Goedkeuring Verdrag samenwerking Ned-VS gebruik faciliteiten in Ned. Antillen en Aruba voor drugsbestrijding vanuit lucht; Verslag van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27229, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27229-(R1660) nr. 5

30-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI ALGEMEEN1. Inleiding2. Algemene opmerkingen betreffende het verdrag3. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IArtikel IIArtikel IIIArtikel VIArtikel VIIArtikel VIIIArtikel IXArtikel XIArtikel XIIIArtikel XVArtikel XVIArtikel XVIIArtikel XIXArtikel XXIArtikel XXIVHet FOL-verdrag en de mensenrechtenHet FOL-verdrag en het Plan ColombiaHet FOL-verdrag en de burgeroorlogTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27229Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 229 (R 1660)Goedkeuring van het op 2 maart 2000 te Oranjestad, Aruba, totstandgekomen
Verdrag inzake samenwerking tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de regering
van de Verenigde Staten van Amerika betreffende toegang tot en gebruik van
faciliteiten in de Nederlandse Antillen en Aruba voor drugsbestrijding vanuit
de lucht (Trb. 2000, 34)nr. 5VERSLAGVastgesteld 30 oktober 2000De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, brengt als volgt
verslag uit van haar bevindingen.Onder het voorbehoud dat de regering de gestelde vragen tijdig zal hebben
beantwoord, acht de commissie de openbare handeling van dit wetsvoorstel voldoende
voorbereid.I ALGEMEEN1. InleidingAlle fracties hebben met grote belangstelling kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel.De leden van de PvdA-fractie hebben op een aantal belangrijke punten echter
nog vragen, zonder de beantwoording waarvan een definitief oordeel over het
verdrag niet goed mogelijk is. Hoewel de regering toegezegd heeft dat het
voorliggende verdrag tot stand zou komen op grond van een evaluatie van het
functioneren van het vorige, éénjarige verdrag, heeft zij nu
afgezien van een separaat evaluatierapport, omdat «de voortzetting van
de onderhandelingen met de Verenigde Staten over een verdrag met een langere
looptijd met voortvarendheid ter hand genomen is» (23 530, nr.
39, bladzijde 3). Het is volkomen onduidelijk wat de regering hiermee bedoelt.
Kan zij op dit punt een nadere toelichting geven? De PvdA-fractie is van mening
dat met deze uitspraak niet teruggekomen kan worden op de eerdere toezegging.
Is de regering bereid, gelijktijdig met de nota naar aanleiding van het verslag
inzake dit wetsontwerp, alsnog haar toezegging gestand te doen en met een
evaluatie te komen?Al op 9 juni 1999 hebben de leden van de PvdA-fractie te kennen gegeven
de gang van zaken met betrekking tot dit verdrag weinig elegant te vinden.
Door deze fractie werd betwijfeld of de overeenkomst gesloten voor de duur
van een jaar van zo eenvoudige aard was dat zij niet ter goedkeuring aan het
parlement hoefde te worden voorgelegd. Nu wordt het parlement
geconfronteerd met een wetsontwerp ter goedkeuring van het – definitieve –
verdrag. Helaas opnieuw op een ogenblik dat dit – definitieve –
verdrag al lang en breed geldt, zij het voorlopig. De leden van de PvdA-fractie
achten een dergelijk vooruitlopen op parlementaire besluitvorming ongewenst.
Deze leden beklemtonen dat aan de omstandigheid dat de bases feitelijk reeds
functioneren, geen betekenis mag worden gehecht ten aanzien van de definitieve
besluitvorming.De bezwaren van de leden van de PvdA-fractie tegen het verdrag zijn niet
alleen van procedurele aard. Ten eerste is niet precies duidelijk wat de gevolgen
van de totstandkoming van de Forward Operating Locations (FOL's) zijn voor
de binnenlandse veiligheidssituatie op de Antillen en Aruba. Ten tweede bestaat
grote onzekerheid over de eventuele gevolgen voor de mensenrechtensituatie
in en onze relatie met bepaalde landen in Latijns-Amerika, met name Colombia
en Venezuela.De leden van de CDA-fractie kunnen in beginsel instemmen met het verdrag,
dat zij zien als een belangrijke bijdrage aan de bestendiging van de al sinds
begin jaren tachtig bestaande samenwerking tussen de beide landen op het gebied
van de bestrijding van de drugscriminaliteit in het Caraïbisch gebied.
Niettemin bestaat er bij deze leden enige zorg over de mogelijke consequenties
die het verdrag op enkele punten kan hebben. Daarover zouden zij graag een
nadere toelichting willen hebben.De leden van de fractie van D66 zijn met de regering van mening dat samenwerking
ter bestrijding van de internationale drugshandel van groot belang is. Dit
temeer daar van de Nederlandse Antillen en Aruba niet kan worden verwacht
dat zij deze bestrijding geheel zelfstandig ter hand nemen. Voor de Nederlandse
Antillen en Aruba is de samenwerking met de Verenigde Staten dan ook van belang,
net zo goed als deze samenwerking voor de Verenigde Staten van belang is.De leden van de GroenLinks-fractie denken dat de goedkeuring van het verdrag
vergaande politieke gevolgen kan hebben en zijn van mening dat dit in het
FOL-verdrag tussen Nederland en de Verenigde Staten of het begeleidende wetsvoorstel
onvoldoende naar voren komt. De leden zien een risico dat Nederland door het
toestaan van de FOL's op Aruba en Curaçao betrokken raakt bij de binnenlandse
oorlog, grootschalige mensenrechtenschendingen en de ondermijning van het
vredesproces in Colombia. Tevens kan de ondertekening leiden tot betrokkenheid
bij de Amerikaanse «war on drugs» in de betreffende regio, die
op gespannen voet staat met de uitgangspunten van het Nederlandse drugsbeleid
gebaseerd op «harm reduction» en de principes van conflictpreventie
op het terrein van de internationale betrekkingen.1
De leden van de GroenLinks-fractie willen de regering wijzen op de mogelijke
gevolgen die ondertekening van het verdrag kan hebben. Daarnaast willen zij
vragen stellen die duidelijkheid kunnen scheppen in de positie van de regering.De leden van de fracties van GPV en RPF oordelen positief over het oogmerk
van het verdrag, te weten het daadwerkelijk bevorderen van internationale
samenwerking op het gebied van de drugsbestrijding. Het verdrag is tevens
een waardevolle investering in de betrekkingen tussen Nederland en de Verenigde
Staten en een stimulans voor zowel de goede reputatie als de economie van
de Nederlandse Antillen en Aruba.De leden van de SGP-fractie constateren dat onderhavig verdrag een voortzetting,
bestendiging en aanmerkelijke verlenging beoogt te zijn van de reeds bestaande
samenwerking die neergelegd was in een kortlopend verdrag. Over enkele aspecten
van het verdrag wensen deze leden vragen te stellen. 2. Algemene opmerkingen betreffende het verdragIn de memorie van toelichting (bladzijde 3) geeft de minister aan dat
de verantwoordelijkheid van de CTG 4.4 (lees: de medeverantwoordelijkheid
van het Koninkrijk der Nederlanden) zich niet uitstrekt over de territoriale
wateren en de landmassa van derde staten, in het bijzonder Colombia en Venezuela.
In eerdere instantie (23 530, nr. 39, bladzijde 3) heeft de regering
aangegeven dat de aard van de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en de
landen waarboven de Amerikaanse toestellen vliegen in het kader van de drugsbestrijdingsoperaties,
de verantwoordelijkheid van de betrokken regeringen is. Onder meer vanwege
de mogelijke consequenties voor mensenrechten en het milieu zijn de leden
van de PvdA-fractie van mening dat politieke, morele en zelfs internationaal-rechtelijke
verantwoordelijkheden ook hier verder gaan dan de Koninkrijksgrenzen. Wat
is het standpunt van de Nederlandse regering daaromtrent?De leden van de PvdA-fractie vragen zich overigens af wat de laatste jaren
de ontwikkelingen zijn geweest met betrekking tot Aruba en de Antillen en
hun positie binnen het Amerikaans handelspreferentieel stelsel. Welke rol
kunnen deze ontwikkelingen naar inzicht van de regering hebben gespeeld in
de besluitvorming rond de FOL's, zowel aan Amerikaanse als aan Koninkrijkszijde?De leden van de VVD-fractie vragen de regering mee te delen welke landen
in dit FOL-kader wel en welke landen (nog) geen toestemming hebben gegeven
om boven hun gebied te opereren met vliegtuigen vanaf of naar de Antillen
of Aruba?De leden van de SP-fractie hebben de volgende vragen. Hoeveel vluchten
hebben vanaf de FOL's plaats gevonden sinds april 1999? Heeft de regering
zicht op de missie en het vluchtplan van deze vluchten? Hoe controleert de
regering concreet dat de vluchten vanaf de FOL's slechts gebruikt worden voor
anti-drugs activiteiten en niet voor contra-guerrilla activiteiten in Colombia?
Zijn er afspraken met de Verenigde Staten gemaakt over het inzichtelijk maken
van de soort informatie die tijdens vluchten vanaf de FOL's wordt verzameld,
en zo ja, welke dan? Kunt u deze aan de kamer doen toekomen? Op hoeveel van
deze vluchten waren Colombianen aanwezig? Hoeveel vluchten vanaf de FOL's
hebben tijdens hun missie over Colombia gevlogen? Hebben er inmiddels evaluaties
plaatsgevonden met alle betrokken partijen over het gebruik van de FOL's?
Zo ja, kunt u deze aan de Kamer doen toekomen? Hoeveel vliegtuigen, en welke,
hebben sinds april 1999 gemiddeld beide FOL's bevolkt? Hoeveel Amerikaanse
en Colombiaanse manschappen waren sinds april 1999 aanwezig op de FOL's? Hoeveel
verwacht men dat dit zal worden na ratificatie van het verdrag?In de inleiding van het verdrag is sprake van economische voordelen voor
Aruba en Curaçao die voortvloeien uit dit verdrag. Welke economische
voordelen worden hier bedoeld, wat is het karakter daarvan en wat is de inschatting
van de waarde van deze voordelen? Wat is het gevolg voor het verdrag en de
relatie tussen Nederland en de Verenigde Staten als op enig moment komt vast
te staan dat informatie die op vluchten vanaf de FOL's wordt verzameld, niet
alleen wordt gebruikt voor anti-drugs activiteiten? Wat zijn de gevolgen voor
de betrekkingen tussen Nederland en de Verenigde Staten als het verdrag niet
wordt geratificeerd? Wat zijn de gevolgen op Aruba en Curaçao en voor
de relatie tussen deze koninkrijksdelen en de Verenigde Staten als het verdrag
niet wordt geratificeerd?De leden van de fracties van GPV, RPF en de leden van de SGP-fractie vragen
in hoeverre deze Amerikaans-Nederlandse samenwerking gevolgen van regiopolitieke
aard heeft voor de positie van de Nederlandse Antillen en Aruba. Is bekend
wat de regeringen van naburige landen als Venezuela en Colombia
vinden van de FOL op het Caraïbisch Koninkrijksterritoir? Is voortgang
geboekt in de onderhandelingen met Venezuela over het opereren boven het grondgebied
van dat land? Zijn vooraf de opvattingen van de regering van Venezuela gevraagd
over deze Amerikaanse activiteiten vlak voor de kust van dat land? Wat was,
indien gegeven, de reactie van Venezuela?De leden van de SGP-fractie vragen hoe de ervaringen met de FOL's tot
nu toe zijn. Kan de regering aannemelijk maken dat de drugsbestrijding vanuit
de lucht tot nu toe vruchten afgeworpen heeft en dat het derhalve nut heeft
om aan de Verenigde Staten de benodigde faciliteiten te blijven verlenen?Kan een eventueel verbod van de zijde van Venezuela op Amerikaanse operaties
in haar luchtruim een aanzienlijke belemmering voor de activiteiten van de
FOL's vormen?3. Artikelsgewijze toelichtingArtikel IDe leden van de fracties van GPV en RPF vragen naar de juridische status
van de luchtwaarnemers van derde landen. Beschikken deze over dezelfde voorrechten
en immuniteiten als het Amerikaanse personeel?Artikel IIIn het verdrag wordt aangegeven dat vliegtuigen in de naburige regio mogen
worden onderschept. De leden van de PvdA-fractie vragen de regering aan te
geven welke landen zij in dit geval tot de naburige regio rekent? Kan een
onderschepping van vliegtuigen plaatsvinden zonder dat de onderscheppende
militaire vliegtuigen wapens mogen inzetten?De leden van de fractie van D66 willen weten of deze passage in het verdrag
betekent dat er geen vluchten boven het vasteland van Zuid-Amerika mogen worden
uitgevoerd vanaf de bases op de Antillen en Aruba? Welke garanties zijn er
dat dergelijke vluchten niet zullen worden uitgevoerd vanaf deze bases? Heeft
de afkondiging van het nieuwe Amerikaans-Colombiaanse actieplan nog gevolgen
hiervoor?De leden van de VVD-fractie en de leden van de fracties van GPV en RPF
vragen uitleg over de passage in de memorie van toelichting over dit artikel.
Wat moet precies worden verstaan onder de passage: «Het recht van toegang
van Verenigde Staten-personeel en materieel tot de vliegvelden van Aruba en
de Antillen beperkt zich tot middelen die bestemd zijn voor aëronautische
drugsbestrijding en de logistieke ondersteuning daarvan. Dit verdrag ziet
derhalve niet op eventuele andere doelen. [...] De militaire middelen zijn
beperkt en ongewapend». Vallen hier wapens ten behoeve van (passieve)
zelfverdediging onder? Of kunnen dan wel mogen deze middelen in Colombia eventueel
ook actief worden ingezet voor preventieve zelfbeschermingdoeleinden? Vallen
hier bijvoorbeeld ook bestrijdingsmiddelen onder, die worden gebruikt voor
vernietiging van cokeplantages in Colombia? Met andere woorden, middelen bestemd
voor actieve bestrijdingsdoeleinden in Colombia? Bovendien willen de leden
van de regering vernemen wat de precieze inhoud van «beperkte en ongewapende
militaire middelen» is?Artikel IIIDe leden van de fracties van GPV en RPF veronderstellen dat de uitvoeringsregelingen
volgens het recht geen parlementaire goedkeuring meer zullen vereisen. Zullen
deze regelingen wel openbaar zijn? Worden in het bijzonder ook
de regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba gekend in genoemde regelingen?
Wat zal ter zake hun bevoegdheid zijn? Zullen deze regeringen bijvoorbeeld
op grond van milieuoverwegingen (geluidshinder, stank) eisen kunnen stellen?Artikel VIDe regering geeft aan dat de in het verdrag opgenomen immuniteitsregeling
voor Amerikaanse militairen wereldwijd gebruikelijk is bij dergelijke operaties.
Opmerkelijk is dat de immuniteitsregeling tevens buiten diensttijd en ook
voor gezinsleden geldt. De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of er
verschillen zijn, en zo ja welke, tussen de in het verdrag opgenomen immuniteitsregeling
en de regeling die gold voor de Amerikaanse militairen die elders in het Koninkrijk,
bijvoorbeeld op Soesterberg, gestationeerd waren. Zo deze verschillen bestaan,
hoe kunnen zij worden verklaard?Het feit dat een immuniteitsregeling gebruikelijk is, is voor de leden
van de PvdA-fractie overigens op zich onvoldoende reden ermee in te stemmen.
In de toelichting wordt aangegeven dat «bij voortduring personeel in
de Nederlandse Antillen en Aruba aanwezig is en dit ook buiten de functie-uitoefening
door derden met drugsactiviteiten kan worden geconfronteerd» (memorie
van toelichting, bladzijde 4). Ook de Raad van State wijst erop dat dit geen
reden is om een dergelijke, uitgebreide regeling in te stellen. De Raad van
State vraagt de regering om dit argument te verhelderen. In de reactie op
de Raad van State geeft de regering aan dat de reden voor de verlening van
strafrechtelijke immuniteit buiten de functie-uitoefening is dat dit door
de Verenigde Staten als een noodzakelijke uitbreiding van de functionele immuniteit
wordt gezien. De leden van de PvdA-fractie nodigen de regering uit daarop
een nadere toelichting te geven. Welke redenen hebben de Verenigde Staten
voor de noodzakelijkheid van de uitbreiding aangegeven en wat is het oordeel
van de Nederlandse regering daarop?De leden van de fracties van VVD en CDA vragen waarom (afhankelijke gezinsleden
van) VS-militairen volledige immuniteit moeten genieten; dus niet alleen strafrechtelijk,
maar ook civielrechtelijk en bestuursrechtelijk, naast de begrijpelijke functionele
immuniteit ter ongehinderde uitoefening van hun functie? Verdraagt zo'n brede
c.q. ongelimiteerde immuniteit zich met de letter en geest van het Statuut
van het Koninkrijk? Waarom dient VS-personeel, niet zijnde functionele militairen,
te worden vrijgesteld van sancties en/of strafvervolging bij bijvoorbeeld
diefstal, verkeersovertredingen, het toebrengen van lichamelijk letsel en
dergelijke? Moeten benadeelde Antillianen en/of Arubanen, zo nodig, in de
Verenigde Staten procederen tegen Amerikaanse gezinsleden van militairen,
terwijl de overtreding of het misdrijf op Aruba of de Antillen heeft plaatsgevonden?
Wat is hierbij de achterliggende gedachte? Doet zich zo'n ongelimiteerde immuniteit
ook elders voor, en zo ja, waar dan?Gesteld wordt dat de immuniteit van lokale rechtsmacht niet betekent dat
het VS-personeel en zijn afhankelijke gezinsleden straffeloosheid genieten.
Hoe deze bewering in voorkomende gevallen praktische uitwerking zal krijgen,
is de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk. Bedoeld personeel blijft
onder de jurisdictie van de Verenigde Staten vallen en zal ter zake van begane
delicten door de bevoegde autoriteiten in de Verenigde Staten kunnen worden
vervolgd. Het Koninkrijk kan een verzoek om uitoefening van die jurisdictie
indienen. Deze «kan-bepalingen», gekoppeld aan de zinsnede dat
verzoeken om opheffing van de immuniteit door de Verenigde Staten «in
welwillende overweging zullen worden genomen», stellen de leden van
de CDA-fractie geenszins gerust, vanwege het in hun ogen vrijblijvende
karakter daarvan. Zij verzoeken de regering hierop nader in te gaan.Hoe verhoudt deze strafrechtelijke immuniteit zich tot die welke bij stationering
van personeel in NAVO-verband gebruikelijk is? Wat is bij de afweging de relatieve
zwaarte geweest van de afzonderlijke geschetste belangen, namelijk drugsbestrijdingbelangen
economische belangen en het politieke belang van goede betrekkingen met de
Verenigde Staten?De leden van de fracties van CDA, D66, SP, GPV en RPF vragen wat het derde
lid van artikel VI in concreto betekent? Aan wat voor gevallen moeten zij
hierbij denken? Is de bepaling in het derde lid van dit artikel geen nietszeggende
samenloop? Immers, de bepaling bevat geen enkele verplichting voor de Verenigde
Staten, behalve dan de bereidheid een Nederlands verzoek in welwillende overweging
te nemen. Was het niet geloofwaardiger geweest wanneer was bepaald dat bij
een met name aangeduide categorie ernstige delicten de Verenigde Staten alleen
gemotiveerd een beroep op immuniteit hadden kunnen doen?De leden van de GroenLinks-fractie hebben grote bezwaren tegen de clausule
in het verdrag betreffende de rechtspositie van het VS-personeel en hun gezinsleden.
Ten principale achten deze leden het op voorhand vrijwaren van rechtsvervolging
verkeerd. Voorts begrijpen deze leden dat de gestationeerde Amerikanen als
gevolg van deze clausule gevrijwaard zullen zijn van Nederlandse, Antilliaanse
of Arubaanse inspecties en belastingen. Kan de regering uitleg geven over
de achtergronden van deze clausule? Is het de regering bekend dat de Verenigde
Staten nog altijd het Internationale Strafhof niet erkennen, uit angst dat
Amerikaanse onderdanen elders berecht zouden kunnen worden? Waarom is de regering
akkoord gegaan met de betreffende clausule. Is de regering het eens met deze
leden dat dergelijke voorwaarden normaliter onacceptabel zijn in de internationale
betrekkingen? Is het de regering bekend dat Panama dergelijke voorwaarden
niet geaccepteerd heeft en derhalve een verdrag niet heeft ondertekend? Waarom
meent de regering dat Nederland dan wel akkoord moet gaan met dergelijke door
de Verenigde Staten gedicteerde voorwaarden?De leden van de fracties van GPV en RPF merken op dat de in het verdrag
opgenomen immuniteitsregeling een vergaande is. Is deze regeling dezelfde
als die geldt voor Amerikaans NAVO-personeel in Nederland? Indien er sprake
is van verschillen, kunnen deze dan worden gemotiveerd? Deze leden herinneren
in dit verband aan opmerkingen gemaakt door de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens een overleg met de vaste commissies voor
Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken en voor Buitenlandse Zaken op 9
juni 1999 (26 200 IV, nr. 19). In het verslag van dit overleg wordt vermeld
dat de regeringen van de Koninkrijksdelen bezwaren hadden tegen de Amerikaanse
wens dat VS-personeel en hun gezinsleden volledige immuniteit voor rechtsmacht
zouden moeten genieten binnen de functie-uitoefening en tevens strafrechtelijke
immuniteit buiten de functie-uitoefening. Vervolgens wordt in genoemd verslag
de indruk gewekt dat van Amerikaanse zijde aan de Nederlandse bezwaren is
tegemoet gekomen door het opnemen van een bepaling, die de toezegging bevat
dat het VS-personeel het nationale recht zal eerbiedigen. Het ontgaat deze
leden waaruit nu materieel de gesuggereerde tegemoetkoming van Amerikaanse
zijde bestaat. Kan dit worden uiteengezet? Artikel V behelst toch niet meer
dan een soort inburgeringsbepaling en is toch moeilijk te beschouwen als een
verzachting van de in artikel VI neergelegde immuniteitsregeling?Deze leden betreuren de hardheid van de immuniteitseisen van de regering
van de Verenigde Staten, in het bijzonder de strafrechtelijke immuniteit buiten
de functie-uitoefening. Waarom heeft de Nederlandse regering dit,
kennelijk deels tegen haar zin, geaccepteerd? De regering van de Verenigde
Staten is in dit verdrag, na het gedwongen vertrek van de FOL uit Panama,
toch veelszins de vragende partij? Had het niet van meer zelfrespect getuigd
wanneer het Koninkrijk zijn machtspositie had benut door in elk geval geen
strafrechtelijke immuniteit buiten de functie-uitoefening te accepteren? Realiseert
de regering zich dat het niet in het Koninkrijk vervolgen van bijvoorbeeld
een moord op Curaçao gepleegd door een FOL-militair tot grote verontwaardiging
en onrust ter plaatse kan leiden?Artikel VIIDe leden van de CDA-fractie vragen de regering waarom in het kader van
het verdrag in- of uitgevoerde goederen zijn vrijgesteld van inspectie. Waarom
hebben de Verenigde Staten oorspronkelijk aangedrongen op vrijstelling voor
inspectie van persoonlijke bagage van VS-personeel?In artikel VII lid 4 is sprake van «hazardous cargo» die Amerikaanse
vliegtuigen op de FOL's mogelijk aan boord hebben. Welke (soort) cargo wordt
hiermee bedoeld en wie controleert dit, zo vragen de leden van de SP-fractie.Artikel VIIIIn artikel VIII lid 1, 3 en 4 worden zo goed als alle importen en exporten
tussen Aruba, Curaçao en de Verenigde Staten vrijgesteld van de gebruikelijke
belastingen. Wat is naar schatting het totale bedrag per jaar dat met deze
vrijstelling is gemoeid, vragen de leden van de SP-fractie. Betekent artikel
XIII lid 2 dat goederen die in het kader van dit verdrag door de Verenigde
Staten in of uit Aruba en Curaçao worden geïmporteerd, respectievelijk
geëxporteerd vrijgesteld zijn van inspectie? Welke feitelijke controle
heeft Nederland op deze importen en exporten?Artikel IXDe leden van de SP-fractie vragen welke faciliteiten en grond worden bedoeld
in artikel IX. Zijn aan deze bepalingen kosten (ook gemiste opbrengsten) voor
Nederland verbonden, en zo ja hoeveel?Artikel XIDe leden van de SP-fractie constateren dat in artikel XI sprake is van
toestemming om te bouwen door de Verenigde Staten, na voorafgaand overleg.
In hoeverre zijn de Verenigde Staten hierbij gebonden aan bestaande bestemmingsplannen?
Is het te voorzien dat ten behoeve van de bouw door de Verenigde Staten bestemmingsplannen
gewijzigd moeten worden? Wie beslist over de wijziging van deze bestemmingsplannen?
Wat betekent artikel XI lid 2? Is er in het geval van blijvende onenigheid
over lokale en Amerikaanse regelingen voorzien in een arbitrage? Hoe worden
de maximumprijzen voor water, elektriciteit en andere «utilities»
bij wet vastgelegd? Waarom wordt hierover geen belasting betaald?Artikel XIIIBetekent artikel XIII dat de Verenigde Staten voorrang krijgen bij de
behandeling van de noodzakelijke administratieve procedures, vragen de leden
van de SP-fractie. Artikel XVDe drugsoorlog is een controversiële zaak en de kans bestaat dat
de FOL's te maken krijgen met terroristische aanslagen. De vraag is of de
vliegvelden Hato op Curaçao en Reina Beatrix op Aruba in voldoende
mate tegen aanslagen beveiligd zijn of zullen worden. De leden van de PvdA-fractie
hebben in eerdere instantie zorg geuit over vliegveld Hato, dat blijkens een
rapport van de douane-inspectie van december 1998 veel te wensen overlaat
omdat veel te weinig controle plaatsvindt en het in de praktijk voorkomt dat
onbevoegden ongecontroleerd het vliegveld betreden. De bewaking van het eigen
materieel door de Amerikaanse krijgsmacht zou niet kunnen verhinderen dat
andere delen van het vliegveld, nog afgezien van de rest van de eilanden,
met aanslagen te maken zouden kunnen krijgen. De leden van de PvdA-fractie
vragen zich af of, net als in Nederland, een integraal beveiligingsplan rond
de vliegvelden op Curaçao en Aruba is opgesteld en of deze zijn aangepast
aan de FOL-bestemming. Welke inspanningen is de regering op dit punt voornemens
te doen? De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft eerder aangegeven dat besprekingen rond de veiligheid van vooral vliegveld
Hato tussen de Amerikaanse en Antilliaanse autoriteiten plaats zouden vinden.Voor de leden van de PvdA-fractie blijft onduidelijk wie de financiële
verantwoordelijkheid draagt in het geval van een aanslag of andere calamiteiten.
Kan bijvoorbeeld de aansprakelijkheid voor grove schuld ooit worden uitgesloten?
En zo nee, wat betekent dat dan voor het geval aanslagen ten gevolge van overduidelijke
gebreken in de beveiligingstoestand van (één van beide) vliegvelden
zouden voorkomen? Wie zou in een dergelijk geval aansprakelijk gesteld kunnen
worden? Kan de regering op deze punten een nadere toelichting geven? Is er
een integraal rampenplan opgesteld? De leden menen dat de Nederlandse Antillen
en Aruba de aansprakelijkheid voor de gevolgen van eventuele aanslagen op
bijvoorbeeld vliegtuigen of vliegvelden, of een eventuele ramp zoals het neerstorten
van een vliegtuig, moeilijk zullen kunnen dragen. Wie draait er dan voor de
schade op? De leden zijn van mening dat duidelijk moet zijn dat niet het Koninkrijk
in geval van een ramp financieel verantwoordelijk mag worden gesteld, nu het
gaat om steunpunten die op nadrukkelijk verzoek van de Verenigde Staten zouden
worden gevestigd.De leden van de CDA-fractie en de leden van de PvdA-fractie vragen een
nadere toelichting op de memorie van toelichting, waarin wordt aangegeven
dat de veiligheid op de vliegvelden wordt verbeterd en dat daarover nadere
afspraken worden gemaakt. Om wat voor afspraken gaat het en wat is de stand
van zaken?De leden van de GroenLinks-fractie wijzen de regering op het standpunt
van het Arubaanse parlement. Daaruit blijkt dat de Staten van Aruba weliswaar
voorstander zijn van de aanwezigheid van de FOL op de luchthaven, maar wel
garanties van de Nederlandse regering wil om de eventuele negatieve gevolgen
van de FOL financieel op te vangen. De Arubaanse Staten hechten belang aan
voortzetting van de bestaande samenwerking, maar meent dat zij geografisch
veel dichterbij ligt dan Nederland en derhalve meer risico's loopt. Vanwege
de welwillendheid van Aruba om in deze context samen te werken, acht het Arubaanse
parlement het onvermijdelijk dat de twee grootste actoren bij dit verdrag,
te weten de Verenigde Staten en Nederland, de noodzakelijke veiligheidsgaranties
verlenen. Het eiland wil voorkomen dat Aruba opdraait voor de negatieve consequenties
van de drugsbestrijdingactiviteiten. Deze leden vragen de regering of er in
deze reeds toezeggingen gedaan zijn en wanneer dergelijke toezeggingen nog
aan de orde komen. Zij verzoeken de regering om een overzicht daarvan te geven.
Is het de regering duidelijk dat hiermee onder meer bedoeld wordt
het gevaar van eventuele terroristische aanslagen of een mogelijk (vlieg)ramp?
Welke verantwoordelijkheid dragen Nederland en de Verenigde Staten voor welk
onverhoopt negatief gevolg dan ook? Hoe groot schat de regering de kansen
op dergelijke aanslagen tegen de Arubaanse, Antilliaanse, Amerikaanse of Nederlandse
overheid? Op welke wijze zijn de Nederlandse politie- of inlichtingendiensten
betrokken bij de beveiliging van de luchthavens of de betroffen eilanden tegen
mogelijke terroristische aanslagen? Bestaat of komt er een samenwerkingsverband
met de Antilliaanse en Amerikaanse politie- of inlichtingendiensten dat op
deze aspecten betrekking heeft? Zo ja, hoe gaat deze samenwerking er uit zien?Hoe gaat Nederlandse regering de veiligheid als bedoeld in artikel XV
organiseren, vragen de leden van de SP-fractie en van de SGP-fractie. Wie
gaat zorgen voor deze veiligheid en welke kosten voor Nederland zijn daarmee
gemoeid?Artikel XVIWaarom betaalt de Verenigde Staten geen rechten of heffingen? Welke kosten
(gemiste inkomsten) voor Nederland zijn gemoeid met dit artikel, vragen de
leden van de SP-fractie.Artikel XVIIDe leden van de SP-fractie vragen of artikel XVII betekent dat Amerikaanse
voertuigen niet hoeven te voldoen aan Nederlandse of lokale eisen met betrekking
tot veiligheid en milieu. Wat is het belang van dit artikel in het verdrag?Artikel XIXWat is de precieze betekenis van artikel XIX lid 1, waarin de Verenigde
Staten, Nederland, Curaçao en Aruba alle claims tezamen bij voorbaat
afwijzen, vragen de leden van de SP-fractie. Waarom worden alle claims en
vorderingen tezamen bij voorbaat uitgesloten? Waarom is in artikel XIX lid
2 sprake van Amerikaanse wetgeving voor het regelen van claims van derden
en niet van de Nederlandse of lokale wetgeving?Artikel XXIIn artikel XXI lid 3 worden de «terms of reference» voor evaluatie
geschetst, zo lezen de leden van de SP-fractie. Is er ook een termijn of periodiek
afgesproken voor evaluatie?Artikel XXIVDe Raad van State heeft in haar advies aangegeven dat in het verdrag ten
onrechte niet is voorzien in eventuele geschillenbeslechtingprocedures, ondanks
het feit dat dit wel gebruikelijk is. De regering geeft aan dat, wegens het
vriendschappelijke karakter van de betrekkingen met de Verenigde Staten, het
ten aanzien van de bij dit verdrag geregelde activiteiten niet wenselijk is
te verwijzen naar vreedzame geschillenbeslechting. De leden van de PvdA-fractie
zijn van mening dat, inachtnemend het advies van de Raad van State en het
feit dat bij het verdrag in de praktijk de drie delen van het Koninkrijk en
minstens twee andere staten betrokken zijn, eventuele geschillen een dermate
gecompliceerd karakter zouden kunnen hebben dat duidelijkheid over de eventueel
te volgen geschillenbeslechtingprocedures wenselijk is. Is de regering bereid
ernaar te streven een dergelijke, expliciete en allesomvattende
verwijzing naar geschillenbeslechting alsnog in het verdrag op te doen nemen?De leden van de CDA-fractie hebben eveneens geconstateerd dat de Raad
van State heeft aanbevolen te voorzien in de mogelijkheid van internationale
geschillenbeslechtingprocedures. De reactie van de regering is dat partijen
hebben geoordeeld dat ten aanzien van de bij dit verdrag geregelde activiteiten,
het tussen bevriende staten niet wenselijk is
te verwijzen naar vreedzame geschillenbeslechting. In de memorie van toelichting
wordt aangegeven dat het niet gebruikelijk is
om ten aanzien van activiteiten waarop het verdrag ziet te verwijzen naar
(externe) middelen van vreedzame geschillenbeslechting. Kan de regering nader
ingaan op de achterliggende gronden van dit al dan niet wenselijke, respectievelijk
niet gebruikelijke karakter?Het FOL-verdrag en de mensenrechtenIn antwoord op kamervragen heeft de minister van Buitenlandse Zaken aangegeven
dat drugsbestrijdingoperaties nooit gepaard mogen gaan met mensenrechtenschendingen.
Vele NGO's, waaronder Amnesty International, Rainbow Warriors International
en Milieudefensie, en deskundigen verwachten dat de Amerikaanse militaire
operaties in Colombia gepaard zullen gaan met grove mensenrechtenschendingen
en milieuvervuiling. De leden van de GroenLinks-fractie en de leden van de
SP-fractie vragen wat het commentaar daarop is van de Nederlandse regering.De leden van de GroenLinks-fractie wijzen de minister erop dat mensenrechtenorganisaties
hun verontrusting hebben uitgesproken over de «waiver» die president
Clinton heeft gegeven voor het Amerikaanse hulppakket aan Plan Colombia. Zo
constateerde Amnesty International onlangs dat
de mensenrechtensituatie in Colombia het afgelopen jaar wederom is verslechterd.1 Is de regering bereid de ratificatie van het verdrag
tot nader order uit te stellen vanwege het feit dat president Clinton de condities
die zijn gesteld door het Amerikaanse Congres aan het Amerikaanse hulppakket
aan Plan Colombia op het gebied van mensenrechten opzij heeft gezet op het
moment dat mensenrechtenorganisaties constateren dat de situatie in Colombia
het afgelopen jaar is verslechterd?De leden van de SP-fractie vragen of de regering de kritiek kent van Amerikaanse
en Colombiaanse mensenrechtenorganisaties op de Amerikaanse militaire activiteiten
in of in samenwerking met Colombia en het gebruik van de FOL's? Wat is het
oordeel over deze kritiek?Het FOL-verdrag en het Plan ColombiaDe methodes die de Verenigde Staten voorstaan inzake drugsbestrijding,
zijn dus niet de methoden waar Nederland zich achter schaart. Is het, zo vragen
de leden van de PvdA-fractie, denkbaar dat de operaties van de FOL's in principe
beperkt worden tot bestrijding van drugstransporten en zich niet uitstrekken
tot de bestrijding van drugsverbouw, bijvoorbeeld door alsnog in het verdrag
of in een uitvoeringsregeling op te nemen dat de verkenningsvluchten zich
alleen mogen uitstrekken tot het grondgebied van het Koninkrijk en internationale
territoriale wateren?Op de vluchten die vanaf de FOL's plaats zullen vinden, zullen Colombiaanse
militairen meegaan. Het gevaar van een directe betrokkenheid van het Koninkrijk
bij de drugsoorlog in Colombia wordt daarmee wel heel zichtbaar. Eén
van de grootste gevaren die om de hoek liggen is dat Nederland betrokken raakt
bij de burgeroorlog in Colombia en de Amerikaanse bemoeienis daarmee, hetgeen
niet alleen een gevaar betekent voor de veiligheid van het Koninkrijk, maar
bovendien met zich meebrengt dat ons land medeverantwoordelijkheid
draagt voor de gevolgen van de Amerikaanse interventies op het Zuid-Amerikaanse
continent. De, overigens niet goed controleerbare, toezeggingen als zouden
vliegtuigen die vanaf Aruba of de Antillen opstijgen niet (direct) meedoen
aan militaire operaties is minder relevant omdat ook de zogenaamde niet-gevechtshandelingen
(zoals verkenningsvluchten) wellicht een onmisbaar deel van militaire operaties
zijn.Op welke wijze zal de Nederlandse regering geïnformeerd worden en
blijven over de daadwerkelijke operationele activiteiten die vanuit de beide
steunpunten in het kader van het verdrag worden ondernomen? En voor zover
in een dergelijke informatievoorziening niet zou zijn voorzien, is de regering
dan bereid dat alsnog in een uitvoeringsregeling vast te leggen?De leden van de fracties van PvdA, D66 en GroenLinks vragen de regering
of ratificatie van het FOL-verdrag betekent dat vanaf het grondgebied van
het Koninkrijk militaire operaties kunnen, en hoogstwaarschijnlijk zullen,
worden uitgevoerd in het kader van het Plan Colombia? Zo ja, in hoeverre verhoudt
dat zich tot eerdere uitspraken van de regering, die er op neer kwamen dat
middels dit plan te veel nadruk werd gelegd op een militaire oplossing van
de drugsproblematiek? Het kan toch niet zo zijn dat de regering enerzijds
steun aan het Plan Colombia afwijst wegens kritiek op de militaire component
en zij anderzijds politieke en morele verantwoordelijkheid neemt voor (een
deel van de) uitvoering van het Plan Colombia via de FOL's?De leden van de fracties van D66 en GroenLinks vragen zich daarbij eveneens
af hoe acceptatie van operaties boven Colombia zich verhoudt tot de Nederlandse
steun voor het vredesproces in Colombia? Acht de regering het risico dat de
Nederlandse Antillen en daarmee het Koninkrijk (indirect) betrokken raakt
bij de strijd in Colombia verwaarloosbaar of totaal afwezig en kan zij aangeven
waardoor die mening wordt geschraagd? Brengt een eventuele betrokkenheid niet
een substantieel veiligheidsrisico voor de Antillen en Aruba met zich mee?De minister van Buitenlandse Zaken heeft tot nu toe benadrukt dat vanaf
de bases slechts drugsbestrijdingoperaties boven het Caraïbisch zeegebied
worden uitgevoerd. Hij heeft gezwegen over de mogelijkheid van operaties boven
Colombia. Uit de memorie van toelichting (bladzijde 3) blijkt echter duidelijk
dat de Amerikaanse interesse in Colombia wel degelijk de reden voor het verdrag
vormt: «De verantwoordelijkheid strekt zich niet uit over de territoriale
wateren en de landmassa van derde Staten, in het bijzonder Colombia en Venezuela.
Voor zover Amerikaans materieel boven derde landen zou moeten opereren, dienen
daartoe met deze landen afspraken te worden gemaakt. Met Colombia bestaan
ter zake reeds afspraken». Kortom, dat er ook operaties boven Colombia
worden uitgevoerd wordt toegegeven, alleen valt dat volgens de minister buiten
de strekking van de Nederlands-Amerikaanse samenwerking. Maar steekt de regering,
door het onderscheid te maken in verantwoordelijkheden en niet in operaties,
niet haar kop in het zand als zij weet wat de intenties van de Amerikaanse
regering zijn? Formeel wenst de regering slechts verantwoordelijkheid te nemen
voor drugsbestrijdingoperaties boven Caraïbisch gebied, waaronder het
onderscheppen van drugstransporten in het kader van de samenwerking met de
Amerikanen in het kader van de Joint Inter Agency Task
Force-East (JIATF-E). Wat de Amerikanen boven Colombia uitvoeren
valt buiten de samenwerking met Nederland en in de ogen van de regering dus
ook buiten de Nederlandse verantwoordelijkheid. Is dit niet, zo vragen deze
leden, een duidelijk geval van struisvogelpolitiek: je steekt je kop in het
zand voor gevolgen die je zelf wel mogelijk maakt?De leden van de GroenLinks-fractie vragen verder of de regering überhaupt
weet wat zich allemaal op en vanaf de Amerikaanse FOL's afspeelt. Brigadegeneraal
Prins, Commandant Caraïbisch Gebied en tevens Task
Group Commander van JIATF-E, heeft aanvankelijk in elk geval aangegeven
niet te weten wat de Amerikanen allemaal ondernemen.1 Later beweerde Prins het te weten, maar de Amerikanen niet te willen
controleren en te moeten vertrouwen in de goede bedoelingen van de Verenigde
Staten.2 Deze leden verzoeken de regering om
duidelijkheid over de bedoelingen van de Amerikanen, met name waar het gaat
om Colombia, en naar de mogelijkheid deze bedoelingen ook expliciet in het
FOL-verdrag op te nemen dan wel te clausuleren. Waarom staat er niets in het
verdrag over beperkingen ten aanzien van de activiteiten van de Amerikanen
vanaf de bases? Heeft de Nederlandse regering voldoende kennis van het soort
(militaire) operaties die vanuit de bases op Aruba en Curaçao worden
uitgevoerd? Weet de regering precies wat er met de informatie gebeurt die
vanaf de bases verzameld wordt?Onlangs meldde de minister van Buitenlandse Zaken de Kamer: «Nederland
kan het Plan Colombia niet steunen, omdat het maatschappelijk middenveld niet
betrokken is geweest bij het tot stand komen hiervan en er een zwaar accent
wordt gelegd op de gewelddadige uitroeiing van de productie van illegale gewassen».3 De GroenLinks-fractie wil weten waarom de regering dan
wel meewerkt aan het deel van het Amerikaanse steunpakket aan Plan Colombia.
Dit dubbelhartige standpunt van de regering roept bij deze leden op z'n minst
gemengde gevoelens op.De leden van de SP-fractie vragen eveneens naar de relatie tussen de FOL's
en het Plan Colombia. Ondersteunt Nederland het Plan Colombia en vooral het
militaire aspect daarvan? Hoe zien de Amerikaanse en Colombiaanse regeringen
de relatie tussen de FOL's en het Plan Colombia? Wat zijn de mogelijkheden
van de Nederlandse regering om tussentijds het contract met de Verenigde Staten
op te zeggen? Wat zijn de criteria die daarbij gehanteerd zouden worden? Hoe
ziet de regering toe op deze criteria? Ondersteunt de Nederlandse regering
de zogenaamde «war-on-drugs» zoals Amerika die in Zuid-Amerika
vorm geeft en waarvan de FOL's deel uitmaken? Welke rol spelen de FOL's in
het bestrijden van drugstransporten direct op of rond de eilanden Curaçao
en Aruba? Welk percentage van de vluchten vanaf de FOL's wordt aan deze taak
besteed?Is, gezien het feit dat Amerika het bestrijden van drugs een kwestie van
regionale veiligheid vindt, het Plan Colombia of de vestiging van de FOL's
aan de orde geweest in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties of de Organisatie
van Amerikaanse Staten? Zo nee, waarom niet?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen waarom de bezwaren van
de Nederlandse regering ten aanzien van het Plan Colombia kennelijk niet het
gevolg hebben dat medewerking aan de FOL moet worden geweigerd? Of anders
gevraagd: hoe is gegarandeerd dat het Koninkrijk via de acceptatie van de
FOL op zijn grondgebied wordt betrokken in een met militaire middelen gevoerde
drugsoorlog van de Verenigde Staten in Colombia?Het FOL-verdrag en de burgeroorlogDe leden van de fracties van VVD, CDA en SGP vragen de regering of er
bij goedkeuring van het verdrag een kans bestaat dat het Koninkrijk zelf en/of
één of meerdere landen binnen het Koninkrijk direct of indirect
betrokken (kunnen) raken bij de burgeroorlog, zoals de guerrillabeweging FARC
beweert? Hoe groot schat de regering deze kans in dat de FARC terroristische
aanslagen binnen landen van het Koninkrijk zal gaan plegen? Welke garantie
geeft de regering dat dit niet zal gebeuren? Is er een heldere
scheiding te maken tussen strijd tegen drugs en strijd tegen de guerrilla?Als de regering een (in)directe betrokkenheid van (landen van) het Koninkrijk
bij de burgeroorlog in Colombia niet of niet geheel uitsluit of kan uitsluiten
is het FOL-verdrag de regering dan zo'n gevaar of kans waard? Deze leden vragen
of het FOL-Verdrag dan geen bepaling dient te bevatten om het verdrag op te
zeggen, als zich zo'n situatie onverwacht of onverhoopt zou voordoen, er van
uitgaande dat landen in het Koninkrijk niet actief of passief, en niet direct
of indirect bij die burgeroorlog betrokken wensen te geraken?De leden van de CDA-fractie willen voorkomen dat Amerikaanse verkenningsvluchten
vanaf luchthavens van de Nederlandse Antillen en Aruba gaan samenlopen met
de gezamenlijke strijd van Colombia en de Verenigde Staten tegen de Colombiaanse
guerrillabeweging FARC. Welke afspraken zijn er met de Amerikaanse regering
hierover gemaakt om dit te voorkomen? Welke controlemogelijkheden heeft de
regering in dit verband?De leden van de GroenLinks-fractie menen dat aan de hand van het Amerikaanse
hulppakket aan Colombia kan worden opgemaakt wat de bedoelingen zijn. Daarin
is namelijk ook de financiering van de FOL's opgenomen. Is het de regering
bekend dat het leeuwendeel van de steun bestemd is voor de zogenaamde «Push
into Southern Colombia» in het departement Putumayo, een belangrijke
basis van het FARC waar tevens het merendeel van de Colombiaanse coca wordt
verbouwd? Wat is de reactie van de regering op het gegeven dat zo'n tachtig
procent van die Amerikaanse hulp bestemd is voor zwaarbewapende helikopters,
vliegtuigen voor de chemische besproeiing van de coca- en opiumvelden, het
trainen en uitrusten van drie elite anti-narcotica-bataljons van het Colombiaanse
leger, die de guerrilla's uit de coca-gebieden moet verdrijven, en, belangrijk
in verband met de FOL's, de assistentie van US Southern Command (verantwoordelijk
voor de operaties vanaf de FOL's) bij het verzamelen van inlichtingen ten
behoeve van de operaties? Meent de regering dat het hierbij uitsluitend gaat
om drugsbestrijding door de Verenigde Staten, of onderkent zij het risico
dat dit kan leiden tot een confrontatie met de guerrilla en een verheviging
van het binnenlandse conflict in Colombia met mogelijk desastreuze gevolgen
voor het vredesproces? Hoe begrijpt de regering de woorden van de opperbevelhebber
van het Colombiaanse leger generaal Fernando Tapias: «er zal vrede komen,
maar eerst komt er oorlog»1 ? In hoeverre
acht de regering dit gegeven aanleiding om ratificatie van het FOL-verdrag
met de Amerikanen te heroverwegen, of om hier nadere voorwaarden aan te verbinden?De leden van de GroenLinks-fractie menen dat het in Colombia niet duidelijk
is waar drugsbestrijding ophoudt, en militaire bestrijding van de guerrilla
begint. Het verschil tussen de twee wordt door The Washington
Post omschreven als «so blurred as to be meaningless».2 De Amerikaanse generaal Wilhelm, ex-commandant van SouthCom,
heeft bovendien gezegd dat middelen uit de drugsbestrijding eveneens gebruikt
kunnen worden voor de bestrijding van de guerrilla. Volgens Wilhelm is de
sleutel tot vrede in Colombia «de guerrilla de illegale fondsen te ontnemen
die ze van drugsbaronnen ontvangen». Ook zijn voorganger, generaal McCaffrey,
vindt dat het probleem bij de bron moet worden aangepakt: «Als we een
drugsvliegtuig boven de Caraïben onderscheppen, dan is de guerrilla al
betaald».3 Dat betekent naar het oordeel
van de leden van de GroenLinks fractie een verschuiving naar de operaties
in de cocagebieden, en dus meer confrontaties met de guerrilla. Wat is de
opvatting van de regering in deze? Kan de regering een nadere omschrijving
geven van wat volgens haar moet worden verstaan onder drugsbestrijding? En
is de regering van mening dat drugsbestrijding belangrijker is
dan het vredesproces tussen de regering en de guerrilla in Colombia, zoals
door Amerikaanse autoriteiten herhaaldelijk is gesteld?De buurlanden van Colombia maken zich inmiddels in toenemende mate zorgen
over de grensoverschrijdende effecten van de Amerikaanse militaire steun aan
Colombia. De onafhankelijke Colombiaanse krant El Espectador citeerde vorig jaar een bron van het State Departement die wist
te melden dat «de nieuwe antidrugsbases in Ecuador, Aruba en Curaçao
strategische punten worden om de stappen van de guerrilla en diens herhaaldelijke
invallen in Venezuela, Panama, Brazilië, Peru en Ecuador van zeer nabij
te kunnen volgen».1 Deze buurlanden worden
dus niet alleen geconfronteerd met de invallen van de guerrilla maar ook met
tienduizenden vluchtelingen, de verplaatsing van de drugsproductie en met
de Amerikaanse bemoeienis daarmee. Is het de regering bekend dat in Ecuador
een brede kring van politieke partijen en maatschappelijke organisaties inmiddels
herziening, of zelfs opzegging van het verdrag voor de FOL op de basis in
Manta voorstaat?2De Amerikaanse FOL's zijn inmiddels wel degelijk de uitvalsbases voor
het volgen van de stappen van de guerrilla in Colombia zelf, zo begrijpen
de leden van de GroenLinks-fractie. Toen in juli 1999 een Amerikaanse RC-7 Airborne Reconnaissance Low (ARL) spionagevliegtuig
neerstortte tijdens een «routine antidrugs-patrouille» boven de
Putumayo, bleek het vol te zitten met high-tech apparatuur dat noodzakelijk
is om de bewegingen en communicatie van de guerrilla in de gaten te houden.
De vijf omgekomen Amerikaanse inzittenden waren van de 204th Military Intelligence Brigade. Een «bron met kennis van
de missie» vertrouwdeNewsweek toe: «Het is
niet de bedoeling dat wij de guerrilla's in de gaten houden, maar dat is wat
zij aan het doen waren.»3 Een
Amerikaanse regeringsfunctionaris vertelde dat praktisch alle radiocommunicatie
de laatste twee maanden was afgeluisterd.4 De RC-7 ARL is speciaal voor SouthCom ontwikkeld voor drugs-
en opstandbestrijding en wordt genoemd in een SouthCom fact-sheet over de
FOL's.5 Het Colombiaanse weekblad Cambio interviewde een Colombiaanse piloot die vanaf Howard Air Base in Panama soortgelijke missies vloog met RC-7's en
P-3 Orion's. De vluchten brachten de coca- en opiumteelt in kaart en «in
dat materiaal kan informatie zitten over de guerrilla».6 Deelt de regering de opvatting dat de thans bestaande Amerikaanse
FOL's de uitvalsbases vormen voor het volgen van de stappen van de guerrilla
in Colombia zelf? Deelt de regering de analyse dat de verstrengeling tussen
drugs- en opstandbestrijding vooral merkbaar is op het gebied van inlichtingen,
en dat de FOL's juist daar een belangrijke schakel in de Amerikaanse militaire
logistiek in en rond Colombia vormen? Is het de regering bekend dat sinds
maart 1999 inlichtingen door de Amerikaanse ambassade worden gedeeld met het
Colombiaanse leger, zonder dat er enige garantie is dat deze informatie uitsluitend
dient voor de drugsbestrijding?De leden van de GroenLinks-fractie vrezen dat het concept «narco-guerrilla»
een poging vormt om de guerrilla aan te pakken onder het mom van drugsbestrijding.
Zo wist El Espectador de hand te leggen op een
memorandum van het State Department over de gevolgde strategie om de uitbreiding
van het conflict naar de rest van de regio te vermijden. Eén van de
punten is dat «met het doel niet af te wijken van de missies die zich
in principe moeten concentreren op drugsbestrijding en met het oogmerk discussies
op het internationale vlak en in het Congres te vermijden, inlichtingen en
militaire activiteiten tegen FARC en ELN voornamelijk in de context geplaatst
worden van hun status als narco-guerrillas».7
Wat is de reactie van de regering op de kennelijke angst van de Amerikaanse
overheid dat de daadwerkelijke reden van de operaties bekend wordt, in het
licht van de gevoerde onderhandelingen met Nederland over de FOL-bases? Is de regering niet bezorgd over het scenario van de Amerikaanse «drugsbestrijding»,
waar Nederland met de ondertekening van het FOL-verdrag haar steun aan verleend?
Is het de regering bekend dat US SouthCom niet alleen verantwoordelijk is
voor drugsbestrijding, maar voor alle Amerikaanse militaire operaties in Latijns
Amerika? Waarom is in het nu voorliggende verdrag geen enkele garantie opgenomen
dat de vluchtmissies vanaf de FOL's zich niet uitstrekken tot het bestrijden
van de guerrilla onder het mom van drugsbestrijding?Het is de leden van de GroenLinks-fractie onduidelijk welke operaties
er nu precies van de bases mogen en worden uitgevoerd. De regering lijkt de
mogelijkheden om de Kamer duidelijkheid te verschaffen over wat er nu eigenlijk
vanaf de FOL's gebeurt onbenut te laten. Al sinds april 1999 wordt er gevlogen
vanaf Aruba en Curaçao. Waarom zijn de beschikbare extra gegevens niet
aan de Kamer gestuurd? Waarom heeft er niet een evaluatie van de afgelopen
18 maanden plaatsgevonden? Kan de regering zo'n evaluatie doen plaatsvinden
en de resultaten daarvan (inclusief vluchtgegevens) aan de Kamer toesturen?
Is de regering bereid een evaluatie van het functioneren van de FOL's inclusief
een overzicht van alle vluchtgegevens die sinds de ondertekening van het voorlopige
verdrag op 13 april 1999 zijn uitgevoerd aan de Kamer toe te sturen? Waarom
zijn de zogenaamde «operationele afspraken», de praktische afspraken
met de commandant verantwoordelijk voor JIATF-E en voor operaties vanaf de
FOL's, US Southern Command, niet aan de Kamer toegestuurd? Is de regering bereid
de operationele afspraken gemaakt tussen de Bevelhebber der Zeestrijdkrachten
en de commandant verantwoordelijk voor JIATF-E en voor operaties vanaf de
FOL's, US Southern Command, alsnog aan de Kamer toe te sturen (memorie van
toelichting, bladzijde 3 en 4)?De leden van de GroenLinks-fractie maken zich grote zorgen over de gevolgen
van sproei-operaties voor het milieu in de Latijns Amerikaanse regio. Daarbij
doelen deze leden op schadelijke dan wel giftige stoffen die vrijkomen bij
het bestrijden van cocaplanten, die zonder twijfel een grote impact hebben
op mensen, dieren en milieu, landbouwgronden in het bijzonder. Waar het naar
het oordeel van deze leden om gaat is dat de cocaplantages door het gif dermate
beschadigen, dat er gedurende enige jaren in het geheel geen gewassen meer
kunnen worden verbouwd. Dit heeft tot gevolg dat de betreffende boeren geen
bron van inkomsten meer hebben en dat zij elders woud zullen gaan kappen om
nieuw landbouwareaal te verkrijgen. Dit gaat ten koste van het nog aanwezige
oerwoud. Kan de regering becijferen hoeveel gif en wat voor soort gif jaarlijks
wordt gebruikt bij de vernietiging van coca-plantages? Kan de regering aangeven
welke directe en indirecte milieu-gevolgen Colombia en de buurlanden van deze
bestrijdingsoperaties zullen ondervinden en hoe groot de schade aan mens,
dier en milieu op langere termijn zal zijn? Wil de regering toezeggen zich
in internationaal verband sterk te zullen maken voor het beëindigen van
de vergiftiging van landbouwgronden?Deze leden hebben bovendien nog de volgende vragen. Kunnen de FOL's gebruikt
worden voor het inwinnen van inlichtingen over de locaties van cocavelden,
laboratoria en vliegvelden? Is het juist dat vanaf de FOL-bases op Aruba en
Curaçao vluchten boven Colombia worden uitgevoerd door de Verenigde
Staten en Colombia zonder medewerking van en controle door Nederland (memorie
van toelichting, bladzijde 3)? Waar komt deze informatie terecht? Kunnen de
inlichtingen die via de FOL's ingewonnen worden, gebruikt worden ten behoeve
van de vluchten van de besproeiingsvliegtuigen? Zo ja, raken Nederland en
de Nederlandse Antillen bij ratificatie van het verdrag betrokken bij de «War
on Drugs»? Naar het oordeel van deze leden zijn er aanwijzingen dat
de bases van Aruba en Curaçao militaire inlichtingen verzamelen over
de bewegingen van de Colombiaanse guerrilla het FARC. Hoe kan de Nederlandse
regering voorkomen dat Nederland betrokken raakt bij een intern
Colombiaans conflict?De leden van de GroenLinks-fractie vermoeden dat er nog de mogelijkheid
bestaat dat Nederland via een zogenaamde «diplomatic clearance»
vluchten toestaat die buiten de in het verdrag vastgelegde kaders van drugsbestrijding
vallen. Kan de regering dit bevestigen? Heeft de regering kennis van intenties
om van dergelijke u-bochtconstructies gebruik te maken? Nu er op de eilanden
een Amerikaanse infrastructuur is en verder zal worden opgebouwd, zal de verleiding
daar gebruik van te maken alleen maar toenemen. Hebben dergelijke vluchten
in de afgelopen twee jaar op of vanaf de Nederlandse Antillen of Aruba plaatsgevonden?
Hoe vaak en waarom? Is de regering bereid een overzicht te geven van alle
vluchten die buiten het FOL-verdrag maar met een zogenaamde «diplomatic
clearance» zijn uitgevoerd vanaf de vliegvelden op Aruba en Curaçao
in de jaren 1999 en 2000? Uit een reportage in NRC Handelsblad blijkt dat de Amerikaanse consul op Curaçao een vliegtuig
toestemming om te landen geweigerd heeft omdat het daar niets te zoeken had.1 Ook op de FOL in Manta (Ecuador) hebben incidenten plaatsgevonden
met vliegtuigen die niet, volgens de vereisten in het verdrag, van de bases
gebruik maakten.2 Wie controleert of zo'n vliegtuig
de volgende keer wel of niet wordt toegelaten, gezien de bovengeciteerde uitlatingen
van bevelhebber Prins dat hij zich met de Amerikanen niet wenst te bemoeien?De regeringen van de Europese Unie hebben belangstelling getoond om mee
te helpen een politieke oplossing te vinden voor het al 50 jaar durende Colombiaanse
conflict. Is de Nederlandse regering bereid dit probleem mee te helpen oplossen
en zich intussen aan geen enkele partij in het conflict te binden?De leden van de SP-fractie vragen de regering of zij het Amerikaanse beleid
om de cocateelt in Colombia met gif te besproeien ondersteunt. Ondersteunt
de regering daarnaast het Amerikaanse beleid om te proberen met militaire
middelen de cocateelt in Colombia te vernietigen? Hoe verantwoordelijk acht
de regering zich voor de gevolgen van de besproeiingen van Colombiaanse cocavelden
op basis van informatie die met «FOL-vluchten» zijn verkregen?
Is het juist dat door de Verenigde Staten in Colombia wordt geëxperimenteerd
met de schimmel Fusarium Oxysporum tegen cocaplanten en dat dit middel na
protesten van de plaatselijke bevolking in de Amerikaanse staat Florida niet
meer gebruikt wordt in de bestrijding van marihuanaplantages?Wat zijn de operationele afspraken tussen de Nederlandse Bevelhebber der
Zeestrijdkrachten en de verantwoordelijke JIATF-E commandant voor operaties
vanaf de FOL's (US Southern Command)?De leden van de fracties van GPV en RPF wijzen er op dat de Colombiaanse
drugsguerrilla over enorme financiële en militaire middelen beschikt.
Ook zijn door voormannen uit deze guerrillabeweging bedreigingen geuit tegen
de Nederlandse Antillen en Aruba vanwege de medewerking aan de FOL. Hoe taxeert
de regering deze bedreigingen? Erkent de regering dat de locaties op beide
eilanden kwetsbaar zijn voor mogelijke terroristische aanvallen? Zijn er ter
zake voldoende veiligheidsgaranties gegeven door de Verenigde Staten of is
uitsluitend het Koninkrijk verantwoordelijk voor de bescherming van de locaties
op Hato en Reina Beatrix? Indien ook de Verenigde Staten daaraan een bijdrage
leveren, waaruit bestaat deze? Is het mogelijk dat het Koninkrijk voor de
bescherming van de locaties een grotere defensie-inspanning moet leveren?
Is ook de capaciteit van de kustwacht voldoende voor de gevraagde medewerking?
Wat behelst in concreto het tactisch bevel van de Commandant der Zeemacht?
Hoe is geregeld dat de Commandant beschikt over alle informatie die noodzakelijk
is om voluit verantwoordelijk te kunnen zijn voor deze bevelvoering? Tot slotDe leden van de VVD-fractie hechtten er aan uitdrukkelijk te verklaren
dat hun kritische vragen niet los mogen worden gezien van de vele positieve
punten, die zij ook in het samenwerkingsverdrag met de Verenigde Staten aantreffen.
Naast de «war on drugs» te water (kustwacht) kan ook de opsporing
vanuit de lucht bijdragen aan de bestrijding van de export en de handel van
drugs vanuit Colombia naar bijvoorbeeld West-Europa. Het Koninkrijk der Nederlanden,
en zeker de landen de Antillen en Aruba afzonderlijk, zijn niet in staat om
de drugsmaffia efficiënt en effectief te tackelen. Samenwerking is onontbeerlijk.
De FOL versterkt het imago van Aruba en de Antillen, hetgeen, zeker op termijn,
ook economisch en dus sociaal ten voordele zal kunnen uitpakken voor die beide
landen. Direct en indirect is dat ook gunstig voor het land Nederland. De
Verenigde Staten zullen grootschalig investeren op Aruba en de Antillen. Beide
landen willen dat dolgraag. Onder meer vanwege de diverse spin-offeffecten.
Deze sterke wil van de Koninkrijkspartners dient eveneens te worden gerespecteerd.Deze leden beseffen dat niet-samenwerking met de Verenigde Staten alle
deuren en ramen van het Koninkrijk openzet of open laat staan voor (grootschalige)
invoer en doorvoer van harddrugs vanuit Colombia via de Caraïbische delen
van het Koninkrijk der Nederlanden naar bijvoorbeeld Europa en de Verenigde
Staten. Tegen die achtergrond zouden dreigementen met geweld door de FARC
in elk geval niet doorslaggevend mogen zijn. Zij willen de verdragsvoordelen
en de nadelen van niet-goedkeuring van het verdrag afwegen tegen de kans,
dan wel het gevaar dat (delen van) het Koninkrijk mogelijkerwijs betrokken
kunnen raken bij een burgeroorlog in een derde land. Daartoe dient de regering
de gevraagde duidelijkheid te verschaffen.De leden van de CDA-fractie vragen welke andere redenen dan de verwachte
economische voordelen er zijn om af te zien van alle import- en exportheffingen
op goederen die nodig zijn voor de opbouw en het functioneren van de FOL's?
Kan een indicatie worden gegeven van de verwachte economische voordelen?De leden van de GroenLinks-fractie hebben moeite met het in zeer algemene
termen gestelde FOL-verdrag. De Kamer heeft daarmee wel erg weinig concrete
informatie om zich een goed oordeel te vormen over wat zich precies zal gaan
afspelen op de FOL's en hoe zich dat verhoudt tot wat er in Colombia gebeurt.
Zonder nadere informatie van de regering zou het goedkeuren van dit verdrag
neerkomen op het tekenen van een blanco cheque, zo menen deze leden. Is de
regering bereid het verdrag zodanig te wijzigen zodat er geen toestemming
wordt gegeven voor vluchten boven Colombia? Is de regering bereid de Kamer
jaarlijks een uitgebreide evaluatie te doen toekomen over de operaties vanaf
de FOL's op Aruba en Curaçao, waarin in detail de vluchtbewegingen
worden weergegeven? De afspraak met de Amerikanen is dat de bases alleen zullen
worden gebruikt voor antidrugs doeleinden. Hoe kan Nederland erop toezien
dat de bases tegen de afspraak in worden ingezet tegen de Colombiaanse opstandelingen?De leden van de SP-fractie hebben nog de volgende vragen. Wat is de inschatting
van de regering over het ontstaan van vluchtelingenstromen door de Amerikaanse
antidrugs activiteiten jegens Colombia? Wat is de mening van de landen die
Colombia omringen over mogelijke vluchtelingenstromen in verband met het Amerikaanse
antidrugs beleid in de regio? Wat is de inschatting van de regering over het
gebruik van de gegevens die vluchten vanaf de FOL's opleveren in de militaire
strijd tegen de verschillende guerrillagroepen in Colombia? Op basis waarvan
maakt de regering deze inschatting? Wat is de regering bekend
over de ontwikkeling van de productie van coca in Colombia en het transport
van coca of cocaïne vanuit Colombia sinds april 1999, het moment waarop
de FOL's op Aruba en Curaçao in gebruik werden genomen? Welke conclusies
verbindt de regering hieraan? Hebben de ervaringen van de sociale gevolgen
die de vestiging van Amerikaanse bases op bijvoorbeeld Okinawa of de Filippijnen
met zich meebrachten in de omgeving van die bases, een rol gespeeld bij de
overwegingen met betrekking tot de FOL's? Hoeveel vluchten vanaf de FOL's
zijn uitgevoerd buiten het FOL-verdrag maar met «diplomatic clearance»
vanaf april 1999? Kunt u daarvan de gegevens aan de Kamer overleggen? Kan
het verdrag dat nu ter ratificatie voorligt nog worden geamendeerd?Hoe verhoudt het FOL-verdrag en het functioneren van de FOL in het kader
van de Amerikaanse drugsbestrijding in Zuid-Amerika zich met het VN-beleid
inzake drugsbestrijding zoals beschreven in de Declaration
on the Control of Drug Trafficking and Drug Abuse(A/RES/39/142) en
de uitwerking daarvan in het Action Plan on International
Cooperation on the Eradication of Illicit Drug Crops and on Alternative Development (AVVN juni 1998)?De leden van de fracties van GPV en RPF vragen wat de stand van zaken
is in de Verenigde Staten met betrekking tot hun deel in het proces van ratificatie
van het verdrag. Zij hebben begrepen dat het verdrag reeds door het Congres
is goedgekeurd. Zijn daarbij nog bijzondere voorwaarden gesteld? Is van Amerikaanse
zijde ook ingestemd met het ter beschikking stellen van de benodigde financiële
middelen? Waaruit bestaat deze toezegging concreet? Tenslotte wensen deze
leden te vernemen waarom in het verdrag «de regering van de Verenigde
Staten» is aangemerkt als verdragssluitende partij. Wat is daarvan de
volkenrechtelijke betekenis? En waarom ontbreekt in de in het Tractatenblad
(2000, 34) vermelde titel van het verdrag de expliciete verwijzing naar «de
regering» van de Verenigde Staten als verdragsluitende partij?De leden van de SGP-fractie constateren een zekere vrees van landen als
Venezuela en Brazilië dat juist door de Amerikaanse inmenging in Colombia
een regionalisering van interne Colombiaanse conflicten mogelijk is. Hoe oordeelt
de regering daarover? Naar de mening van deze leden biedt de memorie van toelichting
weinig informatie over de precieze taken van de FOL's. Zoveel is wel duidelijk
dat informatievergaring omtrent verdachte lucht- en scheepvaartbewegingen
de centrale taak is. Wat zijn de grenzen van deze taak? Kunnen gegevens die
relevant zijn voor drugsbestrijding helder afgebakend worden van andere strategische
informatie die bij de verkenningsmissies verkregen kan worden? Wat wordt verstaan
onder «nationale autoriteiten»? Alleen de autoriteiten van de
Verenigde Staten? Kunnen absolute garanties gegeven worden dat de activiteiten
alleen ongewapende inspectievluchten betreffen?Deze leden vragen naar de investeringen die gemoeid zijn met voortzetting
van de activiteiten van de FOL's en wie daarvoor verantwoordelijk is. Kan
de regering meer informatie geven over de positieve baten die voor Nederland,
de Nederlandse Antillen en Aruba verwacht worden van de voortzetting? De «preambule»
spreekt immers over «de gestage begeleidende financiële baten»?De voorzitter van de commissie,De BoerDe griffier van deze commissie,HommesXNoot1Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), Weisglas (VVD), Van den Berg (SGP),
Ter Veer (D66), Van Middelkoop (GPV), Valk (PvdA), Apostolou (PvdA), Hillen
(CDA), Verhagen (CDA), ondervoorzitter, M. B. Vos (GroenLinks), Marijnissen
(SP), Hessing (VVD), Hoekema (D66), Dijksma (PvdA), Van Ardenne-van der Hoeven
(CDA), Van den Doel (VVD), Koenders (PvdA), De Boer (PvdA), voorzitter, Timmermans
(PvdA), Van Ross-van Dorp (CDA), Remak (VVD), Van der Knaap (CDA), Karimi
(GroenLinks), Bussemaker (PvdA) en Wilders (VVD).Plv. leden: Dijkstal (VVD), Van Baalen (VVD), De Graaf (D66), Van 't Riet
(D66), Rouvoet (RPF), Zijlstra (PvdA), Belinfante (PvdA), Visser-van Doorn
(CDA), Eurlings (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Van Bommel (SP), Cherribi (VVD),
Scheltema-de Nie (D66), Gortzak (PvdA), De Haan (CDA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Albayrak (PvdA), Van Oven (PvdA), Feenstra (PvdA), Leers (CDA), Patijn (VVD),
Van den Akker (CDA), Rosenmöller (GroenLinks), Duivesteijn (PvdA) en
Balemans (VVD).XNoot1Zie: Nederland dient Verenigde Staten-bases van Antillen te weren, NRC
Handelsblad, 21 april 1999; en Een verkeerde stap in een foutieve richting-Forward
Operating Locations op Aruba en Curaçao, TNI, oktober 1999.XNoot1Amnistía denuncia la violación de derechos humanos en Colombia,
El País, 4 oktober 2000.XNoot1Uncle Sam speelt de baas op Curaçao, Het Parool, 15 juli 2000.XNoot2Antillen bieden uitvalbasis voor drugsoorlog van Verenigde Staten, de
Volkskrant, 3 oktober 2000.XNoot3Uw verzoek om informatie betreffende de Andeslanden, 3 oktober 2000, Kenmerk
DWH/ZM-225/00.XNoot1Colombia military chief expects war with drug traffickers, Reuters, 21
augustus 2000.XNoot2Pact Near on Aid to Colombia, The Washington Post, 9 oktober 1999. Zie
ook: Narcotics and War Become Intertwined, The New York Times, 21 april 2000.XNoot3U.S. Trains Colombia Force To Fight Rebels' Drug Profits, The New York
Times, 28 juli 1999.XNoot1La agenda secreta para Colombia, El Espectador, 4 juni 1999.XNoot2La Base de Manta enciende la polémica, El Comercio, 23 juli 2000.XNoot3A Mysterious Plane Crash Highlights Covert U.S. Operations, Newsweek,
9 augustus 1999.XNoot4E.U. espiaba a las FARC con el avión RC-7, El Espectador, 27 juli
1999.XNoot5USSouthCom, Forward Operating Locations, ongedateerd.XNoot6A bordo de un avión espía, Cambio, 2 augustus 1999.XNoot7La agenda secreta para Colombia, El Espectador, 4 juni 1999.XNoot1Zorg om zes F-16's en een vuile oorlog, NRC Handelsblad, 19 september
2000.XNoot2Un avión de EE.UU. fue detenido, El Comercio, 13 september 2000. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27229-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl