt. De nieuwkomer die vrijstelling heeft gekregen van
het volgen van een inburgeringsprogramma kan op grond van artikel 5, vierde
lid, bij het college van burgemeester en wethouders een aanvraag indienen
tot het nemen van een besluit hem een toets te laten afleggen.In het geval de nieuwkomer zich niet kan vinden in de beslissingen van
het college van burgemeester en wethouders, kan hij gebruik maken van zijn
recht bezwaar en beroep aan te tekenen. 2.3.5 Het einde van het inburgeringsonderzoekDe leden van de fractie van de PvdA waren van mening dat de termijn van
drie jaar voordat een evaluatie plaatsvindt te lang is om een oordeel over
diplomavergelijking tot stand te brengen.In artikel 23 wordt gesteld dat er binnen drie jaar na inwerkingtreding
van de Wet inburgering nieuwkomers een evaluatie naar de doeltreffendheid
en effecten van de wet uitgevoerd zal worden. Tevens stelt de memorie van
toelichting dat deze evaluatie onder meer betrekking zal hebben
op de mate waarin de Adviesbureaus voor Opleiding en Beroep bij de internationale
diplomavergelijking betrokken zijn. Wij vinden dit belangrijk omdat het een
gelegenheid biedt vast te stellen of de Adviesbureaus voor Opleiding en Beroep
de hen toegedichte eerstelijnsfunctie, met op de achtergrond de tweede, meer
specialistische lijn van het Centraal orgaan landelijke organen (COLO), de
Informatie Beheer Groep (IBG) en de Nederlandse organisatie voor internationale
samenwerking in het hoger onderwijs (NUFFIC), naar tevredenheid van de vraagpartijen
waarmaken.De vraag van de aan het woord zijnde leden over wachtlijsten en zelfmelders
is beantwoord in paragraaf 1.1. van deze nota.Voor een reactie op de vraag van de leden van de CDA-fractie over het
ontbreken van sanctie-instrumenten jegens gemeenten verwijzen wij naar het
antwoord dat wij in paragraaf 2.9.2. van deze nota op een hiermee vergelijkbare
vraag van deze leden hebben gegeven.Op welke wijze kan bereikt worden dat de einddoelen voor de nieuwkomers
door de gemeenten op uniforme wijze worden vastgesteld, vroegen de leden van
de VVD-fractie.Het streefniveau voor de onderdelen Nederlands als Tweede taal en Maatschappij
Oriëntatie van het educatief gedeelte van het inburgeringsprogramma is
eenduidig vastgesteld in landelijk omschreven eindtermen. Ook zijn er bij
invoering van de wet toetsen beschikbaar om na te gaan wat de nieuwkomer heeft
bereikt met het inburgeringsprogramma. Het persoonlijk einddoel van iedere
nieuwkomer is afhankelijk van de individuele situatie en wordt in gezamenlijk
overleg tussen gemeente en nieuwkomer bepaald.De leden van de fractie van de RPF hadden bezwaren met betrekking tot
de genoemde internationale diplomavergelijking. Deze zou voor een nieuwkomer
een grote financiële belasting kunnen zijn. Kan deze vergelijking van
diploma's onderdeel worden van het inburgeringstraject, zo vroegen deze leden
en de leden van de GPV-fractie. Tevens vroegen de leden van de GPV-fractie
of de kosten van diplomavergelijking onderdeel zijn van de vergoeding die
gemeenten voor inburgeringsprogramma's ontvangen.Wij hebben in de memorie van toelichting reeds aangegeven ervan uit te
gaan dat de internationale diplomavergelijking reeds van het inburgeringsonderzoek
deel kan uitmaken, omdat dat voorwaarde is voor professionele erkenning van
een buitenlands diploma en inzicht geeft welk aanvullend onderwijs nodig is
om alsnog professionele erkenning te krijgen. In die zin is internationale
diplomavergelijking betrokken bij het inburgeringstraject en kunnen de middelen
ten behoeve van inburgering ook ingezet worden voor dienstverlening door Adviesbureaus
voor Opleiding en Beroep. Naast de diensten die deze bureaus op dit terrein
kunnen bieden, kan in het inburgeringstraject ook gebruik worden gemaakt van
de in het kader van de Europese Richtlijnen RAS I en RAS II (betreffende internationale
diploma-erkenning) opgezette brede expertise-bureaus voor diploma-erkenning,
waardering en vergelijking.Bij het totstandkomen van het door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen bekostigde expertisebureau voor het beroepsonderwijs, COLO,
is er reeds in voorzien dat ook ten behoeve van personen met een niet-Europese
herkomst en mede ten behoeve van nieuwkomers, bekostigde faciliteiten op het
terrein van diplomavergelijking beschikbaar zijn ten behoeve van beroepsuitoefening
op alle niveaus van de beroepsopleidingen van de Wet educatie en beroepsonderwijs.
Dit is geregeld in artikel 7.4.7 van deze wet. Ook de beide andere expertisebureaus
voor het voortgezet en hoger onderwijs, IBG en NUFFIC, hebben
een brede taakstelling. In dit stelsel van diplomavergelijking heeft het Landelijk
Dienstencentrum een coördinerende functie waarvan ook in het kader van
de inburgering gebruik kan worden gemaakt. Kortom, voor diplomavergelijking
en waardering zijn op alle niveaus voorzieningen aanwezig. 2.3.6. De onderwijsovereenkomstDe leden van de fractie van de VVD betwijfelden of het zinvol is een aparte
onderwijsovereenkomst te laten afsluiten. Kunnen de desbetreffende bepalingen
niet van toepassing worden verklaard? De leden van de SGP-fractie constateerden
dat alle onderdelen van het inburgeringsprogramma in een beschikking van het
college van burgemeester en wethouders moeten worden opgenomen. In dit kader
vroegen deze leden of het juist is dat de door de nieuwkomer met een educatie-instelling
te sluiten onderwijsovereenkomst aanvullend is ten opzichte van wat reeds
in het inburgeringsprogramma is opgenomen.Op grond van artikel 6 van het wetsvoorstel bevat het inburgeringsprogramma
onder meer een educatief programma. In het algemeen is dit inderdaad –
zoals de leden van de VVD-fractie stelden – het hoofdbestanddeel van
het inburgeringstraject, maar het inburgeringsprogramma omvat meer, namelijk
alle elementen die zijn genoemd in artikel 6, eerste lid, van het wetsvoorstel.
De beschikking van het college burgemeester en wethouders omvat dan ook al
deze elementen tezamen. Voorts bevat de beschikking van het college op grond
van artikel 6, tweede lid, in ieder geval de duur, het beoogde resultaat en
de intensiteit van het educatieve deel van het inburgeringsprogramma. Het
college van burgemeester en wethouders zal en kan in het algemeen echter geen
invulling geven aan de specifiek onderwijsinhoudelijke inrichting van het
onderwijs en de regels en afspraken die terzake daarvan tussen onderwijsinstelling
en deelnemer moeten worden gemaakt. Dit laatste is typisch een kwestie tussen
onderwijsinstelling en nieuwkomer.Inderdaad is de onderwijsovereenkomst van aanvullende aard. Dat volgt
reeds uit de wettekst zelf: artikel 8.1.3, achtste lid, van de Wet educatie
en beroepsonderwijs. Dit artikel bepaalt dat de onderwijsovereenkomst met
de nieuwkomer geen bepalingen mag bevatten over onderwerpen die al bij of
krachtens de Wet inburgering nieuwkomers zijn geregeld. Zij mag dus geen dubbeling
zijn van de gemeentelijke beschikking. Daarmee is tevens – ontkennend –
antwoord gegeven op de vraag of de overeenkomst en de beschikking kunnen samenvallen.
Centraal staat in de beschikking het voor de nieuwkomer vastgestelde inburgeringsprogramma
en de daaruit voortvloeiende verplichtingen. De onderwijsovereenkomst is een
overeenkomst die nu juist de inhoudelijke aspecten van het onderwijs tussen
deelnemer en de betreffende onderwijsinstelling regelt voorzover die niet
in de gemeentelijke beschikking zijn bepaald. Alle deelnemers aan educatie-instellingen
hebben met ingang van 1-8-1997 zo'n overeenkomst en hebben op grond daarvan
meer duidelijkheid over hun in rechte afdwingbare rechten en plichten in de
onderwijsinstelling. Onderwerpen die in die overeenkomst geregeld kunnen worden
zijn bijvoorbeeld tijdstippen en locaties van het onderwijs, vakantieregeling,
gesprekken over studievoortgang, schoolregels en gedragscodes, procedures
voor deelname aan toetsen, mogelijkheden voor extra begeleiding, klachtenregeling,
afspraken over studie- en beroepskeuzebegeleiding. Wij willen de nieuwkomers
binnen de onderwijsinstelling zoveel mogelijk op dezelfde wijze als andere
deelnemers in de Regionale opleidingencentra behandelen en hen voorzover mogelijk
in aanvulling op de Wet inburgering nieuwkomers dezelfde rechten en plichten
geven. Het in feite incorporeren van de inhoud van de onderwijsovereenkomst
in het inburgeringsprogramma zou dan ook de verantwoordelijkheid van het college
van burgemeester en wethouders voor het inburgeringsprogramma
onnodig en op ongewenste wijze vermengen met de verantwoordelijkheid van de
onderwijsinstelling voor de onderwijsovereenkomst.Bovendien is expliciet bepaald dat de onderwijsovereenkomst geen bepalingen
mag bevatten over tussentijdse beëindiging van die overeenkomst en over
een schadevergoeding waarop de nieuwkomer jegens de educatie-instelling recht
zou hebben in geval die instelling bijvoorbeeld niet langer aanspraak zou
hebben op bekostiging van haar educatie. Wat al met al resteert, zijn de typisch
onderwijsgerichte onderwerpen van artikel 8.1.3, derde lid, en zaken als schorsing
en verwijdering van de deelnemer.Zie voor het onderwerp «verwijdering» ook het antwoord gegeven
op de desbetreffende vraag van de leden van de fractie van het CDA in paragraaf
2.9.2.Evenzeer betwijfelden de leden van de VVD-fractie of het zinvol is dat
het bevoegd gezag van de educatie-instelling na afloop van het educatief programma
een verklaring aan de nieuwkomer uitreikt naast het certificaat dat het college
van burgemeester en wethouders na het inburgeringsprogramma zal uitreiken.
Kunnen verklaring en certificaat niet ineen worden geschoven, zo vroegen deze
leden.Mutatis mutandis geldt voor het in elkaar schuiven van de verklaring en
het certificaat eenzelfde redenering als is neergelegd in het bovenstaande
antwoord over de relatie tot de onderwijsovereenkomst. De verklaring geeft
de inhoudelijke resultaten van de deelnemer in de onderwijsinstelling weer.
De onderwijsinstelling is verantwoordelijk voor de afgifte alsmede voor de
inhoud en de wijze waarop het niveau dat de deelnemer heeft bereikt, worden
weergegeven. Het certificaat geeft aan dat de deelnemer aan de hem op grond
van het onderhavige wetsvoorstel door de gemeente opgelegde plichten heeft
voldaan, hetgeen meer inhoudt dan alleen een onderwijskundige beschrijving
van de onderwijsresultaten. Vanzelfsprekend is er wel een relatie tussen verklaring
en certificaat. Maar gelet op de onderscheiden inhoud van beide documenten
en de onderscheiden verantwoordelijkheden van de onderwijsinstelling en de
gemeente lijkt het niet verstandig de documenten ineen te voegen. De gemeente
kan immers niets verklaren over de onderwijskundige resultaten en de instelling
niets over het al dan niet volledig hebben voldaan aan de inburgeringsplicht.
Ook hier zou ineenschuiven leiden tot een onnodige en ongewenste vermenging
van de verantwoordelijkheden van de gemeente en onderwijsinstelling. Dit is
niet in het belang van de nieuwkomer die duidelijkheid dient te hebben over
zijn onderscheiden rechten en plichten ten opzichte van enerzijds de onderwijsinstelling
en anderzijds de gemeente.Naar de opvatting van de leden van de fractie van D66 was de rol van de
educatie-instellingen nog onvoldoende duidelijk.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.3.1.Tot slot vroegen de leden van de fractie van D66 of het moment waarop
het inburgeringsprogramma wordt vastgesteld niet te vroeg is voor een goede
voorspelling. Deze leden kunnen zich voorstellen dat meer duidelijkheid bestaat
over het te volgen inburgeringstraject, wanneer de nieuwkomer reeds enige
weken aan het educatief programma heeft deelgenomen. Zou het niet mogelijk
moeten zijn om het inburgeringsprogramma na afronding van het inburgeringsonderzoek
«voorlopig» vast te stellen, zo vroegen deze leden.De resultaten van een eventuele intake-toets (die naast kennis van de
Nederlandse taal ook de studievaardigheden van de nieuwkomer meet) die tijdens
het inburgeringsonderzoek kan worden afgenomen kunnen een goede
indicatie vormen voor de bepaling van het inburgeringsprogramma. Voorts bestaat
tijdens het inburgeringsprogramma op ieder gewenst moment de mogelijkheid
tot bijstelling van het in het programma neergelegde einddoel. 2.4 Het inburgeringsprogrammaDe vraag van de leden van de CDA-fractie omtrent het aantal nieuwkomers
dat uiteindelijk aan het inburgeringsprogramma zal deelnemen, wordt beantwoord
in paragraaf 2.8.Diverse fracties stelden vragen naar aanleiding van de zogenoemde 500-urennorm
met betrekking tot de duur van het educatief programma in het kader van de
inburgeringstrajecten.In dit verband wordt het volgende opgemerkt. Op basis van praktijkgegevens
is destijds geoordeeld dat het bij efficiente leerwegen mogelijk moet zijn
om het educatief programma gemiddeld genomen in 500 uur af te ronden. Hierop
is vervolgens de gemiddelde vergoeding per plaats berekend en vastgesteld.
Dit «koppengeld» diende in combinatie met de omvang van de taakstelling
per gemeente ter bepaling van het budget van het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen dat tezamen met dat van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport als lump sum-bedrag verstrekt werd voor de uitvoering van
het inburgeringsbeleid.De bedoelde bekostigingsnorm, met als maat het gemiddelde aantal docenturen,
heeft dus geen directe relatie met het aantal studiebelastingsuren, inclusief
het aantal contacturen, van de individuele nieuwkomer. Immers, conform het
uitgangspunt van maatwerk kunnen aanzienlijke verschillen voorkomen op grond
van bijvoorbeeld de conditie van de nieuwkomer, het aanvangspeil, de gekozen
didactiek, de mate van zelfwerkzaamheid en de aard van de begeleiding.Het is wel in het belang van de nieuwkomer dat het programma niet te lang
duurt. Om die reden moet dan ook naar efficiëntie worden gestreefd. Daarom
wordt in het inburgeringsprogramma rond duur en intensiteit van het educatief
programma een termijn van 1 jaar en een maximum van 500 uur vastgelegd. Nieuwkomers
voor wie dit aantal uren ontoereikend blijkt kunnen eventueel via de reguliere
voorzieningen aanvullend educatief onderricht ontvangen, zij het dat dit buiten
het inburgeringsprogramma valt.Door de leden van de fracties van D66, de VVD, het CDA, de RPF, de SGP
en het GPV werd gereageerd op de situatie die ontstaat als een nieuwkomer
verhuist.De leden van de VVD vroegen in dit kader tevens of het kabinet heeft overwogen
de nieuwkomer te verplichten het programma af te maken in de gemeente waar
het wordt aangevangen. In bijzondere gevallen zou dan voor die verplichting
ontheffing kunnen worden verleend.Onderkend wordt dat tussentijdse verhuizing van een nieuwkomer van de
ene naar de andere gemeente inderdaad, ook voor de betrokken gemeenten en
educatie-instellingen, problemen met zich mee kan brengen. Thans wordt de
wijze onderzocht waarop in een algemene maatregel van bestuur ex artikel 14
van dit voorstel aan deze problematiek tegemoet kan worden gekomen.In antwoord op de vraag van de VVD wordt gemeld dat nog zal worden bezien
of er mogelijkheden zijn om te bevorderen dat de nieuwkomer het programma
afmaakt in de gemeente waar hij het inburgeringsprogramma is gestart.De vraag van de leden van de D66-fractie over het gebruik van de resultaten
uit de evaluatie van september 1997 is beantwoord in paragraaf 1.1. Ook voor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks
of niet wettelijk geregeld dient te worden wanneer en op welke manier de gemeenten
verantwoording moeten afleggen aan de centrale overheid, wordt verwezen naar
paragraaf 1.1. van deze nota.De leden van de RPF-fractie waren het in grote lijnen eens met de voorgestelde
termijnen van het inburgeringsprogramma, maar vroegen of ook in dit geval
uniformiteit een voorwaarde moet zijn.Er wordt nogmaals op gewezen dat op microniveau de noodzaak om individueel
maatwerk te leveren centraal moet staan. Voor sommige nieuwkomers zal de 500
uur niet voldoende zijn om het streefniveau te halen. Deze nieuwkomers kunnen
eventueel door de gemeente met regulier educatie-geld een vervolgtraject aangeboden
krijgen. Voor anderen zal blijken dat de 500 uur ruim bemeten is. Het inburgeringsprogramma
is zowel inhoudelijk (wat betreft leermethoden en soort programma) als wat
betreft de verschillende onderdelen, aan te passen aan de behoeften van de
nieuwkomer. In die zin dient het inburgeringsprogramma, zoals de leden van
de RPF stellen, aan te sluiten bij de specifieke behoefte van de nieuwkomer.
Misschien ten overvloede wijzen wij er op dat het inburgeringsprogramma bedoeld
is de nieuwkomer een eerste opstap te bieden. Nieuwkomers die de Nederlandse
taal reeds in woord en geschrift voldoende beheersen komen dus inderdaad niet
meer in aanmerking voor het onderdeel Nederlands als Tweede taal, omdat zij
dit niet meer nodig hebben.De leden van de RPF-fractie vroegen tevens in hoeverre de doorstroommogelijkheden
na het inburgeringsprogramma voldoende garanties bieden voor de toetreding
tot de arbeidsmarkt. Is het niveau van kennis van de Nederlandse taal voldoende
om door te kunnen stromen naar arbeidsmarktgerichte opleidingen?In dit kader kan worden verwezen naar de afspraken die worden gemaakt
tijdens het inburgeringsonderzoek. Daarbij wordt een inburgeringsprogramma
vastgesteld waarin rekening wordt gehouden met de toekomstverwachtingen van
de nieuwkomer en de opleiding die hij reeds heeft gevolgd. Op grond daarvan
wordt het einddoel van het inburgeringsprogramma bepaald. Dit kan een zodanig
niveau zijn dat de nieuwkomer na geslaagde afronding van het inburgeringsprogramma
kan doorstromen naar vervolg(beroeps-)onderwijs of kan worden doorgeleid naar
Arbeidsvoorziening. De leden van de fractie van de RPF spreken overigens ten
onrechte van «voldoende garanties voor toetreding naar de arbeidsmarkt».
Niemand, ook niet een nieuwkomer, kan een garantie worden geboden op een baan;
wel is het de bedoeling dat een nieuwkomer voldoende wordt toegerust om in
aanmerking te komen voor toeleiding tot de arbeidsmarkt. Het streefniveau
dat in dit wetsvoorstel is neergelegd is voldoende voor toeleiding tot de
arbeidsmarkt. Ook is het goed erop te wijzen dat er geen standaardniveau van
taalbeheersing kan worden geëist. Voor de uitoefening van de ene functie
zal een ander niveau worden geëist dan voor een andere functie.Op de vraag van de SGP-fractie wordt geantwoord dat, voor zover het een
nieuwkomer betreft met wie is afgesproken dat hij of zij zal doorstromen na
afronding van het inburgeringsprogramma, individueel moet worden beoordeeld
of de betrokken nieuwkomer nog een vervolgtraject nodig heeft. Het in het
wetsvoorstel omschreven minumumniveau kan in bepaalde gevallen voldoende zijn
voor die doorstroming, waarvoor afspraken zijn gemaakt tijdens het inburgeringsonderzoek
tussen nieuwkomer, trajectbegeleider, educatief mentor en eventueel arbeidsconsulent. Voor het antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie over de
wachtgeldproblematiek in het onderwijs die ertoe kan leiden dat (nog) onvoldoende
geschoold personeel moet worden ingezet, wordt verwezen naar paragraaf 2.8.De leden van de SGP-fractie vroegen in hoeverre er de mogelijkheid bestaat
om maatwerk te bieden in plaats van standaardprogramma's. Ook de leden van
de GPV-fractie onderstreepten het belang van het bieden van maatwerk. Op welke
wijze wordt de doelstelling van het bieden van maatwerk in het inburgeringsprogramma
ook daadwerkelijk waargemaakt? Tevens vroegen deze leden om een nadere toelichting
op de wijze waarop het aanbod van inburgeringsprogramma's zal worden toegesneden
op de specifieke kwaliteiten van analfabeten, reeds Nederlands sprekende nieuwkomers
en nieuwkomers met een hoog opleidingsniveau.Voor de beantwoording van bovenstaande vragen wordt verwezen naar paragraaf
1.1 van deze nota naar aanleiding van het verslag.De leden van de GPV-fractie vroegen of de gemeenten hun verantwoordelijkheid
voor een goede inburgering van nieuwkomers wel voldoende waarmaken, nu de
verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de inburgeringsprogramma's goeddeels
bij de educatie-instellingen wordt gelegd.In dit kader wordt verwezen naar de regie-functie van de gemeente. De
gemeente koopt als het ware in bij educatie-instellingen. Daarbij kan zij
in de overeenkomst met deze instelling instrumenten vastleggen om de wijze
van uitvoering hiervan zo nodig bij te sturen.In antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie naar de inschakeling
van kennis en ervaring van andere organisaties bij de verzorging van inburgeringsprogramma's,
al dan niet bezoldigd, wordt in het kader van de Beroepenoriëntatie een
rol gezien voor Arbeidsvoorziening. Bovendien is de huidige praktijk dat in
de meeste gemeenten VluchtelingenWerk of eigen organisaties worden ingeschakeld
voor de maatschappelijke begeleiding van nieuwkomers. Voor een uitgebreider
antwoord wordt verwezen naar paragraaf 2.4.2 over maatschappelijke begeleiding. 2.4.1 Het educatief programmaVoor de opmerking die de leden van de PvdA-fractie maakten over de 500
uur wordt graag verwezen naar het antwoord in de vorige paragraaf. Tijdens
de voorbereiding van dit wetsvoorstel hebben wij overleg gevoerd met betrokken
uitvoerders. Uit dit overleg is naar voren gekomen dat het streefniveau voor
een groot gedeelte van de nieuwkomers haalbaar is, mits aan een aantal voorwaarden
wordt voldaan, zoals een efficiënte leerweg voor de individuele nieuwkomer.
Gezien de kwaliteitsomslag, die de educatie-instellingen maken zal dit streefniveau
in de komende jaren voor een steeds groter deel haalbaar blijken.De leden van de fracties van D66, de PvdA, het GPV en GroenLinks vroegen
aandacht voor de positie van de hoger opgeleide nieuwkomers in relatie tot
schakeling naar vervolgonderwijs. Concreet vroegen zij welke vormen van studiefinanciering
beschikbaar zijn voor nieuwkomers die zich willen kwalificeren voor instroom
in het hoger onderwijs. De leden van de GPV-fractie vroegen bovendien naar
assessmentprogramma's en voorbereidende trajecten voor deze groep nieuwkomers.Wij zijn er ons van bewust dat van de groep nieuwkomers een groot aantal
hoger opgeleid is. Het inburgeringsprogramma gaat uit van individueel maatwerk.
Tijdens het inburgeringsonderzoek moet worden vastgesteld welke cursus het
beste aansluit bij de specifieke behoeften van de nieuwkomer.
Wij wijzen er echter op dat het inburgeringsprogramma bedoeld is als een eerste
stap naar integratie. Vandaar dat het laatste onderdeel van het programma
bestaat uit het doorgeleiden naar een instantie die zorg draagt voor toeleiding
naar de arbeidsmarkt of naar verdere scholing. De budgetten bedoeld voor inburgering
voorzien derhalve niet in middelen voor vervolgstappen op weg naar werk of
aansluiting bij vervolgonderwijs. Overigens zij hierbij opgemerkt dat het
begrip «schakelonderwijs» waaraan wordt gerefereerd, geen wettelijke
verankering (meer) kent in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek of de Wet educatie en beroepsonderwijs. Hoger opgeleiden die na
het inburgeringsprogramma kunnen instromen in het hoger onderwijs, zijn voor
bijscholing, bijvoorbeeld tot het vereiste beheersingsniveau van het Nederlands,
aangewezen op voorzieningen die instellingen in het hbo en wo zelf verzorgen.
Genoemde instellingen bieden in dit verband vaak aanvullende cursussen aan
die zij uit eigen middelen financieren.Wat betreft het aspect van de toegankelijkheid van niet-Nederlanders tot
de Nederlandse studiefinanciering het volgende.Bepalend daarvoor is de Wet studiefinanciering (WSF) zelf, het daarop
berustende Besluit studiefinanciering (BSF) en de Vreemdelingenwet (Vw). Wie
het ingevolge artikel 10 Vw is toegestaan voor onbepaalde tijd in Nederland
te verblijven, heeft direct toegang tot de WSF. Wie ingevolge artikel 9 Vw
beschikt over een vergunning tot verblijf zonder beperking heeft, na een feitelijk
onafgebroken verblijf van drie jaar in Nederland, onder dezelfde voorwaarden
als Nederlanders toegang tot de WSF. Wie ingevolge artikel 9 Vw een vergunning
tot verblijf onder beperking heeft, krijgt in principe geen toegang tot de
WSF.De nieuwkomers die de leeftijd van 26 jaar reeds zijn gepasseerd, kunnen
een beroep doen op de studiefinancieringsregeling van de Stichting voor Vluchteling-Studenten
UAF (Universitair Asiel Fonds). Deze regeling is niet gebaseerd op de WSF
en kent andere voorwaarden.De leden van de PvdA-fractie vroegen op welke wijze kan worden voorkomen
dat de nadruk van inburgeringstrajecten geheel op het leren van de Nederlandse
taal komt te liggen waardoor maatschappelijke integratie in het gedrang kan
komen.Het inburgeringsprogramma bestaat uit een aantal onderdelen; naast het
leren van de Nederlandse taal is er bijvoorbeeld ook ruimte voor maatschappelijke
begeleiding en Beroepenoriëntatie.Het educatief gedeelte, een van de onderdelen van het inburgeringsprogramma,
bestaat uit drie onderdelen, te weten Nederlands als Tweede taal (NT2), Maatschappij
Oriëntatie (MO) en Beroepenoriëntatie (BO).Voor zowel NT2 als MO zijn eindtermen vastgesteld en toetsen ontworpen.
Hiermee is voorkomen dat slechts aan één van de onderdelen aandacht
zou worden besteed. De maatschappelijke begeleiding, een van de andere onderdelen
van het inburgeringsprogramma, kan tevens een ondersteuning zijn van de maatschappelijke
integratie (zie hierover ook paragraaf 2.4.2).Voorts vroegen de leden van de PvdA-fractie hoe het kabinet denkt een
adequate aansluiting naar een vervolgtraject (vervolgopleiding of toeleiding
arbeidsmarkt) te kunnen realiseren zonder verplichtingen op te leggen aan
de hierbij betrokken organisaties.Een sluitende aanpak naar een vervolgtraject kan inderdaad voor een groot
deel van de nieuwkomers van belang zijn. Hier ligt een belangrijke taak voor
gemeente, educatie-instelling en Arbeidsvoorziening, waarbij onderlinge samenwerking
geboden is.De gemeente houdt tijdens het inburgeringsonderzoek rekening met de noodzaak/wenselijkheid
van directe toetreding tot de arbeidsmarkt dan wel deelname aan een vervolgopleiding
na afloop van het inburgeringsprogramma en door hieraan ook bij
de certificering aandacht te schenken. De gemeente heeft daarnaast bevoegdheden
bij de bepaling van de inzet van reguliere educatiemiddelen. De educatie-instelling
is in het kader van inburgering verantwoordelijk voor het onderdeel Beroepenoriëntatie
waarbij het er ten aanzien van de desbetreffende nieuwkomers vooral om gaat
hen op een individuele wijze voor te bereiden op de keuze en de eisen van
de beoogde arbeid. Arbeidsvoorziening tenslotte zal in de praktijk vaak de
instantie zijn die voor feitelijke doorgeleiding naar de arbeidsmarkt zal
zorgdragen en uit dien hoofde bij voorkeur betrokken is zowel bij het inburgeringsonderzoek
als bij het onderdeel Beroepenoriëntatie.De leden van de PvdA-fractie duidden vervolgens op het belang van de vervolgaansluiting
en zagen dit liever vertaald in een vervolg-intake dan in de uitreiking van
een certificaat.Nieuwkomers kan een verplichting worden opgelegd tot het volgen van een
inburgeringsprogramma. Het inburgeringsprogramma wordt afgerond met het afleggen
van een toets en een eindgesprek, waarin een eventueel vervolgtraject wordt
afgesproken en de doorgeleiding wordt geregeld. Deze doorgeleiding komt naar
onze mening overeen met de vervolg-intake waar de leden van de PvdA-fractie
op duidden. De doorgeleiding betekent immers een actieve overdracht aan een
educatie-instelling of Arbeidsvoorziening en is een verplicht onderdeel van
het inburgeringsprogramma. Na het afleggen van de toets en het voeren van
het eindgesprek heeft de nieuwkomer voldaan aan zijn verplichting tot inburgering.
Dit wordt bevestigd met het uitreiken van een certificaat. Voor de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de bereidheid van
het kabinet een meetinstrument te ontwikkelen dat ook op landelijk niveau
vergelijking tussen de resultaten van projecten mogelijk maakt wordt verwezen
naar paragraaf 1.1.De leden van de CDA-fractie deden, naar aanleiding van het commentaar
van de Beroeps- en volwasseneneducatieraad (BVE-raad), de suggestie om ingeval
het aantal gerealiseerde inburgeringstrajecten achterblijft bij de gestelde
ramingen, het daarmee overeenkomende budget toe te voegen aan het budget dat
is bestemd voor de reguliere educatieve activiteiten en in te zetten voor
de zogenaamde oudkomers.De nieuwe financiële systematiek biedt gemeenten de mogelijkheid
om de suggestie van de BVE-raad te effectueren. In de financiële systematiek
van het wetsvoorstel is namelijk geen sprake meer van een jaarlijkse bevoorschotting
van gemeenten. In tegenstelling tot de huidige financieringsregeling wordt
op basis van de jaarlijkse raming en de verantwoording over het jaar t-2 het
landelijke budget voor jaar t bepaald. Gemeenten krijgen hun aandeel van dit
landelijk budget op basis van het relatieve aandeel in de gerealiseerde inburgeringstrajecten
in jaar t-2. Het budget dat gemeenten ontvangen, is volledig gegarandeerd
en dient door de gemeenten in eerste instantie ingezet te worden voor nieuwkomers.
In het geval een gemeente minder nieuwkomers ontvangt dan worden bekostigd,
dan is het aan de gemeente te bepalen op welke wijze de nog beschikbare middelen
kunnen worden ingezet binnen de volwasseneneducatie respectievelijk de welzijnsvoorzieningen.
Er is dus geen sprake meer van terugbetaling van middelen door gemeenten.Indien door daling van het aantal nieuwkomers in een jaar t sprake is
van een vermindering van het landelijke budget voor inburgering ten opzichte
van het voorgaande jaar, dan vallen de zo vrijgekomen middelen op grond van
de bestaande budgetdiscipline terug naar de betrokken departementen. Bij een
verhoging van het geraamde aantal nieuwkomers ten opzichte van jaar t-1 zal
de uitbreiding van het budget dat daar het gevolg van kan zijn, in eerste
instantie uit de begroting van de Ministeries van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, dienen
te komen.In antwoord op de vraag van de leden van de fracties van D66 en het CDA
of het tijdstip van de bekendmaking van de jaarlijkse budgetten voor de inburgering
niet kan worden vervroegd, kan worden gemeld dat de jaarlijkse bekendmaking
van de budgetten voor inburgering gelijktijdig zal plaatsvinden met de in
de Wet educatie en beroepsonderwijs geregelde bekendmaking van de educatiebudgetten
voor de overige educatie-opleidingen. De bijgevoegde nota van wijziging voorziet
daarin.De leden van de CDA-fractie verzochten de adminstratieve verplichtingen
voor instellingen en de gemeenten expliciet te noemen.Gemeenten hebben verschillende taken in het kader van het wetsvoorstel.
In eerste instantie hebben zij de regie over de uitvoering van de inburgering.
Gemeenten kunnen binnen de kaders van de voorgenomen wet zelf keuzes maken
op welke wijze de uitvoering zal plaatsvinden. Het inburgeringsonderzoek wordt
afgenomen door de gemeente. De uitkomst daarvan zal na overleg met de nieuwkomer
worden vastgelegd in een beschikking voor de nieuwkomer. Daarin zijn de activiteiten
opgenomen die de nieuwkomer dient te verrichten in het kader van het inburgeringsprogramma.
De gemeente heeft verder de taak zorg te dragen voor de trajectbegeleiding
van de nieuwkomer. De voortgang van de nieuwkomer in het inburgeringsprogramma
dient te worden vastgelegd in een dossier. Waar nodig zal de gemeente sancties
kunnen opleggen aan nieuwkomers die niet voldoen aan de hen opgelegde plichten
in het kader van de inburgering. Deze sancties zijn voor beroep vatbare beschikkingen,
die schriftelijk aan de nieuwkomer zullen moeten worden kenbaar gemaakt. Tot
slot heeft de gemeente de taak de afronding van het programma, de vrijstelling
c.q. de ontheffing van de nieuwkomer voor (onderdelen) van het inburgeringsprogramma,
schriftelijk vast te leggen.Een educatie-instelling is betrokken bij het inburgeringsonderzoek en
bij de bepaling van het inburgeringsprogramma van de nieuwkomer. Deze instelling
sluit conform de betreffende bepalingen in de Wet educatie en beroepsonderwijs
een overeenkomst met de nieuwkomer waarin de afspraken over de nadere invulling
van het educatief programma worden vastgelegd. Van de instelling wordt verder
gevraagd dat deze regelmatig aan de gemeente rapporteert over de voortgang
van de nieuwkomer.Op deze wijze kan de gemeente voortdurend zicht houden op de voortgang
van de inburgeringsprogramma's van de nieuwkomers. Op basis hiervan kan de
gemeente ook zorgdragen voor een optimale benutting van de educatieve capaciteit
die voor de nieuwkomers is vrijgemaakt. Een en ander zal worden vastgelegd
in een overeenkomst tussen gemeente en educatie-instelling.De leden van de CDA-fractie vroegen of het kabinet het ermee eens is dat
de zogenoemde onderkant van de scholingsmarkt niet moet worden overgelaten
aan de vrije marktwerking.De stelling van deze leden dat de zogenoemde onderkant van de scholingsmarkt
om principiële redenen geen marktwerking kan verdragen wordt niet gedeeld.
Op termijn is zeker niet uitgesloten dat het openstellen van inburgeringsopleidingen
door kwalitatief hoogwaardige particuliere instellingen een versterking van
het opleidingenaanbod kan betekenen, mits als gevolg daarvan geen onnodige
schade wordt toegebracht aan de zorgvuldig met overheidsmiddelen opgebouwde
expertise bij de educatie-instellingen. De leden van de fractie van de VVD vroegen naar de relatie van het streefniveau
van de NT2-toets ten opzichte van de Kwalificatiestructuur Educatie.Het onderdeel NT2 voor nieuwkomers vormt een gedeelte van de reguliere
opleiding Nederlands als tweede taal, waarvoor de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen speciaal met het oog op nieuwkomers afzonderlijke
eindtermen heeft vastgesteld op de twee laagste niveaus van het referentiekader
NT2. Door de eigensoortige betekenis die toegekend moet worden aan de beheersingsniveaus
van NT2 kan het referentiekader niet worden opgenomen binnen de Kwalificatiestructuur
Educatie, maar vormt het daar een aanvulling op. Voor nieuwkomers geldt het
derde niveau van het referentiekader als streefniveau, in zoverre beheersing
van de Nederlandse taal op dit niveau één van de voorwaarden
vervult voor aansluiting op vervolgonderwijs en bemiddelbaarheid voor de arbeidsmarkt.
Gezien de beperkte tijd die een nieuwkomer ter beschikking staat om dit streefniveau
te halen, wordt er niet vanuit gegaan dat iedere nieuwkomer hierin zal slagen.
Daarom wordt aan het eind van het NT2-programma via een toets vastgesteld
welk niveau de nieuwkomer feitelijk bereikt heeft, in hoeverre de nieuwkomer
nog is verwijderd van het streefniveau en wat, al naar gelang de uitkomst
van de toets en het in het inburgeringsonderzoek bepaalde einddoel, vast te
stellen wat het beste vervolgtraject voor de nieuwkomer is.In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie of het juist is
dat uit onderzoek van Regioplan is gebleken dat 75 procent van de nieuwkomers
in 500 uur Cito 2 niet haalt, melden wij dat nog niet wordt beschikt over
de hier aangehaalde gegevens, aangezien het onderzoek van Regioplan nog niet
is afgesloten en de rapportage eerst in het najaar van 1997 wordt verwacht.De leden van de VVD-fractie vroegen het kabinet voorts waarom er niet
voor is gekozen cursussen van tenminste 20 uur per week voor te schrijven
terwijl wel wordt geconstateerd dat deze cursussen een hogere opbrengst hebben
dan minder intensieve cursussen.Er is niet voor gekozen een cursus van tenminste 20 uur per week voor
te schrijven, omdat daarmee het individuele maatwerk tekort zou worden gedaan.
Hoewel uit onderzoek en de praktijk blijkt dat een dergelijke cursus effectief
kan zijn, zal niet elke nieuwkomer in staat zijn een cursus van 20 uur per
week te volgen. Dit hangt af van allerlei factoren zoals de studievaardigheid
van de nieuwkomer maar ook de persoonlijke omstandigheden, bijvoorbeeld het
hebben van arbeid of de zorg voor familieleden.De leden van de fractie van de VVD vroegen tot slot of mogelijk is om
de verplichtingen in het wetsvoorstel te formuleren als inspanningsverplichtingen.Gelet op de huidige praktijk waarbij ook op vrijwillige basis contracten
worden gesloten, verwachten wij dat de meeste nieuwkomers, na inwerkingtreding
van dit voorstel, inburgering niet zozeer ervaren als een verplichting, maar
meer als een kans om het vermogen te verwerven zelfstandig aan het maatschappelijk
verkeer deel te nemen. Slechts voor een kleine groep nieuwkomers die de inburgering
ziet als enkel een verplichting en niet als een kans, achten wij de verplichting
geformuleerd in de vorm van een resultaatsverplichting juist als noodzakelijk.De leden van de fractie van D66 vroegen naar de mogelijkheid van bepaalde
stages bij het onderdeel Nederlands als tweede taal (NT2).In antwoord op deze vraag wordt erop gewezen dat de educatie-instellingen
vrij zijn in de vormgeving van hun onderwijs en onderricht in het onderdeel
NT2. Daarvan kunnen dan ook zogenoemde «taal- en snuffelstages»
deel uit maken. Bekend is dat diverse instellingen om didactische redenen
feitelijk reeds gebruik maken van deze instrumenten.De leden van de fractie van GroenLinks wezen erop dat onopzettelijke verdringing
van oudkomers kan optreden doordat aan nieuwkomers prioriteit wordt verleend.
Zij vroegen het kabinet of het wetsvoorstel hierbij een oplossing kan bieden.
Deze oplossing mag natuurlijk niet ten koste gaan van andere onderwijssectoren
binnen een onderwijsinstelling, aldus deze leden.Voor een antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 1.1. van
deze nota waarin hier nader op is ingegaan.De leden van de SGP-fractie vroegen in hoeverre in het programma-onderdeel
breed maatschappelijk functioneren aandacht wordt besteed aan kennisoverdracht
van in Nederland geldende normen- en waardepatronen.De leden van de D66-fractie vroegen in dit kader hoe het uitsluiten van
de onderdelen van het educatief programma die zijn gericht op breed maatschappelijk
functioneren zich verhoudt tot het voornemen van een deeltoets Maatschappij
Oriëntatie.Het inburgeringsprogramma bestaat o.a. uit een educatief programma met
drie onderdelen, te weten:a. het taalonderwijs NT2;b. een opleiding sociale redzaamheid, genaamd Maatschappij Oriëntatie
(MO);c. een opleiding breed maatschappelijk functioneren, genaamd Beroepenoriëntatie
(BO).De opleidingen worden met uitzondering van de Beroepenoriëntatie
afgesloten met een landelijk gestandaardiseerde toets waarin voor het onderdeel
Maatschappij Oriëntatie ook aandacht wordt besteed aan in Nederland geldende
normen- en waardepatronen.Voor het onderdeel Beroepenoriëntatie zal geen landelijke toets gelden,
omdat dit onderdeel – zoals in de memorie van toelichting reeds is aangegeven –
er specifiek op is gericht nieuwkomers vooral op individuele basis te oriënteren
op het gedeelte van de arbeidsmarkt dat voor hen van belang is.De opleiding sociale redzaamheid en de opleiding breed maatschappelijk
functioneren zijn, naast de NT2-opleidingen en de vavo-opleidingen, de twee
onderscheiden opleidingen die de Wet educatie en beroepsonderwijs kent als
educatie-opleidingen. Daarbij is de opleiding sociale redzaamheid in het algemeen
meer gericht op nieuwkomers waarvan verwacht wordt dat deze zich slechts de
minimale eisen van sociale redzaamheid zullen kunnen verwerven. De opleiding
breed maatschappelijk functioneren gaat uit van een toekomstig niveau van
maatschappelijk functioneren dat hoger ligt en bijvoorbeeld regulier werk
omvat.De naamgeving van deze onderscheiden opleidingen is slechts een aanduiding
voor het beoogde opleidingstype in de Wet educatie en beroepsonderwijs en
is niet zonder meer bepalend voor de inhoud. De afspraken tussen de gemeente
en de onderwijsinstelling over de invulling van de educatie-opleidingen wordt
in de reguliere educatietrajecten van de Wet educatie en beroepsonderwijs
en derhalve ook in de inburgeringstrajecten, vastgelegd in contracten. Ook
bij de inburgeringsopleidingen kunnen gemeente en instelling de inhoud van
de trajecten op basis van de individuele behoeften nader invullen.Vanzelfsprekend bestaat inmiddels een ruime ervaring met mogelijke invulling
van deze trajecten en kunnen gemeenten in overleg met de instelling een passende
keuze maken. In de praktijk zullen gemeente en instelling daarbij onder meer
gebruik maken van de speciaal voor de inburgering ontwikkelde opleidingstrajecten. De in het wetsvoorstel in artikel 6, eerste lid, onder b, opgenomen maatschappelijke
begeleiding betreft een onderdeel van het inburgeringsprogramma dat niet zozeer
een opleiding is, als wel een begeleiding die wordt uitgevoerd in aanvulling
op de trajectbegeleiding. Deze heeft onder de verantwoordelijkheid van de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport vorm gekregen. Hierbij is een
toets niet aan de orde.De leden van de fractie van de SGP vroegen voorts naar de inhoud van het
onderdeel Beroepenoriëntatie.Het onderdeel Beroepenoriëntatie (BO) is primair bedoeld voor een
persoonlijke concrete oriëntatie op de arbeidsmarkt van die nieuwkomers,
die zo spoedig mogelijk voor een baan in aanmerking komen. Het Regionaal Bureau
Arbeidsvoorziening en/of een Adviesbureau voor Opleiding en Beroep kunnen
hierbij een rol spelen als voorbereiding op de uiteindelijke toeleiding naar
een instantie die voor feitelijke arbeidsbemiddeling zorg draagt.Naast deze persoonlijke voorlichting en/of begeleiding voorziet het onderdeel
Beroepenoriëntatie, in aansluiting op het overeenkomstige onderwerp van
de Maatschappij Oriëntatie, tevens in een algemene introductie over de
wijze waarop de arbeidsmarkt en het Nederlandse arbeidsbestel zijn gestructureerd.De leden van de fractie van het GPV suggereerden om het maximaal aantal
uren voor het educatief programma niet in de wet maar in een algemene maatregel
van bestuur op te nemen.Het maximaal aantal uren wordt van zo wezenlijk belang geacht dat deze
uren in het wetsvoorstel zijn opgenomen. Bovendien is het maximaal aantal
uren van groot belang voor de financiële aspecten van het voorstel. In
een algemene maatregel van bestuur worden nadere regels gesteld over de hoofdpunten
die in een wet zijn neergelegd. Het maximum aantal uren behoort naar onze
opvatting tot de hoofdpunten van het inburgeringsbeleid.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie naar de
kans dat nieuwkomers met anderen moeten concurreren voor de toegang tot vervolgtrajecten
en de kans dat dientengevolge wachtlijsten ontstaan, wordt verwezen naar paragraaf
1.1.Deze leden vroegen ook of tussen de educatie-instellingen voor inburgeringsprogramma's
en vervolgtrajecten op zowel het gebied van onderwijs als op het gebied van
arbeidstoeleiding overleg wordt gevoerd over een goede aansluiting van de
verschillende onderdelen van het inburgeringstraject.De samenwerking tussen de betrokken instellingen en de trajectbeleider
moet hier voldoende garantie voor bieden. Bovendien is overleg en samenwerking
tussen de verschillende instanties in een zo vroeg mogelijk stadium van belang
met het oog op de doorgeleiding naar een vervolg-traject dat een verplicht
onderdeel is van het inburgeringsprogramma.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de GPV-fractie hoe de diplomavergelijking
wordt ingebed in het inburgeringstraject en of de kosten van deze voorziening
onderdeel zijn van de vergoeding die gemeenten voor inburgeringsprogramma's
voor nieuwkomers ontvangen, wordt graag verwezen naar paragraaf 2.3.5.Voorts stelden de leden van de GPV-fractie vragen over dat deel van het
educatief programma dat een oriëntatie geeft op de Nederlandse samenleving.
Tevens vroegen zij naar de termijn waarbinnen een toets voor het onderdeel
Maatschappij Oriëntatie beschikbaar zal zijn. De leden van de SP-fractie
vroegen in dit kader of er niet een risico bestaat dat er in diverse
gemeenten grote verschillen in de uitvoering en kwaliteit kunnen ontstaan
en zij vroegen of een standaardmethodiek kan worden ontwikkeld.Voor het onderdeel Maatschappij Oriëntatie (MO) zijn in het kader
van de opleidingen gericht op sociale redzaamheid, genoemd in artikel 7.3.1
van de Wet educatie en beroepsonderwijs, door de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen eindtermen vastgesteld binnen de Kwalificatiestructuur Educatie
(KSE). Deze eindtermen zijn mede gebaseerd op een door het Centrum voor Innovatie
en Opleiding (CINOP) en het Instituut voor Multiculturele Ontwikkeling (FORUM)
samengesteld handboek met concrete streefdoelen die in intensief overleg met
het veld tot stand zijn gekomen. In het handboek wordt tevens een overzicht
gegeven van veelvuldig gebruikt programma- en onderwijsmateriaal. Op dit moment
wordt door een breed gremium gewerkt aan een op CD-ROM uit te brengen interactieve
cursus, die de cursisten vertrouwd maakt met het in dit verband voor de Nederlandse
situatie relevante vocabulaire en waarbij ernaar gestreefd wordt de instructies
vanuit meerdere talen te ondersteunen. Begin 1998 komt een door het Bureau
voor Interculturele Evaluatie (ICE) ontwikkelde, eventueel digitaal uitgevoerde,
MO-toets beschikbaar. De toetsDe leden van de fracties van GPV, CDA, RPF, VVD en D66 stelden vragen
met betrekking tot de kosten van de toets.De 500-urentoets bestaat uit twee deeltoetsen: die voor NT2 en die voor
MO. Voor beide onderdelen geldt dat er standaardtoetsen zijn ontwikkeld in
opdracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, die hiervoor
ook de ontwikkelingskosten voor zijn rekening heeft genomen. Dit betekent
dat de instellingen alleen de kosten dragen voor de toetsen die zij bij de
leverancier bestellen. Deze kosten moeten worden gedekt uit de inburgeringsmiddelen
die de instellingen ter beschikking worden gesteld. Dat zou ook het geval
zijn geweest indien de instellingen eigen toetsen zouden gebruiken. Door de
grote, verplichte afname bij één leverancier zullen de gemiddelde
kosten relatief laag uitvallen.De leden van de RPF-fractie vroegen voorts of een genoemd bezwaar, namelijk
dat de toets gaat fungeren als eindpunt van het inburgeringsprogramma, reëel
is.De 500-urentoets heeft expliciet als doel om de vorderingen van de nieuwkomer
te meten en op basis van de toetsuitkomsten te bekijken of er vervolgonderwijs
nodig is om het streefdoel te bereiken. In dat geval is de toets feitelijk
een momentopname binnen een langduriger educatief programma, dat echter na
deze 500 uur uit reguliere educatiemiddelen wordt bekostigd.Verder zal na het afleggen van de toets nog sprake zijn van trajectbegeleiding
(en zo nodig maatschappelijke begeleiding) tot het moment dat de doorgeleiding
naar vervolgonderwijs of naar een instantie die de toeleiding naar de arbeidsmarkt
regelt, is gerealiseerd. Pas op dat moment is het inburgeringsprogramma afgerond
en ontvangt de nieuwkomer het certificaat. 2.4.2. Maatschappelijke begeleidingDe leden van de PvdA-fractie vroegen het kabinet hoe de maatschappelijke
begeleiding voor gezinsherenigers wordt ingevuld. De leden van de D66-fractie
vroegen of de ontwikkeling van het onderdeel maatschappelijke begeleiding
vanuit het landelijk niveau wordt aangestuurd.In de gemeentelijke praktijk wordt maatschappelijke begeleiding vooral
uitgevoerd door vrijwilligers van VluchtenlingenWerk. Zoals bekend behoort
VluchtelingenWerk tot de landelijke infrastructuur die voor de ondersteuning
van plaatselijke vrijwilligersgroepen subsidie ontvangt van het ministerie
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In 1996 waren in 550 gemeenten 429
vluchtelingenwerkgroepen actief. Onderzoek bij gemeenten leert dat plaatselijke
bestuurders een positief beeld hebben van de wijze waarop middels veel persoonlijk
contact de maatschappelijke begeleiding wordt ingevuld. Sommige gemeenten
schakelen VluchtelingenWerk ook in voor de groep gezinsherenigers en -vormers.
Andere gemeenten maken voor deze groep afspraken met welzijnsinstellingen
en/of eigen organisaties van minderheden. Op dit moment wordt in overleg met
VluchtelingenWerk en Forum nagegaan of de huidige praktijk aanvulling behoeft
en zo ja, welke ondersteuning (bijvoorbeeld het uitzetten van «good
practices») daarbij eventueel noodzakelijk is.De leden van de fracties van het CDA en het GPV vroegen het kabinet aan
te geven of de verwijzing naar (zelf)organisaties van minderheden in het kader
van maatschappelijke begeleiding inhoudt dat het kabinet (zelf)organisaties
van minderheden actief wil ondersteunen en stimuleren. Ook vroegen de leden
waarom de organisatievorm voor het vrijwilligerswerk moet worden vastgelegd.Het inschakelen van eigen organisaties wordt positief beoordeeld mits
voldoende potentieel (menskracht en organisatie) voorhanden is. Mede ter bescherming
van de vrijwilligers is het overigens verstandig de taken en de rol van de
vrijwilligersorganisatie vast te leggen. De opmerking in de memorie van toelichting
dat het aanbevelenswaardig is de organisatievorm van het vrijwilligerswerk
vast te leggen moet aldus worden begrepen. Het is binnen het gemeentelijk
welzijnsbeleid heel wel mogelijk om dit soort ontwikkelingen te stimuleren.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie of de oproep om budgettaire
ruimte te maken in de gemeentelijke programma's zal leiden tot een budgettaire
toevoeging aan het Gemeentefonds wordt geantwoord dat deze taken zijn meegenomen
in de welzijnscomponent van de financiering.De leden van de VVD-fractie informeerden welke mogelijkheden het kabinet
ziet om meer deskundigen uit de migrantengroepen in te (laten) schakelen bij
de maatschappelijke begeleiding en om te voorkomen dat die begeleiding vooral
in de sfeer van hulpverlening wordt getrokken.Onder maatschappelijke begeleiding wordt met nadruk niet-professionele
hulpverlening begrepen. Het is ook zeker niet de bedoeling dat vrijwilligers
op het terrein komen van bijvoorbeeld de psycho-sociale hulpverlening. Het
is aan de trajectbegeleider om dit te bewaken en eventueel door te verwijzen
naar professionele hulpverlening. Voor het inschakelen van eigen organisaties
wordt verwezen naar eerdere antwoorden over maatschappelijke begeleiding in
deze paragraaf.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie of het in de bedoeling ligt
dat aan de nieuwkomer behalve een trajectbegeleider en een educatief mentor
ook een maatschappelijk begeleider wordt toegewezen, wordt geantwoord dat
dit inderdaad tot de mogelijkheden behoort. De onderlinge verdeling van taken
en werklast kan echter van gemeente tot gemeente verschillen, al naar gelang
de behoeften van de nieuwkomer.Deze leden van de fracties van D66 en de SGP vroegen tevens of de onderverdeling
tussen maatschappelijke begeleiding en trajectbegeleiding aansluit bij de
huidige praktijk.In de huidige praktijk wordt de taakverdeling tussen trajectbegeleider
en maatschappelijke begeleiding op veel verschillende manieren ingevuld. In
de ene gemeente vindt individuele begeleiding en motivering plaats door vrijwilligers van VluchtelingenWerk. In de andere gemeente behoort
dat juist tot de taak van de trajectbegeleider. Waar de uitvoeringspraktijk
zo divers is, is het niet wenselijk om taken en behoeften van de trajectbegeleider
en maatschappelijk begeleider exact vast te leggen. Wel is het van groot belang
dat op gemeentelijk niveau de respectieve taken, kwaliteitseisen en verantwoordelijkheden
duidelijk worden vastgelegd.De leden van de fractie van het GPV vroegen of de trajectbegeleiding vooral
het karakter van hulpverlening draagt of dat zij breder van opzet is.Zoals uit de tekst van de memorie van toelichting duidelijk wordt, heeft
de trajectbegeleider vooral een begeleidende rol. De trajectbegeleider zal
in de regel geen hulpverlening plegen, maar verwijzen of bemiddelen naar geëigende
hulpverleningsinstellingen.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de SP-fractie of niet
een risico bestaat dat er in de diverse gemeenten grote verschillen in de
uitvoering en kwaliteit kunnen ontstaan en of een standaardmethodiek kan worden
ontwikkeld, wordt verwezen naar paragraaf 2.4.1. 2.4.3. Doorgeleiding naar een instantie die zorg draagt
voor verdere scholing of voor toegang tot de arbeidsmarkt, voor zover de nieuwkomer
daarvoor in aanmerking komtDe leden van de CDA-fractie vroegen het kabinet een nadere toelichting
te geven op het karakter van het eindgesprek.In het eindgesprek worden afspraken gemaakt over vervolg(beroeps-) onderwijs
of over bemiddeling naar de arbeidsmarkt, tenzij een vervolgtraject niet aan
de orde is vanwege de specifieke situatie van de nieuwkomer.Ten aanzien van het criterium arbeidsmarkt/Beroepenoriëntatie vroegen
de leden van de fractie van het CDA zich af in hoeverre sprake is van overlap
met de taak van Arbeidsvoorziening. De leden van de D66-fractie vroegen hoe
na de inburgering een naadloze doorstroming naar deze vervolgvoorzieningen
kan worden gegarandeerd. Ook vroegen zij of er sprake is van voldoende aansturing
van deze instanties en van voldoende financiële middelen. De leden van
de fractie van de PvdA vroegen welke voorziening het kabinet voor ogen heeft
om de aansluiting op de arbeidsmarkt te financieren.Voor het bereiken van het doel van dit voorstel van wet (het bevorderen
van de integratie van nieuwkomers) is samenwerking tussen alle bij de uitvoering
van de beoogde wet betrokken organisaties van belang. Wij hebben, waar het
gaat om toeleiding naar arbeid, primair samenwerking met Arbeidsvoorziening
voor ogen. Om die reden is in de toelichting bij dit wetsvoorstel de relatie
met de Arbeidsvoorzieningswet uitgewerkt. Daarbij is ook de nieuwe werkwijze
van Arbeidsvoorziening uiteengezet, namelijk dat voor iedere individuele werkzoekende
de afstand tot de arbeidsmarkt als indicatie voor de inzet van aanbodversterkende
maatregelen wordt gehanteerd. Er is dus niet langer sprake van specifieke
groepen, die als geheel voor aanbodversterking in aanmerking komen.Het ligt, gelet op de kaders van de nieuwe Arbeidsvoorzieningswet, niet
in de rede vast te leggen dat een bepaald deel van de rijksbijdrage Arbeidsvoorziening
ten behoeve van nieuwkomers moet worden aangewend. Wij zijn er van uitgegaan
dat nieuwkomers met een zekere afstand tot de arbeidsmarkt op dezelfde wijze
als andere werkzoekenden in aanmerking zullen komen voor aanbodversterking.
Het zijn vooral de Regionale Bureaus Arbeidsvoorziening die, in samenhang
met de prestaties die moeten worden geleverd voor de inkoopbudgetten, zullen
bezien welk deel van het prestatiebudget dat op regionaal niveau beschikbaar
is wordt ingezet voor nieuwkomers. De Regionale Bureaus Arbeidsvoorziening
moeten daarbij een afweging maken tussen verschillende doelgroepen.De nieuwe werkwijze van Arbeidsvoorziening laat overigens onverlet dat
zal worden gevolgd hoe de inspanningen voor bepaalde groepen werkzoekenden
uitpakken. Ook met betrekking tot nieuwkomers hechten wij aan gegevens over
de inspanningen van Arbeidsvoorziening en de resultaten daarvan. Het halfjaarlijks
overleg tussen Arbeidsvoorziening en de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
biedt de mogelijkheid om hierover nadere afspraken te maken.In de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel is aangegeven dat het
van belang is in een zo vroeg mogelijk stadium aandacht te besteden aan de
arbeidsmarktmogelijkheden van de nieuwkomer. Die passage is doelbewust in
de memorie van toelichting opgenomen. Voor veel nieuwkomers is arbeid een
belangrijk terrein waarop integratie plaats moet vinden. Daarom moet een inburgeringsprogramma
worden vastgesteld, rekening houdend met reële mogelijkheden op de regionale
arbeidsmarkt. Daartoe kan al vanaf de fase van het inburgeringsonderzoek gebruik
worden gemaakt van de expertise van een arbeidsconsulent. De betrokkenheid
van deze consulent kan worden gezien als onderdeel van de gekwalificeerde
intake die Arbeidsvoorziening houdt om te bepalen op welk traject een cliënt
het beste kan worden gezet. Dit geldt overigens voor zover de nieuwkomer daarvoor
in aanmerking komt; niet iedere nieuwkomer is immers (direct) beschikbaar
voor de arbeidsmarkt. Het belang van Arbeidsvoorziening bij een vroegtijdige
betrokkenheid bij inburgering van nieuwkomers is dat bij de doorgeleiding
de nieuwkomer al bekend is en geen uitgebreide intake meer hoeft te ondergaan.
De verantwoordelijkheid voor het organiseren van de genoemde betrokkenheid
van Arbeidsvoorziening is neergelegd bij de gemeenten.Deze uitgangspunten sluiten aan bij de voornemens van Arbeidsvoorziening
met betrekking tot nieuwkomers in 1997. In het Landelijk Beleidskader 1997
is gewezen op het belang om bij werkzoekende nieuwkomers in een zo vrooeg
mogelijk stadium aandacht te besteden aan de aansluiting met de arbeidsmarkt.
Aangegeven is dat Arbeidsvoorziening hierbij een belangrijke rol kan spelen;
met de uitvoering hiervan is inmiddels gestart. Zo is in het Landelijk Beleidskader
1997 van Arbeidsvoorziening met betrekking tot nieuwkomers aangegeven dat
het van belang is ten behoeve van werkzoekende nieuwkomers in een zo vroeg
mogelijk stadium aandacht te besteden aan de aansluiting met de arbeidsmarkt
en dat Arbeidsvoorziening daarbij een belangrijke rol kan spelen. Arbeidsvoorziening
is voorstander van een geïntegreerde aanpak van het inburgeringsprogramma
en toeleiding naar de arbeidsmarkt.Met de uitvoering van deze voornemens is Arbeidsvoorziening inmiddels
gestart. Zo is een overzicht gemaakt van producten en diensten voor nieuwkomers,
waaronder het verzorgen van (een deel van) de module Beroepenoriëntatie,
taal- en werkstages en training in bedrijfscultuur. Voorts zijn de Regionale
Bureaus Arbeidsvoorziening opgeroepen contact op te nemen met de bureaus nieuwkomers
om een aanbod te doen. Op 22 januari 1997 is een conferentie gehouden (georganiseerd
door Arbeidsvoorziening, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het Ministerie
van Binnenlandse Zaken), waar de doorstroming van nieuwkomers naar de arbeidsmarkt
centraal stond. Ook is een vijftal regionale bijeenkomsten gehouden waarin
Regionale Bureaus Arbeidsvoorziening en gemeenten elkaar ontmoetten.Arbeidsvoorziening streeft ernaar de dienstverlening in het kader van
inburgering voor een deel als basisdienstverlening, die beschikbaar is voor
elke werkzoekende, en voor een deel op basis van inkoop door gemeenten aan
te bieden. Arbeidsvoorziening sluit echter niet uit dat in overleg met de
gemeenten ook middelen uit het prestatiebudget worden ingezet. Dit geschiedt
op regionaal niveau, door middel van besluitvorming door de Regionale Bureaus
Arbeidsvoorziening. Van belang hierbij is ook dat gemeenten invloed kunnen uitoefenen op de
keuze welke uitkeringsgerechtigden in aanmerking komen voor aanbodversterking
gefinancierd uit het prestatiebudget. Gemeenten worden er dus op aangesproken
om vanuit hun verantwoordelijkheid voor het inburgeringsbeleid en hun beïnvloedingsmogelijkheden
in het kader van (de uitvoering van) het regionale arbeidsvoorzieningsbeleid
te bevorderen dat een samenhangende aanpak wordt gerealiseerd.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de D66-fractie over
de positie van hoger opgeleiden in relatie tot de mogelijkheden van schakeling
en studiefinanciering wordt verwezen naar paragraaf 2.4.1. 2.5.TrajectbegeleidingDe leden van de PvdA-fractie benadrukten dat de samenwerking tussen leerplichtambtenaar
en trajectbegeleider naadloos dient te zijn. De leden van de fractie van het
GPV vroegen waarom het toezicht op de naleving van de van toepassing verklaarde
bepalingen uit de Leerplichtwet 1969 niet is opgedragen aan de trajectbegeleider.De trajectbegeleider heeft een andersgerichte taak dan de leerplichtambtenaar.
Het komt ons voor dat het niet wenselijk is, de twee functies in één
persoon te verenigen. De rol van de leerplichtambtenaar is te zien als die
van een toezichthouder die op grond van die onderdelen van de Leerplichtwet
1969 die van toepassing zijn verklaard in het wetsvoorstel, sanctionerend
kan optreden bij verzuim van de nieuwkomers. Het heeft de voorkeur het toezicht
op enige afstand te plaatsen van de directe relatie tussen nieuwkomer en trajectbegeleider.
De onafhankelijkheid van de toezichthouder is van belang voor een effectief
toezicht en een effectieve opsporing. Deze onafhankelijke positie zou in het
gedrang kunnen komen indien de trajectbegeleider naast zijn primaire op de
begeleiding gerichte taken ook zou moeten optreden als toezichthouder. In
eerste instantie zullen de trajectbegeleider en de (docent van de) educatie-instelling
zelf trachten de oorzaken van het verzuim tegen te gaan en zal de toezichthoudende
ambtenaar zich in de meeste gevallen ter uitoefening van zijn toezicht eerst
contact opnemen met de trajectbegeleider.Ook vroegen de leden van de fractie van de PvdA welke bevoegdheden voor
de trajectbegeleider noodzakelijk zijn om de taak succesvol te kunnen uitvoeren.De fractieleden van het GPV vroegen in dit kader of het wenselijk is een
bepaling op te nemen waaruit voldoende begeleiding zal moeten bestaan. De
leden van de fractie van D66 tenslotte vroegen of de taken en functies van
de trajectbegeleider niet wettelijk moeten worden vastgelegd.Geconstateerd wordt dat over het belang van het instrument van trajectbegeleiding
grote eenstemmigheid bestaat. De cruciale rol die aan de trajectbegeleider
wordt toegekend, van het moment van melding tot de daadwerkelijke doorgeleiding
aan het eind van het inburgeringsprogramma, wordt door de meeste fracties
beaamd.Bevoegdheden sec zijn in onze opvatting niet het meest belangrijk. De
wijze waarop de gemeente haar regiefunctie vervult is in hoge mate bepalend
voor de wijze waarop de trajectbegeleider zijn functie kan vervullen. Is er
een heldere procesgerichte aansturing van alle betrokken organisaties, waarbij
in contracten de te leveren producten en te verrichten werkzaamheden zijn
vastgelegd? Wordt in de contracten met de educatie-instellingen gevolg gegeven
aan het principe van individueel maatwerk? Is er voorzien in een volg- en
registratiesysteem? Vervolgens is het van belang dat de gemeente helder aangeeft
welke taken en bevoegdheden precies aan de trajectbegeleider worden toegekend.
Hier past geen landelijk opgelegd sjabloon, er moet ruimte zijn voor gemeentelijke
invulling. De taken van de trajectbegeleider beginnen feitelijk vóór
het inburgeringsprogramma bij de procedure van melding van de nieuwkomers
voor het houden van een inburgeringsonderzoek en lopen door tot het einde
van het inburgeringsprogramma. De trajectbegeleider– speelt een adviserende rol bij een eventuele (tijdelijke) ontheffing
van de plicht tot inburgering;– geeft uitvoering aan het inburgeringsonderzoek en adviseert over
mogelijke vrijstelling van het inburgeringsprogramma;– volgt en bewaakt de voortgang van de nieuwkomer in het inburgeringsprogramma;
onderhoudt daartoe contacten met alle relevante instellingen; draagt zorg
voor tussentijdse evaluatie(s) van de vorderingen van de nieuwkomer; adviseert
over mogelijke bijstelling van het inburgeringsprogramma;– draagt zorg voor registratie en monitoring van de vorderingen
van de individuele nieuwkomer;– ondersteunt en motiveert de nieuwkomer waar nodig. Het is ook
mogelijk dat de maatschappelijk begeleider daarin een rol speelt. De onderlinge
taakafbakening dient dan wel goed te worden vastgelegd.In dit kader zal de trajectbegeleider contact onderhouden en de voortgang
en bemiddeling volgen bij instellingen als een regionaal opleidingscentrum,
arbeidsbureau, hulpverlening en organisaties die een rol spelen bij bijvoorbeeld
maatschappelijke begeleiding en Beroepenoriëntatie. Duidelijk is dat
het invullen van deze taken individueel maatwerk vereist. Het tussentijds
evalueren en eventueel bijstellen van het inburgeringsprogramma kan daarbij
ook aan de orde zijn. Tenslotte vormen het registreren en monitoren van alle
stappen gedurende het inburgeringsprogramma een essentieel onderdeel van de
taken van de trajectbegeleider.Er is niet voor gekozen de taken van de trajectbegeleider wettelijk vast
te leggen. De verantwoordelijkheid voor de invulling van de door de trajectbegeleider
te verrichten taken en te volgen werkwijze is neergelegd bij de lokale overheden.
Landelijk wordt door Forum ondersteuning gegeven aan gemeenten en vindt kwaliteitsbewaking
plaats via monitoring en onderzoek. Deze lijn is in het huidige wetsvoorstel
voortgezet. Voorts is het aan werkgevers en werknemers om in de CAO-Welzijn
een functieprofiel vast te leggen. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport zal hierover met beide partijen in contact treden.De leden van de CDA-fractie vroegen hoeveel nieuwkomers met inburgeringsprogramma's
een trajectbegeleider per jaar zal kunnen begeleiden.Dit zal, gezien het bovenstaande, per gemeente kunnen verschillen. Gemiddeld
is bij de berekening van het budget uitgegaan van een «caseload»
van tussen de 60 en 75 cliënten.De leden van de fractie van de VVD vroegen waarom er vanaf is gezien de
wijze van registreren van de voortgang tijdens het inburgeringsprogramma voor
te schrijven.Voor een goede gemeentelijke regie en het kunnen volgen van de voortgang
in het inburgeringsprogramma van de nieuwkomers is, zeker bij grotere aantallen,
een registratiesysteem noodzakelijk. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport heeft, gezien de primaire verantwoordelijkheid van gemeenten voor
de inburgeringstrajecten, er van afgezien een systeem voor te schrijven. Wel
is het gebruik van een landelijk uniform systeem, te weten Diagram, gestimuleerd
door het gezamenlijk met gemeenten te ontwikkelen en het gratis ter beschikking
te stellen aan gemeenten. Het systeem voorziet in het individueel registreren
en volgen van nieuwkomers in het inburgeringsprogramma. Medio 1997 zal het
tevens mogelijk zijn op een gebruiksvriendelijke wijze managementinformatie
uit Diagram te verkrijgen. Elke gemeente heeft tenslotte de mogelijkheid gehad
twee functionarissen (trajectbegeleider en applicatiebeheerder) een cursus
te laten volgen.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen waarom wordt voorgesteld
om de functies van trajectbegeleider en onderwijsmentor uit elkaar te halen,
terwijl in de praktijk blijkt dat de onderwijsinstelling intensief bij de
nieuwkomer betrokken is en ook de expertise in huis heeft op het gebied van
werving, voorbereiding, inburgeringsprogramma en bemiddeling arbeidsmarkt.De onderwijsinstelling beschikt over een brede expertise. De gemeente
kan hiervan gebruik maken en afspraken hierover vastleggen in een contract
met de instelling. Maar dit betekent niet dat afbreuk wordt gedaan aan het
uitgangspunt dat de gemeente aan de nieuwkomer een inburgeringsplicht oplegt
en uit dien hoofde ook verantwoordelijk is voor de begeleiding bij en afronding
van het inburgeringstraject als geheel. De trajectbegeleider hoeft niet alle
noodzakelijke expertise zelf te hebben, maar is wel verantwoordelijk voor
de procesmatige voortgang en de afstemming van de onderscheiden onderdelen
van het inburgeringsprogramma. Deze taak hoort niet bij de onderwijsinstelling,
maar bij de gemeente thuis.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks over de extra trajecten
voor hoger opgeleiden is reeds beantwoord in paragraaf 2.4.1. De leden van de SGP-fractie zagen graag het onderscheid nader uiteengezet
tussen maatschappelijke begeleiding en trajectbegeleiding.Ook in de taakverdeling tussen trajectbegeleiding en maatschappelijke
begeleiding moet ruimte zijn voor gemeentelijke invulling. In de ene gemeente
vindt individuele begeleiding en motivering plaats door vrijwilligers van
VluchtelingenWerk. In de andere gemeente behoort dat tot de taak van de trajectbegeleider.Voor verdere beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf
2.4.2.De leden van de GPV-fractie vroegen hoe de kwaliteit van de trajectbegeleiders
en van de trajectbegeleiding wordt bewaakt.De afgelopen jaren is in gemeenten veel ervaring opgedaan met trajectbegeleiding
bij de inburgering van nieuwkomers. Door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport is bovendien in de afgelopen jaren geïnvesteerd in kwaliteitsverbetering.
Ongeveer 200 trajectbegeleiders zijn met subsidie van dit ministerie door
de Hogeschool Rotterdam in 1995 en 1996 geschoold.Voor de zomer van 1997 zal een inventarisatie plaatsvinden van de inmiddels
gegroeide praktijk van trajectbegeleiding van nieuwkomers. Dit onderzoek zal
worden gecombineerd met een inventarisatie van de reeds bestaande of in ontwikkeling
zijnde opleidingsmogelijkheden en zal helderheid moeten geven over de vraag
in hoeverre kwaliteitsverbeterende maatregelen nodig zijn tegen het licht
van de werkzaamheden die in het kader van het wetsvoorstel aan de trajectbegeleider
zijn toegedacht. Hierbij zullen de uitkomsten van het evaluatieonderzoek door
Regioplan en het onderzoek van de Piers-groep naar de regiefunctie van gemeenten
worden betrokken. In de evaluatie door Regioplan is ook het oordeel van de
nieuwkomer zelf over het gebodene onderwerp van onderzoek. Naar verwachting
zal Forum een deel van de inventarisatie uitvoeren en bovendien een taak vervullen
bij de verdere kwaliteitsverbetering van de trajectbegeleiding. In antwoord op de vraag van de aan het woord zijnde leden wordt gesteld
dat trajectbegeleiders niet een ambtelijke status behoeven te krijgen, maar
ook kunnen worden betrokken van private instellingen. 2.6. Organisatie en samenwerking tussen (gemeentelijke)
instellingen 2.6.1. De één-loket-gedachteDe leden van de fracties van de PvdA en de VVD toonden zich voorstander
van de in de memorie van toelichting beschreven één-loket-benadering.
Zij zagen deze als een belangrijke randvoorwaarde voor een succesvol inburgeringstraject.
In dat licht meenden zij dat het wenselijk is dat kleinere gemeenten gezamenlijk
in regionaal verband met een één-loketfunctie werken. Daarom
vroegen de leden van de VVD-fractie welke mogelijkheden het kabinet ziet om
deze benadering bij alle (samenwerkende) gemeenten te bereiken.Uit de tekst van de memorie van toelichting blijkt dat ook wij hechten
aan de één-loket-gedachte en aan samenwerking tussen diensten
binnen en tussen gemeenten. Voor zowel nieuwkomer als gemeente kan de één-loketfunctie
efficiënter werken. De nieuwkomer hoeft zich niet bij allerlei instanties
te vervoegen, de gemeente heeft een beter overzicht en bovendien wordt vermeden
dat verschillende diensten onbedoeld langs elkaar heen werken.De toepassing van de een-loket-aanpak wordt mede bevorderd door gemeenten
aan de hand van voorbeelden van geslaagde samenwerking de voordelen hiervan
te tonen. Bij verschillende gelegenheden zijn bijeenkomsten voor gemeenten
georganiseerd waarin een succesvolle één-loket-aanpak van bepaalde
gemeenten aan de orde was. De beslissing over de vorm van de organisatie ligt
echter bij de gemeente als uitvoerder van het inburgeringsbeleid.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de CDA-fractie over
de mogelijkheid van het wettelijk uitsluiten van nieuwkomers van overheidsvoorzieningen,
wordt verwezen naar paragraaf 2.9.2. 2.6.2. De gemeentelijke regieDe leden van de fractie van GroenLinks plaatsten vraagtekens bij de reikwijdte
van de regierol van de gemeenten. Zij vroegen of de Regionale Opleidingencentra
niet beter zijn uitgerust om de regierol – voor het onderwijsgedeelte –
op zich te nemen.Wij houden liever vast aan de eerder gemaakte keuze van de gemeente als
regisseur. Immers, inburgering is meer dan educatie alleen. Bovendien zou
een ongewenste rolvermenging kunnen ontstaan. Gemeenten sluiten contracten
af met Regionale opleidingencentra om maatwerk te kunnen aanbieden. Bij de
regierol behoort ook de controle op het nakomen van die contracten. 2.6.3. Samenwerking tussen gemeentenVerschillende fracties stelden vragen rond de samenwerking tussen gemeenten
onderling en van gemeenten met andere betrokken instellingen. Zo meenden de leden van de PvdA-fractie dat regionale samenwerking voor
kleinere gemeenten een voorwaarde moet zijn. Ook achtten deze leden het wenselijk
dat aansluiting wordt gezocht bij andere regionale samenwerkingsverbanden
in de sfeer van toeleidingstrajecten naar de arbeidsmarkt en educatieve samenwerkingsrelaties.
De leden van de RPF-fractie tenslotte vroegen zich af of de gemeenten voldoende
zijn toegerust om deze taak op zich te nemen. De leden van de CDA-fractie vroegen naar de achtergronden van de oproep om intergemeentelijk samen
te werken in het kader van het inburgeringsbeleid.Zoals beschreven in de memorie van toelichting bij dit wetsvoorstel kan
intergemeentelijke samenwerking voor met name kleine gemeenten voordelen bieden.
Men heeft een ruimer budget, waardoor een betere infrastructuur mogelijk wordt.
Voor kleinere gemeenten kan het namelijk een probleem zijn om de organisatie
van de inburgering goed op te zetten. Door samenwerking tussen verschillende
(kleinere) gemeenten tot stand te brengen kan dit worden vermeden. Men heeft
een sterkere positie naar de educatie-instellingen en Arbeidsvoorziening.
Voor deze organisaties is samenwerking tussen gemeenten eenvoudiger en overzichtelijker,
omdat zij niet met veel verschillende gemeenten binnen hun regio moeten onderhandelen
en verschillende programma's moeten opzetten.Er is de afgelopen jaren een aantal samenwerkingsverbanden tot stand gekomen
die goed functioneren.De tekst in de memorie van toelichting kan niet als een oproep om gemeentelijk
samen te werken worden gezien. Of gemeenten op het terrein van het inburgeringsbeleid
gaan samenwerken wordt ook bij dit beleid aan de gemeentebesturen overgelaten.
Met andere woorden deze beslissing is een bevoegdheid van individuele gemeenten.
Het kabinetsbeleid is onder meer gericht op het terugdringen van verplichte
samenwerking tussen gemeenten. Vrijwillige samenwerking voor uitvoerende taken
wordt echter als een nuttig instrument gezien.Hoe de samenwerking binnen en tussen gemeenten zich heeft ontwikkeld,
zal overigens deel uitmaken van de evaluatie.De leden van de VVD-fractie vroegen of het kabinet het met hen eens is
dat het grote praktische voordelen heeft als gemeenten bij de inburgeringsprogramma's
samenwerken op de schaal van de Regionale opleidingencentra. De leden van
de D66-fractie vroegen of bij de evaluatie ook zal worden bekeken hoe de gemeentelijke
samenwerking tot stand is gekomen en hoe de relatie tussen gemeente en educatie-opleidingen
zich heeft ontwikkeld.Een samenwerking strikt op de schaal van de Regionale opleidingencentra
is, gezien de geografische spreiding van de Regionale opleidingencentra, niet
aan de orde. Ook de verplichte samenwerking op WGR-schaal (Wet gemeenschappelijke
regelingen) is om dezelfde reden losgelaten. Thans geldt er geen verplichting
tot samenwerking.Het punt van (inter-)gemeentelijke samenwerking zal in de evaluatie worden
meegenomen. Op basis daarvan kan worden overwogen of samenwerking bevorderd
moet worden.De leden van de fractie van de RPF waren van mening dat als gevolg van
de gemeentelijke vrijheid grote verschillen kunnen ontstaan tussen de gemeenten,
waardoor de rechtszekerheid van de nieuwkomer in het geding is. In hoeverre
is de kans op rechtsongelijkheid aanwezig, zo vroegen deze leden.Voor de beantwoording van de vraag over de mogelijke diversiteit tussen
gemeenten wordt verwezen naar paragraaf 1.1. De rechtszekerheid van de nieuwkomer
hoeft hierdoor niet in het geding te komen. Voorts hebben alle nieuwkomers
op basis van de Algemene wet bestuursrecht het recht om bezwaar en beroep
in te stellen tegen een besluit van de gemeente. Door deze rechtsbescherming
kan uiteindelijk een onafhankelijke rechter een uitspraak doen over een door
het college van burgemeester en wethouders genomen besluit. 2.7. Relatie met andere wetgevingWat is de reden dat in de memorie van toelichting is afgezien van het leggen van een relatie met de Wet studiefinanciering (WSF) en de Wet
tegemoetkoming studiekosten (WTS), zo vroegen de leden van de fractie van
D66.Het inburgeringsprogramma valt binnen het bereik van artikel 7.3.1 van
de Wet educatie en beroepsonderwijs. Met uitzondering van het in dat artikel
eveneens geregelde voortgezet algemeen volwassenen onderwijs (vavo), vallen
de daarin bedoelde opleidingen buiten het bereik van de WSF en de WTS. Voor
zover het inburgering betreft zijn de inburgeringsgelden de voorliggende voorziening. 2.7.1. Wet educatie en beroepsonderwijsDe leden van de PvdA-fractie vroegen waarom bij de meting van de condities
aan het begin en aan het einde van de trajecten niet wordt aangesloten bij
de bestaande Kwalificatiestructuur Educatie.Het belangrijkste verschil tussen de meting van onderwijsresultaten voor
de opleidingen binnen de Kwalificatiestructuur Educatie en de meting van onderwijsresultaten
voor NT2 in het kader van de inburgering, is dat het bij de eerstbedoelde
metingen gaat om examens aan de hand waarvan moet worden vastgesteld of men
is geslaagd of gezakt. De metingen in het kader van inburgering betreffen
«profieltoetsen» om het niveau te bepalen dat de deelnemer bereikt
heeft, c.q. welk vervolgonderwijs moet worden geadviseerd. 2.7.2. Relatie met de rijkswet op het NederlanderschapIndien het kabinet aansluit op de Kwalificatiestruktuur Educatie uit de
Wet educatie en beroepsonderwijs is het goed mogelijk dat het daarbinnen behaalde
niveau vrijstelling geeft van de naturalisatietoets. Wat is de opvatting van
het kabinet daarover, zo vroegen de leden van de fractie van de PvdA.Deze mogelijkheid is reeds in de memorie van toelichting bij het onderhavige
wetsvoorstel opgenomen. Indien niveau 2, het laagste, wordt behaald tijdens
het inburgeringsprogramma, wordt een vrijstelling gegeven voor dat deel van
de naturalisatietoets.De leden van de fractie van het CDA vroegen in hoeverre de eindtermen
van de naturalisatietoets naadloos aansluiten op het zogenaamde eerste niveau
van het educatief gedeelte van het inburgeringsprogramma. In dit kader wordt
het kabinet gevraagd weer te geven wat de eindtermen/kenmerken van het zogenaamde
tweede niveau inhouden. Is dit de «ondergrens» en hoe verhoudt
een en ander zich tot het streefniveau, zo vroegen deze leden. Voorts vroegen
zij of het behalen van het streefniveau een voorwaarde is voor het met succes
afsluiten van het inburgeringsprogramma. Is het nog wel zinvol, gelet op de
500 uur, om ernaar te streven dat de inburgeringstoets naadloos aansluit op
de naturalisatietoets als een soort «beloning» voor betrokkene.
Dient het ambitieniveau niet wat realistischer te zijn en vooral gericht te
worden op de zelfredzaamheid van de nieuwkomer, zo vroegen deze leden.Ten aanzien van de regeling ex artikel 11 van deze voorgenomen wet is
de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voornemens aan te geven
dat een nieuwkomer die de eindtermen NT2 op het tweede niveau van het referentiekader
NT2 èn de eindtermen Maatschappij Oriëntatie op het tweede niveau
van de Kwalificatiestructuur Educatie heeft gehaald, geacht wordt voldaan
te hebben aan dit vereiste voor naturalisatie.Dit betekent niet dat hij hiermee ten aanzien van de beheersing van Nederlands
als Tweede taal ook het streefdoel van het educatief programma in het kader
van inburgering gehaald heeft, omdat dit streefdoel gedefinieerd is op het
derde niveau van het referentiekader NT2. Het bereiken van dit laatstgenoemde
streefdoel is een noodzakelijke voorwaarde voor de aansluiting
op (beroeps)onderwijs of bemiddelbaarheid voor de arbeidsmarkt. Wanneer dit
niet kan worden gerealiseerd binnen het beschikbare maximum van 500 uren in
het kader van het (verplichte) inburgeringsprogramma dan bestaat de mogelijkheid
van vrijwillige deelname aan een vervolgprogramma in de reguliere educatie.
Als de nieuwkomer erin slaagt binnen de 500 uren van het inburgeringsprogramma
dit niveau te bereiken is hij niet verplicht het onderdeel educatie van dit
programma nog langer te volgen.De leden van de fracties van het GPV en D66 vroegen waarom de wettekst
niets bepaalt over de (gedeeltelijke) vrijstelling van een naturalisatietoets
bij aanvraag van het Nederlanderschap, indien een nieuwkomer bij het inburgeringsonderzoek
heeft laten blijken over voldoende kennis en vaardigheden te beschikken.In de naturalisatieprocedure wordt, na de landelijke invoering van de
naturalisatietoets, uitsluitend aan de hand van schriftelijk bewijsmateriaal
(diploma's, getuigschriften, certificaten) door de gemeente beoordeeld of
betrokkene in Nederland in het Nederlands voldoende onderwijs heeft gevolgd.
Is betrokkene in het bezit van een dergelijk bewijs, dan heeft hij recht op
vrijstelling van de toets. Ieder ander kan, door het afleggen van de toets,
aantonen het Nederlands in voldoende mate (niveau 2 in de Kwalificatiestruktuur
Educatie) te beheersen en voldoende kennis van de Nederlandse samenleving
te hebben.Indien de nieuwkomer is vrijgesteld van het volgen van (onderdelen van)
het inburgeringsprogramma, dan wordt dit vastgelegd in een besluit van het
college van burgemeester en wethouders, waarbij wordt aangegeven welke overwegingen
ten grondslag liggen aan dit besluit. Indien uit dit besluit blijkt dat de
betrokkene een voldoende niveau van kennis, inzicht en vaardigheden heeft
op de onderdelen Nederlands als Tweede taal en/of Maatschappij Oriëntatie,
kan hij in de naturalisatieprocedure vrijstelling krijgen van de bedoelde
onderdelen van de naturalisatietoets. 2.7.3. Relatie met de Leerplichtwet 1969De leden van de CDA-fractie verzochten het kabinet aan te geven of de
Leerplichtwet 1969 een rol speelt in het kader van de nieuwkomers onder de
18 jaar.Nieuwkomers onder de 18 jaar zijn (volledig of partieel) leerplichtig,
net als eenieder die in Nederland verblijft met een (niet-)tijdelijk doel.
De Leerplichtwet 1969 is ook van toepassing op in Nederland wonende vreemdelingen.
Door hantering van de leeftijdsgrens van 18 jaar zijn ook jongeren, jonger
dan 18 jaar, die door huwelijk worden aangemerkt als meerderjarigen, aan de
bepalingen van de partiële leerplicht onderworpen.Overigens zijn de Regionale Opleidingencentra op grond van de Leerplichtwet
1969 ook aangewezen als instelling waaraan men zijn partiële leerplicht
kan voldoen. 2.7.4. Relatie met de Algemene bijstandswetDe leden van de VVD-fractie waren van mening dat het verrichten van betaalde
arbeid door een nieuwkomer niet mag leiden tot het beëindigen van een
inburgeringsprogramma. In zo'n geval zal de nieuwkomer het verrichten van
arbeid en het volgen van het programma moeten combineren. In dit kader vroegen
de leden van de GPV-fractie wat er gebeurt als de nieuwkomer in een dusdanige
arbeidsrelatie verkeert of zodanig onregelmatige werktijden heeft, dat het
volgen van een aangepast inburgeringsprogramma feitelijk onmogelijk is geworden.Tijdens het inburgeringsonderzoek wordt afgesproken wat voor inburgeringsprogramma
iemand gaat volgen, afgestemd op diens persoonlijke situatie. Gedurende het
inburgeringsprogramma kunnen veranderingen optreden in de situatie, bijvoorbeeld
door het aanvaarden van een baan. In overleg met de trajectbegeleider kan
het programma worden gewijzigd. Een mogelijkheid is bijvoorbeeld om naar een
avondgroep te worden verplaatst. Sommige educatie-instellingen zijn ook open
in (een gedeelte van) het weekend. Indien door zeer onregelmatige werktijden
een combinatie van inburgering en de werksituatie tijdelijk onmogelijk is,
kan een meer extensief inburgeringsprogramma worden overeengekomen. Indien
door een duurzaam dienstverband met onregelmatige werktijden problemen bestaan
voor het tijdig afronden van het inburgeringsprogramma, dient in overleg met
de trajectbegeleider te worden bepaald of niet op een andere wijze in taalonderwijs
kan worden voorzien, zoals bijvoorbeeld Nederlands op de werkvloer. 2.7.5. Relatie met ArbeidsvoorzieningswetVoor het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie hoe groot
het kabinet de kans inschat dat Arbeidsvoorziening een substantieel deel van
het budget inzet voor de categorie nieuwkomers verwijzen wij naar paragraaf
2.4.3.De leden van de fractie van D66 vroegen het kabinet voorts of de doorgeleiding
naar de Arbeidsvoorzieningsorganisatie niet een knelpunt zal opleveren. Zal
bijvoorbeeld het prestatiebudget dat ingezet wordt voor intensieve begeleiding
naar de arbeidsmarkt voldoende worden ingezet voor nieuwkomers, zo vroegen
deze leden. Ook vroegen deze leden aandacht voor de wachtlijsten bij de opname
in trajecten van Arbeidsvoorziening. Op welke wijze wordt de doorgeleiding
van nieuwkomers naar de arbeidsmarkt gewaarborgd, zo vroegen zij.Met betrekking tot de vraag of het prestatiebudget van Arbeidsvoorziening
in voldoende mate zal worden ingezet voor nieuwkomers zij verwezen naar paragraaf
2.4.3., waarin de werkwijze van Arbeidsvoorziening wordt uiteen gezet. Daarbij
is tevens aangegeven dat Arbeidsvoorziening een aantal voornemens heeft, specifiek
met betrekking tot nieuwkomers en inmiddels met de uitvoering daarvan is gestart.Gelet op de omstandigheid, dat aanvullende dienstverlening aan cliënten
van Arbeidsvoorziening, die daar in principe voor in aanmerking komen, wordt
verleend voor zover middelen beschikbaar zijn, kan het inderdaad voorkomen
dat niet voor iedere nieuwkomer direct een traject gericht op toeleiding naar
de arbeidsmarkt beschikbaar is. In dit verband wordt verwezen naar paragraaf
2.4.3. waarin, met betrekking tot de verdeling van de middelen van Arbeidsvoorziening,
wordt opgemerkt dat gemeenten invloed kunnen uitoefenen op de keuze welke
uitkeringsgerechtigden in aanmerking komen voor aanbodversterking, gefinancierd
uit het prestatiebudget.De leden van de fractie van het GPV vroegen of het niet mogelijk is in
een eerder stadium de Arbeidsvoorzieningsorganisatie bij de inburgering van
nieuwkomers te betrekken, b.v. door het aanbieden van informatie tijdens het
inburgeringsprogramma in het onderdeel Beroepenoriëntatie. Voorts vroegen
deze leden of de financiële middelen toereikend zijn als de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
vroegtijdig wordt ingeschakeld. Deze leden hebben de indruk dat de betrokkenheid
van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie te vrijblijvend is geregeld, gelet op
het belang van gerichtheid op de arbeidsmarkt voor het overgrote deel van
de nieuwkomers.Het onderdeel Beroepenoriëntatie is primair bedoeld voor een persoonlijke
concrete oriëntatie op de arbeidsmarkt van die nieuwkomers die zo spoedig
mogelijk voor een baan in aanmerking komen. Denkbaar is dat het Regionale
Bureau Arbeidsvoorziening en/of een Adviesbureau voor Opleiding
en Beroep hierbij een rol speelt als voorbereiding op de in een later stadium
uit te voeren arbeidsbemiddeling. Naast deze persoonlijke voorlichting en/of
begeleiding voorziet het onderdeel Beroepenoriëntatie, in aansluiting
op het overeenkomstig onderwerp van de Maatschappij Oriëntatie, tevens
in een algemene introductie over de wijze waarop de arbeidsmarkt en het Nederlandse
arbeidsbestel zijn gestructureerd. 2.8. Financiële aspectenDiverse fracties vroegen naar de aard van de koppeling van de twee budgetten
die door de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport ter beschikking worden gesteld voor het inburgeringsbeleid.De leden van de VVD-fractie stemden er mee in dat over drie jaar opnieuw
mogelijkheden worden bezien voor verdere decentralisatie van de financiering
van de inburgering, maar willen vooruitlopend daarop de twee rijksbijdragen
voor de educatieve component en de welzijnscomponent vervangen door één
rijksbijdrage.In reactie hierop kan worden verwezen naar de artikelen 16 van dit wetsvoorstel
en 2.3.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs (artikel 21 van dit wetsvoorstel).
In deze artikelen worden schijnbaar twee, maar feitelijk één
rijksbijdrage geregeld, onder verantwoordelijkheid van twee ministers die
elk in eerste instantie verantwoordelijk zijn voor de onder hun eigen begroting
vallende budgetten. In genoemde artikelen worden bij de verantwoordelijke
ministers telkens de drie ondergetekenden van dit wetsvoorstel genoemd. Dit
geeft reeds aan dat het bepaald niet de bedoeling is dat straks sprake is
van twee los van elkaar staande rijksbijdragen. Het is juist de uitdrukkelijke
opzet van alle ondergetekenden, nog meer dan nu onder de uiteenlopende wetten
al het geval is, de rijksbijdragen voor inburgering als een geheel te regelen,
als een geheel uit te betalen en als een geheel af te rekenen voorzover daarvan
sprake zal zijn. De bijgaande nota van wijziging expliciteert dit.De regeling in twee wetten heeft onder meer te maken met de samenhang
die op grond van de Wet educatie en beroepsonderwijs is voorzien met de rijksbijdrage
voor de overige educatie-opleidingen (niet zijnde inburgeringsprogramma's).De leden van de PvdA-fractie vroegen zich af waarom gekozen is voor de
financiering van gerealiseerde inburgeringsprogramma's en of het niet redelijk
is het aantal verplichte inburgeringsonderzoeken in de financiering tot uitdrukking
te laten komen. De leden van de D66-fractie vroegen of in het geval slechts
een deel van het inburgeringsprogramma wordt gerealiseerd, de kosten van de
gemeenten worden vergoed. De leden van de PvdA- en de D66-fractie vroegen
of gemeenten een bestuurskostenvergoeding ontvangen voor de kosten die zij
maken bij de handhaving van de wet. Tevens vroegen de leden van de D66-, de
RPF- en de GPV- fracties waar gemeenten de kosten die worden gemaakt voor
de werving, voor het inburgeringsonderzoek van nieuwkomers die uiteindelijk
worden ontheven en voor de beperking van de uitval van nieuwkomers, kunnen
declareren. De leden van de D66-fractie suggereerden gemeenten hiervoor de
welzijnscomponent te doen toekomen. De leden van de VVD-fractie vroegen of
het budget als toereikend wordt beschouwd. Ook vroegen deze leden of de kosten
voor handhaving worden vergoed. De leden van de CDA-fractie tenslotte vroegen
of er bij de uit te keren budgetten rekening wordt gehouden met differentiatie
in de omvang (en dus de kosten) van inburgeringsprogramma's.Bij de financiering is gekozen voor een indirecte vorm van output-financiering.
In tegenstelling tot de huidige regelgeving zal er onder de voorgenomen wet
niet meer worden afgerekend op basis van individuele gerealiseerde inburgeringsprogramma's.
Wel zal van de gemeenten jaarlijks een verantwoording worden
gevraagd van het aantal gerealiseerde inburgeringsprogramma's. Dit aantal
is bepalend voor het aandeel dat de gemeente krijgt toebedeeld van het landelijk
budget twee jaar daarna. Er zal dus geen sprake meer zijn van terugbetaling
door of verevening tussen gemeenten. In de algemene maatregel van bestuur
die voor de financiering op basis van het wetsvoorstel zal worden ontwikkeld,
zullen de voorwaarden worden vastgelegd waaronder een inburgeringsprogramma
als gerealiseerd zal worden beschouwd voor de verantwoording naar het Rijk.
Hierbij zal worden nagegaan of en zo ja, op welke wijze net als in de huidige
regelingen een hardheidsclausule kan worden opgenomen, waarmee de gemeenten
kunnen worden gecompenseerd voor activiteiten die zijn verricht voor nieuwkomers
die achteraf het inburgeringsprogramma niet blijken te hebben voltooid.De financiering van de gemeenten zal onder de nieuwe wet een lump sumkarakter
behouden. Wij zijn bereid na te gaan of in de verantwoording door de gemeenten
rekening kan worden gehouden met de differentiatie die zal gaan ontstaan in
de omvang van de inburgeringsprogramma's.Naar ons oordeel kan met een dergelijke invulling van de bekostiging van
en verantwoording door gemeenten zo veel mogelijk recht worden gedaan aan
alle inspanningen die gemeenten verrichten en kosten die zij maken bij de
inburgering van nieuwkomers. Wij beschikken op dit moment niet over aanwijzingen
dat dit niet het geval zal zijn. In de evaluatie van de wet zal dit aspect
meegenomen worden.Voor de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over
het behalen van een onvoldoende niveau na de 500 uur om volgens de fasestructuur
van Arbeidsvoorziening bemiddelbaar op de arbeidsmarkt te zijn wordt verwezen
naar paragraaf 2.4.3. Voorts wordt verwezen naar paragraaf 1.1. voor de beantwoording
van de vraag die deze leden stelden ten aanzien van de verdringing van personen
die al langere tijd in Nederland verblijven en die de aansluiting op de arbeidsmarkt
tot op heden hebben gemist.De aan het woord zijnde leden stelden tevens de vraag welke voorziening
het kabinet op het oog heeft om het vervolg te financieren om de aansluiting
op de arbeidsmarkt te kunnen realiseren. Ingevolge de afspraken van het Rijk
met de gemeenten zal de gemeente of via de bijstand of anderszins aanvullende
financiering moeten vrijmaken.Het inburgeringsprogramma vindt zijn afronding in de doorgeleiding van
de nieuwkomer naar vervolgopleiding of de toeleiding naar de arbeidsmarkt.
In het geval een vervolgopleiding of cursus noodzakelijk is om de toetreding
tot de arbeidsmarkt te kunnen realiseren zal een beroep moeten worden gedaan
op de regulier ter beschikking staande middelen in de volwasseneneducatie,
van de (bijzondere) bijstand of van Arbeidsvoorziening. Op dit moment zijn
nog geen gegevens bekend over de mate waarin voor nieuwkomers een beroep wordt
gedaan op deze middelen.De vraag die de leden van de PvdA-fractie stelden rond de inzet van terug
te betalen gelden voor bestaande wachtlijsten is beantwoord in paragraaf 1.1.De leden van de fracties van het GPV, het CDA en de SGP vroegen het kabinet
een schatting te geven van het aantal nieuwkomers dat in de komende jaren
een inburgeringsprogramma zal moeten volgen in relatie tot de capaciteit bij
de educatie-instellingen. De leden van de PvdA-fractie vroegen naar de omvang
van het totale budget voor inburgering en uit welke bronnen dit komt. Ook
vroegen zij of er een teruggave is geraamd en voor welk bedrag.In de begrotingen van de Ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is voor de komende jaren een vrijwel
gelijk bedrag voor inburgering opgenomen: 1997: 241,2 mln; 1998:
246,3 mln; 1999 e.v.: 245,8 mln. Op basis van het huidige bedrag per nieuwkomer
( 10 860) zullen hiervoor jaarlijks tussen de 22 000 en 22 500
nieuwkomers kunnen worden ingeburgerd. In de huidige regeling is bepaald dat
gemeenten die niet het aantal inburgeringsprogramma's weten te realiseren
dat is bevoorschot, bij de afrekening een bedrag dienen terug te betalen.
Deze terugbetaling is beperkt tot maximaal het niet gegarandeerde deel van
het voorschot. Pas bij de afrekening zal duidelijk worden welk deel van het
budget zal worden terugbetaald door gemeenten en hoeveel daarvan via verevening
zal worden overgeheveld naar die gemeenten die meer programma's hebben gerealiseerd
dan waarvoor zij zijn bevoorschot.Onder de nieuwe financiële systematiek van het wetsvoorstel, de zgn.
t-2-systematiek, zal jaarlijks een raming worden gemaakt van het aantal nieuwkomers
dat onder de doelgroep van de wet valt. Daarnaast wordt bij de bepaling van
het beschikbare budget voor jaar t rekening gehouden met de realisatie van
inburgeringsprogramma's in het jaar t-2. Hebben zich in dat jaar t-2 ten opzichte
van de oorspronkelijke bekostiging grote verschuivingen voorgedaan, dan kan
het budget voor jaar t buiten een bepaalde bandbreedte naar boven c.q. naar
beneden worden bijgesteld. In de t-2-systematiek is er geen sprake meer van
terugbetaling van middelen door gemeenten.De leden van de PvdA-fractie vroegen voorts op welke wijze is voorzien
in de organisatie en financiering van de thans lopende inburgeringstrajecten,
en welke waarborgen er zijn zodat continuïteit gewaarborgd is. De gelden
kunnen maar één keer worden ingezet, aldus deze leden. De leden
van de fractie van de SGP vroegen het kabinet een indicatie te geven van de
totale kosten van inburgeringsprogramma's. De leden van de CDA-fractie vroegen
het kabinet een meerjarig financieel overzicht te geven van de (geraamde)
uitgaven in relatie tot inburgering.De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de inburgeringsprogramma's
en ontvangen daarom ook middelen voor inburgering. Dat is in 1996 en 1997
geregeld via twee regelingen: de Onderwijsregeling inburgering nieuwkomers
op basis van de Wet educatie en beroepsonderwijs en de Welzijnsregeling inburgering
nieuwkomers op basis van de Welzijnswet. Deze beide regelingen zijn volledig
op elkaar afgestemd. Op grond van deze regelingen krijgen gemeenten bij wijze
van voorschot middelen beschikbaar gesteld voor de inburgering van nieuwkomers.
Per gemeente is het aantal te verwachten nieuwkomers vermenigvuldigd met het
lump sumbedrag per nieuwkomer om de hoogte van het voorschot te bepalen. De
raming van het aantal per gemeente te verwachten nieuwkomers is tot stand
gekomen na omrekening van jaarlijkse, landelijk gegevens hieromtrent.Om de continuïteit te waarborgen is een groot deel van het voorschot
voor de gemeente gegarandeerd. Deze garantie is per gemeente zo bepaald dat
de educatieve infrastructuur op het niveau kan worden gehouden dat in 1995
in de gemeente aanwezig was. Voor 1996 is gemiddeld 75% van de inburgeringsmiddelen
gegarandeerd door het Rijk, in 1997 gemiddeld 65%. Voor beide jaren gaat het
om een garantie van ruim 150 mln. Binnen deze garantie hebben gemeenten de
mogelijkheid ook andere deelnemers programma's te laten volgen, in het geval
er niet voldoende nieuwkomers zijn.Na afloop van het jaar dienen de gemeenten één verantwoording
in bij beide departementen. Daarin wordt aangegeven hoeveel nieuwkomers hebben
voldaan aan de norm voor bekostiging. Daarbij is een hardheidsclausule van
toepassing die het gemeenten mogelijk maakt om maximaal 15% van het aantal
nieuwkomers waarmee een onderwijsovereenkomst is gesloten, in de afrekening
op te nemen zonder dat deze volledig aan de afrekeningsnorm hebben voldaan.
Deze clausule is opgenomen om tegemoet te komen aan gemeenten voor de inspanningen
die zijn verricht voor nieuwkomers die uiteindelijk geen inburgeringsprogramma
zijn gaan volgen of die voortijdig zijn uitgevallen.De departementen stellen aan de hand van de verantwoording van de gemeente
de definitieve vergoeding vast. Als gevolg van de garantstelling wordt dit
bedrag niet lager vastgesteld dan het gegarandeerde bedrag. De enige voorwaarde
daarbij is dat de gemeente moet kunnen aantonen minimaal het gegarandeerde
bedrag te hebben aanbesteed bij een of meer educatie-instellingen.Voor die gemeenten die meer inburgeringsprogramma's hebben gerealiseerd
dan bevoorschot, bestaat de mogelijkheid dat de uiteindelijke vergoeding hoger
wordt vastgesteld dan het voorschot. Dat kan voorzover er middelen beschikbaar
komen via terugbetaling door gemeenten die minder programma's hebben gerealiseerd
dan waren bevoorschot.De leden van de CDA-fractie vroegen naar aanleiding van de opmerking over
wachtgeldconsequenties een nadere toelichting en informeerden of het kabinet
voornemens is om wachtgelders in te schakelen voor de te geven cursussen.
In dit kader vroegen de leden van de GPV-fractie of de wachtgeldproblematiek
in het onderwijs ertoe kan leiden dat (nog) onvoldoende geschoold personeel
moet worden ingezet.Het personeelsbestand en ook de infrastructuur van de educatie-instellingen
worden afgestemd op de door de gemeenten in de overeenkomsten met die instellingen
afgesproken educatieve programma's. Indien gemeenten de vrijheid krijgen om
ook door particuliere instellingen het educatief programma te laten verzorgen,
kan dit financiële gevolgen hebben voor de educatie-instellingen en leiden
tot een verlies van arbeidsplaatsen. Uitgangspunt is dat een gemeente een
vermindering dan pas effectueert als tussen de instelling en de gemeenten
afspraken zijn gemaakt over de gevolgen van de vermindering van de middelen
voor de educatieve programma's.De educatie-instellingen zijn verplicht aangesloten bij het Participatiefonds
en dragen een premie af voor wachtgeldconsequenties. Bij het ontstaan van
vacatures bij een instelling geldt dat instellingen verplicht zijn bij voorrang
eigen wachtgelders in dienst te nemen. Het kabinet is niet voornemens om wachtgelders
in te schakelen voor de te geven cursussen.De aan het woord zijnde leden wilden ook vernemen hoe de uit te keren
budgetten zich verhouden tot kostenposten waarvan onzeker is of deze declarabel
zijn; het gaat hier om bepaalde kosten in het kader van werving, inburgeringsonderzoek,
uitvalbeperking, sancties, alsmede implementatie. Zij verwezen in dit kader
naar een brief van de gemeente Rotterdam aan de voorzitter van de Tweede Kamer,
d.d. 22 januari 1997. De leden van de fractie van GroenLinks vroegen of bij
de totstandkoming van de budgetten en de kostprijzen ook rekening is gehouden
met de meerkosten die verbonden zijn met overleg, rapportage, toetsing en
onderwijsmiddelen (b.v. voor het multimedia project «Nieuwe buren»)
en de totstandkoming van voorzieningen, met name kinderopvang.Het wetsvoorstel is bedoeld om de rechten en plichten van nieuwkomers
en gemeenten te regelen bij de inburgering. Zoals reeds eerder naar voren
is gebracht, is inburgering een eerste stap in het proces van integratie dat
een nieuwkomer doormaakt. Van de nieuwkomer kan dan ook niet worden verwacht
dat hij op het moment dat hij voldaan heeft aan de inburgeringsplicht, volledig
geïntegreerd is. Daarom wordt in het wetsvoorstel ook gesproken over
doorgeleiding van de nieuwkomer naar vervolgopleiding of een traject voor
toeleiding naar de arbeidsmarkt. In de financiële regeling van het wetsvoorstel
wordt rekening gehouden met de middelen die benodigd zijn voor de organisatie
en uitvoering van het inburgeringsprogramma. Voor zaken als kinderopvang en
meer lesuren dan 500 uur zal een beroep moeten worden gedaan op de middelen
die voor deze voorzieningen regulier aan gemeenten worden toegewezen.
Met de kosten van overleg, rapportage, toetsing en onderwijsmiddelen is overigens
rekening gehouden in het lump sumbedrag dat gemeenten ontvangen.De opmerking van de leden van de CDA-fractie rond de gevolgen voor nieuwkomer
en gemeente in geval van verhuizing is beantwoord in paragraaf 2.4.De leden van de VVD-fractie lieten weten niet in te stemmen met het nog
drie jaar exclusief gunnen van de educatieve component aan de educatie-instellingen.
Zij stellen dat ook particuliere instellingen op dit deel van de educatiemarkt
een kans zouden moeten krijgen.In reactie op dit standpunt van de leden van de VVD-fractie wordt in herinnering
gebracht dat nog geen twee jaar geleden bij de behandeling van het wetsvoorstel
Wet educatie en beroepsonderwijs in de Tweede Kamer, de leden van de fracties
van VVD, PvdA, D66, CDA en GPV vraagtekens hebben geplaatst bij de destijds
in het wetsvoorstel Wet educatie en beroepsonderwijs opgenomen 50% bestedingsverplichting
bij de bekostigde educatie-instellingen. Met uitdrukkelijke instemming van
de VVD-fractie is in reactie op deze kritiek besloten tot een 100% bestedingsverplichting
bij de bekostigde educatie-instellingen en daarmee tot een verbod van besteding
van educatiemiddelen, inclusief inburgeringsgelden, bij particuliere instellingen.Samengevat kwamen deze, vrijwel kamerbrede, standpunten erop neer dat
het niet wenselijk leek – onder meer met het oog op het onnodig creëren
van wachtgelden en uitstoot van werkgelegenheid in de educatiesector –
een deel van de overheidsmiddelen open te stellen voor de particuliere sector
als deze maatregel tegelijkertijd als gevolg daarvan een aanzienlijke stijging
van de wachtgeldbudgetten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
zou veroorzaken. Een belangrijke overweging van degenen die er bezwaar tegen maakten dat
de bestedingsverplichting zou worden geschrapt was bovendien dat de Regionale
opleidingscentra de gelegenheid zouden moeten krijgen zich – onder de
voor de educatiesector per 1-1-1997 feitelijk in werking tredende Wet educatie
en beroepsonderwijs – te oriënteren op de onderlinge concurrentie
die deze wet introduceerde. Tevens was een probleem dat de Regionale opleidingscentra
als gevolg van het door de overheid in gang gezette proces van de vorming
van de Regionale opleidingscentra in een intern herschikkingsproces verkeerden.
Uit diverse reacties van kamerleden en fracties bleek dat zij het noodzakelijk
achtten dat de nieuw gevormde de Regionale opleidingscentra de gelegenheid
zouden krijgen om te komen tot een proces van herschikking van de organisatie,
van het takenpakket van de instellingen, van het personeelsbestand en van
het opleidingenaanbod. In een dergelijke voor de instellingen turbulente periode
werd het niet passend geacht gelijktijdig een deel van de budgetten open te
stellen voor de particuliere markt. Voorts werd gevreesd dat de doelstelling
van maatwerk in gevaar werd gebracht door uitbesteding aan particuliere instellingen,
en werd de vrees uitgesproken dat bij uitbesteding aan particuliere instellingen
versnippering van aanbod zou kunnen ontstaan. Vanuit deze positie hebben wij
besloten ook voor inburgering vast te houden aan verplichte aanbesteding van
de educatieve component bij de educatie-instellingen. Wel zijn wij bereid
deze wijze van besteding van educatiemiddelen nader te bezien naar aanleiding
van de resultaten van de evaluatie.De leden van de VVD-fractie vroegen of bij de vaststelling van het landelijke
budget voor 1998 alleen rekening wordt gehouden met de gerealiseerde inburgeringsprogramma's
voor nieuwkomers of ook met die voor oudkomers. In dat verband vroegen deze
leden in hoeverre 1996 als een aanloopjaar wordt beschouwd, waardoor
het minder bruikbaar is voor het (mede) bepalen van het budget voor 1998.Het is niet billijk de realisatie van inburgeringsprogramma's voor nieuwkomers
in 1996 als uitgangspunt te nemen voor de bepaling van het landelijk budget
voor 1998. Gemeenten waren immers in dat jaar niet op de hoogte van het feit
dat hun prestatie bepalend zou zijn voor het aandeel in het landelijk budget
in 1998. Wij zijn daarom voornemens voor de eerste twee jaar van de wet in
de algemene maatregel van bestuur op grond van artikel 16 van het onderhavige
wetsvoorstel en artikel 2.3.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs een
overgangsbepaling op te nemen op basis waarvan de budgetten in die jaren over
de gemeenten kunnen worden verdeeld. Vanaf het derde jaar na inwerkingtreding
zal de realisatie van inburgeringsprogramma's door de gemeente bepalend zijn.De vraag van de leden van de VVD-fractie in hoeverre het kabinet het budget
als toereikend beschouwt is in het begin van deze paragraaf beantwoord. Voor
de beantwoording van de vraag van deze leden naar de kosten van toetsing wordt
verwezen naar paragraaf 2.4.1.Voor de beantwoording van de vragen van de leden van de VVD-fractie over
de informatievoorziening aan het Rijk wordt verwezen naar paragraaf 1.1 van
deze nota. Op grond van de ontvangen informatie – zo kunnen wij deze
leden op hun aanvullende vraag meedelen – kan op verschillende wijzen
door het Rijk worden bijgestuurd, indien zich knelpunten voordoen. De te kiezen
wijze hangt af van de aard van het knelpunt. Bij een incidenteel knelpunt
kan in overleg met de desbetreffende gemeente naar een ad hoc-oplossing worden
gezocht. Bij knelpunten met een meer structureel karakter passen uiteraard
oplossingen van meer duurzame aard zijn. Dat zal, zo nodig, tot aanpassing
van de regelgeving kunnen leiden.De leden van de fractie van D66 vroegen of bij het bepalen van de werkelijke
kosten rekening wordt gehouden met de evaluatie van het inburgeringsbeleid
die momenteel wordt uitgevoerd.Wij zijn van mening dat de evaluatie van het huidige inburgeringsbeleid
waardevolle gegevens kan opleveren voor de verdere vormgeving en uitvoering
van het beleid. Wij zullen de uitkomsten van de evaluatie dan ook serieus
op hun mogelijke consequenties bezien bij de invoering van de Wet inburgering
nieuwkomers.De leden van de D66-fractie vroegen waarom er in de wet geen bepaling
is opgenomen om de financiële gevolgen van verhuizingen weg te nemen.
Ook de leden van de fracties van de RPF en de SGP hadden vragen over de tussentijdse
verhuizing.Wij wijzen er op dat op grond van artikel 14 van het wetsvoorstel de problematiek
rond verhuizingen nader zal worden geregeld. Voorts is in paragraaf 2.4. van
deze nota ingegaan op deze problematiek.De leden van de RPF-fractie vroegen of het kabinet er rekening mee houdt
dat de evaluatie gegevens kan opleveren die een aanpassing van het inburgeringsprogramma
noodzakelijk maken.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 1.1.
van deze nota. Het volgende wordt hier nog aan toegevoegd.Evaluatie en monitoring zullen de eerstkomende tijd van belang blijven.
Er vindt op dit ogenblik overleg plaats tussen de betrokken departementen
over de wijze waarop hierover nadere afspraken gemaakt kunnen worden.In antwoord op de vraag van deze leden of de uitkomsten van de evaluatie
tot uitstel van de invoering van de wet kunnen leiden, wordt opgemerkt
dat monitoring en evaluatie inderdaad kunnen leiden tot bijstelling van het
beleid, maar naar onze mening geen invloed kunnen en moeten hebben op het
tijdschema van invoering van deze wet. Het maatschappelijke belang dat gediend
is met een wettelijke regeling van de inburgeringsprogramma's maakt aanpassing
van de voorziene tijdschema's van inwerkingtreding van de wet niet gewenst.
Bovendien wordt opgemerkt dat ook reeds onder de regelingen die zijn voorafgegaan
aan deze wet, monitoring heeft plaatsgevonden en dat nu juist op basis van
die ervaringen dit wetsvoorstel tot stand is gekomen.De leden van de SGP-fractie hielden nadrukkelijk rekening met de mogelijkheid
dat er sprake zal zijn van aanzienlijke fluctuaties in aantallen nieuwkomers
en derhalve van schommelingen in budgetten, hetgeen consequenties zal hebben
voor de personele bezetting van opleidingsinstellingen. Op welke wijze kan
een te grote schommeling in de jaarlijkse bijdragen worden voorkomen, zo vroegen
deze leden.De financiering van inburgering onder het wetsvoorstel zal zodanig zijn
dat binnen een nader te bepalen bandbreedte schommelingen in de aantallen
nieuwkomers geen gevolgen hebben. In gevallen dat de aantallen sterk dalen
of stijgen zal het landelijk budget bijgesteld worden. Gemeenten zullen dan
rekening moeten houden met verlaging c.q. verhoging van het budget voor inburgering.
Ten dele zal dit bij verlaging worden gecompenseerd doordat de landelijk vrijvallende
middelen door de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen naar verwachting
voor de volwasseneneducatie beschikbaar blijven.Overigens is het gevolg van het output-karakter van de financiering dat
het jaarlijkse budget van een gemeente kan fluctueren naar de mate waarin
inburgeringsprogramma's worden gerealiseerd. Dit vraagt van gemeenten een –
tenminste voor een groot deel – flexibele inzet van de middelen die
zij van het Rijk ontvangen voor de inburgering van nieuwkomers.De leden van de SGP-fractie vroegen waarom niet is voorzien in een eenmalige
regeling van implementatiekosten van de wet.Het wetsvoorstel kan worden gezien als een logisch vervolg op het met
ingang van 1 januari 1996 ingezette beleid voor inburgering van nieuwkomers.
De in het wetsvoorstel omschreven taken voor de gemeente liggen dan ook volledig
in lijn van de taken die gemeenten op dit moment al uitvoeren. Op onderdelen
vraagt het wetsvoorstel om intensivering van de inspanning van de gemeenten.
Op dit moment valt niet te overzien in hoeverre dit extra kosten voor de gemeente
zal meebrengen wat betreft de implementatie. Een vergoeding van eventuele
implementatiekosten verdraagt zich overigens niet met het lump sumkarakter
van de financiële regeling in het wetsvoorstel. Het is wel de bedoeling
om in de evaluatie van de uitvoering van de wet ook de werking van de nieuwe
financieringssystematiek te betrekken.De leden van de GPV-fractie meenden dat het voordelen kan hebben als de
financieringsregeling in de wet wordt opgenomen. Hierdoor wordt de duidelijkheid
voor gemeenten vergroot en ontstaat er een beter inzicht in de financiële
uitwerking van de wet op gemeentelijk niveau.Een financieringsregeling vraagt om een gedetailleerde uitwerking van
de rechten en plichten van gemeenten. Opname daarvan in de wet zou betekenen
dat in het geval er aanleiding is om een onderdeel van de financiering te
wijzigen, het langdurige traject van wetswijziging dient te worden gevolgd.
Regeling in een algemene maatregel van bestuur biedt in dit opzicht meer mogelijkheden
om flexibel te reageren.In het kader van een verhuisregeling deden de leden van de GPV de suggestie,
binnen het voor de uitvoering van dit wetsvoorstel voorziene
budget een apart mobiliteitsfonds in te stellen waaruit de desbetreffende
gemeenten een uitkering ontvangen indien zij gedeeltelijk inburgeringsprogramma's
hebben verzorgd voor nieuwkomers. Als graadmeter zou daarvoor het mobiliteitssaldo
in het jaar t-2 kunnen gelden.Wij zullen, bij de uitwerking van de nadere regelgeving voor de verhuizing,
bezien of het mogelijk is, gelet op het lump sumkarakter van de financiering
een mobiliteitsfonds te creëren voor gevallen waarin nieuwkomers verhuizen
naar een andere gemeente.De leden van het GPV vroegen of de voorgestelde financiële regeling
wel voldoende flexibel is voor de gemeenten. Zijn de gemeenten verplicht voor
alle inburgeringsplaatsen, vastgelegd in een contract met een Regionaal opleidingscentrum,
te betalen als het aanbod van nieuwkomers gedurende het jaar onvoldoende is,
zo vroegen deze leden.Gemeenten en Regionale opleidingscentra hebben als partijen bij de overeenkomst
alle ruimte om in die overeenkomst rekening te houden met het zich onverhoopt
voordoen van situaties als bedoeld door de hier aan het woord zijnde leden.
Artikel 2.3.4 van de Wet Educatie en Beroepsonderwijs regelt in het tweede
lid de onderwerpen waarop de overeenkomst ten minste betrekking moet hebben.
In de overeenkomst moet in elk geval het aantal deelnemers zijn vermeld. Tevens
moeten regels zijn opgenomen over de wijze waarop door de educatie-instelling
verantwoording jegens het gemeentebestuur wordt afgelegd. De overeenkomst
kan zo worden ingericht dat ook een voorziening wordt getroffen voor het geval
het afgesproken aantal nieuwkomers niet wordt gehaald.In het wetsvoorstel wordt zoals eerder gezegd het voorschotkarakter van
de financiering losgelaten. De middelen die een gemeente ontvangt voor inburgering
zijn dus vanaf het moment dat de wet in werking treedt volledig gegarandeerd.
Dat biedt de gemeenten de zekerheid dat de contractueel gemaakte afspraken
met een Regionaal opleidingscentrum volledig kunnen worden nagekomen. Overigens
is het aan de gemeente om te bepalen op welke wijze de capaciteit die bij
de educatie-instelling vrijvalt in het geval het aanbod nieuwkomers onvoldoende
is, zal worden ingezet. Daarover kunnen het beste afspraken worden gemaakt
in de overeenkomst tussen gemeenten en instelling.De leden van de SP-fractie stemden ermee in dat is afgezien van verdere
decentralisatie van de bekostigingssystematiek.In het voorliggende wetsvoorstel wordt geen verdere decentralisatie dan
die waarop krachtens de Wet educatie en beroepsonderwijs in 1996 en 1997 de
Onderwijsregeling inburgering nieuwkomers was gebaseerd. De gedachte van deze
leden dat bij de gekozen wijze van decentralisatie de gemeente financiële
risico's loopt is ongegrond. De voorgestelde bekostigingswijze sluit dergelijke
risico's juist uit. De gemeenten weten steeds ruim van te voren over welk
budget zij ter beschikking zullen hebben en van terugbetaling is niet langer
sprake. 2.9. Handhaving en rechtsbescherming 2.9.1. ToezichtVoor de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie over
de rol van de trajectbegeleider wordt verwezen naar paragraaf 2.5. De leden van de fractie van D66 vroegen of de gemeenten voor de handhavingstaken
ook een bestuurskostenvergoeding krijgen.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.8. 2.9.2. SanctiesOver de sancties neergelegd in dit voorstel stelden de leden van de PvdA-fractie
de volgende vragen. Wat is de hoogte van de bestuurlijke boete, zijn daarvan
voorbeelden beschikbaar en zo ja, welke? Wordt degene die een verwijtbare
handeling verricht in de gelegenheid gesteld deze fout te herstellen alvorens
een sanctie definitief wordt opgelegd? De hoogte van de bestuurlijke boete wordt afgestemd op de ernst van het
feit, de omstandigheden waarin de nieuwkomer verkeert en de mate van verwijtbaarheid.
Over de hoogte van de boete worden bij algemene maatregel van bestuur nadere
regels gesteld. Zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt, zal bij
het stellen van nadere regels zoveel mogelijk worden aangesloten bij de hoogte
van het bedrag dat de nieuwkomer aan bijstand zou worden geweigerd indien
hij bijstandsgerechtigde zou zijn geweest. Dit kan bijvoorbeeld een bedrag
zijn van 20% van een maandelijkse bijstandsuitkering. Voordat een sanctie
wordt opgelegd, ook hiernaar vroegen deze leden, wordt de betrokken nieuwkomer
gehoord door een ambtenaar. Deze tracht hem te bewegen zijn verplichtingen
na te komen. Indien blijkt dat de nieuwkomer blijft weigeren deze verplichtingen
na te komen, zendt de ambtenaar een verslag hiervan aan het college van burgemeester
en wethouders. Op basis hiervan zal het college besluiten tot het al of niet
opleggen van een sanctie.Deze leden vroegen evenals de leden van de fracties van het CDA, de VVD
en de SP hoe beide sancties zich tot elkaar verhouden; is er sprake van consistentie
op het punt van de sancties; kunnen de sancties verschil in behandeling van
de nieuwkomers met zich brengen? Waarom is er niet gekozen voor één
manier van sanctie?De administratieve maatregel is een maatregel op grond van de Algemene
bijstandswet (Abw). Deze maatregel kan aan nieuwkomers die bijstandsgerechtigd
zijn, worden opgelegd. Het opleggen van deze maatregel is al mogelijk bij
de huidige inburgeringscontracten. Een van de redenen waarom wij een wettelijke
basis voor inburgering wenselijk achten is dat ook aan niet-bijstandsgerechtigde
nieuwkomers een sanctie moet kunnen worden opgelegd. Hiervoor is een wettelijke
basis vereist. In het wetsvoorstel is opgenomen dat aan deze nieuwkomers een
bestuurlijke boete kan worden opgelegd. Naar aanleiding van de opmerkingen
van de Raad van State zijn de sanctiebepalingen ingrijpend gewijzigd. Het
systeem van de bestuurlijke boete is zoveel mogelijk aangepast aan het systeem
van de administratieve maatregel. Voor het grootste deel zijn beide systemen
nu consistent. Verschil in behandeling van nieuwkomers bij toepassing van
beide sanctiesystemen zal zich dan ook naar verwachting nauwelijks voordoen.
Een punt van verschil blijft het zwijgrecht. Op grond van artikel 6 van het
Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en artikel 14,
derde lid, van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke
Rechten is het opnemen van het zwijgrecht in een bestuurlijke boeteregeling
verplicht. Omdat niet alle nieuwkomers bijstandsgerechtigd zijn, kan de maatregel
op grond van de Abw niet aan alle nieuwkomers worden opgelegd. De grootste
groep nieuwkomers is echter bijstandsgerechtigd. Wij achten het dan ook van
belang dat dit laatstgenoemde sanctiesysteem mogelijk moet blijven bij inburgering.
Voor de kleinere groep niet-bijstandsgerechtigde nieuwkomers is in het wetsvoorstel
het bestuurlijke boetesysteem neergelegd.Voor de door de leden van de CDA-fractie gevraagde opsomming van de verplichtingen
van de gemeenten verwijzen wij deze leden naar de opsomming die wij in par.
1.1 van deze nota in ons antwoord op een vraag van vergelijkbare
aard van de leden van de PvdA-fractie hebben gegeven.De aan het woord zijnde leden van de CDA-fractie vroegen voorts aan te
geven waartoe een besluit tot verwijdering van een nieuwkomer door het bestuur
van een educatie-instelling zou kunnen of moeten leiden.Verwijdering is vanzelfsprekend een uiterste middel, dat pleegt te worden
voorafgegaan door schorsing. De educatie-instelling is tot gebruikmaking van
dit middel gerechtigd op grond van artikel 8.1.3 van de Wet educatie en beroepsonderwijs,
dus los van de inhoud van het inburgeringsprogramma. Tijdens de periode van
schorsing zal naar een oplossing moeten worden gezocht. Zoals de memorie van
toelichting al vermeldt (zie pagina 14), ligt het in de rede dat «indien
een dergelijke situatie zich voordoet of indien de nieuwkomer om andere redenen
niet aanwezig is, de educatieve mentor hierover eerst contact opneemt met
de trajectbegeleider van het inburgeringsprogramma». Voorts (memorie
van toelichting, pagina's 28 en 29) ligt hier een taak voor de uitvoerende
ambtenaren. In de uitoefening van hun taak hebben zij te allen tijde toegang
tot een educatie-instelling en zijn zij bevoegd personen te horen (artikel
17, eerste lid, van het wetsvoorstel, juncto artikel 16, derde lid, van de
Leerplichtwet 1969). «Indien blijkt dat een nieuwkomer, zonder dat een
grond voor ontheffing aanwezig is, zich niet aan zijn verplichtingen houdt
of indien door de gemeente een kennisgeving van verzuim is ontvangen, dient
de ambtenaar een onderzoek in te stellen. In het kader van dat onderzoek dient
hij de betrokken nieuwkomer te horen en te trachten hem te bewegen zijn verplichtingen
na te komen. Indien blijkt dat de nieuwkomer weigert deze verplichtingen na
te komen, dient de ambtenaar een verslag van zijn bevindingen aan het college
van burgemeester en wethouders te zenden (artikel 17, derde lid, van het wetsvoorstel;
vgl. artikel 22 Leerplichtwet 1969). Het college kan de nieuwkomer vervolgens
zo nodig een sanctie opleggen (zie paragraaf 2.9.2).»Een bestuurlijke boete kan bijvoorbeeld worden opgelegd indien de nieuwkomer
handelt in strijd met zijn verplichting om aanwezig te zijn bij alle onderdelen
van het door hem vastgestelde educatief programma (artikel 9, eerste lid).
Het college van burgemeester en wethouders kan overigens het inburgeringsprogramma
ook nog wijzigen «indien bijzondere omstandigheden daartoe aanleiding
geven» (artikel 6, vierde lid). Daarbij is evenwel niet zozeer gedacht
aan omstandigheden die tot verwijdering leiden, als wel aan bijvoorbeeld «het
gebleken leertempo van de nieuwkomer of het vinden van arbeid» (memorie
van toelichting, pagina 36).Wij gaan er vooralsnog van uit dat het hiervoor beschreven instrumentarium
toereikend is om te kunnen ontkomen aan definitieve verwijdering van de nieuwkomer
van de educatie-instelling. Mocht het uiteindelijk toch tot definitieve verwijdering
komen, dan wordt de nieuwkomer daardoor niet van zijn verplichtingen in het
kader van het inburgeringsprogramma ontheven. Dat programma zal – binnen
de in het wetsvoorstel gestelde periode – volledig moeten worden uitgevoerd
(al dan niet in aangepaste vorm; zie artikel 6, vierde lid). Voor de nieuwkomer
geldt immers nog steeds dit bij gemeentelijke beschikking vastgestelde programma.
Het programma is nog niet voltooid ten tijde van de schorsing/verwijdering.
Wel wordt nakoming van de aanwezigheidsplicht en van de plicht tot aflegging
van een toets voor de nieuwkomer wat de betrokken educatie-instelling betreft
feitelijk (tijdelijk) onmogelijk gemaakt door verwijdering. De onderwijsovereenkomst
zelf wordt daardoor overigens niet tussentijds ontbonden: onderdeel f van
artikel 8.1.3, derde lid, van de Wet educatie en beroepsonderwijs blijft immers
buiten toepassing, zo is bepaald in het voorgestelde achtste lid van artikel
8.1.3.In beginsel past verwijdering van een nieuwkomer van een educatie-instelling
niet bij het verplichtende karakter van inburgering. Er zijn evenwel
omstandigheden denkbaar waarin in redelijkheid niet van een instelling kan
worden gevergd dat de nieuwkomer binnen de instelling wordt gehandhaafd. Dit
zal echter zoals gezegd slechts in zeer uitzonderlijke gevallen kunnen leiden
tot verwijdering van de nieuwkomer. Hetzelfde geldt, zij het in minder absolute
zin, voor de schorsingsmaatregel. Verwijdering moet dan ook – zeker
bij inburgeringstrajecten – worden gezien als een absolute noodmaatregel.De leden van de CDA-fractie vroegen, in het verlengde van de memorie van
toelichting vermelde beschrijving van de hand van mevrouw Van der Stoel, of
het kabinet het wenselijk acht nieuwkomers die zich niet hebben aangemeld
binnen de daarvoor gestelde termijn, wettelijk uit te sluiten van overheidsvoorzieningen.Nieuwkomers die niet hebben voldaan aan de in dit wetsvoorstel neergelegde
verplichtingen, waaronder de meldingsplicht, kunnen sancties opgelegd krijgen
die in dit voorstel worden genoemd. Deze sancties zijn een bestuurlijke boete
of een administratieve maatregel op basis van de Algemene bijstandswet. Door
het niet nakomen van de inburgeringsverplichtingen kunnen nieuwkomers niet
wettelijk worden uitgesloten van overheidsvoorzieningen.Vervolgens verzochten de leden van de CDA-fractie het kabinet aan te geven
welke andere typen sancties zijn overwogen en op basis van welke overwegingen
daarvan is afgezien. Zij verwezen daarbij naar de eerder door het kabinet
aangeduide denkrichtingen.De typen sancties die eerder zijn overwogen doch in het kader van dit
wetsvoorstel niet meer worden genoemd, zijn in de eerste plaats te vinden
in de notitie uitgangspunten inburgering die eerste ondergetekende bij brief
van 27 februari 1995 aan de Tweede Kamer heeft gezonden. Het betreft de volgende
typen sancties:1. personen die een inburgeringstraject niet afronden, niet opnieuw een
(kosteloos) aanbod doen vanuit de volwasseneneducatie;2. het plaatsen van weigeraars onderdaan allerlei wachtlijsten, bijvoorbeeld
in de sfeer van de huisvesting;3. een financiële bijdrage van de nieuwkomer zelf;4. een borgsom die bij succesvolle beëindiging van het traject wordt
terugbetaald (Kamerstukken II 1994/95, 23 901, nr. 10, blz. 8).Vooropgesteld zij dat deze sancties in de desbetreffende notitie gepresenteerd
zijn als «incentives» om die nieuwkomers die thans nog niet tot
deelname aan een inburgeringsprogramma kunnen worden verplicht – de
niet-uitkeringsgerechtigde nieuwkomers – tot deelname aan zo'n programma
te bewegen. Tegen de achtergrond daarvan zijn de onder 3 en 4 genoemde sancties
niet in het wetsvoorstel opgenomen, omdat het vooraf vragen van een geldsom
bij nader inzien waarschijnlijk eerder een negatief dan positief effect heeft
en naar ons oordeel als sanctie bovendien minder goed past bij een regime
waarin, zoals thans wordt voorgesteld, de deelname aan een inburgeringsprogramma
verplicht wordt gesteld. Met betrekking tot de onder 1 genoemde sanctie merken
wij op dat het niet afronden van een inburgeringsprogramma geen gevolgen voor
een eventueel aanbod uit de reguliere opleidingen educatie zal hebben. Zou
dat wel het geval zijn, dan zou daarmee het paard eerder achter dan voor de
wagen worden gespannen. De onder 2 genoemde sanctie, tot slot, hebben wij
afgewezen, omdat zij als een vorm van «détournement de pouvoir»
zou kunnen worden uitgelegd.Bij de bespreking van eerdergenoemde notitie in een overleg van 27 april
1995 met de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer is
ook aandacht besteed aan sancties in de sfeer van het verblijfsrecht. Door
eerste ondergetekende is in dat verband opgemerkt dat ook bij sancties in
die sfeer het risico van «détournement de pouvoir» bestaat
en dat dergelijke sancties vermoedelijk moeilijk uitvoerbaar zijn (Kamerstukken
II 1994/95, 23 901, nr. 20, blz. 10). Bij sancties in de sfeer van het
verblijfsrecht geldt bovendien dat zij niet voldoen aan het vereiste dat sancties
alle overtreders in gelijke mate moeten kunnen treffen. De thans voorgestelde
combinatie van korting op de uitkering c.q. een bestuurlijke boete voldoet
wel aan dat vereiste, omdat erin zal worden voorzien dat zij een gelijk niveau
zullen hebben. Op de desbetreffende vraag van de leden van de fractie van het CDA kunnen
wij meedelen dat het niet nodig is bevonden om in het wetsvoorstel sanctie-instrumenten
op te nemen jegens gemeenten die niet aan hun zorgplichten voldoen. Indien
daarvan sprake zou zijn, kan daartegen in voldoende mate wijze met het bestaande
instrument van de taakverwaarlozingsregeling uit de Gemeentewet worden opgetreden.
Ingevolge artikel 124 van die wet kunnen gedeputeerde staten, indien het college
van burgemeester en wethouders de van hen op grond van een andere dan de Gemeentewet
gevorderd besluiten niet of niet naar behoren neemt, daarin namens dat college
en ten laste van de gemeente voorzien. In het onderhavige geval zou het kunnen
gaan om het niet of niet naar behoren nemen van besluiten tot het aangaan
van overeenkomsten met educatie-instellingen ter uitvoering van de plicht
om voor een voldoende aanbod van inburgeringsprogramma's zorg te dragen.Tot slot vroegen deze leden of het kabinet geen haken en ogen meer ziet,
met name in verband met een sanctie-instrument voor nieuwkomers.Omdat op grond van de voorgenomen wettelijke basis aan elke
nieuwkomer die de inburgeringsverplichtingen niet nakomt een sanctie kan worden
opgelegd, achten wij deze nieuwe situatie op basis van de voorgenomen wet
juist een verbetering ten opzichte van de huidige situatie op basis van de
inburgeringscontracten.De leden van de fractie van de VVD vroegen of het niet wenselijk is toch
een boete te kunnen opleggen indien een administratieve maatregel niet wordt
opgelegd wegens persoonlijke omstandigheden of dringende redenen. De leden
van de D66-fractie vroegen in dit verband of de anti-cumulatiebepaling uit
het vijfde lid van artikel 18 ook geldt wanneer de maatregel niet moet worden
opgelegd wegens bijvoorbeeld persoonlijke omstandigheden of dringende redenen.Indien het college van burgemeester en wethouders aan de nieuwkomer geen
maatregel oplegt op grond van persoonlijke omstandigheden of dringende redenen
is de anti-cumulatiebepaling van het vijfde lid niet van toepassing. Dit betekent
dat in principe het college alsnog een bestuurlijke boete kan opleggen. Echter
op grond van het vierde lid van dit artikel kan het college ook afzien van
het opleggen van een bestuurlijke boete, indien daarvoor dringende redenen
aanwezig zijn. Het ligt in de rede dat het college, indien het op grond van
persoonlijke omstandigheden of dringende redenen geen administratieve maatregel
aan de nieuwkomer heeft opgelegd, eveneens besluit tot het niet opleggen van
een bestuurlijke boete op grond van dezelfde dringende redenen.De leden van de fractie van GroenLinks waren van mening dat de evaluatie
dient te worden afgewacht, om een indicatie te krijgen van de noodzaak tot
sancties.Hierover wordt het volgende opgemerkt.Wij verwachten, gelet op de huidige praktijk met de inburgeringscontracten,
dat het opleggen van sancties niet veelvuldig zal voorkomen. Over het algemeen
worden de huidige inburgeringsprogramma's door de nieuwkomers als positief
ervaren. Toch wordt het van belang geacht om, indien nodig, in het uiterste
geval sancties te kunnen toepassen. Dit past in een relatie tussen overheid
en nieuwkomer die niet vrijblijvend is en die de basis is voor een professioneler
en meer resultaatgericht inburgeringsprogramma. Daar waar aan
nieuwkomers en gemeenten verplichtingen worden opgelegd, dienen deze verplichtingen
in het uiterste geval te kunnen worden gehandhaafd door middel van sancties.Voorts stelden deze leden dat er ook beroep mogelijk moet zijn als het
niet om besluiten gaat, maar over het in gebreke blijven van gemeenten (bijvoorbeeld
bij kinderopvang, wachtlijsten etc.). Ook de leden van de fractie van D66
vroegen welke juridische mogelijkheden nieuwkomers hebben die zich gedupeerd
voelen, om gemeenten op hun zorgplicht aan te spreken.Tegen een genomen besluit van het college van burgemeester en wethouders
of het weigeren om een besluit te nemen kan de nieuwkomer bezwaar en beroep
instellen op basis van de Algemene wet bestuursrecht. In het wetsvoorstel
is aan gemeenten een aantal zorgverplichtingen opgelegd, zoals de zorg dat
het inburgeringsonderzoek zo spoedig mogelijk wordt gehouden nadat de nieuwkomer
zich heeft gemeld en de zorg dat na het onderzoek het inburgeringsprogramma
zo spoedig mogelijk wordt vastgesteld. De gemeente is hierbij wat de termijnen
betreft enige vrijheid gelaten. Wij achten deze vrijheid gewenst, zodat gemeenten
flexibel kunnen optreden gelet op de procedure en de omstandigheden inzake
het inburgeringsbeleid binnen een gemeente. Wij hebben voldoende vertrouwen
dat de gemeente als mede-overheid op de juiste wijze met deze vrijheid omgaat.
Voorts zien wij hier een taak voor de gemeenteraad. Zoals het parlement de
regering controleert, zo heeft de gemeenteraad de taak om het college van
burgemeester en wethouders te controleren. In het uiterste geval zijn er voorts
de toezichtsinstrumenten die in de Gemeentewet zijn neergelegd. Overigens
wordt opgemerkt dat de zorg voor voldoende kinderopvang niet behoort tot de
zorgverplichtingen van de gemeente op basis van deze voorgenomen wet. Derhalve
kan een gemeente niet in gebreke zijn indien niet is voorzien in voldoende
kinderopvang.De leden van de fractie van de RPF vroegen hoe de gemeenten het sanctiebeleid
moeten uitvoeren. Bovendien vroegen deze leden wanneer er sprake is van onvoldoende
medewerking en wie dit beoordeelt.Met het uitvoeren van het sanctiebeleid op grond van de Algemene bijstandswet
zijn de gemeenten bekend. Het feit dat het sanctiesysteem van die wet wordt
toegepast in het kader van inburgering betekent geen wijziging in de toepassing
van dit systeem. Ook met de procedure van het opleggen van een bestuurlijke
boete zijn de gemeenten bekend. De regeling van de bestuurlijke boete wordt
eveneens bij het niet-nakomen van andere verplichtingen van burgers toegepast.De gemeente draagt er zorg voor dat de nieuwkomer vanaf het begin van
de meldingsplicht tot aan het moment waarop het inburgeringsprogramma is voltooid,
voldoende wordt begeleid. De trajectbegeleider zal veelvuldig contact hebben
met de nieuwkomer. Hij heeft dan ook de meest directe informatie over de mate
van voortgang en medewerking van de nieuwkomer. Daartoe onderhoudt hij actief
contact met de educatie-instelling waar de nieuwkomer het educatief programma
volgt. Het ligt voor de hand dat de trajectbegeleider het college van burgemeester
en wethouders informeert over de nieuwkomer, met name wanneer zich bijzondere
situaties voordoen. Zo'n bijzondere situatie kan een onvoldoende medewerking
van de nieuwkomer aan het inburgeringsprogramma zijn. De trajectbegeleider
rapporteert slechts aan het college. Het college beslist uiteindelijk of er
inderdaad sprake is van onvoldoende medewerking.Zowel de leden van de fractie van de RPF als de leden van de fractie van
het GPV vroegen of de gemeenten bereid zijn gebruik te maken van hun sanctiemiddelen, wanneer de daarmee gepaard gaande uitvoeringslasten
uitstijgen boven de opbrengsten.In het kader van dit wetsvoorstel gelden bij niet-nakoming van een verplichting
door een nieuwkomer twee sanctie-regimes. Indien het een bijstandgerechtigde
nieuwkomer betreft kan hem een administratieve maatregel op basis van de Algemene
bijstandswet worden opgelegd. Aan een niet-bijstandsgerechtigde nieuwkomer
kan een bestuurlijke boete worden opgelegd. Het opleggen van een administratieve
maatregel is een eenvoudige procedure, waarbij een korting op de bijstandsuitkering
wordt toegepast. Bij deze gebruikelijke maatregel in geval van niet-nakoming
van een verplichting door een bijstandsgerechtigde zullen de uitvoerings-lasten
niet hoog zijn en naar verwachting niet uitstijgen boven de opbrengsten. Het
opleggen van een bestuurlijke boete zal in het algemeen wat meer uitvoeringslasten
met zich brengen. Er is echter geen aanleiding om te veronderstellen dat deze
uitvoeringslasten hoger zijn dan de opbrengsten. Wij gaan daar vooralsnog
dan ook niet van uit. II ARTIKELEN Artikel 1De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat vvtv'ers ook onder de
doelgroep van inburgering dienen te vallen. Voor het standpunt van het kabinet
met betrekking tot vvtv'ers wordt verwezen naar paragraaf 2.1. van deze nota.De leden van de CDA-fractie vroegen of EU-onderdanen per definitie zijn
uitgesloten. Voorts vroegen deze leden welke statushouders wel en niet onder
de werkingssfeer van artikel 1 vallen.Voor de beantwoording van de vraag van deze leden over de EU-onderdanen
wordt verwezen naar paragraaf 2.1. De volgende statushouders vallen onder
de werkingssfeer van artikel 1:– nieuwkomers met een vluchtelingen-status;– nieuwkomers met een vergunning tot verblijf op grond van klemmende
redenen van humanitaire aard, verleend op basis van een asielaanvraag;– nieuwkomers met een vergunning tot verblijf met als doel gezinsvorming
of gezinshereniging;– nieuwkomers met een vergunning tot verblijf met een ander doel
dan nieuwkomers met een vergunning tot verblijf die bij ministeriële
regeling op grond van artikel 1, tweede lid, onder c, worden aangewezen.Niet onder de werkingssfeer van artikel 1 vallen de volgende statushouders:
nieuwkomers met een vergunning tot verblijf met een tijdelijk doel, zoals
omschreven in het tweede lid van artikel 1. Dit zijn nieuwkomers ten behoeve
van wie over een geldige tewerkstellingsvergunning wordt beschikt en hun gezinsleden.
Voorts zijn dit nieuwkomers die als zelfstandige arbeid verrichten en hun
gezinsleden. Tot slot zijn dit nieuwkomers die bij ministeriële regeling
worden aangewezen. Dit zullen houders zijn van een vergunning tot verblijf
met een tijdelijk doel als au pair, slachtoffer van vrouwenhandel, studie,
medische redenen, stage, fellowships en houders van een vergunning tot verblijf
met een doel dat korter is dan een jaar.De leden van de fractie van het GPV vroegen met betrekking tot artikel
1 waarom is afgezien van het opnemen van een definitie voor inburgering.Het wetsvoorstel beschrijft de inburgeringsprocedure. In de definitie-bepaling
is een aantal onderdelen van deze procedure gedefinieerd. Een exacte definitie
van het begrip inburgering is moeilijk te geven. Voorts zien wij vooralsnog
niet wat de meerwaarde zou zijn van het opnemen van zo'n definitie
in artikel 1. In de inleiding van de memorie van toelichting bij dit voorstel
is omschreven wat wij bedoelen met het begrip «inburgering van nieuwkomers»,
namelijk: «het verwerven van het vermogen om zelfstandig aan het maatschappelijk
verkeer deel te nemen. Inburgering moet in dit verband worden gezien als een
eerste stap in het integratieproces: door inburgering worden nieuwkomers in
de gelegenheid gesteld aansluiting te vinden op educatie en arbeidsmarkt.
Bij inburgering gaat het om het leren van de Nederlandse taal en het verwerven
van een eerste inzicht in de maatschappelijke en staatkundige verhoudingen
in onze samenleving en het verwerven van een eerste inzicht in de Nederlandse
arbeidsmarkt.» Artikel 2De leden van de fractie van D66 vroegen of artikel 2 niet voorbij gaat
aan het feit dat statushouders zich op grond van de Wet gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (Wet GBA) binnen vijf dagen na statusverlening moeten inschrijven,
ook al verblijven zij nog in het centrum. Voorts vroegen deze leden of de
formulering van artikel 2, tweede lid, statushouders die in een woning in
het kader van de Regeling Opvang Asielzoekers (ROA-woning) verblijven niet
uitsluiten.In artikel 2 wordt bepaald dat binnen zes weken aan de meldingsplicht
moet zijn voldaan na de eerste keer aangifte te hebben gedaan in de eerste
gemeente na uitplaatsing uit het centrum. Ook indien tijdens het verblijf
in het centrum de statushouder zich al heeft moeten inschrijven op grond van
de Wet GBA, dient hij zich na verhuizing naar de eerste gemeente na uitplaatsing
in deze gemeente opnieuw in te schrijven. Na deze laatste inschrijving vangt
de termijn van zes weken aan. Het verblijven in een ROA-woning is een decentrale
vorm van opvang. Indien een asielzoeker, wonende in een ROA-woning, een verblijfsvergunning
heeft gekregen, zal worden besloten of hij naar een andere gemeente wordt
uitgeplaatst of dat hij als statushouder in de woning kan blijven wonen. In
het laatste geval is deze woning feitelijk geen «ROA-woning» meer.
De termijn van de meldingsplicht vangt in deze situatie aan na het verstrekken
van de vergunning.De leden van de fractie van het GPV kunnen zich voorstellen dat, indien
na uitreiking van hun verblijfstitel nieuwkomers nog maanden in een opvangcentrum
moeten wachten op hun woning, dit een zelfstandig argument kan zijn de betrokken
nieuwkomers reeds (gedeeltelijk) toe te laten tot de inburgeringsprogramma's.Inburgering in het kader van dit wetsvoorstel kan eerst van start gaan
nadat de nieuwkomer met een verblijfstitel in een gemeente is geplaatst. Deze
gemeente is verantwoordelijk voor de inburgering van die nieuwkomer. Met andere
woorden, het is niet mogelijk dat nieuwkomers die in een opvangcentrum wachten
op uitplaatsing, reeds met een inburgeringsprogramma kunnen starten. De reden
hiervan is dat de gemeenten waarin opvangcentra zijn gevestigd in dat geval
verantwoordelijk zouden zijn voor de inburgering van een onevenredig groot
aantal nieuwkomers. Uiteraard kunnen nieuwkomers die nog in een opvangcentrum
verblijven, wel deelnemen aan de programma's die daar voor asielzoekers zijn
opgezet. Bij de uitplaatsing naar de gemeente van eerste vestiging zal zorggedragen
worden voor overdracht van voor de inburgering van betrokken nieuwkomers relevante
gegevens. Artikel 3De leden van de fractie van D66 vroegen of ook gedurende het inburgeringsprogramma
ontheffing kan worden verleend.Ontheffing wordt gegeven van de meldingsplicht en daarmee van alle verplichtingen op basis van deze voorgenomen wet die na de meldingsplicht
volgen. Tijdens het inburgeringsprogramma kan dan ook geen ontheffing meer
worden verleend. Wel kan het college van burgemeester en wethouders tijdens
het inburgeringsprogramma het programma wijzigen, indien bijzondere redenen
daartoe aanleiding geven. Onder deze bijzondere redenen kunnen ook de gronden
vallen op basis waarvan ontheffing van de meldingsplicht wordt verleend. Het
programma kan in dat geval worden aangepast aan de specifieke omstandigheden
van de nieuwkomer die zich op dat moment voordoen. Bovendien kan tijdens het
educatief programma vrijstelling worden verleend op grond van de in artikel
9, tweede lid, genoemde omstandigheden.Voor een antwoord op de twee vragen van de leden van de fractie van het
GPV over een ontheffing van de inburgeringsplicht wordt verwezen naar de antwoorden
ter zake in paragraaf 2.3.2. Artikel 4De leden van de CDA-fractie verzochten het kabinet aan de algemene maatregel
van bestuur genoemd in artikel 4, vierde lid, een voorhangprocedure te koppelen.Voor ons standpunt inzake een voorhangprocedure bij bedoelde algemene
maatregel van bestuur wordt verwezen naar paragraaf 2.2.Met betrekking tot ditzelfde artikel vroegen de leden van de fractie van
D66 hoe wachttijden voor het houden van een inburgeringsonderzoek kunnen worden
voorkomen. Voorts vroegen deze leden welke prikkels het Rijk heeft om de gemeenten
het inburgeringsonderzoek goed te laten organiseren.Het inburgeringsonderzoek is zowel voor de nieuwkomer als voor de gemeente
van groot belang. Op basis van dit onderzoek wordt voor de nieuwkomer bepaald
of hij een inburgeringsplicht krijgt opgelegd. Is dit het geval dan geeft
het onderzoek ook uitsluitsel over welke onderdelen van het inburgeringsprogramma
door de nieuwkomer zullen moeten worden gevolgd. Voor de gemeente zal het
inburgeringsonderzoek zicht bieden op het aanbod dat aan de nieuwkomer zal
moeten worden gedaan. Het is voor de gemeente van belang dat de nieuwkomer
maatwerk kan worden geboden, zodat de beschikbare middelen op een efficiënte
en effectieve manier worden ingezet. De prikkel voor de gemeente is vooral
gelegen in het feit dat de financiering een lump sumkarakter heeft. Als de
gemeente in staat is een passend aanbod aan de nieuwkomer te doen, dat minder
kost dan de financieringsnorm voor een inburgeringsprogramma, dan hoeft de
gemeente de niet ingezette middelen niet terug te betalen aan het Rijk. In
meer algemene zin gaat er ook een prikkel uit van het feit dat een adequaat
aanbod aan de nieuwkomer er toe kan leiden dat deze sneller dan nu het geval
is in staat zal zijn een plaats op de arbeidsmarkt te verwerven. Dat betekent
dat de gemeente op de langere termijn minder kosten zal maken in de sfeer
van de bijstand. Artikel 5De leden van de fractie van D66 misten in artikel 5 een expliciete verwijzing
naar het bestaan van een achterstandssituatie zoals verwoord in artikel 4,
tweede lid.In artikel 5 wordt met name ingegaan op het verkrijgen van vrijstellingen,
indien de nieuwkomer tijdens het inburgeringsonderzoek aannemelijk heeft kunnen
maken dat hij de kennis, het inzicht en de vaardigheden die hij door het deelnemen
aan een inburgeringsprogramma zou kunnen verwerven, reeds in voldoende mate
op andere wijze heeft verworven dan wel binnen een redelijke termijn in voldoende mate op andere wijze zal verwerven. Indien een nieuwkomer dit aannemelijk
heeft kunnen maken, wordt het vaststellen van een inburgeringsprogramma achterwege
gelaten of vrijstelling gegeven voor onderdelen ervan. Dit betekent tevens
dat als een nieuwkomer die kennis, inzicht en vaardigheden aannemelijk heeft
kunnen maken, de mogelijkheid dat de nieuwkomer in een achterstandssituatie
kan geraken geringer is. Een expliciete verwijzing in dit artikel naar die
achterstandssituatie lijkt ons niet noodzakelijk.Voorts vroegen deze leden waarom het tekenen van een contract met de gemeente
niet wordt gehandhaafd in het wetsvoorstel. Naar de mening van deze leden
maakt een contract de afspraken met de gemeente zichtbaarder dan een wettelijke
verplichting.De afspraken met de gemeente worden op basis van deze voorgenomen wet
neergelegd in een gemeentelijke beschikking. Het belangrijkste deel van de
inhoud van deze beschikking, het inburgeringsprogramma, komt in overleg met
de nieuwkomer tot stand. Op deze wijze worden de afspraken tussen de gemeente
en de nieuwkomer eveneens zichtbaar. Het ligt niet voor de hand de plicht
tot inburgering (inclusief sancties bij niet nakoming van deze verplichting),
te regelen via een privaatrechtelijk instrument als het contract.De vraag van de leden van de D66-fractie of bij vrijstelling van de deelname
aan het inburgeringsprogramma ook vrijstelling van de naturalisatietoets wordt
verleend is beantwoord in paragraaf 2.7.2. Artikel 6Heeft de gemeente de bevoegdheid om de mate waarin inburgering nodig is
ook te laten afhangen van de leeftijd van de nieuwkomer, zoals bij gepensioneerden
en hun sociale omgeving en hun toekomstige plaats in onze samenleving, zo
vroegen de leden van de fractie van de PvdA.Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.1.
van deze nota.De leden van de CDA-fractie vroegen wat de ratio is van artikel 6, vierde
lid. Biedt het geen vrijbrief voor het college van burgemeester en wethouders,
zo vroegen zij.De ratio van artikel 6, vierde lid, is, dat indien tijdens het deelnemen
aan het programma bijzondere redenen daartoe aanleiding geven, het vastgestelde
inburgeringsprogramma kan worden gewijzigd. Juist in het belang van de nieuwkomer
is dit lid opgenomen. Indien bijvoorbeeld blijkt dat het leertempo van de
nieuwkomer lager of hoger is of indien de nieuwkomer arbeid heeft gevonden,
is het gewenst dat de intensiteit van het inburgeringsprogramma wordt aangepast.
Een vrijbrief voor het college zal het naar verwachting niet zijn, omdat ook
voor het college geldt dat er bijzondere redenen aanwezig moeten zijn om het
inburgeringsprogramma te kunnen wijzigen. Bovendien is het wijzigen van het
inburgeringsprogramma een besluit waartegen de nieuwkomer bezwaar en beroep
kan instellen.De leden van de fractie van D66 vroegen wat bedoeld wordt met de zinsnede
«voor zover de nieuwkomer daarvoor in aanmerking komt» in artikel
6, eerste lid, onder c.Of een nieuwkomer voor doorgeleiding naar verdere scholing of de arbeidsmarkt
in aanmerking komt, hangt af van wat in het kader van het inburgeringsonderzoek
met hem is afgesproken. Daarbij zal doorgaans worden afgesproken dat de nieuwkomer
daarvoor in aanmerking komt. Er zijn echter ook situaties waarin dat minder
voor de hand ligt. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan de situatie dat
de betrokken nieuwkomer op het moment dat het inburgeringsprogramma
wordt afgerond voor een zodanige zorgtaak thuis staat dat hij niet in de gelegenheid
is om aan vervolgonderwijs te gaan deelnemen of een baan buitenshuis te aanvaarden. Artikel 7De leden van de fractie van het CDA vroegen welke sanctie er is voor de
gemeente indien deze niet voldoet aan de in dit artikel geformuleerde verplichtingen.In paragraaf 2.9.2. is deze vraag beantwoord. Kortheidshalve wordt naar
die beantwoording verwezen.De leden van de D66-fractie vroegen op welke wijze het Rijk de gemeenten
kan stimuleren om voldoende inhoud te geven aan de in artikel 7 genoemde zorgplicht.
Deze leden vroegen tevens of onder de zorgplicht bijvoorbeeld ook valt het
voorzien in kinderopvang.De wijze waarop het Rijk de gemeenten stimuleert om voldoende inhoud aan
de in artikel 7 genoemde zorgplicht te geven, is met name gelegen in het scheppen
van de juiste randvoorwaarden om aan die zorgplicht te kunnen voldoen. Daarbij
kan in de eerste plaats worden gedacht aan de bepalingen over de relatie tussen
gemeenten en educatie-instellingen in de Wet educatie en beroepsonderwijs
en dit wetsvoorstel. Een andere, zeer belangrijke randvoorwaarde bestaat uit
het verstrekken van voldoende financiële middelen om de zorgplicht te
kunnen uitvoeren. Overigens blijft het uiteindelijk primair de verantwoordelijkheid
van de gemeenten zelf om op een adequate wijze invulling aan de zorgplicht
te geven.Het voorzien in kinderopvang valt niet onder de zorgplicht van de gemeenten. Artikel 9De leden van de fractie van D66 vroegen voorts of de zorg voor een ernstig
ziek kind niet als vrijstellingsgrond moet worden toegevoegd. Tevens vroegen
zij hoe de beoordeling van een verzoek tot vrijstelling plaatsvindt.Voor het antwoord op de eerste vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.3.2.De beoordeling van een verzoek tot vrijstelling is een onderdeel van het
inburgeringsonderzoek. Indien de nieuwkomer tijdens dit onderzoek aannemelijk
heeft kunnen maken dat hij de kennis, het inzicht en de vaardigheden reeds
in voldoende mate heeft verworven dan wel binnen een redelijke termijn in
voldoende mate op andere wijze zal verwerven, kan hem (gedeeltelijk) vrijstelling
worden verleend. Het «aannemelijk maken» kan geschieden door het
overleggen van diploma's en getuigschriften e.d. Het inburgeringsonderzoek
is vormvrij, daardoor kan de gemeente aan dit gedeelte van het onderzoek een
eigen invulling geven. Artikel 15Voor het antwoord op de vraag van de leden van de D66-fractie welke prikkels
het Rijk heeft om de gemeenten de trajectbegeleiding goed te laten organiseren
verwijzen wij naar het antwoord bij artikel 4. Artikel 16Voorts vroegen de leden van de D66-fractie of de VNG is geraadpleegd over
de berekeningswijze bij het opstellen van de algemene maatregel van bestuur. Het ligt in de bedoeling de VNG te betrekken bij de uitwerking van de
financiële regeling. Artikel 17Naar aanleiding van artikel 17 vroegen de leden van de fractie van D66
wat de meerwaarde is van beëdigde ambtenaren dan wel ambtenaren die een
belofte afleggen.Het wetsvoorstel zoals voorgelegd aan de Raad van State bevatte niet de
plicht tot het afleggen van de eed of belofte. Naar aanleiding van opmerkingen
daarover van de Raad van State is deze plicht alsnog overgenomen van de Leerplichtwet
1969. Ter verdere toelichting wordt nog opgemerkt dat het ambt van leerplichtambtenaar
een afzonderlijk benoemd ambt is, met eigen wettelijke taken en bevoegdheden,
neergelegd in het bepaalde bij en krachtens de Leerplichtwet 1969. Dat ambt
moet als zodanig worden «aanvaard». Hetzelfde zal gelden voor
de ambtenaar die wordt belast met het toezicht op de naleving van de Wet inburgering
nieuwkomers: ook deze is daarom ambtsdrager. Omdat leerplichtambtenaren als
ambtsdragers in overheidsdienst een eed of belofte moeten afleggen (een eed/belofte
van zuivering, gevolgd door de «echte» ambtseed; die «echte»
ambtseed bevat onder meer een zorgplicht en een geheimhoudingsplicht), geldt
eenzelfde voorschrift ook voor het ambt dat dit wetsvoorstel regelt. De meerwaarde
houdt dus rechtstreeks verband met het feit dat het een afzonderlijk geregeld
ambt betreft.Voorts vroegen deze leden of centraal wordt geregistreerd welke nieuwkomers
een certificaat hebben gekregen.Er is vooralsnog geen aanleiding om een centrale registratie op te zetten
waarin wordt vastgelegd welke nieuwkomers een certificaat hebben gekregen.
Uit de verantwoording van de gemeenten aan het Rijk zal blijken hoeveel nieuwkomers
het inburgeringsprogramma hebben afgesloten en een certificaat hebben gekregen. Artikel 18In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie of ook bij andere
uitkeringen in de sociale zekerheid een anti-cumulatiebepaling dient te gelden
kan worden gesteld dat hierin niet is voorzien, omdat het niet snel zal voorkomen
dat een nieuwkomer voor een andere uitkering dan een bijstandsuitkering in
aanmerking komt. De reden hiervoor is dat het inburgeringsprogramma een aantal
maanden na toelating tot Nederland moet zijn gestart en er in die periode
doorgaans geen sociale verzekeringsrechten kunnen worden opgebouwd. Overigens
zal de bepaling met betrekking tot andere sociale wetgeving zo nodig naar
analogie kunnen worden toegepast.Zowel de aan het woord zijnde leden als de leden van de fractie van het
CDA vroegen of aan de algemene maatregel van bestuur, bedoeld in artikel 18,
zevende lid, een voorhangprocedure kan worden gekoppeld.Zoals ook is opgemerkt bij de vraag om een voorhangprocedure bij de algemene
maatregel van bestuur, genoemd in artikel 4, vierde lid, (zie paragraaf 2.2.)
is in de Aanwijzingen voor de regelgeving in aanwijzing 35 als hoofdregel
neergelegd dat in de wet (in formele zin) geen formele betrokkenheid van het
parlement bij gedelegeerde regelgeving wordt geregeld tenzij daarvoor bijzondere
redenen bestaan. In de toelichting bij deze aanwijzing wordt overwogen dat
bij voorkeur moet worden vermeden dat de vaststelling van bepaalde voorschriften
aan een lagere regelgever wordt gedelegeerd en tegelijkertijd wordt vastgelegd
dat het parlement bij deze regelgeving moet worden betrokken. Het kabinet
ziet vooralsnog geen bijzondere redenen, zoals bedoeld in aanwijzing
35, om bij deze algemene maatregel van bestuur een voorhangprocedure te volgen.De leden van de fractie van D66 merkten op dat een aantal gedragingen
dat wordt gesanctioneerd met een bestuurlijke boete weinig concreet is. Levert
dit geen problemen op, zo vroegen deze leden.Wij delen niet de mening van de leden van deze fractie dat een aantal
gedragingen dat wordt gesanctioneerd weinig concreet is. Voor de duidelijkheid
worden deze gedragingen hier genoemd:– zich melden voor een inburgeringsonderzoek;– het verlenen van medewerking aan het inburgeringsonderzoek;– zich laten inschrijven bij een educatie-instelling;– aanwezig zijn bij alle onderdelen van het voor de nieuwkomer vastgestelde
educatief programma, daaronder begrepen het afleggen van de toets; en– het verlenen van medewerking aan de overige onderdelen van het
voor de nieuwkomer vastgestelde inburgeringsprogramma.Overigens kunnen dezelfde gedragingen bij niet-naleving worden gesanctioneerd
met een administratieve maatregel. Een administratieve maatregel zal in de
meeste gevallen worden opgelegd bij een bijstandsgerechtigde nieuwkomer en
een bestuurlijke boete bij een nieuwkomer die geen bijstandsuitkering ontvangt.De aan het woord zijnde leden vroegen voorts of de anti-cumulatiebepaling,
genoemd in het vijfde lid van dit artikel, ook geldt wanneer de maatregel
niet wordt opgelegd wegens bijvoorbeeld persoonlijke omstandigheden.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 2.9.2. Artikel 20De leden van de fractie van D66 vroegen of de periode genoemd in het derde
lid van artikel 20 niet te kort is. Wat als de nieuwkomer door een aantal
verhuizingen onvindbaar is? Voorts vroegen deze leden welke gemeente tot invordering
zal moeten overgaan wanneer de nieuwkomer is verhuisd en of de boete ten goede
komt aan de gemeente waar de bestuurlijke boete is opgelegd of aan de gemeente
waar de nieuwkomer verblijft op het moment van de invordering.Een periode van twee jaar is een gebruikelijke periode die in meer regelingen
inzake bestuurlijke boeten is opgenomen, bijvoorbeeld in de bestuurlijke boeteregeling
van de toekomstige Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus.
Indien een nieuwkomer verhuist naar een andere gemeente dient hij zich in
de nieuwe gemeente in te schrijven in de Gemeentelijke basisadministratie
persoonsgegevens (GBA). Verwacht wordt dat een nieuwkomer, die immers een
legale verblijfsstatus heeft, niet snel onvindbaar zal zijn. De gemeente die
tot invordering van de boete zal moeten overgaan is de gemeente die het inburgeringsprogramma
heeft vastgesteld. Dit ligt het meest in de rede, omdat op deze gemeente de
zorgplicht rust ten opzichte van de betreffende nieuwkomer. Aan dezelfde gemeente
komt de bestuurlijke boete ten goede.De leden van de GPV-fractie en van de CDA-fractie vroegen naar de stand
van zaken met betrekking tot de ontwikkeling van een gestandaardiseerde toets
en de externe controle van de afname.In opdracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen is
ten behoeve van het NT2-onderwijs voor nieuwkomers door het Instituut voor
Toetsontwikkeling (CITO) en het Bureau Interculturele Evaluatie (ICE) een
zogenoemde 500-urentoets ontwikkeld. Vanaf 1 januari 1997 zijn
de instellingen krachtens de Onderwijsregeling inburgering nieuwkomers 1997
verplicht gebruik te maken van deze toets. Wat betreft de garantie voor de
kwaliteit van de afname van de toets en daarmee van de betrouwbaarheid van
de uitkomsten van de toets heeft het Centrum voor Innovatie van Opleidingen
(CINOP) een «stramien toetsprotocol» ontwikkeld dat voor educatie-instellingen
de voorwaarden noemt waaraan de gang van zaken rond de toetsing behoort te
voldoen. Met het CITO/ICE is afgesproken dat twee maal per jaar een kwart
van de toetsopgaven wordt vernieuwd. In de bijgaande nota van wijziging wordt
in verband hiermee het eerste lid van artikel 7.4.16 van de Wet educatie en
beroepsonderwijs gewijzigd. Dit nieuwe lid waarborgt dat er «onderwijs-
en toetsregelingen» dienen te zijn voor de onderdelen van het educatief
programma in het kader van de inburgering. Met de Inspectie voor het onderwijs
zijn afspraken gemaakt om in ieder geval in de drie jaren voorafgaand aan
de wettelijke verplichte evaluatie van de Wet inburgering nieuwkomers bijzondere
aandacht te geven aan de Kwaliteitszorgstelsels met betrekking tot de educatieve
programma's. Artikel 21 Onderdeel BVoor de beantwoording van de vraag van de leden van de fractie van D66
over de bekendmaking van de beschikbare bedragen wordt verwezen naar paragraaf
2.4.1. van deze nota. Onderdeel GHet was de leden van de fractie van D66 niet geheel duidelijk wat de meerwaarde
is van een aparte toets na afloop van het inburgeringsprogramma.In opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
is door het CITO en ICE voor NT2 een toets ontwikkeld die op de educatie-instelling
wordt afgenomen en de vaardigheden meet die de nieuwkomer heeft bereikt op
de onderdelen lezen, schrijven, luisteren en spreken. De nieuwkomer ontvangt
een document, waarin per onderdeel wordt aangegeven op welk niveau hij zich
bevindt. Ook is er een toets voor het onderdeel Maatschappij Oriëntatie
van het inburgeringsprogramma. Onder meer op basis van de toetsresultaten
kunnen de mogelijkheden voor het eventuele vervolgtraject worden bepaald.Voorts vroegen deze leden of bij de lump sum ten behoeve van de educatieve
component rekening wordt gehouden met de kosten die zijn verbonden aan het
afnemen van de toets. Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen
naar paragraaf 2.4.1.Tot slot vroegen de aan het woord zijnde leden hoe het voornemen tot een
deeltoets Maatschappelijke Oriëntatie zich verhoudt tot het uitsluiten
van toetsing van de onderdelen van het educatief programma die zijn gericht
op breed maatschappelijke functioneren. Voor de beantwoording van deze vraag
wordt eveneens verwezen naar paragraaf 2.4.1. Wij hopen, met het bovenstaande voldoende te zijn ingegaan op de gemaakte
opmerkingen en de gestelde vragen.De Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. DijkstalDe Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,J. M. M. RitzenDe Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,E. G. Terpstra 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25114-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl