Wijziging Pensioen- en Spaarfondsenwet e.e.a. wetten (recht keuze ouderdomspensioen, gelijke behandeling m/v); Memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20002001-26711, nr. 14a

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

23-10-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

26711 nr. 14a

17-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26711Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 68 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 711Wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet en enige andere wetten
(recht van keuze voor ouderdomspensioen in plaats van nabestaandenpensioen
en gelijke behandeling van mannen en vrouwen)nr. 14aMEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 17 oktober 2000Met genoegen constateert het kabinet dat de leden van de fracties van
het CDA, de VVD en GroenLinks met belangstelling kennis hebben genomen van
het wetsvoorstel. Voorts constateert het kabinet dat de leden van de fracties
van PvdA, RPF/GPV en SGP hierover gemengde gevoelens hebben.Het wetsvoorstel regelt een uitwerking van het huidige artikel 2b PSW
en een nieuwe wettelijke verandering waarin het recht op keuze tussen een
nabestaandenpensioen en een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen is vastgelegd.
De nadere uitwerking behelst een keuze tussen de mate van solidariteit van
pensioenregelingen en de mate van individualisering. Met andere woorden, in
hoeverre dient tegemoet te worden gekomen aan de belangen van de alleenstaanden
en in hoeverre dienen mogelijkheden tot solidariteit te bestaan tussen diverse
deelnemers aan een pensioenregeling. In het wetsvoorstel is ervoor gekozen
de reikwijdte van artikel 2b PSW te beperken tot het nabestaandenpensioen
op opbouwbasis. Er is hier sprake van een pragmatische keuze. Feit is dat
het onverkort vasthouden aan de huidige tekst van artikel 2b PSW tot kostenverhoging
leidt. Dit zou er redelijkerwijs toe kunnen leiden dat, gezien de afspraken
in het pensioenconvenant, het nabestaandenpensioen zou komen te vervallen.
Het helemaal afzien van een nabestaandenpensioen lijkt echter ongewenst in
verband met de bestaande behoefte hieraan in de maatschappij. Om nu de mogelijkheid
te behouden te voorzien in een nabestaandenpensioen, zonder dat dit tot grote
kostenstijgingen leidt ten gevolge van artikel 2b PSW, is voorgesteld het
nabestaandenpensioen op risicobasis buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel
te houden. Met deze keuze wordt de te ver doorgeschoten solidariteit tussen
alleenstaanden met mensen met een partner beperkt. Dat betekent dus dat er
een beperkte vorm van solidariteit kan worden gehandhaafd, namelijk voorzover
het een nabestaandenpensioen op risicobasis betreft. De praktijk laat overigens
op dit moment al zien dat het nabestaandenpensioen op de schop wordt genomen.
Veel pensioenregelingen gaan over op een nabestaandenpensioen op risicobasis.
Vanuit de verzorgingsgedachte wordt dit door sommigen als ongewenste uitholling
gezien. Maar het is niet ondenkbaar dat, indien ook dit type nabestaandenpensioen
onder het keuzerecht zou vallen er in het geheel geen nabestaandenpensioen
meer zou worden opgenomen. Hoewel de vorm en inhoud van een pensioenregeling
een zaak van sociale partners is, acht het kabinet het een overheidstaak de
randvoorwaarde te creëren dat sociale partners desgewenst een nabestaandenpensioen
kunnen handhaven.Het tweede belangrijke onderwerp in het wetsvoorstel is de uitbreiding
van de voorschriften tot gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het
terrein van de (arbeidsvoorwaardelijke) pensioenen. Dit vraagstuk vloeit direct
voort uit de uitwerking van artikel 2b PSW. De uitkomst van deze uitruil zou,
zonder nadere regelgeving, immers sterk verschillen tussen mannen en vrouwen.
Ter illustratie: een man zou voor zijn nabestaandenpensioen een extra ouderdomspensioen
ontvangen van ca. 30%, een vrouw slechts 8%. Deze ongelijkheid werd ongewenst
geoordeeld en daarom wordt in het wetsvoorstel geregeld dat de keuze op grond
van 2b PSW sekseneutraal dient te geschieden. De nadere uitwerking van artikel
2b PSW heeft aanleiding gevormd om op het gehele terrein van de arbeidsvoorwaardelijke
pensioenen het beginsel dat pensioen uitgesteld loon is volledig door te trekken,
zodat bij alle keuzemodulen alsook bij beschikbare premieregelingen de pensioenuitkeringen
voor mannen en vrouwen gelijk moeten zijn.Voor beide bovengenoemde punten geldt dat het een aanzienlijke aanpassing
van de pensioenregeling vergt. Voor het vraagstuk van de uitvoerbaarheid van
de regeling is dan ook terecht bij verschillende fracties aandacht gevraagd.
Het voorstel zoals het nu voorligt kan de uitvoerbaarheidstoets doorstaan.
Het kan overigens wel een heroverweging met betrekking tot de inhoud van de
pensioenregeling vergen. Het keuzerecht op grond van artikel 2b PSW doet zich
immers alleen voor bij een nabestaandenpensioen op opbouwbasis. Indien geoordeeld
wordt dat de invoering van het keuzerecht onevenredige kosten of problemen
oplevert, kan er aanleiding zijn dit nabestaandenpensioen ter discussie te
stellen. Er zijn overigens ook nu al pensioenuitvoerders, zowel pensioenfondsen
als verzekeraars, die een dergelijk keuzerecht aanbieden. Hieruit moge blijken
dat zij niet op onoverkomelijke problemen zijn gestuit.In verband met de uitvoerbaarheid heeft het kabinet zijn aanvankelijke
voorstel voor een algemene maatregel van bestuur in die zin gewijzigd dat
er een grote vrijheid voor pensioenuitvoerders bestaat voor de vaststelling
van de ruilvoet.Ten aanzien van de voorschriften tot gelijke uitkering bij beschikbare
premieregelingen realiseert het kabinet zich dat de uitvoering hiervan tot
aanzienlijke aanpassingen noodzaakt. Bij collectieve contracten ondergebracht
bij pensioenfonds of verzekeraar zullen deze aanpassingen niet op onoverkomelijke
problemen stuiten. Naar aanleiding van hierover gestelde vragen zal later
enerzijds worden ingegaan op de vraag hoe het voorschrift tot gelijke uitkeringen
uitvoerbaar is in geval van individuele contracten en kleine collectiviteiten.
Het gaat in dit geval om de zogenaamde B- of C-polissen, die niet via een
mantelcontract bij één verzekeraar zijn ondergebracht. Anderzijds
op de vraag hoe het uitwerkt op vrijwillige voorzieningen in de vorm van een
beschikbare premieregelingen, waarvoor de premie volledig voor rekening van
de werknemer komt.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering hun mening deelt dat
toenemende individualisering in beginsel concurrerend is met solidariteit
en dat de uitwerking hiervan grote zorgvuldigheid vereist.Het kabinet kan de mening van deze leden bevestigen. Individualisering
staat op gespannen voet met het begrip solidariteit. Het lijkt niet te verwachten
dat individualisering met volledige instandhouding van de solidariteit
een haalbare kaart is. Hiervan zou slechts sprake zijn indien sociale partners
een nabestaandenpensioen op opbouwbasis combineren met een keuzerecht op ieder
moment. De praktijk wijst uit dat voor deze (dure) variant weinig animo bestaat.
Het kabinet heeft, gegeven de situatie, geprobeerd een zorgvuldige afweging
te maken in de complexe verhouding tussen de begrippen solidariteit en individualisering.
Dit moge blijken uit de keuzen die hierover in het wetsvoorstel zijn gemaakt
en die in de inleiding nog eens zijn toegelicht.Deze leden vragen voorts hoe de regering de afnemende belangstelling voor
het nabestaandenpensioen met een risicokarakter beoordeelt. En waarom de regering
in dit wetsvoorstel kiest voor individualisering die recht doet aan de pensioenbelangen
van alleenstaanden en zij niet tegelijkertijd heeft gekozen voor creatieve
maatregelen ter bescherming van solidariteit, zoals die worden uitgewerkt
in het nabestaandenpensioen met een opbouwkarakter, dat van belang is voor
genoemde kwetsbare groepen.Zoals deze leden onderschrijven is het al dan niet doen van een pensioentoezegging,
alsook de inhoud van een pensioenregeling een zaak van sociale partners. De
afnemende belangstelling voor het nabestaandenpensioen vloeit echter, anders
dan deze leden aanvoeren, niet alleen voort uit de toekomstige verplichtingen
op grond van het wetsvoorstel, maar ook uit de afspraak die in het pensioenconvenant
is gemaakt dat de kosten niet mogen stijgen. Het kabinet meent dat met dit
wetsvoorstel tegemoet gekomen wordt aan de verschillende aspecten die een
rol spelen op het terrein van het nabestaandenpensioen. Van verschillende
zijde is bij de totstandkoming van de Algemene nabestaandenwet (ANW) op 1
juli 1996 aangedrongen op een brede toegankelijkheid tot de aanvullende nabestaandenpensioenregelingen.
Omdat deze brede toegankelijkheid in gevaar zou kunnen komen, indien sociale
partners ten gevolge van het kostenstijgende effect van artikel 2b PSW het
hele nabestaandenpensioen zouden afschaffen, is ervoor gekozen het nabestaandenpensioen
op risicobasis buiten de reikwijdte van de wet te houden. Deze mogelijkheid
acht het kabinet in het belang van degenen die ook nu nog behoefte hebben
aan een nabestaandenpensioenvoorziening. Of dit beschouwd kan worden als een creatieve maatregel kan worden betwist, maar deze oplossing
lijkt tegemoet te komen aan de wens van deze leden op dit moment.Deze leden vragen in dit kader ook hoe de regering de niet denkbeeldige
ontwikkeling beoordeelt dat de werking van artikel 2b PSW nu reeds een aflopende
zaak is.Doel van het wetsvoorstel is de te ver doorgeschoten solidariteit tussen
mensen met een partner en alleenstaanden te beperken. Hierin wordt voorzien
door het recht op uitruil, dat van toepassing is als er sprake is van een
nabestaandenpensioen op opbouwbasis. Indien een nabestaan- denpensioen op
opbouwbasis geen onderdeel uitmaakt van de pensioentoezegging is er ook geen
ongelijkheid te compenseren. De doelstelling van 2b PSW wordt naar het oordeel
van het kabinet dus ook in dat geval bereikt.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering nog wel waarde hecht
aan een collectief nabestaandenpensioen, nu in het nader verslag is gemeld
dat het nabestaandenpensioen ook als vrijwillige voorziening zou kunnen worden
aangeboden.Zoals reeds opgemerkt is de inhoud van een pensioenregeling een zaak van
sociale partners. Het staat hen vrij ervoor te kiezen het nabestaandenpensioen af te schaffen of om te zetten in een vrijwillige voorziening.
Het kabinet is van mening dat de overheid geen taak heeft bij de keuzen die
hierover gemaakt worden. Dit laat onverlet dat, zoals hierboven reeds aangegeven,
het kabinet het wel van belang acht de randvoorwaarden te scheppen voor de
mogelijkheid om een nabestaandenpensioen te handhaven, zonder dat dit ten
gevolge van artikel 2b PSW tot kostenverhogingen leidt. Het feit dat sociale
partners er ook voor kunnen kiezen geen enkele vorm van nabestaandenpensioen
meer aan te bieden, wordt door het kabinet onderkend en geaccepteerd als consequentie
van het feit dat er in Nederland geen pensioenplicht bestaat. In dat geval
zullen werknemers in de derde pijler een nabestaandenpensioenvoorziening moeten
regelen.Met genoegen neemt het kabinet kennis van het feit de leden van de CDA-fractie
ondubbelzinnig positief staan ten opzicht van gelijke behandeling van vrouwen
en mannen.Zij vragen wat de voorgestelde voorschriften voor gelijke pensioenuitkeringen
voor de bestaande trend naar meer flexibilisering en individualisering betekent,
met name waar het gaat om beschikbare premieregelingen en vrijwillige aanvullende
voorzieningen.Het is moeilijk om aan te geven welke consequenties deze voorschriften
precies zullen hebben. De inhoud van de pensioenregelingen is de verantwoordelijkheid
van sociale partners. Wat de gedragsreacties van de sociale partners op deze
voorschriften zal zijn, is ongewis. Bij de totstandkoming van pensioenregelingen
spelen vele factoren een rol. Sociale partners zullen ook rekening moeten
houden met de voorgenomen regelgeving inzake de taakafbakening en de nieuwe
Wet verplichte deelneming in een bedrijfspensioenfonds 2000 (Wet Bpf). Voorzover
het gaat om vrijwillige voorzieningen die voorzien in het WAO-gat of in nabestaandenpensioen
(die dan dus niet onder het recht op uitruil vallen) valt niet te verwachten
dat het onderhavige wetsvoorstel tot gedragsreacties zal leiden anders dan
dat wellicht vaker een nabestaandenpensioen in de sfeer van de vrijwillige
voorzieningen zal worden afgesproken. De beschikbare premieregelingen zowel
in de vorm van een basisregeling als in de vorm van een vrijwillige voorziening
zullen, door het voorschrift tot gelijke uitkeringen, nadrukkelijk invloed
ondervinden van het onderhavig wetsvoorstel. De vraag is in welke mate de
sociale partners bereid zullen zijn in de tweede pijler de opgelegde solidariteit
tussen mannen en vrouwen bij beschikbare premieregelingen te aanvaarden of
af zullen zien van het afspreken van dergelijke regelingen. Daarbij zij erop
gewezen dat de sociale partners er tot op heden geen enkele moeite mee hebben
gehad om in pensioenregelingen allerlei vormen van solidariteit op te nemen,
inclusief die tussen mannen en vrouwen. Immers deze solidariteit doet zich
al lang voor bij de eindloonregelingen. In het advies inzake de taakafbakening
hebben de sociale partners bovendien zelf al afgesproken dat het beginsel
van gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen het uitgangspunt is voor pensioenfondsen
(lees: niet verzekeraars) bij de omzetting van het op individuele basis opgebouwde
pensioenkapitaal in reglementaire pensioenaanspraken. Het ligt niet voor de
hand dat de sociale partners een dergelijke uitgangspunt vastleggen als men
vervolgens voornemens is niet meer tot dergelijke afspraken bij pensioenfondsen
te komen.Uit de Pensioenmonitor (Verzekeringskamer, april 1999) blijkt dat slechts
2 à 3% van de werknemers een beschikbare premieregeling heeft. Bekend
is dat het merendeel van de beschikbare premieregelingen is ondergebracht
bij verzekeraars. Veelal kennen deze contracten een mindere mate van solidariteit
dan hetgeen in pensioenregelingen bij de pensioenfondsen is opgenomen.Dit zal nu met de voorgestelde voorschriften moeten gaan veranderen. Vanuit het beginsel dat pensioen uitgesteld loon is en een beschikbare
premie geen ander doel heeft dan de inkoop van een periodieke pensioenuitkering,
zal in de toekomst de pensioenuitkering voor mannen en vrouwen ook bij beschikbare
premieregelingen gelijk moeten zijn.Naar het oordeel van het kabinet zal dit wetsvoorstel de trend naar meer
flexibilisering en individualisering niet belemmeren, alhoewel niet ontkend
wordt dat het moeilijker wordt. Dit feit is echter geen aanleiding geweest
om de principiële keuze voor gelijke behandeling te heroverwegen. Temeer
niet, omdat sociale partners goed in staat geacht worden te bepalen wat zij
wel en niet als tweede pijler voorziening willen afspreken.De leden van de CDA-fractie vragen de regering nog eens nadrukkelijk in
te gaan op de aanzienlijk hogere lasten voor de werkgevers en de uitvoerbaarheidsproblemen
bij de verzekeraars. De leden van de fractie van de PvdA vragen ook naar de
uitvoerbaarheid en realiseerbaarheid van de gelijke uitkeringen bij beschikbare
premieregelingen. Ook de leden van de fracties van RPF/GPV en SGP vragen hiernaar.Het feit dat de invoering van het keuzerecht kostenverhoging met zich
meebrengt is altijd onderkend. Dit is al meegenomen in het in 1997 tussen
het kabinet en de Stichting van de Arbeid gesloten convenant inzake de arbeidspensioenen.
Hierin is onder andere afgesproken dat de aanvullende pensioenregelingen gemoderniseerd
zouden gaan worden, zonder dat daardoor de kosten van de aanvullende pensioenregelingen
stijgen. Uit de tweede tussenevaluatie blijkt dat kosten worden bespaard doordat
regelingen met betrekking tot het nabestaandenpensioen worden omgezet van
opbouw- naar risicobasis. In hoeverre dit alleen veroorzaakt wordt door het
aanstaande keuzerecht op grond van artikel 2b is niet uit de gegevens af te
leiden.De uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel, waarvoor deze leden de aandacht
vragen, is ook voor het kabinet een belangrijk onderwerp. Al in een vroeg
stadium is hier dan ook al uitgebreid over gesproken met het veld. Het kabinet
is zich ervan bewust dat de invoering van dit wetsvoorstel zowel ten gevolge
van artikel 2b PSW als ten gevolge van het voorschrift tot gelijke uitkeringen
zal moeten leiden tot wijzigingen in de pensioenregelingen.Er is een aantal verschillende aspecten te onderscheiden:– keuzerecht bij defined benefit-regelingen. Het wetsvoorstel en
de concept-amvb bieden de ruimte om een passende ruilvoet vast te stellen.
Er zijn ook al fondsen en verzekeraar die een keuzerecht bieden;– gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen als basisregeling.
Voorzover er sprake is van een collectieve regeling ondergebracht bij een
pensioenfonds of een verzekeraar kan aan dit voorschrift worden voldaan door
ofwel een gedifferentieerde werkgeversbijdrage ofwel door een gelijke uitkeringsgarantie;– keuzerecht bij beschikbare premieregelingen. In de praktijk wordt
veelal gekozen voor beschikbare premieregelingen in verband met de vrijheid
van de werknemer. Het doel van de aanwending van de premie is vaak niet bepaald.
Op grond van de algemene maatregel van bestuur zou dit ertoe leiden dat de
premie geacht wordt te voorzien in een ouderdomspensioen. In die situatie
doet het uitruilrecht zich niet voor. Indien een werknemer op eigen initiatief
een deel van de premie aanwend voor nabestaandenpensioen is op dit vrijwillig
nabestaan- denpensioen het keuzerecht niet van toepassing. In dat geval hoeft
er dus geen ruilvoet te worden vastgesteld;– de gelijke uitkeringen bij vrijwillige voorzieningen in de vorm
van een beschikbare premieregeling geheel voor rekening voor de
werknemer. Deze variant kan alleen via een gelijke uitkeringsgarantie worden
geregeld. Bij een vast deelnemersbestand kan de garantie worden gegeven. In
de tijd kunnen er wel verschillen ontstaan in de hoogte van de uitkering.
Het effect van het «shoppen» op pensioendatum zal apart worden
besproken;– tenslotte de bijzondere situatie bij kleine collectiviteiten en
individuele polissen. Deze situatie doet zich in de praktijk slechts voor
bij verzekeraars. Bij kleine collectiviteiten kunnen wijzigingen in de m/v-verhouding
tot grote veranderingen leiden in de ruilvoet. Om dergelijk grote schommelingen
in de ruilvoet en in de uitkeringshoogte bij beschikbare premieregelingen
(voorzover er sprake is van een gelijke uitkeringsgarantie) te voorkomen,
ligt het in de rede dat op portefeuilleniveau een ruilvoet/uitkeringsniveau
wordt vastgesteld. Dit leidt tot een verevening van de risico's, waardoor
fluctuaties in de kosten, alsook fluctuaties in de ruilvoeten kunnen worden
beperkt.De leden van de fractie van het CDA vragen om een heldere uiteenzetting
van de uitgangspunten en de systematiek van het invoerings- en over- gangsrecht
in het wetsvoorstel. Ook de PvdA-fractie vraagt naar de invoeringsdatum. De
leden de CDA-fractie vragen voorts in hoeverre dit spoort met de zienswijzen
van de koepelorganisaties van pensioenuit- voerders en de Verzekeringskamer.Het wetsvoorstel heeft wat betreft het in artikel 2b en 2c opgenomen keuzerecht
en met betrekking tot de voorschriften van gelijke uitkering voor mannen en
vrouwen betrekking op perioden van pensioenopbouw vanaf de inwerkingtreding
van de desbetreffende bepaling.De inwerkingtreding van de betreffende bepalingen van het wetsvoorstel
zal echter op verschillende tijdstippen plaatsvinden.De bepalingen voor zover zij betrekking hebben op gelijke behandeling
bij beschikbare premieregelingen en bij de afkoop van kleine pensioenen, zullen
uiterlijk met ingang van 1 januari 2005 in werking treden. Wat de overige
bepalingen betreft is de Tweede Kamer de toezegging gedaan dat deze op 1 januari
2002 in werking zullen treden. Hiertoe zal te zijner tijd een inwerkingtredingsbesluit
worden getroffen.Voor de volledigheid wordt hier nog toegevoegd dat het huidige artikel
2b PSW, dat met ingang van 1 januari 2001 van rechtswege in werking zal treden,
voor die datum bij koninklijk besluit zal moeten worden inge- trokken. Hierin
wordt in het wetsvoorstel ook voorzien.Het kabinet realiseert zich dat de invoering van het wetsvoorstel niet
eenvoudig is. Maar meent dat in verband met het feit dat pensioenrege- lingen
ook vanwege andere voorschriften bezien moeten worden er sprake is van een
redelijke inwerkingstredingstermijn. Uit de aan de Eerste Kamer gezonden brief
van het Verbond van Verzekeraars van 22 september jl. blijkt dat het Verbond
een nader uitstel voor individuele regelingen en kleine collectiviteiten noodzakelijk
acht. Dit onderschrijft het kabinet niet. De inhoud van het wetsvoorstel is
vanaf 1997 bekend en wat betreft het keuzerecht zelfs vanaf 1994.
Eenieder heeft hierdoor voldoende tijd gehad zich voor te bereiden op de aanstaande
wijzigingen. Temeer daar, zoals eerder aangegeven, ook uitgebreid overleg
is gevoerd met het veld.De leden van de CDA-fractie vragen op welke wijze de regering beleidsmatig
en in overleg met het «veld» mee zal werken aan het (helpen) bevorderen
van sekseneutrale sterftetafels.In dit kader is van belang dat de in de Tweede Kamer aangenomen motie
(Kamerstukken II 1999/2000, 26 711, nr. 32) van de leden Schimmel en
Van Zijl. In deze motie is gevraagd de mogelijkheid van unisekstarieven in Nederland te verkennen en, indien de resultaten hiervan daar aanleiding
toe geven, de invoering daarvan te bevorderen. Het kabinet heeft in de onlangs
uitgebrachte Sociale Nota (Kamerstukken II 2000/01, 27 402, nr. 2) aangegeven
op welke wijze invulling gegeven zal worden aan deze motie: in 2001 zal een
internationaal feitenonderzoek worden uitgevoerd naar de mate waarin unisekstarieven
worden gebruikt. Hierna zal in een tweede fase een theoretische studie worden
verricht, gebruikmakend van dit feitenmateriaal naar de mogelijkheden tot
invoering van sekseneutrale tarieven in Nederland en de effecten hiervan.
De uitkomsten hiervan zullen moeten worden afgezet tegen de ervaring die zijn
opgedaan met het onderhavige wetsvoorstel. Met andere woorden, hoe verhoudt
het middel van de sekseneutrale sterftetafels zich tot het Nederlandse voorschrift
tot gelijke uitkeringen. Een eerste evaluatie daarvan is te verwachten zes
jaar na inwerkingtreding van het voorschrift van gelijke behandeling, te weten
uiterlijk 2011. Op een eerder moment kan nog geen reëel onderzoek gedaan
worden naar de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het voorschrift tot
gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen. Op de vraag of het kabinet
op dat moment zal kiezen voor sekseneutrale sterftetafels noch op de vraag
of Nederland hiermee dan zal afwijken van de rest van Europa kan vooruitgelopen
worden.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie welke budgettaire
consequenties dit wetsvoorstel heeft voor de rijksbegroting kan worden geantwoord
dat deze nihil zijn. De kosten voor de aanvullende pensioenen zijn voor rekening
van werkgevers en werknemers. De overheid draagt hieraan niet bij. Advisering
door het Adviescollege Toetsing Administratieve Lasten heeft niet plaatsgevonden.
Het College is gestart met zijn werkzaamheden nadat het wetsvoorstel aan de
Raad van State is aangeboden. Overigens brengt het wetsvoorstel geen extra
administratieve lasten voor het bedrijfsleven met zich mee.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de staatssecretaris aankijkt tegen
pensioenverzekeringen in de vorm van B-polissen – waarin keuze wordt
geboden ten aanzien van de wijze van belegging van de premiegelden –
met het oog op «gelijke uitkering» op het moment dat op basis
van het eindkapitaal, dat alsdan verschilt qua hoogte, een pensioenuitkering
wordt gekocht. Ook wensen zij te weten hoe gelijke uitkeringen bij C-polissen
worden geregeld en of gelijke uitkeringen bij vrijwillige aanvullingen, waarbij
de werknemer uit een reeks van arbeidsvoorwaarden kan kiezen, nog wel reëel
is.Het wetsvoorstel biedt een tweetal mogelijkheden om te voldoen aan het
voorschrift tot gelijke uitkeringen: gedifferentieerde werkgeversbijdrage
of gelijke uitkeringsgarantie. Een gedifferentieerde werkgeversbijdrage wil
zeggen dat voldaan wordt aan het voorschrift tot gelijke uitkeringen indien
de werkgever op het moment van premiebetaling rekening houdt met het dan bekende
verschil in kosten ten gevolge van de verschillen in levensverwachting tussen
mannen en vrouwen, conform de door de pensioenuitvoerder gehanteerde berekeningsgrondslagen.
Het feit dat niet iedere deelnemer op pensioendatum eenzelfde eindkapitaal
heeft bereikt, bijvoorbeeld omdat de deelnemer beleggingsvrijheid had, doet
hier niet aan af. Een garantie dat mannen en vrouwen op pensioendatum ook
daadwerkelijk een gelijke uitkering zullen ontvangen, hoeft in deze variant
niet te worden gegeven. Bovenstaande geldt zowel voor een B- als voor een
C-polis. Deze variant is uitvoeringstechnisch veruit het eenvoudigst en sluit
ook het best aan bij de duidelijkheid die de werkgever wil hebben over de
kosten die gemoeid zijn met de pensioentoezegging. Het antwoord op de vraag
van deze leden over de B-polis met beleggingsvrijheid is hiermee gegeven.
Dit hoeft geen probleem op te leveren.De gelijke uitkeringen bij C-polissen waarnaar deze leden vragen kunnenop dezelfde wijze worden opgelost, namelijk door een gedifferentieerde
werkgeverspremie. Terzijde zij opgemerkt dat indien een werkgeveréén
werknemer heeft die hij een pensioentoezegging doet in de vorm van een beschikbare
premie uit te voeren via een B- of C-polis, dan zal het vraagstuk van de gelijke
uitkeringen zich overigens niet voordoen. Er is dan namelijk geen referentiekader.Aan het voorschrift tot gelijke uitkeringen kan echter ook via de gelijke
uitkeringsgarantie voldaan worden. Zowel bij een basisregeling als bij vrijwillige
voorzieningen. Zij het dat bij vrijwillige voorzieningen geheel voor rekening
van de werknemer deze variant de enige optie is.Bij een C-polis is er sprake van een pensioentoezegging van de werkgever,
waarbij de werknemer in staat gesteld wordt zelf zijn pensioen ergens onder
te brengen. Een C-polis kan zowel een defined benefitregeling betreffen als
een beschikbare premieregeling. Bovendien worden C-polissen van werknemers
in de praktijk veelal via een mantelcontract tussen de werkgever en de verzekeraar
ondergebracht bij die ene verzekeraar. De individuele
C-polissen in de vorm van een beschikbare premieregeling hebben slechts een
zeer beperkt aandeel in de pensioenmarkt. De problemen die zich voordoen vloeien
bovendien grotendeels voort uit het feit dat het een beschikbare premieregeling
betreft. Het karakter van de verzekering (de C-polis) is hier geen debet aan.
Alleen in de bewijsrechtelijke sfeer kunnen problemen ontstaan als er door
een werkgever aangetoond moet worden dat er voldaan is aan het voorschrift
van gelijke uitkeringen, voorzover zijn pensioentoezegging door zijn werknemers
bij verschillende verzekeraars in verschillende verzekeringstypen (bijv. deels
traditioneel/deels unit-linked) zijn ondergebracht. De vergelijking zal dan
lastig zijn. Dit probleem kan overigens, zoals reeds aangegeven, worden voorkomen
bij de basisregeling, als gekozen wordt voor een gedifferentieerde werkgeversbijdrage.Voor een gelijke uitkeringsgarantie kan worden gekozen, of deze kan verplicht
zijn, zoals bij een vrijwillige voorziening volledig voor rekening van de
werknemer. Een gelijke uitkeringsgarantie houdt in dat de voor mannen en vrouwen
gelijke premie zal moeten leiden tot een gelijke uitkering. Zonder de mogelijkheid
van shoppen is dit vrij eenvoudig op te vangen als het mannen en vrouwenbestand
wordt verevend. De inkooptarieven zijn met andere woorden sekseneutraal (de
effecten van shoppen zullen hierna aan de orde komen). Een pensioentoezegging
betreffende een vrijwillige voorziening in de vorm van een beschikbare premieregeling,
ondergebracht in een C-polis, bij een verzekeraar naar keuze van de werknemer,
zal in de praktijk naar verwachting na 2005 niet meer voorkomen. Dit wordt
niet als bezwaarlijk beoordeeld, omdat dergelijke toezegging in de praktijk
heel weinig voorkomen. C-polissen worden, zoals aangegeven, veelal via mantelcontracten
van de werkgever en de verzekeraar ondergebracht.Op het laatste onderdeel van de vraag van de leden van de VVD-fractie
wordt ingegaan bij de vraag van de leden van de fractie van de PvdA over het
cafetariamodel.De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat er steeds meer uitvoeringsvarianten
komen bij de beschikbare premieregelingen en vragen in dit kader hoe de staatssecretaris
aankijkt tegen de uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel. Zij vragen of dit
betekent dat bepaalde vormen van pensioenvoorziening, die kennelijk voorzien
in een behoefte van werknemers, niet meer zijn toegestaan.Anders dan deze leden veronderstellen is er geen sprake van het niet meer
toestaan van bepaalde vormen van beschikbare premieregelingen. Wel
is het zo dat het kabinet een principiële keuze heeft gemaakt voor de
gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen op het terrein van de aanvullende
pensioenen. Evenals een eindloonregeling, ligt er aan een beschikbare premieregeling
een pensioentoezegging ten grondslag. Deze pensioentoezegging heeft geen ander
doel dan het voorzien in het pensioen. De beschikbaar gestelde premie is in
dit geval louter en alleen bedoeld om aangewend te worden voor de inkoop van
de oudedagsvoorzieningen. De uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel is ook reeds
naar aanleiding van vragen van het CDA aan de orde geweest. Het wetsvoorstel
is naar de mening van het kabinet uitvoerbaar, maar vergt wel aanpassing van
bestaande regelingen. Het feit dat niet elke bestaande uitvoeringsvariant
gehandhaafd kan blijven, is hierbij, als gevolg van de door het kabinet en
Tweede Kamer gemaakte keuzen, acceptabel. Het voortbestaan van de beschikbare
premieregelingen wordt wellicht wel moeilijker, maar is geenszins onmogelijk.De leden van de fractie van de VVD gaan in op de effecten van de mogelijkheid
van «shoppen» en vragen de staatssecretaris een beeld te schetsen
hoe de ontwikkelingen in de toekomst zullen zijn en met name hoe verzekeraars
met deze problematiek zullen omgaan. Voorts vragen deze leden alsook de leden
van de PvdA-fractie hoe de WGB en de plicht tot gelijke uitkeringen zich verhoudt
tot de mogelijkheid van «shoppen». De leden van de PvdA-fractie
vragen in dit kader nog een nader in te gaan op de garantiemethode in relatie
tot de WTV (taakafbakening), omdat zij de indruk hebben dat het verzekeraars
niet is toegestaan een soort «spaarpotje» te maken binnen een
pensioenregeling waarmee uiteindelijk gelijke uitkeringen kunnen worden geregeld.Met deze leden is het kabinet van oordeel dat de mogelijkheid ontstaat
van anti-selectie door de deelnemers, indien pensioenregelingen de mogelijkheid
bieden te shoppen. Dit hoeft echter geen probleem op te leveren, indien ervoor
gekozen wordt om aan het voorschrift tot gelijke uitkeringen te voldoen via
de methode van de gedifferentieerde werkgeversbijdrage. Op deze wijze is een
keuze ten nadele van de pensioenuitvoerder niet meer aan de orde en kan de
pensioenuitkering zonder problemen ook bij een andere pensioenuitvoerder worden
ingekocht. De keus voor deze methode staat open bij beschikbare premieregeling
en defined benefit-regelingen.Anders is de situatie bij een vrijwillige voorziening volledig voor rekening
van de deelnemer in de vorm van een beschikbare premieregeling. Hier staat
slechts de methode van de gelijke uitkeringsgarantie open. Een gelijke uitkeringsgarantie
vereist dat er zowel in de opbouwfase als op het
moment van pensioeningang ter bepaling van de
pensioenaanspraken gewerkt wordt met sekseneutrale sterftetafels. Sekseneutraliteit
in de opbouwfase betekent dat de sterftewinst en -verlies sekseneutraal zal
moeten worden bepaald. Anders zou een man, uitsluitend door de hogere sterftewinst
(wegens lagere levensverwachting van mannen) met de inzet van eenzelfde premie
als een vergelijkbare vrouw een hoger kapitaal hebben op pensioendatum. Dit
geldt overigens zowel voor pensioenfondsen als verzekeraars. Dit in antwoord
op de vraag van de leden van de fractie van de PvdA over de WTV. Het gaat
hier om sterftetafels die gebaseerd zijn op het bestand van de uitvoerder,
bij wie de pensioentoezegging is of wordt ondergebracht. De vraag is of er
dan strijdigheid met het zogenaamde «voor-nadeelvereiste» ontstaat.
Naar het oordeel van het kabinet niet. Het «voor-nadeelvereiste»
houdt in dat verzekeraars geen zuivere spaarproducten mogen aanbieden, maar
slechts verzekeringsprodukten, die moeten voldoen aan een zeker criterium
van voor- of nadeel als een bepaald verzekerd incident zich voordoet. Niet
ontkend kan worden dat het voorschrift van gelijke uitkeringen bij de vrijwillige
voorzieningen in de vorm van beschikbare premieregelingen geheel voor eigen rekening het lastig maakt om op pensioendatum nog te shoppen.
Onmogelijk is het echter niet, indien de volgende pensioenuitvoerder bij het
vaststellen van de aanspraak op de datum van pensioeningang eveneens uitgaat
van sekseneutrale sterftetafels. Als men op deze wijze de vrijwillige voorzieningen
financiert, dan is «shoppen» ook hier mogelijk zonder dat er onoverkomelijke
problemen ontstaan.Indien de verzekeraars ten aanzien van de uitvoering van de gelijke behandelingsvoorschriften
een even grote creativiteit ten toon spreiden als ten aanzien van het fiscale
regime zullen ook op dit punt verschillende oplossingen gevonden moeten kunnen
worden.Overigens praten we hier over een klein onderdeel van de totale markt
van pensioentoezeggingen. Het betreft louter die producten in de vorm van
een beschikbare premieregelingen waar de werkgever niet aan meebetaalt.De leden van de VVD-fractie vragen wat de situatie is voor de nabestaanden
als de deelnemer tijdens een periode van onbetaald verlof overlijdt.Als er sprake is van een nabestaandenpensioen op risicobasis, zullen de
sociale partners in CAO's, pensioenregelingen of op een andere wijze moeten
afspreken of dit risico ten tijde van onbetaald verlof ook is gedekt. Indien
regelingen voor de voortgezette risicodekking van het nabestaandenpensioen
ontbreken, zal overlijden van de deelnemer tijdens een periode van onbetaald
verlof tot gevolg kunnen hebben dat geen nabestaandenpensioen wordt uitgekeerd.In het kader van de nota's «Werken aan zekerheid» (Kamerstukken
II 1996/97 25 010, nrs. 1–2) en «Combineerbaarheid van betaalde
arbeid met andere verantwoordelijkheden» (Kamerstukken II 1996/97 24 332,
nr. 11) is een evaluatie verricht ten aanzien van belemmeringen in pensioenregelingen
voor het opnemen van onbetaald verlof. De definitieve uitkomsten van deze
evaluatie zijn aan de Tweede Kamer aangeboden door middel van een brief van
29 juni 2000. (Kamerstukken II 1999/2000 26 447, nr. 35).Uit de evaluatie is naar voren gekomen dat voor een overgrote meerderheid
van de onderzochte groep deelnemers aan een pensioenregeling (de onderzochte
groep bestond uit ongeveer 80 procent van alle deelnemers aan een pensioenregeling),
een regeling voor de voortgezette dekking van het risico van overlijden is
getroffen. Bij bedrijven waar een bepaling over voortgezette risicodekking
in het pensioenreglement of de CAO ontbrak (22%), en waar in de afgelopen
twee jaar onbetaald verlof is opgenomen, bleek in 96 procent van de gevallen
op een andere wijze de mogelijkheid te worden geboden tot voortzetting van
de risicodekking van het nabestaandenpensioen. Het kabinet heeft op basis
van deze uitkomsten dan ook geconcludeerd dat sociale partners in voldoende
mate maatregelen hebben getroffen om belemmeringen met betrekking tot pensioen
en verlof weg te nemen.Met deze leden kan wordt vastgesteld dat een nabestaandenpensioen op risicobasis
ook gevolgen kan hebben bij wisseling van baan. Indien de oude werkgever wel
een nabestaandenpensioenvoorziening bood en de nieuwe niet, dan zal de werknemer
aangewezen zijn de particuliere markt voor een nabestaandenpensioenvoorziening.
Dit is echter niet nieuw. Het doet zich ook thans al voor als bijvoorbeeld
de oude werkgever wel een pensioenregeling heeft en de nieuwe werkgever niet.
Zowel over het al dan niet afspreken van een pensioenregeling, als over de
inhoud hiervan geldt bij de aanvullende pensioenen het uitgangspunt dat de
sociale partners hiervoor eerstverantwoordelijk zijn.De leden van de PvdA-fractie merken op dat op hen de uitvoerbaarheid van de onderhavige regelgeving – met name voor beschikbare premieregelingen,
maar zeker ook voor kleinere collectiviteiten – niet eenvoudig en zelfs
niet in alle opzichten reëel voorkwam. Zeker wat betreft mogelijk ontwijkend
gedrag waardoor het goede pensioensysteem in Nederland zou worden aangetast.Het kabinet hoopt met de beantwoording van de vragen uit het voorlopig
verslag de zorgen van deze leden weg te kunnen nemen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de staatssecretaris hun
opvatting deelt dat ook thans bij pensioenregelingen met een nabestaandenpensioen
op risicobasis de voorlichting aan de deelnemers over deze risico's te wensen
overlaat. Voorts merken zij op dat zij het uithollen van de verzorgingsgedachte
van pensioen en daaraan gerelateerde voorzieningen niet alleen ernstig willen
betreuren maar ook graag willen stuiten.Zoals ook reeds in antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie
is aangegeven is de gesignaleerde overgang van nabestaandenpensioen op opbouwbasis
naar een nabestaandenpensioen op risicobasis geen proces dat uitsluitend uit
dit wetsvoorstel voortvloeit. De afspraken uit het pensioenconvenant zijn
hier mede debet aan. Het kabinet heeft in het onderhavige wetsvoorstel het
nabestaandenpensioen op risicobasis buiten de reikwijdte van de wet gehouden,
om de mogelijkheid te bieden om – gegeven de afspraken in het pensioenconvenant –
toch een vorm van nabestaandenpensioen te handhaven. Dit laat onverlet dat
de gevolgen van een overgang naar een nabestaandenpensioen op risicobasis
groot zijn en een goede voorlichting aan de deelnemers van eminent belang
is. Een volledig beeld van de huidige voorlichtingsactiviteiten van pensioenuitvoerders
is niet aanwezig. Wel kan worden opgemerkt dat er gewerkt wordt aan een uitgebreide
voorlichtingscampagne van de overheid, die zich naast de pensioenuitvoerders
en andere intermediairs ook rechtstreeks richt op de burgers. Er is namelijk
voor gekozen om de voorlichting over dit wetsvoorstel te koppelen aan (nadere)
voorlichting over de ANW. Aldus wordt beoogd eenieder attent te maken op de
wijzigingen die op (kunnen) treden ten aanzien van het nabestaandenpensioen,
zowel het wettelijke als het bovenwettelijke deel.Overigens is het kabinet van mening dat de rol van de overheid ten aanzien
van de aanvullende pensioenen met name voorwaardescheppend is. Het kan niet
zo zijn dat de versobering van wettelijke nabestaandenpensioenregeling (ANW)
ertoe zou leiden dat de overheid de inhoud van de aanvullende nabestaandenpensioenregelingen
gaat reguleren. Het primaat van het aanvullend pensioen ligt bij sociale partners.
Om het hen mogelijk te maken om zonder grote kostenstijgingen een nabestaandenpensioenvoorziening
te handhaven, wordt voorgesteld het nabestaandenpensioen op risicobasis buiten
de reikwijdte van de wet te brengen.De leden van de PvdA-fractie vragen naar de zogenaamde omgekeerde uitruil.Het komt inderdaad voor dat in pensioenregelingen het nabestaandenpensioen
(op opbouwbasis) is afgeschaft, maar waar in plaats daarvan een hoger ouderdomspensioen
wordt opgebouwd, dat desgewenst op pensioendatum kan worden ingeruild voor
een nabestaandenpensioen. Ook een dergelijke uitruil dient aan de eisen van
het wetsvoorstel te voldoen (artikel 2c). Overigens hoeft een dergelijk systeem
niet in de weg te staan aan een flexibele pensioenleeftijd. Ook bij een vervroegde
pensioeningang kan op dat moment gekozen worden voor de uitruil van een deel
van het ouderdomspensioen voor nabestaandenpensioen. De stelling van deze leden dat ook als beschikbare premieregelingen nog
niet tot gelijke uitkeringen hoeven te leiden, de ruilvoet in het kader van
artikel 2b PSW al wel sekseneutraal moet zijn, kan bevestigend worden beantwoord.
Beschikbare premieregelingen zullen uiterlijk op 1 januari 2005 aan het voorschrift
tot gelijke uitkeringen moeten gaan voldoen. Het keuzerecht op grond van artikel
2b PSW zal echter, ook voor beschikbare premieregelingen, al gaan gelden per
1 januari 2002. In de praktijk zal het keuzerecht niet direct tot grote gevolgen
leiden, omdat het slechts van toepassing is op aanspraken die worden opgebouwd
op perioden vanaf inwerkingtreding.De leden van de PvdA-fractie vragen of al een beeld gegeven kan worden
van waar naar verwachting de versoberingen in de pensioenregelingen zullen
optreden, zoals voortvloeit uit het pensioenconvenant.Bij de totstandkoming van het convenant is, zoals deze leden stellen,
destijds inderdaad al expliciet rekening gehouden met de mogelijke kosteneffecten
van artikel 2b PSW. De kostenontwikkeling wordt namelijk geëvalueerd
aan de hand van de vijf belangrijkste kostenbepalende factoren. Twee daarvan
hebben een relatie met dit wetsvoorstel. De ene factor heeft betrekking op
wel of geen collectief nabestaandenpensioen. De andere factor is de uitruilmogelijkheid
conform artikel 2b PSW.Overigens is de omzetting van een nabestaandenpensioen op opbouwbasis
in een regeling op risicobasis altijd al beschouwd als een mogelijkheid tot
compensatie van een kostenstijging die samenhangt met bijvoorbeeld een verlaging
van de franchise.Uit de tweede tussenevaluatie van het convenant blijkt dat kosten worden
bespaard doordat regelingen met betrekking tot het nabestaandenpensioen worden
omgezet van opbouw- naar risicobasis. In hoeverre dit alleen veroorzaakt wordt
door het aanstaande keuzerecht op grond van artikel 2b is niet uit de gegevens
af te leiden.Uit de meetwijzer blijkt wel dat de omzetting naar een nabestaandenpensioen
op risicobasis in een aantal gevallen gepaard gaat met een gelijktijdige verhoging
van het opbouwpercentage voor het ouderdomspensioen. In die gevallen bieden
fondsen de mogelijkheid om bij de ingang van het ouderdomspensioen een deel
daarvan om te zetten in een aanspraak op nabestaandenpensioen.De kostenbesparing die door wijzigingen in het verplicht collectief nabestaandenpensioen
in 1998 en 1999 is gerealiseerd bedraagt 0,36% op macroniveau.Het aantal fondsen waarbij sprake is van omzettingen van nabestaandenpensioenregelingen
op opbouwbasis in regelingen op risicobasis is relatief omvangrijk. Dit kan
mede een verklaring zijn voor het zeer beperkt aantal fondsen dat de uitruilmogelijkheid
conform 2b in de regeling heeft opgenomen. Immers, wanneer de pensioenregeling
van een fonds niet langer voorziet in een nabestaandenpensioen op opbouwbasis,
dan is het opnemen van de uitruilmogelijkheid niet nodig.Het kostenverhogende effect van de uitruilmogelijkheid zoals die tot nu
toe in de regelingen is opgenomen, bedraagt 0,04% op macroniveau.Een voorzichtige conclusie zou kunnen zijn dat het wetsvoorstel 2b/gelijke
uitkeringen een aanzet is geweest om in de pensioenregelingen te komen tot
een besparing wat betreft het nabestaandenpensioen. Veelal gebeurt dit door
over te stappen op een nabestaandenpensioen op risicobasis. Het volledig afschaffen van nabestaandenpensioen is blijkbaar voor sociale
partners geen aantrekkelijke optie. Door een overstap naar een nabestaandenpensioen op risicobasis worden
kosten bespaard. Met die financiële ruimte kan dan invulling gegeven
worden aan het uitgangspunt van het pensioenconvenant: modernisering zonder
kostenstijging. Kostenverhogende modernisering op andere elementen binnen
de pensioenregelingen, zoals bijvoorbeeld verlaging van de franchise, wordt
mogelijk.De leden van de fractie van de PvdA vragen het kabinet om bijvoorbeeld
ten aanzien van de huidige regeling voor politieke ambtsdragers (een regeling
die uitgaat van de «bepaalde partner») aan te geven wat de verwachte
meerkosten zullen zijn en op welke wijze deze dan zullen worden gecompenseerd.Verondersteld kan worden dat de te verwachten meerkosten voor de regeling
van politieke ambtsdragers (Appa-regeling) in verhouding gelijk zullen zijn
aan de kosten voor andere regelingen. Met betrekking tot eventuele compensatie
zij erop gewezen dat de Appa-regeling zo veel mogelijk pleegt te worden afgestemd
op de Abp-regeling voor het overheidspersoneel. Indien in die regeling compensaties
zijn vervat in verband met veranderingen op het punt van het nabestaandenpensioen,
zal dat ook zijn neerslag vinden in de Appa-regeling.Meer in het algemeen vragen deze leden of het klopt dat er een premieverhoging
van rond de 2% tegenover artikel 2b PSW moet komen te staan, ervan uitgaand
dat gehuwden en ongehuwd samenwonenden reeds voor een nabestaandenpensioen
verzekerd zijn.Het kabinet heeft de kosten van het recht op keuze berekend op een structurele
lastenverhoging van ongeveer 1% en dus niet op 2%, zoals deze leden stellen,
ten opzichte van de huidige situatie. Hierbij is geen rekening gehouden met
gedragseffecten, aangezien deze moeilijk zijn te schatten. De stelling van
deze leden dat er sprake zal zijn van een anti-selectie-effect kan echter
worden onderschreven. Bij deze berekeningen is uitgegaan van het blijven voortbestaan
van een nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis. Voorts is verondersteld
dat alle alleenstaanden zullen kiezen voor uitruil waardoor op het moment
van uitruil de gehuwdheidsfrequentie voor pensioengerechtigden op datum van
ingang ouderdomspensioen op 100% moet worden gesteld.Hierbij zij overigens opgemerkt dat er, indien er wordt overgestapt op
een nabestaandenpensioen op risicobasis, geen sprake is van lastenverhoging,
omdat het keuzerecht in dat geval niet van toepassing is. Sterker nog, de
kosten van de pensioenregeling als geheel zullen dalen omdat de kosten van
een nabestaandenpensioenregeling op risicobasis gemiddeld de helft bedragen
van een nabestaandenpensioen op kapitaaldekkingsbasis.De leden van de PvdA-fractie vragen een bevestiging dat wisseling van
ruilvoet zonder tijdslimiet is toegestaan.In de concept AMvB is bepaald dat er per toegezegde keuzemogelijkheid
als bedoeld in artikel 2b of artikel 2c PSW een voor een bepaalde periode
voor alle deelnemers en gewezen deelnemers geldende ruilvoet of opbouwkeuzevoet
moet worden toegezegd. Dit betekent dat de ruilvoet alsmede de periode waarvoor
deze geldt in de pensioenregeling dient te worden opgenomen.Over de vraag in hoeverre er door een in de tijd aan te passen ruilvoet
niet tegemoet gekomen wordt aan het verwachtingspatroon omtrent de gelijke
behandeling ongeacht burgerlijke staat, zoals deze leden vragen, kan slechts
worden gegist. De huidige tendens op het terrein van het nabestaandenpensioen
laat een overgang van nabestaandenpensioen op opbouwbasis naar
nabestaandenpensioen op risicobasis zien. Dat betekent dat de deelnemers aan
dit type regeling helemaal niet geconfronteerd worden met een keuzerecht op
grond van artikel 2b PSW, dus ook niet met een (wisselende) ruilvoet. Voorzover
dit wel zo is, zullen pensioenuitvoerders, naar de verwachting van het kabinet,
er in de praktijk voor kiezen een ruilvoet vast te stellen op basis van groot
bestand, waardoor fluctuaties beperkt zullen zijn. Voor verzekeraars zou dat,
zoals eerder in deze memorie al is opgemerkt, kunnen door de pensioencontracten
te clusteren, waardoor de ruilvoet op portefeuilleniveau wordt vastgesteld.
Overigens komen verschillen tussen verschillende jaarklassen ook op andere
momenten voor. Bijvoorbeeld ten aanzien van de ook in de tijd wijzigende sterftetafels.
Bij de inkoop van pensioen op pensioendatum in geval van een beschikbare premieregeling
kan de uitkomst voor twee deelnemers uit verschillende jaarklassen verschillen,
louter en alleen omdat er in de tussentijd een nieuwe sterftetafel is ingevoerd.
Bij de beoordeling van gelijke behandeling is het uitgangspunt echter dat
gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden. Verschillende jaarklassen
kunnen niet als zodanig worden beschouwd.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het niet als belemmering
voor vrouwen op de arbeidsmarkt kan worden opgevat dat de ruilvoet bij een
kleine collectiviteit fors naar beneden zal moeten worden bijgesteld, indien
er een vrouw binnenkomt.Terecht wordt er aandacht gevraagd voor de positie van de kleine collectiviteiten
in relatie tot 2b PSW. Het personeelsbestand kan in een klein bedrijf zo klein
zijn dat wisselingen in de m/v-samenstelling tot grote financiële gevolgen
kunnen leiden, omdat de ruilvoet die in de pensioenregeling is vastgelegd
geen afspiegeling meer is van de personeelssamenstelling. Om deze ruilvoet
toch te kunnen blijven hanteren, zouden dan aanvullende financiële middelen
nodig zijn. Anders dan deze leden stellen, is het kabinet echter van oordeel
dat de ruilvoet niet per pensioencollectief zal hoeven te verschillen. Zeker
in geval van kleine collectiviteiten ligt het in de rede dat de pensioenuitvoerder
verschillende bestanden koppelt. Dit is geoorloofd onder de voorgestelde regelgeving
en zal naar verwachting aansluiten bij een behoefte van werkgevers om duidelijkheid
en zekerheid aan de werknemers te bieden en biedt de pensioenuitvoerder de
mogelijkheid tot risicospreiding, waardoor de kostenopslagen beperkt kunnen
blijven. Van belemmeringen voor vrouwen op de arbeidsmarkt ten gevolge hiervan
zal naar verwachting in de praktijk geen sprake zijn. Dit risico is in het
verleden ook wel genoemd in het kader van de gelijk loon discussie voor mannen
en vrouwen. En misschien speelt hier ook wel enige koudwatervrees een rol.
Hoe dan ook, het gegeven dat in kleine bedrijven de kosten voor mannen en
vrouwen verschillen is niet nieuw. Bij eindloonregelingen is het nu al zo
dat de kosten voor een ouderdomspensioen van een vrouw hoger zijn dan voor
een man. Daartegen wordt weinig bezwaar gehoord. Wellicht omdat men hieraan
al zo lang gewend is. Of omdat tot voor kort veelal een combinatieregeling
van ouderdomspensioen met nabestaandenpensioen werd toegezegd, waardoor de
verschillen in kosten tussen mannen en vrouwen zich grotendeels uitmiddelden.
In de toekomst zullen de verschillen ook bij eindloonregelingen meer zichtbaar
worden, voor zover het nabestaandenpensioen nog slechts op risicobasis wordt
verzekerd, dan wel wordt afgeschaft. Protesten tegen van werkgevers tegen
de verschillende kosten worden niet verwacht.Op uitvoeringsniveau wordt ook verwacht dat de problemen wel mee zullen
vallen. In het uitgebreide overleg dat met pensioenuitvoerders is gevoerd
is gebleken dat er zich naar verwachting in de praktijk weinig problemen hóeven
voor te doen, indien gekozen wordt voor genoemde risicospreiding. De solidariteit
wordt in deze gevallen op een hoger niveau georganiseerd, hetgeen
schaalvoordelen oplevert, die de kosteneffecten zullen matigen. Op deze wijze
kan tegemoet gekomen worden aan de gesignaleerde problemen die voor kleine
collectiviteiten uit dit wetsvoorstel kunnen voortvloeien.De leden van de PvdA-fractie vragen waarom de opheffing van het shopverbod
eigenlijk uitsluitend met een beroep op de fiscale effecten wordt ingevoerd
en opgeheven.Invoering van het shopverbod had als doel het tegengaan van waardeoverdracht
naar het buitenland, met als oogmerk het afkopen van de pensioenaanspraken,
terwijl afkopen in Nederland niet is toegestaan. Dit had met name een fiscaal
doel, namelijk het voorkomen van belastingontwijking. Het afkoopverbod is
echter ook een belangrijk element in de PSW. Gegeven beide belangen is het
shopverbod geregeld in de PSW. Een ander middel dan de PSW om dit te bereiken
was op dat moment niet beschikbaar. Per 1 januari 2001 wordt in het kader
van het nieuwe belastingstelsel (IB 2001) waardeoverdracht naar het buitenland,
louter en alleen in verband met bestaande afkoopmogelijkheden daar, niet meer
aantrekkelijk vanwege de mogelijkheid van het opleggen van een conserverende
belastingaanslag. De noodzaak tot shopverbod verdwijnt dus weer per 1 januari
2001. Vanaf die datum wordt de PSW via het vehikel van de aanpassingswet IB
2001 weer aangepast, zodat de deelnemers weer de mogelijkheid hebben hun pensioen
bij een andere pensioenuitvoerder in te kopen dan waar het is opgebouwd.De leden van de fractie van de PvdA stellen aan de orde het feit dat op
waardeoverdracht bij wisseling van dienstbetrekking het voorschrift tot sekseneutrale
uitruil niet van toepassing is.De pensioenregelingen in Nederland zijn zeer divers. Ze verschillen vaak
op vele punten. Ook nu al is het zo dat bij individuele waardeoverdracht de
deelnemer steeds de afweging zal moeten maken of overdracht wenselijk is.
Bij waardeoverdracht bij wisseling van dienstbetrekking is het beginsel van
gelijke beloning niet van toepassing omdat het hier niet gaat om beloning,
maar om het tegengaan van pensioenverlies. In de door deze leden genoemde
voorbeelden zal door betrokkenen een afweging moeten worden gemaakt of waardeoverdracht
gunstig is. Hierbij zullen overigens veelal zaken als pensioensysteem, indexeringsbeleid,
carrièreperspectieven en dergelijke een belangrijker rol spelen.De leden van de PvdA-fractie vragen welke invoeringsdatum wordt beoogd
voor het onderdeel van de wet, waarin de ruilvoet is opgenomen en stellen
dat er een adequate tijdsruimte moet zijn om de overgang administratief goed
te kunnen afhandelen.Voor beantwoording hiervan zij verwezen naar de beantwoording van een
vraag van het CDA hieromtrent. De vraag van de PvdA is hierin meegenomen.De leden van de fractie van de PvdA vragen of bevestigd kan worden dat
het wetsvoorstel wat betreft de gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen
verder gaat dan de huidige verplichtingen ook in de Europese Richtlijn. Deze
leden achten dit zeker sympathiek, maar vroegen of het ook werkelijk uitvoerbaar
en realiseerbaar is.Met genoegen constateert het kabinet dat deze leden het voorschrift tot
gelijke uitkeringen ook bij beschikbare premieregelingen zeker als sympathiek
kwalificeren. Bevestigd kan worden dat het wetsvoorstel wat betreft de gelijke
uitkeringen bij beschikbare premieregelingen verder gaat dan
de huidige verplichtingen ook in de Europese richtlijn. Wat betreft de uitvoerbaarheid
en realiseerbaarheid zij verwezen naar de beantwoording van een vraag van
het CDA hieromtrent. De vraag van de PvdA is hierin meegenomen.Deze leden vragen waarom als bij de verplichtingen rondom backservice
en affinanciering wel is gekozen beschikbare premieregelingen buiten beschouwing
te laten, dit dan niet als argument is overwogen om ook hier een eigen regime
te hanteren.Het kabinet meent dat hier sprake is van een misverstand. Bij zuivere
beschikbare premieregelingen spelen backservice en affinanciering naar hun
aard geen rol. Slechts bij de hybride vormen, komen deze aspecten aan de orde.
Veelal gaat het dan om de zogenaamde «beoogd eindloonregelingen».
In de memorie van antwoord en de nota naar aanleiding van het verslag bij
het wetsvoorstel tot wijziging van de PSW in verband met toezicht, verbod
op uitstelfinanciering en waardeoverdracht (Kamerstukken I 1999/2000, 26 415,
nrs. 63b en 63d) is dit onderwerp ook aan de orde geweest. Het komt erop neer
dat er bij kapitaalverzekeringen met een beoogd eindloonresultaat sprake is
van een mengvorm van enerzijds een beschikbare premieregeling en anderzijds
een eindloonregeling. Als sprake is van een toegezegd eindresultaat zal op
de pensioendatum bekeken moeten worden of het opgebouwde kapitaal toereikend
is om die toezegging te financieren. Indien dat niet het geval is zal op dat
moment het verschil moeten worden afgefinancierd. In zijn algemeenheid geldt
dat hetgeen is toegezegd (jaarlijks) moet worden afgefinancierd. Dit wordt
als een fundamenteel uitgangspunt van de PSW beschouwd. Het is vervolgens
aan de toezichthouder of aan de rechter om in een concrete situatie te beoordelen
wat precies de inhoud van de toezegging is. De inhoud van een concrete toezegging
bepaalt welke financieringseisen daarbij van toepassing zijn.Wellicht wordt het misverstand mede veroorzaakt door het feit dat in de
fiscale sfeer eigen regels gelden ten aanzien van de «beoogd eindloonregelingen».
De PSW en de fiscale regelgeving wijken op dit punt en overigens ook op andere
punten van elkaar af. Dit vloeit voort uit het feit dat de doelstelling van
beide type regelingen anders is. De waarborgfunctie van de PSW vereist andere
regels dan de fiscus.De leden van de fractie van de PvdA vragen of het de bedoeling is dat
in ieder geval de wisselingen in de sterftetafels gedurende de looptijd door
de werkgever worden gecompenseerd.De werkgever heeft een tweetal mogelijkheden te voldoen aan het voorschrift
tot gelijke uitkeringen bij beschikbare premieregelingen. Ofwel hij betaald
een verschillende werkgeverspremie op basis van de dan geldende sterftetafels
ofwel hij geeft een gelijke uitkeringsgarantie. In het eerste geval is een
werkgever niet meer verantwoordelijk voor wijzigingen in sterftetafels in
de loop der tijd die ertoe kunnen leiden dat de (vergelijkbare) mannelijke
en vrouwelijke werknemer op pensioendatum een ongelijke uitkering krijgen.
Van een compensatieverplichting is derhalve in dat geval geen sprake. Bij
een gelijke uitkeringsgarantie speelt deze kwestie niet, omdat dan de op de
pensioendatum geldende sterftetafels bepalend zijn.De leden van de PvdA-fractie vragen of een vrouw die de mogelijkheid heeft
om haar pensioenaanspraak om te ruilen voor bijvoorbeeld ouderschapsverlof
een langer verlof kan opnemen, omdat voor vrouwen meer premie is betaald.Er wordt van uitgegaan dat deze leden refereren aan het zogenaamde arbeidsvoorwaardelijke
cafetariamodel. In een dergelijk systeem kunnen werknemers keuzen
maken tussen verschillende elementen uit het arbeidsvoorwaardenpakket. Aangezien
voor het gehele terrein van de arbeidsvoorwaarden geldt dat mannen en vrouwen
gelijk behandeld dienen te worden, zal het geopperde probleem zich niet voordoen.
Er zal geen sprake zijn van het uitruilen van
pensioen in iets anders, maar van een keuze voor
een bepaalde arbeidsvoorwaarde. Bovendien wordt in het kader van onderhavig
wetsvoorstel juist duidelijk gemaakt dat niet het verschil in kosten voor
een ouderdomspensioen voor mannen en vrouwen onder de gelijke beloningstoets
valt, maar de uiteindelijke uitkeringen. Gesteld kan worden dat pensioen geen
zak geld is, maar een toezegging omtrent pensioen in de zin van een periodieke
pensioenuitkering. De toegezegde pensioenuitkering dient dus vergeleken te
worden met de mogelijkheid, in het aangehaalde voorbeeld, van een keuze voor
ouderschapsverlof. Deze keuze dient voor mannen en vrouwen gelijk uit te werken.De leden van de fractie van de PvdA vragen om een uiteenzetting over de
zogenaamde garantiemethode in relatie tot de WTV (taakafbakening).Voor de beantwoording van deze vraag zij verwezen naar de vraag van de
leden van de VVD-fractie over het shoppen en de garantiemethode.De leden van de fractie van de PvdA vragen of de vrees gedeeld wordt dat
wanneer in geval van beschikbare premieregelingen de werkgever geconfronteerd
wordt met extra lasten en administratieve voorwaarden hij de neiging kan krijgen
geheel af te zien van een pensioenregeling en wil kiezen voor een loonsverhoging
die de werknemer dan zelf in de derde pijler kan benutten voor enigerlei vorm
van oudedagsvoorziening.Het kabinet ziet geen direct risico. Naar verwachting zullen ook in de
toekomst in het arbeidsvoorwaardenoverleg afspraken gemaakt worden over pensioenen.
Een afweging tussen de voor- en nadelen van een tweede pijler pensioenvoorziening
zal uiteindelijk leiden tot het al dan niet aanbieden van een pensioen. De
overtuiging bestaat dat de wijzigingen in de pensioenregelingen die tot stand
moeten komen op grond van dit wetsvoorstel uitvoerbaar zijn. De systeemwijzigingen
zullen een behoorlijke inspanning vergen, maar zullen naar verwachting goed
hanteerbaar zijn.De leden van de PvdA-fractie hebben met waardering geconstateerd dat de
problematiek er toe heeft geleid dat in de Tweede Kamer is besloten een langere
tijd toe te staan voor de administratief technische voorbereiding. Deze leden
vragen of de staatssecretaris bereid is ten minste een jaar voor de beoogde
invoering (zie artikel X-2de lid) van de gelijke behandeling in de beschikbare
premieregelingen de Kamers te informeren over de werkelijke stand van zaken
met betrekking tot de oplossing van de problemen die thans met deze invoering
worden voorzien? Het leek deze leden gewenst hier een onafhankelijk onderzoek
naar te doen verrichten.Het kabinet wijst in dit kader op een voorstel van de leden van de fractie
van de PvdA in de Tweede Kamer. Deze leden hebben voorgesteld om een werkgroep
van pensioenuitvoerders al werkende tot uitvoeringsoplossingen te laten komen.
Het kabinet heeft aangegeven dat dit voorstel haar aanspreekt. Hierbij is
wel opgemerkt dat het meer voor de hand ligt dat de verantwoordelijken voor
de inhoud van de pensioenregelingen, te weten de sociale partners, hiertoe
het initiatief nemen en dit coördineren. Dit lijkt het kabinet de meest
geschikte methode om de totstandkoming van regelingen, die in overeenstemming
zijn met het wetsvoorstel te onderzoeken. Op deze wijze zou wellicht ook een
waardevolle bijdrage aan de evaluatie geleverd kunnen worden. Deze methode
verdient de voorkeur boven een onafhankelijk onderzoek, zoals
de leden van de PvdA-fractie wenselijk achten, omdat de kennis en ervaring
juist bij de direct betrokkenen aanwezig is cq. ontwikkeld wordt. Bovendien
is het de vraag of er voldoende informatiebereidheid bestaat om onafhankelijke
onderzoekers de benodigde productinformatie te verschaffen.De leden van de fractie van de PvdA hadden met enige verbazing kennis
genomen van de opvatting dat ook eigen bijdrage-regelingen van de werknemer
binnen een pensioenregeling geacht worden onder de wet te vallen.Over het feit dat vrijwillige voorzieningen ook thans al onder de reikwijdte
van de WGB vallen is al veel discussie geweest. Hoewel uit de wetsgeschiedenis
blijkt dat dit het geval is, is aan de consequenties hiervan in de praktijk
nooit veel aandacht geschonken.Vrijwillige voorzieningen vallen op dit moment al onder het algemene verbod
op onderscheid zoals neergelegd in de Wet gelijke behandeling van mannen en
vrouwen. Hiermee is toentertijd al afgeweken van de (minimum-)eisen van de
Vierde Richtlijn. Het toenmalige kabinet én parlement achtten het namelijk
wenselijk dat de WGB ook van toepassing zou zijn op dit type pensioenvoorziening.
Omdat vrijwillige voorzieningen vaak de vorm van een beschikbare premieregelingen
hebben en dus de uitkering voor mannen en vrouwen nog mag verschillen, is
er tot nu toe nooit veel aandacht besteed aan het feit dat vrijwillige voorzieningen
in de vorm van een defined benefitregeling ook nu al onder de reikwijdte van
het verbod op onderscheid vallen. Met het wetsvoorstel zal dit echter wijzigen.
Nu zullen ook de beschikbare premieregelingen tot gelijke uitkeringen moeten
leiden.Het systeem van de WGB ziet er als volgt uit. Vrijwillige voorzieningen
die volledig voor rekening van de werknemers komen zijn als arbeidsvoorwaardelijke
afspraak te beschouwen. En een werkgever moet mannen en vrouwen in de arbeidsvoorwaarden
gelijk behandelen. Met andere woorden als een werkgever aan zijn werknemers
een vrijwillige voorziening aanbiedt en deze voorziening staat niet onder
gelijke voorwaarden voor anderen dan werknemers open, dan is deze voorziening
aan te merken als een exclusief voordeel voor werknemers. Daardoor is het
te beschouwen als een voordeel dat uit de dienstbetrekking voortvloeit en
als zodanig onder de reikwijdte van artikel 12a van de WGB valt. De vraag
wie de premie betaalt is hierbij niet relevant. Solidariteit is een kernbegrip
in de tweede pijler-voorzieningen. Indien de werkgever dergelijke solidariteit
niet nastreeft, zal geen vrijwillige voorziening in de tweede pijler kunnen
worden aangeboden.Deze leden merken terecht op dat artikel 12a WGB spreekt over een «voorziening
ten behoeve van een persoon, anders dan door die persoon zelf tot stand gebracht.»
Dit zou geïnterpreteerd kunnen worden als vrijwillige voorziening. Bedoeld
is echter, zo blijkt uit de wetsgeschiedenis, te regelen dat de particuliere,
derde pijler, voorzieningen niet onder dit artikel begrepen worden. Een vrijwillige
voorziening, ook indien de kosten volledig voor rekening van de werknemer
komen, wordt echter wel «tot stand gebracht» door de werkgever.
Deze voorziening maakt immers deel uit van de pensioentoezegging.Ook in de toekomst is het mogelijk dat werknemers een deel van hun spaarloon
inzetten voor dergelijke voorzieningen, zoals deze leden wensen. De pensioenuitkeringen
die voortvloeien uit deze vrijwillige voorzieningen moeten echter voor mannen
en vrouwen gelijk zijn. Dit zal, zoals eerder ook al aan de orde is geweest
moeten geschieden via een gelijke uitkeringsgarantie. Een bijdrage van de
werkgever is dus in dergelijke situaties niet vereist. De solidariteit bestaat
tussen de deelnemers. Het door deze leden geopperde risico dat
mannelijke werknemers wellicht zelfs zouden kunnen betogen dat door een dergelijke
extra bijdrage de werkgever de facto meer (spaar)loon aan vrouwelijke werknemers
ter beschikking stelt dan aan mannelijke werknemers zal zich niet voordoen.
Want, zoals aangegeven, zal hier de methode van de gelijke uitkering gebruikt
worden. Van een werkgeversbijdrage is dan ook geen sprake. In deze maakt het
overigens niet uit of spaarloon gebruikt wordt of gelden uit andere bron.
De werkgeversbetrokkenheid is bij vrijwillige voorzieningen het feit dat deze
onderdeel uitmaakt van de pensioentoezegging.De vraag van de leden van de PvdA-fractie met betrekking tot het belang
van een goede voorlichting zijn reeds beantwoord bij een eerdere vraag van
deze leden over voorlichting.De leden van de fractie van GroenLinks stellen verschillende vragen over
het nabestaandenpensioen op risicobasis waarop het recht op uitruil niet mogelijk
is.De keuze die het kabinet heeft gemaakt met betrekking tot de verhouding
individualisering en solidariteit, door het nabestaandenpensioen op risicobasis
buiten de reikwijdte van het keuzerecht te houden, betekent inderdaad, zoals
deze leden stellen, dat er geen sprake is van gelijke behandeling tussen alleenstaanden
en mensen met een partner wat betreft de solidariteit die kan worden gevraagd
voor het nabestaandenpensioen op risicobasis. Het kabinet heeft ervoor gekozen,
gezien de huidige maatschappelijke verhoudingen, de mogelijkheid van een beperkte
solidariteit te handhaven, door het buiten de reikwijdte van artikel 2b plaatsen
van het nabestaandenpensioen op risicobasis. Hierbij heeft ook een rol gespeeld
dat het alleenstaand-zijn geen statisch gegeven is. In de loop van een leven
kan deze situatie zich wijzigen. In dat geval bestaat er, ook voor deze groep,
een aanspraak op nabestaandenpensioen. Er is, in antwoord op een vraag van
deze leden, geen sprake van strijdigheid met Europese regelgeving, omdat burgerlijke
staat geen grond is die door het beginsel van gelijke beloning wordt bestreken.
Ook van strijdigheid met andere internationale regelgeving is naar het oordeel
van het kabinet geen sprake. De kosten die gemoeid zijn met een nabestaandenpensioen
op risicobasis zijn berekend op ongeveer de helft van de kosten voor een nabestaandenpensioen
op opbouwbasis. Terecht merken deze leden op dat het nabestaandenpensioen
op risicobasis geen dekking biedt voor het overlijdensriscio in de periode
na beëindiging van het dienstverband. Uit de praktijk is een aantal gevallen
bekend van pensioenregelingen die hun nabestaandenpensioen op opbouwbasis
hebben beperkt tot een nabestaandenpensioen op risicobasis. In deze gevallen
is het door deze gesignaleerde effect echter onderkend en opgelost door ofwel
een omgekeerde uitruil van ouderdomspensioen naar nabestaandenpensioen op
te nemen, ofwel een voor de periode na pensionering wel een nabestaandenpensioen
op opbouwbasis af te spreken. Van het creëren van een schijnzekerheid
lijkt in de praktijk dan ook geen sprake te zijn. Voorzover het gaat om beëindiging
van het dienstverband vóór pensioendatum is het overigens wel
zo dat er geen voorziening bestaat. Het is voor deze situaties dan ook van
het grootste belang dat pensioenuitvoerders hun deelnemers hierover op zorgvuldige
wijze informeren. In antwoord op vragen leden van de PvdA-fractie is reeds
ingegaan op de taak van de overheid op het terrein van de voorlichting over
dit wetsvoorstel. De overheidsvoorlichting zal zich zowel op de pensioenuitvoerders
richten als op de deelnemers.De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom gekozen is voor het toestemmingsvereiste
van partners bij uitruil. In verband met de positie van de belanghebbende bij het nabestaandenpensioen,
de nabestaande, wordt toestemming vereist voor de uitruil. Voorkomen moet
worden dat de partner er op denkt te kunnen vertrouwen dat er een nabestaandenpensioenvoorziening
is, terwijl deze er uiteindelijk, als geen alternatief meer kan worden geregeld,
niet blijkt te zijn. Met deze leden is het kabinet van mening dat gelijkwaardigheid
in relaties als kenmerk kan gelden. Dit laat echter onverlet dat het hier
niet steeds gaat om financiële gelijkwaardigheid, terwijl het toestemmingsvereiste
bovendien geen afbreuk doet aan de gelijkwaardigheid binnen een relatie. Partners
hebben allebei de gelegenheid zich over de keuze uit te spreken. Indien er
geen behoefte is aan een nabestaandenpensioen zal het toestemmingsvereiste
geen probleem opleveren. Indien de financiële gelijkwaardigheid niet
(volledig) aanwezig is, verdient de positie van de (deels) afhankelijke partner
bescherming.Het ware ook mogelijk geweest een andere compensatie voor alleenstaanden
te regelen, bijvoorbeeld, zoals deze leden voorstellen, een alleenstaandentoeslag.
Hiervoor is echter niet gekozen. Het genoemde voordeel van dit systeem, nl.
de aansluiting op de leefsituatie van een deelnemer geldt overigens ook voor
het voorliggende keuzerecht. Hoewel de AOW niet zozeer een alleenstaandentoeslag
kent, zoals deze leden stellen, maar wel een hogere uitkering voor alleenstaanden,
is aansluiting bij de eerste pijler nadrukkelijk niet aan de orde. Pensioen
wordt beschouwd als uitgesteld loon. Deze arbeidsvoorwaardelijke voorziening
is niet te vergelijken met een wettelijk (AOW-)pensioen dat geacht wordt te
voorzien in de financiële gevolgen van ouderdom voor de gehele bevolking.
Bovendien zou de introductie van een alleenstaandentoeslag op pensioendatum
slechts soelaas bieden in de situatie dat een nabestaandenpensioen op opbouwbasis
wordt gehandhaafd. Dit blijkt in de praktijk in afnemende mate het geval te
zijn. In geval van een nabestaandenpensioen op risicobasis is er op pensioendatum
geen geld «gespaard», zodat een alleenstaandentoeslag de introductie
van een omgekeerde solidariteit zou betekenen: namelijk die van mensen met
een partner met alleenstaanden. Naar de opvatting van het kabinet past het
huidige voorstel beter in de algemene tendens naar individualisering. Juist
vanwege het feit dat de noodzaak en de vorm van een nabestaandenpensioenvoorziening
in zijn algemeenheid ter discussie staat.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom er tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer gekozen is voor een gedeeltelijke verbetering van de uitkomsten
van beschikbare premieregelingen tot 2005. Waarom is gekozen voor een gedeeltelijke
verbetering en waarom dan niet voor een eindtermijn (bijvoorbeeld 2010) om
volledige gelijke behandeling ook bij dit type regelingen te bereiken.Deze leden pleiten voor de introductie van sekseneutrale berekeningswijzen.
Onderzoek hiernaar is, naar aanleiding een motie (Kamerstukken II 1999/2000,
26 711, nr. 32) van de leden Schimmel en Van Zijl toegezegd. In deze
motie is gevraagd de mogelijkheid van unisekstarieven in Nederland te verkennen
en, indien de resultaten hiervan daar aanleiding toe geven, de invoering daarvan
te bevorderen. Voor de wijze van uitvoering van deze motie zij verwezen naar
de beantwoording van een vraag van de leden van de fractie van het CDA. Dat
er met het voorliggende voorstel sprake zou zijn van slechts een gedeeltelijke verbetering van de gelijke behandeling bij beschikbare
premieregelingen wordt niet begrepen. Vanaf 2005 dienen alle beschikbare
premieregelingen te voldoen aan de voorschriften tot gelijke uitkeringen.
Het introduceren van een voorschrift tot het hanteren van unisekstarieven
zou niet leiden tot een ander doel; het is slechts een ander middel om het
doel te bereiken. De leden van de GroenLinks-fractie vragen naar een inventarisatie van
de momenten waarop en de groepen waarvoor bij «omzettingen» ongelijke
behandeling zichtbaar wordt. Onder de huidige omstandigheden kunnen allerlei
ongelijkheden ontstaan tussen homo- en lesbostellen en heterostellen (vanwege
het veronderstelde geslacht bij sekseafhankelijke sterftetabellen) en alleenstaanden
en hetero's.Met het huidige voorstel wordt de gelijke behandeling van mannen en vrouwen
geregeld, voorzover de omzettingen plaatsvinden in het kader van de dienstbetrekking.
Slechts bij waardeoverdracht bij wisseling van dienstbetrekking zullen verschillen
zichtbaar zijn. Ongelijkheden tussen stellen van hetzelfde en stellen van
verschillend geslacht kunnen zich voordoen voorzover de omzetting betrekking
heeft op het nabestaandenpensioen. Dit komt, zoals deze leden aangeven door
het feit dat in de sterftetafels uitgegaan wordt van man/vrouw relaties. Dit
aspect valt echter buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel. Van ongelijkheden
die zichtbaar worden bij omzettingen tussen alleenstaanden en hetero's lijkt
geen sprake meer te zijn met dit wetsvoorstel. Met uitzondering natuurlijk
van de solidariteit die gehandhaafd kan blijven ten aanzien van het nabestaandenpensioen
op risicobasis.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom er een verschil bestaat
tussen de marktsector en nabestaandenpensioenen die in de sfeer van werkgever/werknemer
worden opgebouwd.De huidige AWGB kent alleen voor aanvullende pensioenen een uitzondering
op het beginsel van gelijke behandeling voor onderscheid naar burgerlijke
staat. Dit wetsvoorstel beperkt zich tot de gelijke behandeling in het kader
van de dienstbetrekking. De verschillen tussen de gelijke behandelingsnormen
voor de aanvullende pensioenen en de derde pijler voorzieningen wijzigen niet
ten gevolge van dit wetsvoorstel.De leden van de fractie van GroenLinks achten de gelijke opbouw van nabestaandenpensioen
vanaf 1 januari 2001 voor homo- en lesbostellen toch wel erg minnetjes
en vragen waarom de wetgever geen reparatieregeling oplegt. De groep is zo
klein dat de rijke pensioenfondsen dit toch netjes kunnen oplossen.Het kabinet ziet geen noodzaak tot regelgeving, omdat de positie van de
homoseksuele partnerrelaties met betrekking tot het recht op nabestaandenpensioen
na de introductie per 1-1-98 van de Wet geregistreerd partnerschap nog is
verbeterd met de Wet van 25 mei 2000 tot wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet
met betrekking tot de medezeggenschap van gepensioneerden en de gelijkstelling
in pensioenregelingen van geregistreerde partners met gehuwden (Stbl. 256).Door deze wetswijziging is geregeld dat personen die ten tijde van de
inwerkingtreding van deze wetswijziging deelnemer zijn in een pensioenregeling
en een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan met betrekking tot het nabestaandenpensioen
gelijk behandeld worden als gehuwde deelnemers. Het nabestaandenpensioen moet
voor hen op dezelfde wijze worden vastgesteld. Het is niet meer mogelijk de
hoogte van hun nabestaandenpensioen te beperken door alleen rekening te houden
met de jaren na 1 januari 1998. Dit betekent dat een verbetering in de positie
van geregistreerden is gerealiseerd. En dus in het bijzonder in de positie
van de homoseksuele partnerrelaties. Aanleiding tot deze wijziging was de
op 16 april 1998 door de Tweede Kamer aangenomen motie van de leden Dittrich,
Van der Burg, Sipkes en Van der Stoel (Kamerstukken II 1997/98, 22 700,
nr. 30). De leden van de fracties van RPF/GPV en SGP vragen een reactie van de
staatssecretaris op de vraag of de in het wetsvoorstel bepaalde keuzemogelijkheid
met betrekking tot een nabestaandenpensioen in combinatie met de beoogde gelijke
behandeling van mannen en vrouwen wel realiseerbaar is.Voor de beantwoording van deze vraag zij verwezen naar de algemene inleiding
en de beantwoording van de overeenkomstige vragen van de leden van de fracties
van het CDA en de PvdA. Hier is ook op de vraag van deze leden ingegaan.De leden van de fracties van RPF/GPV en SGP vraagt de staatssecretaris
waarom de urgentie van dit wetsvoorstel wat betreft de gelijke behandeling
zo groot is dat hij het onverantwoord vindt te wachten op de wellicht in de
toekomst mogelijke regeling door middel van algemene sekseneutrale sterftetabellen.Artikel 2b PSW is bij amendement in de wet gekomen en treedt in beginsel
per 2001 in werking. Aangezien de invoering van 2b PSW, zoals in de inleiding
reeds is aangegeven, niet zonder gelijke behandelingsbepalingen kan plaatsvinden,
is de urgentie hoog. Al eerder in deze memorie van antwoord is aangegeven
dat het doel van het wetsvoorstel is het bereiken van de gelijke pensioenuitkeringen
voor mannen en vrouwen. Het is niet zo dat dit doel eenvoudiger bereikt zal
kunnen worden door de introductie van algemene sekseneutrale sterftetabellen.
De problemen bij de introductie daarvan liggen echter wellicht op een ander
niveau. Het bereiken van de gelijke uitkeringen voor mannen en vrouwen acht
het kabinet inderdaad van groot belang. De manier waarop het bereikt wordt
is hieraan ondergeschikt. Desalniettemin meent het kabinet dat het voorliggende
voorstel uitvoerbaar is en dat met dit voorstel tegemoet wordt gekomen aan
de wensen uit het veld om zelf voldoende ruimte te hebben om passende en financieel
solide regeling te maken. Die ruimte wil en moet het kabinet de pensioenuitvoerders
ook bieden. De introductie van landelijke sterftetafels lijkt op dit moment
niet haalbaar, maar wordt naar aanleiding van de eerder besproken motie van
de Tweede Kamerleden Schimmel en Van Zijl ter zake wel nader onderzocht.De leden vragen naar de opvatting van de staatssecretaris over het bij-effect
van de gecompliceerde regelingen dat er minder nabestaandenpensioenregelingen
op opbouwbasis zullen worden getroffen.Zoals eerder aangegeven is kabinet van oordeel dat de inhoud van een pensioenregeling
een zaak van sociale partners is. Dit betekent dat ook een omzetting van een
nabestaandenpensioen op opbouwbasis naar een nabestaandenpensioen op risicobasis
een keuze van sociale partners is en moet zijn. Dit laat onverlet dat het
kabinet het wenselijk heeft geoordeeld om de mogelijkheid te creëren
dat sociale partners, gegeven de afspraken in het kader van het pensioenconvenant,
een vorm van nabestaandenpensioen kunnen handhaven. Daartoe is het nabestaandenpensioen
op risicobasis buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel gehouden. Het feit
dat het kabinet gekozen heeft het nabestaandenpensioen als uitzondering in
de AWGB te handhaven, omdat het vergroten van het aantal afhankelijkheidsrelaties
geen overheidsdoelstelling is heeft hier niet direct mee te maken. Dit laatste
punt betreft het feit dat het kabinet het niet wenselijk vindt om niet gehuwde
of geregistreerde samenwoners een recht op nabestaandenpensioen te bieden.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,J. F. Hoogervorst 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20002001-26711-14a.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl