Wijziging van de Wet milieubeheer (implementatie en derogatie luchtkwaliteitseisen); Advies Raad van State en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31589, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

16-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31589 nr. 4

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31589Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 589Wijziging van de Wet milieubeheer (implementatie en derogatie luchtkwaliteitseisen)nr. 4ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 22 mei
2008 en het nader rapport d.d. 3 september 2008, aangeboden aan de Koningin
door de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer.
Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 21 april 2008, no.08.001.187, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel
van wet tot wijziging van de Wet milieubeheer (implementatie en derogatie
luchtkwaliteitseisen), met memorie van toelichting.Het voorstel van wet strekt onder meer tot implementatie van een nieuwe
richtlijn betreffende luchtkwaliteit en schonere lucht voor Europa (hierna:
de richtlijn)2. Deze richtlijn vervangt de kaderrichtlijn
luchtkwaliteit3, drie zogenoemde dochterrichtlijnen4 en een beschikking van de Raad van de Europese Unie5. De richtlijn bevat op een aantal punten wijzigingen
ten opzichte van de eerdere richtlijnen en de beschikking. Zo is er een normstelling
voor fijne zwevende deeltjes (PM2,5) opgenomen, is er een verduidelijkte
regeling opgenomen voor het bij de beoordeling van de luchtkwaliteit in aftrek
brengen van natuurlijke bronnen en is een mogelijkheid opgenomen om voor een
aantal verontreinigende stoffen onder voorwaarden uitstel te realiseren van
de datum waarop de betreffende grenswaarde dient te zijn bereikt. Naast de
implementatie worden tevens met het voorstel enige wijzigingen in de Wet milieubeheer
(Wm) gerealiseerd die volgen uit de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel
dat leidde tot de wet van 11 oktober 2007 tot wijziging van de Wm (luchtkwaliteitseisen)6.De Raad heeft reeds een aantal malen geadviseerd dan wel voorlichting
uitgebracht over onderwerpen met betrekking tot de luchtkwaliteit en verwijst
tevens naar die adviezen7. Hij onderschrijft de
strekking van het wetsvoorstel,maar maakt een aantal opmerkingen met betrekking tot mogelijkheid tot
uitstel van de datum waarop overeenstemming met de in de richtlijn neergelegde
grenswaarden moet zijn bereikt, de reikwijdte van de aftrek van natuurlijke
bronnen en de inwerkingtreding van de bepalingen inzake fijne zwevende deeltjes.
Hij is van oordeel dat in verband daarmee enige aanpassing van het voorstel
wenselijk is.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 21 april
2008, no. 08.001.187, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn
advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen
toekomen.Dit advies, gedateerd 22 mei 2008, nr. W08.08.0136/IV, bied
ik U hierbij aan.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal nadat met zijn advies rekening zal
zijn gehouden.Naar aanleiding van het advies van de Raad van State merk ik het volgende
op.1. UitstelZoals hierboven reeds is opgemerkt, voorziet het voorstel niet alleen
in implementatie van nieuwe normen maar tevens in de implementatie van de
ingevolge artikel 22 van de richtlijn geboden mogelijkheid tot uitstel van
de datum waarop overeenstemming met de in de richtlijn neergelegde grenswaarden
moet zijn bereikt. Artikel 22 voorziet, onder bepaalde voorwaarden, in een
uitstel tot respectievelijk 1 januari 2015 voor stikstofdioxide en benzeen
en tot drie jaar na inwerkingtreding van de richtlijn voor PM10.
De mogelijkheid tot uitstel wordt geïmplementeerd door middel van het
invoegen van twee nieuwe voorschriften in Bijlage 2 bij de Wm. De Raad merkt
hierover het volgende op:a. In de memorie van toelichting wordt op een aantal plaatsen gewezen
op het feit dat voor Nederland het bereiken van de in de richtlijn neergelegde
grenswaarden enkel binnen bereik kan komen met behulp van de derogatie ingevolge
artikel 22, eerste en tweede lid, van de richtlijn1.Voor toepassing van deze derogatie is ingevolge artikel 22, vierde lid,
toestemming van de Europese Commissie noodzakelijk. De Raad merkt op dat de
mogelijkheid bestaat dat de Commissie een verzoek tot uitstel voor een bepaalde
verontreinigende stof, dan wel voor een bepaalde zone of agglomeratie zal
afwijzen, bijvoorbeeld omdat naar het oordeel van de Commissie niet is voldaan
aan de in artikel 22, tweede lid, neergelegde voorwaarde dat een lidstaat
enkel in aanmerking komt voor uitstel van de datum waarop overeenstemming
met de grenswaarde voor PM10 moet zijn bereikt, indien de overschrijding
te wijten is aan locatiespecifieke dispersiekarakteristieken, ongunstige klimaatomstandigheden
of grensoverschrijdende bijdragen. Gegeven het feit dat met het onderhavige
voorstel volledig wordt ingezet op het realiseren van het uitstel, acht de
Raad het gewenst dat in de toelichting enig inzicht wordt gegeven in de maatregelen
welke kunnen worden genomen teneinde, indien noodzakelijk, wél op de
in de richtlijn opgenomen data aan de grenswaarden te voldoen.b. Ingevolge de voorgestelde voorschriften 2.1a en 4.2 worden de
data waarop aan de in de richtlijn genoemde grenswaarden dient te worden voldaan,
uitgesteld door, voor een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen
periode, een hogere grenswaarde vast te stellen. De Raad merkt op dat deze
benadering ertoe leidt dat op het in de amvb genoemde tijdstip waarop deze
periode afloopt de respectievelijke grenswaarden sterk afnemen. Het is de
Raad niet duidelijk in hoeverre met deze plotselinge daling van de grenswaarden
zal worden omgegaan. Teneinde te voorkomen dat deze daling op de in de richtlijn
genoemde finale datum niet kan worden gerealiseerd, zou naar het oordeel van
de Raad bij voorbeeld kunnen worden overwogen een staffeling op te nemen.
Aldus worden de grenswaarden stapsgewijs verlaagd teneinde de realisatie van
de grenswaarden op de in de richtlijn genoemde finale datum zeker te stellen.c. Artikel 22, derde lid, van de richtlijn bepaalt dat, indien een
lidstaat van de mogelijkheid tot derogatie gebruik maakt, hij ervoor zorgt
dat de overschrijding van de grenswaarde voor elke verontreinigende stof niet
meer bedraagt dan de maximale overschrijdingsmarge die voor de betrokken stof
in Bijlage XI is vastgesteld. Voor stikstofdioxide bepaalt Bijlage
XI, onder C, dat de overschrijdingsmarge bedraagt: als uurgemiddelde concentratie,
50% op 19 juli 1999; op 1 januari 2001 en vervolgens iedere
12 maanden met gelijke jaarlijkse percentages te verminderen tot 0%
op 1 januari 2010. Blijkens het voorgestelde artikel III, onderdeel B,
van het voorstel stelt de regering zich op het standpunt dat met de term«maximale
overschrijdingsmarge» uit artikel 22, derde lid, de hoogste marge in
Bijlage XI, onderdeel B, namelijk 50% in 1999 wordt bedoeld. Hoewel
toepassing van de overschrijdingsmarge, zoals bepaald aan de hand van de opgenomen
rekenmethode, zou leiden tot een marge van 0% op de door de richtlijn
voorgeschreven finale datum en aldus geen rekening wordt gehouden met het
door de regering beoogde uitstel (tot 1 januari 2015), merkt de Raad
op dat uit artikel 22 van de richtlijn niet blijkt dat de rekenmethode uit
de bijlage buiten beschouwing mag worden gelaten. In het licht van de reeds
ervaren problemen met PM10 respectievelijk NO2 acht
de Raad het van belang dat duidelijk wordt met welke normen Nederland rekening
dient te houden.De Raad beveelt aan de toelichting in het licht van het bovenstaande aan
te vullen.1. Uitstela. Het door de Raad gewenste inzicht in maatregelen die genomen kunnen
worden teneinde, indien noodzakelijk, wél op de in de richtlijn opgenomen
data aan de grenswaarden te voldoen, kan niet worden gegeven. Mocht Nederland
volgens de Commissie van de Europese Gemeenschappen onverhoopt niet voldoen
aan de voorwaarden voor toepassing van uitstel en vrijstelling (derogatie),
dan zijn de maatregelen, gericht op het bereiken van de grenswaarden, geen
andere dan de in het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL)
opgenomen maatregelen. Nederland heeft geen maatregelen achter de hand die,
indien het geen beroep zou kunnen doen op derogatie, er alsnog toe leiden
dat tijdig aan de vigerende grenswaarden wordt voldaan.Het is ook feitelijk onmogelijk voor Nederland om door middel van enkel
nationale maatregelen overal tijdig aan de grenswaarden te voldoen. Zo is
ongeveer 15% van het fijn stof in Nederland afkomstig van Nederlandse
antropogene bronnen (de rest is van natuurlijke oorsprong of uit het buitenland
afkomstig1,  2).
Nederland kan door nationaal beleid derhalve niet meer dan die circa 15%
beïnvloeden. Zelfs met het stilleggen van alle economische activiteiten
en het verkeer – een volstrekt theoretische en (niet alleen) in Nederland
ondenkbare hypothese – zou het niet mogelijk zijn om aan de grenswaarden
te voldoen. Alleen al om die reden is Nederland genoodzaakt een beroep te
doen op derogatie. Dit onderstreept ook de noodzaak van een gemeenschappelijk
EU-beleid zoals ingezet. Het zou overigens strijdig met de richtlijnen luchtkwaliteit
en het beginsel van gemeenschapstrouw zijn als Nederland weliswaar derogatie
wil toepassen maar maatregelen achter de hand zou hebben waarmee tijdig, zonder
uitstel en vrijstelling, aan de grenswaarden zou kunnen worden voldaan.b. Tijdens de derogatieperiode gelden de grenswaarden, verhoogd met
de maximale overschrijdingsmarges. Richtlijn 2008/50/EG van het Europees Parlement
en de Raad van 20 mei 2008 betreffende de luchtkwaliteit en schonere
lucht voor Europa (PbEG L 152) (hierna: de richtlijn) vereist voor deze bijzondere
periode geen neerwaartse staffeling. Invoering van een dergelijk systeem zou
dan ook verder gaan dan de richtlijn beoogt. Het NSL met nationale en regionale/lokale
maatregelen zal in samenhang met het internationale beleid leiden tot het
tijdig bereiken van de grenswaarden. De effecten van het NSL worden jaarlijks
gemonitord. Wanneer er indicaties zijn dat het NSL niet tot het beoogde effect
leidt, zal aan de hand van de monitoring bijstelling plaatsvinden. De effecten
van het NSL zullen niet volgens een vast patroon van jaarlijkse daling verlopen.
Doorvoering van de maatregelen vergt tijd, waardoor de effecten voor een deel
pas na verloop van tijd zichtbaar zullen zijn. Dat verdraagt zich slecht met
het hanteren van een lineaire staffeling. Een staffeling zou bovendien de
facto neerkomen op het hanteren van strengere grenswaarden gedurende de derogatie
dan waartoe de richtlijn verplicht. Dat betekent dat nationaal verdergaande
eisen gesteld zouden worden dan waartoe de richtlijn verplicht,
hetgeen kan leiden tot onnodige juridische belemmeringen voor projecten en
een minder efficiënte inzet van maatregelen. Het advies wordt om die
reden niet overgenomen.c. Er kan geen enkel misverstand over bestaan dat de richtlijngever
met de maximale overschrijdingsmarge in artikel 22, derde lid, van de richtlijn
voor NO2 verwijst naar de maximale overschrijdingsmarge van 50%
zoals genoemd in bijlage XI, onder B.Dat artikel 22, derde lid, in samenhang met bijlage XI, onder B, op deze
wijze gelezen moet worden volgt niet alleen uit de tekst en systematiek van
de richtlijn maar is ook uitdrukkelijk in deze zin besproken in de bijeenkomsten
van de raadswerkgroepen ter voorbereiding van de richtlijn. Een andere uitleg
waarin zou worden uitgegaan van de overschrijdingsmarge die geldt op het tijdstip
waarop de derogatie zou ingaan (0% per 1.1.2010) zou, zoals ook de
Raad aangeeft, overigens leiden tot absurde resultaten. Immers in die uitleg
zou geen enkele lidstaat iets hebben aan derogatie voor stikstofdioxide omdat
in die uitleg een overschrijdingsmarge van 0% zou moeten worden gehanteerd
gedurende de derogatieperiode, hetgeen geen enkel verschil zou maken met de
situatie dat er geen derogatie zou mogen worden toegepast en de grenswaarde
zonder meer geldt. Dat dit niet het door de richtlijngever beoogde gevolg
is behoeft geen nadere toelichting.2. Aftrek van natuurlijke bronnenArtikel 20 van de richtlijn maakt het mogelijk, nadat aan de Commissie
bepaalde gegevens zijn verstrekt, aan natuurlijke bronnen toe te schrijven
overschrijdingen van de grenswaarden niet als overschrijding in de zin van
de richtlijn aan te merken. De bijdragen van natuurlijke bronnen zijn aldus
in aftrek te brengen bij (dreigende) overschrijding van de grenswaarden.a. In de memorie van toelichting wordt uitvoerig ingegaan op de mogelijkheid
aftrek van bijdragen van natuurlijke bronnen te realiseren. De toelichting
stelt vast dat het voor de aftrek niet noodzakelijk is dat een overschrijding
volledig aan een natuurlijke bron te wijten is1.
De toelichting verwijst ter zake nog naar overweging 15 bij de richtlijn waarin
word gesteld: «indien bijdragen aan verontreinigende stoffen in de lucht
met voldoende nauwkeurigheid kunnen worden bepaald, en indien overschrijdingen
geheel of gedeeltelijk te wijten zijn aan deze natuurlijke bijdragen, mogen
ze, wanneer wordt beoordeeld of de grenswaarden voor de luchtkwaliteit worden
nageleefd, onder de in deze richtlijn beschreven voorwaarden, buiten beschouwing
worden gelaten».De Raad merkt op dat artikel 20, eerste en tweede lid, enige spanning
vertoont met overweging 15 van de considerans van de richtlijn. Artikel 20,
tweede lid, bepaalt: «wanneer de Commissie overeenkomstig lid 1 in kennis
is gesteld van een aan natuurlijke bronnen toe te schrijven overschrijding,
wordt die overschrijding niet als een overschrijding in de zin van deze richtlijn
aangemerkt».Het niet aanmerken van de overschrijding van de grenswaarde als een overschrijding
in de zin van deze richtlijn, kan enkel van toepassing zijn indien na aftrek
van de bijdragen van natuurlijke bronnen geen overschrijding van de grenswaarde
resteert.De Raad beveelt aan de toelichting in het licht van het bovenstaande aan
te vullen.b. De mogelijkheid om bijdragen van natuurlijke bronnen in aftrek
te brengen bij de bepaling van eventuele overschrijdingen van de grenswaarden
wordt geïmplementeerd in het vierde lid van een nieuw artikel 5.19. Hierin
wordt bepaald dat bij het vaststellen van het kwaliteitsniveau met betrekking
tot een grenswaarde, blootstellingsconcentratieverplichting, richtwaarde,
plandrempel of informatiedrempel, bijdragen van natuurlijke bronnen steeds
in aftrek worden gebracht. De Raad merkt op dat in artikel 20, eerste lid,
enkel gesproken wordt van overschrijdingen van grenswaarden. De overige in
de richtlijn genoemde waarden, alarmdrempels, informatiedrempels, richtwaarden
en de blootstellingsconcentratieverplichting worden hier niet genoemd. In
het licht van de doelstelling van in het bijzonder de alarmdrempels en de
informatiedrempels ligt een aftrek van bijdragen van natuurlijke bronnen ook
niet voor de hand. Immers deze drempels hebben betrekking op niveaus van verontreiniging waarbij risico’s voor de gezondheid van (een deel van)
de bevolking bestaat. De vraag in hoeverre dit niveau te wijten is aan bijdragen
van natuurlijke bronnen is in dat licht irrelevant. De Raad beveelt aan bij
de implementatie van artikel 20 aan te sluiten bij de tekst van de richtlijn
en de aftrek te beperken tot de grenswaarden en eventueel de plandrempels.2. Aftrek natuurlijke bronnena. De uitleg die de Raad geeft van artikel 20 strookt niet met de
tekst van overweging 15, noch met de bedoelingen van de richtlijngever én
zou daarnaast leiden tot ongerijmde verschillen in saneringsopgaven in vergelijkbare
gevallen en tot onnodige juridische belemmeringen voor projecten. Het advies
wordt derhalve niet gevolgd.In het wetsvoorstel wordt aangesloten bij de systematiek en bepalingen
van de richtlijn betreffende de omschrijving van bijdragen van natuurlijke
bronnen en het in aftrek brengen van deze bijdragen bij het beoordelen of
aan de grenswaarden wordt voldaan.In overweging 15 van de richtlijn is opgenomen dat «(...) indien
overschrijdingen geheel of gedeeltelijk te wijten
zijn aan deze natuurlijke bijdragen, mogen ze, wanneer wordt beoordeeld of
de grenswaarden voor de luchtkwaliteit worden nageleefd, onder de in deze
richtlijn beschreven voorwaarden buiten beschouwing worden gelaten».
De ratio daarvan is blijkens diezelfde overweging «Bijdragen uit natuurlijke
bronnen kunnen worden beoordeeld, maar kunnen niet worden beheerst»1. De woorden «geheel of gedeeltelijk» in overweging
15 zijn gedurende de totstandkoming van de richtlijn ter verduidelijking aan
de tekst toegevoegd nadat dit punt uitdrukkelijk aan de orde is gekomen bij
de desbetreffende raadswerkgroepen. De richtlijngever heeft verzuimd de toevoeging
ook in artikel 20 op te nemen. Daaraan mag evenwel niet de gevolgtrekking
worden verbonden dat de richtlijngever in dit artikel een van overweging 15
afwijkende regel heeft willen invoeren en dat «toe te schrijven aan»
in dat artikel enkel zou moeten worden gelezen
als: «geheel toe te schrijven aan».
Uit overweging 15 en de duidelijke bedoeling van de richtlijngever volgt dat
artikel 20 moet worden gelezen in de context van overweging 15 en dat onder «toe
te schrijven aan» dient te worden verstaan: geheel
of gedeeltelijk toe te schrijven aan.Het is derhalve de bedoeling van de richtlijngever om bij het beoordelen
of de grenswaarden worden nageleefd de bijdragen van natuurlijke bronnen evenals
bijdragen die geheel of gedeeltelijk zijn toe te schrijven aan de opwerveling
van deeltjes ten gevolge van het strooien van zand en zout op de wegen in
de winter (artikel 21) steeds in aftrek te brengen. Een restrictieve uitleg
zoals gevolgd in het advies is zeker niet bedoeld door de richtlijngever en
kan leiden tot ongerijmde verschillen in saneringsopgaven in vergelijkbare
gevallen en tot een zwaardere saneringsopgave voor Nederland dan voor andere
lidstaten. De restrictieve uitleg leidt daarnaast tot onnodige juridische
belemmeringen voor projecten door een onevenredig hoge saneringslast in gevallen
waarin een overschrijding bij een project niet geheel kan worden toegerekend
aan bijdragen van natuurlijke bronnen.Een restrictieve uitleg zou er, zoals ook in de memorie van toelichting
is genoemd, bijvoorbeeld toe kunnen leiden dat (uitgaande van een jaargemiddelde
grenswaarde van 40 microgram/m3) in:a) een situatie met een vastgestelde concentratie van 44 microgram inclusief
een concentratiebijdrage van natuurlijke bronnen van 3 microgram (zeezout),
die 3 microgram niet zou mogen worden afgetrokken en er dus een saneringsopgaaf
van tenminste 4 microgram zou resteren, terwijl in b) een situatie met een
vastgestelde concentratie van 44 microgram inclusief een concentratiebijdrage
van natuurlijke bronnen van 4 microgram (zeezout), die 4 microgram wel zou
mogen worden afgetrokken en er dus geen overschrijding meer zou resteren en
dus ook geen sanering zou hoeven plaats te hebben.De gevolgtrekking onder a is niet een door de richtlijn beoogde uitkomst,
want deze zou betekenen dat in die situatie sprake zou zijn van een onevenredig
zwaardere saneringsopgave (tenminste 4 microgram) dan in de situatie onder
b (0 microgram), terwijl de uitgangssituatie slechts één microgram
zeezout verschilt. De richtlijn beoogt dit soort discrepanties niet. Deze
beoogt dat in beide gevallen de bijdragen van natuurlijke bronnen worden afgetrokken
bij het bepalen of aan de norm wordt voldaan. In geval a resteert dan een
te saneren overschrijding van tenminste 1 microgram, in geval
b resteert dan geen overschrijding.Overigens is de Commissie blijkens artikel 20, derde lid, van de richtlijn
voornemens om uiterlijk 11 juni 2010 richtsnoeren te publiceren voor
het aantonen en in mindering brengen van overschrijdingen die (geheel of gedeeltelijk)
toe te schrijven zijn aan natuurlijke bronnen. Indien deze richtsnoeren daartoe
aanleiding geven kunnen op grond van artikel 5.19, vijfde lid, als gewijzigd,
nadere regels worden gesteld met betrekking tot de aftrek van concentraties
van natuurlijke bronnen.b. In artikel 5.19, derde lid, als gewijzigd, wordt voorzien in aftrek
van concentratiebijdragen van natuurlijke bronnen bij het beoordelen van de
luchtkwaliteit. Bij beoordeling van de luchtkwaliteit gaat het om vergelijking
van vastgestelde niveaus met kwaliteitseisen als genoemd in bijlage 2. Het
aftrekken van concentraties afkomstig van natuurlijke bronnen is momenteel
aan de orde bij zwevende deeltjes (PM10) en in de toekomst mogelijk
ook bij zwevende deeltjes (PM2,5). Voor PM10 gelden
grenswaarden; voor PM2,5 gelden richtwaarden, een grenswaarde (vanaf 2015),
plandrempels (tot 2015) en een blootstellingsconcentratieverplichting (vanaf 2015).De blootstellingsconcentratieverplichting heeft inhoudelijk het karakter
van een grenswaarde (resultaatverplichting).De blootstellingsconcentratieverplichting is in een zeer laat stadium
aan de richtlijn toegevoegd maar is niet meer expliciet genoemd in overweging
15 noch in artikel 20. Vanwege het karakter van een grenswaarde en mede gelet
op de systematiek en doelstellingen van de richtlijn is het echter alleszins
aannemelijk dat de richtlijnsystematiek voor de aftrek van natuurlijke bijdragen
mede ziet op de blootstellingsconcentratieverplichting. Een andere opvatting
zou tot ongerijmde verschillen tussen beoordeling van de naleving van grenswaarden
en van de blootstellingsconcentratieverplichting en daardoor optredende verschillen
in de saneringsopgaven kunnen leiden, verschillen die de richtlijn in het
geheel niet beoogt. Verder geldt de aftrek voor plandrempels, conform het
advies, aangezien deze eenzelfde strekking hebben als en overgaan in een grenswaarde.
Het zou onlogisch zijn om voor de plandrempel geen aftrek toe te passen en
voor de grenswaarde voor dezelfde stof vervolgens wél. De aftrek wordt
gezien de richtlijnsystematiek ook gehandhaafd voor richtwaarden, omdat de
richtwaarden voor fijn stof veelal overgaan in grenswaarden. Het zou ook hier
tot een vertekend beeld leiden indien voor een richtwaarde geen aftrek mag
plaatsvinden en voor een daarop aansluitende grenswaarde wél. Noch
voor PM10 noch voor PM2,5 gelden informatie- of alarmdrempels.
De vraag inzake de aftrek van de bijdrage van natuurlijke bronnen speelt hier
derhalve niet. Het advies wordt gelet op het voorgaande niet overgenomen.
Inperking van de aftrek van de concentratiebijdrage van natuurlijke bronnen
tot grenswaarden en plandrempels zou geen recht doen aan het karakter van
de blootstellingsconcentratieverplichting en de richtwaarden als voorloper
van grenswaarden noch aan de systematiek en doelstellingen van de richtlijn.3. Inwerkingtreding bepalingen inzake fijne zwevende deeltjes (PM2,5)In de memorie van toelichting wordt aangegeven dat op het moment van inwerkingtreding
van de wet de bepalingen en voorschriften die betrekking hebben op zwevende
deeltjes (PM2,5) van de inwerkingtreding zullen worden uitgezonderd1. Reden hiervoor is dat pas vanaf 2010 een voldoende
betrouwbare meet- en rekensystematiek ter beschikking zal komen. De artikelen
en voorschriften betreffende PM2,5 zullen niet eerder van kracht
worden dan op het moment dat deze voldoende uitvoerbaar en handhaafbaar zullen
zijn2. Ten slotte vermeldt de toelichting dat
de grenswaarde voor zwevende deeltjes PM2,5 uiterlijk 1 januari
2015, of zoveel eerder als technisch mogelijk, in werking zal treden.De Raad merkt op dat het feit dat uiterlijk 1 januari 2015 dient
te worden voldaan aan de relevante grenswaarde voor deeltjes PM2,5
Nederland niet ontslaat van de ingevolge artikel 33 van richtlijn bestaande
verplichting om uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding van de richtlijn de
implementatiewetgeving in werking te doen treden. Toepassing van de grenswaarde
voor PM2,5 hoeft echter pas vanaf 2015 plaats te vinden. De
Raad beveelt aan de bepalingen inzake zwevende deeltjes PM2,5, gelijk de overige bepalingen uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding
van de richtlijn in werking te doen treden.3. Inwerkingtreding bepalingen inzake fijne zwevende deeltjes (PM2,5)Het advies wordt gevolgd. De desbetreffende bepalingen zullen uiterlijk
10 juni 2010 in werking treden. In het wetsvoorstel (artikel III, onder
F, voorschrift 4.4) en de memorie van toelichting is verder verduidelijkt
dat toepassing van de grenswaarde voor PM2,5 met ingang van 1 januari
2015 plaatsvindt (uitgestelde werking).Overige wijzigingenIn het wetsvoorstel en de memorie van toelichting is voorts nog een beperkt
aantal wijzigingen van niet ingrijpende aard aangebracht:4. In artikel II, onderdeel F (wijziging artikel 5.12) is een additionele
wijziging van artikel 5.12, derde lid, aanhef, opgenomen. Deze wijziging houdt
in dat geen aparte ministeriële regeling meer vereist is voor het aanwijzen
van de NSL-gebieden maar dat dit in het NSL zelf gebeurt. Dit is efficiënter
en leidt tot minder regelgeving.Voorts is de bevoegdheid tot het stellen van regels bij ministeriële
regeling, opgenomen in de slotzin van het derde lid (het huidige vijfde lid)
enigszins gewijzigd en verruimd. Deze betreft niet langer alleen de coördinatie
van de uitvoering van het derde en zesde lid maar omvat de wijze van uitvoering
van onderdelen a tot en met e van het derde lid en de wijze van uitvoering
van het vierde en zesde lid, met inbegrip van daarbij te hanteren uitgangspunten
en criteria. Reden voor deze wijziging is dat aldus een harmonisatie en uniformering
kan worden bereikt ten aanzien van de input voor het NSL en de uitvoering
daarvan en duidelijkheid kan worden verschaft gelet op de behoefte die daaraan
in de praktijk bestaat. Een daarop aansluitende verduidelijking van de bevoegdheid
tot het stellen van regels bij ministeriële regeling wordt op dezelfde
gronden opgenomen in artikel 5.20, eerste lid, ingevolge artikel II, onderdeel
M, sub 1. Dit betreft de uitgangspunten en criteria die worden gehanteerd
bij het berekenen van de effecten van ontwikkelingen, besluiten en maatregelen,
bedoeld in de artikelen 5.12 en 5.16.5. In artikel II, onder H, zijn aan de daar voorgestelde wijzigingen van
artikel 5.16 van de Wm de volgende wijzigingen toegevoegd:a. In de aanhef van het eerste lid wordt verduidelijkt dat gebruik
van het toetsingskader van dat lid verplicht is in de in het tweede lid bedoelde
gevallen. Het woord «kunnen» dat momenteel in de aanhef is opgenomen
wekt mogelijk de indruk dat sprake is van een facultatieve bevoegdheid terwijl
bedoeld is: bestuursorganen worden in staat gesteld, zijn bevoegd iets te
doen binnen het volgende kader en zijn ook verplicht dat kader te gebruiken
in de in het tweede lid bedoelde gevallen. Dit laat onverlet dat in andere
dan de in het tweede lid bedoelde gevallen een bestuursorgaan eigener beweging
artikel 5.16 kan toepassen. Artikel 5.16, eerste lid, mag derhalve niet zo
worden uitgelegd dat in andere dan de in het tweede lid bedoelde gevallen
een bestuursorgaan dat lid niet zou mogen toepassen.b. De formulering van het eerste lid, onderdelen a tot en met d,
van artikel 5.16 wordt gewijzigd waardoor de tekst in overeenstemming wordt
gebracht met de reeds in het wetsvoorstel opgenomen toevoeging in de aanhef «op
een of meer van de volgende gronden». Daarmee wordt verder verduidelijkt
dat de gronden van het eerste lid, onderdelen a tot en met d, elkaar niet
uitsluiten maar ook in combinatie kunnen worden toegepast (het gebruik van
het woord «hetzij» duidt ten onrechte op een alternatief (elkaar
uitsluitend) karakter van de onderdelen a tot en met d terwijl daarmee bedoeld
was om een cumulatieve lezing van het eerste lid te voorkomen). Het gaat hierbij
om een redactioneel-technische verduidelijking.c. De opsomming van bevoegdheden en wettelijke voorschriften van
het tweede lid (die bij de eerdere wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen)
vrijwel ongewijzigd is overgenomen uit artikel 7, tweede lid, van het Blk
2005) wordt ingevolge de hier voorgestelde wijziging opgeschoond. Op basis
van de huidige tekst van artikel 5.16 bestaat de mogelijkheid dat een project
in meerdere fasen van besluitvorming en kaders moet worden onderzocht
en getoetst op gevolgen voor de luchtkwaliteit. Het artikel is vereenvoudigd
en beperkt tot die bevoegdheden die qua rechtsgevolg en mate van concreetheid
het belangrijkste kader voor een project vormen en waarbij om die reden de
toetsing aan luchtkwaliteit dient te worden geconcentreerd. Het gaat daarbij
om een technische operatie.Toelichting:De momenteel in de wet opgenomen opsomming is ontleend aan artikel 7 van
het Besluit luchtkwaliteit 2005. Daarin werd geregeld dat bestuursorganen
bij de uitoefening van bevoegdheden die gevolgen kunnen hebben voor de luchtkwaliteit
de grenswaarden voor luchtkwaliteit in acht dienden te nemen. Een aantal van
die bevoegdheden werd in het artikel expliciet genoemd. Met de wijziging van
de Wm is de systematiek gewijzigd, terwijl de lijst met bevoegdheden dezelfde
is gebleven. Bovendien is de lijst limitatief van karakter geworden. De systematiek
van een koppeling van besluiten aan grenswaarden is vervangen door een programmasystematiek
die is gericht op het bereiken van de grenswaarden en die mede een grondslag
biedt voor het doorgaan van projecten. Artikel 5.16 biedt een gewijzigd toetsingskader
dat met name de voorwaarden aangeeft waaronder projecten doorgang kunnen vinden.In artikel 5.16, tweede lid, worden bevoegdheden genoemd waarop de nieuwe
systematiek van toepassing is. Door de bevoegdheden van het Blk 2005 grotendeels
ongewijzigd over te nemen sluit deze onvoldoende aan op de nieuwe systematiek.
Een gevolg daarvan kan zijn dat een project in meerdere fasen van besluitvorming
en kaders moet worden onderzocht en getoetst op gevolgen voor de luchtkwaliteit.De huidige opsomming kan leiden tot complicaties in de besluitvorming
en uitvoering van projecten en daarnaast tot onnodig hoge bestuurs- en administratieve
lasten. Dit is ongewenst. Ook de door het kabinet ingezette verdere terugdringing
van de administratieve lastendruk en bestuurslasten brengt met zich mee dat
het toetsingskader van artikel 5.16 wordt beperkt tot het strikt noodzakelijke.Het is met het oog op de luchtkwaliteit voldoende indien er op projectniveau
een éénmalige en volledige toetsing plaatsvindt in het kader
van het plan, voorschrift of besluit dat qua rechtsgevolgen en mate van concreetheid
het belangrijkste kader vormt voor dat project en waartegen ook de mogelijkheid
van beroep openstaat. Zo is de nieuwe systematiek ook bedoeld.De voor de opschoning gehanteerde criteria zijn:– alleen besluiten (bijv. milieuvergunning), plannen (bijv. bestemmingsplan)
en algemeen verbindende voorschriften (bijv. provinciale milieuverordening)
met rechtsgevolg voor burgers, bedrijven en instellingen;– alleen besluiten, plannen en algemeen verbindende voorschriften
met gevolgen voor de luchtkwaliteit (in die zin dat deze betrekking hebben
op ontwikkelingen en projecten die gevolgen hebben voor de luchtkwaliteit);– geen interbestuurlijke instrumenten zoals aanwijzingen, die doorwerken
in een eveneens (en wél) te toetsen plan, besluit of algemeen verbindend
voorschrift;– geen procedurele bepalingen die geen gevolgen hebben voor de luchtkwaliteit;– geen besluiten, plannen of voorschriften die uitsluitend strekken
ter bescherming van het milieu en die geen betrekking hebben op de toelaatbaarheid
van bepaalde ruimtelijke ontwikkelingen (bijv. subsidieregeling);– geen plannen en dergelijke voor zover beroep daartegen is uitgesloten
(bijv. omdat er geen sprake is van een rechtsgevolg noch van een beroepsmogelijkheid
en de gevolgen voor de luchtkwaliteit worden getoetst in het kader van een
uit dat plan volgend besluit of ander plan waar wél beroep tegen openstaat);– geen plannen, besluiten of algemeen verbindende voorschriften
die accessoir (ondersteunend, bijkomend of volgend) zijn ten opzichte van
een eveneens (en wél) te toetsen en zelfstandig uit te oefenen primaire
bevoegdheid (zoals een milieuvergunning waar krachtens een bijkomende bevoegdheid
bepaalde voorschriften aan kunnen worden verbonden). De opschoning leidt tot aanzienlijke vereenvoudiging en lastenvermindering
voor de uitvoeringspraktijk zonder dat daarmee afbreuk wordt gedaan aan de
milieubescherming (het voldoen aan de grenswaarden), het aantal te toetsen
projecten en de wijze van toetsen van projecten. Immers de opsomming van besluiten,
plannen en algemeen verbindende voorschriften die het qua rechtsgevolg en
mate van concreetheid belangrijkste kader vormen voor projecten blijft gehandhaafd
in het tweede lid, daarin komt geen verandering. Ook worden met de opschoning
mogelijk aanzienlijke uitvoeringsproblemen en mogelijke nieuwe en onnodige
juridisch-procedurele belemmeringen voor projecten zoveel mogelijk voorkomen.In de memorie van toelichting worden de voorgestelde wijzigingen verder
per onderdeel van artikel 5.16, tweede lid, toegelicht. Kortheidshalve wordt
daarnaar verwezen.6. In de voorgestelde wijziging van artikel 5.17 is verduidelijkt
dat de maatregelplicht er toe strekt om ervoor te zorgen dat een in bijlage
2 opgenomen richtwaarde met ingang van het daarbij behorende tijdstip niet
wordt overschreden. Dit sluit beter aan op de tekst en systematiek van de
richtlijn.7.a. Het in artikel II, onder L, voorgestelde nieuwe tweede lid van
artikel 5.19 is tezamen met de bijbehorende bevoegdheid van het zesde lid
van dat artikel overgeheveld naar artikel 5.20, in de vorm van een nieuw vijfde
lid (artikel II, onderdeel M). Reden daarvoor is dat artikel 5.19 niet het
meest juiste kader vormt voor bepalingen met betrekking tot het beoordelen
van de luchtkwaliteit. Artikel 5.20 is dat wél omdat dat artikel reeds
betrekking heeft op het vaststellen van de kwaliteitsniveaus en van de effecten
en de grondslag bevat tot het stellen van nadere regels bij ministeriële
regeling. Deze wijziging is vooral wetstechnisch van aard. De memorie van
toelichting is hierop aangepast.b. De tekst van artikel 5.20, eerste lid, wordt redactioneel vereenvoudigd
in verband met de invoering van de begripsomschrijving van «beoordelen
van de luchtkwaliteit» in artikel 5.7. Daarmee wordt tevens geëxpliciteerd
op welke aspecten de krachtens artikel 5.20 te stellen regels betrekking hebben,
namelijk op alle aspecten van het beoordelen van de luchtkwaliteit, met inbegrip
van de locaties waar wel of geen beoordeling van de luchtkwaliteit plaatsvindt
(zie vijfde lid) en de uitgangspunten en criteria die worden gehanteerd bij
het berekenen van de effecten van ontwikkelingen, besluiten en maatregelen,
bedoeld in de artikelen 5.12 en 5.16. De strekking en reeds gangbare interpretatie
van artikel 5.20 worden hiermee verduidelijkt. Na invoering van de definitie
van «beoordelen van de luchtkwaliteit» in artikel 5.7 zouden mogelijk
misverstanden omtrent de strekking van artikel 5.20 kunnen ontstaan zolang
daarin alleen het meten en berekenen van de kwaliteitsniveaus en het berekenen
van de effecten genoemd zou worden. Het is echter steeds de bedoeling geweest
dat artikel 5.20 alle aspecten van de beoordeling van de luchtkwaliteit omvat:
het meten en berekenen van kwaliteitsniveaus en van de effecten alsmede de
op basis daarvan te trekken conclusies over het feit of de luchtkwaliteit
in overeenstemming is met de geldende normen voor de luchtkwaliteit. Dit is
ook conform de richtlijnsystematiek die met zich meebrengt dat in brede zin
uitvoeringstechnische regels met betrekking tot alle aspecten van het beoordelen
van de luchtkwaliteit kunnen worden gesteld. Met de wijziging wordt derhalve
ook beter aangesloten bij de formuleringen van de richtlijn op dit punt. De
memorie van toelichting is met het voorgaande in overeenstemming gebracht.8. Voorschrift 4.7, onderdeel b, is enigszins aangepast en beperkt
tot de te bereiken waarde. De maatregelplicht volgt uit artikel 5.17. De wijze
waarop wordt zoals ook bij overige richtwaarden geregeld in de op artikel
5.17 te baseren amvb (zie voor een overzicht de memorie van toelichting, artikel
III, onder I, sub 4).9. Tevens is het eerder in het wetsvoorstel opgenomen artikel IV
(overgangsrecht) vervangen door een nieuw artikel IV, dat leidt tot wijziging
van artikel 53 van de Wet inzake de luchtverontreiniging (Wlv).Voor overgangsrecht is geen reden aangezien het nieuwe recht grotendeels
voortbouwt op het vigerende recht. Wijzigingen ten opzichte van het vigerende recht hangen samen met de invoering van de programmasystematiek van
het NSL, hetgeen een positief effect heeft op zowel de ontwikkeling van de
luchtkwaliteit als de mogelijkheden tot het doorgang vinden van ruimtelijke
en infrastructurele projecten. Dit houdt in dat het nieuwe recht direct van
toepassing wordt, niet alleen ten aanzien van lopende procedures of na de
inwerkingtreding te nemen besluiten maar ook ten aanzien van bestaande rechtsverhoudingen
en rechtsposities (voor het van kracht worden van de programmasystematiek
en de 3% grens voor projecten die «niet in betekenende mate»
bijdragen is daarnaast definitieve vaststelling van het NSL vereist).Alleen in voorschrift 4.4, tweede lid, is een specifieke overgangsrechtelijke
bepaling met het oog op de grenswaarde voor PM2,5 opgenomen (uitgestelde
werking tot de ingangsdatum van de grenswaarde, 1 januari 2015).De voorgestelde wijziging van artikel 53 van de Wlv heeft de volgende
reden. Artikel 5.18, tweede en derde lid, van de Wm (nadere regels over mededeling
aan het publiek bij overschrijding van een alarm- of informatiedrempel en
korte termijn actieplannen bij overschrijding van een grenswaarde of alarmdrempel)
en artikel 53 van de Wet inzake de luchtverontreiniging (regels over maatregelen
bij (dreigende) overschrijding van een alarmdrempel) regelen nagenoeg hetzelfde,
met dien verstande dat de Wm regeling bij ministeriële regeling en de
Wlv regeling bij amvb mogelijk maakt. Dit wordt opgelost door de tweede volzin
van artikel 53 Wlv te schrappen.Voor het overige zijn de wettekst en de memorie van toelichting geactualiseerd
aan de hand van de definitieve tekst van de richtlijn en is nog een beperkt
aantal redactionele en wetstechnische correcties aangebracht.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De waarnemend Vice-President van de Raad van State,P. van DijkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,J. M. Cramer XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2De richtlijn is op 14 april 2008 in tweede lezing goedgekeurd door
de Raad. De richtlijn is echter vooralsnog niet gepubliceerd en nog aan beperkte
wijzigingen onderhevig (Zie onder meer de correctie van 11 april 2008,
nr. PE-CONS 3696/1/07 REV1 COR2). De Raad baseert zich in zijn advies op de
versie van 9 april 2008.XNoot3Richtlijn 96/62/EG van de Raad van 27 september 1996 inzake de beoordeling
en het beheer van de luchtkwaliteit (PbEG 1996 L296).XNoot4Richtlijn 1999/30/EG van de Raad van 22 april 199 betreffende grenswaarden
voor zwaveldioxide, stikstofdioxide, zwevende deeltjes en lood in de lucht
(PbEG 1999 L163), Richtlijn 2000/69/EG van het Europees Parlement en de Raad
van 16 november 2000 betreffende grenswaarden voor benzeen en koolmonoxide
in de lucht (PbEG 2000 L313) en Richtlijn 2002/3/EG van het Europees Parlement
en de Raad van 12 februari 2002 betreffende ozon in de lucht (PbEG 2002
L67).XNoot5Beschikking 97/101/EG van de Raad van 27 januari 1997 tot invoering
van een regeling voor de onderlinge uitwisseling van informatie over en gegevens
van meetnetten en meetstations voor luchtverontreiniging in de lidstaten (PbEG
L35).XNoot6Kamerstukken I 2005/06, 30 489, A.XNoot7Zie onder meer de voorlichting overeenkomstig artikel 18, tweede lid,
van de Wet op de Raad van State van 30 maart 2005, inzake de regeling
luchtkwaliteit en met name over de verenigbaarheid van de regeling met de
kaderrichtlijn en dochterrichtlijnen inzake luchtkwaliteit, Bijlage bij Kamerstukken
II 2004/05, 29 667, nr. 10, het advies van de Raad van 11 november
2005 inzake het voorstel van wet tot wijziging van de Wet milieubeheer (luchtkwaliteitseisen),
Kamerstukken II 2005/06, 30 489, nr. 2, de voorlichting overeenkomstig
artikel 18, tweede lid, van de Wet op de Raad van State inzake Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit, Bijlage bij Kamerstukken II 2005/06, 30 489, nr. 11 en
het advies van de Raad van 4 mei 2007 inzake het Ontwerpbesluit houdende
regels omtrent het niet in betekenende mate bijdragen, bedoeld in artikel
5.16, eerste lid, onder c, van de Wet milieubeheer, Bijvoegsel Staatscourant
11 december 2007, nr. 240.XNoot1Zie onder meer Memorie van toelichting, Algemeen Deel, blz. 11 en blz.
19.XNoot1Zie het MNP-rapport «Fijn stof nader bekeken» (augustus 2005,
nr. 50.003.7008). Opgemerkt wordt dat in drukke straten het aandeel uit Nederland
afkomstig fijn stof kan oplopen tot 30–45%, vooral onder invloed
van lokaal verkeer.XNoot2Volledigheidshalve wordt hierbij opgemerkt dat Nederland, ondanks de hoge
bijdrage uit het buitenland, zelf drie maal zoveel fijn stof exporteert dan
het uit het buitenland ontvangt.XNoot1Zie ook de Memorie van toelichting, Artikelsgewijze toelichting, Noot
1, p. 34.XNoot1Zoals in het onder voetnoot 2 op pag. 1 vermelde rapport is aangegeven
is zeker 45% van het in Nederland aanwezige fijn stof van antropogene
herkomst en is de overige 55% voor een groot deel afkomstig van bijdragen
van zeezout en bodemstof en niet bekende of onjuist ingeschatte bronnen.XNoot1Zie ook de Memorie van toelichting, Artikelsgewijze toelichting, p. 44.XNoot2Zie ook de Memorie van toelichting, Algemeen Deel, p. 18. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31589-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl