Interimbeleid archeologie en voornemen tot deelname aan het vennootschap om te vormen Archeologisch Dienstencentrum; Brief staatssecretaris over het voornemen tot interimbeleid archeologie en de voorwaarden voor steun aan het Archeologisch Dienstencentrum
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27577, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

11-01-2001

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27577 nr. 1

05-01-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam0. Inleiding1. Voorgeschiedenis2. Problematiek3. Besluit m.b.t. het ADCInterimbeleid4. Maatregelen met betrekking tot het ADCOndertekeningLichaamVOORSTELLEN INZAKE EEN INTERIMBELEID ARCHEOLOGIEWaarom interimbeleid?Welke onderwerpen moet het interimbeleid omvatten?Aan welke eisen moet het interimbeleid voldoen?Voorgesteld interimbeleidConsequenties van het voorgestelde interimbeleidRaad voor CultuurROBProvinciesGemeentenVeroorzakersVergunninghoudersArcheologenTen slotteDe bemiddelaar (toelichting bij Voorstellen inzake een
Interimbeleid Archeologie)Doel van bemiddelingVoorbeelden van problemenWanneer is bemiddeling mogelijk?Positie van de bemiddelaarAanvragen tot bemiddeling
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27577Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 577Interimbeleid archeologie en voornemen tot deelname aan het tot vennootschap
om te vormen Archeologisch Dienstencentrum (ADC)nr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 5 januari 20010. InleidingTer griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op 5 januari 2001.De wens over de voorgenomen rechtshandeling nadere inlichtingen te ontvangen
kan door of namens een van beide Kamers of door ten minste vijftien leden
van de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de Tweede Kamer te kennen worden
gegeven uiterlijk 14 februari 2001.Het oordeel dat de voorgenomen rechtshandeling een voorafgaande machtiging
bij de wet behoeft kan door een van beide Kamers worden uitgesproken uiterlijk
op 29 januari 2001 dan wel binnen veertien dagen na het verstrekken van
de in de vorige volzin bedoelde inlichtingen. Bij deze termijnen is rekening gehouden met de recesperiode van de Tweede
Kamer.In deze brief informeer ik u over mijn besluit onder voorwaarden steun
te verlenen aan het Archeologisch Dienstencentrum (ADC), een bedrijf voor
archeologische opgravingen. Deze steunverlening vormt een uitvloeisel van
het besluit uit 1998 van mijn ambtsvoorganger de steunstichting van de Rijksdienst
voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB), de Joan Willemsstichting (JWS),
te verzelfstandigen.In samenhang met mijn besluit stel ik u in kennis van mijn voornemen een
interimbeleid in te voeren. Het interimbeleid betreft maatregelen om de opgravingsmarkt
zo open te maken als mogelijk is binnen de grenzen van de Monumentenwet 1988.
Het dient over te gaan in een structureel beleid op het moment waarop het
door mij in te dienen voorstel tot wijziging van de Monumentenwet 1988 van
kracht wordt. Dat voorstel tot implementatie van het Verdrag van Valletta
behelst onder andere de liberalisering van de opgravingsmarkt.1. VoorgeschiedenisOp 28 april 1998 deelde mijn ambtsvoorganger u schriftelijk mee de opgravingsactiviteiten
te verzelfstandigen die de ROB met extern personeel uitvoerde. Hij schreef
u dat de steunstichting van de ROB, de Joan Willemsstichting die tot dan feitelijk
functioneerde als een uitzendbureau voor opgravingspersoneel, zou worden omgevormd
in een zelfstandig opererende stichting. Een stichting die onder eigen management
opgravingswerk ging verrichten en daarvoor zelfstandig het bedrijfseconomische
risico ging dragen.Daarbij vermeldde hij dat de ROB er ook belang bij heeft dat deze operatie
goed zou verlopen. «Niet alleen vanuit de zorg voor het archeologisch erfgoed heeft de ROB er belang bij dat de JWS zorgvuldig te werk gaat.
Maar ook omdat de JWS de verplichtingen moet nakomen die de ROB is aangegaan
tegenover diensten als de Rijkswaterstaat, NS Railinfrabeheer en andere. Bovendien
heeft de ROB tenminste een morele verplichting ten opzichte van JWS-medewerkers
die al langere tijd hun diensten hebben aangeboden aan de ROB.»Mijn ambtsvoorganger vervolgde: «Gezien deze overwegingen en het
feit dat er geen geldgever bereid zal zijn onvoorwaardelijk te investeren
in een stichting die volledig afhankelijk is van overheidsbeslissingen, heb
ik mij bereid verklaard garantie te verlenen voor een lening van de JWS op
de kapitaalmarkt, die dient om deze nieuwe start van de JWS te bekostigen.»Een en ander werd als volgt gerealiseerd. De statuten van de JWS werden
gewijzigd en een nieuw, onafhankelijk bestuur werd benoemd. Zo ontstond het
Archeologisch Dienstencentrum JWS (ADC). Met rijksgarantie sloot het ADC vervolgens
een lening af bij de Nederlandse Waterschapsbank NV ten bedrage van f 5
miljoen en met een looptijd van 5 jaar. Dat gebeurde in 1998. In 1999 loste
het ADC de eerste f 1 miljoen af, waarna de geleende som f 4 miljoen
bedroeg.Sinds zijn oprichting verricht het ADC een groot deel van de opgravingen
in Nederland. Niet alleen aan grootschalige opgravingen, zoals die onder andere
plaatsvonden in de Betuweroute, heeft het ADC een flinke bijdrage geleverd.
Ook verricht het in toenemende mate activiteiten in opdracht van gemeenten.2. ProblematiekEind 1999 bereikten het ministerie van OCenW voor het eerst signalen dat
het niet goed zou gaan met het ADC. Op 10 mei 2000 deelde het bestuur
van het ADC mij schriftelijk mee dat het ADC in financiële problemen
verkeert. Het bestuur verzocht mij aanvullende steun te verlenen. Vervolgens
heb ik mij langs diverse lijnen laten informeren over de aard en omvang van
de gerezen problematiek en de gevolgen ervan. Tenslotte heb ik met instemming
van het bestuur van het ADC een externe adviseur opdracht verleend de bij
het ADC gerezen problematiek te analyseren en een oplossing daarvoor te onderzoeken.
Dat resulteerde in het rapport Quick Scan ADC,
dat u hierbij aantreft.1In de Quick Scan ADC concludeert de externe
adviseur dat het ADC halfslachtig is verzelfstandigd en dat de gerezen problemen
grotendeels daarvan het gevolg zijn. Hij constateert dat er in grote lijnen
vier oorzaken zijn die een gezonde bedrijfsvoering belemmeren. Ten eerste
is de financiering van het ADC beperkt gebleven tot de bovengenoemde, door
het rijk gegarandeerde lening en ontbreekt een eigen vermogen. In de tweede
plaats maakt de kostenstructuur van het ADC het onmogelijk winstgevend opgravingen
te kunnen verrichten en heeft het ADC te laat ingegrepen in deze kostenstructuur.
Het gaat er daarbij om de omvang en samenstelling van het personeelsbestand
af te stemmen op de ontwikkeling van de vraag. Als derde is een effectieve
marktwerking tot op heden uitgebleven als gevolg van vertraging van de wijziging
van de Monumentenwet 1988. In dit verband werkt tenslotte de raamovereenkomst
tussen het ADC en de ROB in het nadeel van het ADC.De relatie tussen de ROB en het ADC is bij de verzelfstandiging vormgegeven
in een raamovereenkomst. In deze overeenkomst is het samenspel tussen ADC
en ROB geregeld met het doel te waarborgen dat de ROB het inhoudelijk handelen
van het ADC met betrekking tot opgravingen zou kunnen blijven beheersen. Dit
gebeurde vanuit de juridische opvatting dat de ROB in verband
met artikel 39 van de Monumentenwet 1988 onverkort verantwoordelijkheid moest
blijven dragen voor de opgravingsactiviteiten van het ADC. In artikel 39 is
namelijk geregeld dat uitsluitend rijksdiensten, instellingen voor wetenschappelijk
onderwijs en gemeenten in aanmerking kunnen komen voor een opgravingsvergunning.
Gebleken is dat de gekozen constructie in de praktijk een verantwoorde bedrijfsvoering
in de weg staat. Gezien de ontwikkelingen van de uitvoeringspraktijk, kan
en moet artikel 39 naar mijn overtuiging minder letterlijk worden uitgelegd.
Essentieel is daarbij dat de vergunninghouder verantwoordelijkheid draagt
voor de inhoudelijke kwaliteit van een opgraving. Gelet op de gegroeide praktijk
waarin ook andere bedrijven werken onder verantwoordelijkheid van vergunninghouders,
ben ik van mening dat de inhoudelijke kwaliteit ook op een andere, meer afstandelijke
manier kan worden gewaarborgd.De externe adviseur heeft voorts aanbevolen de rechtsvorm van het ADC
in lijn te brengen met het bedrijfsmatige karakter van de activiteiten van
de organisatie. Om die reden wordt geadviseerd de huidige stichting Archeologisch
Dienstencentrum JWS om te zetten in een naamloze vennootschap.3. Besluit m.b.t. het ADCIk heb aanvullende steunverlening aan het ADC uitvoerig overwogen.Eerst heb ik mij afgevraagd of deze opgravingsactiviteiten niet beter
door een rijksdienst kunnen worden uitgevoerd dan door een privaat bedrijf.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat zulks tot nieuwe problemen zou leiden.
Een terugkeer in de richting van het rijk zou tegengesteld zijn aan de beleidsrichting
waartoe is besloten met de goedkeuring van het Verdrag van Valletta. Daardoor
zou bij overheden en terreinbeheerders de bereidheid kunnen stagneren of zelfs
verminderen om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het archeologisch erfgoed.
Daarnaast zouden initiatieven van bedrijven en universiteiten die ondernomen
worden in het zicht van de invoering van het verdrag, en die ik toejuich,
in de kiem gesmoord kunnen worden. Ik ben niet bereid het gegroeide draagvlak
en de bereidheid tot initiatief in de waagschaal te stellen door de opgravingsactiviteiten
van het ADC onder te brengen bij de rijksoverheid.Voorts heb ik overwogen dat het niet verlenen van aanvullende steun zal
leiden tot een faillissement met ingrijpende gevolgen. In de Quick Scan ADC wordt de totale schade bij faillissement op ongeveer
f 20 miljoen geraamd. Een substantieel deel hiervan zou ten laste komen
van het ministerie van OCenW. Voor rekening van het ministerie van OCenW zouden
tenminste komen de rijksgarantie voor aflossing en rente van de bovengenoemde
lening (circa f 4,4 miljoen), een vordering van de ROB op het ADC (circa
f 0,9 miljoen) alsmede het recht op de opbrengst bij verkoop van een
bedrijfspand. Bovendien zouden opgravingen in opdracht van publieke en private
partijen onafgemaakt of onuitgewerkt blijven. Het laatste zou onder andere
gelden voor opgravingen die in de Betuweroute zijn uitgevoerd.Overwegende dat de door mijn ambtsvoorganger gekozen constructie een grote
rijksbetrokkenheid inhoudt bij het functioneren van het ADC en dat het weigeren
van aanvullende steun tot aanzienlijke maatschappelijke en inhoudelijke schade
zou leiden en het draagvlak voor de archeologie ernstig zou aantasten, ben
ik bereid onder strikte condities mee te werken aan een oplossing. Het spreekt
vanzelf dat de vier eerdergenoemde oorzaken die een gezonde bedrijfsvoering
in de weg staan, te weten het ontbreken van eigen vermogen, een niet-passende
kostenstructuur, het uitblijven van effectieve marktwerking en
een averechts werkende raamovereenkomst met de ROB zullen moeten worden weggenomen.
Ook zal het advies met betrekking tot de rechtsvorm van het ADC moeten worden
gerealiseerd.InterimbeleidIk stel mij op het standpunt dat steunverlening aan het ADC moet samengaan
met maatregelen om de opgravingsmarkt zo open te maken als mogelijk is binnen
de grenzen van de Monumentenwet 1988. Voorstellen voor een desbetreffend interimbeleid
heb ik besproken met de VNG, het IPO, de universiteiten en de archeologiesector.
De desbetreffende notitie heb ik bijgevoegd. Deze is separaat voorgelegd aan
de Raad voor Cultuur. Het is mijn voornemen dit interimbeleid zo spoedig mogelijk
in 2001 in te voeren.Dit beleid houdt onder andere in dat het aantal gemeentelijke opgravingsvergunningen
kan worden uitgebreid. Voorts kan het ADC ook onder de inhoudelijke verantwoordelijkheid
van andere houders van een opgravingsvergunning opgravingen gaan uitvoeren
en kunnen omgekeerd naast het ADC ook andere bedrijven gaan opereren onder
inhoudelijke verantwoordelijkheid van de ROB.Ik zal de gevolgen van deze voornemens voor de positie en de taken van
de ROB parallel aan de invoering van het interimbeleid en de herstructurering
van het ADC in kaart brengen en doorvoeren. Om de activiteiten van de ROB
in relatie tot het ADC en andere bedrijven af te stemmen, zal ik de operationele
taken van de ROB op korte termijn toetsen aan het rijksbeleid inzake markt
en overheid. Daarbij zal ik als uitgangspunt hanteren dat vergunningverlening
en toezicht niet vermengd worden met marktactiviteiten. De daaruit voortvloeiende
conclusies zal ik ter toetsing voorleggen aan onder andere de minister van
Economische Zaken.Tenslotte zal ik in overleg treden met de houders van een opgravingsvergunning
om tot een pakket gedragsregels te komen in overeenstemming met het rijksbeleid
inzake markt en overheid, om te zorgen dat oneerlijke concurrentie zoveel
mogelijk wordt tegengegaan. Dit is onder andere te bereiken door middel van
afspraken over volledige toerekening van kosten van werknemers en productiemiddelen
aan opgravingsactiviteiten.Het interimbeleid dient over te gaan in een structureel beleid op het
moment waarop het door mij in te dienen voorstel tot wijziging van de Monumentenwet
1988 van kracht wordt. Dat voorstel behelst onder andere de liberalisering
van de opgravingsmarkt. Naar verwachting kan dat in 2002 gebeuren. Ik verwijs
u kortheidshalve naar mijn voorstellen met betrekking tot de invoering van
het Verdrag van Valletta, die ik u op 17 april 2000 schriftelijk meedeelde.In 2001 zal ik de uitwerking van het interimbeleid op de voet volgen.
Ik zal er op toezien dat vergunninghouders maximale ruimte bieden aan bedrijven
en eventuele belemmeringen wegnemen voor zover dat mogelijk is binnen de grenzen
van de Monumentenwet 1988. Ik verwacht daarbij dat mijn voorbereiding van
de invoering van het Verdrag van Valletta al in 2001 vruchten zal afwerpen
die het vergunninghouders mogelijk maken meer ruimte te bieden aan bedrijven.
Ik denk daarbij aan het kwaliteitszorgsysteem dat steeds meer verankerd wordt
in de archeologiesector en aan het toezicht dat door mij wordt voorbereid. 4. Maatregelen met betrekking tot het ADCInmiddels is het ADC niet in staat gebleken de tweede, jaarlijkse termijn
van de lening af te lossen. Op verzoek van de Nederlandse Waterschapsbank
heb ik onlangs als borg de aflossing ad f 1 miljoen en rente ad f 177 600,–
betaald aan deze bank. Gezien de financiële positie van het ADC, zal
ik naar verwachting genoodzaakt zijn als borg ook de resterende schuld van
f 3 miljoen en rente te bekostigen. Hierdoor ontstaat weliswaar een vordering
van de Staat op het ADC van circa f 4,4 miljoen, maar de inbaarheid daarvan
is in de huidige situatie nihil.Voor wat betreft de steunverlening aan het ADC baseer ik mij op de Quick Scan ADC. Ik ben bereid mee te werken aan de daarin
vermelde aanbevelingen met betrekking tot het ADC die perspectief geven op
een gezonde bedrijfsvoering. Aan mijn medewerking verbind ik de voorwaarden
dat de reeds ingezette herstructurering wordt uitgevoerd en dat daar bovenop
een diepergaande herstructurering wordt gerealiseerd volgens het sociale plan
dat vermeld is in de Quick Scan ADC. Deze herstructurering
is uit te voeren onder het bestuur van de externe adviseur, die daarin wordt
bijgestaan door de interim-manager van het ADC. Als voorwaarde stel ik verder
dat er een businessplan komt waarin de consequenties van het nieuwe interimbeleid
alsmede van de voornoemde herstructureringen ook in financiële zin zichtbaar
worden gemaakt en waaruit zal moeten blijken dat een levensvatbare en structureel
rendabele bedrijfsvoering mogelijk is.Daarnaast ben ik onder dezelfde voorwaarden bereid in te stemmen met omzetting
van de stichting in een vennootschap. Conform artikel 29 lid 3 van de Comptabiliteitswet
stel ik u hierbij, mede namens de minister van Financiën op de hoogte
van het voornemen tot deelname in deze vennootschap, waarvan de Staat 100%
van de aandelen zal verkrijgen.Ik ben bereid onder genoemde voorwaarden en in het vooruitzicht van een
levensvatbare onderneming een kapitaalstorting ten bedrage van maximaal f 4,1
miljoen te doen en de vordering van f 4,4 miljoen geheel of gedeeltelijk
kwijt te schelden. In totaal gaat het dus maximaal om een bedrag van f 8,5
miljoen. De kapitaalstorting zal mede gerealiseerd kunnen worden door omzetting
van het recht op de opbrengst van het eerdergenoemde bedrijfspand in een kapitaaldeelneming.
De kapitaalstorting zal worden bestemd voor uitvoering van het sociale plan
en de herstructurering (f 2,7 miljoen) en voor versterking van het eigen
vermogen van het ADC (f 1,4 miljoen). In het kader van deze financiële
herstructurering zal ook worden bezien welke kapitaalstructuur passend is
voor de onderneming.Door deze herstructurering van het ADC in combinatie met de bovengenoemde
maatregelen in het kader van het interimbeleid, kan langs de lijnen van het
plan van de externe adviseur een levensvatbare onderneming ontstaan waarvan
het eigendom (vooralsnog) in het bezit zal zijn van de rijksoverheid. Werknemersparticipatie,
die overigens niet concreet aan de orde is, wil ik niet uitsluiten.Hierboven liet ik u weten niet bereid te zijn de opgravingsactiviteiten
van het ADC onder te brengen bij de rijksoverheid. Evenmin wil ik een staatsbedrijf
vormen om die taken uit te voeren. De deelneming in het ADC door de Staat
is bepaald door de situatie. Permanente deelneming heeft uit beleidsmatig
oogpunt geen functie; de deelneming heeft derhalve een tijdelijk karakter.
Ik ben voornemens het aandelenbelang in de vennootschap af te stoten zodra
dit goed uitvoerbaar is. Gedurende de periode van de voorhangprocedure zal ik eventueel noodgedwongen
beperkte liquiditeitssteun verlenen aan het ADC, als voorschot op de te verwachten
kapitaalstorting.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,F. van der Ploeg VOORSTELLEN INZAKE EEN INTERIMBELEID ARCHEOLOGIEWaarom interimbeleid?De huidige praktijk van het archeologisch bodemonderzoek raakt in toenemende
mate verwijderd van de uitgangspunten, waarop de Monumentenwet 1988 (Mw 1988)
destijds werd gebaseerd. De belangrijkste daarvan is ongetwijfeld deze, dat
opgravingen als vorm van archeologisch onderzoek alleen mogen worden verricht
door instanties, aan wie daartoe een vergunning is verleend. Voor die verwijdering
een aantal oorzaken te noemen. Zo is het aantal bodemingrepen, als gevolg
van de toename in het aantal infrastructurele werken, een veelvoud van dat
van enkele decennia geleden. Daarnaast is de aandacht voor de waarde van het
bodemarchief toegenomen. In 1992 is, in het verlengde van beide ontwikkelingen,
op Malta het Europees verdrag gesloten dat er toe moet leiden dat archeologische
waarden beter zullen worden beschermd. Bij ruimtelijke planning moet meer
en beter rekening worden gehouden met wat we weten of verwachten van wat zich
in de bodem bevindt. En als er op dergelijke plaatsen toch activiteiten worden
ontwikkeld, is de initiatiefnemer, de «verstoorder», aansprakelijk
voor de daaruit voortvloeiende kosten.De opgravingsactiviteiten zijn in de jaren negentig sterk toegenomen.
Bij grote projecten op rijksniveau wordt in de regel al «Maltaconform»
gewerkt. Ook in andere gevallen zijn bodemverstoorders er aan gewoon geraakt,
te betalen voor de kosten van door hen veroorzaakte opgravingen. Ook zijn
steeds meer gemeenten actief geworden op dit terrein. Er is een archeologisch
bedrijfsleven ontstaan, terwijl ook de universitaire faculteiten hun opgravingswerk
in een onderneming onderbrengen. Provincies brengen, samen met de ROB, de
archeologisch waardevolle gebieden steeds beter in kaart.Voor het opgraven als vorm van archeologisch onderzoek is wettelijk een
vergunning vereist. Een dergelijke vergunning kan (op grond van de Monumentenwet
1988) alleen maar worden verleend aan een rijksdienst, een universiteit of
aan een gemeente. Op dit moment hebben een 30-tal gemeenten een dergelijke
vergunning, als regel beperkt tot het gemeentelijk grondgebied. Dit alles
betekent echter niet, dat die vergunninghouders zelf (alle) opgravingen verrichten.
Niet zelden wordt daar een in de archeologie gespecialiseerd bedrijf bij betrokken.
In een aantal gevallen gaat het ook om de inzet van amateurs, al dan niet
onder toezicht van bijvoorbeeld de provinciaal archeoloog. In gemeenten zonder
eigen vergunning worden de werkzaamheden veelal voorbereid door de ROB of
een provinciaal archeoloog. Het eigenlijke werk wordt door de opdrachtgever
aanbesteed aan een vergunninghouder of een bedrijf, dat werkt onder de bevoegdheid
van een vergunninghouder.Gaandeweg nemen steeds meer publieke en private organisaties zonder (eigen)
opgravingsvergunning actief deel aan het archeologisch proces. Om opgravingen
steeds onder de formele verantwoordelijkheid van een vergunninghouder te laten
plaatsvinden is soms veel geïmproviseerd, waarbij het archeologisch belang –
gelukkig – als regel voorop stond. Ook is er het nodige geïnvesteerd,
mede met het oog op de invoering van «Malta» in de Nederlandse
regelgeving. Nu die nieuwe wetgeving er naar verwachting niet eerder dan in
de loop van 2002 kan zijn, begint de situatie (met een beperkt aantal vergunninghouders)
steeds meer te knellen. Gemeenten en provincies willen meer actief zijn op
het gebied van archeologische monumentenzorg. Er is toenemende publieke aandacht
voor het verleden en de sporen van dat verleden. Uitvoerende bedrijven,
vaak met hooggekwalificeerde medewerkers, vragen mogelijkheden voor continuïteit
in hun bedrijfsvoering.Indien onder deze omstandigheden opnieuw vooral improviserend zou worden
omgegaan, valt niet uit te sluiten dat de kwaliteit van het archeologisch
werk in brede zin daaronder zal lijden. Daarmee zou een situatie kunnen ontstaan,
die na invoering van nieuwe wet- en regelgeving niet meer is te redresseren.
Bovendien zal voortdurende onzekerheid een eind maken aan de bereidheid verder
te investeren en tot stagnatie leiden. Het is daarom nodig op korte termijn
een interimbeleid te ontwikkelen en te communiceren. Deze notitie bevat voorstellen
daarvoor.De voorstellen in deze notitie zijn er voor het merendeel op gericht de
gegroeide praktijk opnieuw in te kaderen binnen de mogelijkheden van de Mw
1988. Daarenboven wordt voorgesteld aan gemeenten behalve de bestaande opgravingsvergunningen
van onbepaalde duur onder voorwaarden opgravingsvergunningen te gaan verlenen
voor bepaalde tijd en/of voor bepaalde opgravingen. Met het doel meer gemeenten
in staat te stellen verantwoordelijkheid te nemen voor de archeologische monumentenzorg.
Tenslotte worden enkele voorstellen gedaan over de positie van uitvoerende
bedrijven en over de relatie van deze bedrijven met vergunninghouders en veroorzakers.Welke onderwerpen moet het interimbeleid omvatten?Het gaat om de toepassing van de artikelen 39 en 40 van de Mw 1988. Toepassing
in een setting waarin naast vergunninghouders nadrukkelijk twee andere actieve
partijen zijn te onderscheiden: opdrachtgevers
(bodemverstoorders die een door hen veroorzaakte opgraving financieel en qua
tijd mogelijk maken) en uitvoerders (organisaties,
individuele archeologen of amateurs die zelf geen vergunning hebben, maar
wel opgravingen verrichten).Aan welke eisen moet het interimbeleid voldoen?1. Het interimbeleid moet in overeenstemming
zijn met de Mw 1988.Nu de omstandigheden anders zijn geworden is hernieuwde aandacht gewenst
voor de principiële stellingname die ten grondslag ligt aan artikel 39
van de Mw 1988. Dit artikel bedoelde te voorkomen dat wetenschappelijk niet-gekwalificeerden
het bodemarchief doelbewust raadplegen (MvAII). Een vergunning kan dientengevolge
alleen worden verleend als het wetenschappelijk karakter van de te plegen
opgravingen verzekerd is. Overigens kunnen particulieren in alle stadia van
onderzoek een rol spelen in het geval een vergunninghoudend instituut de verantwoordelijkheid
voor hun activiteiten draagt (MvAII). Opgemerkt zij, dat tijdens de behandeling
van het voorstel voor de Mw 1988 door de Tweede Kamer de mogelijkheid werd
opengehouden dat niet-vergunninghouders onder verantwoordelijkheid van een
vergunninghouder opgravingsactiviteiten verrichten.2. Het interimbeleid moet geen fundamentele breuk
inhouden met de bestaande situatie.Het gaat immers om tijdelijk beleid voor de interimperiode totdat Malta
is ingevoerd. Er is bovendien grote behoefte snel duidelijkheid te verkrijgen.
Het is daarom af te raden voor de duur van de tussentijd te gaan tornen aan
verleende vergunningen.Bovendien moet uitgegaan worden van het feit dat er diverse universitaire en niet-universitaire uitvoerende bedrijven zijn ontstaan. En van de
realiteit dat veroorzakers zich in toenemende mate opstellen als opdrachtgevers.
Binnen grenzen geldt ook hier de economische wetmatigheid: wie betaalt, bepaalt.Wel is het onontkoombaar allerlei in de tijd gegroeide improvisaties en
gedoogsituaties opnieuw te bezien.3. Het interimbeleid moet waar mogelijk anticiperen
op de invoering van Malta.Waar mogelijk moet het interimbeleid een kant opgaan die in de lijn is
met Malta. In ieder geval moet voorkomen worden dat het interimbeleid de invoering
van Malta bemoeilijkt. Het interimbeleid moet voor zover haalbaar de invoering
van Malta bevorderen.Concreet betekent dat voor het interimbeleid:• versterken van gemeentelijke betrokkenheid,• aandacht voor de kwaliteit van de advisering,• aandacht voor de betrokkenheid van provincies,• ruimte voor private archeologiebedrijven• aandacht voor de kwaliteit van de uitvoering.Voorgesteld interimbeleid1. Ongewijzigde voortzetting van de verlening van opgravingsvergunningen
aan gemeenten die aan de bestaande voorwaarden voldoen.2. De mogelijkheid te openen een opgravingsvergunning te verlenen aan
een gemeente die kan aantonen door middel van structurele samenwerking met
een buur- of regiogemeente, die een opgravingsvergunning heeft zoals hierboven
genoemd, te kunnen beschikken over de benodigde kennis, capaciteit en middelen,
waaronder het depot van de vergunninghoudende buurof regiogemeente of dat
van de provincie. Zulke vergunningen kunnen worden verleend voor de duur van
de samenwerking.Het verdient aanbeveling deze oplossing te kiezen voor regionale samenwerking
en niet de vergunning van de ondersteunende gemeente uit te breiden. Op deze
wijze wordt de vergunningvragende gemeente in de lijn van Malta zelf verantwoordelijk
gemaakt en wordt voorkomen dat gemeenten bevoegdheden krijgen die zich uitstrekken
buiten hun grondgebied.3. Projectvergunningen te gaan verlenen aan gemeenten, dat zijn vergunningen
voor de duur van een project om een bepaald opgravingsproject uit te (laten)
voeren.Het verdient aanbeveling deze nieuwe mogelijkheid actief te propageren
bij gemeenten waar de twee voorgaande vormen niet tot de mogelijkheden behoren,
omdat op deze wijze in de aanloop naar Malta al gekomen kan worden tot een
praktijk die structuur biedt voor incidentele opgravingen van enige omvang.
Uiteraard verdienen meer structurele vergunningsvormen («conventionele»
vergunningen en vergunningen op grond van structurele samenwerking) waar mogelijk
voorkeur boven projectvergunningen.Tot het verlenen van zo'n vergunning kan worden besloten indien aan drie
voorwaarden is voldaan. Ten eerste een kwalitatief voldoende advisering op
basis waarvan het project is gedefinieerd. In de tweede plaats moeten er waarborgen
zijn voor een kwalitatief voldoende uitvoering. Ten slotte moeten
vooronderzoek en uitvoering voldoen aan de concept-normen van de Voorbereidingscommissie.
Aan de vergunning worden de twee laatstgenoemde voorwaarden verbonden. Een
en ander wordt verder uitgewerkt en voor advisering voorgelegd aan de Raad
voor Cultuur.4. Omdat in het algemeen niet maximaal drie maanden op een projectvergunning
kan worden gewacht, dient hiervoor een versnelde procedure te worden ingevoerd.
Te denken valt aan een door de Raad voor Cultuur positief te adviseren beleidskader
voor projectvergunningen en uitvoering van dat beleid door de ROB, waarna
met de Raad afspraken kunnen worden gemaakt voor een zeer snelle advisering
per geval. Vergunningverlening zonder voorafgaande advisering per geval door
de Raad, zou in strijd zijn met de tekst van de Mw 1988. In samenspraak met
de Raad moet gezocht worden naar een oplossing die rechtens is toegestaan,
de praktijk dient en geen nodeloze bureaucratie met zich meebrengt.Het is sterk aan te bevelen provincies die over voldoende kennis beschikken
in de gelegenheid te stellen het aanvragen van projectvergunningen te helpen
begeleiden. Zo kunnen de provinciale rol en functie in de aanloop naar Malta
alvast gestalte krijgen.5. Oude afspraken met gemeenten en provincies «onder de vergunning
van de ROB te mogen werken» die ruimte bieden als «vergunninghouder»
opgravingen door derden te laten uitvoeren, te beëindigen zodra de mogelijkheid
zich voordoet.6. Het verrichten van een archeologische opgraving door derden, die geen
vergunning hebben, toe te staan mits een ter plekke bevoegde vergunninghouder
daarvoor de verantwoordelijkheid draagt.Bij vergunninghouders valt te denken aan de ROB, de universiteiten en
aan de desbetreffende gemeente, voor zover die een opgravingsvergunning heeft;
bij «derden» aan provinciale archeologen en al of niet aan een
universiteit gelieerde bedrijven. Deze derden kunnen desgewenst met de vergunninghouder
overeenkomen zich bij de uitvoering te laten bijstaan door amateurs.Vergunninghouders worden in staat geacht die verantwoordelijkheid te kunnen
dragen. Dat geldt ook voor gemeenten die een vergunning hebben verkregen door
samen te werken met een ondersteunende buur- of regiogemeente. Zij maken immers
gebruik van de gekwalificeerde diensten van de ondersteunende gemeente. In
geval van projectvergunningen kan bij de vergunningverlening gewaarborgd worden
dat de uitvoering verantwoord zal plaatsvinden.Het is aan de desbetreffende vergunninghouder te bepalen op welke wijze
hij deze verantwoordelijkheid vorm geeft. Hierboven is al betoogd dat deze
verantwoordelijkheid minder zwaar behoeft te worden geïnstrumenteerd
naarmate de uitvoerder meer bekwaam en in staat is de opgraving zelfstandig
uit te voeren.Er behoeft niet noodzakelijkerwijs een vaste relatie te bestaan tussen
een vergunninghouder en een bedrijf dat opgraaft onder zijn verantwoordelijkheid.
Het is mogelijk dat bedrijven opgravingen verzorgen onder de verantwoordelijkheid
van verschillende vergunninghouders. Omgekeerd is het ook mogelijk dat een
vergunninghouder de verantwoordelijkheid neemt voor opgravingen die door verschillende
bedrijven worden uitgevoerd. Hierbij wordt opgemerkt dat op grond van lid 6 van artikel 39 een vergunning
kan worden ingetrokken wanneer onder verantwoordelijkheid van een vergunninghouder
opgravingen worden verricht, die niet voldoen aan het vereiste kwaliteitsniveau.
Er is slechts zeer zelden een vergunning ingetrokken, maar op basis van een
interimbeleid dat de verantwoordelijkheid van de vergunninghouder benadrukt,
kan toekomstig misbruik (schade als gevolg van het «ongezien»
laten opgraven door derden) worden tegen gegaan.7. Een bemiddelaar aan te stellen die bemiddelt bij twijfel over de afweging
van belangen of in geval van geschillen over de prijskwaliteitsverhouding.
Aangezien het hier gaat om een afweging van archeologisch inhoudelijke en
economische belangen ware deze bemiddelaar niet te kiezen op basis van archeologische
of economische kennis, maar op grond van ervaring met het afwegen van uiteenlopende
belangen. In de bijlage wordt meer uitvoerig toegelicht wat met de bemiddeling
wordt beoogd en hoe deze vorm kan krijgen.Dit voorstel betreft verschillen van inzicht waarbij de afweging van het
archeologisch belang en het economisch belang in het geding is. Technische
meningsverschillen over de toepassing van de concept-normen van de Voorbereidingscommissie,
die ook te verwachten zijn, dienen langs andere weg te worden beslecht.8. Met alle vergunninghouders af te spreken dat zij verzoeken van de bemiddelaar
zwaar zullen laten wegen bij hun handelen.9. Met alle vergunninghouders af te spreken dat zij de uitvoerders zullen
voorschrijven de concept-normen van de Voorbereidingscommissie toe te passen
bij de opgravingen die onder hun verantwoordelijkheid plaatsvinden. Dit voorstel
betreft ook de opgravingen voor rekening van een veroorzaker die plaatsvinden
onder de verantwoordelijkheid van universitaire vergunninghouders.Met de vergunninghouders zal overleg plaatsvinden over de invoering van
het interimbeleid en in het bijzonder over de maatregelen die moeten worden
genomen met het oog op de kwaliteit en ter voorkoming van oneerlijke concurrentie
en eenzijdige concurrentie op prijs. Daarbij zal besproken worden of de afspraak
met betrekking tot het toepassen van de concept-normen zal leiden tot een
desbetreffende toevoeging aan de opgravingsvergunning. Het overleg met de
vergunninghouders zal herhaald worden als daartoe aanleiding is lopende het
interimbeleid.Met de vertegenwoordigers van de archeologiesector zoals bijeengebracht
door de koepelorganisatie SNA, zal regelmatig overleg plaatsvinden over de
uitwerking en bijstelling van het interimbeleid. In dit overleg wordt ook
bezien hoe de kwaliteit verbeterd kan worden in combinatie met de openstelling
van de markt voor archeologiebedrijven. In de eerstvolgende tijd zullen in
dat verband ook voorstellen worden geagendeerd met betrekking tot de invoering
van een kwaliteitssysteem en het toezicht daarop.10. Van gemeenten en provincies aandacht te vragen voor het belang van
de kwaliteit van het vooronderzoek en voor het bestaan van normen daarvoor
(de concept-normen van de Voorbereidingscommissie). Consequenties van het voorgestelde interimbeleidNB één of meer van de onderstaande rubrieken kunnen van
toepassing zijnRaad voor CultuurEen versnelde procedure voor het adviseren over aanvragen van projectvergunningen.
Adviseren over een beleid aangaande projectvergunningen.ROBBeëindigen van eerder gemaakte afspraken met gemeenten en provincies.
Ontwikkelen van een beleid voor vergunningen aan buur- en regiogemeenten en
voor projectvergunningen. Uitvoeren van dit beleid.ProvinciesKunnen aanvragen van projectvergunningen door gemeenten helpen begeleiden.Gemeenten• gemeenten die wel een opgravingsvergunning hebben n.v.t.• gemeenten die geen opgravingsvergunning hebben, kunnen:– òf een «conventionele» opgravingsvergunning
aanvragen;– òf een opgravingsvergunning aanvragen op grond van structurele
samenwerking met een regiogemeente die wel over alle faciliteiten beschikt
en die op grond daarvan een opgravingsvergunning heeft verkregen;voorbeeld: De gemeente S – die geen opgravingsvergunning heeft –
gaat een structurele samenwerking aan met de gemeente D die een «conventionele»
vergunning heeft. Door deze samenwerking kan de gemeente S over de benodigde
expertise en voorzieningen beschikken. Op grond daarvan vraagt deze gemeente
een opgravingsvergunning aan voor de duur van de samenwerking.– òf een tijdelijke vergunning aanvragen voor de duur van
een project;voorbeeld: De gemeente N komt tot de ontdekking dat een bouwplan destructieve
gevolgen kan hebben voor waardevolle resten uit het verleden. De gemeente
heeft gedegen prospectief onderzoek laten verrichten en in samenspraak met
de provinciaal archeoloog en/of de ROB een plan laten opstellen voor opgraving.
Het plan zal worden uitgevoerd door een bedrijf dat de concept-normen van
de Voorbereidingscommissie zal hanteren. De provinciale archeoloog of de archeoloog
van een naburige gemeente of een archeoloog van een ander bedrijf zal inhoudelijke
ondersteuning geven aan de gemeente N. Op basis van het vooronderzoek en het
onderzoeksontwerp vraagt deze gemeente een projectvergunning aan.– òf geen vergunning aanvragen.Veroorzakers• veroorzakers die wel een opgravingsvergunning hebben, dat zijn
sommige gemeentenn.v.t. • veroorzakers zonder vergunningIn overleg met een ter plekke bevoegde vergunninghouder en een uitvoerder
overeenstemming bereiken over een te verrichten opgraving. Kunnen als daar
aanleiding toe is de bemiddelaar inschakelen.VergunninghoudersAlles doen wat nodig is om de verantwoordelijkheid te kunnen dragen voor
opgravingen die door derden worden uitgevoerd. Toezien dat de concept-normen
van de Voorbereidingscommissie waar zinvol zoveel als mogelijk zullen worden
toegepast bij de opgravingen die onder hun verantwoordelijkheid plaatsvinden.Archeologen• archeologen in dienst van een vergunninghoudern.v.t.• provinciale archeologenKunnen aanvragen van projectvergunningen door gemeenten helpen begeleiden.
Kunnen alleen opgravingen verrichten of derden inschakelen bij een opgraving
wanneer een ter plekke bevoegde vergunninghouder de verantwoordelijkheid draagt.
Kunnen een adviesrol vervullen voor zowel opdrachtgevers als gemeenten.• archeologiebedrijvenKunnen alleen opgravingen verrichten voor zover een ter plekke bevoegde
vergunninghouder daarvoor de verantwoordelijkheid draagt. Het is aan de desbetreffende
vergunninghouder te bepalen op welke wijze hij deze verantwoordelijkheid vorm
geeft. Deze verantwoordelijkheid wordt minder zwaar geïnstrumenteerd
naarmate het bedrijf meer bekwaam en in staat is de opgraving zelfstandig
uit te voeren. Kunnen als daar aanleiding toe is de bemiddelaar inschakelen.• vrije beroepsbeoefenarenamateursKunnen aan opgravingen bijdragen voor zover een ter plekke bevoegde vergunninghouder
daarvoor de verantwoordelijkheid draagt. Het is aan de desbetreffende vergunninghouder
te bepalen op welke wijze hij deze verantwoordelijkheid vorm geeft. Kunnen
zelfstandig opgravingen verrichten voor zover daar niet advies voor is afgegeven
dat deze professioneel moeten worden uitgevoerd.Ten slotteEerder is gesignaleerd dat er grote behoefte bestaat aan duidelijkheid
en dat er grote belangen gemoeid zijn bij het interimbeleid. Er moet goed
worden nagedacht over het verdere verloop van het beleidsproces en over de
bekendmaking van het interimbeleid. Want gebleken is dat het bereikte effect
sterk afhangt van de kwaliteit van de communicatie met betrokkenen.Voorgesteld wordt daarbij een stappenmodel te volgen waarin van binnen
naar buiten wordt gewerkt langs twee parallelle lijnen: een archeologisch
inhoudelijke en een bestuurlijke.In verband met de noodzaak snel duidelijkheid te geven, dient toegewerkt
te worden naar bekendmaking van het interimbeleid per 1 januari 2001. De bemiddelaar (toelichting bij Voorstellen inzake een
Interimbeleid Archeologie)Doel van bemiddelingBemiddeling heeft tot doel in geval van gerezen problemen met hulp van
een onpartijdige buitenstaander snel een oplossing te zoeken waarmee alle
betrokken partijen verder kunnen. Het betreft problemen waarbij in het algemeen
drie soorten partijen te onderscheiden zijn: de houder van een opgravingsvergunning,
de opdrachtgever/veroorzaker en de opdrachtnemer/uitvoerder.Het is daarbij niet de bedoeling dat een bemiddelaar in de praktijk gaat
functioneren als een soort bezwaar- of beroepsinstantie. Evenmin is de bemiddelaar
een soort lobbyist die het archeologisch belang verdedigt tegen andere belangen.Voorbeelden van problemenproblemen waarmee de vergunninghouder en opdrachtgever naar de bemiddelaar
gaan:• over een offerte die formeel correct is en die acceptabel is voor
de opdrachtgever, maar die in de ogen van de vergunninghouder niet kan worden
waargemaakt;• over een offerte die acceptabel is voor de opdrachtgever, maar
waarbij twijfels bestaan over de kostentoerekening;• over een offerte die acceptabel is voor de vergunninghouder, maar
waarbij twijfels bestaan over de afbakening van kosten die ten laste worden
gebracht aan de opdrachtgever;• in geval van kwesties met betrekking tot de kwaliteit van de geleverde
prestatie.problemen waarmee de opdrachtnemer en vergunninghouder naar de bemiddelaar
gaan:• als de opdrachtnemer belemmerd wordt in de uitvoering;• in geval van kwesties over meerwerk.problemen waarmee de opdrachtnemer en opdrachtgever naar de bemiddelaar
gaan:• als een gelijkwaardige, goedkopere oplossing mogelijk lijkt;• als een vergunninghouder de markt van opgravingsbedrijven belemmert;• als een vergunninghouder onredelijk vertragend werkt en bijvoorbeeld
niet of te laat reageert;• in geval van kwesties over minderwerk.Wanneer is bemiddeling mogelijk?Bemiddeling is alleen mogelijk als de partijen bereid zijn een gedeelde
oplossing na te streven. Indien één van de partijen dat niet
wil, kan geen bemiddeling plaatsvinden. Zodra de bemiddelaar vaststelt dat
er geen voorwaarden aanwezig zijn voor bemiddeling, zal hij zijn activiteiten
dientengevolge moeten beëindigen.Positie van de bemiddelaarDe bemiddelaar is een onafhankelijke persoon met bestuurlijk en financieel
inzicht, ervaring in het omgaan met conflicten en affiniteit met wetenschap
en cultuurhistorie. Hij of zij wordt door de staatssecretaris voor Cultuur
benoemd voor de duur van het interimbeleid. Aanvragen tot bemiddelingVerzoeken tot bemiddeling kunnen alleen in behandeling worden genomen,
indien vooraf te verwachten is dat bemiddeling kans van slagen heeft. Om te
voorkomen dat de bemiddelaar als een bezwaar- of beroepsinstantie gaat functioneren,
zou verlangd kunnen worden dat verzoeken tot bemiddeling in het algemeen tenminste
door of met instemming van twee van de drie genoemde partijen moeten worden
ingediend.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27577-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl