Verandering in de Grondwet, wijziging bepaling inzake benoeming commissaris van de Koning en de burgemeester; Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20042005-28509, nr. B

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

17-03-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

28509 nr. B

04-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28509Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 509Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling
inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeesterBVOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE ZAKEN EN
DE HOGE COLLEGES VAN STAAT1Vastgesteld 4 februari 2005Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel heeft de commissie aanleiding
gegeven tot het stellen van de navolgende vragen en het maken van de navolgende
opmerkingen.De leden van de CDA-fractie hadden met belangstelling
kennis genomen van het wetsvoorstel en van wat daaromtrent is verhandeld bij
de schriftelijke en mondelinge gedachtewisseling in de Tweede Kamer. De leden
van het CDA wilden niet volstaan met een verwijzing naar hetgeen zij naar
aanleiding van de behandeling van de eerste lezing (27 751), en eerder
al bij het naderhand ingetrokken deconstitutionaliseringsvoorstel uit 1997
(25 620), hebben opgemerkt.Daarvoor is de context waarbinnen het debat thans plaatsvindt te verschillend
van die bij die beide andere gelegenheden. Met name de koppeling die in het
Hoofdlijnenakkoord wordt gelegd tussen de in dit wetsvoorstel in tweede lezing
voorgestelde deconstitutionalisering en de invoering bij wet van een rechtstreeks
door de bevolking gekozen burgemeester valt daarbij op. De leden van de CDA-fractie
waren zowel bij de Algemene Politieke Beschouwingen van 2003 als ook bij die
welke gehouden zijn in 2004 op dit punt en op die relatie ingegaan. Desondanks
wilden deze leden zich in dit voorlopige verslag vooral beperken tot de vraag
of de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning en die van de burgemeester
in de Nederlandse verhoudingen en gelet op de Nederlandse Grondwet en zijn
geschiedenis van constitutionele orde is of behoort te zijn.De leden van de CDA-fractie meenden en menen dat zulks inderdaad het geval
is.In dat opzicht onderschreven zij de visie van de Raad van State. De Raad
van State beschouwde de methode van aanwijzing als een wezenlijk onderdeel
van het constitutionele recht en als zodanig waard grondwettelijk beschermd
te blijven». (25 620 A blz. 2). Hetzelfde Hoge College van
Staat adviseerde overigens later – een zwaar dictum – om het wetsvoorstel
27 751 niet te zenden naar de Staten-Generaal. De Raad voor het Openbaar
Bestuur is eveneens van oordeel «dat ten aanzien van de verschillende
bestuurslagen de belangrijkste organen moeten worden genoemd, de wijze van
aanstelling van hun leden alsmede de bevoegdheidsverdeling tussen
deze organen onderling.» Welke opvatting heeft de regering over de redenering
en de conclusie van de Raad voor het Openbaar Bestuur waarvan het gevraagde
advies ten tijde van de eerste lezing nog niet bekend was? Het CDA in beide
Kamers heeft bij eerdere gelegenheden zoals bij de algehele herziening van
de Grondwet van 1983 en indirect ook bij de algehele herzieningen-1992 van
de Provincie- en Gemeentewet een vergelijkbaar standpunt verdedigd.De CDA-fractie in de Eerste Kamer heeft dan ook bij de eerste lezing tegen
de voorgestelde deconstitutionalisering gestemd.De regering heeft bij gelegenheid van de mondelinge behandeling van de
tweede lezing in de Tweede Kamer een nadere uitleg gegeven van haar opvatting
dat de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning en de burgemeester
niet in de Grondwet hoort, althans niet van constitutionele orde is (4 november
2004). Begrijpen deze leden de regering daarbij goed, dan is het volgens haar
zo dat de grondwetgever er voor heeft gekozen om voor de aanstellingswijze
van de leden van de algemeen vertegenwoordigende organen binnen de decentrale
overheden (dus provinciale staten en gemeenteraad behalve kennelijk voor de
deelgemeenteraden) een bepaling op te nemen. Die opvatting zou de grondwetgever
kennelijk volgens de regering niet hebben ten aanzien van de overige functies
en ambten binnen die decentrale overheden. Is dit naar de opvatting van de
regering een juiste weergave door de leden van de fractie van het CDA of behoeft
deze nuancering, en zo ja welke? Vervolgens merkte de regering op dat de Hoge
Colleges van Staat een andere positie bezitten dan de provincie en de gemeente
en dat «wij ervoor hebben gekozen om de belangrijke punten met betrekking
tot deze Kamer in de Grondwet te zetten». De Grondwet is a.h.w., zo
meenden de leden van de CDA-fractie de regering te begrijpen, volgens de regering
de «structuurwet» voor de nationale organen; de organieke wetten
vervullen die functie voor provincie en gemeente. Zijn er ook uitlatingen
van de grondwetgever die deze stellingname van de regering ondersteunen?Deze redenering overtuigde de leden van de CDA-fractie voorshands nog
niet echt.Niet alleen omdat de grondwetgever er kennelijk vanaf 1848 een andere
opvatting op na hield. Immers, zowel voor de algemene grondwetsherziening
van 1983 die mede in het teken van een algehele deconstitutionalisering stond
als ook daarna heeft de grondwetgever bewust nagelaten de kernelementen van
de «staatsinrichting» van de decentrale overheden – waaronder
de aanstellingswijze van burgemeester en commissaris van de Koning –
uit hoofdstuk 7 van de Grondwet te halen. Kan de regering aangeven waarom
en ten gevolge van welke omstandigheden zoals die zich sinds 1983 hebben voorgedaan,
die opvatting van de grondwetgever correctie behoeft?De regering onderschreef (net als de Raad van State) dan ook terecht naar
het oordeel van de leden van de CDA-fractie bij gelegenheid van de behandeling
van de dualiseringswetten en ook bij de thans ingediende wetsvoorstellen met
betrekking tot de gekozen burgemeester, dat ook de benoeming van wethouders
door de raad in de Grondwet en wel in het hoofdschap van dat laatste orgaan
besloten ligt.Deze leden meenden dat gemeenten en provincies «echte» overheden
zijn met een eigen constitutionele basis en een geschiedenis die teruggaat
tot ver voor de stichting van de gedecentraliseerde eenheidsstaat in 1813/4.
Deze overheden zijn in dat opzicht niet te vergelijken met zelfstandige bestuursorganen
of met gedeconcentreerde lichamen of andere takken van openbaar bestuur. Voor
hen spreekt het dan ook, net als voor de Raad van State en voor de Raad voor
het Openbaar Bestuur en de grondwetgever tot nu toe van zelf, dat de hoofdorganen,
dus niet alleen de volksvertegenwoordigende organen, van die decentrale overheden
in de Grondwet moeten zijn verankerd. Het is dan ook terecht dat de regering
in het kader van de behandeling van het ingetrokken wetsvoorstel 25 620
al eerder is teruggekomen op haar aanvankelijke voornemen de burgemeester
uit de Grondwet te halen, althans uit artikel 131.De leden van de CDA-fractie meenden dat het burgemeestersambt zo belangrijk
is, dat het bovenwettelijk, dus in de Grondwet moet worden geborgd. De burgemeester
wordt met recht als één van de drie centrale bestuursorganen
van de gemeente geborgd in de Grondwet.Indien deze leden bovendien de ingediende wetsvoorstellen met betrekking
tot de gekozen burgemeester goed hebben gelezen, wordt de burgemeestersfunctie
wat betreft de regering zelfs nog aanzienlijk zwaarder: de burgemeester wordt
daarin «bevorderd» tot lokaal regeringsleider met een recht van
voordracht voor wethouders, het recht de portefeuilles te verdelen, hij wordt
het bestuursorgaan bij uitstek belast met de handhaving van besluitvorming
en nog veel meer. Is de regering ook niet van mening dat, in het geval haar
wetsvoorstellen van kracht zouden worden, het relatieve gewicht van dit ambt
ten opzichte van de raad en in ieder geval ten opzichte van het college toeneemt?
Zou in dat licht haar eerdere opvatting, dat de aanstellingswijze van zo een
cruciaal ambt niet van constitutionele orde is, alleen al tegen dit perspectief
gehouden nuancering behoeven?De burgemeester is echter ook thans al, zo betoogden deze leden een kernambt,
een van de drie centrale bestuursorganen, in het lokale bestuur. Hij is voorzitter
(voorlopig) van de beide andere bestuursorganen: de raad en het college. Hij
bezit sinds de dualisering belangrijke bevoegdheden op de snijvlakken van
raad – college – gemeentehuis – burgerij. Hij kan besluiten
van gemeentelijke bestuursorganen voor schorsing en vernietiging voordragen.
Hij is verantwoordelijk voor de openbare orde en kan in dat verband zelfs
de wet terzijde schuiven (noodbevel, noodverordening), hij kan burgers bestuurlijk
ophouden, bevoegdheden uitoefenen in veiligheidsrisico gebieden enz. Hij vertegenwoordigt
de gemeente in en buiten rechte, hij bezit collegeportefeuilles, hij heeft
talloze taken in medebewind en vervult bovendien een wezenlijke symbolische
functie in de lokale gemeenschap. Hij is een sleutelfiguur in de bovenlokale
verbanden waarin de gemeente participeert en vervult via het College van burgemeesters
of soms zelfs als korpsbeheerder een wezenlijke rol in de politieregio. Het
staat voor deze leden dan ook buiten kijf dat de burgemeester met de raad
en het college de drie centrale bestuursorganen vormt van de gemeente. Diezelfde
vaststelling geldt ook de Commissaris van de Koning binnen het provinciale
bestuur, ook al liggen daar nog geen plannen klaar in wetsvorm voor een provinciaal
leidersschap. Zijn de motieven van de regering voor de deconstitutionalisering
van de aanstellingswijze van de commissaris van de Koning geheel identiek
aan die voor de deconstitutionalisering van de aanstellingswijze van de burgemeester?Waar de Grondwet een ambt instelt, is het tot nu toe steeds zo geweest,
zo meenden de leden van de CDA-fractie dat de grondwetgever tevens zelf bepaalt
hoe de bekleders van dit ambt worden aangesteld: bij KB, door verkiezing,
door de Kamers enz.? Of zo vroegen zij de regering, zijn daarop uitzonderingen?
De grondwetgever die een ambt constitueert laat het bepalen van de aanstellingswijze
vervolgens niet over aan de wetgever of aan andere regelstellers. De leden
van de CDA-fractie achtten die handelwijze van de grondwetgever ook voor de
hand liggend. Wie, zoals de grondwetgever, een ambt zo gewichtig oordeelt
dat het bovenwettelijk dient te worden geborgd, zal allicht ook de aanstellingswijze
van de ambtsbekleders zelf bepalen. Wie het ambt in het leven roept zal de
aanstellingswijze vaststellen. Zo ligt het toch ook, zo merkten deze leden
op, op lager niveau. Waar de wetgever een ambt instelt of een orgaan vestigt
(bijv. de Gemeentewet roep de gemeentesecretaris, de griffier of de Rekenkamer
in het leven) bepaalt die wet ook de aanstellingswijze en laat dat niet over
aan bijv. een gemeentelijk bestuursorgaan. De Wet op de Bedrijfsorganisatie
roept lichamen in het leven en stelt vervolgens zelf uiteraard de aanstellingswijze
vast. Naar de opvatting van de leden van de CDA-fractie zijn deze voorbeelden
met talloze andere aan te vullen. Maar ook wanneer bijvoorbeeld de Provinciale
staten bij verordening een orgaan of ambt instellen, zullen zij toch ook als
regel zelf de aanstellingswijze regelen. De leden van de CDA-fractie waren
benieuwd naar de visie van de regering terzake. Terugkerend naar het thans
voorliggende voorstel stelden deze leden vast dat aanvaarding daarvan leidt
tot verdere politisering en flexibilisering van de aanstellingswijze van commissaris
en burgemeester.Deze wordt gemakkelijker onderhevig aan snelle wijzigingen als gevolg
van wisselende politieke meerderheden en coalities die hun inzichten via regeerakkoorden
willen vertalen in wetswijzigingen. De regering noemde dat inzicht overigens
indertijd bij de behandeling van de eerste lezing «misplaatst».
Maar deze leden wilden er toch op wijzen dat bijv. in de huidige debatten
over de aanstellingswijze van de burgemeester het hoofdlijnenakkoord wel degelijk
een wezenlijke, zo niet doorslaggevende rol speelt. Hoe beschouwt de regering
thans het gevaar van constante debatten over die aanstellingswijze daarbij
ook nog in aanmerking nemend dat het beoogde kiesrecht (noch de beginselen
waarop het steunt) voor de burgemeester ook zelf al niet in de Grondwet is
verankerd? Wanneer deze leden doorlezen, zien zij dat de grondwetgever steeds
de instelling van het ambt koppelt aan de vaststelling van de aanstellingswijze:
het staatshoofd, de regent (art. 37.2), de ministers (art. 42), de minister
president (art. 43), de staatssecretarissen (art. 46), de leden van de Tweede
Kamer (art. 54) en Eerste Kamer (art. 55), de Voorzitters van beide Kamers
en de Verenigde Vergadering (art. 61, art. 62), de griffiers (art. 62), de
leden van de Raad van State (art. 74), de Algemene Rekenkamer (art. 77), de
Nationale ombudsman (78), de leden van de rechterlijke macht (117). De Grondwet
heeft de regeling van de aanstellingswijze hier niet overgelaten aan de Wet
op de rechterlijke organisatie, de Comptabiliteitswet, de Regentschapswet,
de Wet op de Raad van State, de vaststeller van de Reglementen van Orde van
de Kamers, enz. Niet aan de wetgever, maar aan de grondwetgever zelf.Zo heeft tot nu toe de grondwetgever ook de aanstellingswijze van de belangrijkste
organen van de decentrale overheden vastgesteld. Voor de Provinciale staten
en de raad (art. 129), voor de gedeputeerden en wethouders zoals ook door
de regering niet wordt betwijfeld als element van het door de Grondwet verordonneerde
hoofdschap (art. 125 lid 1) van de raad en voor de burgemeester en de commissaris
van de Koning in artikel 13. Samengevat, konden de leden van de CDA-fractie
dus op dit punt tot op heden geen aanwijzing vinden voor de opvatting die
de regering via minister De Graaf ten beste gaf, dat de grondwetgever slechts
de aanstellingswijze van volksvertegenwoordigers heeft willen regelen. Zij
zouden het daarom op prijs stellen indien de regering haar opvattingen ter
zake nader zou willen toelichten Deze leden van de CDA-fractie wilden tot
slot nog enkele andere vragen stellen. De regering blijkt van opvatting dat
de Tweede Kamer over de wetsvoorstellen met betrekking tot de gekozen burgemeester
strikt genomen zou kunnen stemmen zonder dat de deconstitutionalisering in
de Eerste Kamer is afgehandeld (Handelingen TK 19 – 1167).Eerder (Handelingen TK 1-4-2004) was de regering bij de behandeling van
de grondwetsherziening van art. 23 (samenwerkingsschool) van opvatting «dat
het raar zou zijn en op zijn minst terechte vragen zou oproepen bij de Kamer
aan de overzijde van het Binnenhof als de Tweede Kamer een wetsvoorstel gaat
behandelen dat op het moment van behandeling naar het oordeel van de Kamer
inconstitutioneel is, want nog niet gebaseerd op een reeds in werking getreden
nieuwe grondwetsbepalingen».Kan de regering beide invalshoeken uit 2004 met elkaar rijmen? Zou de
regering haar eigen opvatting terzake van dit probleem willen geven? Wat betekent in dit verband naar de opvatting van de regering een verwerping
door de Eerste Kamer van dit wetsvoorstel voor het traject waarlangs de regering
de gekozen burgemeester wil gaan invoeren?Gaat de regering dan een wetsvoorstel indienen tot wijziging van art.
131 Grondwet met als strekking de opneming daarin van die aanstellingswijze
waarbij de burgemeester rechtstreeks wordt verkozen?De leden van de PvdA-fractie beschouwden dit
wetsvoorstel, alhoewel het om een tweede lezing gaat, allerminst als een hamerstuk.
Alhoewel ook zij van mening zijn – zoals bij de behandeling van de eerste
lezing is gebleken, dat de benoemingsprocedure van de burgemeester en de cdeK
in beginsel niet in de Grondwet thuis hoort, konden zij niet voorbij aan het
feit dat sindsdien de omstandigheden ingrijpend zijn veranderd. Was er toen
nog sprake van een open situatie, in afwachting van eventuele inhoudelijke
voorstellen terzake, nu is het inhoudelijk debat al een eindweegs gevorderd,
zijn er een tweetal wetsvoorstellen ingediend bij de Tweede Kamer om de rechtstreekse
verkiezingen van de burgemeester mogelijk te maken en is binnen enkele weken
de Kamerbehandeling te verwachten. Uit het activiteitenschema dat de Minister
op 15 december jl. publiceerde blijkt dat het zijn bedoeling is dat beide
Kamers der Staten-Generaal de behandeling nog voor de zomer afronden zodat
onmiddellijk daarna het invoeringstraject kan worden geïmplementeerd.
De verkiezingen kunnen dan in 2006 gelijktijdig met de raadsverkiezingen in
alle gemeenten worden gehouden.Omdat het kabinet-Balkenende I verzuimd heeft de voorstellen tot Grondwetsherziening
in tweede lezing per omgaande bij de nieuwe Kamer in te dienen en daarna een
zeer substantiële discussie moest worden gevoerd of de Tweede Kamer na
de nieuwe verkiezingen van januari 2003 de voorstellen nog wel kon behandelen
(art. 137, lid 2GW), wordt de Eerste Kamer pas nu met het vraagstuk van de
deconstitutionalisering geconfronteerd. Dat brengt haar in een lastig parket.
Immers, door deze agendasetting interfereert deze behandeling met de gang
van zaken in de Tweede Kamer. Terwijl ook omgekeerd in de Tweede Kamer in
het debat over de deconstitutionalisering op 4 november 2004 vragen werden
opgeworpen over de agendaplanning van de Eerste Kamer. De leden van de PvdA-fractie
zijn van mening dat dit een ongewenste situatie is en zullen voor wat het
tempo van behandeling betreft, gelet op de substantiële dilemma's die
thans aan de orde zijn, hun eigen verantwoordelijkheid nemen. De minister
van bestuurlijke vernieuwing heeft in dat zelfde debat verklaard dat hij ervan
uitgaat dat de Eerste Kamer zich over de grondwetsherziening zal uitspreken
voordat de Tweede Kamer zich uitspreekt over het (toen nog in te dienen) wetsvoorstel.
Door deze verklaring is wellicht de druk wat van de ketel omdat, zoals de
minister ook zei, dat niets de Tweede Kamer in de weg staat om met de behandeling
een aanvang te maken zolang er van besluitvorming nog maar geen sprake is.
Dat leidt wel tot de volgende vraag: welke situatie zal er ontstaan als de
Eerste Kamer niet aan de verwachtingen van de minister voldoet?De ontstane tijdsdruk weerhield de leden van de PvdA er niet van om een
aantal indringende vragen te stellen over het door de minister ingeslagen
traject. Zij zouden daarbij niet ingaan op de inhoudelijke merites van de
ingediende voorstellen (de Tweede Kamer heeft hier vanzelfsprekend het voortouw)
maar willen met name hun zorgen uiten over de magnetron methode die de minister
hanteert. Een methode die maar moeilijk samengaat met eisen van zorgvuldigheid
en behoorlijk bestuur, zeker als het om wetgeving gaat die de Grondwet raakt
en grote gevolgen heeft voor het functioneren van de locale democratie in
Nederland.De leden van de PvdA-fractie konden zich niet aan de indruk onttrekken
dat de tijdsproblemen die nu zijn ontstaan vooral ook het gevolg zijn van
het feit dat de minister zijn voorstel tot rechtstreekse verkiezing van de
burgemeester perse binnen het keurslijf van de huidige Grondwet (nog afgezien van art. 131) heeft willen persen, zodat het zonder Grondwetsherziening
in één kabinetsperiode kan worden gerealiseerd. Daarbij is o.a.
de anomalie ontstaan dat de burgemeester nieuwe stijl, passend in het dualistisch
systeem, zoals dat recentelijk is doorgevoerd, krachtens art. 125 lid 3 toch
voorzitter van de gemeenteraad zal zijn. Sommigen noemen dit wel goedgemutst
een spagaat. Deze leden spreken liever over een situatie die op gespannen
voet staat met letter en geest van de Grondwet. Dat de minister dit niet kan
ontkennen blijkt uit het feit dat inmiddels in allerijl een herziening van
dit Grondwetsartikel is aangekondigd. Hoe dan ook is dus met de schrapping
van art.131 (de deconstitutionalisering) het Grondwetstraject niet afgerond.
Was er niet veel voor te zeggen geweest om deze herzieningstrajecten gelijk
op te laten lopen?Dan was er ook meer adem geweest voor de gemeenten om op de nieuwe situatie
in te spelen. De gemeenten, zo blijkt uit het rapport van de stuurgroep evaluatie
dualisering, zijn nog allerminst van deze drastische stelselwijziging bekomen.
«Spanningen, onzekerheden en soms zelfs conflicten zijn daarvan het
gevolg. Het is noodzakelijk dat «Den Haag» de intensiteit en de
zwaarte van deze veranderingsoperatie erkent door bij een besluit over de
gekozen burgemeester expliciet af te wegen of het lokale bestuur klaar is
voor een volgende verandering». Wat is de reactie van de minister op
deze waarschuwende woorden? Woorden die nog aan betekenis winnen door het
feit dat nog nooit eerder zoveel wethouders tussentijds zijn vetrokken.Een laatste bezwaar tegen de geforceerde procedure die de Minister in
gang heeft gezet betreft de onduidelijkheid over de toekomstige politie taak
van de burgemeester, omdat er pas aan het eind van 2005 – als normaal
gesproken de voorstellen al in het Staatsblad staan – duidelijkheid
is te verwachten over de uitkomsten van de evaluatie van het huidige politiebestel.
Voor de beoordeling van de bevoegdheden van de burgemeester nieuwe stijl is
die informatie cruciaal. De politietaak (openbare orde en veiligheid) is immers
de core-business van elke burgemeester en in toenemende mate naarmate het
vraagstuk van de veiligheid prangender op de agenda staat. Aan die taak zal
niet worden getornd, zo wordt betoogd, want de burgemeester behoudt hoe dan
ook het gezag. Maar waar het, zeker in de grotere gemeenten, mede om gaat
is het beheer. Veel wijst er op dat die taak gaat verdwijnen als plannen om
het politiebestel te centraliseren worden doorgezet. Nu al is al een wijziging
van de Politiewet ingediend (w.o. 29 704) die de korpsbeheerders verantwoordingsplichtig
maakt aan de minister van BZK omdat de regering «een sterkere sturing
door het Rijk dringend nodig vindt»: (minister Remkes op 21 december
tijdens een wetgevingsoverleg). «De doorzettingsmacht van de minister
van BZK moet worden versterkt.» Dat betekent dat de locale inbedding
van ons politiebestel wordt aangetast en daarmee de centrale politietaak van
de burgemeester. Ook de Raad van State wijst in zijn advies op «de neiging
tot centralisatie van het gezag» zeker als het nieuwe stelsel zal leiden
tot «een meer lokaal type burgemeester» (p. 21). Voor de
minister voor Bestuurlijke Vernieuwing tekent zich hier een lastig dilemma
af. Uitgangspunt van zijn voorstel is immers een versterkte positie van de
burgemeester die alleen daarom al een nieuwe legitimatie behoeft. Wat zich
nu dreigt af te tekenen is een verzwakte positie: de kiezers krijgen een kat
in de zak.Wat vindt de minister trouwens van het standpunt van de heer Fasseur (auteur
van de huidige Politiewet) dat met de komst van de gekozen burgemeester de
invoering van een nationale politie onontkoombaar is (Volkskrant 21 januari
2005)?De leden van de PvdA-fractie wensten, zoals al eerder aangekondigd, hierover
volstrekte duidelijkheid. Als het argument zou zijn dat deze duidelijkheid
in deze kabinetsperiode niet is te geven dan is dat een reden te meer om het
voorstel tot een rechtstreeks gekozen burgemeester niet nog met alle geweld
in deze kabinetsperiode af te handelen. Beide ontwikkelingen kunnen
onmogelijk los van elkaar worden gezien, aldus deze leden.De leden van de VVD-fractie hadden bij de
eerste lezing van de voorliggende wijziging van de Grondwet hun mening reeds
kenbaar gemaakt. Kortheidshalve verwezen zij daar naar.Zij hadden bij het indienen van het wetsvoorstel ter behandeling in tweede
lezing geen behoefte aan het stellen van nadere schriftelijke vragen.De leden, behorende tot de fractie van GroenLinks
merkten op dat de tweede lezing van deze grondwetswijziging uiteraard gelijk
is aan de eerste lezing, maar de Eerste Kamer in een totaal andere situatie
bereikte dan de eerste lezing.In de memorie van toelichting bij de eerste lezing (27 551 nr. 3)
meldt de regering het volgende:«De regering acht het van belang dit vraagstuk niet te belasten
met principieel-dogmatische standpunten maar het te benaderen vanuit de noodzaak
toekomstige ontwikkelingsmogelijkheden van het burgemeesterschap die zich
in het licht van de veranderingen in de positie van het openbaar bestuur als
geheel en die van het lokaal bestuur in het bijzonder aandienen, te kunnen
integreren in het stelsel.»«Naar het oordeel van de regering kunnen aan het advies van de Staatscommissie
Dualisme en lokale democratie, in aanvulling op de aanbevelingen van de Commissie-Van
Thijn die ten grondslag liggen aan genoemd wetsvoorstel, krachtige argumenten
worden ontleend om tot grondwetswijziging over te gaan en daarmee ruimte te
bieden aan een inhoudelijke en open discussie die de wetgever de aanknopingspunten
biedt om te zijner tijd te beoordelen of wijziging van de aanstellingswijze
aangewezen is en daarover te besluiten.» \ {al}«De regering loopt
niet vooruit op de aanstellingswijze van de burgemeester na herziening van
artikel 131 van de Grondwet. Deze herziening kan pas in de volgende kabinetsperiode
na de grondwettelijk voorgeschreven ontbinding van de Tweede Kamer tot stand
komen. Een ander systeem van aanstelling van de burgemeester kan ook pas dan
aan de orde zijn.»}Ook in memorie van antwoord op de schriftelijke inbreng vanuit de Eerste
Kamer (27 551) benadrukte de regering dat het onderhavige wetsvoorstel
niets anders beoogt dan dat «aan de wetgever uitdrukkelijk de opdracht
wordt gegeven ter zake een regeling te treffen» (blz. 2) en «niet
beoogt om tot een andere aanstellingswijze van de burgemeester te komen»
(blz. 7).Is de regering het met de leden van de fractie van GroenLinks eens, dat
op grond van deze opvattingen van de regering het juist is te constateren
dat de discussie en besluitvorming over de eerste lezing plaats vond in een
politiek klimaat waarin sprake was van het creëren van ruimte voor een
open en inhoudelijke discussie over de meest wenselijke vorm van de aanstelling
van de burgemeester?Is de regering het met deze leden eens dat in de opvatting van de regering,
zoals verwoord in de hiervoor genoemde citaten, een ander systeem van de aanstelling
van de burgemeester pas aan de orde zou moeten zijn nadat de Grondwet op dit
punt daadwerkelijk is gewijzigd?Ziet de regering in dat met haar recente handelswijze, het naar de Tweede
Kamer zenden van wetsvoorstellen die beogen de burgemeester rechtstreeks te
laten kiezen, de ruimte voor een open en inhoudelijke discussie is weggenomen?Is de regering het met deze leden eens dat de regering haar toezegging,
dat pas na grondwetswijziging een ander systeem van aanstelling aan de orde
kan zijn, heeft geschonden? Waarom heeft zij dat gedaan?Zijn er voorbeelden uit de parlementaire geschiedenis bekend waarin de
regering bij de Tweede Kamer wetsvoorstellen indient die op het moment van
indiening strijdig zijn met de Grondwet? Zijn er voorbeelden uit de parlementaire geschiedenis bekend waarin de
Tweede Kamer wetsvoorstellen behandelt, die op het moment van indiening strijdig
zijn met de Grondwet?Ziet de regering de redelijkheid in van de opvatting, nu de tweede lezing
plaatsvindt wordt in een politiek klimaat waarin de invulling van de aanstellingswijze
van de burgemeester als een zwaard van Damocles boven de huidige coalitie
hangt, dat de Eerste Kamer met een – eventueel – «nee»
tegen de deconstitutionalisering daarmee te kennen geeft niet zozeer tegen
de deconstitutionalisering te zijn als wel tegen de daarmee – wat de
regering betreft – onverbrekelijk verbonden direct gekozen burgemeester?Acht de regering een door de gemeenteraad gekozen burgemeester passen
binnen het resultaat van een open en inhoudelijke discussie die na de deconstitutionalisering
kan plaatsvinden, c.q. had moeten plaatsvinden?Bij brief van 22 november 2004 heeft de minister er bij de Eerste
Kamer op aangedrongen om wetsvoorstel 28 509 «voortvarend»
te behandelen, opdat de Tweede Kamer in februari en maart 2005 de wetsvoorstellen
m.b.t. de direct gekozen burgemeester kan behandelen. Hiermee geeft de minister
te kennen dat na de deconstitutionalisering niets meer de directe verkiezing
van de burgemeester in de weg kan staan. Hoe beoordeelt de minister in dit
opzicht de opvatting van de CDA-commissie Deetman die in haar rapport «naar
een vitaal lokaal bestuur» op blz. 16 instemmend prof. Mr. D. J. Elzinga
citeert dat de dubbelfunctie van de burgemeester (voorzitter van college én
van gemeenteraad) tot grondwetswijziging noopt (art. 125 lid 3, nl. dat de
burgemeester niet langer voorzitter is van de gemeenteraad), alvorens de direct
gekozen burgemeester kan worden ingevoerd?Waarom heeft de regering niet gewacht met de presentatie van de brochure.
«De nieuwe burgemeester» totdat de Eerste Kamer – eventueel –
heeft ingestemd met de deconstitutionalisering van de aanstellingswijze van
de burgemeester?Acht de minister dit een respectvolle wijze van omgang met de Eerste Kamer?Waarom is er niet duidelijk op de omslag van deze brochure vermeld dat
het een samenvatting van de wetsvoorstellen bevat?In het voorwoord schrijft de verantwoordelijke minister dat de wetsvoorstellen
nog kunnen worden gewijzigd door de Tweede Kamer. Acht hij het ook mogelijk
dat de voorstellen sneuvelen, hetzij in de Tweede, hetzij in de Eerste Kamer?Met gemengde gevoelens hadden de leden van de fractie van de SP kennisgenomen van deze grondwetsherziening in tweede termijn.Verandering van de wijze van aanstelling van de commissaris van de Koning
en de burgemeester vereist in de huidige situatie een wijziging van de Grondwet
en daarmee in tweede lezing een gekwalificeerde meerderheid in de Eerste Kamer
en Tweede Kamer. Door de benoeming van deze politieke ambtsdragers nu uit
de Grondwet te halen is voor een mogelijke toekomstige wijziging van de aanstelling
slechts een eenvoudige meerderheid nodig.Is de minister met deze leden van mening dat de benodigde meerderheid
voor een mogelijke wijziging van de aanstelling van de commissaris van de
koning en de burgemeester wordt verlaagd van tweederde naar de helft plus
één? Zo nee, waarom niet? De commissaris van de Koning en de burgemeester hebben volgens deze leden
een belangrijke functie in ons staatsrechtelijke bestel. De aanstellingswijze
van andere politieke ambtsdragers is in de Grondwet opgenomen.Waarom meent de minister dat de manier van kiezen van de commissaris van
de Koning en de burgemeester niet in de grondwet moeten worden opgenomen?De Eerste Kamer wordt gevraagd om in te stemmen met deconstitutionalisering
van de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester, zonder
echter zicht te hebben op de wijze waarop deze politieke ambtsdragers in de
toekomst zullen worden aangewezen, zo merkten deze leden op.Is de minister met deze leden van mening dat deconstitutionalisering van
de benoeming van deze ambtsdragers onderdeel moet zijn van het debat over
de wijze waarop zij in de toekomst zullen worden aangewezen? Zo nee, waarom
niet?Is de minister het met deze leden eens dat door het in het regeerakkoord
opgenomen voornemen om te komen tot een direct gekozen burgemeester deze manier
van aanstelling van de burgemeester onderdeel is geworden van het debat over
de deconstitutionalisering? Zo nee, waarom niet?In januari 2005 heeft de minister een brochure laten verschijnen met als
titel «De nieuwe burgemeester. Introductie van de gekozen burgemeester.»
Deze brochure is nog vóór een eventueel voorstel van het kabinet
aan deze Kamer verspreid, zelfs nog vóór de schriftelijke behandeling
van de deconstitutionalisering van de burgemeestersbenoeming.Wat heeft de minister doen besluiten tot de uitgave van deze brochure
op dit moment?De leden van de D66-fractie hadden met grote
instemming kennis genomen van dit wetsvoorstel. Ook in tweede lezing zouden
zij derhalve zonder enig voorbehoud hun steun aan het voorstel geven. Deze
leden benadrukten de kwalificatie «zonder enig voorbehoud» in
het licht van de wetsvoorstellen met betrekking tot de aanstellingswijze van
de burgemeester welke inmiddels bij de Tweede Kamer zijn binnengekomen.Wat er zij van het door de regering ingediende voorstel voor een direct
gekozen burgemeester en het initiatiefvoorstel van de PvdA-fractie over een
door de raad gekozen burgemeester, thans is aan de orde – en behoort
dat ook te zijn – de afronding van deze lopende grondwetswijziging.
Zonder deze constitutionele aanpassing zullen debat en besluitvorming over
nadere wetgeving met betrekking tot de aanstellingswijze van de burgemeester
immers niet tot een einde kunnen worden gebracht.De leden van de D66-fractie bevestigden derhalve volmondig dat de aanstellingswijze
van de burgemeester en de commissaris van de Koningin bij de huidige stand
van het decentrale bestuur niet langer van constitutionele orde is. Ook zij
zien deze deconstitutionalisering als een in de huidige politieke cultuur
noodzakelijke stap om op een meer slagvaardige wijze een zorgvuldige en vooral
vruchtbare discussie te kunnen voeren over de positie en de daarbij behorende
aanstellingswijze van met name de burgemeester in een sterk veranderend gemeentelijk
bestuur in een dynamische maatschappelijke context.Deze leden wilden de regering vragen aan te geven op welke wijze in de
nu voorliggende periode het grondwettelijke en wettelijke traject met het
oog op de voorgenomen invoering van de gekozen burgemeester op elkaar kunnen
dan wel moeten worden afgestemd.De leden van de SGP-fractie alsmede de leden
van de CU-fractie verklaarden eraan te hechten
dat de benoeming van onafhankelijke en boven de partijen staande
bestuurders, zoals de burgemeester en de commissaris van de Koningin, democratisch
gelegitimeerd blijft door de wijze van benoeming in de Grondwet te verankeren,
zoals dat thans het geval is.Zij vroegen waarom de regering, als zij, in plaats van benoeming bij koninklijk
besluit, de voorkeur geeft aan enige vorm van verkiezing, het niet geraden
acht deze wijze van benoeming in de Grondwet vast te leggen.Voorts stelden deze leden de vraag hoe de regering, vanuit constitutionele
verhoudingen beschouwd, het feit waardeert dat, terwijl de tweede lezing tot
wijziging van artikel 131 nog in behandeling is, op 9 november 2004 de
regering de Tweede Kamer reeds een voorstel van Wet verkiezing burgemeester
(29 865) heeft aangeboden. Zij stelden ook nog de vraag of het, gelet
op de constitutionele verhoudingen en orde, denkbaar en toelaatbaar is dat
de Tweede Kamer en, bij aanneming van het voorstel tot een andere wijze van
aanwijzing van de burgemeester dan de Grondwet thans voorschrijft, ook de
Eerste Kamer over zulk een voorstel stemmen vóórdat de grondwetswijziging
inzake de deconstitutionalisering haar beslag heeft gekregen. Gelet op de
indiening van het genoemde wetsvoorstel, vroegen deze leden wat het oordeel
van de regering ten aanzien van de suggestie om de voorgestelde verkiezing
van de burgemeester in de Grondwet te doen opnemen.Nu geen wetsvoorstel is ingediend tot verkiezing van de commissaris van
de Koningin vroegen deze leden wat de reden is voor de regering om thans voor
te stellen de benoeming van deze ambtsdrager te deconstitutionaliseren.De voorzitter van de commissie,WitteveenDe griffier van de commissie,NieuwenhuizenXNoot1Samenstelling: Holdijk (SGP), Van Heukelum (VVD), Luijten (VVD), Pastoor
(CDA), Meindertsma (PvdA), Bemelmans-Videc (CDA) (plv.
voorzitter), Dölle (CDA), Platvoet (GL), Witteveen (PvdA) (voorzitter) , Hessing (LPF), Ten Hoeve (OSF), Van Raak
(SP), Engels (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20042005-28509-B.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl