Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 2010; Verslag schriftelijk overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137183
 2009-2010
 
 32 123 XII
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Verkeer
en Waterstaat (XII) voor het jaar 2010
 
 
 32 123 A
 Vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds voor
het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 10
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 16 november 2009
 Binnen de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat, hebben de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD de behoefte om
in plaats van op het 11 november 2009 geplande wetgevingsoverleg inzake
het Begrotingsonderzoek dat door de afwezigheid van de minister van Verkeer
en Waterstaat geen doorgang kon vinden enkele vragen en opmerkingen voor te
leggen over de vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Verkeer en Waterstaat en de vaststelling van de begrotingsstaat van het Infrastructuurfonds
voor het jaar 2010 (Kamerstukken 32 123 XII en 32 123 A).
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 13 november
2009.
 Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie
 Jager
 De griffier van de commissie
 Sneep
 
 I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 Doelstellingen beleidsprogramma kabinet
 De leden van de CDA-fractie herinneren zich dat de minister vorig jaar
de belofte deed dat hij per doelstelling uit het beleidsprogramma zou aangeven
welke effecten zouden worden beoogd, welke activiteiten ondernomen zouden
worden en wat de kosten daarvan zouden zijn. Deze leden constateren dat het
helaas bij woorden is gebleven, omdat het niet of onvoldoende is gebeurd.
Het gaat hen vooral om de beoogde effecten. In een tijd dat enorme ombuigingen
voor de deur staan, moet duidelijk zijn wat de belastingbetaler krijgt voor
zijn geld. Anders is niet duidelijk wat de gevolgen zijn van bijvoorbeeld
het schrappen of halveren van een begrotingspost. Omgekeerd kan worden geredeneerd
dat een begrotingspost waarvan de regering de Kamer niet kan uitleggen wat
er voor de geraamde bedragen gebeurt, geschrapt zou kunnen worden. De leden
van de CDA-fractie willen een harde toezegging van beterschap voor volgend
jaar.
 
 De leden van de fracties van het CDA en de VVD constateren dat in de tabel
met tabel de stand van zaken van de kabinetsdoelstellingen op pagina 21 van
de VenW-begroting wel iets wordt vermeld over de activiteiten voor 2010, maar
niets over de stand van zaken. De leden van de CDA-fractie vragen de regering
om de Kamer inzicht te geven in de voortgang in de kabinetsdoelstellingen.
Deze leden zijn van mening dat dit in het jaarverslag over 2009 en de begroting
voor 2010 beter zichtbaar moet zijn en vragen hierover een toezegging. De
leden van de VVD-fractie vragen waarom de regering de Kamer niet over de vorderingen
ten aanzien van de kabinetsdoelstelling informeert.
 Binnenvaart
 De leden van de CDA-fractie lezen in de VenW-begroting op pagina 100 dat
het meetbaar maken van logistieke efficiëntie in de binnenvaart te complex
is. Er kan dus niet worden vastgesteld of de binnenvaart efficiënt is.
In een tijd als deze, waarin enorme ombuigingen voor de deur staan, kunnen
er volgens deze leden geen substantiële bedragen uit worden gegeven zonder
te weten of dat geld goed wordt besteed. De leden van de CDA-fractie vragen
een reactie van de regering.
 
 Verder herinneren de leden van de CDA-fractie zich mooie woorden van de
staatssecretaris over plannen om een extra impuls te geven aan het beheer
en onderhoud van het hoofdvaarwegennet. Deze leden vragen waar deze extra
impuls cijfermatig terug vinden is in de begroting.
 Luchtvaart
 De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering een compliment
heeft gekregen van de Algemene Rekenkamer voor de onderbouwing van de operationele
doelstelling Netwerk decentraal / regionaal vervoer, omdat die specifiek,
meetbaar en tijdgebonden is geformuleerd. Deze leden vragen waarom dat de
regering niet is gelukt voor doelstelling 35.3 (aansluiting op het internationale
luchtvaartnetwerk versterken).
 Spoor
 De leden van de fracties van het CDA en de PvdA vragen hoe het staat met
de zoektocht van ProRail naar mogelijkheden tot versnellingen in onderhoud
en aanleg van spoor. Tevens vernemen zij graag of ProRail de € 20
miljoen (€ 10 miljoen voor werkzaamheden en € 10 miljoen
voor klein onderhoud) die het in 2009 zou moeten uitzetten, al
heeft uitgezet. En heeft ProRail die middelen vooral in arbeidsintensieve
werkzaamheden uitgezet? Deze leden vragen ook hoe het staat met het inzetten
van versnellingsmaatregelen in het kader van het programma kleine infrastructuur,
waar de regering ProRail om gevraagd heeft.
 
 Verder vernemen de leden van de fracties van het CDA en de PvdA graag
wat ProRail mag, danwel moet doen met geboekte efficiencywinsten. Heeft het
toestemming om die direct in de markt te zetten, zoals met € 30
miljoen bij Amsterdam Centraal Station is gebeurd? En zo ja, mag ProRail dan
de gehele efficiencywinst inzetten? En waarom wel of niet?
 
 Ten slotte vragen de leden van de fracties van het CDA en de PvdA of ProRail
voldoende mogelijkheden heeft om tussen budgetten te schuiven, om zo eventueel
vrijgekomen geld op de begroting zo snel mogelijk in te zetten voor (arbeidsintensieve)
werkzaamheden.
 Wegen
 De leden van de VVD-fractie constateren dat er in 2008 ruim € 1,2
miljard werd uitgegeven aan beheer en onderhoud van de hoofdwegen, maar in
2009 slechts € 550 miljoen en vanaf 2010 structureel ruim € 950
miljoen. Deze leden vragen hoe de regering kan spreken van een extra impuls
voor wegenonderhoud in 2009 en 2010, als er in deze jaren juist minder in
het wegenonderhoud wordt geïnvesteerd dan in de voorgaande jaren.
 
 De leden van de VVD-fractie constateren verder dat van de € 8,6
miljard die er in het Infrastructuurfonds beschikbaar is, er maar € 3
miljard aan het hoofdwegennet wordt besteed, waarvan in 2010 slechts € 1,4
miljard aan de aanleg van wegen. Deze leden zien verder dat er in 2011 slechts
ruim € 1 miljard bestemd is voor wegenaanleg en in de jaren daarna
nog lagere bedragen, respectievelijk € 900 miljoen en € 300
miljoen. Deze leden vragen de regering om een verklaring hiervoor.
 II REACTIE VAN DE BEWINDSPERSOON
 Inleiding
 Hierbij beantwoord ik mede namens de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat
de vragen van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat met betrekking
tot het wetgevingsoverleg van 11 november en geef ik mijn reactie op
de motie van het lid Koopmans (Kamerstukken II, 32 123 XII, nr. 9).
 Antwoorden Kamervragen
 1
 
 Per doelstelling uit het beleidsprogramma zou worden
aangeven welke effecten zouden worden beoogd, welke activiteiten ondernomen
zouden worden en wat de kosten daarvan zouden zijn. Het gaat dan vooral om
de beoogde effecten.
 
 
 In de tabel met de stand van zaken van de kabinetsdoelstellingen
op pagina 21 van de begroting wordt wel ingegaan op de activiteiten voor 2010,
maar niets over de stand van zaken. Graag de toezegging dat meer inzicht wordt
gegeven in de voortgang in de kabinetsdoelstellingen in het jaarverslag over
2009 en de begroting voor 2010.
 
 
 In de beleidagenda van de VenW-begroting zijn de VenW-doelstellingen uit
het beleidsprogramma «Samen werken, samen leven» opgenomen. In de tabel kabinetsprioriteiten aan het einde van deze beleidsagenda
(blz. 21) is te zien welke kabinetsdoelstelling is toegewezen aan welk artikel.
Bij dit artikel kunt u lezen wat de beoogde effecten van het beleid zijn,
welke activiteiten worden ondernomen en welke kosten daaraan verbonden zijn.
In de beleidsagenda wordt ook ingegaan op wat in 2009 is uitgevoerd en een
koppeling gelegd met de voornemens voor 2010.
 
 In het jaarverslag 2008 bent u geïnformeerd over de voortgang van
de kabinetsdoelstellingen over 2008. In het jaarverslag 2009, dat u begin
volgend jaar ontvangt, en de big board ten behoeve van verantwoordingsdag
in 2010, wordt een beeld gegeven van de verdere voortgang in 2009.
 
 Tot slot informeer ik u voor een aantal grote dossiers op regelmatige
wijze via de voortgangsrapportages.
 
 Met deze aanpak ben ik van mening dat ik uw Kamer op adequate en gestructureerde
wijze informeer over de voortgang van de kabinetsdoelstellingen.
 2
 
 Op pagina 100 van de begroting staat dat het meetbaar
maken van logistieke efficiëntie in de binnenvaart te complex is. Graag
een reactie.
 
 
 Voor het meetbaar maken van logistieke efficiëntie in de binnenvaart
is veel inzicht vereist in de hele logistieke keten van verlader tot klant.
Datzelfde geldt grotendeels ook voor goederenvervoer via de andere modaliteiten.
Duidelijk is wel dat maatregelen die de beladingsgraad van binnenvaartschepen
vergroten en de reistijd betrouwbaarder maken, zullen leiden tot een efficiëntere
binnenvaart die tegen lagere kosten een beter product in de logistieke keten
levert. VenW draagt bij aan die efficiëntie door vaarwegen te onderhouden
en selectief te verbeteren en logistieke innovaties te stimuleren. Effecten
daarvan ziet u onder andere bij artikel 34 op pagina 75/76 en artikel 36 op
pagina 117. Ik ga een indicator ontwikkelen die meer inzicht geeft in de efficiëntie
en concurrentiekracht van de binnenvaart. Ik streef er naar om deze indicator
in de begroting 2011 op te nemen.
 3
 
 Waar is de extra impuls beheer en onderhoud van het
Hoofdvaarwegennet cijfermatig terug vinden in de begroting.
 
 
 De extra impuls is voor 2009 en 2010 (respectievelijk € 75 en € 125
mln) reeds verwerkt bij Voorjaarsnota 2009. In de Verdiepingsbijlage van de
begroting 2010 is deze cijfermatige mutatie derhalve onderdeel van de regel «eerste
suppletoire begroting 2009».
 In de begroting 2010 wordt bij het artikel 15 Hoofdvaarwegennet (pagina
94) en in de Infrastructuuragenda (pagina 8) inhoudelijk en financieel ingegaan
op deze extra impuls.
 4
 
 Waarom is het niet gelukt doelstelling 35.3 (aansluiting
op het internationale luchtvaartnetwerk versterken) specifiek, meetbaar en
tijdgebonden te formuleren?
 
 
 Ik ben op dit moment druk bezig om voor de doelstelling 35.3 (Aansluiting
op het internationale luchtvaartnetwerk) een indicator te ontwikkelen die
specifiek meetbaar en tijdgebonden is. Dat kost de nodige tijd. Ik ben voornemens
deze indicator te presenteren in de begroting 2011.
 5
 
 Hoe staat het met de zoektocht van ProRail naar mogelijkheden
tot versnellingen in onderhoud en aanleg van spoor?
 
 
 De mogelijkheden tot versnellingen in onderhoud en aanleg van spoor heeft
tot nu toe geleid tot het in mijn brief van 9 april 2009 gemelde pakket
maatregelen van € 140 mln. In mijn recente brief aan uw Kamer over
de situatie bij Strukton heb ik aangegeven dat de spooraannemers in de taakgroepbijeenkomst
van 22 oktober 2009 lieten weten tevreden te zijn over de dit jaar uitgevoerde
versnellingsmaatregelen en de wijze waarop de partijen samen vooruitblikken
op de werkvolumes.
 6
 
 Heeft ProRail de € 20 miljoen (€ 10
miljoen voor werkzaamheden en € 10 miljoen voor klein onderhoud)
die het in 2009 zou moeten uitzetten, al uitgezet. En heeft ProRail die middelen
vooral in arbeidsintensieve werkzaamheden uitgezet?
 
 
 ProRail heeft mij recent laten weten dat de verwachting is dat € 10
mln voor klein onderhoud in 2009 gerealiseerd zal worden. De prognose voor
versnelling bovenbouwvernieuwing in 2009 is zelfs naar boven bijgesteld van € 10
mln naar € 15 mln.
 
 De versnellingsmaatregelen in 2009 betreffen grotendeels klein onderhoud
en bovenbouwvernieuwing. Deze posten betreffen in de regel arbeidsintensieve
werkzaamheden.
 7
 
 Hoe staat het met het inzetten van versnellingsmaatregelen
in het kader van het programma kleine infrastructuur, waar de regering ProRail
om gevraagd heeft?
 
 
 ProRail werkt binnen het programma kleine infrastructuur met een nieuwe
aanpak waarbij projecten eerder worden vastgesteld en daardoor ook eerder
kunnen worden gerealiseerd. Daarbij zorgt ProRail ervoor dat voldoende kleine
projecten uitvoeringsgereed «op de plank liggen», zodat eventuele
vertragingen kunnen worden ondervangen door het realiseren van andere projecten
uit het programma. Deze werkwijze wordt met ingang van 2010 ingevoerd.
 8
 
 Wat mag, danwel moet ProRail doen met geboekte efficiencywinsten?
Heeft het toestemming om die direct in de markt te zetten, zoals met € 30
miljoen bij Amsterdam Centraal Station is gebeurd? En zo ja, mag ProRail dan
de gehele efficiencywinst inzetten? En waarom wel of niet?
 
 
 Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van 9 april 2009 moet ProRail
ten behoeve van het beheerplan 2010 de reeksen harden en extern laten auditen.
Daarbij moet ook duidelijkheid ontstaan over de hardheid van de gerealiseerde
efficiency. Uiteraard besluit ProRail niet over de inzet van gerealiseerde
en of verwachte efficiencywinsten.
 Ik zal u voor de begrotingsbehandeling informeren over de uitkomst van
de audit. Ik zal daarbij ook ingaan op de inzet van eventuele efficiencywinst.
 9
 
 Heeft ProRail voldoende mogelijkheden om tussen budgetten
te schuiven, om zo eventueel vrijgekomen geld op de begroting zo snel mogelijk
in te zetten voor (arbeidsintensieve) werkzaamheden?
 
 
 Binnen het reguliere onderhoud (klein, onderhoud, groot onderhoud, bovenbouwvernieuwing,
vervangingen en beheer) heeft ProRail de vrijheid om te schuiven tussen budgetten.
ProRail heeft deze vrijheid om de lifecycle kosten te optimaliseren en zo
doelmatig mogelijk de afgesproken prestaties te realiseren. Dit alles is in
lijn met het uitgangspunt van outputsturing. Voor de duidelijkheid wil ik
u er nog wel op wijzen dat ProRail niet zelf kan schuiven tussen de bedragen
voor de geoormerkte projecten zoals bijvoorbeeld toegankelijkheid.
 10
 
 Hoe kan worden gesproken van een extra impuls voor
wegenonderhoud in 2009 en 2010, als er in deze jaren juist minder in het wegenonderhoud
wordt geïnvesteerd dan in de voorgaande jaren?
 
 
 De extra impuls is voor 2009 en 2010 (respectievelijk € 75 en € 138
mln) reeds verwerkt bij Voorjaarsnota 2009. Dit komt voort uit het feit dat
in 2008 de versnellingen op beheer en onderhoud zijn gerealiseerd. Deze bedragen
zijn eveneens bij Voorjaarsnota 2009 – conform de fondssystematiek –
in 2009 in mindering gebracht op de budgetten.
 Aanvullend geldt dat in 2008 het Kabinet (bij Najaarsnota 2008) heeft
besloten om een voor 2009 voorzien bedrag van € 200 mln voor het
basispakket Beheer en Onderhoud Hoofdwegennet al in 2008 te voldoen. Dit was
ingegeven door de wens van het kabinet om in 2009 budgettaire ruimte te creëren.
 
 Bij Najaarsnota 2009 zal ik bezien in hoeverre het noodzakelijk en budgettair
mogelijk is om in 2009 de dip zonodig te herstellen. Hetzelfde is aan de orde
bij hoofdvaarwegen.
 11
 
 In 2011 is slechts ruim € 1 miljard bestemd
voor wegenaanleg en in de jaren daarna nog lagere bedragen, respectievelijk € 900
miljoen en € 300 miljoen?
 
 
 De bedragen die u noemt voor aanleg van wegen hebben alleen betrekking
op 12.03 (realisatieprogramma en planstudies na tracébesluit). Dit
geeft echter geen compleet beeld van het investeringsvolume in de wegenaanleg.
Daarbij moet ook betrokken worden de reeksen voor 12.05 «verkenningen
en planstudies voor tracébesluit» en 12.04 «geïntegreerde
contractvormen/PPS».
 Rekening houdend met deze beide artikelonderdelen is er in de eerste jaren
sprake van een jaarlijks investeringsvolume van circa € 1,8 mld.
 Reactie motie
 Naar aanleiding van de indiende motie van het lid Koopmans (Kamerstukken
II, 32 123 XII, nr. 9), kan ik u melden dat ik die zie als een ondersteuning
van mijn beleid. Graag licht ik dit toe.
 De gebruiker staat bij mij geheel centraal. Dit zowel bij het geven van
verkeersinformatie, bij het uitvoeren van verkeersmanagement en bij uitbreiding
en onderhoud van infrastructuur. Verkeersgegevens spelen hierbij een essentiële
rol.
 Verkeersinformatie
 Met een operationeel NDW streef ik naar verkeersinformatie die uiteindelijk
een dekking geeft over alle belangrijke doorgaande wegen in Nederland. Tevens
streef ik naar hoge niveaus van betrouwbaarheid en beschikbaarheid van de
gegevens. De gegevens worden verrijkt met aanvullende informatie zoals werkzaamheden,
filekenmerken en bedieningstijden. Private service providers kunnen
hier in concurrentie eigen informatie en dienstverlening aan toevoegen. Nederland
neemt een unieke positie in als het gaat om verspreiden van verkeersinformatie
via private partijen.
 Verkeersmanagement
 Verkeersmanagement is een publieke taak. De overheid moet middelen in
handen hebben om wegen af te kruizen, omleidingen in te stellen en andere
aanwijzingen te geven. De ingewonnen verkeersinformatie is een essentiële
bouwsteen voor verkeersmanagement. Alleen met betrouwbare informatie kunnen
verkeersstromen worden geleid en kan er incident management plaatsvinden.
Door het regionaal integreren van verkeersmanagement op hoofdwegen en andere
doorgaande wegen, wordt de weggebruiker nog beter bediend. NDW maakt het mogelijk
voor wegbeheerders om gezamenlijk aan verkeersmanagement te doen. Dit leidt
tot hogere maatschappelijke baten.
 Wegbeheer
 Verkeersinformatie is voor mij ook een vitaal onderdeel bij het plannen
van wegwerkzaamheden, en het kunnen onderbouwen van uitbreidingen van infrastructuur.
 Publiek private samenwerking
 Bij de uitwerking van NDW wordt intensief gebruik gemaakt van de kennis
en kunde vanuit de markt. De inwinning van gegevens voor NDW geschiedt voor
een groot deel uit de bestaande meetnetten bij de wegbeheerders. Het overige
deel is en wordt door NDW aanbesteed. Deze aanbesteding staat ook open voor
aanbieders van mobiele informatie, mits voldaan wordt aan de kwaliteitseisen.
De NDW organisatie heeft een permanente dialoog met de markt. Eerste gelegenheid
voor de markt om nieuwe innovaties te laten zien, is de aanbesteding van perceel
Noordoost Nederland van NDW in 2010.
 
 Voordat het NDW was opgericht, was de wegverkeersinformatie versnipperd
over rijk en regionale wegbeheerders. Daarnaast was er een verschil in kwaliteit
van de verkeersinformatie. Het huidige business model voor NDW is voor mij
op dit moment het meest effectief om de gewenste integratie, standaardisatie
en kwaliteitsverbetering te bewerkstelligen.
 Een dynamische business case
 De huidige business case kent een jaarlijkse kostenpost van € 13
mln, waarvan ongeveer € 9 mln voor het Rijk. Er zijn contracten
gesloten tussen de partners van het NDW en de marktpartijen om de data in
te winnen, waardoor de bijdrage van het Rijk juridisch/bestuurlijk voor een
groot gedeelte verplicht is. De voornaamste kostenpost voor NDW is het inwinnen
van de data. Zonder NDW zou RWS dit ook hebben ingewonnen voor haar taak als
wegbeheerder. Van het totale NDW budget is ruim 90% uitbesteed aan
de markt.
 
 De technologische ontwikkelingen gaan snel. Het «markt tenzij»
principe pas ik daarom ook toe bij NDW. Deze aanpak maakt het nu reeds mogelijk
de markt uit te dagen om met een aangepaste en goedkopere business case te
komen. De eerste mogelijkheid daarvoor is bij de aanbesteding in 2010.
 
 Daarnaast vraag ik advies over de langere termijn ontwikkelingen aan het
Strategisch Beraad Verkeersinformatie & Verkeersmanagement. Tevens zal in 2012 de opzet van NDW worden geëvalueerd, de uitkomsten hiervan
zal ik met u delen. Dat is het moment om de businesscase en het business model
te herijken.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Vendrik (GL), Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk
(CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA), Gerkens (SP), Van der Ham
(D66), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Jansen
(SP), Cramer (CU), Van Heugten (CDA), Roemer (SP), Koppejan (CDA), Ten Broeke
(VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA), De Rouwe
(CDA), Linhard (PvdA), Meeuwis (VVD) en De Mos (PVV).
 Plv. leden: Van Gent (GL), Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD), Bilder
(CDA), Pieper (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya (D66),
De Krom (VVD), Vermeij (PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink (PvdA), Vacature (SP),
Anker (CU), Van Hijum (CDA), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA), Verdonk (Verdonk),
Thieme (PvdD), Lempens (SP), Waalkens (PvdA), Haverkamp (CDA), Depla (PvdA),
Neppérus (VVD) en Agema (PVV).