Vaststelling begroting van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2006; Verslag algemeen overleg op 18 mei 2006 over onder meer 'Anticonceptie voor mensen met een verstandelijke handicap'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30300-XVI, nr. 145

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

16-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30300-XVI nr. 145

06-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen van de commissieAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30300-XVIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 300 XVIVaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2006nr. 145VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 juni 2006De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 heeft op 18 mei 2006 overleg gevoerd met staatssecretaris Ross-van
Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:– de brief van de staatssecretaris van VWS d.d.
29 april 2004 inzake het kabinetsstandpunt op het advies van de Gezondheidsraad «Anticonceptie
voor mensen met een verstandelijke handicap» (VWS-02-1211) (29 200
XVI, nr. 228);– de brief van de staatssecretaris van VWS d.d.
19 mei 2005 inzake onderzoek naar ouderschapscompetenties van mensen
met een verstandelijke handicap (VWS-05-739);– de brief van de staatssecretaris van VWS d.d.
1 maart 2006 inzake verstandelijk gehandicapte ouders en kinderwensen
(30 300 XVI, nr. 125).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen van de commissieMevrouw Van Miltenburg (VVD) is het met de
staatssecretaris eens dat de belangen van het kind voorop dienen te staan,
maar voegt eraan toe dat de ogen niet mogen worden gesloten voor de belangen
en rechten van verstandelijk gehandicapten die zoveel mogelijk een normaal
leven moeten kunnen leiden. De spanning tussen beide uitgangspunten is niet
op te lossen met regels die op een grote groep van toepassing zijn. Het wel
of niet kunnen hebben van kinderen is immers een individueel bepaald gegeven.
Er dient sprake te zijn van een structureel en specifiek ondersteunend beleid
ten behoeve van verstandelijk gehandicapte ouders. De overheid heeft hier
een eerste verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit het uitgangspunt «Normaal
waar het kan, speciaal waar het moet».Het ontmoedigingsbeleid dat de staatssecretaris voorstaat, is een zeer
beperkte oplossing. In het merendeel van de gevallen is sprake van een onverwachte
zwangerschap. Juist in die gevallen is er alle reden om op te komen voor het
ook door haar onderstreepte belang van het kind. Er is echter geen specifiek
beleid ontwikkeld. Deze ouders zijn namelijk aangewezen op reguliere hulpverlening.
Dat staat haaks op het uitgangspunt dat het belang van het kind voorop staat
en het is niet consequent om alleen maar trachten te voorkomen
dat er kinderen komen. De reguliere hulpverlening kan hierin onvoldoende voorzien
omdat zij daarvoor niet is toegerust. Deze hulpverlening stamt immers uit
een tijd waarin verstandelijk gehandicapte mensen veelal in instellingen verbleven.
In de jeugdhulpverlening wordt er tegenwoordig van uitgegaan dat ouders iets
te leren valt, maar als die leerbaarheid er niet is, heeft de hulpverlening
in veel gevallen geen alternatief voorhanden. Bekend is echter dat in sommige
gevallen verstandelijk gehandicapten dankzij structurele en specifieke begeleiding
wel degelijk goed als ouders kunnen functioneren.Er moet iets worden gedaan met de aanbevelingen uit het rapport «Samenspel
van factoren» en het rapport van de Gezondheidsraad. Het is jammer dat
de staatssecretaris alleen de aanbevelingen over het ontmoedigingsbeleid heeft
overgenomen. Wil zij nog voor de zomer met een plan van aankomen met betrekking
tot de andere aanbevelingen? Momenteel is er nog te weinig kennis voorhanden
om een goed beleid te formuleren, maar het is van groot belang dat er op termijn
een goed gefundeerd en structureel beleid komt voor verstandelijk gehandicapte
ouders.Daarnaast is er nog de groep mensen die nooit voldoende competenties hebben
om goede ouders te worden. Die groep zorgt voor de schrijnende voorbeelden
die bij tijd en wijle de pers houden en die sommigen ertoe brengt extreme
maatregelen als verplichte sterilisatie en abortus voor te stellen. Mevrouw
Van Miltenburg vindt deze maatregelen onbespreekbaar omdat ze indruisen tegen
de integriteit van het menselijk lichaam. Deze probleemgroep lijkt overigens
goed te onderscheiden van bijvoorbeeld verstandelijk gehandicapte ouders.
Wil de staatssecretaris laten onderzoeken of het mogelijk is wetgeving te
maken die het mogelijk maakt kinderen uithuis te plaatsen voordat het mis
gaat? Die maatregel moet uiteraard omgeven zijn door de nodige voorwaarden
en kan alleen goed werken als het ondersteuningsbeleid goed is georganiseerd.
Rechters en hulpverleners zijn nu nog vaak gefrustreerd omdat op grond van
de huidige wetgeving met ingrijpen moet worden gewacht totdat het misgaat.Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA) vindt
het van groot belang dat de discussie over dit gevoelige onderwerp niet alleen
op politiek niveau maar ook in de maatschappij moet worden gevoerd. Zij laat
in die discussie de belangen van het kind het zwaarst wegen. In situaties
waarin het misgaat met de opvoeding zijn er alleen maar slachtoffers: het
kind en de verstandelijk gehandicapte ouders die het zo graag goed hadden
willen doen. Uit onderzoek blijkt dat in een op de drie gezinnen gesproken
kan worden van goed ouderschap. De Nederlandse Vereniging van Artsen voor
Verstandelijk Gehandicapten heeft een standaard ontwikkeld die behulpzaam
kan zijn bij het geven van een antwoord op de vraag of goed genoeg ouderschap
mogelijk is. De KNMG pleit voor een diepgaand maatschappelijk debat over de
voorwaarden waaronder de uitoefening van grondrechten als gezinsvorming en
integriteit van het lichaam kunnen worden beperkt. De Federatie van Ouderverenigingen,
daarin ondersteund door de VGN, heeft bezwaren tegen het stigmatiseren van
de groep van verstandelijk gehandicapte ouders en pleit voor een individuele
beoordeling. De discussie is kennelijk nog niet afgerond. Mevrouw Aasted Madsen
is van mening dat de belangen van het kind zwaarder wegen dan de kinderwens
van de verstandelijk gehandicapte ouders. Nagegaan moet worden of de beschermwaardigheid
van het ongeboren kind wettelijk kan worden verankerd in de WGBO. Ouders van
verstandelijk gehandicapten moeten in die discussie een duidelijke stem hebben
omdat zij zich vaak verantwoordelijk voelen voor de opvoeding van hun kleinkind.Het beleid moet in de eerste plaats zijn gericht op ontmoediging als de
zorgketen rondom de wensouder ervan overtuigd dat het toekomstige kind en
ook de ouders schade zullen ondervinden. Daarbij zou eerder genoemde
standaard van de NVAVG kunnen worden gehanteerd. Als de verstandelijk gehandicapten
volharden in een kinderwens en de zorgketen overtuigd blijven van de onwenselijkheid
daarvan, zal onderzocht moeten worden onder welke voorwaarden gedwongen anticonceptie
moet plaatsvinden en wie de uiteindelijke beslissingsbevoegdheid moet krijgen.
Als er toch een kind komt maar de aanvullende zorg ontoereikend is, moet worden
overgegaan tot uithuisplaatsing. Deelt de staatssecretaris deze benadering?
Is zij ook van mening dat niet moet worden overgegaan tot een generiek ontmoedigingsbeleid
omdat goed genoeg ouderschap niet alleen wordt bepaald door cognitieve intelligentie?
Deelt zij de mening dat ouders van verstandelijk gehandicapte wensouders een
duidelijke stem moeten hebben bij het formuleren van een antwoord op de vraag
of ouderschap gewenst en mogelijk is? Wil zij laten onderzoeken of door middel
van een aanpassing van de WGBO artsen ruimte kan worden geboden om in het
uiterste geval tot gedwongen anticonceptie over te gaan? Welk beleid staat
zij voor als zwangerschap geen discussiepunt meer is maar een feit?Mevrouw Kraneveldt (LPF) kan vanzelfsprekend
instemmen met het beleid dat erop is gericht dat fysiek en verstandelijk gehandicapten
zoveel mogelijk een «normaal» leven kunnen leiden. Een verdergaande
integratie brengt met zich mee dat er meer gelegenheid is om seksueel actief
te zijn. Dat is een goede zaak, maar het brengt ook een kinderwens met zich
mee van sommige verstandelijk gehandicapte ouders die dat volgens hun persoonlijke
en professionele omgeving niet aankunnen. Zij benadrukt dat het belang van
het kind voorop dient te staan. Er kan nog heel veel worden gewonnen als het
gaat om voorlichting over relaties, seksualiteit en wat het is om een kind
te hebben. Investeren in deze fase kan heel veel leed bij betrokkenen voorkomen
en daarom ondersteunt zij van harte de aanbevelingen die hierop aansturen.
In eerste instantie gaat het daarbij om voorlichting en hulp, maar in tweede
instantie gaat het over drang. De hulpverlener heeft een soort poortwachtersfunctie
in dezen.De vertrouwensband tussen hulpverlener en verstandelijk gehandicapte is
erg belangrijk en mag niet in gevaar worden gebracht door allerlei regeltjes
en bedreigingen. Er moet invloed worden aangewend om de verstandelijk gehandicapten
tot een juiste beslissing te brengen. Daarbij dient zoveel mogelijk gebruik
te worden gemaakt van de intrinsieke motivatie van de betreffende verstandelijk
gehandicapte. Cruciaal is een goede invulling van «hulpverlenerschap»
en met het oog daarop dient er aandacht te zijn voor bij- en nascholing van
hulpverleners en artsen.De WGBO veronderstelt goed hulpverlenerschap, maar voor anticonceptie
is altijd toestemming nodig van betrokkenen. Sterilisatie mag uiteraard nooit
plaatsvinden zonder uitdrukkelijke toestemming van betrokkene. Als de patiënt
niet wilsbekwaam is, is toestemming nodig van een wettelijk vertegenwoordiger.
De WGBO-gedachte is dat in dit geval het belang van de patiënt zwaarder
weegt dan dat van het toekomstige kind. Hier zit natuurlijk een spanningsveld.
De Gezondheidsraad vindt het geen vereiste dat de verstandelijk gehandicapte
altijd in staat is zelfstandig een kind op te voeden. Het is voldoende dat
hij of zij samen met een partner en met ondersteuning van een netwerk tot
verantwoord ouderschap in staat is. Wie beoordeelt echter of er het netwerk
voldoende is en of het ook beschikbaar blijft? Een bijkomend probleem is dat
je niet alleen op basis van een IQ-test kunt voorspellen of iemand het ouderschap
aankan.Er dient in het belang van het kind en de verstandelijk gehandicapte op
korte termijn onderzoek te worden gedaan naar de vraag of een verruiming van
de juridische mogelijkheden om onder dwang anticonceptie toe te passen, bijvoorbeeld
via de BOPZ, mogelijk is. Het probleem hierbij is dat het ongeboren kind geen
belanghebbende derde is. Ligt hier wellicht een oplossing? Daarnaast dienen
er nadere criteria voor wilsonbekwaamheid te worden geformuleerd.
Niemand is gebaat bij willekeur en rechtsongelijkheid.Mevrouw Kraneveldt is verder van mening dat beter in kaart moet worden
gebracht hoeveel verstandelijk gehandicapte ouders er in Nederland zijn. Dan
kan beter worden beoordeeld of het gewijzigde beleid effectief is geweest.
Gaat de staatssecretaris verder onderzoek stimuleren.De staatssecretaris zet terecht in op een ontmoedigingsbeleid, maar dat
moet wel gebeuren binnen de ethische normen die de beroepsgroep hanteert.
Daarvoor is echter wel een cultuurverandering binnen de sector van de hulpverlening
nodig, want er zijn nog te veel hulpverleners die er liever niet aan beginnen
omdat het zo’n gevoelig onderwerp is.Mevrouw Koşer Kaya (D66) benadrukt
dat het zelfbeschikkingsrecht van mensen hoger dient te staan dan inmenging
van de overheid. Wat echter te doen als een verstandelijk gehandicapte ouder
niet in staat blijkt om een kind te laten genieten van een onbezorgde jeugd
en te laten opgroeien tot een mondige volwassene? In dit dilemma dient het
belang van het kind voorop te staan, maar waar houdt de verantwoordelijkheid
van ouders op en begint de plicht van de overheid om in te grijpen? Hoe kan
een algemeen ontmoedigingsbeleid worden gevoerd als je weet dat er zoveel
verschillende situaties zijn? De gewenste vermaatschappelijking van verstandelijk
gehandicapten stuit op grenzen als het gaat om ouderschap, terwijl er toch
veel positieve ervaringen zijn opgedaan met ouderschap van mensen met een
verstandelijke handicap, vooral als er sprake is van een goed sociaal netwerk,
financiële onafhankelijk, de bereidheid om hulp te accepteren en de beschikbaarheid
van professionele hulpverlening. Als in die gevallen kan worden gesproken
van verantwoord ouderschap, is een generiek ontmoedigingsbeleid niet op zijn
plaats. De staatssecretaris dient daarentegen in te zetten op de ontwikkeling
van een professionele standaard zodat professionals wanneer een zwangerschap
dient te worden voorkomen. In zo’n geval is gedwongen anticonceptie
op haar plaats. Binnen de beroepsgroep moet hiervoor echter nog de nodige
kennis worden ontwikkeld. Verder dient de afbraak van de hulpverlening te
worden stopgezet. Kan de staatssecretaris aangeven hoe andere landen met dit
vraagstuk omgaan?Mevrouw Van Dijken (PvdA) merkt allereerst
op dat alles staat of valt met goed hulpverlenerschap, met een vertrouwensband
tussen verstandelijk gehandicapte en hulpverlener. In die relatie behoort
ook zoiets als een kinderwens besproken te kunnen worden. Een hulpverlener
mag advies geven en een inschatting maken van de (on)mogelijkheden, maar dat
mag pas als een reële kinderwens is erkend. Daarbij zou gebruik kunnen
worden gemaakt van de ervaringsdeskundigheid van Onderling Sterk. Bedacht
moet worden dat wat in een gezin met één kind goed is, in onbalans
kan raken als er een kind bijkomt.Het is al te rigide dat er een ontmoedigingsbeleid moet worden gevoerd
als uitsluitend dankzij een sociaal netwerk verantwoord ouderschap mogelijk
is. Elk geval moet afzonderlijk worden getoetst. Een beroep op opvoedingsondersteuning
is overigens geen teken van zwakte. Het is eerder een teken van bewust ouderschap.
Falend ouderschap is niet voorbehouden aan mensen met een verstandelijke beperking.
Opvoedingsondersteuning en een sociaal netwerk kunnen dus belangrijk zijn
voor elke ouder en in dat opzicht behoeven verstandelijk gehandicapte ouders
niet te worden beschouwd als speciale gevallen. Voorlichting over de plichten,
verbonden aan het ouderschap, en de criteria die worden gehanteerd bij de
beoordeling of het ouderschap goed genoeg is, is dringend noodzakelijk. Daaraan
zou meer aandacht moeten worden besteed op de middelbare scholen.Mevrouw Van Dijken wijst erop dat nu ook kinderen uit huis kunnen worden
gehaald als ouders falen in de opvoeding. Er zijn echter nog te weinig
preventie-instrumenten. Er moet begonnen worden met drang, maar als blijkt
dat de ouders evident falen, moet het mogelijk zijn dwang uit te oefenen om
herhaling te voorkomen en aldus preventief te werk te gaan.De heer Van der Vlies (SGP) merkt op dat het
hebben van kinderen een grote zegen is, maar ook een grote verantwoordelijkheid
met zich meebrengt. De vraag is nu of alle verstandelijk gehandicapte ouders
die verantwoordelijkheid kunnen dragen. De praktijk wijst uit dat daarvoor
geen eenduidige indicatoren zijn te benoemen en de vraag doemt dus op of het
mogelijk moet zijn om op grond van die praktijk te interveniëren. Het
belang van het kind dient centraal te staan, maar moet in de grond der zaak
ook niet de kinderwens van verstandelijk gehandicapte ouders worden gehonoreerd?
De praktijk leert dat dat regelmatig goed gaat.De heer Van der Vlies onderscheidt vier uitgangsposities: geen huwelijk
en geen zwangerschap, wel een huwelijk en geen zwangerschap, de fase van de
zwangerschap en de fase van de opvoeding. In de eerste twee fasen zou dan
moeten worden ingezet op de eigen verantwoordelijkheid van betrokkenen en
directe omgeving, terwijl in de laatste twee fasen de maatschappelijke verantwoordelijkheid
voorop staat. In elke fase dient sprake te zijn van ondersteuning door het
sociale netwerk en daaraan zou nog meer vorm en inhoud kunnen worden gegeven.
Het is in ieder geval niet aan de overheid om mensen anticonceptie of abortus
voor te schrijven. Als het gaat om begeleiding en ondersteuning noemt hij
nog als kernwoorden: voldoende artsen, voldoende hulpverleners, toerusting
van ouderorganisaties van gehandicapten, richtlijnen en protocollering, opvoedingsondersteuning
en dergelijke.Mevrouw Azough (GroenLinks) onderschrijft
een actief ontmoedigingsbeleid als het gaat om de kinderwens van verstandelijk
gehandicapten. Er is echter nog nauwelijks beleid ontwikkeld. Verstandelijk
gehandicapte jongeren groeien terecht op met het ideaal zo «normaal»
mogelijk te zijn. In sommige gevallen betreft dat een kinderwens. Het probleem
is nu dat zij niet altijd de competenties hebben die ouderschap vereist en
ook niet over het nodige ondersteunende netwerk beschikken. Vaak ook weten
zij onvoldoende af van seksualiteit en voortplanting. Op dit gebied dient
er meer voorlichting te worden gegeven en dat vergt een goede samenwerking
tussen hulpverleners, scholen en ouderorganisaties. Wat is er op dit punt
de afgelopen jaren gebeurd? Er staat grote budgettaire druk op organisaties
die zich hiermee bezighouden en er is te weinig ruimte voor maatwerk. In veel
gevallen moet een voortdurende dialoog plaatsvinden. Ook zijn veel hulpverleners
het nog niet gewend om hierover te spreken. Vooral jongere hulpverleners zijn
vaak nogal naïef en slagen er niet goed in om leeftijdgenoten met een
verstandelijke handicap duidelijk te maken wat het met zich meebrengt om ouder
te zijn. Jonge mensen met een verstandelijke handicap moet worden geleerd
om zich te verzoenen met hun lot. Deskundigheidsbevordering is dus nodig.
Hoe denkt de staatssecretaris haar ontmoedigingsbeleid handen en voeten te
geven? Waar streeft zij naar? Vindt zij ook niet dat anticonceptie en sterilisatie
volledig moeten worden vergoed als het gaat om verstandelijk gehandicapte
mensen?Er mag geen sprake zijn van verschraling van zorg en er dient duidelijkheid
te zijn over de ondersteuning van de ouders. Daartoe dient er een plan van
aanpak te komen, inclusief deadlines en eindtermen. Ouders, scholen en sociale
omgeving dienen te worden vergeleid en de anticonceptiemiddelen voor deze
mensen moeten terug in het pakket. Ook dient er meer inzicht te komen in de
aantallen mensen waar het om gaat. In de achterstandswijken van grote steden
ontstaan nieuwe gevallen die weinig of geen contact hebben met de reguliere
hulpverlening. Wat denkt de staatssecretaris ten slotte te gaan doen aan het probleem
dat steeds meer verstandelijk gehandicapte meisjes het slachtoffer worden
van loverboys?Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris merkt allereerst op dat
het onderhavige onderwerp voor velen een nieuw terrein is. In de zoektocht
naar een goede oplossing, moet af en toe over de schutting worden gekeken
want er zijn veel raakvlakken met andere beleidsterreinen. «It takes
a village to raise a child» geldt voor elke ouder en het geldt des te
sterker voor ouders met een verstandelijke handicap. De vraag is nu waar de
grens ligt waarbij nog verantwoord ouderschap mogelijk is en hoe deze ouders
kunnen worden geholpen. Na 29 april 2004, toen de staatssecretaris haar
reactie op het advies van de Gezondheidsraad bekend maakte, is er intensief
overleg geweest met allerlei partijen die betrokken zijn bij dit onderwerp.
Ondermeer op grond van dat overleg heeft zij haar standpunt ingenomen dat
een ontmoedigingsbeleid moet worden gevoerd. Zij benadrukt dat het altijd
om een individuele afweging moet gaan en dat haar beleid niet inhoudt dat
alle mensen met een verstandelijke beperking ontraden moet worden om een kind
te krijgen. Bij het opvoeden van kinderen gaat het immers niet alleen om cognitieve
intelligentie. Er is sprake van een samenspel van factoren. Onderzoekers hebben
vastgesteld dat in de ongeveer 1500 gevallen de opvoeding onder de maat was.
In de andere gevallen werd het ouderschap als «goed genoeg» beoordeeld,
maar dan wel met de nodige ondersteuning. De onderzoekers hebben niet nagegaan
hoeveel ondersteuning nodig was. Ouderschap blijkt vrijwel uitsluitend voor
te komen bij mensen met een lichte of matige geestelijke handicap. De succesfactoren
worden voornamelijk bepaald door de ondersteuning van mantelzorgers en professionals.
Daarnaast spelen bijzondere omstandigheden een rol, bijvoorbeeld de aanwezigheid
van een niet verstandelijk beperkte partner. Heel belangrijk is het accepteren
van de eigen beperking. Als dat het geval is, staat men meer open voor ondersteuning.
Deze ouders ervaren de hulp als steun binnen het gezin. Mogelijkheden en beperkingen
worden dan bespreekbaar en dat geldt ook voor een eventuele kinderwens. Als
men geen hulp wenst te aanvaarden, gaat het vaak mis. Verplichte opvoedingsondersteuning
is al wettelijk mogelijk, maar daarvan wordt weinig gebruik gemaakt. Een niet
vrijblijvende aanpak is echter gewenst als de belangen van het kind in het
gedrang komen. De onderzoekers stellen vast dat het IQ geen sterke indicator
is voor de kans op succes of mislukking. Het spreekt voor zich dat ook het
karakter van het kind een rol speelt. En als er meer kinderen komen, bestaat
de kans dat het netwerk het niet meer aankan. De onderzoekers adviseren ten
slotte te komen tot één vast coördinatiepunt voor de hulp
aan het gezin.Wat gebeurt er als er een schakel uit het sociaal netwerk wegvalt? Als
verstandelijk gehandicapte ouders volledig afhankelijk zijn van hulp van derden,
is een ontmoedigingsbeleid beslist op zijn plaats. De staatssecretaris voelt
zich hierin gesteund door het rapport «Een samenspel van factoren»
en het rapport van de Gezondheidsraad. Het door de onderzoekers ontwikkelde
balansmodel kan hulpverleners aanknopingspunten bieden om in individuele gevallen
tot een onderbouwde beslissing te komen. De afweging zal niet altijd even
gemakkelijk zijn, maar de staatssecretaris meent dat daarbij het belang van
het kind voorop moet staan. Op de vraag hoe te handelen als mensen met een
verstandelijke handicap een kind willen terwijl er goede redenen zijn om dat
te ontmoedigen, kan in het kader van de WGBO geen afdoende antwoord worden
gegeven omdat het aanknopingspunt van de belanghebbende derde ontbreekt. Zij
zegt toe nader onderzoek te zullen laten verrichten naar de mogelijkheden
en onmogelijkheden op dit punt. Een dergelijk onderzoek zal echter de nodige tijd vergen, want het is een ingewikkelde kwestie met erg veel
raakvlakken. In ieder geval zal het nodige overleg met Justitie moeten worden
gevoerd. Voorzover het haar beleidsterrein betreft (het ontmoedigings-, het
ondersteunings- en hulpverleningsbeleid) zal zij graag met de Kamer in discussie
treden.Niet alleen het belang van het kind telt, het is ook voor de ouders een
bijzonder trieste zaak als het kind uit huis moet worden geplaatst. Er kan
inderdaad sprake zijn van een oprechte kinderwens, maar men moet zich realiseren
dat tegenover rechten ook plichten staan. Als een verstandelijk gehandicapte
niet kan voldoen aan de plichten van het ouderschap, zijn de belangen van
toekomstige kind in het geding.De NVVAVG heeft een protocol ontwikkeld waarmee sinds kort wordt gewerkt.
Dat gaat over veel meer dan het meten van het IQ. Ook het ondersteunend netwerk
wordt daarin nadrukkelijk meegenomen. Op basis van dit protocol kan meer ervaring
worden opgedaan. In combinatie met het balansmodel kan wellicht een effectief
instrument worden ontwikkeld. Men moet zich echter wel voor ogen houden dat
geen enkel instrument waterdicht is en dat het in bepaalde gevallen altijd
nog fout kan gaan. De staatssecretaris zegt toe de commissie te zijner tijd
te zullen informeren over de stand van zaken op dit punt. Een goede samenwerking
tussen alle betrokken partijen is van groot belang. Ook daarom wordt het project
Netwerk kinderwens verstandelijk gehandicapten financieel ondersteund. De
bedoeling van dit project is, ervaringskennis en deskundigheid te bundelen
en over te dragen aan hulpverleners en zorgaanbieders. Op dit moment wordt
gewerkt aan het opzetten van een cursus voor hulpverleners. Daarbij wordt
ook de LFB Onderling Sterk betrokken.Als er ondanks het ontmoedigingsbeleid toch een kind komt, moet er voldoende
steun zijn bij de opvoeding van het kind. Als het kind wordt geboren in een
volstrekt onverantwoorde situatie, zal uithuisplaatsing of ondertoezichtstelling
moeten plaatsvinden. Professionals dienen zich te richten op voegsignalering,
iets waarbij uitaard ook het privacyargument een rol speelt.Begin 2006 is een inventarisatie afgerond van meer dan 200 verschillende
organisaties die zich bezighouden met het ouderschap van geestelijk gehandicapte
mensen. De commissie zal deze inventarisatie toegestuurd krijgen. Het spreekt
voor zich dat moet worden gestreefd naar doelmatige en effectieve interventies.De staatssecretaris zegt ten slotte toe na te zullen gaan of er inderdaad
sprake is van loverboys die proberen meisjes met een geestelijke handicap
te ronselen.Nadere gedachtewisselingMevrouw Van Miltenburg (VVD) is blij met de
toezegging van de staatssecretaris de commissie een overzicht te verstrekken
van alle initiatieven en ontwikkelingen. Zij wil nog wel graag weten hoe de
staatssecretaris denkt om te gaan met de diverse aanbevelingen. Het is van
groot belang dat hulpverleners precies weten wat zij wel en niet kunnen doen.
Is de staatssecretaris ook niet van mening dat met name een gericht ondersteuningsbeleid
op zijn plaats is?Mevrouw Aasted Madsen-van Stiphout (CDA) vindt
het van groot belang dat hulpverleners leren om seksualiteit bespreekbaar
te maken. Zij wijst nog op de brief van de KNMG waarin staat dat ondanks verzet
van een wilsonbekwame patiënt gedwongen behandeling kan plaatsvinden
mits de wettelijk vertegenwoordiger ermee heeft ingestemd en de behandeling
kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor de patiënt te voorkomen. Kan
het probleem niet worden ondervangen door middel van 7:465, lid 5, BW, waarin
wordt gerept van ernstige nadelen voor patiënt en/of toekomstig kind? Mevrouw Kraneveldt (LPF) wijst gedwongen anticonceptie
niet bij voorbaat af, maar meent dat daaraan vooraf moeten gaan een studie
naar de juridische (on)mogelijkheden en een internationale vergelijking. Als
het begrip «belanghebbende derde» wordt uitgebreid naar het ongeboren
kind of zelfs naar het nog niet verwekte kind, zal dat ook gevolgen kunnen
hebben voor de abortuswetgeving.Mevrouw Koşer Kaya (D66) vindt dat
de mogelijkheid van gedwongen anticonceptie aanwezig moet zijn als volstrekt
duidelijk is dat niet voldaan kan worden aan de kinderwens van verstandelijk
gehandicapte ouders. Als het kind echt centraal staat, is een ontmoedigingsbeleid
niet voldoende.Mevrouw Van Dijken (PvdA) wijst er nog op
dat België ontzettend graag gezamenlijk met Nederland beleid wil ontwikkelen
als het gaat om bewezen falend ouderschap. Als ouders hebben laten zien dat
zij niet in staat zijn, hun kinderen op te voeden, dient er te worden ingegrepen.De heer Van der Vlies (SGP) herhaalt dat bij
alle protocollen en codes de menselijke maat voorop dient te staan. Een beleidskader
is gewenst, maar als er ondanks alles toch een kind wordt geboren, dient het
sociale netwerk, de samenleving, er alles aan te doen om het zo verantwoord
mogelijk op te vangen en te begeleiden.Mevrouw Azough (GroenLinks) vraagt of de staatssecretaris
of vergoeding van de anticonceptie of sterilisatie niet van toepassing kan
zijn in gevallen waarin de professionals van mening zijn dat het niet gewenst
is dat er kinderen komen.Wat is precies de reikwijdte van de door de staatssecretaris genoemde
maatregelen? Zal het geld echt worden besteed aan de ontwikkeling van specifieke
expertise.De staatssecretaris antwoordt dat het veld
bezig is met het ontwikkelen van specifieke expertise. De overheid faciliteert
die ontwikkeling.Zij heeft van het veld begrepen dat in de door mevrouw Azough bedoelde
gevallen de vergoeding van anticonceptie- of sterilisatiekosten in het algemeen
geen probleem oplevert, maar zij zegt toe hiernaar nog eens te zullen kijken.
In de nog te sturen brief zal hierop worden ingegaan. Dat geldt ook voor de
door mevrouw Van Miltenburg bedoelde aanbevelingen.De suggestie om hulpverleners te leren seksualiteit bespreekbaar te maken,
verdient inderdaad alle aandacht.Het is zeker niet uitgesloten dat ook met het oog op het belang van de
patiënt zelf wordt besloten om tot anticonceptie over te gaan. Op het
juridische aspect zal zeker worden teruggekomen in het alreeds toegezegde
onderzoek.De voorzitter van de vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,BlokAdjunct-griffier van de vaste Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Sjerp XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Buijs (CDA),
Atsma (CDA), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Kant (SP), Blok (VVD), voorzitter,
Smits (PvdA), Örgü (VVD), Verbeet (PvdA), Van Oerle-van der Horst
(CDA), ondervoorzitter, Vergeer (SP), Vietsch (CDA), Joldersma (CDA), Varela
(LPF), Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA), Nawijn (LPF), Van Dijken (PvdA),
Timmer (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Kraneveldt (LPF), Schippers (VVD), Omtzigt
(CDA), Azough (GroenLinks), Koşer Kaya (D66) en Van der Sande (VVD).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Verdaas (PvdA), Ferrier (CDA), Çörüz
(CDA), Blom (PvdA), Halsema (GroenLinks), Gerkens (SP), Veenendaal (VVD),
Hamer (PvdA), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten (PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Ormel (CDA), Koomen (CDA), Van As (LPF), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA),
Bussemaker (PvdA), Heemskerk (PvdA), Oplaat (VVD), Hermans (LPF), Eski (CDA),
Van Gent (GroenLinks), Bakker (D66) en Nijs (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30300-XVI-145.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl