Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit; Brief ministers over nieuwe MDW-projecten
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24036, nr. 126

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

30-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

24036 nr. 126

24-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINLEIDING1. Nieuwe projecten1.1 Projecten die in maart starten – Woningbouwcorporaties– Wet op de Kansspelen– Harmonisatie ondernemersbegrip– Beleid t.a.v. perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen– Ketenaansprakelijkheid varkenshouderij– Concessieverlening en aanbesteding– Geneesmiddelen– Modernisering Faillissementswet– Verhandelbare rechten1.2 Projecten die in september starten– Onteigeningswet– Openbare inrichtingen– Binnenstadsdistributie– Harmonisatie planprocedures2 Overzicht activiteiten in oriëntatiefase2.1 Veld Volkshuisvesting2.2 Veld Wetgevingskwaliteit2.3 Veld belemmeringen voor Ondernemerschap3. Commissie Administratieve LastenOndertekeningBIJLAGE 1 STARTNOTITIESInhoudA. WONINGCORPORATIES 1. Probleemanalyse AchtergrondWettelijk opgelegde taken corporaties2. Taakopdracht3. Operationele aspectenB. WET OP DE KANSSPELEN Inleiding1. Probleemanalyse Knelpunten2. Taakopdracht3. Operationele aspectenC. HARMONISATIE ONDERNEMERS- EN ZELFSTANDIGEBEGRIP 1 Probleemanalyse InleidingTrendsCriteria sociale zekerheidCriteria fiscaliteitGevolgen2. TaakopdrachtFase IFase II3. Operationele aspectenD. BELEID T.A.V. PERIFERE EN GROOTSCHALIGE DETAILHANDELSVESTIGINGEN 1 ProbleemschetsPDV-beleid GDV-beleid Ontvangen reacties in oriëntatiefase MDW2 Taakopdracht3 Operationele aspectenE. KETENAANSPRAKELIJKHEID VARKENSHOUDERIJ Inleiding1. Probleemanalyse AanleidingRandvoorwaardenContouren van de amvb: I ElementenII Stelsel mag geen verlengde arm van de overheid zijnFactoren ter verkleining juridische risico's2. Taakopdrachta. Normalisatie en certificatie b. Zelfregulering c. Aansprakelijkheid d. Handhaving 3. Operationele aspectenF. CONCESSIEVERLENING EN AANBESTEDING Inleiding1. Probleemanalyse ProbleemstellingMethodenPublieke takenRandvoorwaarden2. Taakopdracht3. Operationele aspectenVerwacht resultaatG. GENEESMIDDELEN 1. ProbleemanalyseStand van zakenAd a.Ad b.Ad c.Ad d.Ad e.Ad f.2. Taakopdracht(eerste fase)(tweede fase)3. Operationele aspectenH. MODERNISERING FAILLISSEMENTSWETGEVING 1. Probleemschets2. Taakopdrachtad 1 Hoe kan worden bereikt dat surséance van betaling
tijdig wordt aangevraagd? ad 2 hoe kunnen de bewindvoerder
en de ondernemer beter in staat worden gesteld tijdens de surséance
over te gaan tot sanering en voortzetting van de levensvatbare (onderdelen
van de) onderneming?ad 3 Hoe kan worden bereikt dat geen misbruik wordt gemaakt
van het faillissement ten koste van (potentiële) schuldeisers en werknemers?3. Operationele aspectenI. VERHANDELBARE RECHTEN 1. ProbleemanalyseImagoOntstaan van verhandelbaarheidEnige variantenMarktDe wijze van overgangOntneming of beperkingWetgeving2. Taakopdracht3. Operationele aspectenJ. EVALUATIE ONTEIGENINGSWET Inleiding1. Probleemanalyse2. Taakopdracht3. Operationele aspectenK. OPENBARE INRICHTINGEN 1. ProbleemverkenningKnelpunten2. Taakopdracht3. Operationele aspectenTimingL. BINNENSTADSDISTRIBUTIE 1 Probleemstelling2 Taakopdracht3 Operationele aspectenM. HARMONISATIE PLANPROCEDURES 1 Probleemanalyse2. Taakopdracht3. Operationele aspectenAanbevolen literatuur:BIJLAGE 2 Ontvangen suggesties voor projecten
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 114 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 036Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteitnr. 126BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 24 maart 1999 INLEIDINGDe operatie Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit (MDW) heeft
in de vorige kabinetsperiode zijn waarde bewezen. Er zijn echter nog veel
gebieden waar door toepassing van marktwerking, door deregulering en door
een betere wetgevingskwaliteit winst valt te behalen. Zoals ook in het regeerakkoord
is afgesproken, heeft het huidige kabinet daarom besloten deze aanpak met
kracht voort te zetten. Het kenmerkende van het MDW-proces is de veelzijdige, multidisciplinaire
en doelgerichte benadering. Er wordt projectmatig gewerkt, met gerichte inzet
van menskracht, binnen een strak tijdskader, onder een strakke politieke en
ambtelijke regie. Door deze werkwijze komen nieuwe oplossingen en instrumenten
eerder in beeld en kunnen ervaringen op andere beleidsterreinen beter worden
benut.Deze aanpak heeft de afgelopen kabinetsperiode geleid tot goede resultaten
en is in de nieuwe periode dan ook voortgezet. Daarbij zijn aanpassingen doorgevoerd
ten aanzien van de onderwerpkeuze, de betrokkenheid van belanghebbenden bij
de projecten en de snelheid van de implementatie. De aanpassingen zijn uiteengezet
in het Plan van aanpak MDW II1.Over de implementatie heeft het kabinet de Tweede Kamer reeds apart geïnformeerd2.Deze brief gaat over de nieuwe projecten. Het kabinet wil een meer naar
buiten, naar «de klant» gerichte invulling van de agenda. Het
heeft er daarom tijd voor uitgetrokken de onderwerpen goed af te stemmen op
problemen die burgers en bedrijven met regelgeving hebben. In een nieuwe,
tussengelaste procesfase, de oriëntatiefase, zijn op een aantal in het
Plan van aanpak gedefinieerde «velden» acties ontplooid om tot
concreet omschreven en op door burgers en ondernemers gevoelde knelpunten
toegespitste projecten te komen. In deze notitie wordt de Tweede
Kamer op de hoogte gesteld van de projecten waartoe de oriëntatiefase
tot nu toe, op vier van de zes velden, heeft geleid1.
De Tweede Kamer zal voor de zomer worden geïnformeerd over de conclusies
naar aanleiding van de twee overige velden: «aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt»
en «wachttijden in de awbz».Onderstaand worden in paragraaf 1 de nieuwe onderwerpen toegelicht.
In paragraaf 2 wordt een indruk gegeven van de in de oriëntatiefase
ondernomen activiteiten die tot deze onderwerpen hebben geleid. In paragraaf 3
wordt de voortgang geschetst van de werkzaamheden van de Commissie administratieve
lasten (de «Commissie Slechte»). 1. Nieuwe projectenOp basis van de uitkomsten van de oriëntatiefase is een aantal nieuwe
MDW-projecten gedefinieerd. In het navolgende wordt in het kort de inhoud
aangeduid. De tekst van de startnotities is als bijlage 1 bijgevoegd.Voor een aantal van de projecten is de startdatum maart '99; in september
a.s. zal weer een aantal projecten beginnen. Anders dan in voorgaande jaren
zullen de projecten niet in het vaste tijdsstramien van een jaar worden uitgevoerd.
De duur van de projecten wordt afgestemd op de activiteiten die in het kader
van het project moeten worden verricht. De meeste projecten zullen binnen
een half jaar gereed zijn; andere zullen iets meer tijd nemen, maar zullen
in ieder geval dit jaar worden afgerond. 1.1 Projecten die in maart starten – WoningbouwcorporatiesOnder invloed van nieuwe activiteiten en nieuwe produkten van woningcorporaties
rijzen vragen over de breedte van hun werkterrein in het licht van hun traditionele
activiteiten en in relatie tot andere marktpartijen (het «Markt en overheid-vraagstuk»).
Ter voorbereiding van de nota «Wonen in de 21e eeuw» is een bezinning
gaande op de publieke taken van de woningcorporaties. Voorwaarden die in het
regeerakkoord zijn genoemd aangaande de zelfbeschikking van de burger, de
specifiekere oriëntatie van de corporatie (binnen haar wettelijke taakstelling)
op groepen en de zelfregulering van de sector vormen daarbij het kader.In deze bezinning op de taak en positie van de corporaties zal het MDW-project
«woningcorporaties» een belangrijke schakel gaan vormen. In het
project zal voor een aantal varianten (publiek, privaat, hybride) een oordeel
worden gegeven over hoe op de meest effectieve en efficiënte wijze aan
de volkshuisvestingsdoelstellingen inhoud kan worden gegeven, rekening houdend
met de eisen op het gebied van «level playing field», markt en
overheid en dergelijke, en hoe tevens ruimte kan worden geboden voor activiteitenverbreding. – Wet op de KansspelenBij de uitvoering en handhaving van het kansspelbeleid bestaan diverse
knelpunten. De afgelopen 15 jaar is zowel het aanbod van als de deelname aan
diverse kansspelen sterk gestegen. Binnen Europa is de kansspelmarkt de laatste
jaren aanmerkelijk gegroeid. Onder invloed van de Europese eenwording en het
vrije verkeer van goederen en diensten staan de nationale stelsels onder druk,
temeer daar aanbieders van kansspelen meer en meer gebruik maken van nieuwe
informatietechnologieën zoals internet. In een MDW-project wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid van de regelgeving ten aanzien van de verschillende typen
kansspelen te verbeteren. De werkgroep dient de gevolgen van maatschappelijke,
juridische, technologische en internationale ontwikkelingen voor de houdbaarheid
van het huidige kansspelbestel te bezien en voorstellen te doen ter verbetering
van de regulering. Daarbij dient aandacht te worden gegeven aan de handhaafbaarheid
en uitvoerbaarheid en zal worden gekeken naar marktconforme regulering van
het huidige nationale monopoliestelsel voor de landelijke kansspelen. – Harmonisatie ondernemersbegripFiscale wetten en wetten in de sociale zekerheid werken met een verschillend
ondernemersbegrip. Harmonisatie van het ondernemersbegrip heeft vele voordelen.
De administratieve lasten nemen af, met name voor starters. Voor de uitvoerende
instanties worden de wetten beter uitvoerbaar. Verder wordt een belangrijk
knelpunt weggenomen voor de toepassing van de 1-loket benadering. In het MDW-project
zal onder andere worden onderzocht hoe het ondernemersbegrip in de werknemersverzekeringen
kan worden geharmoniseerd met het ondernemersbegrip in de Wet op de inkomstenbelasting
1964. – Beleid t.a.v. perifere en grootschalige detailhandelsvestigingenHet beleid ten aanzien van perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen
(PDV/GDV-beleid) geeft de kaders aan voor besluiten van gemeenten over de
vestiging van grootschalige detailhandel. Het pdv-beleid betreft de situatie
binnen de bebouwde kom, voor bepaalde branches. Grootschalige vestigingen
zijn ook buiten de bebouwde kom toegestaan, echter tot op heden alleen in
de 13 stedelijke knooppunten.Het beleid is geëvalueerd door VROM en EZ. In de evaluatie zijn enkele
problemen gebleken met onderdelen van het beleid:– het onderscheid tussen branches in het pdv-beleid is niet altijd
helder te maken en kan remmend werken op de ontwikkeling van detailhandelsopties;– conflicten over specifieke lokaties worden door gemeenten doorgeschoven
naar het Rijk, dat echter onvoldoende zicht heeft op lokale omstandigheden;– het aantal gemeenten dat de mogelijkheid heeft om een GDV-locatie
te ontwikkelen is in het huidige beleid beperkt tot de dertien stedelijke
knooppunten.In een MDW-project wordt bezien of aanpassing van de regelgeving en de
bestuurlijke inrichting van het beleid binnen de bestaande beleidsuitgangspunten
(met betrekking tot de detailhandelsstructuur, dynamiek en mobiliteitsbeperking)
mogelijkheden biedt de zich in de praktijk voordoende problemen weg te nemen
en de effectiviteit van het beleid te vergroten. In het project zullen naast
de economische ook de ruimtelijke ordeningsaspecten worden betrokken. – Ketenaansprakelijkheid varkenshouderijIn het kader van de herstructurering van de varkenshouderij zijn de diergezondheidseisen
aangescherpt. Deze door de overheid te handhaven regels zijn echter niet voldoende
om in alle schakels van het productieproces een adequaat niveau van diergezondheid
te bereiken. Hiervoor is nodig dat bij de betrokkenen zelf de bereidheid bestaat
om aanpalende schakels in het productieproces tot normconform gedrag te dwingen
door middel van privaatrechtelijke aansprakelijkheid, contractuele verbintenissen en boeten, alsmede door toezicht op een serieuze toepassing
van zo'n stelsel. Het kabinet wil de ontwikkeling door de sector van zo'n
privaatrechtelijke ketenaansprakelijkheidsstelsel bevorderen. De overheid
kan het stelsel stimuleren door een korting van 5 tot 25 procentpunten op
het tarief van de varkensheffing.In het MDW-project zullen de randvoorwaarden waaraan zo'n stelsel moet
voldoen, worden geanalyseerd. De aandacht zal o.a. uitgaan naar:– de toepasbaarheid van normalisatie en certificatie;– zelfregulering;– voorkomen van concurrentieverstoring;– toepasbaarheid van privaatrechtelijke aansprakelijkheid;– handhaafbaarheidsaspecten. – Concessieverlening en aanbestedingIn het plan van aanpak MDW II is in oktober '98 aangekondigd dat opties
verkend gaan worden om de bestuurlijke effectiviteit1 te verhogen door vereenvoudiging van regelgeving, concurrentie en
prijsprikkels. Meer in het bijzonder gaat het in dit project over het op een
zo efficiënt mogelijke wijze organiseren van publieke dienstverlening.
Uitgangspunt hierbij is dat de overheid verantwoordelijk blijft voor die publieke
taakuitvoering. Concreet zal onderzocht worden welke (combinaties van) methoden
of instrumenten de kwaliteit en financiële doelmatigheid van de uitvoering
van publieke taken kunnen bevorderen.Kan het instrument concessie beter of vaker worden ingezet dan thans,
m.n. om de publieke dienstverlening efficiënter te organiseren en toch
een publieke verantwoordelijkheid te handhaven? En wat is de beste manier
om dergelijke concessies te vergeven? Kan veilen of aanbesteden daarbij een
rol spelen? – GeneesmiddelenBij motie-Van Zuijlen c.s.2 is gevraagd een
MDW-project uit te voeren naar de relevante regelgeving en de marktsituatie
rond de geneesmiddelenvoorziening. Ter uitvoering van de motie zal een MDW
werkgroep van start gaan met als opdracht na te gaan:1. welke opties zorgverzekeraars hebben hun verantwoordelijkheid voor
de inkoop van geneesmiddelen – bij een scheiding van de zorg- en inkoopfunctie
van apothekers – gestalte te geven en daarbij de gevolgen voor betrokkenen
in kaart brengen;2. welke randvoorwaarden er zijn voor effectieve toetreding van nieuwe
marktpartijen;3. welke belemmeringen in de wetgeving er zijn;4. welke oplossingsrichtingen er zijn voor de aan het licht gekomen knelpunten
in de regelgeving.Voorts zal worden nagegaan op welke wijze de prikkels, zoals die voortvloeien
uit het geneesmiddelenbeleid van het kabinet, zo kunnen worden vormgegeven
dat zij op effectieve wijze bijdragen aan een grotere doelmatigheid en transparantie
van de geneesmiddelendistributie. – Modernisering FaillissementswetDe indruk bestaat dat de Nederlandse Faillissementswet voor vennootschappen
op dit moment niet optimaal functioneert. Het mag worden betwijfeld of de
surséance-regeling voldoende reële mogelijkheden biedt om te komen
tot een tijdige reorganisatie van levensvatbare onderdelen van insolvabele
ondernemingen. Aan deze twijfel ligt ten grondslag de constatering
dat circa 95% van de surséances daadwerkelijk in een faillissement
eindigt. Het gebrek aan reorganiserend vermogen van de surséance-regeling
kan er toe leiden dat ondernemingen niet, of onnodig laat, worden gereorganiseerd.
Tevens blijkt dat de feitelijke reorganisatie van insolvabele ondernemingen
op dit moment in hoofdzaak geschiedt via het faillissement. Dit is in strijd
met de bedoeling van de wetgever. In het MDW-project Modernisering Faillissementswet
wordt onderzocht of het mogelijk is het reorganiserende vermogen van de Faillissementswet,
in het bijzonder van de surséance-regeling, te versterken. – Verhandelbare rechtenDe verhandelbaarheid van door de overheid verstrekte subjectieve rechten
(vergunningen, vrijstellingen, quota e.d.) is een veel voorkomend verschijnsel
dat meer en meer om aandacht vraagt. De overgang van deze rechten doet zich
bijvoorbeeld voor bij bedrijfsbeëindiging, faillissement, fusie, splitsing,
beslag, overlijden en boedelscheiding. Door de overheid kan de omstandigheid
dat een vergunning overdraagbaar is, worden gebruikt voor het creëren
van een vergunningenmarkt. Dit kan voordelen hebben: overdraagbaarheid kan
bijdragen tot een economisch efficiëntere allocatie van rechten.Dit MDW-project wordt in twee fases uitgevoerd.In de eerste fase heeft de werkgroep de taak:– de toepasselijke regelgeving, waaronder de EU-regelgeving, te
inventariseren om te bezien waar bewust overdraagbaarheid van vergunningen
en dergelijke wordt gecreëerd of waar met overdraagbaarheid rekening
is gehouden;– te analyseren onder welke omstandigheden publiekrechtelijke vermogensrechten
ontstaan, met het oog op welke beleidsdoelen zij in het leven worden geroepen
en onder welke voorwaarden zij, naar huidig recht kunnen worden overgedragen;– te onderzoeken welke problemen thans ontstaan en welke oplossingen
gewenst zouden zijn;– te onderzoeken of een algemene wettelijke regeling nodig is, dan
wel een toetsingskader voor verspreide regelingen of Aanwijzingen inzake overdracht
van publiekrechtelijke rechten nodig zijn en daarvoor eventueel voorstellen
te doen.In de tweede fase onderzoekt de werkgroep:– wat de consequenties zijn van ingrijpen door de Staat in het systeem
van verhandelbare rechten, in het bijzonder wanneer rechten worden ontnomen
of hun werking beperkt;– aan de hand van de bevindingen van de werkgroep wordt bezien of
bovenbedoeld toetsingskader, dan wel de Aanwijzingen of de wettelijke regeling
aanvulling behoeven. 1.2 Projecten die in september startenDe onderstaande projecten zullen september '99 van start gaan. Tot deze
planning is besloten omdat daardoor beter kan worden aangesloten bij lopende
wetgevingsprocedures en andere activiteiten. Bovendien kan bij deze planning
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) worden betrokken bij de projecten
«openbare inrichtingen» en «binnenstadsdistributie». – OnteigeningswetIn verscheidene wetten en voorstellen tot wijziging van wetten zijn, om versnelling van procedures te bereiken, bijzondere bepalingen over
de onteigeningsprocedure opgenomen. Voorbeelden zijn het wijzigingsvoorstel
Tracéwet en de Wet op de waterkering. Het systeem van rechtsbescherming
wordt daardoor ondoorzichtig. Voorts wordt als een knelpunt ervaren dat de
Onteigeningswet op een aantal punten verouderd is (o.a. gebrekkige afstemming
op de algemene wet bestuursrecht).Op de achtergrond speelt mee de visie op eigendom en onteigening, die
bepalend is voor het daarbijbehorende juridische beschermingsniveau. Op grond
van diverse wetten worden immers beperkingen op het eigendomsrecht aangebracht,
die in hun (financiële) gevolgen veel verder strekken dan de gemiddelde
onteigening.In het MDW-project zal geïnventariseerd worden:– welke onteigeningsprocedures er thans voorkomen in de Onteigeningswet
en de diverse andere wetten waarin het instrument onteigening voorkomt;– welke mogelijkheden er zijn om de onteigeningsprocedure te stroomlijnen;– wat het gewenste beschermingsniveau van de Onteigeningswet zou
moeten zijn, mede gelet op de veranderde maatschappelijke omstandigheden;– hoe de Onteigeningswet ook voor het overige kan worden geactualiseerd. – Openbare inrichtingenOp openbare inrichtingen (onder andere horeca, bioscopen, musea, theaters,
sportaccomodaties: bedrijfsactiviteiten die worden ontplooid vanuit een publiek
toegankelijke inrichting) zijn uiteenlopende wettelijke voorschriften van
toepassing, onder andere uit gezondheidsoogpunt, openbare orde, economische
ordening, etcetera. Regels van Rijk en gemeenten sluiten qua doelstellingen,
uitvoeringspraktijk en bevoegdheden slecht op elkaar aan. Dit leidt tot administratieve
lasten en handhavingsproblemen. Doel van het project is de uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid ten aanzien van verschillende categorieën inrichtingen
verbeteren. – BinnenstadsdistributieBedrijven uit de detailhandel uiten steeds vaker de klacht dat door de
cumulatie van regelgeving van Rijk en van mede-overheden het in sommige steden
een probleem wordt om de schappen goed gevuld te krijgen. De bevoorrading
van winkels zou gevaar lopen door de cumulatie van rijksregels op het terrein
van arbeidstijden, rijtijden, geluidhinder en milieu en gemeentelijke voorschriften
op het terrein van geluid en milieu, winkeltijden, venstertijden voor de bevoorrading
en andere voorschriften in de algemene plaatselijke verordeningen, die bijvoorbeeld
gericht zijn op het tonnage of de afmetingen van de vrachtwagens. Samen met
de VNG wordt nagegaan of door cumulatie van regelgeving van Rijk en lagere
overheden reële problemen ontstaan voor de mogelijkheid tot bevoorrading
van winkels en bedrijven in de binnensteden. – Harmonisatie planproceduresDe Nederlandse wetgeving kent nogal wat planverplichtingen. Zo bestaan
er afzonderlijke planverplichtingen met betrekking tot ruimtelijke ordening,
milieu, vervoer, waterhuishouding, etcetera. De planverplichting moet ertoe
leiden dat het bestuur de uitoefening van bepaalde taken systematisch en samenhangend
verricht. De groter wordende samenhang tussen de verschillende
beleidsterreinen (ruimtelijke ordening, vervoer, waterhuishouding, milieu,
landbouw, recreatie en natuurbeheer) maakt de behoefte aan afstemming tussen
de betreffende plannen steeds groter. Voorts maakt de hoeveelheid aan plannen
het steeds moeilijker te voorkomen dat de plannen met elkaar in strijd komen.Een MDW-werkgroep zal bezien hoe de onderlinge afstemming tussen de plannen
op aanpalende terreinen kan worden geoptimaliseerd door de planstelsels te
harmoniseren.Hierbij zal zij betrekken de volgende wegen waarlangs harmonisatie van
planverplichtingen kan worden bereikt:– het aanbrengen van meer consistentie en duidelijkheid in de verschillende
typen plannen;– het beter afbakenen wat in de verschillende plannen wordt opgenomen;– het beter op elkaar afstemmen van procedures;– het beter regelen van de doorwerking van plannen naar lagere bestuurlijke
niveaus.In de komende maanden zal bezien worden hoe het project het beste kan
worden afgebakend en welke procedures in het bijzonder in de beschouwing zullen
worden betrokken. 2 Overzicht activiteiten in oriëntatiefaseHet kabinet is tevreden over de resultaten van de nu voor het eerst in
de oriëntatiefase beproefde methodiek. De open oriëntatie heeft
veel weerklank ontmoet. Van de inbreng van degenen die zijn benaderd is dankbaar
gebruik gemaakt. Het kabinet stelt vast dat voor de gekozen projecten draagvlak
bestaat, en het meent dat de wijze waarop de onderwerpen in de projecten worden
aangesneden, goed is afgestemd op knelpunten die de burger en ondernemer ervaren. 2.1 Veld VolkshuisvestingOp diverse manieren zijn partijen buiten de rijksoverheid en de «klanten»
van het beleid betrokken bij het formuleren van de probleemstelling van het
project op dit veld:– er is onderzoek gedaan bij organisaties van huurders, corporaties
en bedrijven naar klachten en wensen over rol, positie en gedrag van corporaties,
ook in verband met nevendiensten en concurrentie;– er is een workshop georganiseerd met deskundigen op het terrein
van de volkshuisvesting en op het terrein van deregulering en marktwerking
in andere sectoren;– in «De Balie» in Amsterdam is het debat «Winters
binnen» georganiseerd, in aanwezigheid van onder meer huurders en vertegenwoordigers
van huurdersorganisaties en corporaties, over het thema «Corporatie
tussen markt en het sociale». Het debat was voorbereid door besprekingen
van De Balie met bewonerskoepels en door Balie-onderzoek naar meningen van
huurders over het effect van deregulering en marktwerking op hun positie als
huurder;– er is een oproep geplaatst op internet om te reageren.Zowel tijdens het Baliedebat als tijdens de workshop bleek dat er in allerlei
sectoren die bij de sociale huisvesting betrokken zijn, steun bestaat voor
het voornemen het functioneren van de corporaties (met hun eventuele privileges
en belemmeringen) door te lichten en de klantgerichtheid te bevorderen. 2.2 Veld WetgevingskwaliteitOok op dit terrein zijn diverse activiteiten ondernomen om knelpunten
te identificeren en zijn wegen verkend om het instrumentarium van het wetgevingskwaliteitsbeleid
aan te scherpen:– er is onderzoek uitgevoerd naar de wetgevingskwaliteitsaspecten
in wetsevaluaties die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd op diverse beleidsterreinen;– er is onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de identificatie van
problematische regelgeving, met als doel indicatoren te ontwikkelen die door
handhavende instanties kunnen worden gehanteerd en die wijzen op gebreken
in de wetgeving. Aanknopingpunten hiervoor zijn gezocht in de praktijk van
de Bijzondere Opsporingsdiensten;– er is een werkconferentie over het wetgevingskwaliteitsbeleid
gehouden met vertegenwoordigers van de meest betrokken instanties. Doel van
de conferentie was een bezinning op de activiteiten van het wetgevingskwaliteitsbeleid,
op de vraag welke activiteiten het meest geschikt zijn om de kwaliteit van
de wetgeving te bevorderen en welke nieuwe initiatieven eventueel nodig zijn;– er is opdracht verleend voor onderzoek ten behoeve van de ontwikkeling
van het kosten/batenanalyse-instrument.Met de VNG zijn op ambtelijk niveau afspraken gemaakt om te komen tot
samenwerkingsprojecten waarmee knelpunten in de bestuurlijke uitvoerbaarheid
van regelgeving kunnen worden weggenomen en instrumenten kunnen worden ontwikkeld
om de kwaliteit van gemeentelijke regels te bevorderen:– de bestuurslasten voor decentrale overheden zullen aan de orde
worden gesteld bij de doorlichting van bestaande wetgevingscomplexen in MDW-verband.
Zonodig zullen VNG-vertegenwoordigers deel uitmaken van MDW-werkgroepen waarin
de lasten van gemeentelijke overheden mede aan de orde zijn;– ook aan gemeentelijke regelgeving zal aandacht worden gegeven
in MDW-verband, zoals dat in het project Stad en Regels al eerder is gebeurd.
Er zal een project worden opgezet, waarin één of meer modelverordeningen
van de VNG zullen worden doorgelicht, met behulp van de bedrijfseffectentoets
en de toets op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid;– onderzocht zal worden in hoeverre de door BZK gehanteerde toetspunten
kunnen worden omgezet in een instrument dat in het kader van de selectie door
en de toetsing van regelgeving door de Werkgroep Voorgenomen Regelgeving kan
worden gehanteerd, met als doel de bestuurslasten voor decentrale overheden
te beperken;– onderzocht zal worden in hoeverre het door de rijksoverheid gehanteerde
instrumentarium voor bedrijfseffectentoetsing en toetsing van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid mede bruikbaar kan worden gemaakt voor de decentrale overheden. 2.3 Veld belemmeringen voor OndernemerschapOp dit veld zijn diverse acties ondernomen om de agenda beter aan te laten
sluiten bij de problemen van burger en ondernemer:– een groot aantal bedrijven en maatschappelijke organisaties is
uitgenodigd suggesties te doen;– er zijn suggesties gevraagd in bladen van branches en organisaties
en op internet.De respons uit het bedrijfsleven is groot. Bedrijven en organisaties blijken
op een breed terrein problemen te hebben met de regelgeving. De suggesties
variëren ook naar aard van het knelpunt. Knelpunten hangen
er onder andere mee samen dat regelgeving als belastend wordt ervaren, dat
er problemen zijn met de uitvoerbaarheid en er concurrentieverschillen uit
voortkomen. In bijlage 2 is een samenvattend overzicht opgenomen van de suggesties. 3. Commissie Administratieve LastenIn november 1998 is de Commissie Administratieve Lasten ingesteld, onder
voorzitterschap van de heer Slechte. De commissie zal voor het einde van 1999
een advies uitbrengen omtrent (a) de in het kader van MDW te realiseren substantiële
vermindering van de administratieve lasten en (b) het beter betrekken van
het bedrijfsleven bij het ontwerpen en uitvoeren van nieuwe wet- en regelgeving.Inmiddels heeft de commissie de voorbereidingsfase afgerond. De knelpunten
zijn geïnventariseerd via rechtstreekse contacten met het bedrijfsleven,
ledenraadplegingen door MKB-Nederland en VNO-NCW en een NIPO-enquête.
De commissie is gebleken dat administratieve lastendruk daadwerkelijk een
probleem vormt. Uit het NIPO-onderzoek blijkt zelfs dat Nederlandse ondernemers
de administratieve lastendruk als een groter probleem ervaren dan de invoering
van de euro of het oplossen van de millenniumbug.In het overleg met de interdepartementale Stuurgroep Administratieve Lasten
zijn de volgende dossiers geagendeerd: stroomlijning basisgegevens, fiscale
en sociale zekerheidsregelingen, toetsing van voorgenomen wet- en regelgeving
en starters. De commissie organiseert nu een dialoog tussen overheid en bedrijfsleven
om nadere uitwerking aan deze onderwerpen te geven.Vanaf begin dit jaar is de commissie een nieuwe fase ingegaan. De tijd
is nu rijp om met concrete beleidsexperimenten aan de slag te gaan. Om die
experimenten in goede banen te leiden heeft de commissie veel expertise nodig.
Daarom is de commissie versterkt met personen uit politiek en bestuur, de
communicatiewereld, de ICT-branche en het bedrijfsleven. Er zijn momenteel
vijf beleidsexperimenten gestart, ideeën voor nog eens 20 experimenten
zijn bij de commissie aangemeld. Eind april zal de commissie een tussenrapportage aanbieden aan de Minister
van Economische Zaken. De commissie zal hierin ingaan op de aard van de problematiek,
de kansrijkheid van de gekozen aanpak en benaderingswijze en de richting waarin
oplossingen denkbaar zijn. Voor de vervolgstappen van de commissie zal voorts
een plan van aanpak worden geschetst. De Minister van Economische Zaken,A. Jorritsma-LebbinkDe Minister van Justitie,A. H. Korthals BIJLAGE 1 STARTNOTITIESInhoudTe beginnen in maartA. Woningbouwcorporaties 11B. Wet op de Kansspelen 13C. Harmonisatie ondernemers- en zelfstandigebegrip 15D. Beleid t.a.v. perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen 18E. Ketenaansprakelijkheid varkenshouderij 21F. Concessieverlening en aanbesteding 24G. Geneesmiddelen 26H. Faillissementswet 29I. Verhandelbare rechten 32Te beginnen in septemberJ. Onteigeningswet 35K. Openbare inrichtingen 37L. Binnenstadsdistributie 39M. Harmonisatie planprocedures 40 A. WONINGCORPORATIES 1. Probleemanalyse AchtergrondThans is 50% van de woningen eigendom van bewoners, 50% is gehuurd. Van
de (3.3 mln) huurwoningen is ruim 75% (2,5 mln) eigendom van de (ongeveer
750) woningcorporaties. Woningcorporaties zijn private instellingen. Zij kregen
vroeger van de Staat leningen (bouw) en subsidies (exploitatie). Sinds enige
tijd hebben ze echter niet alleen te maken gehad met decentralisatie (naar
gemeente) en deregulering (gemeente en corporaties maken prestatieafspraken)
maar ook verzelfstandiging: bij een bruteringsoperatie werden de nog openstaande
leningen (f 40 mrd) weggeschrapt tegen de toekomstige subsidies. Als
geheel is de corporatiesector gezond. Circa tien corporaties zijn door het
Centraal Fonds Volkshuisvesting gesaneerd.Door bovengenoemde ontwikkelingen kunnen corporaties klantgerichter werken
en binnen kaders zelfstandige keuzes maken. Maar ook andere factoren hebben
grote invloed op hun werkwijze en werkterrein. Te noemen zijn:– door welvaartstoename neemt traditionele doelgroep in omvang af:
toenemende concurrentie van de koopsector t.o.v. de huursector;– toenemende concurrentie van institutionele beleggers (door toenemende
huurstijging concurrentie in het duurdere huursegment en iets toegenomen interesse
in het goedkopere segment huurwoningen);– individualisering (standaardwoning bestaat niet meer, corporaties
moeten constant product aanpassen aan vraag en het productassortiment verbreden);– door vergrijzing en extra-muralisering toenemende vraag naar en
verandering in diensten, voorzieningen en speciale woonvormen.Sommige corporaties richten zich als gevolg van een en ander op nieuwe
producten. Daardoor rijzen vragen over de breedte van het werkterrein van
corporaties in het licht van hun traditionele activiteiten en in relatie tot
andere marktpartijen.De ordening die thans geldt stamt immers voor een deel uit een tijd waarin
nog overwegend sprake was van een aanbod-gedreven volkshuisvestingsmarkt,
terwijl thans de overgang plaatsvindt naar een vraag-gedreven volkshuisvestingsmarkt.In het kader van de Nota Wonen in de 21e Eeuw worden de consequenties
daarvan voor beleid en regelgeving vertaald. Wettelijk opgelegde taken corporatiesDe Grondwet noemt bevordering van (kwantitatief en kwalitatief) voldoende
woongelegenheid voorwerp van zorg der overheid (grondrecht). Het besluit beheer
sociale huursector (BBSH) spreekt van vijf verantwoordingsvelden van corporaties:1 zorgen voor huisvesting van lage inkomens en bijzondere groepen als
gehandicapten, ouderen en erkende vluchtelingen. Deze «doelgroepen»
vormden in 1986 circa de helft van het aantal huishoudens in Nederland, in
1994 rond de 40% en in 2010 wellicht een kwart (in het kader van de nota Wonen
in de 21e Eeuw wordt het doelgroepbegrip overigens herijkt);2 kwaliteit woningen bewaken;3 huurders betrekken bij beheer en beleid;4 met hun financieel beleid niet alleen de eigen continuïteit garanderen
maar ook bijdragen aan goede financiële positie gehele sociale huursector; 5 leefbaarheid buurt en wijk bevorderen.Kortom, nadruk op wonen in plaats van de traditionele nadruk op bouwen
en beheren.Het regeerakkoord 1998 wil:– zelfbeschikking/zelfbeheer burger bevorderen (o.m. eigen woning,
particulier opdrachtgeverschap, individuele koopbijdrage);– dat corporaties zich specifieker richten op de huisvesting van
bijzondere groepen, vooral op integratie van zorg en wonen voor ouderen.– de sector zelfregulering ter hand neemt. In dit kader is de sociale
huursector verzocht om voor 1 jan. 2000 te komen met een sluitend stelsel
voor een revolving fund, waarin de onderlinge solidariteit tussen arme en
rijke woningcorporaties en de rechtsgelijkheid binnen de doelgroep is gewaarborgd.Intussen bieden veel corporaties steeds meer diensten aan, bijvoorbeeld
huurdersonderhoud, tuinonderhoud, buurthuis, beveiliging, woon-zorg-combinaties,
verzekeringen, enz.; de «brede woonmaatschappij».De interpretatieruimte van de regelgeving geeft de corporaties flinke
vrijheid bij het formuleren van de eigen doelstellingen.In de oriëntatiefase is onder andere een workshop georganiseerd met
deskundigen op het terrein van de volkshuisvesting en op het terrein van deregulering
en marktwerking in andere sectoren en is in «De Balie» in Amsterdam
het debat «Winters binnen» georganiseerd, in aanwezigheid van
onder meer huurders en vertegenwoordigers van huurdersorganisaties en corporaties,
over het thema «Corporatie tussen markt en het sociale». Het debat
was voorbereid door besprekingen van De Balie met bewonerskoepels en door
Balie-onderzoek naar meningen van huurders over het effect van deregulering
en marktwerking op hun positie als huurder. Zowel tijdens het Baliedebat als
tijdens de workshop bleek dat er in allerlei sectoren die bij de sociale huisvesting
betrokken zijn, steun bestaat voor het voornemen het functioneren van de corporaties
(met hun eventuele privileges en belemmeringen) door te lichten en de klantgerichtheid
te bevorderen. 2. TaakopdrachtBij de corporaties doet zich een «Markt en overheid»-probleem
voor: hoe om te gaan met de huidige officiële en denkbare activiteiten
van corporaties die leiden tot ongelijkheden op markten? Overeenkomstig het
rapport Cohen de marktactiviteiten afsplitsen, de publieke taak onder concurrentie
stellen of de publieke taak met een beroep op uitzonderingsgrond(-en) bij
de corporatie laten?Afhankelijk van de gekozen oplossing resulteert als vorm van de corporatie
één van de volgende varianten:– publiek: corporatie voert uitsluitend de publieke taak uit en
krijgt daarvoor bijzondere rechten;– hybride: verschillende subvarianten zijn denkbaar als variatie
op het thema brede woonmaatschappij (corporatie als publieke dochter, als
hybride moeder en als hybride eenheid);– privaat: «doorsteek naar de markt» met twee subvarianten:
«markt» (corporatie is private instelling met private doelen;
overheid stuurt uitsluitend de vraag via subjectsubsidies) en «licentie»
(overheid stuurt naast de vraag tevens het aanbod door direct zaken met particuliere
verhuurders te doen).De centrale probleemstelling per variant is: in hoeverre voldoet de variant
aan de gestelde eisen ten aanzien van «level playing field», Markt
en overheidvraagstelling e.d. en in hoeverre komt de variant tegemoet aan het op effectieve en efficiënte wijze verwezenlijken van de door
VROM geformuleerde volkshuisvestingsdoelstellingen, inclusief de wensen uit
het regeerakkoord.In relatie tot het bovenstaande wordt per variant gekeken naar:– in hoeverre is bij de desbetreffende variant sprake van een «level
playing field»?;– in hoeverre speelt het maatschappelijk gebonden vermogen bij corporaties
hierbij een rol; kortom: het vorenstaande spitst zich toe op de vraag: hoe
wordt het vermogen van corporaties aangewend en geeft dat concurrentieverstoring?;– in hoeverre is bij de desbetreffende variant een eventuele beperking
van het «level playing field» gerechtvaardigd?;– welke remedies zijn er in geval van ongerechtvaardigde beperking
van het «level playing field» bij de desbetreffende variant?;– in hoeverre komt de variant tegemoet aan het op effectieve en
efficiënte wijze verwezenlijken van de door VROM geformuleerde volkshuisvestingsdoelstellingen,
inclusief de wensen uit het regeerakkoord?Onderwerpen als de zin van overheidsinterventie in de volkshuisvesting
in het algemeen of die van de huursubsidie in het bijzonder, vermeende kartelvorming
op Vinexlocaties maken geen zelfstandig deel uit van het onderhavige MDW-onderzoek.Het onderwerp deregulering zal in de adviesfase van dit traject aan bod
komen voor zover direct van toepassing op de rol van corporaties of andere
marktpartijen in de volkshuisvesting. 3. Operationele aspecten– In de werkgroep hebben zitting vertegenwoordigers van de ministeries
van EZ, Financiën, Justitie, VROM en twee externe deskundigen, onder
leiding van een voorzitter die niet werkzaam is bij een van de genoemde ministeries.– De werkgroep regelt verder zelf de betrokkenheid van externe deskundigen
door desgewenst vertegenwoordigers van corporaties, private marktpartijen
of wetenschappelijke wereld te betrekken.– Het secretariaat wordt gevormd door een medewerker van EZ, een
medewerker van Justitie en een medewerker van VROM.– De werkgroep zal haar werkzaamheden uiterlijk september 1999 afronden. B. WET OP DE KANSSPELEN InleidingSinds de inwerkingtreding van de Wet op de kansspelen in 1964 is de kansspelmarkt
voortdurend in beweging. De laatste vijftien jaar geven de ontwikkelingen
op de markt een complex beeld te zien. Zowel het aanbod van als de deelname
aan diverse kansspelen is in deze periode sterk gestegen. Aan de stijging
van vraag en aanbod lijkt nog geen einde gekomen. Door zowel legale als ook
illegale aanbieders worden nieuwe producten aangeboden. De behoefte aan fondswerving
is een belangrijke drijfveer voor de vernieuwing van het legale spelaanbod.
Ook worden kansspelen in toenemende mate vanuit het buitenland aangeboden.
Binnen Europa is de kansspelmarkt de laatste jaren aanmerkelijk gegroeid.
De meeste landen hanteren, net zoals Nederland, een vergunningenstelsel, gecombineerd
met staatsmonopolies. Onder invloed van de Europese eenwording en het vrije
verkeer van goederen en diensten staan deze nationale stelsels onder druk.
Tegelijkertijd maken aanbieders van kansspelen meer en meer gebruik
van nieuwe informatietechnologie zoals Internet. Voorts toont een reeks recente
onderzoeken naar het speelgedrag van mensen aan dat een bepaald, maar klein
percentage op enigerlei wijze afhankelijk wordt van bepaalde spelvormen.In 1995 verscheen de nota Kansspelen herijkt (kamerstukken
II, 1995/96, 24 557, nr. 2). In deze nota formuleerde het kabinet de
verschillende doelstellingen, die aan de regulering van het huidige Nederlandse
kansspelbeleid ten grondslag liggen. Zo heeft de wetgever de menselijke speelzucht
in goede banen willen leiden door in de Wet op de kansspelen onder strikte
voorwaarden een beperkt legaal aanbod mogelijk te maken. Deze zogenoemde kanalisatiegedachte
ziet niet alleen op de bescherming van de spelers, maar ook op de integriteit
van het spel en het tegengaan van uitwassen en misstanden. Een andere belangrijke
pijler van het beleid is de fondsenwerving, waarbij de opbrengsten van het
kansspel ten goede komen aan de staatskas of aan goede doelen. Tenslotte is
het beleid gericht op het tegengaan van de illegaliteit en op het voorkomen
dat gelden wegvloeien naar buitenlandse aanbieders. In de nota werd aangekondigd
dat onderzoek zou worden verricht naar de knelpunten van het kansspelbeleid.
Inmiddels zijn de resultaten van verschillende onderzoeken en adviezen beschikbaar
gekomen. Een en ander doet de vraag rijzen of het bestaande instrumentarium
niet aan herziening toe is. De Staatssecretaris van Justitie heeft de Kamer
op 23 december 1998 bericht interdepartementaal overleg over een integrale
benadering van de huidige ontwikkelingen en problemen rond de Wet op de kansspelen
noodzakelijk te achten. 1. Probleemanalyse KnelpuntenKnelpunten bij de uitvoering en handhaving van het huidige kansspelbeleid
zijn:– de regulering van de aanbodzijde van de markt staat onder druk
ten gevolge van technologische ontwikkelingen en de Europese eenwording met
het vrije verkeer van goederen en diensten; de bevriezing van het legale aanbod
biedt de vergunninghouders echter nauwelijks de ruimte adequaat te reageren
op bedreigingen. Verder sluit het nationale monopoliestelsel voor landelijke
kansspelen enerzijds niet aan op de expansiebehoefte van de exploitanten en
levert het anderzijds vergunninghouders ten opzichte van niet-vergunninghouders
een concurrentievoordeel op. Dit laatste gaat ook op voor de beneficianten
van de opbrengsten van het kansspel.– het in de Wet op de kansspelen en de Wet op de kansspelbelasting
gehanteerde onderscheid tussen kansspel en behendigheidsspel leidt tot bewijsproblemen
in de rechtspraktijk, legt daardoor een onevenredig beslag op de capaciteit
bij politie, justitie en de belastingdienst, en leidt tot ingewikkelde jurisprudentie.
Voorts verbiedt de wet niet-schadelijke (gratis) kansspelen.– aan het kansspelbeleid van de rijksoverheid liggen verschillende,
soms tegenstrijdige, doelstellingen ten grondslag, terwijl de instanties waarbij
de uitvoering en handhaving berust (gemeenten, politie en justitie) uitsluitend
het beperken van overlast als beleidsprioriteit hanteren.– door gemeentelijke overheden wordt de exploitatie van illegale
casino's gedoogd en worden de mogelijkheden die bestuursrechtelijke instrumenten
bieden, zoals het bestemmingsplan, onvoldoende benut; voor consumenten is
de integriteit van de markt weinig transparant.– de voor een adequate handhaving noodzakelijke specifieke deskundigheid op het gebied van de kansspelen is met name door de regionalisering
van de politie versnipperd geraakt.– illegale buitenlandse aanbieders, al dan niet gebruik makend van
nieuwe technologie zoals Internet, zijn veelal gevestigd in landen die weinig
of geen medewerking verlenen aan opsporingsautoriteiten van andere landen. 2. TaakopdrachtIn dit MDW-project wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de regelgeving ten aanzien van de
verschillende typen kansspelen te verbeteren.De MDW-werkgroep heeft derhalve tot taak:– De gevolgen van maatschappelijke, juridische, technologische en
internationale ontwikkelingen voor de houdbaarheid van het huidige kansspelbestel
te bezien en voorstellen te doen ter verbetering van de regulering.– Hierbij met name aandacht te geven aan marktconforme regulering,
met name voor het nationale monopoliestelsel voor de landelijke kansspelen.
Daarbij dient de mogelijkheid van het gebruik van normalisatie, certificatie
en marktconforme licentie-uitgifte uitdrukkelijk betrokken te worden.– In dit kader de voor- en nadelen van buitenlandse stelsels te
bezien en tevens welke stappen moeten worden gezet om goede afstemming tussen
verschillende rechtsstelsels, met name binnen de Europese Unie, te bereiken.
Hierbij dient relevante Europese regelgeving en relevante jurisprudentie betrokken
te worden.– In de voorstellen voor een nieuw instrumentarium voldoende flexibiliteit
in bouwen, zodat adequaat kan worden ingespeeld op toekomstige ontwikkelingen.– Na te gaan op welke wijze het toezicht en de handhaving kunnen
worden versterkt en daarbij de mogelijkheden die het civiele recht en bestuursrecht
bieden uitdrukkelijk te betrekken, opdat de strafrechtelijke handhaving slechts
als sluitstuk van de handhaving kan gaan functioneren. 3. Operationele aspectenDe werkgroep staat onder leiding van een onafhankelijk voorzitter en wordt
gevormd door vertegenwoordigers van de ministeries van Justitie, Economische
Zaken, Financiën, Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij. Het secretariaat
van de werkgroep wordt verzorgd door Justitie en EZ. C. HARMONISATIE ONDERNEMERS- EN ZELFSTANDIGEBEGRIP 1 Probleemanalyse InleidingZowel in de fiscale wetgeving, de sociale zekerheidswetgeving, alsmede
de Handelsregisterwet en de Vestigingswet, worden verschillende begrippen
gehanteerd om zelfstandig ondernemers te duiden. Met name de eerste twee wetgevingscomplexen
hebben voor de ondernemer ingrijpende gevolgen. Zij staan daarom centraal
in dit stuk. Het fiscale ondernemerschap is mede als gevolg van jarenlange jurisprudentie
relatief duidelijk uitgekristalliseerd. Dit neem niet weg dat er ook een grijs
gebied te constateren is tussen het fiscale ondernemersbegrip en het ruimere
begrip «andere inkomsten uit arbeid». De scheidslijn is niet altijd
scherp aan te geven.In de sociale zekerheid is alleen het werknemerschap duidelijk omschreven
en wordt daarnaast gewerkt met een zelfstandigebegrip. Een beschrijving van
het begrip ondernemer ontbreekt. Sommige zelfstandigen, bijvoorbeeld in de
ICT-sector, de zakelijke dienstverlening of (instellingen) in de kwartaire
sector, worden in de sociale zekerheid als werknemer beschouwd. Dit is mogelijk
wanneer zij bijvoorbeeld langdurige contracten hebben met één
opdrachtgever. Deze situatie leidt in de praktijk tot rechtsonzekerheid, aangezien
in de sociale zekerheid het ondernemerschap per individueel geval wordt vastgesteld.1De onzekerheid omtrent begrippen wordt versterkt door het feit dat bij
verschillende wetten verschillende rechtsprekende colleges behoren (voor fiscaliteit
de Hoge Raad, voor sociale zekerheid de Centrale Raad van Beroep). TrendsDe problematiek die in deze notitie wordt geadresseerd hangt nauw samen
met een aantal ontwikkelingen. Ten eerste is er de trend naar meer deeltijdondernemerschap.
Meer dan voorheen wordt het ondernemerschap in combinatie met zorgtaken of
een baan in loondienst verricht. Ten tweede is er de trend dat steeds meer
starters in de dienstverlening starten. Naar de aard van het werk in dienstverlening
komt het vaker voor dat men langere tijd voor dezelfde opdrachtgever werkt.
Er komen steeds meer zogeheten «self-employed professionals».
Hiermee wordt gedoeld op mensen die er voor kiezen om voor eigen rekening
en risico hun arbeid aan te bieden.Deze trends worden ook breder herkend. In de Belastingverkenning wordt
geconcludeerd dat «achtergrond en opzet van een herzien stelsel vragen
om een fiscaal ondernemersbegrip dat recht doet aan de economische werkelijkheid.»2 De werkgroep Evaluatie en herziening fiscale tegemoetkomingen
en faciliteiten voor ondernemers (werkgroep Oort) heeft er verder op gewezen
dat ook «het feit dat mensen in de toekomst ongetwijfeld vaker in deeltijd
willen gaan ondernemen in beschouwing dient te worden genomen waar het gaat
om toegang tot de ondernemersregelingen.»3
De werkgroep Oort heeft het echter niet tot haar taak gerekend om met concrete
voorstellen te komen. Het fiscale ondernemingsbegrip en de adviezen en opvattingen
van de werkgroep Oort worden betrokken bij de voorgenomen herziening van het
belastingstelsel per 2001. Criteria sociale zekerheidDe sociale zekerheidswetgeving (WW, WAO, ZW) kent geen definitie voor
ondernemer, onderneming of zelfstandige. Het betreft hier immers een verzekering
tegen ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid voor werknemers (vormen
de «kring van verzekerden»). Alleen begrippen als «werkgever»
en «werknemer» spelen een rol. De rechten en plichten die uit
deze verzekeringen voortvloeien, zijn dan ook gekoppeld aan de definitie van
een werknemer. Het begrip werknemer is opgehangen aan de dienstbetrekking.
Het kan zo zijn dat op basis van de beoordeling van de feitelijke omstandigheden
het «ondernemerscontract» van de zelfstandige als een dienstbetrekking
wordt aangemerkt. De criteria die bij de beoordeling van zelfstandigheid door
de UvI's een rol spelen zijn: (1) de aanwezigheid van reëel ondernemersrisico;(2) het werken voor meerdere opdrachtgevers;(3) aanwezigheid van een gezagsverhouding;(4) het gebruik van eigen materialen;(5) aanwezigheid van een eigen pensioenverzekering of een particuliere
inkomensdervingsverzekering;(6) aanwezigheid van een eigen bedrijfsruimte en eigen bedrijfsmiddelen;(7) toezicht of controle op de wijze van werken.1Overigens kunnen als gevolg van verschillen in branche-specifieke kenmerken
accent-verschillen bij de toetsing worden gehanteerd. Criteria fiscaliteitBelangrijke criteria waaraan wordt getoetst of sprake is van fiscaal ondernemerschap
zijn:21. er moet sprake zijn van een organisatie van arbeid en kapitaal;2. deelname aan het economische en maatschappelijke ruilverkeer; 3. subjectief winststreven;4. objectief winst behalen;5. debiteurenrisico lopen;6. uit de recente jurisprudentie van de Hoge Raad blijkt dat het van doorslaggevend
belang voor de kwalificatie van de belastingplichtige als ondernemer is of
deze een onbeperkt uitzicht heeft op positieve en/of negatieve resultaten.
Hiervan is sprake indien de belastingplichtige naast een aandeel in de jaarwinst
ook is gerechtigd tot het liquidatieoverschot.Voor de toepassing van de zelfstandigenaftrek geldt dat een ondernemer
tenminste 1225 uur per jaar in de eigen onderneming moet werken. GevolgenHet hanteren van verschillende begrippen heeft een aantal gevolgen:– administratieve lasten. Het vergt veel tijd van de ondernemer
om zijn juridische status ten opzichte van diverse wetten te bepalen. Het
onderwerp wordt door starters en deskundigen vaak als probleem genoemd. Ook
voor overheidsinstanties veroorzaakt onduidelijkheid omtrent begrippen veel
werk;– gemist ondernemerschap. Mensen zien door administratieve rompslomp
af van ondernemerschap;– rechtsonzekerheid bij ondernemers en opdrachtgevers. Vaak is pas
lange tijd na het uitvoeren van een opdracht duidelijk welke status de ondernemer
wordt toegekend. Het kan er ook toe leiden dat opdrachtgevers naderhand als
werkgever worden aangemerkt. Omdat betrokkene verzekerd is voor de werknemersverzekeringen,
moeten er premies werknemersverzekeringen worden betaald. Wel kan het zo zijn
dat iemand die verplicht verzekerd is en om een werkloosheidsuitkering komt,
geen uitkering ontvangt omdat hij niet aan de entree-eisen voldoet (bijvoorbeeld
niet voldoende arbeidsverleden heeft opgebouwd).– sommige (schijn-)ondernemers maken gebruik van voorzieningen die
niet voor hen zijn bedoeld, andere ondernemers wordt het gebruik van dergelijke
voorzieningen juist onthouden. 2. TaakopdrachtGelet op het bovenstaande, wordt de werkgroep gevraagd een advies uit
te brengen met betrekking tot de mogelijkheden om de in Nederland gehanteerde
ondernemers- en zelfstandigebegrippen te harmoniseren. De werkzaamheden van de werkgroep zullen als volgt worden afgebakend. Fase IIn fase 1 wordt een inventariserende studie verricht. Doel van deze studie
is het nauwkeurig in kaart brengen van de begrippen voor ondernemerschap zoals
thans in bij voorbeeld de fiscale en sociale zekerheidswetgeving, alsmede
in de Handelsregisterwet worden gebruikt. Verder moet de studie inzichtelijk
maken wat de overwegingen zijn die aan de huidige vormgeving van de begrippen
voor ondernemerschap in de wet- en regelgeving ten grondslag liggen. Voor
het fiscale ondernemersbegrip wordt uitgegaan van het begrip zoals dit in
het kader van de belastingstelselherziening zal worden voorgesteld (naar verwachting
eerste helft van 1999 wordt voorstel materiewet IB naar RvS gezonden, is dan
ook voor MDW-werkgroep beschikbaar) Fase IIIn deze fase zal de werkgroep zich richten op de mogelijkheden tot harmonisatie
van het ondernemersbegrip in de diverse wetten en de consequenties daarvan.
Over de uitkomsten van deze fase zal de werkgroep een afzonderlijk rapport
uitbrengen. 3. Operationele aspectenDe werkgroep staat onder leiding van een onafhankelijk voorzitter en wordt
gevormd door vertegenwoordigers van de ministeries van Justitie, Economische
Zaken, Financiën, en SZW. Het ministerie van VWS is vertegenwoordigd
als agenda-lid.Het secretariaat van de werkgroep wordt verzorgd door Justitie en EZ.Het verdient overweging om ten behoeve van onderbouwend onderzoek (op
deelaspecten) externe deskundigen in te schakelen. D. BELEID T.A.V. PERIFERE EN GROOTSCHALIGE DETAILHANDELSVESTIGINGEN 1 ProbleemschetsHet beleid voor perifere en grootschalige detailhandelsvestigingen (PDV
resp. GDV) is vastgelegd in een brief aan de Tweede Kamer in 1993. In 1995
is het GDV-beleid in een brief aan de Tweede Kamer verduidelijkt.Het doel van het PDV/GDV-beleid is tweeledig:1 het handhaven van de winkelfunctie van de binnensteden en andere bestaande
winkelconcentraties;2 het bevorderen van de dynamiek binnen de detailhandel: het ruimte bieden
voor de nieuwe vormen van detailhandel en langs deze weg een kwaliteitsverbetering
van het winkelaanbod mogelijk maken.PDV-beleid houdt praktisch in dat vestiging op perifere locaties (alle
terreinen of locaties binnen de bebouwde kom, die niet binnen een bestaand
of gepland winkelgebied of het onmiddellijk daaraan grenzend gebied liggen)
alleen is toegestaan voor winkels uit bepaalde branches, te weten:– de verkoop van brand- en explosiegevaarlijke stoffen;– de volgende winkels die vanwege hun omvang en aard van de artikelen een groot oppervlak nodig hebben voor de uitstalling: auto's,
boten en caravans, tuincentra, bouwmarkten, grove bouwmaterialen, keukens
en sanitair, woninginrichting.Het GDV-beleid verschilt in die zin met het PDV-beleid dat:– GDV-locaties uitsluitend bestemd zijn voor de vestiging van grootschalige
winkels (bijvoorbeeld een omvang van minstens 1500 m2 bvo);– GDV-locaties alleen mogen worden ontwikkeld in de 13 stedelijke
knooppunten1;– GDV-locaties alleen op B-locaties2
mogen;– de knooppunten zelf branchebeperkingen voor de GDV-locatie kunnen
aangeven.Het PDV/GDV-beleid is eind 1997/begin 1998 geëvalueerd door VROM
en EZ . Conclusie was dat over het algemeen het beleid redelijk voldoet aan
de dubbele doelstelling, maar dat desondanks enkele problemen bestaan met
betrekking tot zowel het PDV-beleid als het GDV-beleid. PDV-beleid – diverse betrokkenen bij PDV geven aan dat het huidige beleid,
waarbij strikt branches aangegeven worden die zich buiten de winkelgebieden
mogen vestigen, in Nederland een belemmering is voor de dynamiek in de detailhandel.
Dit komt o.a. door de zogenaamde «branchevervaging». Voorbeeld:
een meubelzaak mag zich vestigen op een perifere locatie. Maar wat te doen
als deze zaak uit gaat breiden met de verkoop van huishoudelijke artikelen?
Volgens het huidige PDV-beleid zou dit niet toegestaan mogen worden. Dit is
echter in conflict met de tweede doelstelling van het PDV-beleid (het vergroten
van de dynamiek in de detailhandel);– gemeenten schuiven vragen als deze vaak door naar de Rijksoverheid
(die in het huidige beleid de uiteindelijke verantwoordelijkheid heeft), terwijl
deze juist minder zicht heeft op de afzonderlijke probleemgevallen. GDV-beleid – het aantal gemeenten dat de mogelijkheid heeft om een GDV-locatie
te ontwikkelen is in het huidige beleid beperkt tot de dertien stedelijke
knooppunten. Echter, deze knooppunten vervullen in het beleid nauwelijks een
rol meer; het is de vraag of de positie van de knooppunten in de 5e nota Ruimtelijk
Ordening overeind blijft. Ontvangen reacties in oriëntatiefase MDWIn het kader van de oriëntatiefase MDW II hebben enkele grote detailhandelsketens
als hun opvatting naar voren gebracht dat aan het GDV beleid in de praktijk
op beperkende wijze invulling wordt gegeven, waardoor van de gewenste dynamiek
in de detailhandel te weinig terecht komt, en de druk op binnensteden onaanvaardbaar
groot blijft. Anderen, waaronder MKB-N staan op het standpunt dat grootschalige
detailhandel het voorzieningenniveau van de steden (de bestaande detailhandelsstructuur)
ondermijnt en er geen sprake is van eerlijke concurrentie met binnensteden
door de goede autobereikbaarheid van perifere lokaties en de lagere grondprijzen. 2 TaakopdrachtIn het MDW-project wordt bezien of aanpassing van de regelgeving en de
bestuurlijke inrichting van het beleid binnen de bestaande beleidsuitgangspunten
(m.b.t. de detailhandelsstructuur, dynamiek en mobiliteitsbeperking) mogelijkheden
bieden om de zich in de praktijk voordoende problemen weg te nemen en de effectiviteit
van het beleid te vergroten.Onderzocht dient te worden met welke juridische en bestuurlijke instrumentatie
de centrale doelstellingen van het PDV-GDV beleid op de meest effectieve wijze
kunnen worden bereikt. Hiertoe dienen enkele modellen te worden opgesteld,
waarin alternatieve beleidsmatige, juridische en bestuurlijke inrichtingen
van het beleid zijn uitgewerkt. Hierbij worden de volgende voorwaarden gehanteerd:– het besluitvormingsproces over de toewijzing van lokaties moet
transparant zijn;– de eerlijke concurrentie moet worden gewaarborgd;– het lokatiebeleid dient handhaafbaar te zijn.Vragen die hierbij aan de orde komen:1. welke mogelijkheden zijn er om de regelgeving aan te passen en eventueel
de bestuurlijke inrichting te veranderen, zonder dat de bestaande uitgangspunten
zullen verdwijnen (bestaande detailhandelsstructuur, dynamiek, mobiliteitbeperking)?2. hoe kan de dynamiek in de Nederlandse detailhandel worden bevorderd
zonder de uitgangspunten van het beleid te verlaten (bestaande detailhandelsstructuur,
mobiliteitbeperking)?3. hoe kan bereikt worden dat er meer regionale samenwerking en samenhang
over het beleid plaatsvindt?4. hoe kan het Rijk bevorderen dat gemeenten en provincies een regionaal
detailhandelsstructuurbeleid formuleren?5. welke mogelijkheden (beheer en handhaving) hebben gemeenten om ongewenste
branches op perifere locaties tegen te gaan? Welke mogelijkheden heeft het
Rijk of hebben provincies om te bevorderen dat lokaties in voldoende mate
en voldoende gespreid tot stand komen?6. wat zijn de gevolgen voor de ontwikkeling van GDV-locaties die op dit
moment ontwikkeld worden indien de 13 stedelijke knooppunten verdwijnen als
enige plaatsen waar deze ontwikkelingen nu mogelijk zijn? Welke alternatieve
afbakeningen zijn er denkbaar voor de toelaatbaarheid van een GDV lokatie
in plaats van de 13 stedelijke knooppunten?Het eindprodukt van de werkgroep is een rapport waarin de modellen die
zij heeft uitgewerkt, worden gepresenteerd. Het rapport vormt een bouwsteen
voor de vijfde nota ruimtelijke ordening. De planning van de activiteiten
van de werkgroep is zodanig dat de uitkomsten in het traject voor de vijfde
nota kunnen worden gebruikt.Ervaringen in het buitenland met grootschalige perifere detailhandelsvestiging
worden betrokken in het project. Hierbij wordt uiteraard rekening gehouden
met verschillen tussen de buitenlandse en de Nederlandse (fijnmazige) detailhandelsstructuur. 3 Operationele aspectenDe werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van– BZK, EZ, Justitie, V&W en VROM– IPO en VNG. De werkgroep doet onderzoek naar de economische en ruimtelijke ordeningseffecten
van het dereguleren/decentraliseren van het PDV/GDV beleid. E. KETENAANSPRAKELIJKHEID VARKENSHOUDERIJ InleidingAl enige tijd wordt zelfregulering gezien als een instrument waarvan het
gebruik bevorderd dient te worden om de druk op de publiekrechtelijke handhavingscapaciteit
te verminderen. Privaatrechtelijke aansprakelijkheid is daarbij een van de
middelen die behulpzaam kan zijn. Met behulp van dat middel zijn thans enige
systemen waarin ketenaansprakelijkheid centraal staat in wetgeving opgenomen.
De vraag is echter of dit middel meer mogelijkheden biedt en onder welke voorwaarden. 1. Probleemanalyse AanleidingIn het kader van de herstructurering van de varkenshouderij zijn de diergezondheidseisen
aangescherpt. Deze door de overheid te handhaven regels zijn volgens LNV echter
niet voldoende om in alle schakels van het productieproces een adequaat niveau
van diergezondheid te bereiken. Naast regelgeving en overheidshandhaving zou
bij de betrokkenen zelf de bereidheid moeten bestaan om aanpalende schakels
in het productieproces tot normconform gedrag te dwingen door middel van privaatrechtelijke
aansprakelijkheid, contractuele verbintenissen en boeten, alsmede door toezicht
op een serieuze toepassing van zo'n stelsel. LNV wil de ontwikkeling door
de sector van zo'n privaatrechtelijk ketenaansprakelijkheidsstelsel stimuleren.De overheid kan het stelsel stimuleren door een korting van 5 tot 25 procentpunten
op het tarief van de varkensheffing. Ingevolge artikel 91e, eerste lid, aanhef
en onder f, van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD) kan het
tarief van die heffing immers worden verminderd indien een bedrijf deelneemt
aan een samenhangend stelsel van voorwaarden met betrekking tot de gezondheid
van varkens dat is gericht op de verschillende, bij de productie van varkens
en varkensvlees, betrokken ondernemingen en dat voldoet aan bij amvb te stellen
voorwaarden. Hoewel dat niet dwingend zal worden voorgeschreven in de amvb,
kan het stelsel ook betrekking hebben op door de sector zelf geformuleerde
veterinaire normen. De voorwaarden gesteld in de amvb kunnen echter alleen
betrekking hebben op de diergezondheid. Voor andere voorwaarden als bijvoorbeeld
dierenwelzijn zou een wijziging van de GWWD noodzakelijk zijn.Vergelijkbare plannen bestaan voor een op artikel 32 van de Wet herstructurering
varkenshouderij gebaseerde amvb inzake het zogenoemde voerspoor. RandvoorwaardenHet stelsel dient (blijkens de parlementaire stukken) te voldoen aan de
volgende randvoorwaarden.A. Het stelsel zal meerwaarde moeten hebben ten opzichte van de basiseisen
op veterinair gebied.B. Het stelsel zal moeten voorzien in een gedegen systematiek met betrekking
tot de onderlinge financiële afrekening en aansprakelijkheid in
de situatie dat een partij constateert dat een andere partij zich niet aan
de voorwaarden heeft gehouden.C. Het stelsel zal betrekking moeten hebben op alle schakels in het productieproces.D. Het stelsel zal moeten passen binnen de kaders van de bestaande veterinaire
regelgeving en binnen de kaders van de (Europese) mededingingsregels. Contouren van de amvb: I ElementenHet beoogde privaatrechtelijke ketenaansprakelijkheidsstelsel zal in elk
geval de volgende elementen in zich moeten hebben.A. (Activering van) een coördinerende instantie die het stelsel opzet,
de betrokken partijen bij elkaar brengt e.d. Dit kan de LTO zijn, maar ook
een andere privaatrechtelijke instelling.B. Het standaardcontract waarin partijen zich jegens elkaar en jegens
de coördinerende instantie onderwerpen aan de daarin opgenomen voorwaarden,
de toe te passen privaatrechtelijke sancties en de daarmee verband houdende
geschillenprocedures bij constatering van niet-naleving van de voorwaarden.C. Het opzetten van de controlerende privaatrechtelijke instantie, een
instantie die de privaatrechtelijke sancties oplegt en een geschilleninstantie.D. De verklaring van een onafhankelijke en betrouwbare derde dat het aldus
opgezette stelsel in de praktijk kan werken en vanaf de daadwerkelijke invoering
een periodieke verklaring dat het stelsel werkt. II Stelsel mag geen verlengde arm van de overheid zijnOp 28 februari 1997 heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan over de juridische
houdbaarheid van de oplegging van privaatrechtelijke sancties door Stichting
Kwaliteitsgarantie Vleeskalversector (SKV) (RVDW 1997, 66). De desbetreffende
sancties konden niet in stand blijven. De Hoge Raad overwoog daarbij dat de
privaatrechtelijke handhaving louter betrekking had op door productschappen
vastgestelde normen en niet ten doel had interne regels te handhaven, dat
de geschillencommissie SKV fungeerde als «verlengde arm» van de
productschappen hetgeen een onaanvaardbare doorkruising van de publiekrechtelijke
weg opleverde en dat artikel 5 van de Wet op de economische delicten geen
ruimte laat aan SKV om een sanctie terzake van een economisch delict op te
leggen.Een combinatie van publiek- en privaatrechtelijke sancties is wel mogelijk
voorzover dat geschiedt vanuit gescheiden motieven en overwegingen. Factoren ter verkleining juridische risico'sEr is een aantal factoren geïnventariseerd ter verkleining van de
juridische risico's.A. De amvb moet de mogelijkheid open houden dat het stelsel ook geldt
voor binnen de sector afgesproken privaatrechtelijke normen.B. De in de amvb op te nemen randvoorwaarden dienen globaal te worden
geformuleerd. Bij de invulling moet de sector eigen invullingsruimte en keuzemogelijkheden
houden. Naarmate in de amvb concreter wordt aangegeven welke instantie toetst,
controleert en sanctioneert, wordt het risico groter dat het stelsel als een
verlengstuk van de overheid wordt gezien en daarmee binnen de reikwijdte van
de onder 4.2 aangehaalde jurisprudentie komt te vallen.C. De opbrengst van de privaatrechtelijke boetes dient niet ten goede
te komen aan de overheid, maar in beginsel aan (het apparaat
van) het privaatrechtelijke stelsel zelf.Volgens LNV zijn er met inachtneming van deze factoren en ook gelet op
het beginsel van vrijwilligheid van deelname geen juridische beletselen voor
een privaatrechtelijk ketenaansprakelijkheidsstelsel. 2. TaakopdrachtIn het kader van een MDW-project dient aandacht te worden geschonken aan: a. Normalisatie en certificatie – In hoeverre vormt een privaatrechtelijk ketenaansprakelijkheidsstelsel
als het thans voorgestelde stelsel een vorm van certificatie?– In hoeverre kan het thans voorgestelde stelsel worden vormgegeven
volgens de richtlijnen van het MDW-rapport inzake normalisatie en certificatie? b. Zelfregulering – Wat zijn voor een sector redenen een privaatrechtelijk ketenaansprakelijkheidsstelsel
op te zetten? Wat zijn redenen voor individuele betrokkenen om zich bij zo'n
stelsel aan te sluiten?– Welke middelen heeft de overheid in het algemeen om zelfregulering
te stimuleren? Welke stimulansen zijn nodig en mogelijk? In hoeverre doen
wettelijke schadevergoedingen aan bedrijven af aan de geneigdheid tot zelfregulering?– Welke ervaringen zijn opgedaan met ketenaansprakelijkheid in deze
en aanverwante sectoren? Hoe kan marktverstoring worden voorkomen? Wat is de ruimte die het (Europese)
mededingingsrecht aan zelfregulering in de voorgestelde vorm biedt? c. Aansprakelijkheid – In hoeverre wordt de aansprakelijkheid in het thans voorgestelde
stelsel beïnvloed door de uitzondering voor landbouwproducten in de regeling
van productaansprakelijkheid in boek 6 van het BW (artikelen 185 tot en met
193)?– In hoeverre kan verscherpte aansprakelijkheid in het BW normconform
gedrag binnen de sector stimuleren?– Welke neveneffecten kan dit hebben voor verzekeringsvoorwaarden,
de opstelling van banken e.d.? In hoeverre worden er bedrijven «veroordeeld»
tot elkaar? d. Handhaving – Wat zijn de problemen bij de handhaving van de onderhavige publieke
normen?– Welke van die problemen zijn ook van invloed op privaatrechtelijke
handhaving?– Is een privaatrechtelijk ketenaansprakelijkheidsstelsel in het
licht van de handhaving per saldo effectiever dan handhaving door de overheid?
Wat zijn de bedrijfseffecten van het voorgestelde stelsel? Wat zijn de administratieve
lasten van het voorgestelde stelsel? 3. Operationele aspectenDe werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van LNV, Financiën, EZ
en Justitie.De werkgroep regelt zo nodig zelf de betrokkenheid van externe deskundigen. F. CONCESSIEVERLENING EN AANBESTEDING InleidingIn het plan van aanpak MDW II is in oktober '98 aangekondigd dat opties
verkend gaan worden om de bestuurlijke effectiviteit1 te verhogen door vereenvoudiging van regelgeving, concurrentie en
prijsprikkels. Meer in het bijzonder gaat deze startnotitie over het op een
zo efficiënt mogelijke wijze organiseren van publieke dienstverlening.
Uitgangspunt hierbij is dat de overheid verantwoordelijk blijft voor die publieke
taakuitvoering. Concreet zal onderzocht worden welke (combinaties van) methoden
of instrumenten de kwaliteit en financiële doelmatigheid van de uitvoering
van publieke taken kunnen bevorderen. 1. Probleemanalyse ProbleemstellingWelke (combinaties van) methoden introduceren marktprikkels en bevorderen
de financiële doelmatigheid en kwaliteit van publieke dienstverlening2. MethodenDe tendens van de terugtredende overheid hangt ook samen met het streven
naar meer bestuurlijke effectiviteit. Dit vraagt om andere methoden naast
de huidige methoden van onder meer uitvoering in eigen beheer.– Aanbesteden en concessieverlening (verplicht/vrijwillig,
beauty contest, openbaar/onderhands). In dit project richten we onze aandacht
vooral op aanbesteding van publieke dienstverlening en minder op directe overheidsaanschaffingen
(vb. kantoormeubilair). Ervaringen met aanbesteden tonen aan dat bij gelijkblijvend
niveau van dienstverlening, kostenbesparingen van gemiddeld 10 tot 30% worden
gehaald.– Aanbesteding onderscheidt zich van concessieverlening,
doordat aanbesteding gaat over een bepaalde manier van inkopen, terwijl bij
concessie een (tijdelijk) exclusief recht wordt toebedeeld aan een derde partij
die daarmee een publieke taak uitvoert, hieruit inkomsten genereert en het
economisch risico draagt. Zo wordt veel verwacht van concessieverlening van
het streek- en stadsvervoer.– Veilen. Veilen kan gezien worden als een vorm van aanbesteden.
Een veiling is een verdelingsmechanisme waarbij geïnteresseerde kopers
biedingen uitbrengen en de transacties en transactieprijzen via een van te
voren vastgestelde expliciete formule worden bepaald. Het meest bekende voorbeeld
in Nederland is de veiling van DCS 1800 frequenties voor mobiele telefonie.
Aangetoond hiermee is dat randvoorwaarden als toegankelijkheid, kwaliteit
en betaalbaarheid niet in het gedrang zijn gekomen. Inmiddels staat ook het
veilen van benzineverkooplocaties door MDW op de rit. Overigens staat in dit onderzoek de uitvoering van publieke taken centraal en niet de verdeling
van schaarse middelen waar de overheid zeggenschap over heeft.– Benchmarken. Dit kan een methode zijn om op basis van
vergelijkingen de efficiency in uitvoering van bepaalde publieke taken transparant
en meetbaar te maken. Zo wordt momenteel door waterleidingbedrijven een benchmarkmethode
ontwikkeld. Een bijzondere vorm van benchmarken is maatstafconcurrentie. Hierbij
worden aan prestaties direct consequenties verbonden (bonus/malus).– Budgetteren. Dit kan een instrument zijn om risico
bij de uitvoering van publieke taken neer te leggen en zodoende een efficiencyprikkel
te introduceren. Publieke takenNaast definiëring van publieke taken en afbakening hiervan is het
de bedoeling dat het onderzoek een aantal voorbeelden uitwerkt. Bij publieke
uitvoeringstaken die voor onderzoek in aanmerking komen kan bijvoorbeeld (niet
limitatief) gedacht worden aan de uitvoering van het handelsregister en rekeningrijden. RandvoorwaardenVanwege het algemeen belang dient bij de uitvoering van publieke taken
rekening gehouden te worden met een aantal randvoorwaarden. Tevens is het
belangrijk per methode vast te stellen wat de meerwaarde is vanuit m.n. economisch,
financieel en kwalitatief oogpunt. Randvoorwaarden zijn derhalve:– Economische; marktordening/concurrentie – condities –
kosten/baten.– Bestuurlijke/sociale; kwaliteit/toegankelijkheid van publieke
dienst – wijze van uitvoering/zeggenschap en verantwoording –
toezicht en handhaving.– Juridische; juridische voorwaarden bij toepassen van methoden –
wetgeving – beginselen van behoorlijk bestuur (bestuursrecht).– Financiële; reële opbrengst. 2. TaakopdrachtIn het onderzoek wordt kort een theoretisch kader ten behoeve van de afbakening
en een analyse van de verschillende methoden1
uitgewerkt. Vervolgens worden de belangrijkste voor- en nadelen per methode
in kaart gebracht. Ook de randvoorwaarden krijgen hierbij aandacht. Tenslotte
wordt getoetst welke methoden kunnen bijdragen aan het verbeteren van de kwaliteit
en financiële doelmatigheid bij de uitvoering van verschillende publieke
taken. Getracht wordt bovendien voorzetten te doen voor concrete beleidsvoornemens. 3. Operationele aspectenDe werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van EZ, BZK, Financiën
(PPS), Justitie en SZW en staat onder leiding van een onafhankelijk voorzitter.Het secretariaat wordt in principe gevormd door EZ en Justitie.De werkgroep regelt zelf de betrokkenheid van externe deskundigen. Het
onderwerp heeft een belangrijke economische en juridische dimensie. Ter ondersteuning
van de activiteiten van de werkgroep kan, indien nodig, extern onderzoek worden
uitgevoerd. De werkgroep rapporteert in juni 1999 over de voortgang. Verwacht resultaat– Identificeren van publieke taken die zich lenen voor alternatieve
methoden of instrumenten naast de huidige.– Inzicht in (combinaties van) methoden voor het uitvoeren van publieke
taken op zodanige wijze dat financiële doelmatigheid, concurrentie, kwaliteit
en publieke doelen het best worden gediend.– Het project zou kunnen resulteren in een soort handleiding: Wanneer
is welke methode het best hanteerbaar? Dit met een verkenning van welk (type)
publieke taak hiervoor het meest in aanmerking komt.– Vanwege het horizontale karakter van dit project kan de uitkomst
mede van belang zijn voor andere MDW onderwerpen. G. GENEESMIDDELEN 1. ProbleemanalyseIn 1994 deed de Interdepartementale werkgroep geneesmiddelen (IWG) een
aantal aanbevelingen, die tot doel hadden de marktwerking in de geneesmiddelenbranche
te bevorderen. Onlangs zijn de volgende maatregelen voorbereid, die mede voortvloeien
uit de IWG-rapportage:– opheffen verbod op extramuraal afleveren door ziekenhuisapothekers; – ontheffing verbod op eigen instellingen (apotheken) van ziekenfondsen;– opheffen verbod op loondienst van apotheken.Deze maatregelen hebben gemeen dat zij de monopoliepositie van de openbare
apotheker doorbreken en zo een bijdrage leveren aan een grotere doelmatigheid
van de geneesmiddelendistributie. Gekoppeld aan het systeem van aangescherpte
ziekenfondsbudgettering (per 1-1-99) en het overeenkomstenstelsel in de gezondheidszorg
zullen zorgverzekeraars door het wegnemen van deze wettelijke belemmeringen
een sterkere «countervailing power» kunnen vormen ten opzichte
van de apothekers en andere zorgverleners. Er kunnen nu immers meer aanbieders
op de markt komen dan alleen de traditionele openbare apothekers, waarmee
verzekeraars een overeenkomst kunnen sluiten.De Commissie Koopmans heeft medio 1998 aanvullende maatregelen voorgesteld
die de kwaliteit en doelmatigheid van de farmaceutische zorg met het oog op
kostenbeheersing moeten versterken. Het kabinet heeft naar aanleiding van
het rapport-Koopmans besloten de verdere uitwerking van het farmaceutische-zorgbeleid
langs twee hoofdlijnen gestalte te geven. De eerste hoofdlijn is het vergroten
van de verantwoordelijkheid van verzekeraars voor de sturing van de zorg (o.a.
budgettering). De tweede hoofdlijn is het uitwerken van het beleid á
la Koopmans via regionale of lokale «proeftuinen». Concreet gaat
het om de volgende maatregelen:a. Budgettering van (risicodragende) zorgverzekeraars;b. Uitbouw van het bestaande farmacotherapie-overleg (FTO) tot een transmuraal
FTO (een FTTO);c. Landelijke faciliteiten zoals de introductie van een elektronisch voorschrijfsysteem;d. Budgettering van poliklinisch voorgeschreven geneesmiddelen;e. Vergroten van de verantwoordelijkheid van de verzekeraar voor een doelmatige
inkoop van geneesmiddelen.f. Nieuwe bekostigingsystematiek voor apotheken, uitgaande van de apotheek
als zorgverlener.Bovenstaande maatregelen zijn primair gericht op de curatieve somatische
zorg (ziekenhuizen, specialisten, huisartsen). De komende maanden wordt onderzocht
op soortgelijke maatregelen kunnen worden getroffen in de ouderenzorg en de
geestelijke gezondheidszorg. Bij motie-Van Zuijlen c.s. (Kamerstukken II 1998–1999, nr. 26 200-XIII,
nr. 14) is gevraagd een MDW-project uit te voeren naar de relevante regelgeving
en de marktsituatie rond de geneesmiddelenvoorziening. De vraag is op welke
gebieden een MDW-project een bijdrage kan leveren aan de uitwerking van het
kabinetsbeleid op het gebied van de farmaceutische zorg. Stand van zakenDe stand van zaken bij bovengenoemde maatregelen is als volgt: Ad a.De Ziekenfondsraad heeft een nieuw verdeelmodel voor verzekeraarsbudgettering
vastgesteld. Per 1-1-99 is de nacalculatie voor het budget «overige
verstrekkingen» tot 0 teruggebracht en de drempel voor de hoge-kostenverevening
verhoogd naar f 7500,–. Het kabinetsbeleid op dit punt is dus in
volle uitvoering. Ad b.Het opzetten van FTTO's is een kwestie van lokale of regionale samenwerking
tussen de betrokken artsen, apothekers en instellingen. De samenwerking heeft
betrekking op afspraken over farmacotherapie en de toetsing van deze afspraken.
Besloten is het komende jaar te gaan experimenteren in 4–5 proefgebieden.
De voorbereidingen van deze proefgebieden zijn gestart. Aan de betrokkenen
is bekend gemaakt dat de start van de proefgebieden in mei 1999 plaatsvindt.
Een jaar later wordt gestart met de verdere introductie van FTTO's.De vraagstukken hebben een sterk zorginhoudelijk karakter en lenen zich
niet voor een MDW-project. Ad c.Met de landelijke koepelorganisaties in de gezondheidszorg is afgesproken
in 1999 te beginnen met diverse landelijke faciliteiten ten behoeve van een
doelmatige geneesmiddelenvoorziening. Met de Landelijke Huisartsen Vereniging
is afgesproken het elektronisch voorschrijf systeem te implementeren, hetgeen
tot een ombuiging van circa 450 miljoen moet leiden. Andere faciliteiten hebben
te maken met de afstemming van landelijke behandelprotocollen en formularia
tussen eerste- en tweedelijnsgezondheidszorg.Ook deze (zorginhoudelijke) vraagstukken lenen zich niet voor een MDW-project. Ad d.Eind december heeft de minister van VWS aan het COTG een uitvoeringstoets
gevraagd over het budgetteren van poliklinisch voorgeschreven geneesmiddelen.
Deze geneesmiddelen worden nu door de openbare apotheek afgeleverd (circa
30% van de omzet). Omdat straks de ziekenhuisapotheek – als gevolg van
de genoemde IWG-maatregelen – poliklinisch voorgeschreven geneesmiddelen
ook mag afleveren, heeft de openbare apotheek er een potentieel geduchte concurrent
bij. De verwachting is dat deze maatregel kostenbesparende effecten heeft,
indien afwenteleffecten naar de (niet-gebudgetteerde) eerstelijnszorg kunnen
worden voorkomen. De maatregel vereist overigens aanzienlijke aanpassingen
van de informatievoorziening van ziekenhuizen en is in zijn uitvoering complex.
Er is een sterke samenhang met de wijzigingen van de systematiek van ziekenhuisbudgettering. De maatregel draagt bij aan marktwerking in de geneesmiddelendistributie.
Het MDW-project kan in deze fase (uitvoeringstoets COTG verschijnt naar verwachting
in april1999) aan de verdere uitwerking van deze maatregel niet veel toevoegen. Ad e.De Commissie Koopmans heeft – uitgaande van de apotheek als zorgverlener –
het voorstel gedaan de handelsfunctie van de apotheker weg te halen (scheiden
van zorg en inkoop) en door de verzekeraars te laten uitvoeren. De verzekeraars
zouden zelf de inkoop kunnen uitvoeren, dan wel de inkoop kunnen uitbesteden.
Dit is een belangrijke structuurwijziging in de geneesmiddelendistributie.Het kabinet heeft besloten dat de verzekeraars de verantwoordelijkheid
krijgen voor het inkopen van geneesmiddelen. De regie voor de inkoop wordt
verlegd van apothekers naar verzekeraar. Het kabinet wil met de verzekeraars
(ZN) en de apothekers (KNMP) afspraken maken over de wijze waarop verzekeraars
deze nieuwe verantwoordelijkheid gestalte kunnen geven. Een concrete invulling
van dit beleid is nog niet gepresenteerd. Dit beleid heeft aanzienlijke gevolgen voor de marktordening op het gebied
van de geneesmiddelen. Het MDW-project kan een belangrijke rol spelen bij:– het in kaart brengen van de juridische, organisatorische en financiële
gevolgen voor verzekeraars, apothekers, groothandel en verzekerden;– het voorbereiden van de uitwerking van het kabinetsbeleid op dit
gebied;– het formuleren en uitwerken van concrete randvoorwaarden voor
een adequate inrichting van dit deel van de geneesmiddelenmarkt.In de voortgangsrapportage farmaceutische zorg en kostenbeheersing zal
melding worden gemaakt van de resultaten van een eerste verkenning in de voorfase. Ad f.De herpositionering van de apotheker als zorgverlener heeft gevolgen voor
de bekostigingssystematiek. Het kabinet heeft daartoe enkele uitgangspunten
geformuleerd, die in overleg met de KNMP worden uitgewerkt. In deze uitwerking
wordt meegenomen:– het verleggen van de verantwoordelijkheid voor het inkopen van
geneesmiddelen naar de zorgverzekeraar (zie ad d);– de omvang van thans genoten kortingen en bonussen.De positionering en taken van de apotheker als zorgverlener en de daarmee
verband houdende bekostigingssystematiek vallen buiten de scope van het MDW-project. 2. TaakopdrachtHet MDW-project heeft de opdracht om na te gaan: (eerste fase)– welke opties zorgverzekeraars hebben om hun verantwoordelijkheid
voor de inkoop van geneesmiddelen – bij een scheiding van de zorg- en
inkoopfunctie van apothekers – gestalte te geven en daarbij de gevolgen
voor betrokkenen in kaart brengen;– welke randvoorwaarden er zijn voor effectieve toetreding van nieuwe
marktpartijen;– welke belemmeringen in wetgeving er zijn; (tweede fase)– welke oplossingsrichtingen er zijn voor de in de eerste fase aan
het licht gekomen knelpunten in de regelgeving.Voorts zal worden nagegaan op welke wijze de prikkels, zoals die voortvloeien
uit het geneesmiddelenbeleid van het kabinet, zo kunnen worden vormgegeven
dat zij op effectieve wijze bijdragen aan een grotere doelmatigheid en transparantie
van de geneesmiddelendistributie. 3. Operationele aspectenHet MDW-project raakt de positie van de verzekeraars en van de apothekers
en daarmee de kern van het project farmaceutische zorg. Uit een oogpunt van
spoedige voortgang, samenhang en eenduidige regie van het kabinetsbeleid moet
een zodanige werkwijze worden gekozen dat afstemming tussen beide projecten
maximaal is. Deze afstemming kan worden bereikt door een heldere opdracht
voor en afbakening tussen beide projecten.Waar dit mogelijk en doelmatig is, moet tot personele unies in beide projectgroepen
worden gekomen.Dat betekent dat dezelfde medewerkers van EZ, Fin en VWS in zowel de MDW-
als de PFZ-projectgroep opereren en dat VWS een secretaris voor het MDW-project
levert die ook in het PFZ participeert. De MDW-projectgroep zal een onafhankelijke
voorzitter hebben. H. MODERNISERING FAILLISSEMENTSWETGEVING 1. ProbleemschetsDe Faillissementswet heeft een belangrijke plaats in het juridische en
economische systeem van Nederland. Zij is cruciaal voor het beschermen van
eigendomsrechten van vermogensverschaffers en leveranciers. Zij bepaalt de
mogelijkheden en voorwaarden voor bedrijfsbeëindiging, liquidatie- en
reorganisatie van insolvabele ondernemingen, en heeft daarmee grote consequenties
voor verlies dan wel behoud van werkgelegenheid bij dergelijke ondernemingen.De concurrentie op Nederlandse markten is de laatste decennia toegenomen.
Onder invloed van de snelle technologische ontwikkeling en economische groei
zijn de economische landsgrenzen afgebrokkeld. Door deregulering en internationale
harmonisatie zijn institutionele handelsbarrières geslecht. Er zijn
mondiale markten ontstaan. Onder invloed van deze ontwikkeling is er aanleiding
voor het moderniseren van de economische ordeningswetgeving. In het recente
verleden zijn in Nederland dan ook de Vestigingswetgeving en de Mededingingswetgeving
aangepast. Gewezen kan worden op een aantal landen waar de afgelopen jaren
de Faillissements- c.q. Insolventiewetgeving ingrijpend is veranderd: Duitsland,
Frankrijk, België en de Verenigde Staten. Bovendien is recentelijk in
het Verenigd Koninkrijk het voornemen tot wijziging van de Insolvency Act
bekend gemaakt.Er bestaat aanleiding om te overwegen de Faillissementswet te moderniseren.
De kiel van de Faillissementswet is gelegd in 1893. De meest ingrijpende wijziging
sindsdien is de invoering op 1 januari 1998 van de Wet Schuldsanering Natuurlijke
Personen (WSNP). Hiermee wordt de onbeperkte persoonlijke aansprakelijkheid
voor schulden doorbroken. Met name insolvabele eenmanszaken zullen hiervan
kunnen profiteren. Voor insolvabele vennootschappen is de WSNP
echter niet van betekenis. De indruk bestaat dat de Nederlandse Faillissementswet
voor vennootschappen op dit moment niet optimaal functioneert. Het mag worden
betwijfeld of de surséance-regeling voldoende reële mogelijkheden
biedt te komen tot een tijdige reorganisatie van levensvatbare onderdelen
van insolvabele ondernemingen. Aan deze twijfel ligt ten grondslag de constatering
dat circa 95% van de surséances daadwerkelijk in een faillissement
eindigt.1Het gebrek aan reorganiserend vermogen van de surséance-regeling
kan er toe leiden dat ondernemingen niet, of onnodig laat, worden gereorganiseerd.
Vertraging kan zelfs veroorzaken dat eventuele reorganisatie-perspectieven
geheel verdwijnen. Tevens blijkt dat de feitelijke reorganisatie van insolvabele
ondernemingen op dit moment in hoofdzaak geschiedt via het faillissement.
Dit is in strijd met de bedoeling van de wetgever. Reorganisatie via faillissement
kan ook betekenen dat op kosten van crediteuren bedrijven worden gereorganiseerd
die eigenlijk geliquideerd hadden moeten worden (oneigenlijke of «technische
faillissementen»).Het gebrek aan reorganiserend vermogen van de surséance regeling
hangt voor een deel samen met de wijze waarop de Faillissementswet is ingericht.
Zo is het denkbaar dat te weinig tijd voor het ontwikkelen en uitvoeren van
een reorganisatieplan beschikbaar is. Ook is het denkbaar dat de curator te
weinig instrumenten tot zijn beschikking heeft om tot een akkoord met schuldeisers
te komen. De preferentiële posities van sommige groepen schuldeisers
kunnen hier een reden voor zijn. Tevens is het mogelijk dat nu vaak voor faillissement
wordt gekozen omdat men dan minder «gehinderd» wordt door het
mogelijke toezicht van een rechter-commissaris. Verder is denkbaar dat men
met reorganiseren wacht tot het feitelijke faillissement daar is, aangezien
dan de insolvabele onderneming de mogelijkheid heeft om zonder verdere verplichtingen
van personeel af te geraken. 2. TaakopdrachtIn het MDW-project Modernisering Faillissementswet wordt onderzocht of
het mogelijk is het reorganiserende vermogen van de Faillissementswet, in
het bijzonder van de surséance-regeling, te versterken. De werkgroep
dient onderzoek te verrichten en voorstellen tot wijziging van de wet te ontwikkelen
wanneer haar bevindingen hiertoe aanleiding geven.In het project dienen in ieder geval de volgende vragen aan de orde te
komen:1. Hoe kan worden bereikt dat surséance van betaling tijdig wordt
aangevraagd?2. Hoe kunnen de bewindvoerder en de ondernemer beter in staat worden
gesteld tijdens surséance over te gaan tot sanering en voortzetting
van de levensvatbare (onderdelen van de) onderneming?3. Hoe kan worden bereikt dat geen misbruik wordt gemaakt van het faillissement
ten koste van (potentiële) schuldeisers en werknemers?De werkgroep kan overwegen om bij de beantwoording van deze vragen aandacht
te besteden aan onderstaande onderwerpen.2ad 1 Hoe kan worden bereikt dat surséance van betaling
tijdig wordt aangevraagd? – objectivering van het criterium om surséance aan te vragen
(ook door crediteuren), zodat de surséance-aanvraag niet
louter afhangt van het subjectieve oordeel van de debiteur. ad 21 hoe kunnen de bewindvoerder
en de ondernemer beter in staat worden gesteld tijdens de surséance
over te gaan tot sanering en voortzetting van de levensvatbare (onderdelen
van de) onderneming?– verlenging van de zogeheten afkoelingsperiode;– uitbreiding van de afkoelingsperiode tot andere rechten dan de
verhaalsrechten (bijvoorbeeld tot de bevoegdheid tot opzegging van de huur
of tot ontbinding van huurkoop);– verbod aan leveranciers van gas, water, verwarming en elektriciteit
om leveranties op te schorten tijdens surséance/faillissement om betaling
van oude schulden af te dwingen;– beperking van de mogelijkheden van crediteuren om op onredelijke
gronden tegen een akkoord te stemmen;– versterken van de mogelijkheden voor bewindvoerders om nieuw vermogen
aan te trekken;– verkennen van de mogelijkheden om binnen de geldende Europese
richtlijnen meer dan nu reorganisatie van de omvang van het personeelsbestand
mogelijk te maken;– bepalen dat de surséance ook werkt ten aanzien van vorderingen
waaraan een preferentie is verbonden. ad 3 Hoe kan worden bereikt dat geen misbruik wordt gemaakt
van het faillissement ten koste van (potentiële) schuldeisers en werknemers?– het verplicht stellen van een benoeming van een rechter-commissaris
in elke surséance;– het geven van meer bevoegdheden aan de rechter-commissaris. Bijvoorbeeld
het verlenen van de bevoegdheid aan de bewindvoerder om aanwijzingen te geven
aan de schuldenaar;– bevorderen professioneel niveau van insolventierechters, eventueel
in combinatie met een vermindering van het aantal faillissementskamers.Het eindprodukt van de werkgroep is een rapport waarin verslag wordt gedaan
van het uitgevoerde onderzoek en de eventuele voorstellen tot wijziging van
de Faillissementswet worden gepresenteerd. Voor deze voorstellen dient op
onderbouwde wijze te worden aangegeven welke concrete economische effecten
zij beogen te bereiken. De werkgroep wordt verzocht bij haar voorstellen een
indicatie te geven van de te verwachten effecten op de kapitaalverstrekking
aan gezonde bedrijven. Tevens dient zij aan te geven op welke wijze haar voorstellen
de eigendomsrechten zoals vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek beïnvloeden. 3. Operationele aspectenHet project zal in 2 fasen worden uitgevoerd.I. In de eerste fase wordt een quick scan uitgevoerd om onderwerpen te
identificeren die zonder diepgaand economisch onderzoek in een (eerste) wetsvoorstel
tot wijziging van de Faillissementswet kunnen worden opgenomen. De quick scan
is binnen twee maanden na aanvang van het project voltooid. Het wetsvoorstel
moet zo mogelijk voor de zomer van dit jaar aan de Ministerraad worden voorgelegd.
In deze eerste fase moet ook onderzoek ter onderbouwing van de onderwerpen
in fase II worden gestart;II. In de tweede fase – die in september van dit jaar start –
komen onderwerpen aan de orde waarvoor meer diepgaand onderzoek nodig is.
Op basis van dit onderzoek kunnen voorstellen worden ontwikkeld voor meer
verdergaande wijziging van het insolventierecht. Hiertoe moet
in ieder geval worden gedacht aan onderwerpen die de positie van kapitaalverstrekkers,
leveranciers, personeel en de preferente schuldeisers raken.In de eerste fase bestaat de werkgroep uit vertegenwoordigers van JU,
FIN, SZW en EZ en kunnen belanghebbenden worden gehoord.In de tweede fase kan de werkgroep worden uitgebreid met onafhankelijke
deskundigen uit de wetenschappelijke wereld (bijvoorbeeld één
jurist en één econoom). Het secretariaat van de werkgroep zal
worden verzorgd door Justitie en EZ. De werkgroep dient bij haar werkzaamheden
rekening te houden met recente ervaringen in het buitenland. I. VERHANDELBARE RECHTEN 1. ProbleemanalyseDe verhandelbaarheid van door de overheid verstrekte subjectieve rechten
(vergunningen, vrijstellingen, quota, anderszins) is een veel voorkomend verschijnsel
dat meer en meer om aandacht vraagt. De overgang van deze rechten doet zich
voor bij de overdracht van het recht om de toegestane activiteiten uit te
mogen oefenen, bijvoorbeeld bij (gedeeltelijke) bedrijfsbeëindiging,
faillissement, fusie, splitsing, beslag, overlijden en boedelscheiding. Door
de overheid kan de omstandigheid dat een vergunning overdraagbaar is, worden
gebruikt voor het creëren van een vergunningenmarkt. ImagoAan de verhandelbaarheid van vergunningen en dergelijke werd tot zo'n
jaar of tien geleden doorgaans niet gedacht. Voor zover het fenomeen aandacht
kreeg , stond het bestuurlijk in een negatief daglicht. Daaraan lag vermoedelijk
mede ten grondslag dat de overdracht van vergunningen e.d. nogal eens illegaal
plaatsvond. Hoewel dit laatste nog steeds voorkomt, is ook in Nederland het
inzicht doorgebroken dat er aan de overdraagbaarheid ook positieve effecten
kleven: niet in de laatste plaats het ruimte bieden aan de werking van de
markt. Dit kan bovendien bijdragen aan een economisch efficiëntere allocatie
van rechten. Ervaringen in het buitenland met de rol van vergunningen en dergelijke
in een markt (bijvoorbeeld in het kader van de Clean Air Act in de VS) zullen
wellicht ook aan de verbetering van het imago hebben bijgedragen. Ontstaan van verhandelbaarheidEerst met het Benthem-arrest (EHRM 23 oktober 1985, AB 1986, 1; NJ 1986,
102) is men zich er terdege van bewust geworden dat ook vergunningen e.d.
een vermogensrecht kunnen vertegenwoordigen. In dit arrest werd een hinderwetvergunning
aangemerkt als een «civil right» in de zin van art. 6 EVRM. Dat
vergunningen tot het vermogen kunnen worden gerekend, blijkt met name uit
de overdraagbaarheid ervan, maar die is daarvoor niet noodzakelijk. Belangrijk
is daarvoor ook dat zonder vergunning de betrokkene niet ten volle van zijn
eigendom kan genieten en dat zij een voorwaarde vormt om gewenste activiteiten
te kunnen ontplooien.Het ontstaan van verhandelbare rechten is niet altijd even duidelijk.
Soms wordt een dergelijk systeem door de wetgever bewust in het leven geroepen.
Soms is aan overdraagbaarheid niet echt gedacht, maar wordt in de rechtspraak,
op dat moment voor velen onverwacht, aan een vergunning een vermogenswaarde
toegekend. Een complicerende factor hierbij is dat de zakelijke
werking – dat wil zeggen het niet persoons- maar object- of activiteitgebonden
zijn – van vergunningen en dergelijke niet altijd even duidelijk vaststaat.
Sommige wetten kennen hiervoor een regeling, andere niet. Bijvoorbeeld uit
art. 8.20 Wm volgt dat de milieuvergunning in principe zakelijke werking heeft,
maar bepaalde milieuvergunningen niet. Dit betekent dat de milieuvergunning
in principe is gebonden aan de inrichting en niet aan degene aan wie zij is
verleend. Privaatrechtelijk zal ook de goederenrechtelijke titel ten aanzien
van het vermogensrecht duidelijk moeten zijn. Gaat het bijvoorbeeld om eigendom,
pacht of huur? Enige variantenVoorbeelden van rechten die in meer of minder mate overdraagbaar zijn,
zijn allerlei vervuilings- en omvangbeperkende rechten (zoals mestproductierechten,
varkensrechten, pluimveerechten, visrechten / visquota, melkquota, suikerquota,
ammoniakrechten, milieu-emissierechten enzovoorts) en reductieverplichtingen.
Ook kan er sprake zijn van klassieke vergunningen waarbij niet in kwantitatieve
termen (maximum aantallen en dergelijke) van afgifte of omvangbeperking is
gedacht. Verhandelbare rechten komen op het eerste gezicht in drie modaliteiten
voor:1. Rechten waaraan bij voorbaat al aan de overdraagbaarheid was gedacht:
de quota en emissierechten en dergelijke. Te denken valt ook aan reductieverplichtingen.
Hierbij zijn soms aan de overdraagbaarheid duidelijke beperkingen gesteld,
soms ook niet, soms wordt een onderscheid gemaakt tussen gebonden en niet-gebonden
rechten. De niet-gebonden rechten zijn overdraagbaar.2. Rechten die niet direct op overdracht zijn gericht, niet met dat oogmerk
worden verleend, maar waarvan de overdracht niet is uitgesloten. Te denken
valt vooral aan allerlei vergunningen. Bijvoorbeeld de milieuvergunning en
de (huidige) taxivergunning.3. Vermogensrechten waaraan een publiekrechtelijk karakter wordt toegekend.
De publiekrechtelijke aanduiding ontneemt hen niet zonder meer de overdraagbaarheid.
Voorbeeld vormen (bepaalde) subsidies. (De overdraagbaarheid van subsidies
hangt af van de zaaksgebondenheid van de te subsidiëren activiteit en
van de eventueel benodigde toestemming van de subsidieverstrekker.) MarktDe overheid kan een zogeheten «vergunningenmarkt» creëren,
door er voor te zorgen dat de vergunningen beperkt in aantal (schaars) zijn
en tevens overdraagbaar zijn. Voorwaarde daarvoor is dat door het bevoegd
gezag een zeker capaciteitsbeleid wordt gevoerd. Met het (kunstmatig) opzetten
van een dergelijke markt is nog maar op vrij beperkte schaal ervaring opgedaan.Wat zijn de consequenties als de rechten plotsklaps in waarde dalen, in
het bijzonder als dit een (indirect) gevolg van overheidsingrijpen is? De
reductie van de omvang van de varkensrechten bijvoorbeeld heeft sterk bijgedragen
aan de scherpe waardedaling van de ammoniakrechten (ongeveer 90%). Of wat
zijn de consequenties als de waarde daalt ten gevolge van een uitspraak van
de rechter? Bijvoorbeeld de uitspraak van de bestuursrechter dat het bevoegd
gezag in bepaalde gevallen niet de voorwaarde mag stellen dat ammoniakrechten
worden verworven (Vz. ABRvS 6 juni 1997, AB 1997, 352). Op dit moment is een
wetsvoorstel aanhangig waarin gepoogd wordt de wet op dit punt te repareren
(reparatie Interimwet ammoniak en veehouderij). De wijze van overgangDe wijze van overgaan van publiekrechtelijk rechten varieert. Soms geschiedt
de overgang van rechtswege. Meestal zijn daar bepaalde handelingen van betrokkenen
voor nodig. Overgang kan geschieden ook door middel van overschrijving door
het bevoegde gezag. De overgang kan ook bij overeenkomst plaatsvinden. Soms
is er sprake van een «bank» die bepaalde rechten een zekere tijd
onder zich kan houden. Als er voldoende transacties plaatsvinden, is het denkbaar
dat er een beurs voor wordt opgericht. Ontneming of beperkingHet bestaan en de overdraagbaarheid van rechten wordt in het bijzonder
klemmend als de overheid door middel van wetgeving of anderszins wijzigingen
aanbrengt in het systeem, met name als de rechten in kwestie worden beperkt
of ontnomen. Vragen die hierbij rijzen zijn met name of een inbreuk op het
recht van eigendom wordt gemaakt en of met een stelsel van overdraagbare rechten
niet een inbreuk wordt gemaakt op het Europese systeem van marktordening.
De consequenties van ingrijpen moeten worden onderzocht en de voorwaarden
die daaraan moeten worden gesteld moeten in kaart worden gebracht. WetgevingHet bestuursrecht kent geen algemene regeling inzake rechtsopvolging.
Het BW kent op verschillende plaatsen regels over de hier bedoelde problematiek.
Bijvoorbeeld boek 3 titel 4 (Verkrijging en verlies van goederen) en boek
6 titel 2 (Overgang van vorderingen en schulden en afstand van vorderingen).
Art. 3:83 BW geeft aan welke rechten overdraagbaar zijn. Van belang is met
name dat naast de categorie van eigendom, beperkte rechten en vorderingsrechten
alle andere rechten slechts overdraagbaar zijn wanneer de wet dit bepaalt
(art. 3:83 lid 3).Zou er een algemene regeling voor het gehele bestuurstecht moeten komen?
Wellicht is het verstandiger eerst ervaring op te doen op enkele deelterreinen.
De vraag rijst uiteraard waar bestuursrechtelijke regels omtrent rechtsopvolging
moeten worden neergelegd. Bij een algemene bestuursrechtelijke regeling lijkt
de Awb het meest aangewezen. Tot op zekere hoogte zullen de privaatrechtelijke
regels ter inspiratie kunnen dienen. In hoeverre gelden deze ook voor overheidsrechten?
Deze regels zijn zo algemeen van aard, dat ze in veel gevallen te weinig op
het bestuursrecht zijn toegesneden om afdoende te zijn.Het voorafgaande mondt uit in vier knelpunten:1. Het ontstaan van publiekrechtelijke vermogensrechten is niet duidelijk.2. Wat houdt de overdracht van deze rechten in? Wanneer is overdracht
toegestaan en wanneer niet? Hoe ver strekt zij, onder welke voorwaarden, welke
grenzen stelt het Nederlandse en het Europese recht? 3. Wat zijn de consequenties van ingrijpen van de staat in het systeem
van verhandelbare rechten en welke voorwaarden moeten daaraan worden gesteld.4. Dient de overdracht van publiekrechtelijke rechten te worden gereguleerd? 2. TaakopdrachtDe werkgroep gaat direct van start en werkt in twee fasen. In de eerste
fase buigt zij zich over het ontstaan en de overdraagbaarheid van publiekrechtelijke
vermogensrechten, in de tweede fase over de consequenties van ingrijpen of
ontnemen.A In de eerste fase heeft de werkgroep de taak– de toepasselijke regelgeving, waaronder de EU-regelgeving, te
inventariseren om te bezien waar bewust overdraagbaarheid va n vergunningen
e.d. wordt gecreëerd of waar met overdraagbaarheid rekening is gehouden;– te analyseren onder welke omstandigheden publiekrechtelijke vermogensrechten
ontstaan, met het oog op welke beleidsdoelen zij in het leven worden geroepen
en onder welke voorwaarden zij, naar huidig recht kunnen worden overgedragen;– te onderzoeken welke problemen thans ontstaan en welke oplossingen
gewenst zouden zijn;– te onderzoeken of een algemene wettelijke regeling nodig is, dan
wel een toetsingskader voor verspreide regelingen of Aanwijzingen inzake overdracht
van publiekrechtelijke rechten nodig zijn en daarvoor eventueel voorstellen
te doen.B In de tweede fase onderzoekt de werkgroep– wat de consequenties zijn van ingrijpen door de Staat in het systeem
van verhandelbare rechten, in het bijzonder wanneer rechten worden ontnomen
of hun werking beperkt;– aan de hand van de bevindingen van de werkgroep wordt bezien of
bovenbedoeld toetsingskader, dan wel de Aanwijzingen of de wettelijke regeling
aanvulling behoeven.De tweede fase start als de werkgroep rapport heeft uitgebracht over de
eerste fase, d.w.z. in september 1999.De rapportage over de tweede fase zou in december 1999 moeten kunnen worden
afgerond. 3. Operationele aspectenIn de werkgroep hebben zitting vertegenwoordigers van de ministeries van
BZK, VROM, LNV, V & W, Jus, EZ, Fin. Het secretariaat van de werkgroep
wordt verzorgd door Justitie en EZ. J. EVALUATIE ONTEIGENINGSWET InleidingOnteigening ingevolge de uit 1851 daterende onteigeningswet vindt plaats
in twee fases, een administratieve fase gevolgd door een gerechtelijke. De
administratieve fase dient ter verkrijging van een onteigeningstitel, de gerechtelijke
ter verkrijging van een onteigeningsvonnis en voor de vaststelling van de
schadeloosstelling. De voorheen strikte scheiding tussen de twee fases is
sedert het Benthem-arrest van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens
verleden tijd. De Hoge Raad heeft in een aantal arresten bevestigd dat de
burgerlijke rechter desgevraagd de administratieve onteigeningstitel inhoudelijk
mag en moet toetsen.De onteigeningswet kent tien bijzondere titels tot onteigening, met de
bijbehorende procedures. Buiten de onteigeningswet zijn, respectievelijk worden,
er mogelijkheden tot onteigening gegeven krachtens onder andere
de Deltawet, de Waterleidingwet, de Reconstructiewet Midden-Delftland, de
Herinrichtingswet Oost-Groningen en de Gronings-Drentse Veenkoloniën,
de Wet voor de vijfde baan van Schiphol, de Deltawet grote rivieren, de Wet
op de waterkering en de Tracéwet, alsmede de voorgestelde Reconstructiewet
concentratiegebieden. 1. ProbleemanalyseMet name de ministeries van V&W en LNV hebben de behoefte de onteigeningsprocedure
te versnellen. In het wetsvoorstel tot wijziging van de Tracéwet (eerste
tranche) (26 343) is daartoe een aantal uitzonderingen gemaakt op de
reguliere onteigeningsprocedure. Ook in bijvoorbeeld de Wet op de waterkering
zijn met dat doel bijzondere bepalingen over de onteigeningsprocedure opgenomen.
De bijzondere bepalingen met betrekking tot de onteigeningsprocedure in de
verschillende wetten (wetsvoorstellen) lijken niet op elkaar te zijn afgestemd.
Het is echter niet wenselijk dat bij herhaling en op verschillende wijze wordt
afgeweken van de onteigeningswet. Het systeem van rechtsbescherming wordt
daardoor ondoorzichtig. Naar aanleiding van een opmerking in die zin in het
advies van de Raad van State is in het nader rapport bij de bovengenoemde
wijziging van de Tracéwet aangegeven dat het wenselijk is na te gaan
of wijziging van de onteigeningswet mogelijk is, waarbij in algemene zin voorzieningen
kunnen worden getroffen om de procedures te versnellen.Naast het bovengenoemde door met name de ministeries V&W en LNV ervaren
knelpunt, wordt als knelpunt ervaren dat de onteigeningswet op een aantal
punten verouderd is. Zo wijkt de administratieve procedure af van de tegenwoordig
onder de Algemene wet bestuursrecht (Awb) gangbare procedures. Gemeentelijke
onteigeningsbesluiten moeten bij koninklijk besluit, de Raad van State gehoord,
worden goedgekeurd. De schadevergoeding bij onteigening wordt niet door het
bestuur maar door de rechter vastgesteld. Het is niet de bestuursrechter,
maar de burgerlijke rechter die over de onteigening oordeelt. Er is geen mogelijkheid
van hoger beroep op de Afdeling bestuursrechtspraak, wel van cassatie. Bij
een eventuele actualisering van de onteigeningswet op dit punt zou daarom
niet alleen naar de verhouding van de onteigeningswet en de Awb kunnen worden
gekeken, maar ook naar de verhouding tussen de administratiefrechtelijke en
de civielrechtelijke fase.Hierbij moet erop worden gewezen dat bij dit project op de achtergrond
de visie op eigendom en onteigening meespeelt, die bepalend is voor het daarbij
behorende juridische beschermingsniveau. Op grond van diverse wetten worden
immers beperkingen op het eigendomsrecht aangebracht, die in hun (financiële)
gevolgen veel verder strekken dan de gemiddelde onteigening. Daarbij moeten
natuurlijk wel de grenzen van het Europese recht in acht worden genomen.Vergelijkbare vraagstukken als hierboven beschreven spelen thans ook bij
onder andere de overige landinrichtingsinstrumenten in het kader van de landinrichting
(herijking landinrichting tweede fase, 25 940) en de reconstructie van
de varkenshouderij (Reconstructiewet concentratiegebieden, 26 356). Vermeldenswaardig
is dat in deze operaties ten aanzien van het instrument herverkaveling is
gekozen voor een bestuursrechtelijke, Awb-conforme invalshoek. 2. TaakopdrachtSamengevat leidt voorgaande ertoe dat in het kader van een MDW project
geïnventariseerd kan worden:– welke onteigeningsprocedures er thans voorkomen in de onteigeningswet en de diverse andere wetten waarin het instrument onteigening
voorkomt;– wat de redenen zijn (geweest) om in de onteigeningswet en de diverse
andere wetten waarin het instrument onteigening voorkomt voor een bepaalde
(versnelde) procedure te kiezen;– welke mogelijkheden er zijn om de onteigeningsprocedure te stroomlijnen;– wat het gewenste beschermingsniveau van de onteigeningswet zou
moeten zijn, mede gelet op de veranderde maatschappelijke omstandigheden;– wat de gewenste verhouding van de administratiefrechtelijke fase
in de onteigeningswet ten opzichte van de Awb zou kunnen zijn;– wat de gewenste verhouding van de administratiefrechtelijke fase
en de civielrechtelijke fase in de onteigeningswet zou kunnen zijn en– hoe de onteigeningswet ook voor het overige kan worden geactualiseerd. 3. Operationele aspectenDe werkgroep bestaat uit vertegenwoordigers van LNV, BZK, VROM, V en W,
Financiën, EZ en Justitie.De werkgroep regelt zo nodig zelf de betrokkenheid van externe deskundigen. K. OPENBARE INRICHTINGEN 1. ProbleemverkenningOp horeca-inrichtingen, speelhallen, casino's, pensions, bioscopen, musea,
schouwburgen, theaters en sportaccomodaties zijn, in verband met uiteenlopende
maatschappelijke belangen, verschillende wettelijke voorschriften van toepassing.
De bedrijfsactiviteiten, gericht op recreatief, sportief, sociaal-cultureel
of educatief terrein, hebben met elkaar gemeen dat zij worden ontplooid vanuit
een voor het publiek toegankelijke inrichting. De wettelijke voorschriften
ten aanzien van deze inrichtingen worden in het belang van de openbare orde,
veiligheid, gezondheid, de ruimtelijke ordening en het milieu of uit sociaal-economisch
of sociaal-hygiënisch oogpunt gesteld. Het gaat daarbij onder andere
om voorschriften in de Drank- en Horecawet, het Besluit Eisen zedelijk gedrag
Drank- en horecawet en de gemeentelijke drank- en horecaverordeningen, de
Wet op de kansspelen en de Beschikking Casinospelen 1996, de Woningwet en
het Bouwbesluit (met inrichtingseisen voor bijeenkomstgebouwen, horecagebouwen,
logiesgebouwen en -verblijven, winkelgebouwen), de Wet op de ruimtelijke ordening
en de gemeentelijke bestemmingsplannen, de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing
en de gemeentelijke leefmilieuverordeningen, de Wet milieubeheer en het Besluit
horecabedrijven milieubeheer, de Gemeentewet en de gemeentelijke overlastverordeningen
(algemene plaatselijke verordeningen), de Opiumwet en de Winkeltijdenwet,
het bordeelverbod in het Wetboek van Strafrecht. KnelpuntenDe voorschriften die op openbare inrichtingen van toepassing zijn, sluiten
door uiteenlopende beleidsdoelstellingen en door onvoldoende onderlinge afstemming
voor een deel niet goed op elkaar aan. De uitvoeringspraktijk is complex en
inefficiënt en klantonvriendelijk. Bij de herziening van de Drank- en horecawet, die bij de Tweede Kamer
aanhangig is, zijn enkele knelpunten op dit gebied reeds weggenomen.In het onderzoek dat de commissie Michiels (Handhaven op niveau, 1998)
liet uitvoeren naar de handhaving van diverse regelgeving, waaronder het horecabeleid,
worden voorts als knelpunten genoemd bewijslastproblemen en problemen met
het vergaren van informatie, gebrek aan samenwerking, afstemming, communicatie
niet alleen binnen de gemeentelijke organisatie maar ook in regionaal verband,
onvoldoende afstemming van vraag en aanbod van handhavende capaciteit, het
ontbreken van een gemeentelijk aanspreekpunt voor de horeca, gebrekkige equipering
van handhavers, capaciteitsgebrek (mens en middelen), belangentegenstellingen,
gebrek aan gemeentelijke visie op horeca.Voor de uitvoerings- en handhavingstekorten ten aanzien van openbare inrichtingen
zijn verschillende oorzaken aan te wijzen:– versnipperde bevoegdheidsverdeling: de bevoegdheidsverdelingen
in wet- en regelgeving van de rijksoverheid enerzijds en van de gemeentelijke
overheden anderzijds zijn onvoldoende op elkaar afgestemd. In onderling met
elkaar samenhangende gevallen is bijvoorbeeld vaak zowel een vergunning van
de burgemeester als van de minister nodig, soms geldt een (verouderd) stelsel
van bestuurlijk toezicht of een ingewikkeld ontheffingenstelsel– afstemmingsproblemen tussen autonome gemeentelijke bevoegdheden
en medebewindstaken: gemeentelijke verordeningen mogen niet in strijd
komen met hogere regelingen of voorschriften bevatten over datgene dat reeds
uitputtend door hogere regelgeving wordt bestreken.De Drank- en Horecawet ziet uit de aard der zaak (gezondheidsbescherming)
uitsluitend op de natte horeca en geeft de gemeente een aantal
bevoegdheden om tegen de inrichting op te treden; deze bevoegdheden kunnen
niet worden aangewend voor de droge horeca, terwijl overlast veelal in dezelfde
vorm voorkomt bij droge horeca. Gemeenten zijn – vanuit het
oogpunt van overlastbestrijding – van oordeel dat de openbaarheid van
de inrichting meer bepalend is voor de noodzaak van gemeentelijk optreden
dan het al dan niet schenken van alcoholhoudende dranken en geven derhalve
aan behoefte te hebben aan een eenduidig bevoegdheidskader van waaruit geopereerd
kan worden. Sommige gemeenten hanteren, om dit probleem op te lossen, een
z.g. exploitatieverordening, op grond waarvan exploitatievergunningen worden
uitgegeven.– verschillende toetredingseisen: voor de natte horeca
wordt antecedentenonderzoek verricht, geldt een minimumleeftijd van 25 jaar
(wordt: 21 jaar) en worden inrichtingseisen gesteld; voor de droge horeca
gelden deze eisen niet; gemeenten geven aan behoefte te hebben aan de bevoegdheid
om kwaliteitseisen te stellen.– gebrekkige controle- en registratiesystemen: de registratiesystemen
die worden bijgehouden bij de belastingdienst, de regiopolitie, de gemeente,
Justitie (Vennoot), het Bedrijfschap Horeca, de Kamer van koophandel sluiten
niet goed op elkaar aan.– handhavingstekorten door een niet sluitend wettelijk stelsel: doordat de voorschriften op met name de gebieden waar horeca, volksgezondheid
en openbare orde met elkaar samenhangen – zoals bij alcohol, gokken,
drugs en prostitutie – door de rijksoverheid niet voldoende op elkaar
zijn afgestemd, ontstaan handhavingstekorten. Ten aanzien van nieuwe ontwikkelingen
zoals smartshops in gewone winkelpanden wordt geconstateerd dat gemeenten
op grond van de huidige regelingen niet kunnen optreden. In een MDW-project wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om de
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de regelgeving ten aanzien van verschillende
categorieën openbare inrichtingen te verbeteren. 2. TaakopdrachtDe MDW-werkgroep heeft tot taak:– de toepasselijke wet- en regelgeving ten aanzien van openbare
inrichtingen te inventariseren en na te gaan op welke wijze de voorschriften
kunnen worden vereenvoudigd, geordend en geharmoniseerd, zonder afbreuk te
doen aan de daaraan ten grondslag liggende beleidsdoelstellingen. Het gaat
hierbij vooral om de aansluiting tussen rijksregelgeving en gemeentelijke
regelgeving en de inrichting van een stelsel, dat zowel transparant, zo min
mogelijk belastend als goed handhaafbaar is;– de voordelen en mogelijkheden van een Kaderwet op de Openbare
inrichtingen daarbij uitdrukkelijk in de beschouwing te betrekken;– de haalbaarheid van een geïntegreerde vergunning voor openbare
inrichtingen die wel en die geen alcoholhoudende dranken verstrekken te onderzoeken
en daartoe voorstellen te ontwikkelen;– voorstellen te doen voor verbetering van de publieke dienstverlening,
zoals één loket-functie.De mogelijkheden tot versterking van de handhaving zelf worden onderzocht
in het kader van de activiteiten ter uitvoering van de aanbeveling in het
rapport Michiels. De werkgroep besteedt de nodige aandacht aan de relatie
tussen de door haar te ontwikkelen voorstellen en de maatregelen die in het
kader van genoemd rapport Michiels worden ondernomen.Daarnaast is reeds een Handhavingsplan aan de Tweede Kamer toegezonden. 3. Operationele aspectenIn de werkgroep hebben zitting vertegenwoordigers van de ministeries
van BZK, VWS, VROM, Justitie, EZ, SZW en van de VNG.Het secretariaat van de werkgroep wordt verzorgd door Justitie, EZ en
VWS. TimingHet project start in september 1999. De behandeling van de wijziging van
de Drank- en horecawet in de Tweede Kamer is dan vermoedelijk afgerond. Ook
kan vanaf die tijd op de medewerking van de VNG worden gerekend. L. BINNENSTADSDISTRIBUTIE 1 ProbleemstellingOnlangs werd door het Centraal Bureau voor de Levensmiddelenhandel het
signaal afgegeven dat door cumulatie van allerlei regelgeving van Rijk en
van mede-overheden het in sommige steden een probleem wordt om de schappen
goed gevuld te krijgen.De bevoorrading van winkels in de binnensteden zou gevaar lopen door de
cumulatie van rijksregels op het terrein van arbeidstijden, rijtijden, geluidhinder en milieu en gemeentelijke voorschriften op het terrein
van geluid en milieu, winkeltijden, venstertijden voor de bevoorrading en
andere voorschriften in de algemene plaatselijke verordeningen (APV's), die
bijvoorbeeld gericht zijn op het tonnage of de afmetingen van de vrachtwagens.
Een aandachtspunt in dit verband is dat de gemeentelijke venstertijden voor
de bevoorrading, die op zichzelf al niet veel ruimte laten voor bevoorrading,
ook nog eens in veel steden in dezelfde uren vallen, waardoor de bestaande
logistieke capaciteit maar ook de vervoersinfrastructuur- ondoelmatig wordt
ingezet. Mede in het kader van het grote stedenbeleid is de bereikbaarheid
van economisch vitale stadsdelen van groot belang.De activiteiten zullen worden afgestemd met de activiteiten van de werkgroep
PIEK (die de geluidsbelasting bij laden en lossen beziet) en met de activiteiten
van het platform stedelijke distributie. 2 TaakopdrachtDe werkgroep krijgt tot taak de omvang van het probleem in kaart te brengen,
als voorfase voor een eventueel MDW project. Tijdens de studiefase zal worden
onderzocht welke problemen zich in de praktijk voordoen en met welke complexen
van regelgeving deze in verband kunnen worden gebracht. 3 Operationele aspectenDe werkgroep zal bestaan uit:– vertegenwoordigers van het ministerie van BZK, EZ, Justitie, V&W
en VROM.– vertegenwoordigers van de VNG en de IPO– vertegenwoordigers van enkele steden (waaronder Amsterdam)– vertegenwoordigers van de detailhandel De werkgroep zal worden
voorgezeten door een onafhankelijk voorzitter.Het secretariaat wordt gevormd door vertegenwoordigers van BZK, EZ en
Justitie.De studiefase dient uit te monden in een rapportage aan de ambtelijke
commissie.De rapportage dient eind augustus gereed te zijn. Het project start in
september 1999. Vanaf die tijd kan op de medewerking van de VNG worden gerekend. M. HARMONISATIE PLANPROCEDURES 1 ProbleemanalyseDe Nederlandse wetgeving kent nogal wat planverplichtingen. Zo bestaan
er afzonderlijke planverplichtingen met betrekking tot ruimtelijke ordening,
milieu, vervoer, waterhuishouding, et cetera. De planverplichting moet ertoe
leiden dat het bestuur de uitoefening van bepaalde taken systematisch en samenhangend
verricht. De groter wordende samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen
(ruimtelijke ordening, vervoer, waterhuishouding, milieu, landbouw, recreatie
en natuurbeheer), maakt de behoefte aan afstemming tussen de betreffende plannen
steeds groter. Voorts maakt de hoeveelheid aan plannen het steeds moeilijker
te voorkomen dat de plannen met elkaar in strijd komen.Vanwege de behoefte aan meer samenhangend beleid en integrale afweging
van belangen is door het kabinet besloten op nationaal niveau een integraal
plan tot stand te brengen in de vorm van de Vijfde Nota Ruimtelijke
Ordening. Vooruitlopend daarop is een Startnota ruimtelijke ordening 1999
(houtskoolschets) opgesteld. Naast inhoudelijke afstemming wordt ook voorzien
in procedurele afstemming via een thans nog als voorontwerp uitgebrachte wijziging
van de WRO van de zogeheten rijksprojecten procedure. Die verbeterde samenhang
ten behoeve van het maken van een integrale afweging dient echter ook op de
andere bestuurlijke niveaus te worden doorgevoerd dan dat van de centrale
overheid en dient ten behoeve van het welslagen niet alleen het beleid te
betreffen maar ook de wettelijke instrumentatie. De veelheid aan planverplichtingen
en de diversiteit in typen plannen vormt voor die onderlinge afstemming een
belemmering. Bezien zou moeten worden hoe de onderlinge afstemming tussen
de plannen op aanpalende terreinen kan worden geoptimaliseerd door de planstelsels
te harmoniseren. 2. TaakopdrachtDe MDW-werkgroep heeft tot taak:1 een inventarisatie te maken van de met elkaar samenhangende planverplichtingen
die de inrichting van de ruimte betreffen;2 uit deze inventarisatie verschillende typen plannen te selecteren en
aan de hand daarvan:3 voorstellen te doen tot harmonisatie van de planprocedures teneinde
eenvoudiger tot samenhangend beleid en integrale afweging te komen;4 te bezien in hoeverre de voorstellen wellicht bredere toepassing kunnen
krijgen, in de eerste plaats bij de andere onder 1) geïnventariseerde
planverplichtingen die de inrichting van de ruimte betreffen en in de tweede
plaats bij andere terreinen waar verschillende planverplichtingen bestaan
m.b.t. sterk samenhangende beleidsterreinen (zoals bijvoorbeeld de sociaal-economische
sector).Harmonisatie van planverplichtingen zou via de volgende wegen kunnen worden
bereikt:– door het aanbrengen van meer consistentie en duidelijkheid
in de verschillende typen plannen: de bestaande typen plannen (bijvoorbeeld
indicatieve en (deels) op rechtsgevolg gerichte plannen) en de gevolgen daarvan
voor de te kiezen voorbereidingsprocedure, voor de wijze van inspraak, voor
de rechtsbescherming, etc zouden moeten worden geïnventariseerd; beargumenteerd
zou moeten worden welk type plan voor welke doeleinden het beste geschikt
is; tenslotte zou opnieuw per beleidsterrein aangegeven moeten worden welk
type plan de voorkeur verdient; wellicht is het wenselijk ten behoeve van
de onderlinge samenhang opnieuw te komen tot een bepaalde mate van planhiërarchie;– door hetgeen in de verschillende plannen wordt opgenomen
beter af te bakenen: momenteel worden bijvoorbeeld in drie verschillende
plannen functies toegekend aan water; dit levert in de praktijk doublures
en tegenstrijdigheden op hetgeen leidt tot inefficiënt bestuur;– door ten behoeve van de onderlinge afstemming de procedures
beter op elkaar af te stemmen: voor zover mogelijk zou de totstandkoming
van sterk met elkaar samenhangende plannen op hetzelfde bestuurlijk niveau
parallel aan elkaar moeten plaatsvinden; de procedures per type plan rond
voorbereiding, inspraak en rechtsbescherming zouden bij voorkeur centraal
geregeld moeten worden (bijvoorbeeld in de AWB); zoveel mogelijk moet bij
wet worden bepaald met welke andere plannen afstemming moet plaatsvinden zodat
voorkomen kan worden dat plannen met elkaar in strijd komen;– door de doorwerking van plannen naar lagere bestuurlijke
niveaus beter te regelen: de bestaande planstelsels kennen een zwakke doorwerking; de WRR pleit er in haar rapport «ruimtelijke ontwikkelingspolitiek»
voor deze te versterken, bijvoorbeeld voor een uitvoeringsplicht voor lagere
overheden m.b.t. die onderwerpen waarover op nationaal niveau is beslist. 3. Operationele aspectenEr lopen op dit moment een aantal projecten met (deels) dezelfde intenties
als dit project (bijvoorbeeld Herijking landinrichting tweede fase, 25 940;
Reconstructiewet concentratiegebieden, 26 356; wijzigingen van de Wet
op de Ruimtelijke Ordening) Niettemin lijkt zeker procedurele verbetering
mogelijk. Dit project zal worden gestart als er meer duidelijkheid is over
de uitwerking van de andere projecten.In de komende maanden zal bezien worden hoe het project het beste kan
worden afgebakend en welke procedures in het bijzonder in de beschouwing zullen
worden betrokken. Daarvan is afhankelijk welke departementen in de werkgroep
zullen participeren. Het ligt in de rede dat het in elk geval zal gaan om
VROM, V en W en LNV. Justitie en EZ participeren zoals gewoonlijk. Aanbevolen literatuur:– WRR-rapport Ruimtelijke ontwikkelingspolitiek (februari 1998) – Startnota ruimtelijke ordening 1999 De ruimte van Nederland (januari
1999)– Onnodig belastende plan- en informatieverplichtingen in regelgeving
(CTW 1993/8) BIJLAGE 2 Ontvangen suggesties voor projectenEr is een groot aantal suggesties ingediend voor nieuwe projecten. Onderstaand
staatje geeft een indruk van de breedte van het terrein dat door de suggesties
wordt bestreken. TERREINAANTALADM. LASTEN17 ARBEIDSMARKT24 BANK- EN VERZEKERINGSWEZEN4BESTUUR3 DETAILHANDEL2 FISCALE ZAKEN12GEZONDHEIDSZORG3 HANDHAVING2 HARMONISATIE2INNOVATIE8 KAPITAALMARKT8 MILIEU21 ONDERWIJS-ARBEIDSMARKT4ORDENING15 PENSIOENEN7 PRIVACY2 RUIMTELIJKE
ORDENING7 SOCIALE ZEKERHEID5 VERKEER11 OVERIG7TOTAAL 165Zonder in deze notitie op individuele suggesties te willen ingaan, merkt
het kabinet op dat circa 60 suggesties worden ondervangen doordat het vakdepartement
in de aanbevolen richting reeds actie onderneemt. Vijf voorstellen zijn opgepakt
door de commissie Slechte. Circa 25 suggesties worden opgepakt door het vakdepartement.
Ongeveer 15 zijn gebruikt bij het kiezen en definiëren van de projecten
van de lijst die in deze notitie is opgenomen. Op de resterende suggesties
wil het kabinet om van geval tot geval afhankelijke redenen, niet ingaan.
Het kabinet zal naar de bedrijven die suggesties hebben gedaan, terugkoppelen
of, en zo ja op welke wijze aan de suggesties gehoor zal worden gegeven. XNoot1Brief van de Minister van Economische Zaken en de Minister van Justitie
dd 12 oktober 1998, TK 24 036, nr. 108.XNoot2Brief van de Minister van Economische Zaken en de Minister van Justitie
dd. 17 december 1998, TK 24 036, nr. 113.XNoot1De velden waarop onderwerpen zijn gedefinieerd, zijn: volkshuisvesting,
wetgevingskwaliteit en effectief bestuur respectievelijk handhaving en wegnemen
belemmeringen voor ondernemerschap.XNoot1Het gaat overigens om bestuurlijk handelen waarbij bedrijven en burgers
als klant aanspraak maken op een directe prestatie van het rijk, rijksinstellingen,
de provincie of de gemeente.XNoot2Kamerstukken II 1998–1999, nr. 26 200-XIII, nr. 14.XNoot1Onderzoek naar het ondernemingsbegrip in de inkomstenbelasting
en de sociale zekerheidswetgeving (1997), prof. dr. P.H.J. Essers, mr. dr.
G.J.M.E. de Bont en mr. P.A. Flutsch, december 1997.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 810, nr. 2XNoot3Een duwtje in de rug (1998), rapportage van de werkgroep Evaluatie en
herziening fiscale tegemoetkomingen en faciliteiten voor ondernemers, p. 9
e.v.XNoot1Door de SVR is een vragenlijst gepubliceerd welke door de UvI's als hulpmiddel
bij de beoordeling kan worden gebruikt (zie ook Essers).XNoot2Hiernaast gelden voor afzonderlijke faciliteiten specifieke definities.XNoot1De stedelijke knooppunten zijn: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht,
Eindhoven, Breda, Tilburg, Zwolle, Hengelo/Enschede, Arnhem/Nijmegen, Leeuwarden,
Groningen, Heerlen/Maastricht.XNoot2B-locaties zijn locaties die zowel met de auto als met het openbaar vervoer
goed te bereiken zijn.XNoot1Het gaat overigens om bestuurlijk handelen waarbij bedrijven en burgers
als klant aanspraak maken op een directe prestatie van het rijk, rijksinstellingen,
de provincie of de gemeente.XNoot2De nadruk ligt op outsourcing aan bedrijven ter verbetering van efficiency
en niet op het efficiënter maken van de overheidsorganisa- tie.XNoot1Beschikbare literatuur bijvoorbeeld.: Aanbesteding en veilingsmechanismen,
prof.dr. E. van Damme (CentER), januari 1997 en Inventarisatie van Amerikaanse
ervaringen met het veilen van licenties voor PCS, o.a. drs. M.L. Verberne,
Instituut voor Informatierecht, 1996.XNoot1Centraal Bureau voor de Statistiek (1997), Faillissementsstatistiek 1996.XNoot2Deze onderwerpen zijn deels ontleend aan de (internationale) literatuur,
deels aan een expertmeeting over dit onderwerp op 5 november jl.XNoot1Vanuit een analytisch oogpunt mag ceteris paribus worden verwacht dat
een versterking van het reorganiserend vermogen zal leiden tot een toename
van het aantal tijdige aanvragen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24036-126.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl