Emancipatiebeleid 2000; Brief staatssecretaris "Begrotingsbrief emancipatiebeleid 2000'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26814, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

07-10-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26814 nr. 1

21-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBEGROTINGSBRIEF EMANCIPATIEBELEID 2000 VoorwoordEEN EEUW EMANCIPATIE1. Inleiding2. De uitvoering van het regeerakkoord3. De voortgang van het tweesporenbeleid4. De ontwikkeling van het beleidsinstrumentariumEmancipatie-ondersteuningsbeleidDagelijks leven als vertrekpuntInteractieve beleidsontwikkelingGroeiend belang van beleidsinformatieInterdepartementale samenwerkingWERKPROGRAMMA VOOR HET JAAR 2000 Algemeen 1. Traject meerjarennota Emancipatiebeleid2. Uitvoering Actieplan Emancipatietaakstellingen DepartementenArbeid, zorg en inkomen 3. Stimuleringsmaatregel Dagindeling4. Bereikbaarheidsscenario5. Wie zorgt in de 21e eeuw?6. Het Combinatiescenario7. Doorbreking «Glazen plafond»Mensenrechten; geweld tegen vrouwen 8. VN-Vrouwenverdrag9. Nationaal rapporteur vrouwenhandel10. Plan van aanpak bestrijding geweld tegen vrouwenInternationale dimensie 11. Vijf jaar na Beijing12. Themaconferentie Duurzame ontwikkeling en water in
internationaal emancipatieperspectief13. Gelijkheid van mannen en vrouwen in Europa14. Ontwikkelingen in de Raad van EuropaBeleidsinformatie 15. Onderzoek16. Emancipatie-monitor17. Publicaties18. Emancipatie-ondersteuningsbeleid19. Joke Smit Prijs 200020. Financiën
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26814Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 82 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 814Emancipatiebeleid 2000nr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 21 september 1999Hierbij ontvangt u de begrotingsbrief Emancipatiebeleid 2000. De brief
is sober gehouden, omdat later in het jaar de meerjarennota Emancipatiebeleid
verschijnt.Wel wordt – in een voorwoord en met een overzicht van gebeurtenissen
en ontwikkelingen – stilgestaan bij de aanzienlijke vooruitgang die
op emancipatiegebied is geboekt in de afgelopen honderd jaar.Voorafgaand aan het overzicht van de werkzaamheden die in het jaar 2000
zullen worden uitgevoerd, wordt ingegaan op de recente ontwikkeling van het
emancipatiebeleid.Het emancipatiebeleid van het kabinet omvat meer dan wat door de coördinerend
staatssecretaris wordt ondernomen. Op diverse beleidsterreinen worden initiatieven
uitgevoerd, onder de eerste verantwoordelijkheid van de desbetreffende bewindslieden.Dezen leggen daarover zelf verantwoording af aan het parlement, onder
meer in ministeriële begrotingsstukken.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. E. Verstand-Bogaert BEGROTINGSBRIEF EMANCIPATIEBELEID 2000 VoorwoordBij de overgang naar het nieuwe millennium spreekt het haast vanzelf om
stil te staan bij de historische ontwikkelingen die in de 20e eeuw
plaatsvonden op het gebied van de emancipatie van vrouwen.Immers, tussen 1900 en 2000 heeft zich een revolutionaire omwenteling
voltrokken in de positie van vrouwen. Door de turbulente gebeurtenissen van
deze eeuw heen heeft de emancipatie van vrouwen zich gestaag voortgezet.Het ging minder snel dan de feministische schrijfster Cecile Goekoop-de
Jong van Beek en Donk verwachtte toen zij aan de vooravond van de Nationale
Tentoonstelling van Vrouwenarbeid van 1898 in de roman «Hilda van Suijlenburg»
schreef:«Alleen vooroordeel en sleur trekken als 't ware 'n toovercirkel
om de vrouw, die haar aan alle kanten insluit, dien zij nooit mag overschrijden,
op straffe van voor onvrouwelijk te worden uitgekreten, maar dien de man volkomen
vrij is om overal binnen te dringen zonder onmannelijk te worden genoemd.
Maar ziet U dan niet dat 't maar 'n kwestie van jaren is om dien cirkel tot
het uiterste te verwijden? De laatste vijf en twintig jaren hebben reuzenschreden
gedaan, nu nog vijf en twintig jaren en men zal de vraag vergeten hebben:
«is dit werk wel voor een vrouw?» Er zal alleen nog gevraagd worden:
«is deze persoonlijkheid geschikt voor deze arbeid?»Het duurde geen vijfentwintig jaren maar honderd jaar.Pas in de periode kort vóór de nieuwe eeuw dringen vrouwen
op enige schaal door tot centrale posities op de arbeidsmarkt, in de politiek,
de media en besturen. Komt de combinatie van het vroegere «mannendomein»
arbeid en het vroegere «vrouwendomein» zorg hoog op de agenda.
Die combinatie is nog steeds vooral een patroon van vrouwen. De grote verandering
is dat ook steeds meer mannen diversiteit wensen in hun leven, door de combinatie
van arbeid, zorg en vrije tijd.In vogelvlucht is hiermee de emancipatiebeweging van vrouwen getypeerd:
van een gevecht uit taboes en vooroordelen naar het mede vormgeven van nieuwe
structuren en culturen.Emancipatiebeleid is gegroeid van vrouwenbeleid tot mensenbeleid. Waarin
het investeren in de kwaliteit van de samenleving centraal staat.Dat heeft verstrekkende gevolgen die nog lang niet zijn uitgekristalliseerd.
Veel van de structuren, voorwaarden en oordelen zijn nog gebaseerd op het
oude «sociale contract» dat de OESO beschreef in het rapport «Shaping
structural change, The role of women» van 1991, met de man in de rol
van kostwinner en de vrouw in die van verzorgster.In de 21e eeuw zullen zowel mannen als vrouwen zich naar verwachting
steeds meer losmaken van deze rollen. Daardoor ontstaat de noodzaak, ook voor
de overheid, om in dialoog en samen met nieuwe partners vorm te geven aan
moderne structuren en contracten, die passen bij een diversiteit van rollen
en levenspatronen, ook in de verschillende fasen van het – langer wordende –
leven.Emancipatie van vrouwen, bevochten tegen vele weerstanden in, heeft niet
alleen een belangrijke basis gelegd voor de vrijheid van vrouwen om hun talenten
te ontplooien maar ook voor mannen om zich te ontworstelen aan de beperkingen
van de kostwinnersrol en de eenzijdige gerichtheid op betaalde arbeid. Voor
de jonge generatie is het bestaan van die diversiteit van kansen en mogelijkheden
bijna een vanzelfsprekendheid. Die vanzelfsprekendheid in tastbare realiteit
omzetten, is echter nog een heel andere zaak. De organisatie van de arbeid en de cultuur van arbeidsorganisaties afstemmen
op werknemers die hun persoonlijke relaties en maatschappelijke participatie
evenzeer op waarde schatten; zorg en onbetaalde werkzaamheden opwaarderen
en anders verdelen; individualisering gepaard laten gaan met nieuwe vormen
van solidariteit, ook tussen generaties; dat zijn de opgaven voor de 21e eeuw.In deze begrotingsbrief geeft het kabinet met een aantal praktische voornemens
daar al een aanzet toe. In de, in het najaar te verschijnen, meerjarennota
Emancipatiebeleid zal die opgave voor na 2000 verder uitgewerkt en verdiept
worden. Uiteraard in dialoog met maatschappelijke organisaties en in het perspectief
van internationale ontwikkelingen. EEN EEUW EMANCIPATIE• In 1898, wanneer Wilhelmina koningin wordt, heeft in Den Haag de
succesvolle Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid plaats. Nog hetzelfde
jaar wordt de eerste vakvereniging van vrouwen opgericht: de Algemene Nederlandse
Naaistersbond. Het jaar daarop zijn de eerste stakingen, in naaiateliers in
Amsterdam.In 1901 wordt met het batig saldo van de Nationale Tentoonstelling het
Nationaal Bureau voor Vrouwenarbeid opgericht, dat voorlichting geeft over
vrouwenarbeid en zich inspant voor het openstellen van beroepen voor vrouwen.• In de eerste decennia van de eeuw concentreert de vrouwenstrijd
zich – in de hele Westerse wereld – op het bereiken van vrouwenkiesrecht,
dat daardoor een maatschappelijk strijdpunt van de eerste orde is.• De tegenwerking van zijn collega's bij de verspreiding van informatie
over anticonceptie brengt dr. J. Rutgers (naar wie later de Rutgers Stichting
wordt genoemd) er rond 1900 toe, vrouwelijke leken op te leiden die in het
hele land aan het werk gaan.In 1911 wordt het aanbieden van middelen ter voorkoming van zwangerschap
wettelijk verboden; dit verbod blijft gehandhaafd tot 1969.• In 1912 wordt de eerste vrouwelijke predikant bevestigd, ds A.
Zernike van de Doopsgezinde Gemeente in Meningeweer in Groningen. Het aantal
vrouwelijke predikanten blijft beperkt.De eerste vrouwelijke hoogleraar, de biologe mw.prof.dr. Johanna Westerdijk,
treedt in 1917 aan. Ook zij wordt slechts door weinigen gevolgd: nog steeds
komt het aantal vrouwelijke hoogleraren niet boven de 5%.• De sociaal-democraten zorgen in 1918 voor het eerste vrouwelijke
Tweede Kamerlid: Suze Groeneweg. Zij kan worden gekozen, doordat vrouwen inmiddels
al wel passief kiesrecht hebben.De Grondwetswijziging van 1919 opent de mogelijkheid om het algemeen actief
kiesrecht ook aan vrouwen toe te kennen. In 1922 wordt deze mogelijkheid gerealiseerd.• De oudste wettelijke bepaling inzake zwangerschap en bevalling
staat in de Arbeidswet 1889, waarvan art. 8 de werkgever verbood vrouwen te
laten werken gedurende vier weken na de bevalling. In 1913 kwam daar het recht
op uitkering bij over de vier weken waarin niet mocht worden gewerkt. Verzuim
wegens zwangerschap of bevalling leidde in de praktijk echter bijna vanzelfsprekend
tot ontslag.In de Ziektewet 1913 wordt de uitkeringstermijn verlengd van vier weken
na de bevalling naar zes weken voor en zes weken na de bevalling. De Ziektewet
1913 treedt in werking in 1930. In 1990 wordt de uitkeringstermijn verlengd
van 12 naar 16 weken.• In 1934 bepaalt minister De Wilde van Financiën dat, ter bestrijding
van de werkloosheid, geen gehuwde vrouwen meer in overheidsdienst zullen worden
aangesteld, tenzij ze kostwinner zijn.• In 1946 sluit minister Drees alle vrouwen uit van de wachtgeldregeling,
omdat een groot tekort aan vrouwelijke arbeidskrachten dreigt. Gezien de personeelsschaarste
wordt het verbod (uit 1934) op betaalde arbeid bij het rijk voor gehuwde vrouwen
tijdelijk opgeschort, tot 1950. De opschorting wordt tweemaal verlengd, tot
1957, wanneer het verbod definitief wordt ingetrokken.In ons land wordt de volksverzekering ingevoerd. Deze betreft vrijwel
altijd alleen de mannelijke bevolking: het wordt gezien als een vorm van beschaving
dat de man voldoende kan verdienen om zijn vrouw thuis voor de kinderen te
laten zorgen; vrouwen werken nauwelijks «buitenshuis».• In 1946 wordt de eerste vrouwelijke burgemeester benoemd, in 1947
de eerste vrouwelijke notaris (elf jaar later zijn er nog niet meer dan drie), substituut-griffier en rechter. Anna de Waal wordt in 1953 de
eerste vrouwelijke staatssecretaris (Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen)
Marga Klompé wordt in 1956 de eerste vrouwelijke minister (Cultuur,
Recreatie en Maatschappelijk Werk).• De handelingsonbekwaamheid van gehuwde vrouwen wordt opgeheven.
In de wet, die in 1957 in werking treedt, is de man nog wel «hoofd der
echtvereniging»; in 1971 wordt deze regel afgeschaft.• In de jaren '60 worden de seksuele en reproductieve rechten van
vrouwen hèt strijdpunt. In 1961 doet de anticonceptiepil haar intrede.
In de loop van de jaren '60 komt de abortus-wetgeving in discussie.In de jaren '70 staat de abortusstrijd centraal, met de door Dolle Mina
gelanceerde leus: «Baas in eigen buik». Alle feministische stromingen
zijn vertegenwoordigd in het landelijk comité Wij Vrouwen Eisen.Tussen '70 en '81 worden zeven wetsvoorstellen ingediend. In 1984 treedt
de Wet Afbreking Zwangerschap in werking: abortus blijft in het Wetboek van
Strafrecht, maar is niet strafbaar wanneer de wet wordt nageleefd.• 1967: Joke Smit publiceert in De Gids het artikel Het onbehagen
bij de vrouw. Het is het begin van de Tweede Feministische Golf in ons land.
In 1968 wordt de Actiegroep Man, Vrouw, Maatschappij (MVM) opgericht, in 1970
verschijnt de actiegroep Dolle Mina op straat met aandachttrekkende ludieke
acties. Wim Hora Adema en Hedy d'Ancona, beiden lid van MVM, richten in 1972
het feministische maandblad OPZIJ op.• In 1971 wordt het echtscheidingsrecht ingrijpend gewijzigd. «De
grote leugen», het bekennen van overspel of het niet ontkennen ervan
door één van de partners, maakt plaats voor «duurzame
ontwrichting». Het aantal echtscheidingen neemt snel toe.• In Amsterdam wordt in 1974 het eerste Blijf van m'n lijf-huis opgericht.
Er volgen twintig huizen in de rest van het land. Eind jaren '80 vluchten
er dagelijks ongeveer zeven vrouwen naar een Blijf-huis, per jaar zo'n 2500.• In 1974 stelt de regering de Emancipatie Kommissie in, voorloopster
van de Emancipatieraad (1981). De commissie komt, onder meer, met ideeën
voor een Algemene Wet Gelijke Behandeling, inclusief verbod op discriminatie
wegens homoseksualiteit, en voor regionale vrouwen-emancipatiebureaus.• In 1975, door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationaal
Jaar van de Vrouw, komen voor het eerst regeringsdelegaties èn vrouwen
uit de hele wereld bij elkaar om ervaringen en kennis uit te wisselen en om
te beraadslagen over hoe het wereldwijd verder moet met het emancipatieproces
en -beleid. Het kader is de Eerste VN-Wereldvrouwenconferentie, de lokatie
is Mexico-Stad.• Ook in 1975 komt de eerste EG-richtlijn «ter verzekering
van gelijke betaling van mannen en vrouwen» tot stand. Nederland past
in hetzelfde jaar de wetgeving aan door invoering van de Wet gelijk loon voor
vrouwen en mannen.In 1976 volgt de tweede EG-richtlijn «ter verzekering van gelijke
behandeling van mannen en vrouwen wat de toegang betreft tot werk, scholing
, promotie en arbeidsomstandigheden». De aanpassingen van de nationale
wetgeving resulteren in 1989 in de herziene Wet gelijke behandeling van mannen
en vrouwen.In 1978 volgt een derde richtlijn, inzake de gelijke behandeling van mannen
en vrouwen op het gebied van de wettelijke sociale zekerheid, en in 1986 een
vierde richtlijn, die beoogt volledige gelijkheid van mannen en vrouwen te
garanderen in ondernemings- en sectoriële regelingen inzake sociale zekerheid.• Jeltien Kraaijeveld-Wouters wordt in 1978 de eerste staatssecretaris
voor de coördinatie van het emancipatiebeleid.• In 1979 komt het Verdrag inzake de Uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (het VN-Vrouwenverdrag) tot stand. Nederland
ratificeert het verdrag in 1989.• De Hoge Raad bepaalt in 1981 dat bij scheiding rekening moet worden
gehouden met de door één echtgenoot opgebouwde pensioenaanspraken.
Pensioen is bestemd om te voorzien in de behoefte van beide echtgenoten, en
kan, gezien de bij velen bestaande taakverdeling binnen het huwelijk, worden
beschouwd als resultaat van de gemeenschappelijke inspanning van de echtgenoten.In 1995 treedt de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding in werking.
Bij scheiding krijgt de echtgenoot van degene die het pensioen heeft opgebouwd
rechtstreeks een vorderingsrecht jegens de pensioenuitvoerder.• In de Toeslagenwet van 1986 wordt de bepaling opgenomen, dat «vanaf 1990»
het recht op toeslag vervalt voor een gehuwde wiens echtgenoot is geboren
na 31 december 1971, tenzij er een kind onder de twaalf jaar is.Deze «1990-maatregel» wordt, als eerste stap, symbool voor
het overheidsbeleid gericht op de economische zelfstandigheid van vrouwen.• In 1997 wordt het Verdrag van Amsterdam aanvaard, waarin het emancipatiebeleid
is verankerd als onderdeel van het algemene beleid èn als specifiek
gelijkekansenbeleid. 1. InleidingIn het eerste jaar van deze regeerperiode zijn al veel van de emancipatie-voornemens
in het regeerakkoord tot uitvoering gebracht. Zo is in maart de stimuleringsmaatregel
Dagindeling van kracht geworden en is in april het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen aan het parlement aangeboden.1Zoals ook in de Sociale Nota 2000 wordt aangekondigd, ontvangt het parlement
zeer binnenkort het kabinetsstandpunt over de voorstellen in de discussienota
«Naar een nieuw evenwicht tussen arbeid en zorg». Met het Combinatiescenario
als uitgangspunt en met behulp van de ontvangen adviezen uit de maatschappij
worden de verschillende onderdelen van de nieuwe Wet arbeid en zorg uitgewerkt.
De parlementaire behandeling van de Wet aanpassing arbeidsduur is reeds in
een vergevorderd stadium. Het voor de combinatie van arbeid en zorg wezenlijke
andere onderdeel van het regeerakkoord, de Wet basisvoorziening kinderopvang,
wordt verder uitgewerkt in het traject dat in de beleidsnota Kinderopvang
is uiteengezet.Dit najaar ontvangt het parlement de meerjarennota Emancipatiebeleid.
Daarin wordt het emancipatiebeleid voor de middellange termijn uiteengezet.
Dat beleid ligt nog niet vast: de bedoeling met de nota is juist een discussie
op gang te brengen over het toekomstige emancipatiebeleid. Voor deze discussie
is de periode tot volgend jaar zomer uitgetrokken.Op een aantal specifieke punten vraagt het kabinet advies aan enkele adviesraden,
waaronder de Sociaal-Economische Raad.Volgend voorjaar zal de meerjarennota, met de resultaten van de discussie
en de ontvangen adviezen, de Nederlandse inbreng vormen voor de speciale zitting
van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, gewijd aan de implementatie
en het vervolg op de Vierde Wereldvrouwenconferentie in Beijing in 1995.In de zomer van 2000 wordt het traject afgerond en wordt een meerjarig
beleidsprogramma opgesteld.In het zicht van de meerjarennota is aan deze begrotingsbrief Emancipatiebeleid
2000 vooral het karakter gegeven van een werkdocument. Zij biedt een korte
terugblik op de hoofdlijnen van de beleidsontwikkeling in recente jaren en
geeft de huidige stand van zaken weer.Daarnaast bevat de brief het werkprogramma voor het jaar 2000 van het
coördinerend emancipatiebeleid.Deze begrotingsbrief beschrijft niet het emancipatiebeleid van de afzonderlijke
bewindslieden. Zij informeren het parlement daar zelf over, in de memories
van toelichting op de begrotingshoofdstukken van hun ministeries of in afzonderlijke
beleidsnota's. 2. De uitvoering van het regeerakkoordDe hoofdlijnen van de beleidsontwikkeling in de afgelopen jaren zijn:
(a) de uitvoering van de emancipatie-afspraken in het Regeerakkoord van 1998,
(b) de voortgang van het tweesporenbeleid (specifiek emancipatiebeleid èn
«mainstreaming»), (c) de ontwikkeling van het beleidsinstrumentarium.Het regeerakkoord bevat een aparte emancipatie-paragraaf alsmede passages
over het bereiken van een evenwichtige balans tussen zorg, arbeid, sociale
participatie en vrije tijd voor mannen en vrouwen.Deze afspraken in het regeerakkoord zijn reeds in het eerste jaar van
het kabinet in uitvoering genomen. • Om de combinatie van betaald werk en zorgtaken beter mogelijk te
maken is in het regeerakkoord een tijdelijke stimuleringsmaatregel aangekondigd,
gericht op experimenten, ervaringsuitwisseling en informatievoorziening die
een eigentijdse dagindeling mogelijk maken.In maart van dit jaar is de stimuleringsmaatregel Dagindeling
openbaar gemaakt en de stuurgroep Dagindeling geïnstalleerd.1 Het uitvoerend projectbureau is in juni operationeel
geworden. Inmiddels zijn 87 aanvragen voor subsidie ontvangen in de eerste
termijn, die tot 1 juli 1999 liep. Dat geeft aan dat de interesse groot is.• De tweede rapportage over de uitvoering van het VN-Vrouwenverdrag is naar het toezichthoudend comité, het Comité inzake
de Uitbanning van alle vormen van Discriminatie van Vrouwen (CEDAW), gezonden.• Een rapportage over de implementatie van het Platform for
Action, het slotdocument van de Vierde VN Wereldvrouwenconferentie in
Beijing, is aan de Verenigde Naties gestuurd ter voorbereiding van de Speciale
Zitting van de Algemene Vergadering van de VN, gewijd aan het vervolg op Beijing.• De bestrijding van stereotype beeldvorming over mannen
en vrouwen en over etniciteit, en de bevordering van positieve beeldvorming
is langs verschillende wegen vorm gegeven. Subsidie is verstrekt voor het
handboek «Effectief Beeldvormen» van Anneke Smelik c.s. Dit handboek
is in mei van dit jaar gepubliceerd. Agnes Verbiest heeft in opdracht een
vlot leesbare samenvatting gemaakt van een aantal onderzoeksrapporten, onder
de titel «Zaken zijn zaken».Margo Brouns en Jacqueline Sibbes hebben in opdracht een verkennend onderzoek
uitgevoerd naar de rol van taal en beeldvorming in arbeidsorganisaties, in
relatie tot de in-, door- en uitstroom van vrouwen. Door de vertegenwoordigers
van de deelnemende arbeidsorganisaties zijn op dit terrein thema's aangegeven,
waarover zij meer kennis nodig oordelen om adequate maatregelen te kunnen
treffen. Hiervan is een overzicht gemaakt. Momenteel wordt gezocht naar mogelijkheden
om een vervolg te geven aan dit onderzoek.• Ter voorbereiding van een plan van aanpak tot doorbreking
van het «glazen plafond» is opdracht gegeven voor twee onderzoeken.
Het één gaat in op mogelijkheden om in de organisatie van de
arbeid rekening te houden met de combinatie van arbeid en zorg. Het ander
betreft een inventarisatie van cijfers, literatuur en onderzoek met betrekking
tot de doorstroom van vrouwen naar de top. De rapporten worden binnenkort
aangeboden aan het parlement, samen met het plan van aanpak. Opportunity in
Bedrijf en Toplink worden in elk geval betrokken in deze aanpak.In het kader van dit beleidsonderdeel wordt een werkbezoek voorbereid
van vrouwelijke ondernemers en specialisten inzake het «glazen plafond»
aan de Verenigde Staten van Amerika. In Washington wordt in oktober van dit
jaar een internationale conferentie over dit thema gehouden onder het motto
«More business for more women across more borders». Op verzoek
van de coördinerend staatssecretaris voor het Emancipatiebeleid en de
minister van Economische Zaken zal de delegatie een verslag opstellen van
haar bevindingen en van mogelijke aanbevelingen voor het Nederlandse beleid.• Het nieuwe belastingstelsel zal belangrijke impulsen
bieden aan de groei van de economische zelfstandigheid van vrouwen. De Emancipatie
Effect Rapportage over de voorstellen voor het nieuwe belastingstelsel heeft
het parlement inmiddels bereikt.2 Dat er met betrekking
tot de economische zelfstandigheid van vrouwen nog de nodige vooruitgang
is te boeken, is wel gebleken uit de Sociaal-Economische Emancipatie Index
die begin 1999 is verschenen en waarover het parlement per brief is geïnformeerd.
Deze meting van de stand van zaken betreffende de economische zelfstandigheid
(met name ook van de zogenaamde 1990-generatie) zal worden geïntegreerd
in de Emancipatie-monitor (zie punt 16 van het werkprogramma). De economische
zelfstandigheid van vrouwen is ook een uitgangspunt bij de uitvoering van
de motie Bussemaker c.s. van 29 april 1999 over de verbetering van de rechtspositie
van de alfahulpen (TK 1998–1999, 26 206, nr. 9).• Begin dit jaar is opdracht gegeven voor een literatuuronderzoek
ter voorbereiding van een project Jonge generaties in de 21e
eeuw, dat wordt opgezet in overleg met de minister voor Grote Steden-
en Integratiebeleid. In dit onderzoek ligt het accent op de ervaringen en
meningen van jongeren zelf. Daarnaast wordt bezien welke projectvormen geschikt
zijn om jongeren te betrekken bij beleid.Het onderzoek zal tevens een beeld geven van de jeugd in de stedelijke
gebieden, die qua origine voor een flink deel bestaat uit diverse categorieën
allochtone jongeren.Het parlement ontvangt het onderzoeksrapport binnenkort.• Een belangrijke stap in de ontwikkeling van het emancipatiebeleid
is gezet met de totstandkoming van het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen 1999–2002. Op 26 mei 1999 heeft hierover een Algemeen
Overleg plaatsgehad met de vaste commissie voor S.Z.W. van de Tweede Kamer.1Met dit actieplan is een belangrijk middel toegevoegd aan het instru-
mentarium van het emancipatiebeleid. Het bevordert de integratie in het algemene
beleid en doet daarbij recht aan de verantwoordelijkheid van zowel de afzonderlijke
bewindslieden als van de coördinerend staatssecretaris.• In dit kader dient specifiek te worden vermeld de benoeming van
de nationale rapporteur vrouwenhandel, vóór het eind
van 1999. De minister van Justitie stelt de nationale rapporteur aan in nauwe
samenwerking met de coördinerend staatssecretaris voor het Emancipatiebeleid,
mede namens de Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en Buitenlandse Zaken. Met deze benoeming wordt uitvoering
gegeven aan een centraal onderdeel van de Verklaring van Den Haag inzake Vrouwenhandel,
die in 1997 onder Nederlands voorzitterschap tot stand kwam.Stimulerend beleid blijft nodig om werkelijke veranderingen te bewerkstelligen.In het nieuwe begrotingsjaar zal langs de uitgezette lijnen worden verder
gewerkt. Accenten zullen daarbij worden gelegd op het boeken van concrete
resultaten, het verbreden van het draagvlak voor het beleid, en afstemming
van het beleid op de eisen van de 21e eeuw. 3. De voortgang van het tweesporenbeleidUit de twee rapportages over het emancipatiebeleid die de regering aan
de Verenigde Naties heeft gezonden (één over de uitvoering van
het VN-Vrouwenverdrag, de andere over de implementatie van het Platform for
Action), komt goed naar voren hoe het «tweesporenbeleid» in de
afgelopen jaren is ontwikkeld. Het «tweesporenbeleid» houdt in, dat het emancipatiebeleid
tegelijkertijd wordt ontwikkeld als specifiek emancipatiebeleid èn
in de vorm van «mainstreaming»: het integreren van emancipatie
in de hoofdstromen van het algemene beleid.Dit tweesporenbeleid is tot ontwikkeling gekomen op nationaal en internationaal
niveau. Deze gelijktijdigheid weerspiegelt ook de geïntensiveerde internationale
samenwerking.Op het eerste spoor, het spoor van het specifieke emancipatiebeleid,
is in eigen land de meerjarennota Emancipatiebeleid het belangrijkste
instrument.1In deze nota wordt het emancipatiebeleid op de middellange termijn uitgewerkt.
Op basis van een verkenning van verwachte en mogelijke maatschappelijke ontwikkelingen
wordt nagegaan, hoe met het emancipatiebeleid adequaat op deze ontwikkelingen
kan worden ingespeeld.De vraag is niet – zo zal uit de nota blijken – of specifiek
emancipatiebeleid nog wel nodig is, maar hoe, met welke inhoud en in welke
vorm, het in de huidige tijd het beste kan worden ingezet.Op Europees niveau heeft het Verdrag van Amsterdam het emancipatiebeleid
verankerd in de verdragsgrondslag van de Europese Unie. De bevordering
van de gelijkheid tussen mannen en vrouwen is één van de centrale
taken geworden. Deze omvat zowel specifiek beleid («equal opportunities»)
als mainstreaming («gender mainstreaming»).In de organisatie van de Verenigde Naties, neemt de Commissie
voor de Positieverbetering van Vrouwen (CSW) een centrale plaats in. De commissie
heeft in de afgelopen jaren nog aan betekenis gewonnen door de resultaten
van de conferentie in Beijing en de follow up die daaraan wordt gegeven, en
door de grotere afstemming tussen nationaal en internationaal emancipatiebeleid.
Ook de verbeterde afstemming binnen de VN zelf (zoals tussen het wereldbevolkings-,
het mensenrechten-, het duurzaamheids- en het emancipatietraject) heeft daaraan
bijgedragen.Op het tweede spoor, het spoor van de «mainstreaming»,
is in Nederland vooral het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen van belang. De bedoeling van het actieplan is dat het emancipatiebeleid
op elk departement wordt geïntegreerd in het algemene beleid. Door de
keuze van minimaal drie taakstellingen per departement kan de aandacht worden
geconcentreerd op een beperkt aantal terreinen waarvan de resultaten controleerbaar
en meetbaar zijn.Tegelijk met de opdracht tot het voeren van een specifiek beleid van gelijke
kansen integreert het Verdrag van Amsterdam de emancipatiedoelstellingen in
de algemene verdragsbepalingen. Hierdoor zal de Europese Unie bij
de uitwerking van het verdrag op ieder gebied adequate aandacht moeten besteden
aan het gelijkheidsvereiste.Een goed voorbeeld van mainstreaming in de organisatie van de Verenigde
Naties is de integratie van de mensenrechten van vrouwen in het werk
van het VN-Comité voor de Mensenrechten, in Genève. Lange tijd
zijn «mensenrechten» vooral geïnterpreteerd als rechten van
met name mannen. Specifieke rechten van vrouwen (bij voorbeeld inzake voortplanting
en seksualiteit) werden niet als mensenrechten onderkend of als zodanig erkend.
Door deze «blinde vlek» is de aanduiding «mensenrechten
van vrouwen» ontstaan, bedoeld om speciaal de aandacht te trekken voor
de noodzaak ook deze rechten te integreren in het algemene mensenrechtenbeleid.
Die ontwikkeling is inmiddels aan de gang.Zoals uit de voorbeelden blijkt, verheldert het tweesporenbeleid de wenselijkheid
van verschillende vormen van beleid, specifiek zowel als algemeen.
In de kern gaat het om het inzicht dat – vooralsnog – specifiek
beleid noodzakelijk blijft voor de verdere ontwikkeling en het onder de aandacht
brengen van emancipatie-aspecten, naast inmiddels «geïntegreerd»
beleid. Waar het steeds op aankomt, is de juiste balans te bepalen
tussen specifiek beleid en mainstreaming.Mainstreaming van emancipatiebeleid staat niet tegenover of naast specifiek
emancipatiebeleid. Het is een volgende stap in dezelfde benadering.Mainstreaming begint als dialoog tussen algemeen beleid en emancipatiebeleid.
In die dialoog worden over en weer de beleidsuitgangspunten verhelderd. Algemeen
beleid berust, veelal impliciet, op «mannelijke» uitgangspunten:
door mannen bepaald en aansluitend bij hun belevingswereld. Door te zoeken
naar alternatieven voor zulke eenzijdige uitgangspunten heeft het emancipatiebeleid
zich ontwikkeld tot beleid dat uitgaat van diversiteit: verscheidenheid, veelkleurigheid,
de waardering van persoonlijke kwaliteiten, verandering, beweging.Beleid berust voor een groot deel op maatschappelijke vanzelfsprekendheden,
vooral wanneer het gaat over mannelijkheid en vrouwelijkheid, etniciteit,
relaties, leeftijd, validiteit. Emancipatiebeleid begint daardoor vaak, noodgedwongen,
met het ter discussie stellen van zulke vanzelfsprekendheden. En het relativeert
de éne – mannelijke – norm en stelt daarvoor de waarde
van verscheidenheid in de plaats. Anders gezegd: mainstreaming begint meestal
met beeldvorming.1Mainstreaming kan ingrijpende veranderingen impliceren en daardoor weerstanden
oproepen. Daarmee zou bijvoorbeeld het trage tempo kunnen samenhangen, waarmee
wordt omgeschakeld van de mannelijke kostwinner-werknemer op de «nieuwe
werknemer (m/v)» die zorg en arbeid combineert.Meer en meer blijkt dat culturele veranderingen het moeilijkst te bereiken
zijn. Arbeidsorganisaties die zich inspannen om meer vrouwen aan te trekken,
in het bijzonder op leidinggevende posities, komen tot de slotsom, dat arbeidsvoorwaarden
niet alléén het struikelblok zijn. Over deeltijd, kinderopvang,
calamiteitenverlof, thuiswerken, e.d. is steeds beter te onderhandelen. Veel
moeilijker in de greep te krijgen en te veranderen zijn elementen van de bedrijfscultuur:
hoe gaan collega's met elkaar om; hoe wordt er vergaderd; waar en hoe worden
besluiten genomen; hoe ga je om met diverse loyaliteiten?In de afgelopen jaren werd het emancipatiebeleid in het bijzonder gericht
op de sociaal-economische sector, met name op het faciliteren van de deelname
van vrouwen aan de betaalde arbeid. Met de resultaten die daarin (moeten)
worden geboekt wordt de immateriële factor, cultuurverandering, nú
opnieuw belangrijk. 4. De ontwikkeling van het beleidsinstrumentariumVanaf het midden van de jaren '90 verschuift het accent naar mainstreaming
van het emancipatiebeleid. Dat heeft, zoals reeds aangeduid, een aantal oorzaken.
Een belangrijk achtergrondgegeven vormen de demografische ontwikkelingen:
ontgroening en vergrijzing, groeiend aantal scheidingen en, in het kielzog
daarvan, veranderende relatiepatronen en levenslopen.Op sociaal-economisch terrein, in het bijzonder wat betreft de arbeidsparticipatie
van vrouwen, lopen de doelen van het emancipatiebeleid en van het algemene
beleid samen, met name in het licht van de toenemende krapte op de arbeidsmarkt
en het inmiddels sterk gestegen opleidingspeil van vrouwen.Het emancipatieproces verandert, daarnaast, van inhoud. De fase waarin
een voorhoede de strijd aanbindt tegen achterstelling, raakt voorbij. Nieuwe generaties meisjes en vrouwen, voor wie de ooit bevochten verworvenheden
al weer vanzelfsprekend zijn, laten van zich horen. De strijd begint geschiedenis
te worden en de voorhoede maakt plaats voor een brede beweging van vrouwen
die hun leven «my way» willen leiden, niet tegenover maar samen
met mannen.Een zakelijke, positief gestemde, individuele instelling dient zich aan,
vaak niet meer benoemd als «emancipatie» maar als «eigen
keuzes maken», «zelfstandigheid».De beleidsontwikkeling in de afgelopen jaren zoekt vooral naar duidelijke
en zichtbare aansluiting bij deze veranderingen. Er wordt een koerswijziging
ingezet om het beleid inhoudelijk zowel als instrumenteel af te stemmen op
de nieuwe invulling van emancipatie en emancipatiebeleid.Voor het beleidsinstrumentarium zijn sleutelbegrippen in deze herijking:– verbreding van het maatschappelijk draagvlak,• inhoudelijk door aan te sluiten bij de veranderde levenspatronen
van mensen (relaties, dagindeling, levenslopen);• inhoudelijk door het beleid te richten op diversiteit als bron
van kwaliteit van de samenleving;• methodisch door interactieve beleidsontwikkeling;– nieuwe allianties, ook met mensen en organisaties buiten
het klassieke emancipatieveld;– zakelijkheid: professioneel, praktisch, concreet en
meetbaar;– mainstreaming in het algemene beleid (door scenario's,
adviezen, kengetallen, kaderwetgeving). Emancipatie-ondersteuningsbeleidDe ondersteuning van het emancipatieproces, een «klassieke»
functie van het emancipatiebeleid, is op een nieuwe leest geschoeid. Voorop
staat de ontwikkeling die wordt ondersteund, niet de organisatie van de uitvoerders
van het werk. De voortgang van het emancipatieproces keert op deze manier
terug in de ondersteuning ervan. Nieuwe organisatorische verbanden en nieuwe
allianties zijn gerealiseerd, nieuwe doelgroepen zijn in beeld gekomen. Te
noemen zijn hierbij Opportunity in Bedrijf en E-Quality. Dagelijks leven als vertrekpuntGezocht is naar aansluiting bij een breed maatschappelijk draagvlak, door
helderder dan tot nu toe te belichten welke betekenis het emancipatiebeleid
kan hebben voor het dagelijkse leven van grote groepen mensen. Met het thema
«de dagindeling van de samenleving» is dat bijvoorbeeld goed gelukt.Dit beleidsthema laat bovendien in een notendop zien wat belangrijke ingrediënten
zijn van een succesvolle inzet van middelen:– een zelfstandige opererende groep deskundigen, i.c. de commissie
Dagindeling;– een onderwerp dat praktische knelpunten in het dagelijks leven
van veel mensen omvat;– een benadering die aansluit op de ervaring en kennis van mensen
zelf (in plaats van een aanpak op macro-niveau, die het onderwerp als het
ware boven het dagelijks leven van mensen plaatst);– een benadering die ook concreet bij mensen in de buurt blijft
(lokaal, regionaal);– een benadering, waarin de overheid niet al van te voren weet wat
dé oplossing is en ook niet pretendeert de partij te zijn van wie dé
oplossing moet komen;– een benadering, waarin duidelijk wordt dat het oude model, met
één bepaalde norm, afbrokkelt, en dat daarvoor in de plaats
niet naar één nieuw model moet worden gezocht maar
naar een werkbare verscheidenheid.De stimuleringsmaatregel en de stuurgroep Dagindeling vormen een vanzelfsprekend
vervolg op de commissie: de partijen in «het veld», gemeenten,
bedrijven, maatschappelijke organisaties, worden nu gestimuleerd om experimenten
op te zetten, waaruit kan blijken wat geschikte oplossingen zijn. Interactieve beleidsontwikkelingBij de ontwikkeling van het thema «dagindeling» werd duidelijk
dat de uitdaging was, om nieuwe vormen van samenwerking te ontwikkelen tussen
een groot aantal partijen. Bij dit onderwerp is het veld van maatschappelijke
actoren bijzonder groot. De rol van de overheid, zowel het rijk als initiatiefnemer
als de gemeenten als procesregisseur, is daarin per definitie beperkt: de
overheid is één van de vele actoren.Door deze rol op zich te nemen van één van de actoren (met
name de actor die het proces aanjaagt en in gang houdt) en door het onderwerp
te presenteren zonder kant-en-klare oplossingen, kon een situatie ontstaan
die uitnodigde tot interactieve beleidsontwikkeling. De stimuleringsmaatregel
en de stuurgroep zijn erop gericht die interactieve beleidsontwikkeling verder
te begeleiden in de wat vastere vorm van experimenten en de uitwisseling van
ervaring en informatie. Groeiend belang van beleidsinformatieHet veld waarin wordt gewerkt wordt steeds breder en gevarieerder en het
aantal betrokken actoren groeit. Daarom wordt monitoring van de ontwikkelingen
steeds belangrijker voor het coördinerend emancipatiebeleid, alsook het
meten en analyseren van resultaten en het zoeken naar strategische momenten
om nieuwe impulsen te geven.Er is een traject ingezet voor de ontwikkeling van een monitor,
waarmee ontwikkelingen kunnen worden gevolgd en informatieverzameling gestimuleerd.
Ook wordt gewerkt aan een systeem van voortgangsrapportages zoals
in het kader van het Actieplan Emancipatietaakstellingen Departementen. Dat
versterkt de controle op de uitvoering van beleidsvoornemens en bevordert
het verbinden van consequenties aan de resultaten van het beleid.Daarnaast is van belang onafhankelijke commissies een rol te
geven in het volgen van het proces, inclusief het beleid zelf. Dat vergroot
het draagvlak en houdt de beleidsmakers scherp. Zon rol vervult bijvoorbeeld
de Tijdelijke Commissie Emancipatie in het Nieuwe Adviesstelsel (Tecena),
die het werk van de adviesraden volgt en met stimulansen en aanbevelingen
komt. Een ander voorbeeld is, opnieuw, de stuurgroep Dagindeling, die een
ambassadeurs- en adviesfunctie vervult bij de uitvoering van de stimuleringsmaatregel
Dagindeling. De effecten van het Actieplan Emancipatietaakstellingen Departementen
zullen door een auditcommissie worden beoordeeld. Interdepartementale samenwerkingOok de interdepartementale structuur van het emancipatiebeleid heeft een
wijziging ondergaan. Steeds meer wordt per thema gewerkt in interdepartementale
ambtelijke werkgroepen, zoals inzake de komst van een nationale rapporteur
vrouwenhandel, het project «Doorbreking van het glazen plafond»,
de beleidsontwikkeling inzake kinderopvang en arbeid en zorg, en de stimuleringsmaatregel
Dagindeling. De organisatie van het nationale debat over zorg en arbeid, en
de ontwikkeling van een «bereikbaarheidsscenario» (zie punt 4
van het werkprogramma) zijn eveneens onderwerp van multilateraal overleg.
Daarnaast heeft er ook meer bilateraal overleg plaats tussen
de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid en departementen, bijvoorbeeld
in het kader van de voorbereiding van de meerjarennota Emancipatiebeleid.Het Overleg Vrouwen uit Minderheden (OVM) heeft eveneens een nieuwe werkwijze
gekozen om het interdepartementale beleid te beïnvloeden met als invalshoek
de positie van zwarte, migrantenen vluchtelingenvrouwen.Dit jaar worden vier thema's geselecteerd uit het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen, om daarop als OVM met gerichte initiatieven invloed uit te
oefenen. WERKPROGRAMMA VOOR HET JAAR 2000 Algemeen 1. Traject meerjarennota EmancipatiebeleidDit najaar ontvangt het parlement de meerjarennota Emancipatiebeleid,
een richtinggevende discussienota.– Over deze nota wordt een maatschappelijke discussie gestimuleerd,
tot aan de zomer van het volgend jaar.– Aan de Sociaal-Economische Raad, de VROM-Raad, de Onderwijsraad,
de Raad voor het Openbaar Bestuur en aan de Adviesraad Internationale Vraagstukken
wordt advies gevraagd, elk over specifieke onderdelen van de nota.– Samen met de voornaamste uitkomsten van de maatschappelijke discussie
en van de uitgebrachte adviezen, vormt de nota de Nederlandse bijdrage aan
de voorbereiding van het vervolg op de Wereldvrouwenconferentie van de VN,
in 1995 gehouden in Beijing.– Op basis van de nota, de discussie, de adviezen en het vervolgbeleid
van de VN, wordt in de zomer van volgend jaar een meerjarig beleidsplan Emancipatie
opgesteld. 2. Uitvoering Actieplan Emancipatietaakstellingen DepartementenHet parlement wordt langs een aantal wegen geïnformeerd over de uitvoering
van het Actieplan, conform de verschillende verantwoordelijkheden van de afzonderlijke
bewindslieden en de coördinerende staatssecretaris. Zowel specialisten
op de verschillende beleidsterreinen als emancipatiedeskundigen zijn hierdoor
bij de voortgang betrokken. Gerapporteerd wordt als volgt.1. Door de bewindslieden afzonderlijk Over de uitvoering van hun taakstellingen rapporteren de bewindslieden
jaarlijks in hun begroting en in het jaarverslag dat zij vanaf 2000 elk
voorjaar aan de Tweede Kamer zenden. Conform de motie Bussemaker c.s. van
17 juni 1999 (TK, 1998–1999, 26 206, nr.13) worden meetpunten opgesteld
om de mainstreaming te kunnen verbe- teren; de departementale rapportages
worden daar op afgestemd. 2. Door de coördinerend staatssecretaris De bewindslieden rapporteren jaarlijks aan de coördinerend staatssecretaris
wat de stand is van de uitvoering van hun taakstellingen. Daarbij geven zij
aan of de stand van zaken in hun visie aanleiding geeft tot bijstelling of
intensivering van hun inspanningen. Op basis van deze departementale rapportages biedt de coördinerend
staatssecretaris jaarlijks een integraal overzicht aan het parlement aan.
De eerste integrale rapportage zal plaatshebben in juni 2000.3. Door een onafhankelijke auditcommissie De jaarlijkse rapportages zullen, naar verwachting, vooral een feitelijk
karakter hebben. Aan een onafhankelijke auditcommissie wordt daarom opdracht
gegeven om – van een wat grotere afstand – de resultaten te bepalen
van het Actieplan en om aanbevelingen te doen die het instrument kunnen versterken.
Deze commissie zal ook onderzoek kunnen doen naar de voorwaarden voor het
realiseren van departementale taakstellingen. Bezien wordt of de opdracht kan worden ingepast in een bestaande structuur
dan wel dat beter een afzonderlijke, kleine, kortlopende commissie kan worden
ingesteld. Arbeid, zorg en inkomen 3. Stimuleringsmaatregel DagindelingOp 24 maart jl. is de stimuleringsmaatregel Dagindeling gepubliceerd in
de Staatscourant en gepresenteerd onder het motto «Onze samenleving
is toe aan nieuwe afspraken». Een motto dat, ook, een oproep is tot
ontkokering, een noodzakelijke voorwaarde voor het slagen van de stimuleringsmaatregel.
In dezelfde bijeenkomst werd ook de stuurgroep Dagindeling geïnstalleerd.
Deze zal de coördinerend staatssecretaris adviseren over vervolgbeleid.
De stuurgroepleden treden ook op als ambassadeurs voor het concept «dagindeling»
en stimuleren de start van voorbeeldprojecten.Voor de uitvoering van de stimuleringsmaatregel is een projectbureau opgezet
dat tot en met december 2002 operationeel zal zijn.De kern van de stimuleringsmaatregel is de subsidieregeling Dagindeling,
waarmee gemeenten, provincies, bedrijven en maatschappelijke organisaties
worden uitgenodigd om experimenten op te zetten die oplossingen bieden voor
het vereenvoudigen van het combineren van arbeid en zorg. Na 24 maart is de
periode tot 1 juli, de indieningsdatum voor de eerste tranche subsidieaanvragen,
gebruikt om de stimuleringsmaatregel breed bekend te maken. Overheden, bedrijven,
brancheorganisaties en andere (intermediaire) organisaties zijn met behulp
van een mailing geïnformeerd. Er zijn circa 2300 informatiepakketten
verstuurd en er zijn door de leden van de stuurgroep in totaal zo'n 30 inleidingen
gehouden. Dit heeft tot resultaat gehad dat er voor de eerste tranche (per
1 juli) 87 subsidieaanvragen zijn ingediend. Het onderwerp «dagindeling»
leeft dus.Het ziet er naar uit dat de beschikbare middelen voor 1999 volledig zullen
worden benut.In de rest van dit jaar en in het begrotingsjaar 2000 staan de volgende
werkzaamheden op het programma.• Vóór 1 oktober aanstaande wordt bekendgemaakt voor
welke aanvragen subsidie wordt toegekend.• Voortgegaan wordt met het stimuleren van lokale initiatieven.• Als er na de eerste tranche «witte plekken» blijken
te zijn in bepaalde regios of maatschappelijke sectoren, zullen de stuurgroep
en het projectbureau actie ondernemen om ook daar tot initiatieven te komen.• De tweede indieningstermijn voor subsidieaanvragen sluit op 1 november
1999.• Het projectbureau start met de coördinatie van de ervaringsuitwisseling
tussen (potentiële) projecten en van de informatievoorziening. De ervaringsuitwisseling
zal creatief worden vormgegeven, met behulp van diverse werkvormen. Voor de
informatievoorziening zal optimaal gebruik worden gemaakt van nieuwe, en vooral
snelle, communicatiemiddelen.• De uitvoering van de experimenten, in het bijzonder de resultaten
ervan, zullen worden gemonitord. Ter aanvulling kan onderzoek worden uitgevoerd.
Ook zal aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van instrumenten. Hierdoor wordt het leereffect van de experimenten vergroot en wordt
bijgedragen aan het beoogde vliegwieleffect ervan. In het buitenland ontwikkelde «good practices» zullen eveneens
worden opgespoord.• Het communicatiebeleid wordt uitgebreid, om ook het algemene publiek
te bereiken.• De aansluiting bij reguliere beleidskaders blijft een belangrijk
aandachtspunt. Ervaringen en resultaten van de experimenten zullen worden
ingebracht op zowel het nationale (departementale en interdepartementale)
niveau als op het provinciale en gemeentelijke niveau (o.a. het BestuursAkkoord
Nieuwe Stijl, het BANS-akkoord).Na de start van de eerste lichting experimenten wordt het parlement geïnformeerd
over de resultaten van deze eerste fase van de stimuleringsmaatregel. In het
bijzonder zal aandacht worden besteed aan het perspectief op mainstreaming
van dit beleidsonderdeel. 4. BereikbaarheidsscenarioIn veel arbeidsorganisaties bestaat een cultuur waarin het normaal is
dat medewerkers «altijd» beschikbaar zijn. Dat maakt het medewerkers
moeilijk om hun werk te combineren met zorgtaken en het remt een meer gelijke
verdeling van zorg en werk over mannen en vrouwen. Bovendien, zolang strategische
functies nog moeilijk in deeltijd kunnen worden vervuld, blijft er een barrière
bestaan voor de doorstroom van vrouwen naar hogere functies.Een interdepartementale werkgroep onderzoekt de mogelijkheden om het «aanwezigheidsscenario»
te vervangen door een «bereikbaarheidsscenario».Door nieuwe informatie- en communicatiemiddelen komen die mogelijkheden
dichterbij. Anderzijds heeft de commissie Dagindeling duidelijk gemaakt dat
voor de combinatie van arbeid en zorg (èn voor het beperken van de
automobiliteit) een uitgebalanceerd voorzieningenpakket van winkels, onderwijs
en dienstverlening op lokaal en wijkniveau belangrijk is.De interdepartementale werkgroep is aangekondigd in het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen. Zij werkt onder verantwoordelijkheid van de coördinerend
staatssecretaris en bestaat uit vertegenwoordigers van de ministeries van
Economische Zaken, Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
Verkeer en Waterstaat, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Financiën.In de voorbereiding van de meerjarennota Emancipatiebeleid zijn al enige
verkenningen verricht. De stuurgroep Dagindeling is om advies gevraagd over
de mogelijkheden van het bereikbaarheidsscenario in het kader van een betere
dagindeling voor taakcombineerders. De stuurgroep hoopt in de loop van dit
najaar met een eerste advies te komen.In de adviesaanvragen over de meerjarennota Emancipatiebeleid wordt het
«bereikbaarheidsscenario» betrokken. Een en ander wordt verwerkt
in het nieuwe beleidsplan Emancipatie. 5. Wie zorgt in de 21e eeuw?In deze kabinetsperiode wordt nadrukkelijk aandacht besteed aan de specifieke
waarde van de zorg, onder de noemer «Wie zorgt in de 21e
eeuw?».In het Jaarboek Emancipatie 1999 is daartoe een grondige basis gelegd
voor een maatschappelijk debat over zorg en arbeid. De artikelen laten zien,
dat de samenleving in de problemen komt door de tegenstrijdige verwachtingen
die zij tegenwoordig aan vrouwen stelt. Op grond van de demografische ontwikkelingen
en daaruit voortvloeiende arbeidsmarktoverwegingen wordt, enerzijds, een beroep
gedaan op vrouwen om meer deel te nemen aan de betaalde arbeid. Maar wanneer
het gaat om de zorg blijven, anderzijds, de vanzelfsprekendheden van het kostwinner/verzorgermodel
gelden.Om dit duidelijk te maken, wordt in het Jaarboek de analogie met de «ongeprijsde
schaarste» van het milieu uitgewerkt. Een schoon milieu lijkt een vanzelfsprekend
en «gratis» onderdeel van «de» economie te zijn. Maar
bij nader inzien blijkt dit een weinig duurzame benadering te zijn van de
maatschappelijke verhouding tussen mensen en hun leefomgeving. Evenzo
blijkt de gratis beschikbaarheid van (onbetaalde) zorg bij nader inzien een
niet meer houdbare veronderstelling te zijn ten aanzien van de maatschappelijke
verhouding tussen mannen en vrouwen. Voor een, ook in sociaal opzicht, duurzame
samenleving zijn een eigentijdse definitie en organisatie van de zorg nodig.Tot 1 juli 1999 konden projectvoorstellen ingediend worden voor de themasubsidie
«Wie zorgt in de 21e eeuw?» Vanuit verschillende invalshoeken
en achtergronden zijn tal van aanvragen ingediend. In het najaar van 1999
zal dit leiden tot diverse initiatieven in het maatschappelijk veld. Gezien
de grote belangstelling voor dit thema is besloten het ook in 2000 één
van de drie subsidiethema's te laten zijn.Ook het kabinet zal stappen zetten om te komen tot een nationaal debat
over zorg en arbeid. De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal,
met ondersteuning van de coördinerend staatssecretaris, een werkgroep
instellen die initiatieven neemt om een breed debat op gang te brengen. Hierin
komen aan de orde: het mogelijke toekomstige zorgvacuüm, de zorgparticipatie
van mannen en de maatschappelijke waardering van de zorg. De emancipatietaakstellingen
van beide ministeries worden hierbij betrokken.Voor het einde van het jaar zal het parlement bij brief worden geïnformeerd
over het raamwerk voor een nationaal debat over zorg en arbeid waarvan de
genoemde elementen deel uitmaken. Dit debat en de discussie over de meerjarennota
Emancipatiebeleid worden op elkaar afgestemd. 6. Het CombinatiescenarioIn de essaybundel «Naar een nieuw «sociaal contract»
in de 21e eeuw», uitgegeven ter gelegenheid van 100 jaar
Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898–1998 is de noodzaak aangegeven
van een omslag «van oude vanzelfsprekendheden naar nieuwe denkrichtingen».
Deze nieuwe denkrichtingen kunnen worden afgeleid uit het Combinatiescenario.Het Combinatiescenario is in 1995 gepresenteerd als onderdeel van het
speerpunt van emancipatiebeleid «Herverdeling van onbetaalde arbeid
en vergroting van zorgverantwoordelijkheid van mannen». Het is te beschouwen
als een veelbelovende uitweg uit de tegenstelling zoals die vaak wordt gezien
tussen de waarde van economische zelfstandigheid aan de ene kant en die van
zorg aan de andere kant. In de nota «Naar een nieuw evenwicht tussen
arbeid en zorg» is het Combinatiescenario gekozen als uitgangspunt voor
het beleid. Niet langer richt het beleid zich op de keuze tussen arbeid òf
zorg – zoals in het kostwinnersmodel – maar op de persoonlijke
combinatie van arbeid én zorg. Uit de aard van de zaak treedt de overheid
niet in de keuzevrijheid van individuele burgers om hun leven in te richten
zoals zij dat wensen. Wel is het zaak om de consequenties van beslissingen
rond de combinatie van arbeid en zorg te bezien in het perspectief van de
levensloop van ieder mens. Vanuit dit perspectief maakt de specialisatie in
hetzij kostwinnen, hetzij zorgen mensen nodeloos kwetsbaar en beperkt zij
hun keuze- en ontplooiingsmogelijkheden in latere levensfasen.Op macroniveau betekent het Combinatiescenario voor de toekomstige sociaal-economische
posities van vrouwen en mannen het volgende. In 2010 verrichten vrouwen en
mannen, bij realisatie van het scenario, gemiddeld ruim 30 uur
betaalde arbeid per week, en het maatschappelijk gewenste volume aan (sociale)
zorg wordt evenwichtig (min of meer gelijk) verdeeld over «zelf zorgen»
en «uitbesteden» van zorg. Het Combinatiescenario onderscheidt
zich met deze macro-gegevens van bijvoorbeeld het Bestendigingsscenario en
het Uitbestedingsscenario, in 1995 samen met het Combinatiescenario gepresenteerd
door de Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde
Arbeid onder voorzitterschap van wijlen dr. Marga Bruyn-Hundt1.Zolang er geen alternatief is, blijft het oude referentiekader van het
voltijdse kostwinnersmodel op vele onderdelen van het beleidsdomein arbeid,
zorg en inkomen nog dominant. In de meerjarennota Emancipatiebeleid worden
de consequenties van het Combinatiescenario nader uitgewerkt. 7. Doorbreking «Glazen plafond»De term «glazen plafond» wordt nationaal en internationaal
gebruikt voor het fenomeen, dat zowel in de marktsector als in de collectieve
sector het aantal vrouwen op hogere (besluitvormende) posities achterblijft.
In Nederland blijkt dit uit het geringe percentage vrouwen in de toppen van
overheid, politiek, bedrijfsleven en wetenschap. De Nederlandse overheid probeert
al geruime tijd bij te dragen aan de doorbreking van dit «glazen plafond»,
onder meer door (mede)financiering van initiatieven als Toplink en Opportunity
in Bedrijf. De departementen van Onderwijs, Cultuur & Wetenschappen, Landbouw,
Natuur en Visserij, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Verkeer en
Waterstaat hebben emancipatietaakstellingen geformuleerd die zijn gericht
op het doorbreken van het «glazen plafond».In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn
twee onderzoeken in uitvoering genomen, een inventarisatie van cijfers, literatuur
en onderzoek, en een verkenning van enkele Amerikaanse initiatieven voor nieuwe
benaderingswijzen en oplossingen voor organisaties om om te gaan met de balans
werk-privé, en een mogelijke vertaling daarvan naar de Nederlandse
situatie. De onderzoeksrapporten zullen, naar verwachting, binnenkort gereed
zijn. Ze worden dan aan het parlement aangeboden.In een begeleidende brief zal worden aangegeven met welke concrete stappen
het kabinet de doorbreking van het «glazen plafond» wil bevorderen.
Het voornemen is in ieder geval om in dit kader succes- en faalfactoren op
te sporen, kennis, ervaringen en «good practices» uit verschillende
sectoren (bedrijfsleven, wetenschap, politieke en maatschappelijke besluitvorming)
uit te wisselen en nieuwe initiatieven te stimuleren. Daarbij zal aandacht
worden geschonken aan het bevorderen van de doorstroming van vrouwen naar
hogere posities, het voorkomen van snellere uitstroom van vrouwen en mogelijkheden
voor het beïnvloeden van bedrijfs- en organisatieculturen in de richting
van een evenwichtiger balans tussen mannen en vrouwen.In Washington wordt in oktober van dit jaar een internationale conferentie
gehouden onder het motto «More business for more women across more borders».
Deelname door een Nederlandse delegatie van vrouwelijke ondernemers en specialisten
inzake het «glazen plafond» wordt voorbereid. De delegatie maakt
een verslag van haar bevindingen en van mogelijke aanbevelingen voor het Nederlandse
beleid.In 2000 zal het doorbreken van het «glazen plafond» één
van de thema's zijn in het subsidiebeleid. Mensenrechten; geweld tegen vrouwen 8. VN-VrouwenverdragRapportagesZoals aangekondigd, wordt in 2000 volgens schema gerapporteerd aan het
VN-comité dat toezicht houdt op de naleving van het VN-Vrouwenverdrag
(CEDAW). In deze derde rapportage wordt de informatie uit de
tweede rapportage geactualiseerd en uitgebreid met de ontwikkelingen die zich
sindsdien hebben voorgedaan.Aan de rapportage wordt een thema-bijlage toegevoegd met een samenvatting
van de resultaten van het verdiepend onderzoek dat wordt gedaan in het kader
van het verdrag, over het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen,
en het kabinetsstandpunt naar aanleiding van dat onderzoek. In de rapportage
zelf zal worden gewezen op de betekenis van de verdiepende onderzoeken voor
de verdragsuitvoering. Daarbij zal in het bijzonder aandacht worden besteed
aan het rapport «Vrouwenverdrag, moederschap, ouderschap en arbeid»,
het kabinetsstandpunt over dit rapport en de gedachtewisseling met de vaste
commissie voor S.Z.W. van de Tweede Kamer over rapport en kabinetsstandpunt
tijdens het algemeen overleg over het emancipatiebeleid op 29 april jl.Voor de rapportagecyclus als geheel is het streven gericht op tweejaarlijkse
rapportage: in 2000 aan het CEDAW, in 2002 aan het parlement, in 2004 aan
het CEDAW, en zo verder. De eerstkomende nationale rapportage zal in deze
opzet verschijnen vier jaar na de eerste (van de commissie-Groenman) en het
daarop geformuleerde kabinetsstandpunt. Voor deze volgende nationale rapportage
wordt een externe deskundige aangezocht.De reeks verdiepende onderzoeken, in het kader van de uitvoering van het
verdrag, wordt voortgezet.Facultatief protocolNa vier jaar intensief onderhandelen heeft de Commissie voor de Positieverbetering
van Vrouwen (CSW) dit voorjaar in haar reguliere zitting het facultatief protocol
bij het VN-Vrouwenverdrag bij consensus aanvaard. Nederland heeft van meet
af aan bij deze onderhandelingen een actieve rol gespeeld.Het facultatief protocol voorziet in procedures die vrouwelijke slachtoffers
van mensenrechtenschendingen de kans geven internationaal gehoord te worden.
Deze procedures worden toegevoegd aan het VN-Vrouwenverdrag. De afgelopen
twee decennia heeft een speciaal comité van onafhankelijke deskundigen,
het CEDAW, toegezien op de naleving van het verdrag. Tot dusverre was dit
comité niet bevoegd om klachten van slachtoffers te behandelen of op
basis van verontrustende informatie over ernstige schendingen een onderzoek
in te stellen.De nieuwe procedures bieden vrouwen de mogelijkheid optimaal gebruik te
maken van hun rechten die in het VN-Vrouwenverdrag zijn vervat. Iemand die
meent dat zij in hoogste instantie binnen haar eigen land haar recht niet
heeft kunnen halen, kan een beroep doen op het speciale comité van
deskundigen in New York. Daarnaast staat het iedereen vrij CEDAW van informatie
te voorzien die ertoe kan leiden dat het comité een onderzoek instelt
naar serieuze en systematische schendingen van de mensenrechten van vrouwen
in een bepaald land. Wanneer daadwerkelijk sprake is van een schending moet
de betrokken staat aangeven welke maatregelen worden getroffen om de schending
op te heffen.Het facultatief protocol treedt in werking nadat tien landen partij zijn
geworden bij dit protocol. Alleen landen die partij zijn bij het VN-Vrouwenverdrag,
thans 163 staten, kunnen partij worden bij het facultatief protocol. Zodra
een land partij is geworden bij het in werking getreden facultatief protocol,
kunnen vrouwen uit dat land gebruik maken van de nieuwe procedures. Landen
mogen geen voorbehouden maken bij het protocol. Wel kan een land dat het facultatief
protocol ratificeert, verklaren dat het de onderzoeksbevoegdheid van het CEDAW
niet erkent.Het ontwerpprotocol wordt dit najaar aan de Algemene Vergadering van de
VN voorgelegd ter definitieve aanvaarding. Gelet op de overweldigende steun
van staten voor het protocol tijdens de onderhandelingen lijkt definitieve
aanvaarding door de Algemene Vergadering een feit. Temeer omdat het VN-Vrouwenverdrag
dit najaar 20 jaar bestaat. Het kan beschouwd worden als een
grote stap vooruit in de bescherming van de mensenrechten van vrouwen.Met het oog op een spoedige inwerkingtreding van het protocol is het de
inzet van de EU lidstaten om meteen na de definitieve aanvaarding door de
Algemene Vergadering de ratificatieprocedure in de lidstaten te starten. Ook
Nederland zal begin volgend jaar met de procedure beginnen.Informatiepunt gelijke behandelingHet onderzoek is in gang gezet naar de mogelijkheden om te komen tot een
centraal punt waar de informatie en kennis over regelgeving inzake gelijke
behandeling wordt geconcentreerd om daarmee de verspreiding van deze informatie
te verbeteren, ook via Internet.Voor het eind van het jaar zal de uitkomst ervan duidelijk zijn, waardoor
het parlement uiterlijk begin 2000 op de hoogte kan worden gebracht van de
wijze waarop dit informatiepunt wordt vormgegeven.Eén van de doelen van het informatiepunt zal zijn het versterken
van de kennis over het VN-Vrouwenverdrag bij degenen die in aanmerking komen
voor de toepassing ervan. Wetgevings- en beleidsambtenaren, leden van het
openbaar ministerie, van de rechterlijke macht alsook intermediairen zoals
hulpverleners en belangenorganisaties zullen er gebruik van kunnen maken. 9. Nationaal rapporteur vrouwenhandelBij brief van 29 juni jl. (TK 1998–1999, 26 206, nr. 15) heeft
de minister van Justitie, mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de
minister van Buitenlandse Zaken, de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
en de coördinerend staatssecretaris voor het Emancipatiebeleid, mededeling
gedaan van hun voornemen om tot een spoedige aanstelling van de nationaal
rapporteur Vrouwenhandel te komen. Het streven is erop gericht de nationaal
rapporteur vóór het einde van het jaar aan te stellen.Conform het Actieplan Emancipatietaakstellingen Departementen bereidt
de minister van Justitie de invulling van het bureau voor. De andere bewindslieden
worden bij de aanstelling, de organisatie en de evaluatie betrokken. 10. Plan van aanpak bestrijding geweld tegen vrouwenIn 1998 is een voorstel ontworpen voor een interdepartementaal plan van
aanpak ter voorkoming en bestrijding van geweld tegen vrouwen. Dit voorstel
heeft geleid tot initiatieven op internationaal niveau; daarover is bericht
in de vorige begrotingsbrief. Het leidde ook tot activiteiten van de diverse
betrokken bewindslieden. Zo heeft de minister van Justitie het voornemen ontwikkeld
om een integraal plan van aanpak op te stellen, en daarin opgenomen activiteiten
te starten, ter voorkoming en bestrijding van huiselijk geweld. Dit voornemen
is opgenomen in het Actieplan Emancipatietaakstellingen Departementen. De
thema's die in het plan van aanpak aan de orde zullen komen zijn grotendeels
ontleend aan het eerdergenoemde interdepartementaal ontwerp plan van aanpak.Een ander voorbeeld zijn de inspanningen die de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
zich zal getroosten om de reproductieve rechten van vluchtelingen veilig te
stellen. Dit punt is eveneens opgenomen in het Actieplan Emancipatietaakstellingen
Departementen.De Directie Coördinatie Emancipatiebeleid inventariseert momenteel
de initiatieven die intussen op basis van het concept plan van aanpak zijn
genomen of binnenkort zullen worden genomen. Mocht uit deze inventarisatie
blijken dat de uitvoering van belangrijk geachte taken is blijven liggen
dan rekent deze directie het tot haar taak initiatieven te nemen om het manco
op te heffen.Ook de uitkomsten van het verdiepend onderzoek in het kader van het VN-Vrouwenverdrag
over het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen, kunnen voor het
jaar 2000 belangrijke aanknopingspunten bieden om verdere actie te ondernemen. Internationale dimensie 11. Vijf jaar na BeijingHet emancipatiebeleid in de Verenigde Naties staat in 2000 in het teken
van de vijfjaarlijkse evaluatie van de uitvoering van het slotdocument van
de Vierde VN Wereldvrouwenconferentie in Beijing, het «Platform for
Action». Van 5 tot en met 9 juni 2000 heeft een Speciale Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties plaats in New York. Hier zullen de grote lijnen worden
bepaald van een wereldwijde visie voor de komende vijf jaar.Een brief over de voortgang van de voorbereidingen is eerder aan het parlement
gezonden (2 juni 1999, Soza-99–458). Inmiddels is enige nieuwe informatie
beschikbaar.Het stemt tot tevredenheid dat Nederland behoort tot de eerste vijftig
lidstaten die een nationale implementatie rapportage hebben ingediend. De
nationale rapportages worden verwerkt in een evaluatierapport, dat op de agenda
staat van de voorbereidingscommissie in maart 2000. Dan zullen ook de vooronderhandelingen
plaatshebben over verder te ondernemen acties en initiatieven om belemmeringen
bij de uitvoering van het Platform for Action het hoofd te bieden.De Economic Commission for Europe (ECE) heeft besloten om van 19 tot en
met 21 januari 2000 een regionale voorbereidingsconferentie te organiseren.
Deze conferentie zal inhoudelijk worden voorbereid in samenwerking met, onder
meer, de intergouvernementele emancipatiecommissies van de Raad van Europa
en de Europese Unie. Van beide commissies maakt de Directie Coördinatie
Emancipatiebeleid deel uit. Overwogen wordt de regionale conferentie toe te
spitsen op:• werkgelegenheid van vrouwen; vereenvoudiging van het combineren
van arbeid en zorg, als hoofd-bestanddeel van de economische en sociale rechten
van vrouwen;• organisatie en actieplannen van het nationale emancipatiebeleid;• vrouwenhandel en geweld tegen vrouwen;• vrouwen in politieke en maatschappelijke besluitvorming;• seksespecifieke statistieken.Mainstreaming zal op alle terreinen aan de orde komen.Ook de maatschappelijke organisaties zijn nationaal en internationaal
begonnen met hun voorbereidingen. Mede met behulp van de door het kabinet
beschikbaar gestelde subsidie maken E-Quality en het Platform Actieplan 2000
een inventarisatie van «good practices» en nog bestaande structurele
belemmeringen bij de uitvoering van het Platform for Action.Het Platform Actieplan 2000 is een samenwerkingsverband van ruim 160 maatschappelijke
organisaties in Nederland die zich inzetten voor de implementatie van het
Platform for Action. De resultaten van de inventarisatie worden verwerkt in
een rapportage, die onder meer wordt ingebracht op het Wereldwijde Elektronische
Netwerk Forum, een digitaal netwerk waarvan het Internationaal Informatiecentrum
en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) deel uitmaakt. De maatschappelijke
organisaties sluiten hun voorbereiding volgend voorjaar af met een slotmanifestatie.
Met het oog op deze activiteiten is Vijf jaar na Beijing ook voor 2000 aangewezen
als thema waarop subsidie kan worden aangevraagd. 12. Themaconferentie Duurzame ontwikkeling en water in
internationaal emancipatieperspectiefUit de rapportage «Nederland Vijf Jaar na Beijing» blijkt
dat de meeste van de 12 actieterreinen uit het Platform for Action in de afgelopen
jaren in het Nederlandse emancipatiebeleid zijn opgepakt. Een actieterrein
dat in Nederland nog weinig aandacht heeft gehad is vrouwen en duurzame ontwikkeling.De besluitvorming over milieu en infrastructuur, over duurzame ontwikkeling
en water is van oudsher vrijwel uitsluitend in handen van mannen. Daarentegen
wordt de praktische gang van zaken vaak aan vrouwen overgelaten.Wereldwijd is deze tegenstelling nog duidelijker. Vrouwen in Afrika zorgen
voor schoon drinkwater en verzorgen de drinkwaterbronnen in de nabijheid van
de woonplaats. Vaak zijn ze daar uren op een dag mee bezig. Soms beheren ze
eeuwenoude watersystemen. Toch zijn het nog steeds vooral mannen die deel
nemen aan de besluitvorming op regionaal en landelijk niveau en die de toegang
tot water en rivieren inzetten bij onderhandelingen in conflictsituaties.De coördinerend staatssecretaris voor het Emancipatiebeleid werkt
daarom samen met de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat om ook op dit
terrein te komen tot concretisering van het Platform for Action. Een voor
de hand liggend doel is het doorbreken van de ongelijkheid in de posities
van mannen en vrouwen in de zeggenschap over deze vitale, schaarse hulpbronnen.Eerste resultaat van de samenwerking is de organisatie, op 9 en 10 december
1999, in het kader van de Dag van de Rechten van de Mens (10 december), van
een themaconferentie over «duurzame ontwikkeling, water en de positie
van vrouwen». Deskundigen uit diverse relevante maatschappelijke sectoren
in binnen- en buitenland worden uitgenodigd voor de uitwisseling van good
practices. Tevens wordt een basisvisie besproken die een grondslag kan vormen
voor verder beleid.De Nederlandse Vrouwen Raad (NVR) en het Internationaal Informatiecentrum
en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) zullen in de voorbereiding al good
practices uit binnen- en buitenland inventariseren.De aanbevelingen van de conferentie worden meegenomen in het voorbereidingstraject
voor de Speciale Zitting van de Algemene Vergadering van de VN over het vervolg
op de Vierde VN-Wereldvrouwen-conferentie. Ze zullen ook worden gericht op
het Tweede Wereld Water Forum en de Ministeriële Conferentie die in maart
2000 in Den Haag worden gehouden. 13. Gelijkheid van mannen en vrouwen in EuropaIn het emancipatiebeleid van de Europese Unie krijgt het tweesporenbeleid
steeds meer vorm. Aan het specifieke beleid wordt gewerkt in de Informele
Gelijke Kansen Raden en het Raadgevend Comité en Beheerscomité
ter uitvoering van het vierde communautaire actieprogramma voor gelijke kansen
tussen mannen en vrouwen (1996–2000). Nederland participeert daar actief
in.Daarnaast is het emancipatiebeleid in de afgelopen jaren verbonden met
de hoofdterreinen van het reguliere beleid. Zo maakt het emancipatieperspectief
intussen deel uit van diverse agenda's: de Sociale Raad (gelijke behandeling,
de Europese werkgelegenheidsstrategie, de structuurfondsen), de Raad voor
Justitie en Binnenlandse Zaken (het programma ter bestrijding van vrouwenhandel),
de Jeugd Raad (het programma ter bestrijding van geweld tegen vrouwen, jongeren
en kinderen), de Onderwijs Raad (het vijfde kaderprogramma voor onderzoek
en techniek).Sinds de ratificatie van het Verdrag van Amsterdam is het opheffen van ongelijkheid tussen mannen en vrouwen en het bevorderen van gelijkheid
van mannen en vrouwen een horizontale doelstelling van de Unie (art. 2 en
3). Voorts verankert het Verdrag het non-discriminatie beginsel (art. 13)
en de basis voor positieve actie en gelijke beloning (art. 137 en 141). De
vraag is, hoe de ontstane ruimte aangewend kan worden voor vernieuwing. Vaststaat
dat de vorderingen met de mainstreaming ook na 2000 een middellang communautair
actieprogramma voor gelijkheid van mannen en vrouwen nog noodzakelijk maken.
Omdat mainstreaming vraagt om effectieve coördinatie, zal Nederland zich
eveneens actief inzetten voor vernieuwing van de coördinatie, besluitvorming
en monitoring van het emancipatiebeleid op het niveau van de Werkgroepen en
Raad van Ministers. Verder blijft de Nederlandse inzet gericht op de effectuering
van de emancipatieagenda's van de Werkgroepen en Raden. 14. Ontwikkelingen in de Raad van EuropaDe Raad van Europa bestaat in 1999 vijftig jaar. Deze gelegenheid wordt
onder meer geplaatst in het teken van verankering van het emancipatiebeleid
in het reguliere beleid (mainstreaming). De permanente commissie voor Gelijkheid
tussen mannen en vrouwen organiseert in september van dit jaar in Athene een
high-level conferentie, waarbij gebruik wordt gemaakt van het eindrapport
van de Gelijkekansen-werkgroep Mainstreaming. De Nederlandse Emancipatie Effect
Rapportage is één van de succesvolle voorbeelden («good
practices») uit dit rapport, dat door het Comité van Ministers
zeer positief is ontvangen. Ook het Actieplan Taakstellingen Departementen
wordt gezien als een navolgenswaardig voorbeeld.De snelle ontwikkelingen in de informatie- en communicatietechnologie
dragen bij aan een toenemende internationalisering. Gezien het grote belang
van kennis is gelijke toegang van meisjes en jongens tot kennisbronnen van
cruciaal belang. De Raad van Europa ontwikkelt activiteiten om te stimuleren
dat meisjes evenveel als jongens profiteren van de kansen die nieuwe informatie-
en communicatie-technologieën bieden (in Nederland één
van de emancipatietaakstellingen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen). De permanente commissie voor Gelijkheid organiseert, samen
met de permanente commissie voor Jongeren, in het najaar 2000 een informatieforum
in Slowakije over mensenrechten van meisjes. Nederland is actief betrokken
bij de voorbereidingen. Beleidsinformatie 15. OnderzoekHet onderzoekprogramma voor 2000 wordt, net als in voorgaande jaren, verdeeld
in drie categorieën: onderzoek gericht op (beleidsinhoudelijke) vernieuwing,
onderzoek gericht op ontwikkeling van instrumenten om effectief te kunnen
mainstreamen, en onderzoek dat voortvloeit uit lopend beleid of dat voortkomt
uit toezeggingen aan het parlement.In 1999 is in het onderzoekprogramma zoveel mogelijk aangesloten bij ander
relevant onderzoek. Met name in het kader van het onderzoek rond arbeid en
zorg heeft een intensieve samenwerking plaatsgehad tussen de Directie Coördinatie
Emancipatiebeleid en andere directies van het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid.Deze lijn zal ook in 2000 worden voortgezet; daarbij kunnen ook de relaties
met onderzoekprogramma's van andere departementen aan de orde komen. Zo zal,
naar verwachting, in het kader van de dagindeling, zorg en arbeid, en het
bereikbaarheidsscenario gekeken worden naar mogelijke vormen van samenwerking
met andere departementen. Conclusies uit algemeen onderzoek worden nader verwerkt. Dat geldt bijvoorbeeld
voor de verdere uitwerking van de Emancipatie Effect Rapportage, de EER. Het
evaluatieonderzoek naar uitgevoerde EER's, «Van de EER geleerd»,
dat het parlement inmiddels heeft ontvangen, heeft nogmaals aangetoond, dat
het moeilijk is voor beleidmakers om emancipatie-aspecten van meet af aan
mee te nemen in de ontwikkeling van beleid. Noodzakelijk is dat ontwikkelde
inzichten en instrumenten op een praktische manier beschikbaar komen. De ondersteuning
hiervoor kan variëren van serviceverlening in de vorm van een adressenlijst
met deskundige uitvoerders van EER's (website) tot een servicepunt dat adviseert,
aan deskundigheidsbevordering doet en instrumenten ontwikkelt.Op basis hiervan is onderzoek uitgezet naar de mogelijkheden voor een
handleiding voor toepassing van de EER.Zeer bemoedigend is de ontwikkeling van emancipatie-effectrapportage als
instrument door de Europese Commissie. In haar verslag over het jaar 1998
(Gelijke kansen voor vrouwen en mannen in de Europese Unie, COM (1999) 106
def.) deelt de Commissie hierover mee: «In 1998 is een zeer praktische
stap gezet ter bevordering van de emancipatie-effectrapportage met de publicatie
door de Commissie van een beknopte gids waarbij de emancipatie-effectrapportage
ook bij de diensten van de Commissie is ingevoerd. (–) In 1999 zullen
verdere maatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat de emancipatie-effectrapportage
van het beleid van de Commissie een standaardprocedure en zelfs een automatisme
wordt. (–) In dit verband kan worden vermeld dat Nederland een instrument
voor emancipatie-effectrapportage heeft ontwikkeld dat al op verscheidene
beleidsgebieden door de regering is toegepast. Voortbouwend op de Nederlandse
ervaringen is in België op verzoek van de Vlaamse regionale autoriteiten
een vergelijkbaar instrument ontwikkeld. In het jaar 2000 zal, afhankelijk
van de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek servicepunt mainstreaming,
verder worden gewerkt aan de realisatie daarvan.Na gereedkoming van de Meerjarennota Emancipatiebeleid zal in het programma
voor 2000 gekeken worden naar de diverse onderzoeksvragen die in het kader
van deze nota naar voren zijn gekomen.Voor de verdere ontwikkeling van de monitor zal eveneens vervolgonderzoek
plaats moeten vinden. Het parlement zal over de invulling van het onderzoek
nader worden geïnformeerd voor de zomer van 2000. 16. Emancipatie-monitorDe monitor zal in eerste instantie op vier terreinen informatie geven:– Arbeid, zorg en inkomen;– Onderwijs;– Politieke en maatschappelijke besluitvorming;– Geweld tegen vrouwen.Op langere termijn kunnen hieraan andere terreinen worden toegevoegd.In het Jaarboek Emancipatie 1999 is verslag gedaan van de stand van zaken
en van de keuzes die zijn gemaakt voor de inhoud.De monitor wordt langs twee sporen opgezet. De regelmatige publicatie
van kwantitatieve gegevens wordt afgewisseld met dieptestudies die een meer
analytisch karakter hebben. De eerste emancipatiemonitor verschijnt in het
voorjaar van 2000.De publicatie van de emancipatiemonitor wordt afgestemd met bestaande
publicaties, zoals het Jaarboek Emancipatie. Gestreefd wordt naar het elektronisch
beschikbaar stellen van kwantitatieve gegevens.Het doel van de monitor is om door middel van het periodiek volgen van
de ontwikkelingen op een aantal belangrijke terreinen, zicht te houden op
het emancipatieproces in de samenleving. De monitor fungeert als een «thermometer»
voor het beleid. De monitor is tevens een instrument ten behoeve
van het parlement en het (brede) publiek. Gegevens uit de monitor kunnen werken
als «eye-opener» en daardoor tot actie aanzetten. Ook heeft de
monitor een functie als informatie-opslag, voor bijvoorbeeld het opstellen
van rapportages.De meerwaarde van de monitor is vooral het geven van een overkoepelend
beeld van de ontwikkeling op de meest belangrijke terreinen van het emancipatiebeleid.
Zo is het mogelijk om een samenhangend inzicht te krijgen in het emancipatieproces
en om dwarsverbanden te leggen tussen de ontwikkelingen op verschillende terreinen.
Dit biedt de mogelijkheid om van tijd tot tijd de balans op te maken van de
stand van het emancipatieproces in zijn geheel. 17. Publicaties• Volgens plan zijn er drie Jaarboeken Emancipatie uitgebracht: 1997,
1998 en 1999. In het kader van de voorbereiding van een beleidsinformatiesysteem
is dit jaar een onderzoek uitgevoerd waaruit blijkt, dat het Jaarboek sterker
nog kan worden toegespitst op de behoeften van de doelgroepen. Deze uitkomsten
worden betrokken bij de verdere uitwerking van het beleidsinformatiesysteem.
Daarbij zal ook worden nagegaan of er een nauwere koppeling kan worden aangebracht
tussen de monitor en het jaarboek.• Op Gelijke Voet. «Mainstreaming» is eveneens
een geschikte formule voor de inhoud van Op Gelijke Voet. Niet langer hoeft
de emancipatie-invalshoek steeds voorop te staan. Het wordt juist steeds interessanter
om uit te gaan van de hoofdlijnen van algemeen beleid. Om vervolgens de vraag
te stellen welke relevantie het emancipatiebeleid heeft, of kan hebben, voor
dat beleid, en vice versa. In recente jaren is de inhoud van Op Gelijke Voet al veranderd, om uitdrukkelijk
ook nieuwe doelgroepen (zoals mannen) aan te spreken. In dit begrotingsjaar
zal de vormgeving van het blad aan de nieuwe opzet worden aangepast en gemoderniseerd.Tegelijkertijd zal verder worden ingezet op een bredere verspreiding. 18. Emancipatie-ondersteuningsbeleidHet emancipatie-ondersteuningsbeleid blijft van belang als stimulans van
het veranderingsproces in de richting van een geëmancipeerde samenleving.
Onder meer via het beleidsinstrument subsidiëring wordt hieraan uitvoering
gegeven.Per 1 januari 1998 is de «Subsidieregeling emancipatie-ondersteuning
1998» van kracht. Op grond van deze regeling is subsidie beschikbaar
voor drie typen activiteiten:1. activiteiten die passen in de actuele thema's van het beleid;2. activiteiten (veelal eenjarig) die bijdragen aan het wegnemen van structurele
en culturele belemmering zodat diversiteit als bron van kwaliteit tot haar
recht kan komen dan wel bijdragen aan het volwaardig en gelijktijdig participeren
in verschillende levenssferen;3. activiteiten (veelal meerjarig) die gericht zijn op de verbreding van
het draagvlak voor het emancipatieproces of bijdragen aan expertisevorming.Volgens de daarvoor geldende procedure en criteria kan subsidie worden
verleend aan organisaties die projectvoorstellen indienen bij de Directie
Coördinatie Emancipatiebeleid.Ieder jaar worden actuele thema's benoemd die vanuit beleidsdoelstellingen
ondersteuning behoeven. Doel hiervan is onder meer om in aansluiting op de
beleidsvoering het maatschappelijk bereik van de thema's te vergroten door
organisaties in staat te stellen rond de thema's activiteiten te organiseren.
De actuele thema's voor 2000 zijn: 1. activiteiten gericht op het doorbreken van het zogenaamde Glazen
plafond.2. activiteiten gericht op terugkoppeling van de bevindingen van
de speciale vergadering van de VN voor de Follow-Up Beijing in juni 2000,
naar de Nederlandse situatie.3. Activiteiten in het kader van het nationaal debat over Zorg en
arbeid met als motto «Wie zorgt in de 21e eeuw?». Hierin
kunnen aan de orde komen: een mogelijk zorgvacuüm in de toekomst, zorgparticipatie
van mannen (betaald en onbetaald), beeldvorming en maatschappelijke waardering
van zorg, financieel-economische en bestuurlijke aspecten van een nieuwe verdeling
van zorg tussen mannen en vrouwen.De gekozen thema's zullen nader worden omschreven en afgebakend in de
Staatscourant.De organisaties die voor activiteiten uit type 3 worden gesubsidieerd,
zijn het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging
(IIAV), Toplink, de VrouwenAlliantie, E-Quality en Opportunity in Bedrijf.
Ook de bijdrage voor de nationale rapporteur Vrouwenhandel valt hieronder.Dit jaar zijn de werkzaamheden van Toplink, Opportunity in Bedrijf en
de Vrouwenalliantie geëvalueerd. Over verdere subsidiëring van deze
organisaties heeft thans besluitvorming plaats.Aparte vermelding verdient de evaluatie van de positie van de regionale
vrouwenemancipatiebureaus in opdracht van de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid.
Het parlement wordt geïnformeerd over de uitkomsten van deze evaluaties
en de conclusies die daaruit worden getrokken.In de Subsidieregeling emancipatie-ondersteuning 1998 is aangegeven dat
deze in 2000 wordt geëvalueerd. Jaarlijks worden meer dan 100 subsidieaanvragen
ingediend. 19. Joke Smit Prijs 2000In 2000 wordt de Joke Smit Prijs voor de achtste keer uitgereikt. Voor
deze uitreiking in het jaar van de eeuwwisseling is bijzondere aandacht op
z'n plaats.Gestreefd wordt naar ruime aandacht bij een breed publiek, dat zich voelt
aangesproken door de toekenning van de prijs. De jury zal opnieuw maatschappelijk
breed zijn samengesteld. Van haar zal worden gevraagd om kandidaten voor te
dragen, die symbool kunnen staan voor het emancipatiestreven in de 21e eeuw.Aan de uitreiking van de prijs zal een bijzonder karakter worden gegeven. 20. FinanciënVoor de uitvoering van het emancipatiebeleid en daaraan gerelateerd ander
beleid beschikken de ministeries over eigen middelen, zoals voor de kinderopvang
en voor het uitvoeren van de emancipatietaakstellingen. Voor het coördinerend emancipatiebeleid zijn jaarlijks middelen beschikbaar
voor de Directie Coördinatie Emancipatiebeleid, voor de uitvoering van
de subsidieregeling «Emancipatie-ondersteuning 1998» en voor de
stimuleringsmaatregel Dagindeling.Naast de middelen voor de personele en materiële uitgaven zijn er
middelen voor de ondersteuning van het primair proces, en voor onderzoek-
en voorlichtingsbeleid van de coördinerende directie. Deze budgetten
zijn – behoudens de kortingen ten gevolge van het Regeerakkoord –
globaal gehandhaafd op het oude peil.Voor de uitvoering van de subsidieregeling «Emancipatie-ondersteuning
1998» is een budget begroot van 11,7 mln gulden (kasbasis). Voor de Stimuleringsmaatregel Dagindeling is in de periode tot 2003 op
verplichtingenbasis 60 mln gulden beschikbaar. Voor 2000 is een bedrag begroot
van ongeveer 14,5 mln gulden (kasbasis). De middelen worden besteed aan experimenten
voor een periode van maximaal 3 jaar. Naast het subsidiëren van concrete
experimenten wordt het doel van de Stimuleringsmaatregel Dagindeling bereikt
door een uitwisseling van ervaringen met de experimenten, informatievoorziening
over de mogelijkheden en het zichtbaar maken van resultaten voor de samenleving.
 XNoot1Voor de stimuleringsmaatregel zie Kamerstukken II, 1998–1999, 26 206,
nr. 7. Voor het Actieplan zie Kamerstukken II, 1998–1999, 26 206,
nr. 11.XNoot1Stcrt. 1999, nr. 58.XNoot2TK Fin 99–267/SZW 99–453.XNoot1Zie Kamerstukken II, 1998–1999, 26 206, nr. 12 (verslag).XNoot1Zie Kamerstukken II, 1998–1999, 26 206, nr. 6.XNoot1Zie, onder andere:Margo Brouns en Monica Scholten, Een kwestie van mannelijkheid.
Een onderzoek naar mannelijkheid, normativiteit en beleid. Ministerie van
SZW, 1997; Agnes Verbiest, Zaken zijn zaken. Taal en kwaliteit van beleid.
Ministerie van SZW, 1999; Anneke Smelik, met Rosemarie Buikema en Maaike Meijer, Effectief
beeldvormen. Theorie, analyse en praktijk van beeldvormingsprocessen. Van
Gorcum, Assen, 1999.XNoot1Commissie Toekomstscenario's Herverdeling Onbetaalde Arbeid, Onbetaalde
zorg gelijk verdeeld, VUGA, 1995. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26814-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl