Samenvoeging van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg, wijziging van de grens tussen de nieuwe gemeente en de gemeenten Barneveld en Utrechtse Heuvelrug en een wijziging van de grens tussen de provincies Gelderland en Utrecht; Verslag (nader, tweede nader etc.); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141166
 2009-2010
 
 32 241
 Samenvoeging van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg,
wijziging van de grens tussen de nieuwe gemeente en de gemeenten Barneveld
en Utrechtse Heuvelrug en een wijziging van de grens tussen de provincies
Gelderland en Utrecht
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 24 februari 2010
 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
 Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de gemaakte
opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie
de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 Inhoudsopgave Blz. 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 1 
 
 
 2.
 Voorgeschiedenis en totstandkoming
van het herindelingsadvies
 2 
 
 
 3.
 Toets aan Beleidskader gemeentelijke
herindeling en coalitieakkoord
 3 
 
 
 3.1.
 Toets bestuurskracht
 3 
 
 
 3.2. 
 Toets duurzaamheid
 4
 
 
 3.3. 
 Toets interne samenhang
 4 
 
 
 3.4. 
 Toets regionale samenhang en
evenwicht
 5 
 
 
 3.5. 
 Draagvlak
 6
 
 
 3.5.1.
 Maatschappelijk draagvlak
 6 
 
 
 3.5.2.
 Bestuurlijk draagvlak
 7 
 
 
 3.5.3
 Draagvlak en beoordeling zorgvuldigheid
van het gevolgde proces.
 7 
 
 
 3.6
 Conclusies toets beleidskader
 8
 
 
 4.
 Wijziging van de provinciale indeling
en grenscorrecties
 9
 
 
 5.
 Financiële aspecten
 10
 
 
 
 
 1. INLEIDING
 De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
voorstel.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel
van de regering om de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg
samen te voegen tot de nieuwe gemeente Woudenberg. Deze leden constateren
dat de voorgestelde herindeling met name in Renswoude op breed gedragen maatschappelijk
en bestuurlijk verzet kan rekenen. Mede op basis van de informatie die de
leden van de PvdA-fractie ontvingen tijdens het werkbezoek dat de Kamer aan
het gebied heeft afgelegd willen zij de regering graag enkele vragen stellen.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met verbazing kennisgenomen van dit
voorstel voor gemeentelijke herindeling. Belangrijke criteria ter beoordeling
van de noodzaak van herindeling zijn voor deze leden de bestuurskracht van
gemeenten en, in de eerste plaats, het draagvlak onder de bevolking. Ook de
regering zegt dat herindelingen alleen plaats zullen vinden van onderaf, als
hiervoor steun is van de bevolking. Zowel de huidige bestuurskracht als het
lokale draagvlak rechtvaardigen naar het oordeel van deze leden niet een herindeling.
Deze leden willen de regering nog verscheidene vragen ter beantwoording voorleggen.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
inzake de Samenvoeging van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg,
wijziging van de grens tussen de nieuwe gemeente en de gemeenten Barneveld
en Utrechtse Heuvelrug en een wijziging van de grens tussen de provincies
Gelderland en Utrecht. Alvorens een definitief standpunt in te nemen, willen
deze leden de regering graag een aantal vragen voorleggen.
 
 De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige wetsvoorstel
en plaatsen vraagtekens bij het draagvlak voor dit herindelingsvoorstel.
 
 De leden van de SGP-fractie hebben twijfels bij het wetsvoorstel tot herindeling
van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg. Zij vinden het van
groot belang dat er draagvlak is bij alle betrokken gemeenten, voordat er
tot een herindeling wordt overgegaan. Aan de ene kant is er de sterk levende
wens bij de gemeenten Woudenberg en Scherpenzeel om tot herindeling over te
gaan. Aan de andere kant staat de gemeente Renswoude waar het bestuurlijk
en maatschappelijk draagvlak ontbreekt. Aangezien de leden van de SGP-fractie
als uitgangspunt herindeling op basis van vrijwilligheid hebben, zijn deze
leden van mening dat er zwaarwegende redenen dienen te zijn om toch tot (gedwongen)
herindeling over te gaan. Vanuit dat perspectief willen zij graag enkele vragen
stellen en opmerkingen maken.
 2. VOORGESCHIEDENIS EN TOTSTANDKOMING VAN HET HERINDELINGSADVIES
 
 De discussie over de versterking van de bestuurskracht in het Valleigebied
loopt al decennialang. De leden van de SGP-fractie constateren dat niettemin
de drie gemeenten nog steeds voldoende bestuurskracht blijken te hebben. Kan
de regering aangeven welke problemen er dan toch spelen die zo urgent zijn
dat herindeling van de drie gemeenten noodzakelijk is?
 Het lijkt er naar de mening van de leden van de SGP-fractie op dat de
IPC zegt dat de door Renswoude aangedragen alternatieven niet gewenst zijn,
omdat het niet past in het grotere plan dat er is voor het Valleigebied. Kan
de regering aangeven welke bedreigingen er concreet op zullen gaan treden
wanneer het Valleigebied niet langer bij drie gemeenten (Renswoude, Scherpenzeel,
Woudenberg) maar bij twee gemeenten (Scherpenzeel/Woudenberg en Renswoude)
hoort? Wat zijn op dit moment de problemen waar in het Valleigebied niet adequaat
een oplossing voor gevonden kan worden? 
 3. TOETS AAN BELEIDSKADER GEMEENTELIJKE HERINDELING
EN COALITIEAKKOORD
 3.1. Toets bestuurskracht
 De leden van de CDA-fractie wijzen er op dat gemeente Renswoude voor die
werkzaamheden/taken waarop ze zelf niet berekend is, afspraken heeft gemaakt
met Veenendaal. Volgens deze leden is Renswoude daarmee goed in staat zelfstandig
voort te bestaan. Deelt de regering deze visie?
 Is de wijze waarop Renswoude en Veenendaal willen samenwerken als zodanig
een voldoende sterk alternatief voor herindeling, zo vragen deze leden.
 Deelt de regering het argument van de tegenstanders van deze herindeling
dat de bestuurskracht van de afzonderlijke gemeenten de herindeling als zodanig
niet noodzakelijk maakt?
 
 De leden van de PvdA-fractie stellen vast dat de reden voor dit wetsvoorstel
gelegen is in de wens om de bestuurskracht in het gebied te versterken, en
in de stopgezette samenwerking in het gebied. Deze leden constateren echter
ook dat de huidige bestuurskracht als voldoende wordt beschouwd. De gemeente
Renswoude trekt daaruit de conclusie dat haar zelfstandigheid niet ter discussie
hoeft te staan. Graag horen de leden van de PvdA-fractie van de regering of
zij verwacht dat de bestuurskracht van de gemeente Renswoude op termijn wel
onvoldoende zal blijken te zijn en op wat voor termijn dat zou kunnen gebeuren.
Ook vernemen deze leden graag de opvatting van de regering over de actuele
problematiek van de bestuurskracht van de andere in het geding zijnde gemeenten.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat in het herindelingsadvies geconcludeerd
wordt dat de drie gemeenten niet los van elkaar gezien kunnen worden. Graag
zien zij deze conclusie onderbouwd en vragen zij hoe dit te rijmen is met
de mening van het bestuur en inwoners van de gemeente Renswoude.
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat de voorgestelde nieuwe gemeente
verondersteld wordt een grotere bestuurskracht te hebben. Zij zijn echter
ook benieuwd hoe de regering de potentiële bestuurskracht beoordeelt
van een gemeente die bestaat uit de samenvoeging van Woudenberg en Scherpenzeel?
 
 De leden van de SP-fractie wijzen er op dat uit de bestuurskrachtmeting
van 2005 naar voren komt dat de bestuurskracht in alle drie de gemeenten voldoende
is. Dat is ook nu nog het geval. Ook de kleinste gemeente, Renswoude, heeft
haar zaakjes goed op orde. Deze leden zien in Renswoude juist het voorbeeld
dat kleine gemeenten wel degelijk uit de voeten kunnen met een toenemend takenpakket
en een bevestiging van het beeld dat een grote schaal niet altijd leidt tot
goed bestuur.
 De leden van de fractie van de SP begrijpen niet waarom gemeenten die
hun zaakjes goed op orde hebben toch onderwerp worden van herindeling. De
Interprovinciale Commissie oordeelt dat vanuit de nu nog aanwezige bestuurskracht
gekozen moet worden voor herindeling als verbeterstrategie. Deelt de regering
deze zienswijze? Op basis van welke gegevens komt zij tot de opvatting dat
de huidige bestuurskracht in de toekomst niet meer voldoende zal zijn? Deze
leden kunnen niet anders concluderen dan dat hier sprake lijkt te zijn van
een «preventieve» herindeling. Waar in het vernieuwde beleidskader
gemeentelijke herindeling vinden deze leden informatie over preventieve herindelingen?
Welke gemeenten komen volgens de regering nog meer in aanmerking voor «preventieve»
herindelingen? Welke gemeenten komen niet in aanmerking voor «preventieve»
herindelingen? Deze leden ontvangen graag een uitputtend overzicht. 
 
 De leden van de SGP-fractie vragen naar het oordeel van de regering over
de te verwachten bestuurskracht van een gemeente bestaande uit Scherpenzeel
en Woudenberg ten opzichte van de variant die in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld
nu Scherpenzeel en Woudenberg vinden dat samengaan met Renswoude onontbeerlijk
is in verband met vergroting van de regionale bestuurskracht en de gebiedsopgave.
Moet de bestuurskracht van een gemeente van ongeveer 20 000 inwoners
als veel sterker beschouwd worden dan een gemeente met 25 000 inwoners?
Waar zit dat verschil in?
 Ook wordt gesproken over het samenwerkingsmodel Ten Boer. Daar is wel
aandacht aan besteed, maar het is deze leden nog niet goed duidelijk geworden
of er meer argumenten voor afwijzing zijn dan het gegeven dat het Valleigebied
dan in twee gemeenten komt te liggen. Zij krijgen de indruk dat dit het voornaamste
bezwaar is. In hoeverre is dit alternatief volgens de regering een serieuze
optie? Kan aangegeven worden wat de voor- en nadelen hiervan zijn voor enerzijds
de gemeente Renswoude en anderzijds de gemeenten Woudenberg en Scherpenzeel?
Is een dergelijk model van samenwerking vanuit de optiek van bestuurskracht
per definitie slechter dan een model dat uitgaat van herindeling?
 In de toelichting wordt meer in het algemeen gesproken over de toekomstige
bestuurlijke opgaven die de gemeenten niet aankunnen. Heeft de regering de
indruk dat de drie gemeenten kwalitatief onvoldoende werk leveren? Kan ook
worden aangegeven welke toekomstige opgaven de gemeenten niet aankunnen? Deze
leden ontvangen graag een reactie van de regering op deze punten.
 3.2. Toets duurzaamheid
 De leden van de CDA-fractie vragen of naar de mening van de regering,
in het perspectief van het verschijnsel krimp, de bouwambitie van de nieuw
te vormen gemeente voor de bouw van enkele duizenden woningen en de ontwikkeling
van enkele tientallen hectaren bedrijventerreinen nog wel realistisch is.
 
 Hoewel de regering aangeeft, dat het voorstel past in het vernieuwde Beleidskader
gemeentelijke herindeling, vragen de leden van de VVD-fractie de regering
om een nadere onderbouwing daarvan. Voldoet het voorstel wel aan het herindelingskader
van de regering? De regering is toch van mening dat herindelingsvoorstellen
van onderop tot stand moeten komen. In het onderhavige voorstel is daar, gelet
op het standpunt van de gemeente Renswoude, niet echt sprake van. In hoeverre
is het voorstel daarmee, volgens de regering, als duurzaam te beschouwen?
De leden van de VVD-fractie constateren dat het onderhavige voorstel de steun
van de gemeenten Woudenberg en Scherpenzeel heeft, alsmede van de provinciebesturen
van Utrecht en Gelderland. Het voorstel kan echter niet op steun van de gemeente
Renswoude rekenen. Zij vragen zich dan ook af wat daarvan de consequenties
zullen zijn voor de nieuw te vormen gemeente.
 Anderzijds heeft het alternatief, een samenvoeging van de gemeenten Woudenberg
en Scherpenzeel, geen draagvlak bij deze twee gemeenten, omdat deze samenvoeging
niet duurzaam wordt geacht. Is de regering het met de leden van de VVD-fractie
eens dat daarmee een mogelijk alternatief vervalt? Hoe ziet de regering dat?
Gaarne krijgen zij een reactie van de regering.
 3.3. Toets interne samenhang
 De leden van de CDA-fractie vragen of er naar de mening van de regering
een wezenlijk verschil is tussen het voorliggende voorstel en een eventuele
herindeling van uitsluitend de gemeenten Woudenberg en Scherpenzeel.
Met andere woorden, is deelname van Renswoude onontbeerlijk voor het welslagen
van deze herindeling als zodanig?
 Kan de regering aangeven hoe Woudenberg en Scherpenzeel hun toekomst zien
indien Renswoude uit het wetsvoorstel wordt geamendeerd?
 
 De leden van de PvdA-fractie zien een verwijzing naar het wenselijke kernenbeleid.
Zij onderschrijven deze wenselijkheid, zeker ook om de nu kleine afstand tussen
bevolking en bestuur zo goed mogelijk te handhaven en de actieve dorpsgemeenschappen
te ondersteunen. Daarom ontvangen zij graag een nadere uitleg over het voorgenomen
kernenbeleid.
 
 De leden van de SP-fractie voorzien dat met voorgenomen herindeling een
probleem zal ontstaan. Het zal gaan om een gedwongen herindeling. De gemeente
Renswoude heeft duidelijk aangegeven deze herindeling niet te zien zitten
en liever intensiever wil samenwerken met Veenendaal. Ook de inwoners geven
massaal aan dat zij deze herindeling ongewenst vinden. Is dit niet een bijzonder
slecht begin van een nieuwe gemeente, zo vragen deze leden. Is hier wel sprake
van voldoende interne samenhang?
 
 Meer specifiek vragen de leden van de SGP-fractie aandacht voor het argument
van de samenhang in het Valleigebied: is er op dit moment sprake van een niet-samenhangend
beleid in het Valleigebied?
 3.4. Toets regionale samenhang en evenwicht
 De leden van de CDA-fractie vragen hoe de regering aan kijkt tegen de
schaal van de nieuw te vormen gemeente in relatie tot de toekomst en in relatie
tot de omvang van de gemeenten in de omgeving.
 
 Ook over de regionale en interne samenhang hebben de leden van de PvdA-fractie
enkele vragen. Zij constateren dat de gemeente Renswoude de voorkeur geeft
aan samenwerking met buurgemeente Veenendaal en dat deze gemeente daar positief
tegenover lijkt te staan. Graag worden deze leden nader geïnformeerd
door de regering over de samenhang die er bestaat tussen deze beide gemeenten
en de effecten die deze samenwerking kan hebben op de bestuurskracht van Renswoude.
 Ook hebben de leden van de PvdA-fractie kennis genomen van de oprichting
van de gemeenschappelijke regeling Food Valley. Hierin nemen Scherpenzeel
en Renswoude deel, maar de gemeente Woudenberg niet. Graag vernemen deze leden
wat voor conclusies hieruit getrokken moeten worden voor de interne samenhang
van de nieuwe gemeente.
 
 De leden van de SP-fractie lezen dat de Interprovinciale Commissie versterking
van de regionale samenhang en evenwicht als argument noemt voor de samenvoeging.
Door de herindeling zou een beter regionaal evenwicht ontstaan, omdat de nieuwe
gemeente qua grootte lijkt op de omliggende gemeentes. Waarom is dit zo belangrijk,
zo vragen de leden van de SP-fractie. Wat doen kleine gemeenten af aan regionale
samenhang, en aan evenwicht? Welke problemen in de regio zijn nu onoverkomelijk?
Deelt de regering de visie van deze leden dat ook kleine gemeenten een volwaardige
partner zijn in het aanpakken en oplossen van regionale problemen?
 De leden van de SP-fractie hebben vaker gezien dat gedwongen fusies de
sfeer in gemeenten bepaald geen goed doen. Deelt de regering deze constatering?
Waarom is volgens de regering een gedwongen herindeling dan toch noodzakelijk?
Wat gaan de inwoners hiermee vooruit? In welk opzicht worden zij hier beter
van? En welke problemen worden met deze herindeling opgelost? 
 Deze leden ontvangen graag een reactie van de regering.
 
 De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre de regering het toelaatbaar
acht dat een kleine gemeente als Renswoude het totale herindelingsproces zo
beïnvloedt, met als gevolg dat de gemeenten Scherpenzeel en Woudenberg
in een onmogelijke positie worden gebracht. Welke mogelijkheden ziet de regering
om alsnog de steun van de gemeente Renswoude voor deze samenvoeging te verkrijgen
en zo het gewenste bestuurlijke draagvlak te creëren? Gaarne krijgen
de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
 Mocht de onderhavige samenvoeging niet tot stand komen dan moet er naar
de mening van de leden van de VVD-fractie naar alternatieven worden gekeken.
Er blijven er echter niet veel alternatieven over. Er rest eigenlijk niets
anders dan dat Woudenberg zich richt tot de gemeente Leusden en Scherpenzeel
tot de gemeente Barneveld. Hoe ziet de regering dat? Wat zijn de voor- en
nadelen daarvan? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering.
 
 De leden van de PVV-fractie vragen of er is gekeken naar een eventuele
samenwerkingsvariant tussen Scherpenzeel en Barneveld.
 
 De leden van de SGP-fractie hebben de indruk dat een belangrijke overweging
bij de standpuntbepaling van de regering de beschikbaarheid van alternatieve
vormen van samenwerking of herindeling is. Uit de stukken krijgen deze leden
niet de indruk dat er onderzoek is gedaan naar het alternatief van een herindeling
van de gemeenten Woudenberg en Scherpenzeel. Is deze aanname juist? Waarom
is dit niet gebeurd? Zou een dergelijke optie niet de meest voor de hand liggende
kunnen zijn om de bestuurskracht van zowel Woudenberg als Scherpenzeel te
kunnen versterken?
 In de inleidende toelichting lezen de leden van SGP-fractie over het samenwerkingsverband
van de drie gemeenten. Deze leden zouden graag meer inzicht ontvangen in de
bestaande samenwerkingsverbanden. Van welke samenwerkingsverbanden maken de
respectievelijke gemeenten deel uit? Voor welke thema’s? Maken deze
gemeenten daarvan gezamenlijk deel uit of is er sprake van een diversiteit
aan samenwerkingsverbanden, afhankelijk van het thema dat aan de orde is?
Is er op basis van dit overzicht van de samenwerkingsverbanden meer te zeggen
over de bestuurlijke oriëntatie van de drie gemeenten in de praktijk?
 3.5. Draagvlak
 3.5.1. Maatschappelijk draagvlak
 De leden van de CDA-fractie vragen, hoe de regering het massieve verzet
in Renswoude heeft laten meewegen in haar besluit dit voorstel naar de Kamer
te zenden. Is er onderzocht of er breder gedragen alternatieven denkbaar zijn?
 Deze leden vinden dat er zeer zwaarwegende argumenten moeten zijn om goed
functionerende gemeenten als Renswoude gedwongen her in te delen. Welke argumenten
rechtvaardigen het negeren van de wil van Renswoude om zelfstandig te blijven?
Deze leden ontvangen hierover graag een beschouwing van de regering.
 
 Het draagvlak voor een herindeling is voor de leden van de SP-fractie
een van de belangrijke criteria voor de beoordeling van het voorstel. Zowel
bestuurlijk als maatschappelijk ontbreekt dit draagvlak, naar de mening van
deze leden. De gemeenteraad van Renswoude is unaniem tegen deze herindeling.
De inwoners van Renswoude staan vierkant achter hun vertegenwoordigers. Twee
keer is in de gemeente een referendum gehouden en twee keer was
de uitkomst overduidelijk. Hoe komt de regering tot haar conclusie dat er
voldoende draagvlak is voor deze herindeling? In ieder geval in Renswoude
zien deze leden dat niet. Hoe is het draagvlak in Scherpenzeel en Woudenberg
gemeten? Wat was de uitkomst?
 De leden van de SP-fractie begrijpen dat de gemeente Renswoude aan Scherpenzeel
en Woudenberg heeft aangeboden een gezamenlijk referendum te houden. Waarom
is het hier niet van gekomen? Acht de regering het, gezien het ontbrekende
maatschappelijke draagvlak, alsnog wenselijk om deze herindeling middels een
referendum voor te leggen aan de lokale bevolking?
 
 De leden van de PVV-fractie vinden dat er pas van een zorgvuldig besluit
kan worden gesproken als de burgers in meerderheid het voorgestelde veranderingsproces
steunen. Dit is de essentie van democratie. De regering heeft verzuimd de
plaatselijke bevolking de invloed te geven die het verdient en dit is in de
ogen van de PVV erg kwalijk. Ondanks dat deze leden het grote belang zien
van schaalvergroting, zijn zij, in tegenstelling tot dit kabinet, van mening
dat een unaniem lokaal draagvlak hiervoor wel een vereiste is. In Renswoude
werd in 2007 en 2008 een referendum gehouden over de nieuwe herindeling. In
2007 was maar liefst 98% van de inwoners tegen, terwijl in 2008 80,7%
voorstander was van de huidige situatie. De mensen in Renswoude staan dus
massaal achter het behoud van zelfstandigheid en zijn tevreden met hun huidige
gemeente. In de andere gemeenten zijn geen referenda gehouden, maar ook daar
kan worden geconcludeerd dat onder bepaalde lagen van de bevolking grote oppositie
is tegen het voorliggende voorstel.
 
 De regering geeft geen direct oordeel over het maatschappelijk draagvlak
in de drie gemeenten. De leden van de SGP-fractie zouden graag een beoordeling
van dit draagvlak ontvangen voor de drie afzonderlijke gemeenten.
 3.5.2. Bestuurlijk draagvlak
 De leden van de PvdA-fractie zijn bezorgd over de effecten van het volledig
ontbreken van draagvlak in Renswoude op de samenwerking in een nieuwe gemeente.
Deze leden worden graag geïnformeerd over de voortgang in de voorbereiding
op de vorming van de voorgestelde gemeente.
 
 De regering komt tot de conclusie dat het voorliggende voorstel leidt
tot voldoende bestuurlijk draagvlak in het Valleigebied. Gaarne krijgen de
leden van de VVD-fractie een nadere onderbouwing daarvan.
 
 De leden van de PVV-fractie wijzen er ook op dat het voorstel op bestuurlijk
niveau niet op unanimiteit kan rekenen. Zo is de gemeenteraad van Renswoude
pertinent tegen en wijst deze erop dat er geen concrete bestuurlijke knelpunten
zijn die de RSW-fusie noodzakelijk maken. Zij ontvangen graag een uiteenzetting
van de regering over de waarde die zij aan dit feit wil hechten.
 3.5.3 Draagvlak en beoordeling zorgvuldigheid van
het gevolgde proces
 De leden van de CDA-fractie wijzen er op dat de gemeente Renswoude de
inwoners tot tweemaal toe via een referendum heeft betrokken bij de mogelijke
herindeling. Hebben ook de gemeenten Scherpenzeel en Woudenberg hun inwoners
in de ogen van de regering voldoende bij de herindelingsdiscussie betrokken? 
 
 De leden van de SP-fractie zien alternatieven voor deze herindeling. Deze
zijn eerder ook aangedragen, en enkele zijn onderzocht, zoals een Valleigemeente
en het model Ten Boer. Wat is de opvatting van de regering op het door de
gemeenten Renswoude en Veenendaal aangedragen Visiedocument samenwerking Renswoude
Veenendaal? Waarom is dit alternatief niet nader onderzocht? Is de regering
bereid dit alsnog te doen? Herindelingen moeten van onderop komen, dus vanuit
de gemeenten worden gestart en gesteund. Dat staat ook in het vernieuwde beleidskader
gemeentelijke herindeling. Waarom weegt het oordeel van de provincies dan
toch zwaarder dan het door gemeenten aangedragen alternatief?
 
 De beslissingen in de verschillende gemeenteraden zijn naar de mening
van de leden van de PVV-fractie op een ondemocratische wijze genomen, waarbij
de burgers niet zijn geconsulteerd, met uitzondering van het bovengenoemde
niet-bindende referendum in Renswoude waar de bewoners op een overweldigende
wijze hun tegenstand lieten blijken. Toch wordt deze herindeling doorgedrukt
en dit vinden de aan het woord zijnde leden een schande. Deze leden zijn een
voorstander van draagkracht bij de burgers, terwijl de regering zich laat
leiden door draagkracht bij bestuurders. De leden van de PVV-fractie zijn
benieuwd naar de reactie van de regering op hun bovenstaande opmerkingen over
het draagvlak voor dit wetsvoorstel.
 
 De leden van de SGP-fractie merken op dat zowel Renswoude als Veenendaal
duurzame samenwerking tussen deze twee gemeenten voorstellen. Is dit een optie
die naar de mening van de regering te overwegen is? Wat zijn de argumenten
van de regering om hier niet op in te gaan? Zouden er grote problemen ontstaan
indien voor deze variant wordt gekozen?
 In de discussie over deze samenwerking wordt ook regelmatig gesproken
over de dreiging dat de gemeente Veenendaal Renswoude graag wil, omdat dit
grondgebied voor woningbouw op zou leveren. Is woningbouw in Renswoude één
van de zoekopties van de gemeente Veenendaal? Kan worden aangegeven in welke
mate het volgens de bestaande regionale of plaatselijke plannen – mede
in het licht van de Ecologische Hoofdstructuur – mogelijk is om in dit
gebied te bouwen? Hoe reëel is die dreiging? Deze leden ontvangen graag
een uiteenzetting van de regering over deze punten.
 3.6 Conclusies toets beleidskader
 De leden van de SP-fractie brengen in herinnering dat op 2 juli 2009
de Kamer de motie-Van der Staaij (TK 28 750, nr. 9) heeft aangenomen.
Deze motie spreekt uit dat «ongeacht het inwoneraantal,
een gemeente niet gedwongen kan worden tot herindeling, wanneer concrete bestuurlijke
knelpunten dit uiterste middel van een herindeling niet rechtvaardigen». Dat is volgens de leden van de SP-fractie juist wat er bij dit
voorstel voor herindeling wel aan de hand is. Kan de regering uitleggen waarom
zij deze motie naast zich neer heeft gelegd?
 De aan het woord zijnde leden vragen voorts een toelichting van de regering
op de volgende passage in de memorie van toelichting: «Opvallend hierbij is nog te vermelden dat in de loop van het herindelingsproces
de gemeente Renswoude haar bestuurlijke en deels inhoudelijke oriëntatie
op het Valleigebied inmiddels heeft verplaatst richting Veenendaal.» Wat bedoelt de regering hier met de term «opvallend»,
zo vragen deze leden. Zij vragen dit mede in verband met het feit dat Veenendaal
en Renswoude al vele jaren op tal van terreinen samenwerken.
 
 In de memorie van toelichting lezen de leden van de VVD-fractie dat de
regering de door de gemeente Renswoude aangedragen herindelings- en samenwerkingsvarianten
onvoldoende en ongewenst vindt. Deze leden hebben begrepen dat
de gemeente Renswoude het zoekt in de richting van de gemeente Veenendaal.
Maar tijdens de door de vaste kamercommissie BZK georganiseerde hoorzitting
bleek nog eens duidelijk dat die relatie niet verder gaat dan samenwerking
en ondersteuning. Er wordt in feite door Renswoude geen echte keuze voor samengaan
gemaakt, maar slechts voor zelfstandigheid met ondersteuning. Daar tijdens
de hoorzitting het standpunt van de gemeente Renswoude zo pregnant naar voren
werd gebracht, krijgen de leden van de VVD-fractie graag van de regering een
nadere onderbouwing waarom de regering het standpunt van Renswoude afwijst.
Voor de leden van de VVD-fractie geldt in ieder geval dat samenwerken vanuit
kracht moet geschieden en niet vanuit zwakte.
 
 De leden van de SGP-fractie wijzen op de motie-Van der Staaij (TK 28 750,
nr. 9) waarin de Kamer in meerderheid heeft uitgesproken dat het gewenst
is «expliciet als uitgangspunt in het beleidskader op te nemen dat,
ongeacht het inwoneraantal, een gemeente niet gedwongen kan worden tot herindeling,
wanneer concrete bestuurlijke knelpunten dit uiterste middel van een herindeling
niet rechtvaardigen». Hoe kijkt de regering in het licht van deze uitspraak
aan tegen de voorliggende herindeling?
 In de toelichting lezen deze leden over de door Renswoude aangedragen
herindelings- en samenwerkingsvarianten de passage: «...
onvoldoende en daarom ongewenst, omdat het niet leidt tot een duurzame bestuurskrachtversterking
van de gemeenten Scherpenzeel en Woudenberg voor wat betreft de samenwerkingsvariant
en geen draagvlak heeft voor wat betreft de grote Valleigemeente.»
Kan deze passage worden toegelicht? Is de indruk van de leden van de SGP-fractie
juist dat hier staat dat varianten ongewenst zijn, omdat ze niet passen in
de plannen van Scherpenzeel en Woudenberg en de plannen van de IPC?
 De leden van de SGP-fractie vragen zich af of met een dergelijke argumentatie
het beleidskader niet wordt ondergraven. Kan dan nog gesproken worden over
een open overleg waarin alle alternatieven worden overwogen? Is een dergelijke
motivering in het algemeen voldoende om door een gemeente aangedragen alternatieven
terzijde te schuiven? Wat is dan nog precies de waarde van de in het beleidskader
gegeven mogelijkheid om alternatieven aan te dragen?
 4. WIJZIGING VAN DE PROVINCIALE INDELING EN GRENSCORRECTIES
 
 De leden van de CDA-fractie ontvangen graag een reactie van de regering
op de opvatting van de gemeente Barneveld dat de grenscorrectie rond «De
Lucht» niet meer noodzakelijk is omdat de gemeente Barneveld heeft besloten
het gebied geen recreatieve bestemming te geven.
 
 De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor de grenscorrectie bij
Camping de Lucht. Voorgesteld wordt zowel het huidige terrein van de camping,
dat nu al een recreatieve bestemming heeft en op het grondgebied van Renswoude
ligt, als de gewenste grond voor de uitbreiding, die nu op het grondgebied
van de gemeente Barneveld ligt en een agrarische bestemming heeft, toe te
voegen aan de nieuw te vormen gemeente. Deze leden vragen zich af of dit noodzakelijk
en gewenst is. De gemeente Barneveld gaat op dit moment over de bestemming
van deze gronden en heeft een verzoek tot uitbreiding van de camping afgewezen.
Zij zijn bezig met het vernieuwen van het bestemmingsplan en er loopt nog
een bezwaarprocedure van de campingeigenaar. De leden van de SP-fractie vragen
of het niet beter is het democratische proces in de gemeente Barneveld af
te wachten. Zij ontvangen hierop graag een reactie van de regering. 
 
 De leden van de SGP-fractie zouden graag meer informatie ontvangen over
de eventuele grenscorrectie bij Overberg. Er wordt in de stukken gesproken
over een eenduidige vraagstelling bij het onderzoek onder de bevolking. Wat
was de precieze vraag die aan de bewoners is voorgelegd?
 Over de gebieden C, D, E en F vragen de leden van de SGP-fractie in hoeverre
daar ook sprake is van bewoning. Zijn er inwoners van de gemeenten betrokken
bij deze correcties?
 5. FINANCIËLE ASPECTEN
 
 De leden van de SP-fractie merken op dat de regering vermeldt dat de nieuwe
gemeente € 0,7 mln. minder gaat ontvangen in de algemene uitkering
uit het gemeentefonds dan nu het geval is bij de som van de algemene uitkeringen.
Zij verwacht dat deze structurele verlaging opgevangen wordt door de te verwachten
vermindering van de bestuurskosten en andere efficiencyvoordelen van de nieuwe
organisatie. Wat is de regering voornemens te doen indien deze verwachtingen
uitblijven? Herindelingen kosten geld, de uitkering op grond van de maatstaf
herindeling zal hiervoor nodig zijn. Wat als blijkt dat er straks toch een
tekort op de begroting ontstaat als gevolg van de herindeling, zo vragen de
leden van de fractie van de SP.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Leerdam
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Hendrickx
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Halsema, F. (GL), Beek, W.I.I. van (VVD), Staaij, C.G. van der
(SGP), Pater-van der Meer, M.L. de (CDA), Bochove, B.J. Van (CDA), Gerkens,
A.M.V. (SP), Sterk, W.R.C. (CDA), Krom, P. de (VVD), ondervoorzitter, Leerdam,
J.A.W.J. (PvdA), voorzitter, Griffith, L.J. (VVD), Boelhouwer, A.J.W. (PvdA),
Algra, R.H. (CDA), Irrgang, E. (SP), Brinkman, H. (PVV), Kalma, P. (PvdA),
Raak, A.A.G.M. van (SP), Burg, B.I. van der (VVD), Schinkelshoek, J. (CDA),
Leijten, R.M. (SP), Thieme, M.L. (PvdD), Pechtold, A. (D66), Bilder, E.J.
(CDA), Anker, E.W. (CU), Heijnen, P.M.M. (PvdA) en Laaper-ter Steege, S.Th.M.
(PvdA).
 Plv. leden: Azough, N. (GL), Teeven, F. (VVD), Vlies, B.J. van der (SGP),
Joldersma, F. (CDA), Smilde, M.C.A. (CDA), Polderman, H.J. (SP), Spies, J.W.E.
(CDA), Aptroot, Ch.B. (VVD), Wolbert, A.G. (PvdA), Zijlstra, H. (VVD), Vermeij,
R. (PvdA), Knops, R.W. (CDA), Gerven, H.P.J. Van (SP), Roon, R. de (PVV),
Heerts, A.J.M. (PvdA), Bommel, H. van (SP), Remkes, J.W. (VVD), Çörüz,
C. (CDA), Wit, J.M.A.M. de (SP), Ouwehand, E. (PvdD), Ham, B. van der (D66),
Haersma Buma, S. van (CDA), Cramer, E.A. (CU), Kraneveldt-van der Veen, M.
(PvdA) en Timmer, A.J. (PvdA).