Wijziging van artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht (i.v.m. verbetering bestrijding kinderpornografie); Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23682, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

24-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

23682 nr. 5

20-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. De termen «seksuele gedraging», «seksueel
misbruik» en «kinderporno»3. Verzwaring van straffen4. Het schrappen van «hetzij om verspreid of openlijk
tentoongesteld te worden»5. De relatie tot de klachtdelicten6. Een beroep of gewoonte maken van de in artikel 240b
Sr. strafbaar gestelde gedragingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23682Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 682Wijziging van artikel 240b van het Wetboek van Strafrechtnr. 5NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 20 februari 1995Met genoegen stel ik vast dat de aan het woord zijnde fracties het aan
het voorliggende wetsvoorstel ten grondslag liggende uitgangspunt onderschrijven
dat strafrechtelijk optreden tegen kinderpornografie een effectieve bijdrage
kan leveren aan de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen en voorts
onderschrijven dat effectief optreden tegen kinderporno moet zijn verzekerd.Ik heb met belangstelling kennis genomen van de vragen en de opmerkingen
over en de kanttekeningen bij het onderhavige wetsvoorstel. Deze zijn deels
instemmend, deels kritisch van aard.De inbreng van de zijde van de Kamer geeft mij gelegenheid mijn visie
te geven over het huidige artikel 240b en de strekking en de inhoud van dit
wetsvoorstel te verduidelijken. Seksueel misbruik van kinderen en het vastleggen
van dat misbruik in beelden vormen een ernstige bedreiging voor de geestelijke
en lichamelijke gezondheid van kinderen. Ik ben van oordeel dat het huidige
artikel 240b Sr. onvoldoende steun biedt voor een effectief optreden tegen
kinderpornografie en dat de voorgestelde wetswijziging noodzakelijk is om
dit optreden te verzekeren. Ik hoop dat ik in mijn nadere uiteenzetting tegemoet
kan komen aan de bezwaren die tegen het wetsvoorstel zijn ingebracht.Ik streef er in mijn beantwoording naar om zoveel mogelijk gezamenlijk
op de vragen en de opmerkingen in te gaan. 1. AlgemeenDe leden van de fracties van PvdA, CDA, VVD, D66, GroenLinks, RPF en GPV
vroegen om nadere informatie over de omvang en de ernst van het verschijnsel
kinderpornografie, zulks mede naar aanleiding van de stelling in de memorie
van toelichting dat uit onderzoek naar aanleiding van concrete strafzaken
is gebleken dat dit verschijnsel in omvang en ernst aanzienlijk is toegenomen.Naar aanleiding hiervan breng ik het volgende naar voren.Onder verantwoordelijkheid van mijn toenmalige ambtsvoorganger Hirsch
Ballin is het onderhavige wetsvoorstel ingediend. De aanleiding was tweeërlei.
(1) Het verschijnsel kinderpornografie komt in Nederland voor en is zowel
in omvang als in ernst aanzienlijk toegenomen. (2) Het huidige
artikel 240b Sr. biedt onvoldoende mogelijkheden om op effectieve wijze strafrechtelijk
tegen dit verschijnsel op te treden.De tweede stelling is juist. De eerste stelling moet bij nader inzien
worden genuanceerd, in zoverre dat uit (recente) informatie van de politie
blijkt dat kinderporno voorkomt en zowel de omvang als de ernst van het verschijnsel
aanzienlijk is. De stelling dat er sprake is van een aanzienlijke toename
ervan kan evenwel niet worden bewezen. Kern van de boodschap was en is dat
het verschijnsel voorkomt en ernstig is. Daarbij is aannemelijk dat er van
een (aanzienlijke) toename sprake is, maar zulks kan niet met cijfers hard
worden gemaakt.Ik zal deze nuancering nader toelichten. Voordat ik zulks doe, wil ik
benadrukken dat de verspreiding en de openlijke tentoonstelling c.a. van kinderporno,
gebaseerd op (seksueel) misbruik van kinderen, ernstige strafbare feiten zijn.
Dat betekent naar mijn oordeel dat, al zou kinderporno in Nederland een marginaal
verschijnsel zijn – quod non –, ook dan wetswijziging zou zijn
geïndiceerd, nu het huidige artikel 240b Sr. ook naar mijn oordeel in
onvoldoende mate kan bijdragen aan een effectieve bestrijding van het verschijnsel.
De omvang van het verschijnsel en een eventuele toename ervan kunnen de urgentie
van het voorstel verklaren.Op 21 mei 1986 is artikel 240b Sr. in werking getreden. Dit artikel is
in een laat stadium in de behandeling van het voorstel van wet tot wijziging
van artikel 240 van het Wetboek van Strafrecht en van enige andere bepalingen
bij derde nota van wijziging in onze strafwetgeving geïntroduceerd (kamerstukken
II, 1984–1985, 15 836, nr. 17). Werd daarvóór tegen
kinderporno opgetreden op basis van de artikelen 240 en 242 e.v. Sr., nadien
is uitdrukkelijk voorzien in de mogelijkheid van strafrechtelijk optreden
tegen – kort gezegd – de verspreiding of de openlijke tentoonstelling
van kinderporno dan wel de vervaardiging, het vervoer of het in voorraad hebben
met het oog op verspreiding of tentoonstelling.Mede naar aanleiding van berichten uit het buitenland in 1984 over de
rol die Nederland zou spelen bij de produktie van kinderporno, werd in juni
1985 de werkgroep kinderpornografie ingesteld. Deze had als opdracht het inventariseren
van bestaande en nog te ontvangen informatie met betrekking tot kinderpornografie
in Nederland, het opsporen van eventuele binnenlandse distributiekanalen en
het doen van onderzoek naar de herkomst en de bestemming van aangetroffen
kinderpornografie. In haar onderzoeksverslag van augustus 1986 kwam de werkgroep
tot de volgende conclusies:– Er zijn geen aanwijzingen voor het bestaan in Nederland van produktie
van kinderpornografie in de zin van het seksueel misbruik maken van kinderen
met als doel de commerciële vervaardiging van kinderpornografie.– Ten aanzien van zes firma's bestaat het vermoeden dat zij zich
in het verleden hebben bezig gehouden met het druktechnisch verzorgen en uitgeven
van kinderpornografische werken; de meeste hebben deze activiteiten enkele
jaren geleden gestaakt, terwijl een enkele waarschijnlijk pas naar aanleiding
van de verhoogde aandacht in 1984 gestopt is.– Kinderpornografie was tot 1984 relatief ruim beschikbaar in Nederland;
thans wordt kinderpornografie nog slechts sporadisch aangetroffen in streken
waar politie en justitie nog geen blijk hebben gegeven van actief optreden
tegen het verschijnsel.– Er zijn geen aanwijzingen voor het bestaan van een georganiseerd
distributiesysteem voor commerciële kinderpornografie, noch binnenlands
noch voor export.– Vanuit Nederland is een verhoudingsgewijs aanmerkelijke hoeveelheid
kinderpornografie verzonden naar de VS en Duitsland; recente informatie geeft
aan dat deze verzending terugloopt.– De in Nederland aangetroffen kinderpornografie bestaat voor het
grootste deel uit amateuristisch materiaal, vermoedelijk gemaakt door ontuchtplegers voor privébezit, maar van lieverlee toch in het
commerciële circuit geraakt.– Het vaststellen van de plaats waar het pornografisch materiaal
is opgenomen is slechts zeer incidenteel mogelijk; het in Nederland aangetroffen
materiaal maakt het niet mogelijk een bepaalde plaats als min of meer belangrijke
plaats van herkomst aan te wijzen.– Voor zover het mogelijk is de plaats van druktechnische verzorging
van in Nederland aangetroffen kinderpornografie vast te stellen, blijkt het
meeste van Deense en Nederlandse oorsprong te zijn, daterend uit de tijd dat
daarvoor in deze landen de juridische ruimte bestond.– De handhaving van artikel 240b Sr. zal (tijdelijk) een relatief
geringe extra-belasting van het politieapparaat met zich meebrengen, maar
vormt geen structurele extra-belasting van betekenis.– De bevindingen van de werkgroep rechtvaardigen niet het instellen
van een omvangrijk nader onderzoek naar het verschijnsel kinderpornografie
in Nederland.De werkgroep heeft ook aanbevelingen gedaan die uitgangspunten zijn voor
een effectieve opsporing en verzameling van bewijsmateriaal. De procureurs-generaal
hebben blijkens de Beleidsuitgangspunten inzake kinderpornografie (Stcrt.
1987, 144) deze aanbevelingen overgenomen. De aanbevelingen houden het volgende
in:1. Politie en Justitie dienen een uniforme interpretatie van artikel 240b
Sr. te hanteren en deze zo duidelijk mogelijk uit te dragen.2. Het opsporings- en vervolgingsbeleid dient landelijk uniform te zijn.3. Verkooppunten van pornografie dienen regelmatig door de politie op
aanwezigheid van kinderpornografie gecontroleerd te worden.4. Het openlijk aanbieden van of vragen naar kinderpornografie dient als
regel tot een opsporingsonderzoek te leiden.5. Bij verdenking van commerciële produktie van kinderpornografie
dient als regel een gerechtelijk vooronderzoek gevorderd te worden en het
doen van huiszoeking in een zo vroeg mogelijk stadium bevorderd te worden.6. Indien de politie stuit op een geval van ontucht met kinderen dient
zij op de mogelijkheid van (niet-commerciële) kinderpornografie bedacht
te zijn en het doen van huiszoeking in een zo vroeg mogelijk stadium te bevorderen.7. De CRI dient een archief bij te houden van in Nederland aangetroffen
kinderpornografie.8. Per korps zal een centrale dienst of persoon het contact met de CRI
over kinderpornografie moeten onderhouden.9. Periodiek zal de CRI de resultaten van Nederlands onderzoek dienen
te vergelijken met de onderzoeksresultaten van de meest daarvoor in aanmerking
komende landen.Op basis van deze uitgangspunten hebben het opsporings- en vervolgingsbeleid
plaats gevonden. Het is sindsdien betrekkelijk rustig geweest op het terrein
van de kinderpornografie. Er komen wel zaken ter kennis van de politie (naar
aanleiding van aangiften, van verzoeken uit het buitenland om een onderzoek,
van CID-informatie dan wel in het kader van een onderzoek naar seksueel misbruik),
maar van een stelselmatig, intensief en gericht onderzoek naar het voorkomen
van kinderpornografie in al haar verschijningsvormen is geen sprake. Strafrechtelijk
optreden volgt, indien een zaak zich daartoe leent. Veelal wordt er in die
gevallen niet vervolgd op basis van artikel 240b Sr., maar op basis van de
artikelen 247, 248 of 249 Sr. Registratie van kinderpornografie vindt dan
plaats als seksueel misbruik (onder een van die artikelen) en niet als kinderporno.
Landelijke en regionale registratie die een betrouwbare indicatie kan vormen
van de ontwikkeling van het verschijnsel zowel naar aard als naar omvang over
de afgelopen jaren, ontbreekt dan ook.Die betrekkelijke rust wordt enige jaren geleden doorbroken, doordat de
politie wordt geconfronteerd met enkele ernstige kinderpornozaken. Het in beslag genomen beeldmateriaal blijkt vaak schokkend te zijn; kennelijk
afkomstig van ernstige vormen van seksueel misbruik van kinderen. Sindsdien
is de aandacht van de politie en het openbaar ministerie voor kinderpornografie
verhoogd en geïntensiveerd. Men is verrast door de omvang en de hardheid
van het beeldmateriaal en begint ermee rekening te houden dat het verschijnsel
kinderpornografie wel eens ernstiger en omvangrijker zou kunnen zijn dan men
tot dus ver dacht. Het besef dringt door dat intensief en gericht onderzoek
wenselijk is om het verschijnsel in kaart te brengen. Daartoe doet een «kinderpornoteam»
van de Sociale Jeugd- en Zedenpolitie van de Regiopolitie Amsterdam/Amstelland
sinds medio 1993 structureel onderzoek naar kinderpornografie. Dit onderzoek
betreft zowel individuele strafzaken als onderzoek naar produktie- en verspreidingsnetwerken.
Daarbij fungeert de CRI als centraal orgaan in het onderzoek naar kinderpornografie
en de informatieuitwisseling van kinderpornografie. Daartoe is in 1987 een
coördinator aangesteld. Sinds 1991 zijn twee politiefunctionarissen bij
de CRI belast met de bestrijding van verschillende vormen van zedencriminaliteit.
Zij verzorgen onder meer de landelijke coördinatie voor kinderpornografie
door de ontwikkelingen op dit terrein bij te houden, door in voorkomende gevallen
informatie uit te wisselen, bij voorbeeld als vanuit het buitenland via Interpol
om een onderzoek wordt verzocht en door lidmaatschap van een Interpol-werkgroep,
«Standing working party offences against minors».Het onderzoek van de Regiopolitie Amsterdam-Amstelland betreft het grondgebied
van de regio. In het onderzoek is uit verschillende bronnen informatie verzameld,
daterend vanaf 1 januari 1991. Daaruit komt naar voren dat ook Nederland een
rol speelt in de commerciële produktie van kinderporno en dat er (nog
steeds) sprake is van een relatief grote rol van Nederland in de distributie
van kinderpornografie. Daarmee is echter niet gezegd dat Nederland een centrale
rol speelt in het verschijnsel kinderpornografie. Veeleer blijkt er sprake
te zijn van een wereldwijd netwerk van liefhebbers van kinderpornografie,
waarin een levendige (ruil)handel plaatsvindt. Uit CID-matige informatie blijkt
dat verschillende landen, zowel in Europa, in Noord-Amerika als in de derde
wereld, bekend staan als producenten van kinderpornografie. Harde feiten ontbreken
wat dit betreft, ook omdat aan het inbeslaggenomen materiaal meestal niet
is te zien waar en wanneer de primaire produktie heeft plaatsgevonden.Uit het Amsterdamse onderzoek blijkt onder meer het volgende. Er komen
240 persoonsnamen naar voren, met 17 verschillende nationaliteiten. 54% van
de personen heeft de Nederlandse nationaliteit, 26% een buitenlandse, terwijl
van 20% de nationaliteit onbekend is. Van de buitenlanders nemen Britten en
Amerikanen relatief de grootste plaats in. Er wordt onderscheid gemaakt tussen
zes categorieën van werkzaamheden: afnemer (67 personen), gelegenheidsgever
(7), producent (61), verspreider (61), producent/verspreider (41) en onbekend
(15). Van deze producenten, verspreiders en afnemers zijn 7 producenten, 33
verspreiders en 18 producenten/verspreiders op commerciële basis actief
in de regio Amsterdam. Van de verschillende vormen van beelddragers komt video
het meest voor (47%).Nu betrouwbaar vergelijkingsmateriaal ontbreekt, kan niet met harde cijfers
worden aangetoond of, en zo ja, in welke mate het verschijnsel sedert de tachtiger
jaren in omvang en ernst is toegenomen. Het is niet uitgesloten dat het recente
onderzoek, dat intensief, gericht, diep is en waarbij gebruik is gemaakt van
moderne technieken en methoden van analyse slechts een verschijnsel heeft
bloot gelegd dat daarvóór reeds in dezelfde mate bestond.De leden van de SGP-fractie vroegen of het gering aantal veroordelingen
op grond van de bestaande wetgeving moet worden toegeschreven aan de –
volgens de memorie van toelichting ontoereikende wetgeving dan
wel aan een beperkte inzet van opsporings- en vervolgingscapaciteit.Het relatief gering aantal veroordelingen moet naar mijn oordeel worden
toegerekend aan een combinatie van – deels met elkaar samenhangende
factoren: ontoereikende wetgeving (onvoldoende bevoegdheden, de geringe ernst
die in artikel 240b Sr. tot uitdrukking is gebracht), lage prioriteit (primaire
aandacht voor het seksueel misbruik zelf) en capaciteitstekorten.De leden van de VVD-fractie vroegen wat effectieve bestrijding inhoudt,
en welke factoren politie en justitie thans belemmeren actief te vervolgen,
behalve een eventueel gebrek aan mankracht.De leden van de SGP-fractie vroegen of van het wetsvoorstel primair een
afschrikwekkende, preventieve werking wordt verwacht.De voorgestelde wetgeving maakt een meer effectieve bestrijding van kinderpornografie
mogelijk. Het huidige artikel 240b Sr. verschaft niet de bevoegdheid tot de
toepassing van de dwangmiddelen die kunnen worden uitgeoefend ingeval van
opsporing en vervolging van een delict waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten.
Dat betekent dat òf niet wordt vervolgd, òf via een van de artikelen
242 e.v. Sr. vervolging plaatsvindt. Vervolging op basis van heling is oneigenlijk
en lastig. Daarbij komt dat het in de praktijk soms moeilijk is om te bewijzen
dat een aangetroffen voorraad bestemd is voor openlijke tentoonstelling of
verspreiding. In de voorgestelde wetgeving wordt de ernst van het verschijnsel
tot uitdrukking gebracht. Deze wijzigingen maken een effectieve bestrijding
van kinderpornografie mogelijk, d.w.z. politie en justitie krijgen voldoende
bevoegdheden om het verschijnsel gericht en rechtstreeks aan te pakken. Hiervan
en van de verhoogde strafbaarstelling gaat ook een preventieve werking uit.De leden van de fracties van CDA, VVD, D66, SGP en GPV vroegen aandacht
voor de aspecten van handhaving.Het is juist dat wie niet zoekt ook niet zal vinden. Betere wetgeving
alleen is niet voldoende voor een effectieve bestrijding. Uit het onderzoek,
zoals dat in Amsterdam heeft plaatsgevonden, blijkt nog eens duidelijk dat
gerichte aandacht en concentratie van deskundigheid noodzakelijk zijn om kinderpornografie
effectief aan te pakken. Ik ben van oordeel dat die verhoogde aandacht blijvend
is geboden. Daarbij speelt de CRI een belangrijke rol. Deze extra inspanning
is wat de capaciteit betreft niet zodanig dat zulks ten koste zal gaan van
andere prioriteiten bij de rechtshandhaving.De leden van de CDA-fractie wezen er terecht op dat goede voorlichting
aan alle betrokkenen bij het verschijnsel kinderpornografie van grote waarde
is voor een effectieve bestrijding en een goede hulpverlening. Die voorlichting
is nodig zowel uit preventief als uit repressief oogpunt. Het gaat daarbij
om voorlichting over het bestaan van het verschijnsel als zodanig met al zijn
schadelijke effecten en over de verschillende instrumenten ter voorkoming
en bestrijding van het verschijnsel kinderpornografie.Op de overige opmerkingen ga ik voor zover nodig nader in in de volgende
paragrafen. 2. De termen «seksuele gedraging», «seksueel
misbruik» en «kinderporno»De leden van de fractie van de PvdA waren van oordeel dat het strafwaardige
karakter van kinderpornografie zit in het (seksuele) misbruik van kinderen
en niet in het feit dat afbeeldingen een zinnenprikkelend effect hebben bij
de waarnemer. Naar hun mening behoort de overheid niet te fungeren als zedenmeester.
Zij konden zich niet vinden in de ruime interpretatie van het begrip «seksuele
gedraging» in de jurisprudentie (HR 6 maart 1990, NJ, 667). Zij vroegen
op welke wijze hun opvatting in de delictsomschrijving tot uitdrukking kan
worden gebracht. Zij vroegen voorts of er vormen van kinderpornografie zijn
die niet zijn gebaseerd op seksueel misbruik en ten aanzien waarvan strafrechtelijk
optreden uit een oogpunt van privacybescherming niet gewenst is.De leden van de CDA-fractie stelden een nadere omschrijving voor van de
begrippen «seksueel misbruik» en «seksuele activiteiten»
ter verduidelijking van die begrippen. Zij ontleenden die omschrijving aan
de richtlijnen voor beroepsbeoefenaren inzake «Handelen bij vermoeden
van seksueel misbruik van kinderen en jeugdigen».De leden van de fractie van de VVD vroegen of de regering uitgaat van
de definitie van «seksuele gedraging», zoals die is gegeven tijdens
de behandeling van wetsvoorstel 15 836 (Handelingen II, 18 oktober 1984,
p. 715). Zij vroegen voorts waarom wordt gesproken van «seksuele
gedraging» en niet van «seksuele handeling».Zij verzochten om voor alle duidelijkheid een definitie te geven van het
begrip «seksueel misbruik».De leden van de fractie van D66 wezen erop dat de inhoud van de termen
«kinderpornografie» en «seksuele gedraging» onduidelijk
is. Naar hun oordeel blijkt uit de wetsgeschiedenis van wetsvoorstel 15 836
dat een afbeelding van blote kinderen niet kan worden aangemerkt als een afbeelding
van een «seksuele gedraging» en derhalve niet onder de delictsomschrijving
zou moeten vallen. Zij verwezen naar het oogmerk van het in dat wetsvoorstel
voorgestelde artikel 240b, zoals verwoord door mijn toenmalige ambtsvoorganger
Korthals Altes bij de behandeling in de Eerste Kamer (Kamerstukken I, 1984–1985,
15 836, nr. 61b, p. 6): «Die bepaling wil iedere uiting die tot
stand is gekomen door middel van seksueel misbruik van kinderen strafbaar
stellen, ook die welke is opgeslagen in elektronisch beeldmateriaal».
Zij waren ongelukkig met de interpretatie van de Hoge Raad in zijn reeds genoemde
arrest van 6 maart 1990, inhoudende dat onder afbeelding van een seksuele
gedraging in de zin van artikel 240b Sr. mede moet worden begrepen de afbeelding
(van iemand die kennelijk de leeftijd van zestien jaar nog niet heeft bereikt,
al dan niet alleen) in een zodanige houding dat daarmee kennelijk het opwekken
van seksuele prikkeling wordt beoogd. Zij meenden dat deze interpretatie in
strijd lijkt te zijn met de wetsgeschiedenis.Zij vroegen de regering de delictsomschrijving zo te wijzigen dat deze
in overeenstemming is met het oogmerk van de bepaling – bescherming
van kinderen tegen seksueel misbruik – en dat daaronder niet valt –
kort gezegd – onschuldig beeldmateriaal.Zij vroegen ten slotte of de regering hun opvatting deelde dat beeldmateriaal
bij de vervaardiging waarvan geen jeugdige model heeft gestaan, niet valt
onder het bereik van artikel 240b Sr.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen de regering afstand te
nemen van de hiervoor genoemde jurisprudentie en de opvatting te bevestigen
dat onschuldig materiaal – in het bijzonder foto's die enkel naakt laten
zien – niet onder het verbod vallen. Deze leden bepleitten een heldere omschrijving van de term «kinderporno».
Zij vonden de door de werkgroep kinderpornografie gebezigde definitie niet
helder («afbeeldingen van iemand die kennelijk de leeftijd van zestien
jaren nog niet heeft bereikt, al dan niet alleen, in een zodanige houding
dat daarmee kennelijk het opwekken van een seksuele prikkeling wordt beoogd»).Zij vroegen het oordeel van de regering over een aan de NVSH en het COC
ontleende definitie van kinderporno: «een afbeelding, of informatiedrager
bevattende een afbeelding van iemand die kennelijk de leeftijd van zestien
jaar nog niet heeft bereikt, waarbij voor de vervaardiging seksuele handelingen
als bedoeld in een van de artikelen 242 tot en met 249 Sr. door of met de
afgebeelde persoon verricht zijn». Zij vroegen de regering of zij de
zienswijze van deze leden deelt dat het fotograferen als zodanig niet à
priori gelijkgesteld kan worden aan seksueel misbruik en dat alles in het
werk moet worden gesteld om onnodige criminalisering te voorkomen.Ik zal op hetgeen door de leden van voornoemde fracties naar voren is
gebracht, gezamenlijk reageren.Artikel 240b Sr. beoogt seksueel misbruik van kinderen te bestrijden en
strekt derhalve tot bescherming van kinderen. Artikel 240b strekt er met het
oog op de bescherming van jeugdigen toe te voorkomen dat beeldmateriaal dat
onder het bereik van de bepaling valt, na vervaardiging verder wordt verspreid
of openlijk wordt tentoongesteld. Artikel 240b heeft niet ten doel derden
te behoeden tegen kennisneming van seksueel prikkelend beeldmateriaal. Ik
kan mij dan ook vinden in hetgeen mijn toenmalige ambtsvoorganger bij de schriftelijke
en de mondelinge behandeling van wetsvoorstel 15 836 naar voren heeft
gebracht. De strekking van artikel 240b Sr., zoals toen verwoord, is niet
veranderd, nl. de strafbaarstelling van iedere uiting die tot stand is gekomen
door middel van seksueel misbruik van kinderen, ook die welke is opgeslagen
in elektronisch beeldmateriaal.Centraal element in artikel 240b Sr. is de omschrijving van de inhoud
van de afbeelding: een seksuele gedraging waarbij een persoon, kennelijk jonger
dan zestien jaren, is betrokken, kort gezegd een seksuele gedraging waarbij
een jeugdige is betrokken. Ik ben van oordeel dat de uitleg van het begrip
«seksuele gedraging» dient te geschieden vanuit de strekking van
deze bepaling, te weten bescherming van de jeugdige tegen seksueel misbruik.In haar verslag (pp. 20 en 21) wijdt de werkgroep kinderpornografie enige
beschouwingen aan het begrip seksuele gedraging. Zij wijst allereerst op het
grote belang van een duidelijke normstelling. Vervolgens geeft zij een bevestigend
antwoord op de vraag of een afbeelding van een kind afzonderlijk een verboden
afbeelding kan zijn. Zij merkt op dat kinderpornografie voor een groot deel
bestaat uit dit soort afbeeldingen en een wettelijke bepaling in belangrijke
mate haar doel voorbij zou schieten als dergelijke afbeeldingen er niet door
worden getroffen. Anderzijds – zo gaat de werkgroep verder – kan
natuurlijk niet elke afbeelding van geheel of gedeeltelijk naakte kinderen
als kinderpornografisch worden aangemerkt. Naar haar oordeel dient de kennelijke
bedoeling van seksuele prikkeling voorop te staan. Dan komt de werkgroep alles
overwegende tot de volgende formulering: een afbeelding van iemand die kennelijk
de leeftijd van zestien jaren nog niet heeft bereikt, al dan niet alleen in
een zodanige houding dat daarmee kennelijk het opwekken van een seksuele prikkeling
wordt beoogd.Het is deze formulering die ook in de jurisprudentie ingang heeft gevonden
en verdere uitwerking heeft gekregen. Ik acht het van belang nader in te gaan
op deze jurisprudentie. Deze betreft een aantal zaken waarbij de fotograaf
Mader betrokken is geweest. In zijn hiervoor genoemde beschikking van 6 maart
1990 ging het om de toetsing in cassatie van een beslissing van
het hof Amsterdam ten aanzien van een bezwaarschrift tegen de dagvaarding
van Mader, verdacht van overtreding van artikel 240b Sr. Nadat de Hoge Raad
het cassatieberoep had verworpen, was de weg vrij voor de behandeling van
de strafzaak. Het hof Amsterdam heeft uiteindelijk bij arrest van 30 maart
1992 het veroordelend vonnis van de rechtbank Amsterdam van 28 december 1990
vernietigd en Mader vrijgesproken van het hem tenlastegelegde, overwegende
daartoe dat «in het bijzonder niet wettig en overtuigend bewezen is
dat de wijze van poseren van de jongens op de vermelde foto's een seksuele
gedraging vormt als bedoeld in artikel 240b van het Wetboek van Strafrecht,
ook niet als onder een seksuele gedraging mede zou worden begrepen de afbeelding
van iemand – die kennelijk de leeftijd van zestien jaren nog niet heeft
bereikt – in een zodanige houding dat daarmee kennelijk het opwekken
van een seksuele prikkeling wordt beoogd.» Volledigheidshalve maak ik
nog melding van een uitspraak van de president van de rechtbank Amsterdam
in kort geding van 14 juni 1994 in de zaak Mader tegen de Staat. Het ging
in die zaak om een civiele vordering van Mader, strekkende onder meer tot
teruggave van vijf strafrechtelijk in beslag genomen foto's. Deze uitspraak
is naar mijn oordeel illustratief en instructief, en verschaft inzicht in
de problematiek van het verschijnsel kinderpornografie. Voor een goed begrip
van deze zaak citeer ik de rechtsoverwegingen 5 en 6 van de uitspraak integraal:«5. Tot uitgangspunt dient dat beoordeeld moet worden of het hoogst
onwaarschijnlijk voorkomt dat Mader zich heeft schuldig gemaakt aan een strafbaar
feit en dat de vordering van de officier van justitie tot verbeurdverklaring
van de foto's door de strafrechter zal worden toegewezen, zodat de inbeslagneming
dient te worden gehandhaafd en het beklag tegen de inbeslagneming ongegrond
dient te worden verklaard.Daartoe dient met name te worden beoordeeld of het hoogst onwaarschijnlijk
voorkomt dat de strafrechter zal oordelen dat de door de gefotografeerde jongens
(die geen van allen de zestienjarige leeftijd hebben bereikt) ingenomen pose(n)
door de aard van de afbeelding of door de seksuele prikkeling die daardoor
wordt opgeroepen, een zodanig seksueel karakter heeft/hebben dat van een seksuele
gedraging in de zin van artikel 240b Wetboek van Strafrecht sprake is. Van
foto's die een dergelijke seksuele gedraging van jeugdigen jonger dan 16 jaar
behelzen, wordt – zo blijkt uit de wetsgeschiedenis – aangenomen
dat ze zijn tot stand gekomen door misbruik van het betreffende kind.In verband met de interpretatie van de genoemde criteria zijn de hiervoor
genoemde uitspraken van rechtbank en hof in een eerdere strafzaak tegen Mader
een gegeven waarmee in deze zaak rekening zal worden gehouden.6. Gelet op deze uitgangspunten wordt vooralsnog hoogst onwaarschijnlijk
geoordeeld dat de strafrechter zal oordelen dat de foto's nummer 1 en 2, waarop
steeds een jongen in een natuurlijke omgeving in een betrekkelijk natuurlijke
pose is afgebeeld, een zodanig seksueel karakter hebben dat van een seksuele
gedraging sprake is.Door de Staat is nog aangevoerd dat hiervan steeds sprake is wanneer het
afgebeelde orgaan zich in (half) opgerichte toestand bevindt. De toestand
van het geslachtsdeel in de betreffende foto's is, ook gelet op de ambiance
van de foto's, echter niet zodanig dat hierin per definitie een seksuele gedraging
besloten is.Van de foto's nummer 3 en 5 kan voorshands evenmin gezegd worden dat zij
door de aard van de afbeelding of door de seksuele prikkeling die daardoor
wordt opgeroepen, een zodanig seksueel karakter hebben dat deze afbeeldingen
door de strafrechter zullen worden beoordeeld als bevattende een seksuele
gedraging in de zin van artikel 240b Wetboek van Strafrecht.Over de foto nummer 4 kan ten slotte verschillend worden gedacht. Denkbaar
is dat door «the playmate of the month»-pose een seksuele prikkeling wordt opgeroepen. In vergelijking met foto IV uit de vorige
strafzaak op grond waarvan het hof Mader heeft vrij gesproken, moet echter
voor hoogst onwaarschijnlijk worden gehouden dat door de strafrechter, in
afwijking van zijn oordeel ten aanzien van foto IV, deze afbeelding wel zal
worden gekwalificeerd als bevattende een seksuele gedraging.De foto's dienen dan ook alle aan Mader te worden teruggegeven, zodat
het gevorderde zoals omschreven onder 2.a. toewijsbaar is».De Staat heeft geen hoger beroep ingesteld tegen deze uitspraak. Het openbaar
ministerie heeft van verdere vervolging afgezien.Uit deze jurisprudentie van de strafrechter en de civiele rechter ten
aanzien van het begrip seksuele gedraging blijkt dat de rechter aan de hand
van een aantal uitgangspunten per afbeelding nagaat of er sprake is van een
seksuele gedraging in de zin van artikel 240b Sr. Voor de rechter is relevant
of de door de gefotografeerde jeugdige ingenomen pose door de aard van de
afbeelding of door de seksuele prikkeling die daardoor wordt opgeroepen, een
zodanig seksueel karakter heeft dat van een seksuele gedraging in de zin van
artikel 240b Sr. sprake is. Hoewel het criterium «seksuele prikkeling» –
zoals uit voornoemde jurisprudentie is gebleken – vatbaar is voor een
zekere objectivering, dreigt niettemin het gevaar dat een uitleg van het begrip
«seksuele gedraging» op basis van het kennelijk seksueel prikkelende
vermogen van de afbeelding daarvan te ruim wordt en derhalve zich niet meer
verdraagt met de strekking van artikel 240b Sr. Niet de omstandigheid dat
een afbeelding van een houding van een jeugdige een seksuele prikkeling teweeg
kan brengen bij een persoon die naar die afbeelding kijkt, maakt deze houding
tot een seksuele gedraging in de zin van artikel 240b Sr. Dat gaat naar mijn
oordeel te ver. Dat zou er immers toe leiden dat een afbeelding van een bloot
kind op zich onder de strafbepaling zou vallen, omdat er personen zijn die
vanwege hun geaardheid door een dergelijke afbeelding seksueel opgewonden
raken. Bij de toepassing van artikel 240b Sr. dient uitgangspunt te zijn dat
het gaat om een gedraging, die – als ze wordt vastgelegd – schadelijk
is voor de jeugdige, òf omdat het tot die gedraging brengen al schadelijk
is, òf vanwege de publikatie daarvan. Dat de afbeelding primair wordt
vervaardigd en in omloop wordt gebracht met het oogmerk anderen seksueel te
prikkelen, is bijzaak. Het gaat om bescherming van de jeugdige tegen seksuele
exploitatie.Het verdient naar mijn oordeel aanbeveling na te gaan welke soort gedragingen
wèl en welke niet onder het bereik van artikel 240b Sr. vallen. Het
kan daarbij slechts gaan om een globale aanduiding, omdat de eigenlijke vaststelling
aan de hand van concreet beeldmateriaal zal moeten plaatsvinden. De hierna
gemaakte verdeling in categorieën beoogt enige helderheid te brengen.
De scheidslijnen zijn echter onvermijdelijk enigszins vloeiend.Een eerste categorie van seksuele gedragingen die onder de begripsbepaling
vallen, zijn de gedragingen, strafbaar gesteld in de artikelen 242 e.v. Sr.
In voornoemde artikelen zijn in de regel strafbaar gesteld seksuele gedragingen
(onder bepaalde omstandigheden) waarbij het slachtoffer en ten minste een
ander zijn betrokken (seksueel binnendringen van het lichaam, het plegen van
ontuchtige handelingen met een ander, het dulden van ontuchtige handelingen
van een ander). Ook artikel 247 Sr. gaat uit van betrokkenheid van een ander.
Het stelt onder meer strafbaar het verleiden van een jeugdige, jonger dan
zestien jaren, tot het plegen van ontuchtige handelingen met een derde. Alleen
artikel 246 Sr. gaat verder. Het stelt strafbaar het met geweld of bedreiging
met geweld dwingen van het slachtoffer tot het plegen of dulden van ontuchtige
handelingen. Daaronder kan dus ook vallen het plegen van seksuele handelingen
met zich zelf. De NVSH en het COC zouden het begrip seksuele gedraging kort gezegd willen
beperken tot de in voornoemde artikelen strafbaar gestelde gedragingen. Zij
menen dat slechts in die gevallen sprake kan zijn van seksueel misbruik van
kinderen. Ik ben van mening dat bescherming van de belangen die artikel 240b
beoogt te beschermen, in onvoldoende mate is verzekerd, indien de reikwijdte
van dit artikel daartoe beperkt zou blijven. De stelling in de memorie van
toelichting dat aan de afbeelding van een seksuele gedraging een van de in
de artikelen 242 e.v. Sr. omschreven strafbare feiten ten grondslag ligt,
is dan ook te absoluut en behoeft nuancering. Artikel 240b Sr. strekt er toe
te voorkomen dat een jeugdige in een situatie wordt gebracht, waarin hij of
zij zich leent voor het op beeldmateriaal vastleggen van een seksuele gedraging
waarbij hij of zij hetzij alleen hetzij met een ander (met anderen) is betrokken.
Een seksuele gedraging waarbij uitsluitend een jeugdige is betrokken, dient
daarom onder de reikwijdte van artikel 240b Sr. te blijven. Reeds op die grond
is de suggestie van de NVSH en het COC niet bruikbaar. Er is nog een andere
reden waarom het voorstel niet moet worden overgenomen. Voor het bewijs van
overtreding van artikel 240b Sr. zou steeds het begaan van een van de strafbaar
gestelde zedendelicten bewezen, althans aannemelijk moeten worden gemaakt.
Uit de afbeelding kan echter vaak niet worden afgeleid waar, wanneer en onder
welke omstandigheden zij is vervaardigd, en wie daarbij betrokken zijn geweest.
Een tweede categorie betreft derhalve deze seksuele gedragingen waarbij blijkens
de afbeelding uitsluitend de jeugdige is betrokken.Een derde categorie van seksuele gedragingen betreft het aannemen van
een «uitdagende houding». De bovengenoemde rechtspraak had betrekking
op deze gedragingen. Er is hier sprake van een grensterrein. Ik ben van oordeel
dat het aannemen van een houding, gelet op de strekking van artikel 240b Sr.,
onder omstandigheden kan vallen onder het begrip seksuele gedraging. Er zijn
houdingen uit de afbeelding waarvan kan worden afgeleid dat het brengen van
een kind in die houding schadelijk moet worden geacht. Er zijn ook houdingen
waaraan een zeker uitdagend karakter niet kan worden ontzegd, maar die niettemin,
mede gelet op de wijze waarop zij zijn afgebeeld, een onschuldig karakter
dragen. Voor zover er al relevant onderscheid kan worden gemaakt tussen de
begrippen gedraging en handeling, acht ik het begrip handeling minder bruikbaar,
omdat daarmee niet buiten iedere twijfel is verheven dat het aannemen van
een houding ook onder de delictsomschrijving kan vallen.Een vierde categorie betreft afbeeldingen van geheel of gedeeltelijk ontblote
kinderen. In het algemeen is de afbeelding van een jeugdige in geheel of gedeeltelijk
naakte staat, een afbeelding van een niet-seksuele gedraging, niettegenstaande
de omstandigheid dat deze afbeelding op sommige liefhebbers van dit soort
afbeeldingen een seksueel prikkelende uitwerking heeft. Er kunnen evenwel
zodanige bijkomende – onnatuurlijke – ingrediënten zijn vastgelegd,
dat het brengen van de jeugdige in die – onnatuurlijke – ambiance
een seksuele connotatie krijgt die als schadelijk voor het kind moet worden
aangemerkt.Een vijfde categorie betreft beeldmateriaal bij de vervaardiging waarvan
niet een echt kind betrokken is geweest. Dit materiaal kan een werkelijke
seksuele gedraging nabootsen. Het valt naar de letter onder het bereik van
artikel 240b Sr. (vgl. Handelingen II, 25 oktober 1984, pp. 922 en 930). Nu
daarbij geen reëel persoon is betrokken, zal vervolging naar mijn oordeel
achterwege moeten blijven. Door de moderne computertechnieken is het mogelijk
afbeeldingen te vervaardigen die gedragingen weergeven die niet of nauwelijks
van echt zijn te onderscheiden. Waar in een dergelijk geval uit de afbeelding
zelf niet valt op te maken dat het afgebeelde niet in de werkelijkheid heeft
plaatsgehad, zullen gegevens waaruit kan blijken dat zulks het geval was,
uit het verhoor van de verdachte en eventueel daarop gebaseerd nader onderzoek
naar voren moeten komen. Artikel 240b Sr. stelt strafbaar een aantal handelingen ten aanzien van
een afbeelding van een seksuele gedraging waarbij een kind is betrokken. Een
afbeelding van een seksuele gedraging in de zin van artikel 240b is gelijk
te stellen met kinderpornografie. Element van kinderpornografie is steeds
de afbeelding van een seksuele gedraging waarbij een kind is betrokken. Niet
iedere afbeelding van een seksuele gedraging levert evenwel een dergelijke
gedraging op in de zin van artikel 240b Sr. en kan als kinderpornografie worden
aangemerkt. Het gaat om het karakter van de afbeelding en de context waarin
zij is geplaatst. Niet relevant is dat de afbeelding een seksuele prikkeling
teweeg kan brengen, maar dat de afbeelding, afgezien van haar eventuele seksueel
prikkelende karakter, kennelijk het gevolg is van seksuele exploitatie van
een jeugdige. Iets anders is dat aan de omstandigheid dat een afbeelding kennelijk
is gericht op het seksueel prikkelen van anderen het redelijke vermoeden kan
worden ontleend dat het kind daartoe seksueel is geëxploiteerd.Een afbeelding van een seksuele gedraging waarbij een jeugdige is betrokken,
in een wetenschappelijk of opvoedkundig boek over jeugdseksualiteit is geen
kinderpornografie. Zij dient als illustratie bij een serieuze verhandeling.
De aard van de illustratie en de context waarin zij is geplaatst leiden tot
de conclusie dat de illustratie niet onder het bereik van artikel 240b kan
worden gebracht. Dit voorbeeld is te vergelijken met, maar te onderscheiden
van een wetenschappelijk geschrift over kinderpornografie. Een dergelijk geschrift
kan kinderpornografisch beeldmateriaal bevatten. Publikatie ervan behoeft
evenwel niet strafwaardig te zijn, omdat het doel van de publikatie indirect
een bijdrage kan leveren aan de bestrijding van seksueel misbruik van kinderen.Ik kom nu toe aan de bespreking van de gevallen waarin de jeugdige, zijn
of haar wettelijk vertegenwoordiger dan wel eerstgenoemde na het bereiken
van de meerderjarige leeftijd toestemming heeft gegeven voor de in artikel
240b Sr. strafbaar gestelde gedragingen. Deze gevallen zijn verwant aan het
geval waarbij de afgebeelde gedraging strafbaar is, maar slechts op klachte
vervolgbaar is. Deze laatste kwestie komt aan de orde in onderdeel 5.Toestemming voor het plegen van een handeling als bedoeld in artikel 240b
Sr. ontneemt daaraan niet de strafwaardigheid. Deze omstandigheid kan bij
afweging van de betrokken belangen wel aanleiding vormen om af te zien van
strafrechtelijk optreden dan wel daarmee rekening te houden bij de straftoemeting.Voor de helderheid van het betoog zal ik dit uitwerken aan de hand van
de huidige wettekst. In onderdeel 4 zullen de implicaties worden besproken
van de schrapping van de woorden «hetzij om verspreid of openlijk tentoongesteld
te worden».Voor alle duidelijkheid stel ik voorop dat de kwestie speelt, wanneer
er sprake is van een afbeelding van een seksuele gedraging. Het gaat dus niet
om de – normale – gevallen waarbij de jeugdige die in staat is
zijn wil te bepalen en tot uitdrukking te brengen, uitdrukkelijk of stilzwijgend
toestemming verleent tot het maken van – kort gezegd – onschuldige
naaktfoto's van hem. Het gaat om de gevallen waarbij hetzij de jeugdige zelf
opnamen maakt van een seksuele gedraging waarbij hij betrokken is en vervolgens
toestemming verleent tot publikatie of verspreiding daarvan hetzij toestemming
door de jeugdige of zijn wettelijk vertegenwoordiger wordt verleend voor het
maken van zulke opnamen en voor publikatie of verspreiding daarvan. Ik ben
van oordeel dat ook in deze gevallen in de regel vervolging zal moeten plaatsvinden,
gelet op het door artikel 240b Sr. te beschermen belang – bescherming
van jeugdigen tegen (seksueel) misbruik in het algemeen en van de desbetreffende
jeugdige daartegen in het bijzonder. Kinderen moeten tegen zichzelf worden
beschermd. Wettelijke vertegenwoordigers kunnen – tegen de belangen
van de aan hun zorg toevertrouwde kinderen in – zelf een – echter
niet in rechte te respecteren – belang hebben bij de publikatie
of verspreiding van deze afbeeldingen.Ik kom op grond van het bovenstaande tot de conclusie dat er geen aanleiding
bestaat om het begrip seksuele gedraging in artikel 240b Sr. te wijzigen door
een verwijzing naar de zedendelicten dan wel te vervangen door een andere
omschrijving. Ik wijs erop dat elke omschrijving noodzakelijkerwijs tot interpretatieproblemen
en grensafbakeningen leidt. Een nieuwe redactie zal stellig weer nieuwe vragen
oproepen.Ik ben van oordeel dat mede op de grondslag van het begrip seksuele gedraging
verantwoord en effectief strafrechtelijk optreden mogelijk is tegen het verschijnsel
kinderpornografie.Aan het eind van dit onderdeel zal ik nog kort ingaan op het begrip seksueel
misbruik. Dit begrip komt niet voor in artikel 240b Sr. Het heeft, zoals uit
het vorengaande is gebleken, grote relevantie voor een goede toepassing van
deze bepaling. Artikel 240b Sr. stelt immers strafbaar bepaalde gedragingen
ten aanzien van kinderpornografie ter bescherming van kinderen tegen seksueel
misbruik.Wat het begrip seksueel misbruik betreft kan ik mij vinden in de omschrijving
in elementen, gebezigd in de richtlijnen voor beroepsbeoefenaren «Handelen
bij vermoeden van seksueel misbruik van kinderen en jeugdigen». Het
begrip moet naar mijn oordeel in brede zin worden opgevat. Van seksueel misbruik
van een kind kan ook sprake zijn indien van een – niet strafbare –
seksuele gedraging waarbij het betrokken is, gebruik wordt gemaakt ten behoeve
van de publikatie of verspreiding van een pornografische afbeelding. 3. Verzwaring van straffenDe leden van de fractie van de PvdA konden zich vinden in het voorgestelde
strafmaximum, in het bijzonder bij seksueel misbruik. Zij vonden het verwijtbare
karakter van kinderporno gelegen in het misbruik van kinderen. Zij vroegen
in hoeverre in de praktijk artikel 247 Sr. en het uitdrukkelijk opnemen van
artikel 240b Sr. in artikel 67 Sv. uitkomst kunnen bieden bij een effectieve
aanpak van kinderporno.Zij vroegen of Nederland een distributieland is voor kinderpornografie
en welke landen bekend staan als producenten. Voorts vroegen zij in welke
landen kinderpornografie niet strafbaar is gesteld en vervolging van een Nederlander
die in die landen betrokken is bij de fabricage van kinderporno, op grond
van artikel 5, eerste lid, onderdeel 2, Sr. niet mogelijk is. Zij vroegen
zich af of artikel 240b Sr. moet worden opgenomen in artikel 5, eerste lid,
onderdeel 1, Sr.Strafrechtelijk optreden tegen kinderpornografie is soms mogelijk op basis
van artikel 247 Sr. en de onderscheiden deelnemingsvormen. Dan moet in de
eerste plaats aannemelijk worden gemaakt dat er sprake is van overtreding
van dit artikel en zal getraceerd moeten worden wie als dader of medeplichtige
betrokken is geweest bij dit onderliggende zedendelict. Vervolgens zal er
grond moeten zijn voor verdenking van deelneming daaraan door degenen die
actief zijn geweest in de verdere keten: d.w.z. bij de verdere produktie en
distributie van de kinderporno. Overwogen is om artikel 240b Sr. op te nemen
in artikel 67 Sv. Die optie zou in het beeld zijn gekomen, als er niet ook
om een andere reden aanleiding zou zijn om de strafmaxima in artikel 240b
Sr. te verhogen.Uit onder meer het voornoemde Amsterdamse onderzoek is naar voren gekomen
dat Nederland betrokken is bij de distributie van kinderporno. Kinderpornografie
komt overal vandaan. Vaak is herkomst van het materiaal moeilijk te achterhalen.
Kinderporno wordt ook in Nederland geproduceerd. Ik beschik niet over een
actueel en volledig overzicht van landen waarin handelingen met betrekking
tot kinderpornografie (niet) strafbaar zijn gesteld. Mij is niet
dus bekend of strafrechtelijk optreden tegen een Nederlander in Nederland
thans niet mogelijk is op de grond dat zijn betrokkenheid bij kinderpornografie
hier wèl en in de locus delicti niet strafbaar is. Ik zie vooralsnog
geen aanleiding voor uitbreiding van het toepassingsbereik van onze strafwet
op dit punt. Ik wijs er overigens op dat artikel 5, eerste lid, onderdeel
1, zich niet goed zou lenen voor een dergelijke uitbreiding. Deze bepaling
ziet specifiek op feiten die Nederlandse belangen raken die een Nederlander
waar ook dient na te leven.De leden van de CDA-fractie stemden in met de voorgestelde verzwaring
van de straffen.De leden van de VVD-fractie vroegen om een nadere toelichting op de stelling
dat het huidige artikel 240b Sr. in onvoldoende mate de ernst van de daarin
strafbaar gestelde kinderporno tot uitdrukking brengt. Zij vroegen om een
onderbouwing van de stelling dat er samenhang bestaat tussen kinderpornografie
en seksueel misbruik van kinderen. Zij vroegen of het in bezit hebben van
bij voorbeeld twee beelddragers met dezelfde afbeelding tot handel wordt gerekend.Kinderpornografie komt niet steeds, maar wel vaak tot stand door middel
van overtreding van een van de in de artikelen 242 e.v. Sr. strafbaar gestelde
gedraging. De profijtelijkheid van kinderporno kan de in de artikelen 242
e.v. Sr. omschreven misdrijven bevorderen. Zedendelicten zijn zware misdrijven
en daarom wordt overtreding daarvan met zware straffen bedreigd. Ik meen dat
er alle grond is om te voorzien in de mogelijkheid dat degenen die profijt
hebben van dit seksuele misbruik, eveneens krachtig worden aangepakt. De huidige
strafmaxima in artikel 240b Sr. staan niet in verhouding tot de ernst van
de daarin strafbaar gestelde gedragingen. Het in bezit hebben van twee beelddragers
met dezelfde afbeelding kan tot handel worden gerekend. Dat hangt van de concrete
omstandigheden af, zoals de aard van de beelddrager en van het afgebeelde
materiaal.De leden van de fractie van D66 hadden op zich geen bezwaar tegen dit
onderdeel van het voorstel, mits hun overige kritiek op andere onderdelen
van het voorstel zou worden weggenomen.In de onderdelen 2, 4 en 5 wordt ingegaan op de bezwaren die door de leden
van de verschillende fracties op (met elkaar samenhangende) onderdelen van
het voorstel naar voren zijn gebracht. Ik hoop erin geslaagd te zijn deze
kritiek weg te nemen en deze leden te hebben overtuigd van de wenselijkheid,
het voorstel, zoals het thans voorligt, te handhaven.De leden van de fractie van GroenLinks merkten op geen enkele illusie
te hebben over de preventieve of ontmoedigende werking van de voorgestelde
verzwaring. Zij konden begrip opbrengen voor het voorstel, maar meenden dat
het voorstel gepaard dient te gaan met een uiterst zorgvuldige delictsomschrijving.
Gelet op de jurisprudentie inzake het begrip «seksuele gedraging»
achtten zij een waarschuwing op haar plaats.Anders dan deze leden ben ik van oordeel dat van het voorstel wel degelijk
een preventieve werking zal uitgaan. Indien de risico's bij de handel in kinderpornografie
groter en verhoudingsgewijs te groot worden (grotere pakkans, toepassing van
dwangmiddelen, zwaardere straffen, ontneming financieel voordeel), wordt het
commercieel minder aantrekkelijk om deze handel te continueren. Ik ben van oordeel dat effectief én zorgvuldig strafrechtelijk
optreden mogelijk is op basis van het – niet gewijzigde onderdeel «seksuele
gedraging» van de delictsomschrijving.De leden van de GPV-fractie bepleitten een extra inspanning van het opsporingsapparaat
op het onderhavige terrein en vroegen naar de voornemens terzake.Zij wezen op het belang van preventie, bij voorbeeld door middel van een
voorlichtingscampagne en vroegen of op dit punt actie is te verwachten.Ik deel de mening van deze leden dat een extra inspanning is vereist om
effectief optreden tegen de onderscheiden vormen van kinderpornografie te
verzekeren. Ik zal de noodzaak daartoe onder de aandacht van het openbaar
ministerie brengen. In het lokale driehoeksoverleg zal deze verhoogde inspanning
en aandacht tot nadere concretisering moeten komen.Naar aanleiding van een recent evaluatieonderzoek naar de nieuwe zedelijkheidswetgeving
is nog eens naar voren gekomen dat adequate toepassing van wetgeving niet
verzekerd is zonder goede voorlichting aan alle betrokkenen. In een nieuwe
voorlichtingscampagne zal ook aandacht worden besteed aan het verschijnsel
kinderpornografie. 4. Het schrappen van «hetzij om verspreid of openlijk
tentoongesteld te worden»De strafbaarstelling van het enkel in bezit hebben van pornografische
afbeeldingen zonder het oogmerk van verspreiding ervan riep bij de leden van
de fractie van de PvdA vragen op. Naar hun oordeel gaat het er bij de strafbaarstelling
niet om bezitters van kinderpornografie te straffen vanwege het feit dat pornografische
afbeeldingen seksueel opwindend zijn. Zij vroegen waarom strafbaarstelling
van het enkele bezit nodig is voor een effectieve bestrijding van kinderporno.Zij meenden voorts dat strafrechtelijk optreden achterwege moet blijven
wanneer aan de verspreiding of de openlijke tentoonstelling een kunstzinnig,
wetenschappelijk, therapeutisch of educatief doel ten grondslag ligt. Een
uitdrukkelijke uitzondering zou wellicht niet nodig zijn, indien de delictsomschrijving
zou worden aangescherpt tot gevallen van seksueel misbruik. Zij vroegen om
een uitvoerige beschouwing over diverse varianten van de mogelijke delictsomschrijvingen.Zij vroegen ten slotte om een nadere toelichting op de verenigbaarheid
van het voorstel met artikel 8 EVRM.De leden van de fracties van VVD en GPV deden eenzelfde verzoek.De leden van de CDA-fractie vonden het terecht dat getracht wordt een
ernstige belemmering voor een effectieve aanpak van kinderporno – een
aantal in de praktijk moeilijk te bewijzen bestanddelen – weg te nemen.
Zij merkten op dat het gevolg van het voorstel wellicht is dat privé-afbeeldingen
onder de strafbepaling komen te vallen, hetgeen een inmenging in de privésfeer
met zich mee kan brengen. Zij waren van oordeel dat een afbakening tussen
«gewone (privé) naaktfoto's», kunstzinnige, of educatieve
afbeeldingen en kinderporno nodig is, omdat in het licht van artikel 8 EVRM
inmenging in de privacy slechts is toegestaan onder stringente voorwaarden.
Deze leden waren van oordeel dat de omstandigheid dat het in voorraad hebben
voortbouwt op ten aanzien van kinderen gepleegde zedendelicten deze inmenging
in beginsel rechtvaardigt. Niettemin hadden ook deze leden behoefte aan een
verduidelijking op dit punt. De leden van de fractie van de VVD vroegen om een duidelijker uiteenzetting
voor de strafbaarstelling van het bezit voor privédoeleinden. Zij vroegen
of er gronden zijn voor vervolging indien ouders of verzorgers van kinderen
instemmen met het maken van afbeeldingen van het aan hun zorgen toevertrouwde
kind buiten de gevallen van dwang of geweld. Zij vroegen welk beargumenteerd
verschil bestaat tussen de commerciële sfeer en de privésfeer
in de beoordeling van de vraag of de belangen van het kind worden geschaad.Ook deze leden vroegen of afbeeldingen met een kunstzinnig of wetenschappelijk
karakter onder de voorgestelde wijziging moeten vallen.De leden van de D66-fractie waren van mening dat de voorgestelde delictsomschrijving
mede door de interpretatie van het begrip «seksuele gedraging»
een ongewenste lading krijgt. Zij wezen erop dat de woorden «vervaardigen»
en «in voorraad hebben» een commerciële lading lijken te
hebben, terwijl blijkens de memorie van toelichting het de bedoeling is om
het bezit van kinderpornografie voor privédoeleinden strafbaar te maken.
Zij vermoedden dat bijkomende omstandigheden – bij voorbeeld het geval
dat de bezitter pedofiel is – de betekenis van de woorden «seksuele
gedraging» gaan inkleuren. Zij waarschuwden voor opsporingsonderzoeken
die zich exclusief richten op pedofielen. Zij meenden dat tegen de bezitter
van van seksueel misbruik afkomstige kinderporno die stelt deze voor privédoeleinden
in bezit te hebben, op basis van de helingsbepalingen kan worden opgetreden.Deze leden waren verder van oordeel dat schrapping van de desbetreffende
woorden in strijd is met de wetssystematiek in het Wetboek van Strafrecht.
Zij merkten onder meer op dat bij de totstandkoming van dit wetboek het «in
voorraad hebben» of het «voorhanden» hebben van een voorwerp
waaraan een misdrijf ten grondslag ligt, slechts strafbaar dient te zijn wanneer
dat geschiedt met het opzet en het oogmerk van dat voorwerp een misdadig gebruik
te maken. Met verwijzing naar de artikelen 209, 220, 221, en 222 Sr. meenden
zij dat het strafbare oogmerk in de wettekst tot uitdrukking moet worden gebracht.
Zij vernamen gaarne of de regering deze visie deelt.Met verwijzing naar de beschikking van de Hoge Raad van 19 januari 1993,
NJ, 512 onderstreepten deze leden het belang van een uitzondering in de wettekst
met het oog op bij voorbeeld activiteiten van wetenschappelijke, therapeutische
of educatieve aard.De leden van de fractie van GroenLinks onderschreven de doelstelling van
het wetsvoorstel, het aanpakken van seksueel geweld tegen en het seksueel
misbruik van kinderen. Daarbij moet het naar hun oordeel blijven. Zij vroegen
of de voorgestelde regeling de vereiste zorgvuldigheid garandeert tegen een
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Zij begrepen de commotie over dit
voorstel in de samenleving en vroegen de regering begrip op te brengen voor
de angst voor een ongerechtvaardigde inbreuk op de privacy. Zij vroegen de
regering in te gaan op suggesties van de NVSH om een aantal uitzonderingen
in de wet op te nemen (afbeeldingen van klachtdelicten, toestemming bij het
bereiken van de meerderjarigheid, verspreiding met een aantoonbare kunstzinnige,
wetenschappelijke, therapeutische of educatieve achtergrond). Zij bepleitten
dan ook een nota van wijziging terzake.De leden van de fractie van de RPF vroegen naar het bereik van de term
in voorraad hebben. Indien het de bedoeling is om ook het enkel bezit strafbaar
te stellen, zou er reden zijn voor een eenvoudiger redactie van artikel 240b
Sr.De leden van de fractie van de SGP vroegen of de omstandigheid dat het
gepleegde strafbare feit zich in de commerciële dan wel in de privésfeer
heeft voorgedaan, relevant is voor de straftoemeting dan wel (tevens) voor
de opportuniteit van de vervolging. Ten slotte vroegen zij of de voorgestelde
regeling ook van toepassing is op beeldmateriaal dat vervaardigd is vóór
de totstandkoming van de regeling.Ik zal op hetgeen door de leden van de aan het woord zijnde fracties naar
voren is gebracht gezamenlijk ingaan. Wat ik naar voren zal brengen, moet
in samenhang worden gelezen met hetgeen ik in onderdeel 2 van deze nota reeds
heb opgemerkt. Ik ben in dat onderdeel nader ingegaan op de betekenis van
het begrip «seksuele gedraging» als bedoeld in artikel 240b Sr.
Ik meen dat de strafrechter en de civiele (kort geding) rechter bij de beoordeling
van de toepassing van artikel 240b Sr. genuanceerd te werk zijn gegaan en
de jurisprudentie anders dan enkele aan het woord zijnde fracties menen niet
te ver is doorgeschoten. Ik hecht eraan ook bij de bespreking van dit onderdeel
van het voorstel te benadrukken dat het begrip «seksuele gedraging»
moet worden geïnterpreteerd vanuit de strekking van artikel 240b Sr.,
te weten de bestrijding van seksueel geweld tegen en van seksueel misbruik
van kinderen.Ik heb het voorstel om de desbetreffende woorden te schrappen grondig
heroverwogen. Ik ben, zoals ik hierna zal pogen duidelijk te maken, tot de
conclusie gekomen dat dit onderdeel van het wetsvoorstel moet worden gehandhaafd.
Ik ben van oordeel dat de voorgestelde regeling nodig is voor een effectieve
aanpak van kinderporno, dat zorgvuldige toepassing verzekerd is en dat bij
zodanige toepassing een eventuele inbreuk op de persoonlijke levenssfeer ook
in het licht van artikel 8 EVRM verantwoord en aanvaardbaar is.In onderdeel 3 van de memorie van toelichting is een motivering gegeven
voor het voorstel. De eerste overweging betreft de omstandigheid dat is gebleken
dat het in de praktijk soms moeilijk is om te bewijzen dat – in het
bijzonder – het in voorraad hebben is gericht op de verspreiding of
de openlijke tentoonstelling van kinderpornografie. De tweede overweging betreft
de stelling dat hij die activiteiten met betrekking tot kinderporno verricht,
ook los van het op verspreiding of openlijke tentoonstelling gerichte oogmerk,
voortbouwt op en profiteert van ten aanzien van kinderen gepleegd (seksueel)
misbruik.Het gaat in het huidige artikel 240b Sr. om een verbod op de verspreiding
of de openlijke tentoonstelling van kinderpornografie en een verbod op met
dat oogmerk verrichte handelingen. Daarbij staat het tegengaan van de verspreiding
of van de openlijke tentoonstelling van kinderporno voorop. Het strafrechtelijk
optreden is daarop gericht en zal ook na de totstandkoming van het voorliggende
wetsvoorstel primair daarop gericht blijven.Indien niet aannemelijk kan worden gemaakt dat het in voorraad hebben
van kinderpornografie een verspreidings- of publikatiedoel heeft, is thans
strafrechtelijk optreden niet mogelijk, althans problematisch. Uit de schaarse
jurisprudentie is gebleken dat strafrechtelijk optreden tegen het in voorraad
hebben van kinderporno niet of moeilijk kan worden gebaseerd op de helingsbepalingen.
Ik wijs erop dat reeds de werkgroep kinderpornografie erop wees dat de toevoeging
«om verspreid te worden» bij het in voorraad hebben tot handhavingsproblemen
kan leiden (verslag p. 18). Als voorbeeld noemde zij het aantreffen in een
garage van een voorraad kinderpornografie, waarvan de eigenaar beweerde dat
het een uit de markt genomen partij betrof. Ik ben van oordeel dat ook in
de gevallen dat niet hard kan worden gemaakt dat een voorraad kinderporno
(mede) bestemd is voor verdere verspreiding, strafrechtelijk optreden mogelijk
moet zijn. Het gaat om het in voorraad hebben van beeldmateriaal met afbeeldingen
van seksuele gedragingen van kinderen als bedoeld in artikel 240b Sr., d.w.z.
om afbeeldingen waarvan de vervaardiging met het oog op de bescherming van
jeugdigen achterwege dient te blijven. Ik meen intussen – anders dan het nader rapport en de memorie van
toelichting zouden kunnen suggereren – dat het begrip «in voorraad
heeft» niet dezelfde betekenis heeft als het begrip «bezit»,
en dat eerstgenoemd begrip door schrapping van het oogmerk «verspreiding
of openlijke tentoonstelling» niet de betekenis van «bezit»
zal krijgen. Het begrip «voorraad» wijst op pluraliteit en heeft
een naar buiten gerichte connotatie. In de Van Dale, Groot Woordenboek der
Nederlandse Taal, wordt genoemd een hoeveelheid van iets die voorhanden is,
waarvan men gebruik kan maken, in het bijzonder een hoeveelheid goederen die
in een winkel of een bedrijf voorhanden is. Het heeft die externe betekenis
ook in de andere strafbepalingen waarin het voorkomt (artikelen 113, 119,
132, 134, 137e, 147a, 209, 211, 220, 220, 221, 222, 271, 326b, 337, 440 Sr.).
Het begrip «voorraad» blijft naar mijn oordeel primair die externe
kleuring behouden. Ik voeg daaraan toe dat uit de praktijk is gebleken dat
particulieren het materiaal dat zij in voorraad hebben, nog al eens via netwerken
onderling plegen te ruilen dan wel aan een ander ter beschikking te stellen.In de hiervoor genoemde strafbepalingen is de strafbaarstelling van het
in voorraad hebben van een goed gekoppeld aan het doel tot het verrichten
van een strafwaardige activiteit met betrekking tot dat goed. De strafbaarstelling
van het in voorraad hebben vindt haar grondslag in de strafbaarstelling van
die activiteit. De vraag ligt ter beantwoording of het loslaten van die koppeling
in artikel 240b Sr. strijdig is met een ten aanzien van die koppeling bestaande
systematiek in het Wetboek van Strafrecht. Ik wijs erop dat het in voorraad
hebben van die goederen in de gevallen die door die artikelen worden bestreken
strafwaardig is, vanwege het schadelijk effect van het extern gebruik van
die goederen. Bij artikel 240b Sr. ligt dat wat anders. De strekking van dat
artikel is de bescherming van kinderen tegen seksueel misbruik. De vervaardiging
van kinderpornografie op zich is reeds afkeurenswaardig. Het schadelijk effect
en de impuls tot vervaardiging worden alleen vergroot, indien kinderpornografie
verder wordt verspreid of openlijk tentoongesteld. Maar ook het vervaardigen
van kinderpornografie voor eigen gebruik, en het in voorraad hebben daarvan,
impliceren een profiteren van het schadelijk misbruik van kinderen. Deze omstandigheden
rechtvaardigen naar mijn oordeel het voorstel om af te wijken van de geconstateerde
stelselmatigheid in voornoemde artikelen. Consequentie van het voorstel is
dat strafrechtelijk optreden mogelijk wordt tegen het in voorraad hebben van
kinderpornografie voor eigen gebruik.Ik kan begrip opbrengen voor de onrust die het wetsvoorstel bij sommigen
teweeg heeft gebracht. Er is evenwel geen grond voor de vrees dat de politie
zich exclusief of met prioritaire aandacht gaat richten op pedofielen. Strafrechtelijk
optreden is en blijft immers primair geïndiceerd bij de vervaardiging
van kinderpornografie en de commerciële en professionele produktie en
distributie daarvan en bij grootschalige ruilhandel. Activiteiten met betrekking
tot kinderpornografie zijn ernstiger en schadelijker, naarmate het beeldmateriaal
een grotere verspreiding geniet.Wat de privacy betreft kan ik het volgende naar voren brengen. Het gaat
hierbij om de persoonlijke levenssfeer van degene die wordt verdacht van overtreding
van artikel 240b Sr., en die van het kind dat bij de afgebeelde seksuele gedraging
betrokken is geweest.In het algemeen kan worden gezegd dat inmenging in de persoonlijke levenssfeer
van overheidswege gerechtvaardigd is voor zover deze bij wet is voorzien en
noodzakelijk is ter voorkoming van strafbare feiten, voor de bescherming van
de gezondheid of de goede zeden, of voor de bescherming van de rechten en
vrijheden van anderen. De noodzaak van de bescherming van een kind tegen (seksueel)
misbruik legitimeert strafrechtelijk optreden tegen degene die van dat misbruik
rechtstreeks dan wel middellijk profijt trekt, en legitimeert derhalve inbreuk
op diens persoonlijke levenssfeer. Als gezegd behoort de overheid
geen bemoeienis te hebben met onschuldig beeldmateriaal. Daarop ziet artikel
240b Sr. ook niet. Niet is in te zien waarom de overheid zou moeten terugtreden
in de gevallen waarin niet onschuldig materiaal in voorraad is bij personen,
welk materiaal zich – zo leert de ervaring – er naar zijn aard
voor leent om onder geïnteresseerden in omloop te geraken. De overheid
treedt dan niet op als zedenmeester of fatsoensrakker die de klok terugzet,
maar als beschermer van een beschermenswaardig goed, te weten de geestelijke
en lichamelijke gezondheid van kinderen. Er is dus een grote samenhang tussen
de aard van het beeldmateriaal en de mate waarin inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer toelaatbaar is. Ik ben van oordeel dat artikel 240b Sr, zoals
het voorligt, in overeenstemming met artikel 8 EVRM kan worden toegepast en
ook zal worden toegepast. Van schending zou pas sprake kunnen zijn, indien
strafrechtelijk zou worden opgetreden tegen particulieren die beeldmateriaal
in handen hebben dat weliswaar een seksueel prikkelend effect teweeg kan brengen
maar dat naar redelijke uitleg en naar objectieve maatstaven gemeten als onschuldig
en onschadelijk moet worden aangemerkt, omdat er ten behoeve van de vervaardiging
daarvan geen sprake is geweest van schadelijk seksueel gebruik van het kind.Ter aanvulling op hetgeen ik in paragraaf 2 al heb opgemerkt over de al
dan niet strafwaardigheid van activiteiten met betrekking tot afbeeldingen
van een seksuele gedraging indien daaraan een kunstzinnig, wetenschappelijk,
therapeutisch of educatief doel ten grondslag ligt, breng ik nog het volgende
naar voren.Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de aard van het materiaal en
het doel waartoe het wordt gebruikt. Indien het materiaal niet kan worden
aangemerkt als een afbeelding van een seksuele gedraging in de zin van artikel
240b Sr., is het doel waartoe het wordt gebruikt niet relevant. Het gaat derhalve
om de vraag of aan het verspreiden, het openlijk tentoonstellen of het in
voorraad hebben van een afbeelding als bedoeld in artikel 240b Sr. de strafwaardigheid
komt te ontvallen, als de activiteit (kennelijk) een kunstzinnig, wetenschappelijk,
therapeutisch of educatief doel heeft. Ik verwijs in dit verband naar de beschikking
van de Hoge Raad van 19 januari 1993. Het ging in die zaak om de (beoordeling
van de rechtmatigheid van de) inbeslagneming en de vordering tot onttrekking
aan het verkeer van twee videobanden bij de Stichting Documentatiecentrum
Homostudies Homodok. De rechtbank was in die zaak tot de overtuiging gekomen
dat voldoende was gewaarborgd dat de in beslag genomen banden niet zullen
worden verspreid of openlijk tentoongesteld in de zin van artikel 240b Sr.,
noch daartoe zijn ingevoerd of zullen worden doorgevoerd, uitgevoerd, of in
voorraad gehouden. Het was naar het oordeel van de rechtbank aannemelijk geworden
dat de banden niet ter documentatie ten behoeve van alle bezoekers van Homodok
werden bewaard, maar louter werden opgelegd ter archivering ten behoeve van
wetenschappelijk onderzoek. De Hoge Raad overwoog dat het oordeel van de rechtbank
geen blijk gaf van een verkeerde rechtsopvatting, in het bijzonder aangaande
artikel 240b Sr., niet onbegrijpelijk was, en dat het, als verweven met waarderingen
van feitelijke aard, in cassatie niet verder kon worden getoetst. De vraag
ligt dus nu voor of het in voorraad hebben van de betrokken banden –
uitgaande van de veronderstelling dat zij op zich vallen onder het bereik
van artikel 240b Sr. – ter archivering ten behoeve van wetenschappelijk
onderzoek onder de voorgestelde regeling strafbaar zal zijn en of strafrechtelijk
optreden is geïndiceerd. Ik meen dat het in voorraad hebben onder omstandigheden
kan vallen onder de delictsomschrijving maar dat het doel waartoe het materiaal
in voorraad wordt gehouden, kan leiden tot de beslissing om niet tot strafrechtelijk
optreden over te gaan. Een soortgelijke redenering kan gelden wanneer het
materiaal voor een ander doel (kunstzinnig, educatief of therapeutisch) wordt
gebruikt dan waartoe kinderpornografisch materiaal pleegt te
worden gebruikt. Ik acht het nodig noch verstandig dergelijke excepties in
de wet neer te leggen. Niet nodig, omdat de bedoelingen van de wetgever op
dit punt naar mijn mening beter kunnen worden vertaald in praktische vuistregels,
te hanteren door politie en openbaar ministerie. Niet verstandig, omdat het
opnemen van dergelijke excepties, juist door hun explicitering, tot interpretatieproblemen
aanleiding kan geven, lacunes kan bevatten en de signaalwerking die van artikel
240b Sr. behoort uit te gaan, vermindert. Het gaat erom dat politie en openbaar
ministerie op basis van heldere en kenbare richtlijnen een prudent opsporings-
en vervolgingsbeleid voeren.Ik kom derhalve tot de slotsom dat de voorgestelde delictsomschrijving
moet worden gehandhaafd.Ten slotte merk ik op dat de voorgestelde regeling ook van toepassing
is op activiteiten met betrekking tot materiaal dat vóór de
inwerkingtreding van de regeling is vervaardigd. Het effect van artikel 240b
Sr. zou aanzienlijk afnemen, indien de aangescherpte regeling slechts zou
gelden voor nieuw materiaal. Daarbij komt dat vaak niet kan worden vastgesteld
wanneer het materiaal is vervaardigd. 5. De relatie tot de klachtdelictenDe leden van de fracties van PvdA, CDA, VVD, D66, RPF, SGP en GPV vroegen
om een uiteenzetting over de verhouding tussen artikel 240b Sr. en de klachtdelicten
als bedoeld in de artikelen 245, 247 en 248ter Sr.De leden van de RPF-fractie bepleitten wijziging van voornoemde bepalingen,
des dat vervolging mogelijk wordt, ook al is geen klacht ingediend.Wijziging van de artikelen 245, 247 en 248ter Sr. acht ik niet wenselijk,
en zou overigens buiten het bestek van het onderhavige voorstel vallen. Bij
de totstandkoming van de nieuwe zedelijkheidswetgeving heeft de wetgever voor
zover in dezen van belang een zorgvuldige afweging gemaakt tussen het belang
dat een kind wordt beschermd tegen seksueel geweld of misbruik enerzijds en
het belang dat minderjarigen vanaf een bepaalde leeftijd in de gelegenheid
moeten zijn om invulling te geven aan hun seksueel leven anderzijds. Die afweging
heeft ertoe geleid dat jeugdigen vanaf twaalf jaar tot zestien jaar die overeenkomstig
hun vrije wil seksuele handelingen plegen en/of ondergaan, niet tegen hun
wil of tegen de wil van hun wettelijk vertegenwoordiger als slachtoffer betrokken
raken in een strafrechtelijke procedure. Ik acht die afweging en de uitkomst
daarvan juist.Artikel 240b Sr. dient mede een ander doel dan voornoemde bepalingen.
Het beoogt kort gezegd jeugdigen te beschermen tegen exploitatie ten behoeve
van de vervaardiging en verspreiding e.a. van kinderpornografie. Het gaat
om preventie en repressie. Voorkomen moet worden dat dit beeldmateriaal wordt
vervaardigd. Repressie is niet slechts nodig om op te treden tegen kinderpornografie
waaraan aantoonbaar misbruik ten grondslag ligt. Repressie kan ook nodig zijn,
wanneer pornografisch beeldmateriaal in omloop komt, waaraan – zoals
is komen vast te staan – een seksuele gedraging ten grondslag ligt die
weliswaar strafbaar is, maar ten aanzien waarvan bij gebreke van een klacht
geen vervolging is ingesteld. De omstandigheid dat tegen het onderliggende
zedendelict niet kan worden opgetreden behoort er niet aan in de weg te staan
dat strafrechtelijk wordt opgetreden tegen bij voorbeeld de commerciële
handel in dit beeldmateriaal. Daarbij komt dat grote voorzichtigheid is geboden
bij het trekken van conclusies uit de omstandigheid dat geen klacht is ingediend.
Ik heb in onderdeel 2 al opgemerkt dat degene aan wiens zorgen
een kind is toevertrouwd er belang bij kan hebben, zelf geen klacht in te
dienen.Ik meen dat vervolging achterwege moet blijven in de gevallen dat een
jeugdige voor zich zelf beeldmateriaal in bezit heeft dat afbeeldt seksuele
gedragingen waarbij hij of zij zelf – met instemming – betrokken
is geweest. Dan behoort de persoonlijke levenssfeer van de jeugdige geëerbiedigd
te worden. Het voorgestelde artikel 240b Sr. kan worden toegepast en behoort
te worden toegepast conform artikel 8 EVRM. 6. Een beroep of gewoonte maken van de in artikel 240b
Sr. strafbaar gestelde gedragingenDe leden van de fractie van het GPV hadden een vraag over artikel 240b,
tweede lid.Bij beantwoording van de vraag of het tweede lid toepassing kan vinden
gaat het er om of er omstandigheden zijn die erop wijzen dat betrokkene beroeps-
of bedrijfsmatig bezig is met activiteiten met betrekking tot kinderpornografie.
Daarbij kan de hoeveelheid aangetroffen kinderporno een rol spelen.Er zal in de te wijzigen richtlijnen aandacht aan dit punt worden besteed.De Minister van Justitie,W. Sorgdrager 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23682-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl