Wapenexportbeleid; Lijst van vragen en antwoorden n.a.v. rapport over Nederlandse wapenexportbeleid (Kamerstuk 22054, nr. 126)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 133

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

17-12-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

22054 nr. 133

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 22054, nr. 133 b2Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 22054, nr. 133 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleidnr. 133LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 12 december 2007De vaste commissie voor Economische Zaken1,
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Economische
Zaken en de minister van Buitenlandse Zaken over hun brief van 13 september
jl., inzake het Nederlandse wapenexportbeleid in 2006 (22 054, nr. 126).De staatssecretaris van Economische Zaken en de minister van Buitenlandse
Zaken hebben de vragen beantwoord bij brief van 12 december 2007. De
vragen alsmede de daarop gegeven antwoorden zijn hieronder afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Kraneveldt-van der VeenDe adjunct-griffier van de commissie,De Veth1Heeft Nederland ooit aanwijzingen gekregen dat de Chinese
krijgsmacht, inclusief grensbewakingseenheden, de beschikking hebben over
nachtzichtapparatuur van (deels) Nederlandse makelij? Is het u bekend of China
nachtzichtapparatuur verkoopt, of de afgelopen jaren heeft verkocht, aan bijvoorbeeld
Birma? Bent u bereid extra inspanningen te verrichten om te voorkomen dat
dit gebeurt?In 2001 is ingestemd met overdracht van technologie voor de productie
van beeldversterkerbuizen (componenten voor nachtzichtapparatuur) aan een
Chinees bedrijf. Bekend was dat de lokaal te produceren goederen bestemd zouden
zijn voor de Chinese strijdkrachten. Dit besluit werd genomen mede omdat de
uitvoer van tweede generatie beeldversterkerbuizen al sinds 1993 werd toegestaan
en het betrekkelijk laagwaardige technologie betrof, terwijl China reeds zelf
beeldversterkerbuizen produceerde. Ook werd de productie contractueel (en
qua capaciteit van de productielijn) beperkt. Voor leveranties aan gebruikers
buiten China is toestemming van Nederland benodigd. De regering beschikt niet
over aanwijzingen dat China deze bepalingen schendt.In het geval van vergunningaanvragen voor uitvoer van (complete) militaire
nachtzichtapparatuur, evenals voor de uitvoer van dual use onderdelen met
mogelijk militair eindgebruik, is de mogelijkheid van misbruik onderdeel van
de toetsing aan het wapenexportbeleid.2Is er sprake van structureel overleg tussen de ambtenaren
die de Defensie Industrie Strategie uitvoeren en de ambtenaren van Buitenlandse
Zaken, de ambtenaren van Economische Zaken en de ambtenaren van Ontwikkelingssamenwerking?
Zo neen, wordt dit wel overwogen? Zo neen, waarom niet?Indien betrokkenheid van ambtenaren van Buitenlandse Zaken gewenst is
in het kader van de Defensie Industrie Strategie, vindt dat overleg op ad
hoc basis plaats. De regering ziet geen aanleiding om het overleg tussen Defensie
en Economische Zaken over dit thema structureel uit te breiden met vertegenwoordigers
van andere ministeries.3Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot
het «EC proposal on intra EU transfers of defence products» alsook
de inbreng van Nederland op dit gebied? Zo neen, waarom niet? Is al voorzien
wanneer dit voorstel omgezet wordt in nieuw beleid?In formele zin is nog geen sprake van een voorstel, maar wel zijn Europese
defensiebedrijven en materiedeskundigen van de overheden van de Lidstaten
geraadpleegd over de mogelijke inhoud van zo’n voorstel. De Europese
Commissie zal vermoedelijk begin december besluiten of er daadwerkelijk een
voorstel aan de Raad en het Europees Parlement zal worden gedaan. Zowel vertegenwoordigers
van het betrokken Nederlandse bedrijfsleven als de geraadpleegde Nederlandse
materiedeskundigen hebben zich niet principieel tegen een voorstel –
onder voorwaarden – tot vereenvoudiging van het verkeer van militaire
goederen binnen het Communautaire Douanegebied gekeerd, maar hebben er wel
op gewezen dat een aantal door de Commissiediensten genoemde elementen van
een mogelijk voorstel de toeleverantie aan systeembouwers in de EU naar hun
inschatting eerder zou bemoeilijken dan vereenvoudigen. Als de Commissie inderdaad
besluit om een voorstel in te dienen, zal daarom in Raadskader nog eens goed
naar de praktische implicaties gekeken moeten worden alvorens een uitspraak
gedaan kan worden of Nederland het eventuele voorstel zal kunnen
steunen. Ook dient te worden opgemerkt dat er vooralsnog geen overeenstemming
bestaat dat, in het licht van artikel 296 van het EU-verdrag, de Commissie
op dit terrein bevoegd is.4Waarom is geen exportvergunning aangevraagd en verstrekt
voor het met 25 mm geschut bewapende multi-role vessel, de Canterbury, dat
door de Nederlandse scheepswerf De Merwede is gebouwd en via de Australische
Tenix scheepswerf in Williamstown is geleverd aan de Nieuw-Zeelandse marine?
Valt dit schip buiten de lijst militaire goederen? Zo ja, acht u dit wenselijk
of bent u bereid dit gat in de wapenexportcontrole te dichten?Merwede Shipyard heeft het betreffende schip grotendeels gebouwd, maar
het is uiteindelijk afgebouwd en opgeleverd door de Australische scheepswerf
Tenix. Daar is bijvoorbeeld ook de – overigens lichte – bewapening
(een 25 mm naval gun en twee 12.7 mm machinegeweren) en de militaire elektronica
aangebracht. Merwede is er van uit gegaan dat het schip, zoals dat vanuit
Nederland werd uitgevoerd, niet onder de lijst militaire goederen viel omdat
het ontwerp van het schip niet specifiek ontwikkeld was voor militaire doeleinden
en het schip geen militaire apparatuur of systemen aan boord had bij vertrek
uit Nederland. Of die conclusie van de Merwede correct is, zal met name afhangen
van de vraag of voor de latere opbouw van de naval gun al in Nederland heel
specifieke voorzieningen op het schip zijn aangebracht. Nader onderzoek door
de douane in het kader van het toezicht op de naleving zal dat moeten uitwijzen.
Indien zou blijken dat de conclusie van de Merwede onjuist was, zal proces
verbaal worden opgemaakt.De regering meent overigens dat de omschrijving van de post «oorlogsschepen»
in de militaire lijst op adequate wijze weergeeft welke eigenschappen en onderdelen
een schip tot een op grond van het wapenexportbeleid te controleren schip
maken. De regering ervaart in die zin geen «te dichten gat» in
de wapenexportcontrole.5Heeft Nederland in verband met de interne markt voor
dual-use zicht op onderdelen van nachtzichtapparatuur die de Nederlandse producent
Photonis DEP aan de Franse moedervestiging levert, dan wel op eventuele doorverkoop
vanuit Frankrijk aan derde landen? Zo neen, waarom niet?De overdracht van dual use goederen binnen het Communautair Douanegebied
valt, enkele uitzonderingen daargelaten, niet onder een vergunningplicht en
zal derhalve buiten het zicht van de exportcontrole autoriteiten van de Lidstaten
blijven. Dat laatste is echter niet het geval als op het moment van overdracht
bekend is dat de goederen bestemd zijn voor doorverkoop aan derde landen.
In dat geval dient – als het om overdracht vanuit Nederland gaat –
wel al in Nederland een uitvoervergunning te worden aangevraagd onder vermelding
van het betreffende derde land. Zowel de toetsing als de rapportage hebben
betrekking op dat derde land. Dat het in de maandoverzichten van afgegeven
dual use vergunningen toch voor kan komen dat een EU Lidstaat als land van
eindbestemming vermeld staat, zal in de meeste gevallen samenhangen met een
leverantie aan een verwerkende industrie buiten de EU, waarvoor dus wel een
vergunning nodig is, maar wiens klant voor het eindproduct toch weer in een
Lidstaat is gevestigd. In zo’n geval wordt een «via» vermelding
toegevoegd.De in de vraagstelling genoemde bedrijven kennen overigens geen moeder/dochter
relatie, maar vormen, samen met het in de VS gevestigde Burle
Industries en het in Mexico gevestigde Photonis Mexico, de PHOTONIS Group.
Het betreft dus veeleer een fusie, waarbij de huidige CEO van de groep afkomstig
is van PHOTONIS Netherlands (voorheen DEP). Over het algemeen wordt rechtstreeks
vanuit de te onderscheiden productievestigingen geëxporteerd. Het komt
wel voor dat ten behoeve van zeer omvangrijke opdrachten zowel in Frankrijk
als in Nederland productie plaatsvindt. In dat geval worden, onafhankelijk
van de vraag of de productie voor die opdracht logistiek wordt samengevoegd,
zowel in Frankrijk en in Nederland uitvoervergunningen aangevraagd. In gevallen
waar onder een Frans contract dual use goederen in Frankrijk ten uitvoer worden
aangeboden op een moment dat deze zich nog op Nederlands grondgebied bevinden,
treedt artikel 7 van de Europese Dual Use Verordening (Vo. EG nr. 1334/2000)
in werking en zullen de Franse exportcontrole autoriteiten hun Nederlandse
collega’s consulteren.6Zijn de in de maanden januari t/m september verstrekte
vergunningen voor nachtzichtapparatuur voor China allemaal of merendeels voor
de Chinese industrie voor assemblage (bijvoorbeeld via het NORINCO dochterbedrijf
North Night Vision Technology Company Ltd (NNVT), dat samenwerkt met het Nederlandse
Photonis DEP)? Of gaan deze direct naar genoemde bestemming? Wanneer de industrie
de eerste bestemming is, welke mogelijkheden heeft Nederland dan, mede gezien
de grote hoeveelheden waar het hier om gaat, om controle uit te oefenen op
de uiteindelijke bestemming? Deelt u de mening dat de Chinese afnemer, wetende
van het Nederlandse beleid, in de verleiding zou kunnen komen voor alle aanvragen
misschien onverdacht lijkende bestemmingen als vliegvelden, scheepswerven,
spoorwegen en de Olympische Spelen te gebruiken? Bent u van mening dat de
afgelopen jaren wel heel veel nachtzichtapparatuur met die opgegeven bestemming
door China is besteld?De uitgevoerde onderdelen van nachtzichtapparatuur, in alle gevallen dual
use beeldversterkerbuizen, zijn bestemd voor lokale verwerking door verschillende
bedrijven. Dat China – mede in de aanloop naar de Olympische Spelen –
enkele duizenden beeldversterkerbuizen heeft besteld voor verwerking in apparatuur
voor surveillance en beveiligingsdoeleinden, is op zichzelf niet verwonderlijk.
Bij militair eindgebruik en in het geval van onduidelijkheid of twijfel omtrent
het civiele eindgebruik van deze goederen, wordt een transactie getoetst aan
de criteria van het wapenexportbeleid, inclusief het risico dat de goederen
niet voor het opgegeven eindgebruik zullen worden ingezet.7Hoe beoordeelt u de export van nachtkijkers via België
naar Kameroen (vergunning 26288282 van 14 maart 2006) in het licht van
het midden jaren ’90 ingezette beleid geen militaire goederen te leveren
aan landen bezuiden de Sahara?Er is en was geen sprake van een generiek wapenembargo op landen bezuiden
de Sahara, dus worden aanvragen van geval tot geval getoetst aan de criteria
van het wapenexportbeleid. Wellicht wordt met de vraag gedoeld op de motie
Sipkes uit 1998 (TK, vergaderjaar 1997–1998, 25 600 V, nr. 37),
waarin de regering werd opgeroepen geen catalogi overtollig defensiematerieel
aan te bieden aan ambassadeposten in ontwikkelingslanden waar de uitgaven
voor militaire doeleinden hoger waren dan 4,5% van het BNP. De regering
heeft destijds laten weten (TK, vergaderjaar 1998–1999, 22 054,
nr. 40) uitvoering aan deze motie te willen geven door de catalogi niet
langer ter beschikking te stellen aan landen die behoren tot de groep Minst
Ontwikkelde Landen, de groep Overige Lage Inkomens Landen en de groep Lagere
Midden Inkomens Landen van de OESO/DAC-lijst. Dit, onafhankelijk
van de vraag welk percentage van hun BNP deze landen aan defensie besteden.
In de daarop volgende jaren bleek dat een te strikte interpretatie van dit
beginsel geen recht deed aan de binnenlandse en regionale politieke en veiligheidssituatie
van enkele landen. Er zijn weloverwogen uitzonderingen gemaakt voor de aanbieding
van (beperkte) catalogi aan enkele landen die vallen in de categorie Lagere
Midden Inkomens Landen.8Hoe beoordeelt u de export van machinegeweren naar
Brazilië (vergunning 26323584 van 8 mei), mede in het licht van
het excessieve vuurwapengeweld in dat land zowel van de kant van criminele
bendes, als van leger en politie?De transactie waarop de vraag betrekking heeft behelsde de tijdelijke
uitvoer van enkele machinegeweren ten behoeve van proefnemingen door een fabrikant
van munitie, in het kader van een overeenkomst voor levering, door die fabrikant,
van munitie aan de Nederlandse strijdkrachten. Aangezien het tijdelijke uitvoer
betrof, rustte er een wederinvoerverplichting op de machinegeweren.9Voor welk(e) krijgsmachtde(e)l(en) is/zijn de vergunningen
op India voor radarapparatuur (zoals bijvoorbeeld die van 9 juli ter
waarde van 4,6 miljoen euro en enkele kleinere ondermeer van 14 februari
en 30 maart)? Indien de ontvanger niet de marine is, hoe verhouden deze
vergunningen zich tot het (tot voor kort geldende) beleid geen militaire goederen
aan India en Pakistan te leveren die in het Kasjmir conflict gebruikt kunnen
worden?De Indiase marine is de eindgebruiker bij de vier vergunningen waaraan
in de vraag wordt gerefereerd en de betrokken apparatuur leent zich niet voor
eventueel gebruik in het Kashmir conflict.10Voor welk(e) krijgsmachtde(e)l(en) is/zijn de vergunningen
op Pakistan voor rondzoekradarapparatuur (ter waarde van 2,1 miljoen)? Indien
de ontvanger niet de marine is, hoe verhouden deze vergunningen zich tot het
(tot voor kort geldende) beleid geen militaire goederen aan India en Pakistan
te leveren die in het Kasjmir conflict gebruikt kunnen worden?De marine.11Voor welk Turks krijgsmachtdeel zijn de vuurleidingssystemen
(vergunning van 7 juli ter waarde van 38 miljoen euro)?De marine.12Hoe beoordeelt u de verkoop van militair materieel
aan Turkije in het licht van de thans actuele kwestie van grensoverschrijdende
militaire activiteiten van Turkije ten aanzien van Koerdische guerrilla’s?De regering wijst er op dat, in tegenstelling tot uitvoer van militair
materieel naar andere NAVO-bondgenoten, vergunningaanvragen met bestemming
Turkije voor buitenlandspolitiek advies worden voorgelegd aan het ministerie
van Buitenlandse Zaken. Iedere aanvraag wordt op individuele basis getoetst
aan het wapenexportbeleid. De regering heeft dus geen generiek oordeel over «de»
verkoop van militair materieel aan Turkije. 13Waarom zijn vergunningen voor Egypte (24 oktober
en 18 december) voor geleide projectielen ter waarde van tweemaal 4 miljoen
euro niet opgenomen in de tabel van het jaarrapport, waar Egypte voor 0,29
miljoen euro in de boeken staat?In beide gevallen gaat het om een bedrag dat al in het jaarrapport 2005
werd vermeld. Het betreft een deel van de leverantie ingevolge de verkoop
van overtollige YPR pantservoertuigen van de Nederlandse strijdkrachten aan
Egypte. De waarde van de pantservoertuigen zelf is daar gerapporteerd onder
categorie 2 en de waarde van de bij die voertuigen behorende geleide projectielen
onder categorie 7.De waarden die vermeld worden in de maandoverzichten zijn niet bedoeld
voor optelling of een vergelijking als hierboven, want in die overzichten
zijn bijvoorbeeld ook verlengde of vervangen vergunningen, vergunningen voor
tijdelijke uitvoer voor demonstratie en vergunningen voor retour-na-reparatie
zendingen opgenomen. Zoals in de jaarrapporten in de paragraaf over de methodologie
van de cijfermatige rapportage uiteengezet wordt, leveren zulke waarden dubbeltellingen
of andere onrealistische vermeerderingen van de wapenexportcijfers op. Deze
worden derhalve niet in de tabellen van de jaarrapporten meegenomen. In de
maandoverzichten op de website gaat het er om voor elke afzonderlijk afgegeven
vergunning de kerngegevens openbaar te maken. Er bestaat dan ook geen bezwaar
tegen het onverkort opnemen van de op elk van die vergunningen vermelde waarde;
ook als deze waarde dus niet relevant is als indicator van de waarde van de
wapenexport.Dat de vervangen vergunning van 24 oktober niet als zodanig in de
computerbestanden is geregistreerd, hangt samen met een wijziging van het
betrokken aantal projectielen. Die aanpassing leidde administratief tot een
nieuwe vergunning, maar omdat de waarde gelijk bleef, was er materieel geen
aanleiding om het bedrag opnieuw in een jaarrapportage op te nemen. De vergunning
van 18 december betrof een regelrechte vervanging van de vergunning van
24 oktober, omdat deze bij de vergunninghouder zoek was geraakt. Het
gaat dus in beide gevallen om de transactie waarvan de waarde al in het jaarrapport
2005 is opgenomen en waarvan de kerngegevens ook in het maandoverzicht van
juni 2005 op de website vermeld staan.14Waarom verstrekt u vergunningen voor de export naar
Pakistan van beeldversterkerbuizen aan grensbewakingseenheden, resp. voor
militair gebruik (3 mei, resp. 18 januari 2006)? Hoe valt dat te
rijmen met het beleid dat export van materieel dat in Kasjmir gebruikt kan
worden niet wordt toegestaan?De vergunning van 18 januari 2006 is abusievelijk in het maandoverzicht
op de website vermeld als definitieve uitvoer. Het betreft echter een uitbreiding
met enkele andere typen beeldversterkerbuizen van de vergunning met nummer
25665392 die op 22 juni 2005 werd afgegeven voor tijdelijke uitvoer ten
behoeve van demonstratie van beeldversterkerbuizen aan een verwerkende industrie
en diverse van diens potentiële klanten in Pakistan, waaronder de Pakistaanse
strijdkrachten. Aan een dergelijke vergunning voor tijdelijke uitvoer wordt
een wederinvoerverplichting gekoppeld. Mocht een dergelijke demonstratie tot
opdrachten leiden dan zal bij de aanvraag voor een vergunning voor definitieve
uitvoer informatie verstrekt moeten worden over de uiteindelijke afnemer en
zal, indien het om militair eindgebruik gaat, de aanvraag getoetst worden
aan de criteria van de EU Gedragscode voor wapenexport. Ten aanzien van de vergunning die op 3 mei 2006 is afgegeven is bij
toetsing vastgesteld dat het aannemelijk was dat de betreffende goederen niet
in het Kashmir-conflict zouden worden ingezet.15Op grond van welke overweging staat de uitvoering van
het wapenexportbeleid door de Centrale Dienst voor Inen Uitvoer (CDIU) onder
beleidstoezicht van het ministerie van Economische Zaken en niet van Buitenlandse
Zaken?Hoewel er meerdere overwegingen ten grondslag liggen aan de rol die het
ministerie van Economische Zaken vervuld op het terrein van het wapenexportbeleid,
geldt als belangrijkste overweging dat het ook bij de uitvoer van militaire
goederen per saldo om een economische activiteit gaat. Daardoor ligt het voor
de hand dat voor de regulering van die activiteit in eerste instantie naar
het ministerie van Economische Zaken is gekeken. In de Nota Wapenexportbeleid
van maart 1991 (TK, vergaderjaar 1990–1991, 22 054, nrs. 1–2)
en de actualisering van die nota van februari 1992 (TK, vergaderjaar 1991–1992,
22 054, nr. 9) zijn de onderscheiden verantwoordelijkheden van de
bij het beleid betrokken ministeries nader uiteengezet. De daar beschreven
taakverdeling bestaat nog altijd.Toch is er sinds het begin van de jaren ’90 wel iets veranderd in
de wijze van aansturing van de uitvoering en handhaving op dit beleidsterrein.
Twee van de diensten die daarin traditioneel een belangrijke rol spelen, de
Centrale Dienst voor In- en Uitvoer (CDIU) en de Economische Controledienst
(ECD), maken inmiddels geen deel meer uit van het ministerie van Economische
Zaken, maar zijn organisatorisch ondergebracht bij het ministerie van Financiën.
Dit betekent dat de personele verantwoordelijkheid voor het functioneren van
deze diensten bij Financiën is komen te liggen, maar mede naar aanleiding
van rapporten van de Algemene Rekenkamer hecht Financiën er aan dat de
inhoudelijke aansturing van deze diensten in handen van het beleidsverantwoordelijke
ministerie, in casu EZ, blijft.16Waarom valt Turkije niet bij het wapenexportbeleid,
maar wel bij de controle op doorvoer onder de uitzondering op controlemaatregelen
die gelden voor NAVO-landen?Ten aanzien van doorvoer via Nederland geldt dat de NAVO-bondgenoten allen
beschikken over een deugdelijk wapenexportcontrolesysteem, zodat verondersteld
mag worden dat ook zij bij leveranties aan Turkije zich gebogen hebben over
de vraag of een transactie verantwoord is. Nederland doet de exportcontrole
van deze landen niet nog eens over. De aanleiding om NAVO-bondgenoot Turkije
in het geval van uitvoer anders te behandelen dan de overige NAVO-landen is
gelegen in het binnenlandse conflict in dit land.17Betekent het informeren van de Kamer vooraf gaande
aan de uitvoer van militaire goederen die worden afgestoten door de Nederlandse
krijgsmacht dat dit is voorafgaande aan de verstrekking van een vergunning?
Zo ja, hoe lang daarvoor? Zo neen, waarom wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
Heeft de Kamer nog recht van spreken voordat een vergunning wordt verstrekt?
Zo ja, op welke manier? Zo neen, waarom niet? Waarom is deze informatieverstrekking
geheel of gedeeltelijk vertrouwelijk? Hoe voorkomt de overheid dat de overheid
zichzelf controleert? Mocht u de Kamer al per brief hebben geïnformeerd
over de regelingen met betrekking tot uitvoer van afgestoten wapens, zijn
in die brief al deze vragen beantwoord? Zo neen, kunt u hierbij
de resterende antwoorden verstrekken?Over deze materie is in april 2007 een eerdere vraag beantwoord (TK, vergaderjaar
2006–2007, 22 054, nr. 117, antwoord op vraag 23).Bij brief van 16 oktober jl. (TK, vergaderjaar 2007–2008, 22 054,
nr. 129) heeft de staatssecretaris van Defensie de Kamer geïnformeerd
over de wijze en het moment waarop informatie over de afstoting van overtollig
materieel wordt verstrekt. Het gaat daarbij nadrukkelijk om informatie over
de besluitvorming inzake afstoting en dus niet om informatie over de verstrekking
van uitvoervergunningen. Omdat bij afstoting de Staat zelf partij is bij een
transactie in militaire goederen meent de regering dat in lijn met de motie-Van
den Doel c.s. van 17 december 1996 (TK, vergaderjaar 1990–1991,
22 054, nr. 24) de Kamer in staat moet worden gesteld om daar desgewenst
een oordeel over uit te spreken alvorens zo’n transactie onomkeerbaar
is geworden. Dat de informatievoorziening over afstoting geheel of gedeeltelijk
vertrouwelijk geschiedt, hangt vooral samen met tijdstip waarop de informatie
verschaft wordt. Doorgaans zal dat nog voor de afsluiting van het contract
gebeuren, waardoor het risico aanwezig is dat derden nog zullen proberen de
onderhandelingen in een voor de Staat ongunstige zin te beïnvloeden.
Het betreft derhalve vooral een uit commerciële gronden voortvloeiende
behoefte aan vertrouwelijkheid. Uiteindelijk worden immers alle significante
leveranties van overtollig materieel onder vermelding van de betrokken afnemers
opgenomen in een bijlage van de openbare jaarrapporten over het Nederlandse
wapenexportbeleid.De beoordeling van een aanvraag voor een uitvoervergunning voor afstotingszaken
vindt in een later stadium plaats. Afhankelijk van de vraag of er na de verkoop
nog werkzaamheden in Nederland aan het betreffende materieel verricht moeten
worden of niet kan het tijdsverloop tussen het afsluiten van het contract
en de daadwerkelijke levering variëren van tientallen maanden tot enkele
weken.Inderdaad geldt in sommige landen dat voor uitvoer van militair materieel
door de overheid geen exportvergunning vereist is, op grond van het standpunt
dat de overheid niet zichzelf controleert. De regering is echter geen voorstander
van een vergunningvrijstelling voor uitvoer van strategische goederen door
de Nederlandse overheid. Derhalve zal ook in de toekomst niet alleen via de
interdepartementale Commissie Verkoop Defensiematerieel, maar ook door middel
van toetsing van wapenexportvergunningen, de verkoop van overtollig strategisch
defensiematerieel worden gecontroleerd. Voor bestemmingen buiten de NAVO/EU,
zal de minister van Buitenlandse Zaken bij afstotingsbeslissingen zelfstandig
en onafhankelijk een oordeel blijven vellen aan de hand van de criteria van
de EU Gedragscode.18Gaat de informatie die door de CDIU wordt verzameld
in verband met doorvoer meldingen ook naar de Douane voor opname in de risicoprofielen
die deze gebruikt bij de controle op basis van risicoprofiel analyses? Zo
neen, waarom niet?De informatie omtrent doorvoermeldingen is beschikbaar voor de Douane,
maar leidt als zodanig niet tot het introduceren of aanpassen van risicoprofielen,
omdat uit een melding als zodanig geen bijzonder risico voortvloeit waarvoor
de Douane actie zou moeten ondernemen. Dat is anders in het geval dat een
melding aanleiding geeft tot het opleggen van een ad hoc vergunningplicht.
Daarover ontvangt de Douane gericht informatie, opdat er op toegezien
kan worden dat de betreffende zending Nederland niet verlaat alvorens daartoe
een vergunning is verkregen.19Kunt u naast een actueel overzicht van embargo’s
ook zorgen voor een historisch overzicht van wapenembargo’s door Europese
Unie, Verenigde Naties en Organisatie voor Vrede en Veiligheid in Europa (OVSE)?Op www.wetten.nl zijn ook reeds vervallen sanctieregelingen te raadplegen.20Welke garanties heeft Nederland dat de CNC gestuurde
draaibank voor hoogprecisie lagers (10 augustus 2006) in China niet gebruikt
zal worden voor de productie van onderdelen voor ultracentrifuges of andere
nucleaire toepassingen?Van het ontvangende bedrijf, een vestiging van een groot Zweeds concern,
is een eindgebruikersverklaring ontvangen waarin is vastgelegd dat de draaibank
alleen gebruikt zal worden voor het precisiedraaien van mallen voor grote
lagers en niet voor eventuele nucleaire toepassingen. Onderzoek van het ministerie
van Economische Zaken en de inlichtingen- en veiligheidsdiensten naar de activiteiten
van dit bedrijf heeft – zoals verwacht kan worden als het om een gerenommeerd
bedrijf gaat – geen informatie opgeleverd die aanleiding geeft om aan
het niet-nucleaire eindgebruik van de draaibank te twijfelen. Indien er geen
enkele twijfel gerezen is over het waarheidsgehalte van het opgegeven eindgebruik
noch over de authenticiteit van de eindgebruikersverklaring als document,
acht de regering de standaardvoorwaarden van een uitvoervergunning afdoende
garantie ter voorkoming van misbruik van de uit te voeren goederen.21Zijn er reeds vorderingen gemaakt in het streven naar
harmonisatie van de implementatie van de EU Gedragscode door lidstaten? Leidt
dit naar verwachting tot een aanscherping of een versoepeling van het wapenexportbeleid
in Nederland?Per brief van 25 februari 2005 (TK, vergaderjaar 2004–2005,
29 800 V, nr. 79) is de Kamer geïnformeerd op over de wijze
waarop de regering harmonisering van de implementatie van de EU Gedragscode
trachtte te realiseren. Een van de doelstellingen was verbetering van het
consultatiesysteem over afwijzingen van vergunningen. Mede onder Nederlandse
druk is in 2004 besloten de bilaterale consultaties naar aanleiding van afgewezen
vergunningen voor alle lidstaten inzichtelijk te maken. Destijds bleek het
voor een aantal lidstaten nog een brug te ver om ook de uitkomst van het consultatieproces
mee te delen aan de overige lidstaten. In december 2006 kon de relevante Brusselse
Raadswerkgroep COARM echter toch instemmen met het Nederlands voorstel ook
de uitkomsten van de gevoerde consultaties met alle lidstaten te delen. De –
openbare – Gebruikershandleiding bij de Gedragscode is begin dit jaar
op dit punt aangepast.Mede op initiatief van Nederland werd in 2004 een aanvang gemaakt met
opstelling van richtlijnen («best practices») voor de implementatie
van criterium 8 (relatie met technologisch en economisch vermogen van het
ontvangende land) van de EU Gedragscode wapenexport. In de genoemde brief
stelde de regering voornemens te zijn na voltooiing van de nadere uitwerking
van dit criterium langs dezelfde lijnen te proberen afspraken te maken over
de toepassing van andere criteria. Over de vorderingen in 2006
wordt in hoofdstuk 6 van het Jaarrapport Wapenexportbeleid 2006 verslag gedaan.
Nederland heeft actief deelgenomen aan de ontwikkeling van deze richtlijnen –
door zowel deel te nemen in de diverse werkgroepen die de richtlijnen opstelden,
als door twee van de acht werkgroepen te leiden. In juni 2007 werd overeenstemming
bereikt over de richtlijnen voor implementatie van criteria 1 (internationale
verplichtingen), 5 (nationale veiligheid en die van bondgenoten) en 6 (gedrag
van het ontvangende land t.o.v. de internationale gemeenschap). Hiermee zijn
nu «best practices» opgesteld voor alle acht criteria van de Gedragscode.
De Gebruikershandleiding bij de EU Gedragscode bevat thans een nuttige gemeenschappelijke
interpretatie hoe de Gedragscode in de praktijk toe te passen. Voor alle criteria
wordt uitgelegd wat het doel is van de criteria, welke vragen kunnen of moeten
worden gesteld en waar benodigde informatie te vinden is. De Nederlandse praktijk
blijkt goed overeen te komen met de opgestelde richtlijnen. De «best
practices» worden overigens ook gebruikt bij outreach
activiteiten m.b.t. wapenexportcontrole met landen buiten de EU.22Kunt u een overzicht geven van projecten waarbij Nederland
binnen EDA-kader is betrokken?Ja. Zie bijlage.123Klopt het dat het aantal landen waarvoor een Internationaal
Import Certificate (IIC) bestaat ongewijzigd is, zoals gesteld in het Handboek
Strategische Goederen? Zo ja, welke regelingen zijn getroffen voor landen
die sindsdien zijn toegetreden tot de NAVO of EU? Komen IIC-landen bijeen
voor internationaal overleg? Zo ja, waar?Het gebruik van het Internationale Import Certificaat (IIC) in het onderlinge
verkeer van militaire goederen stamt uit de tijd van de Coordinating Committee
for Multilateral Strategic Export Controls, CoCom, het exportcontrole regime
uit de tijd van de Koude Oorlog dat vooral ten doel had om militair toepasbare
goederen en technologie uit handen van communistisch geleide landen te houden.
Hoewel in de loop der tijd een aantal andere landen, zoals bijvoorbeeld Zweden
en Oostenrijk, het IIC formulier ook is gaan gebruiken, is het uiteindelijk
geen standaarddocument geworden van het hele Wassenaar Arrangement, het exportcontrole
regime dat tot op zekere hoogte als de opvolger van CoCom beschouwd kan worden.
Dat betekent dat er ook geen forum meer is waar internationaal overleg over
het IIC plaatsvindt.De uitbreiding van de NAVO en de EU heeft niet geleid tot automatische
uitbreiding van het aantal landen dat gebruik maakt van het certificaat. Wel
is door Nederland steeds beoordeeld of een nieuwe NAVO- of EU-partner anderszins
in aanmerking zou moeten komen voor de bondgenotenbenadering. Op dit moment
wordt deze benadering door Nederland nog niet toegepast op uitvoer naar de
NAVO- of EU-partners Bulgarije, Cyprus, Roemenië en Turkije.Bij de bondgenotenbenadering wordt onder voorwaarden aanvaard dat, bijvoorbeeld
in het geval van leveranties aan een verwerkende industrie, de uiteindelijke
eindgebruiker van de te leveren componenten op het moment van uitvoer vanuit
Nederland niet bekend is. Voorwaarde is wel dat de betreffende nieuwe NAVO-
of EU-partner in staat is om op een eventuele wederuitvoer volwaardige exportcontrole
uit te oefenen. Indien de betreffende partner zelf alsdan het IIC niet heeft
geïntroduceerd, zal in de eindgebruikersverklaring de mogelijkheid worden
opengelaten dat eventuele wederuitvoer aan de eigen exportcontrole
autoriteiten wordt voorgelegd.24Klopt het dat ambtenaren van de EDA-landen een rapport
hebben besproken met de titel: «Study on the effects of offsets on the
Development of a European Defence Industry and market»? Klopt het dat
het rapport op 8 en 9 oktober besproken is door medewerkers van de wapenindustrie?
Is het mogelijk dit rapport ook aan de leden van de Tweede Kamer te sturen?
Zo neen, waarom niet?Ja, op 8 oktober 2007. Het rapport is vervolgens op 9 oktober
tevens separaat besproken met vertegenwoordigers van de ASD, AeroSpace and
Defence Industry Association of Europe. Het Europees Defensie Agentschap heeft
toestemming verleend om dit rapport aan u beschikbaar te stellen (zie bijlage).1 Het is een studie die in opdracht van het EDA door een
externe consultant is uitgevoerd en bevat derhalve niet de opinie van het
EDA over dit onderwerp.25Wat is de reden van het nog ontbreken van overzichten
van exportvergunningen van dual-use goederen voor de maanden oktober tot en
met december 2006?De overzichten worden gemaakt op basis van de vergunningendatabase van
de Centrale Dienst voor In- en Uitvoer. Deze database bevat informatie over
exporteurs, goederen, prijzen en klanten die commercieel vertrouwelijk is
en dus niet zonder meer gepubliceerd kan worden. Informatie derhalve, die
in elk geval deels onder de uitzonderingsgronden als vermeld in artikel 10
van de Wet openbaarheid bestuur valt. Dat betekent dat de overzichten voor
publicatie moeten worden bewerkt. Dit is een tijdrovende werkzaamheid, verricht
door dezelfde mensen die zich bezig houden met de feitelijke exportcontrole
op dual-use goederen, met het internationale overleg over bijvoorbeeld wijzigingen
van de controlelijsten, met de formulering van aanpassingen in de wet- en
regelgeving, met het verzamelen en screenen van de reacties op informatieverzoeken
in het kader van de Wet openbaarheid van bestuur en met het informeren van
het parlement over deze materie. Bovendien heeft zich het afgelopen jaar een
aantal ontwikkelingen voorgedaan, waaronder bijvoorbeeld de verscherpte exportcontrole
op Iran, die ertoe geleid hebben dat de ruwe overzichten zijn blijven liggen
in afwachting van bewerking.Uiteraard wordt er naar gestreefd de overzichten zo spoedig mogelijk te
publiceren, waarbij wel opgemerkt moet worden dat er altijd sprake zal zijn
van een publicatie-interval van minimaal enkele maanden.26Hoe lang is de website www.exportcontrole.ez.nl al
on-line? Wordt deze website veel geconsulteerd? Door welke partijen? Hoe staat
het met de gebruikersvriendelijkheid, toegankelijkheid en de actualiteit van
de informatie op deze site? Kan door het bestaan van deze website een ander
informatiekanaal (of -kanalen) overbodig worden waardoor kosten kunnen worden
bespaard?De exportcontrole website van Economische Zaken is sinds juni 2001 on-line.
Voordien werd weliswaar via andere pagina’s op de EZ website ook al
informatie verschaft over het wapenexportbeleid, over de verplichtingen voortvloeiend
uit het Verdrag Chemische Wapens en over wapenembargo’s en andere economische
sancties, maar als rechtstreeks toegankelijke website bestaat www.exportcontrole.ez.nl
dus iets minder lang. Exacte bezoekcijfers van de site worden
niet meer bijgehouden, maar uit het verleden is bekend dat althans bij de
start van de website een groot aantal bezoekers via hyperlinks op de websites
van de Douane en de Kamers van Koophandel toegang vond.De website voldoet sinds de aanpassing van vorig jaar volledig aan de
geldende richtlijnen voor toegankelijkheid en duurzaamheid van overheidswebsites.
De site wordt geregeld bijgewerkt aan de hand van de actualiteit – zo
is onlangs een speciale pagina toegevoegd over recentelijk aangescherpte sancties
op Iran – en worden er geregeld statistische gegevens toegevoegd aan
de databank. Bovendien wordt sinds 2003 het Handboek Strategische Goederen
via deze website gepubliceerd en waar nodig geactualiseerd, hetgeen een besparing
op de kosten van verspreiding onder abonnees van losbladige updates via de
CDIU oplevert, zowel voor die dienst als voor het betrokken bedrijfsleven,
omdat de digitale versie gratis is en slechts in een oplage van één
beschikbaar gesteld hoeft te worden.27Kunt u aangeven welke type machinegeweren naar Jordanië
is geëxporteerd? Kunt u uitsluiten dat ze via Jordanië weer terug
de handel ingebracht worden (dit gebeurde in 1998)? Heeft u of de Belgische
overheid zorg gedragen voor monitoring ter plaatse?Er is in het verslagjaar geen sprake geweest van een export van machinegeweren
naar Jordanië. Wel is in juli 2006 een melding ontvangen van een doorvoer
van lichte machinegeweren, kaliber 5.56 x 45mm, van België naar Jordanië,
bestemd voor de Jordaanse strijdkrachten. Omdat bij deze melding de relevante
Belgische uitvoervergunningen overgelegd konden worden, was er voor de Nederlandse
exportcontrole autoriteiten geen aanleiding om zelf een dossier aan te leggen
of bijzondere voorwaarden aan deze doorvoer te stellen.28Waarom heeft Nederland de doorvoer van wapens en munitie
geen halt toegeroepen tijdens de oorlog in Libanon in de zomer van 2006 van
12 juli tot 14 augustus (zie 26451728 (14-7-2006 melding), (20-7-2006),
26461901 (26-7-2006), 26461928, (26-7-2006), 26461987 (26-7-2006), 26461979
(26-7-2006), 26463696 (31-7-2006), 26473500 (1-8-2006))?Graag verwijs ik naar de antwoorden op eerdere vragen over dit onderwerp
(TK, vergaderjaar 2005–2006, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1890).
In alle genoemde gevallen ging het om doorvoerzendingen vanuit de VS. Bij
doorvoer geldt dat Nederland de controle van bondgenoten, die een volwaardig
exportcontrolesysteem hebben, niet nog eens overdoet. Dat wil zeggen dat,
als de doorvoerverantwoordelijke over een geldige exportvergunning beschikt,
Nederland die doorvoer accepteert als een reeds gecontroleerde transactie
en dus geen eigen toets doet op basis van de acht criteria van het Nederlandse
wapenexportbeleid.29Welk kaliber betreft de leveringen van 450 000
en 600 000 Spaanse Hulzen Spanje naar de Filippijnen (26572886 (27-9-2006)
en 26592216 (10-10-2006))? Is het mogelijk in het vervolg een kaliber en aantal
aan te geven bij de export van munitie en handvuurwapens? Zo neen, waarom
niet?Het betrof hier doorvoerzendingen die onder de effectieve exportcontrole
van EU/NAVO-partner Spanje stonden en waarvoor dus in Nederland geen dossier
met gedetailleerde informatie is opgebouwd. Uit de summiere informatie
die nog bij de CDIU beschikbaar is, valt niet meer op te maken om welk kaliber
hulzen het precies ging.In geval van export van munitie en handvuurwapens is zulke gedetailleerde
informatie wel beschikbaar en wordt het betreffende kaliber over het algemeen
vermeld bij de gepubliceerde kerngegevens over afgegeven vergunningen voor
de uitvoer van militaire goederen. Het kan echter met name bij munitie voorkomen
dat er sprake is van een zodanige verscheidenheid in kalibers dat deze niet
allemaal afzonderlijk kunnen worden opgenomen in het voor de goederenomschrijving
beschikbare veld in de maandoverzichten. In zo’n geval wordt de omschrijving
van het type munitie of het type onderdeel van munitie doorgaans gevolgd door
de aanduiding «diverse kalibers». Zoals bekend, worden in de maandoverzichten
van de vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen wel waarden vermeld,
maar geen aantallen of hoeveelheden omdat de combinatie van deze gegevens
commercieel vertrouwelijke informatie oplevert.In antwoord op een eerdere vraag (TK, vergaderjaar 2005–2006, 22 054,
nr. 98, blz. 6 en 7) is uiteengezet waarom in het geval van de maandoverzichten
met doorvoermeldingen er juist voor gekozen is om de aantallen wel te vermelden
maar de waarde niet.30Voor welk type helikopter was de helikoptermotor die
op 4 december 2006 door de Oekraïne via Schiphol aan Oeganda werd
geleverd (4-12-2006 melding)?Het betrof een retour-na-reparatiezending van de motor van een Oegandese
Mi-17 transporthelikopter.31Bent u bekend met de troepen verplaatsingen in Bangladesh
eind 2006 in verband met de verkiezingen en de zorgen van mensenrechten organisatie,
zoals Human Rights Watch hierover? Zo ja, waarom is er geen gebruik gemaakt
van de mogelijkheid een vergunningplicht op te leggen betreffende het transport
van 53 Delen van transporthelikopters, MI-8/MI-17 vanuit Litouwen via Schiphol
(19-12-2006 melding) en 200 000 9x19 mm patronen uit Tsjechië via
vliegveld Maastricht naar Bangladesh (27-12-2006, 26718724)?Nederland heeft de exportcontroletoets van de betrokken EU-partners niet
overgedaan om redenen die uiteen zijn gezet in het antwoord op vraag 28.32Wat is het beleid ten aanzien van doorvoer naar Zimbabwe?
Is dit beleid in de loop van 2006 veranderd getuige het gebruik eerst niet,
later wel van de ad hoc vergunningplicht voor losse handvuurwapens? Aangezien
in het kader van de EU sancties ten opzichte van Zimbabwe ondermeer een veelomvattend
wapenembargo van kracht is (Gemeenschappelijk Standpunt 2004/161/GBVB) worden
geen uitvoervergunningen afgegeven voor de uitvoer van militaire goederen
naar dat land en zouden er, indien er aanvragen voor doorvoer van wapens naar
Zimbabwe zouden zijn ingediend, evenmin doorvoervergunningen zijn verstrekt.
Toen in 2006 bij de opstelling van de overzichten van doorvoermeldingen ten
behoeve van de EZ-website bleek dat daar wel een aantal meldingen voor eigendomszendingen
(particulieren die met hun jachtgeweer reizen) naar Zimbabwe tussen zaten,
is nader bekeken hoe zulke eigendomszendingen, die normaliter alleen worden
geregistreerd voor statistische doeleinden, zich verhielden met dat veelomvattende
EU-wapenembargo. Hoewel op dat moment niet duidelijk werd hoe andere Lidstaten met die
materie omgingen, is toen in Nederland besloten om ook op deze zendingen naar
Zimbabwe in het vervolg de ad hoc vergunningplicht voor doorvoer toe te passen,
alsook in andere gevallen waarin bekend is dat de bestemming een land is waarop
een dergelijk embargo rust. Door in zulke gevallen de afwijzing van vergunningen
expliciet te notificeren bij de EU-partners kan via de bij de EU Gedragscode
behorende consultatieprocedure meer inzicht worden verkregen over de reikwijdte
van eventuele doorvoerregelingen van die partners en van hun benadering van
het verschijnsel eigendomszendingen. Hoewel het EU-wapenembargo op Zimbabwe
niet voorziet in een rechtsgrondslag voor inbeslagname van eigendomszendingen
en dus bij zo’n doorvoer terugzending naar het land van herkomst volgt,
gaat van de gekozen aanpak wel het signaal uit dat dergelijke doorvoer via
Nederlands grondgebied geen optie is.In de praktijk worden zulke meldingen meestal gedaan voordat de jager
met zijn geweer het land van herkomst verlaat. Het besluit om een ad hoc vergunningplicht
in te stellen heeft dan ook in de meeste gevallen tot gevolg dat deze een
andere route naar Zimbabwe zal kiezen. Deze informatie is ook opgenomen in
het jaarrapport over 2005 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2005–2006, 22 054,
nr. 108, d.d. 26 juni 2006, noot 2 bij Bijlage 4).33Kunt u aangeven wat het beleid is, mede in het licht
van het EU-embargo, ten aanzien van doorvoer van vuurwapens naar China, zoals
bijvoorbeeld het geval is geweest op 21 februari 2006? Het Europese wapenembargo
op China wordt, anders dan bijvoorbeeld het geval is bij een veelomvattend
wapenembargo als dat op Zimbabwe, niet van toepassing geacht op de tijdelijke
uitvoer van vuurwapens voor jacht- en sportdoeleinden die in het bezit zijn
en blijven van buitenlandse particulieren.34Is Spanje aangesproken, gezien uw uitspraak tijdens
het Algemeen Overleg van 4 juli jl., dat bondgenoten aangesproken zullen
worden op doorvoer «waar Nederland minder blij mee is»? Zo neen,
betekent dit dat Nederland geen problemen heeft met de grote hoeveelheden
munitie die Spanje via Nederland, exporteert naar bijvoorbeeld Guatemala,
Peru, Taiwan en de Filippijnen?Nee. Munitieleveranties aan de genoemde landen zijn niet per definitie
onverantwoord. Er zijn ook geen relevante «denials» door andere
Lidstaten genotificeerd. Nederland heeft geen aanleiding te veronderstellen
dat Spanje niet zorgvuldig de betreffende transacties, elk afzonderlijk, heeft
getoetst aan de acht criteria van de EU Gedragscode alvorens een exportvergunning
af te geven.35Kunt u aangeven of de beloofde rapportage over de doorvoer
situatie in andere landen, zoals toegezegd tijdens het AO van 4 juli
jl. bijna gereed is?Ja. Het streven is om de rapportage over de aard van de doorvoerregelingen
in een aantal andere EU Lidstaten tijdig voor het AO van 20 december
a.s. naar de Kamer te verzenden.36Hoe komt het dat uitvoer van complete wapensystemen
bijna geheel te herleiden is tot het afstoten van overtollig Nederlands defensiematerieel,
terwijl de maritieme sector wel in staat is alle productiefasen tussen tekentafel en tewaterlating op zich te nemen en daarmee bij te dragen
aan de Nederlandse uitvoer van complete wapensystemen? Welke rol heeft de
maritieme industrie bij de uitvoer van overtollig Nederlands defensiematerieel?De Nederlandse defensiegerelateerde industrie is tegenwoordig vooral actief
als toeleverancier van componenten voor buitenlandse systeembouwers. De gehele
of gedeeltelijke terugtrekking van bedrijven als DAF, Philips en Delft Instruments
uit de defensie sector speelt daarbij een belangrijke rol en door de teloorgang
van een reeks bedrijven onder de vleugels van RDM is het aantal Nederlandse
systeembouwers verder teruggelopen. Omdat daarentegen Defensie aanzienlijke
afstotingsprogramma’s heeft opgezet, is de Staat de afgelopen jaren
de belangrijkste exporteur van complete systemen geworden. Een uitzondering
daarop vormt, zoals ook vermeld in het jaarrapport 2006 en in de aanbiedingsbrief
daarbij (TK, vergaderjaar 2006–2007, 22 054, nr. 126), de
opvallende positie van Schelde Naval Shipbuilding (SNS) in de gerapporteerde
cijfers over de tweede helft van dat jaar vanwege de verkoop van twee in Nederland
ontworpen èn gebouwde korvetten voor Indonesië.De Nederlandse maritieme sector, waarin naast SNS ook belangrijke spelers
als Thales Nederland, Imtech Marine & Offshore en Merwede Shipyard actief
zijn, alsook een reeks van kleine en middelgrote toeleveranciers, heeft zich
op een internationaal concurrerend niveau weten te handhaven. Onder meer door
enkele opdrachten van de Nederlandse marine en kustwacht, maar ook omdat er
doorgaans voor de sector ook werk voortvloeit uit de afstoting van overtollige
Nederlandse marineschepen. Daarbij kan het – in opdracht van de nieuwe
eigenaren – zowel gaan om regulier onderhoud als om modernisering van
de apparatuur en installaties van de betrokken marineschepen, waarover deze
bedrijven als oorspronkelijke leverancier of toeleverancier een bijzondere
expertise beschikken.37Hoeveel procent van de omzet van de maritieme militaire
productie is te herleiden tot investeringen vanuit de Nederlandse overheid
en met name ook het ministerie van Defensie? En hoeveel procent van deze maritieme
militaire productie wordt behaald uit export?Deze vragen kunnen helaas niet uitgesplitst naar bedrijven worden beantwoord.
Het betreft hier commerciële gegevens van Nederlandse ondernemingen.
Uit onderzoek naar de verhouding tussen productie en export van de gehele
sector defensiegerelateerde bedrijven (zie noot 6 in het jaarrapport) blijkt
echter dat zo’n 45% van de militaire productie in Nederland tot
export leidt.38Kunt u de huidige voorliggende gebruikershandleiding
aan de Kamer verstrekken?Het betreft een openbaar document, dat gepubliceerd wordt via de website
van de Europese Unie: www.europa.eu/index_nl.htm. Dit document wordt met regelmaat
bijgewerkt. De meest recente versie is die van 3 juli 2007:http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/07/st10/st106 84-re01.en07.pdf39Worden wapenexporten van Nederland naar België
en Luxemburg gemeld aan de Europese Unie – zoals België de hare
meldt – in verband met het EU-jaarrapport? Zo neen, waarom niet? In het negende EU jaarrapport meldt België één vergunning
voor uitvoer naar Nederland. Dit betrof een vergunning op bestemming Zweden,
maar met de eindbestemming Nederland.De uitvoer van militaire goederen met als eindbestemming België of
Luxemburg is ingevolge het Benelux Verdrag en de daarbij behorende Douane
Unie niet vergunningplichtig en dus hebben de Benelux landen daarover geen
gegevens beschikbaar onder het In- en uitvoerbesluit strategische goederen
dan wel de vergelijkbare wetgeving in België en Luxemburg om aan de Europese
Unie door te geven.Indien op het moment van overdracht van militaire goederen met bestemming
België of Luxemburg bekend is dat de betreffende goederen bestemd zijn
voor doorverscheping naar een derde land zal degene die voor de overdracht
verantwoordelijk is overigens wel een uitvoervergunning in Nederland moeten
aanvragen onder vermelding van het betreffende derde land. Zowel de toetsing
als de rapportage t.b.v. het EU jaarrapport zal in dat geval betrekking hebben
op dat derde land. Bovendien is in Benelux verband afgesproken dat indien
er in een Benelux land een vergunning wordt aangevraagd voor de uitvoer van
militaire goederen waarvan duidelijk is dat ze afkomstig zijn uit een ander
Benelux land, er voor de afgifte van een vergunning een consultatie plaatsvindt
tussen de exportcontrole autoriteiten van de betrokken Benelux landen.Uit het laatste jaarrapport dat in België op federaal niveau werd
uitgebracht (2002) blijkt dat België tot dan toe alleen het eerste land
van bestemming vermeldde. In de Nederlandse jaarrapporten en ten behoeve van
de Nederlandse gegevens voor het EU-jaarrapport wordt, indien bekend, op het
land van eindbestemming gerapporteerd. De Vlaamse overheid heeft overigens
de Nederlandse praktijk van de publicatie van maandoverzichten op een website
overgenomen: http://docs.vlaanderen.be/buitenland/deelsites/wapenhandel/ verslagen.html.In die Vlaamse overzichten wordt vanaf mei 2006 ook inzage gegeven in
de uiteindelijke bestemmingen.40Kan de methodiek, die achter de meldingen van gerealiseerde
wapenuitvoer aan de EU voor het EU-jaarrapport ligt, ook uitgangspunt zijn
voor opname in de Nederlandse rapportage wapenuitvoer?In theorie wel, maar dan komt die rapportage later en zal deze zeer waarschijnlijk
een minder volledig beeld geven van de omvang van de Nederlandse uitvoer van
militaire goederen. Omdat bijvoorbeeld de overdracht van militaire goederen
binnen de EU niet met aangiften tot uitvoer gepaard gaat en de gegevens daarover
dus pas na de retourzending door de exporteur van een volledig opgebruikte
of tussentijds verlopen vergunning beschikbaar komen, vormen de realisatiegegevens
een minder betrouwbare en in elk geval minder actuele maat voor de wapenexport.
In het EU-rapport is dan ook een noot opgenomen dat de Nederlandse realisatiegegevens
gebaseerd zijn op informatie die in het verslagjaar ontvangen zijn en een
onvolledig beeld kunnen vormen van de daadwerkelijke uitvoer in dat jaar.Verzameling van de realisatiecijfers bij de douaneposten – een optie
waar sommige Lidstaten voor gekozen hebben – zou een onnodige extra
administratieve last betekenen en levert voorts vanwege het decentrale karakter
van de gegevensopslag een aanmerkelijk risico van fouten op. Daarom is in
Nederland gekozen voor rapportages die ontleend worden aan de centrale opslag
van gegevens over afgegeven vergunningen bij de CDIU, de instantie waar uitvoervergunningen
namens de Staatssecretaris van Economische Zaken worden verleend
dan wel afgewezen. Dat de EU de realisatiegegevens toch belangrijk acht en
dus ook wil vermelden, heeft vooral te maken met het feit dat in sommige Lidstaten
de uitvoer van militaire goederen door de overheid zelf niet aan een vergunningplicht
onderhevig is en dat daar de vergunningafgiftedata dus significant kunnen
afwijken van de reële uitvoer. In Nederland is de uitvoer van militaire
goederen door de Staat – anders dan voor gebruik door de eigen strijdkrachten –
ook aan de vergunningplicht gebonden.41Wat ligt wel ten grondslag aan het afnemen van bilaterale
consultaties met betrekking tot denial notifications?De regering heeft geen onderzoek verricht naar de reden voor het relatief
lage aantal gevoerde consultaties dat vermeld werd op pagina 11 van het jaarrapport
2006. Het aantal consultaties in de eerste negen maanden van 2007 ligt al
weer hoger dan het aantal consultaties over geheel 2006.42Gaat het om Frankrijk daar waar gesproken wordt over «een
lidstaat» die de vaststelling van het Gemeenschappelijk Standpunt betreffende
het vaststellen van de herziene EU-Gedragscode blijft blokkeren? Voor wanneer
wordt de goedkeuring voorzien? Wordt overwogen om door te gaan met de EU minus
dit ene land? Zo neen, welke maatregelen worden voorzien om desondanks door
te kunnen gaan met het vaststellen van de herziene EU-Gedragscode? Kunt u
de huidige voorliggende concepttekst aan de Kamer verstrekken? Zo neen, waarom
niet? Is er uitzicht op het bindend maken van de CoC? Zo ja, wanneer? Zo neen,
waarom niet?De regering schreef in het verslag van de RAZEB van 11 en 12 december
2006 (TK, vergaderjaar 2006–2007, 21 501-02, nr. 719) «De
regering betreurt het dat op dit belangrijke punt de besluitvorming wederom
niet kon worden afgerond aangezien de vaststelling van het Gemeenschappelijk
Standpunt door Frankrijk afhankelijk werd gesteld van opheffing van het wapenembargo
China en daarmee aanname van het Gemeenschappelijk Standpunt werd geblokkeerd.»
Zowel bilateraal als via de opeenvolgende EU Voorzitterschappen wordt getracht
Frankrijk tot een standpuntwijziging te bewegen.Aangezien het Gemeenschappelijk Standpunt nog niet is vastgesteld, zal
de concepttekst ter vertrouwelijke inzage1 aan
uw Kamer worden aangeboden. De huidige Gedragscode is overigens reeds politiek
bindend. In de vorm van een Gemeenschappelijk Standpunt zou het ook een juridisch
bindend karakter krijgen.43Kunt u aangeven hoe groot het afzonderlijke aandeel
in de werelduitvoer van militaire goederen is van de Europese Unie, Rusland
en de Verenigde Staten in 2006?Nee, volledige gegevens daarover zijn niet beschikbaar. Wel is in het
kader van het SIPRI Arms Transfers Project (zie: http://www.sipri.org/contents/armstrad/)
door dit Zweedse onderzoeksinstituut een inschatting gemaakt van die aandelen
over de periode 2002–2006. Als de onderlinge overdrachten binnen de
Europese Unie buiten beschouwing gelaten worden, dan komt SIPRI tot een aandeel
van 21% voor de Europese Unie, een aandeel van 28% voor Rusland
en een aandeel van 30% voor de Verenigde Staten. Bij de vermelding
van deze percentages is het van belang om ook te vermelden dat SIPRI zowel
bij de registratie van gegevens als bij de toekenning van de
waarden waar de vergelijking op gebaseerd is een bijzondere methodologie toepast.SIPRI registreert namelijk alleen een selectie van grote conventionele
wapensystemen, zoals militaire vliegtuigen, pantservoertuigen (inclusief tanks),
groot kaliber geschut (= 100 mm), luchtafweersystemen, geleide raketten en
oorlogsschepen (tonnage = 100 ton of voorzien van groot kaliber geschut =
100 mm). In de jaren ’80 werd daar een categorie grote afstand sensoren
aan toegevoegd (radar, sonar e.d. met een bereik van 25 km of meer). Recent
zijn ook motoren voor militaire vlieg-, vaar- en voertuigen en geschutskoepels
vanaf een kleiner kaliber in de registratie opgenomen voor zover deze motoren
en geschutskoepels uit andere landen afkomstig zijn dan de landen die de vlieg-,
vaar- en voertuigen leveren waar de motoren en geschutskoepels in- of opgebouwd
worden. In de jaarboeken van SIPRI staat dan ook dat: «Transfers of
other military equipment-such as small arms and light weapons, trucks, artillery
under 100-mm calibre, ammunition, support equipment and components, as well
as services or technology transfers-are not included.»1 Deze beperking is niet zonder consequenties. In antwoord op eerdere
vragen (TK, vergaderjaar 1999–2000, 22 054, nr. 51, vragen
en antwoord 17 en 43) is er al eens op gewezen dat bijvoorbeeld de door SIPRI
vermelde waarde van de Amerikaanse wapenexport in 1996 minder dan de helft
was van de waarde die de Verenigde Staten zelf meldden als Amerikaanse wapenexport
in dat jaar.Een tweede bijzonderheid in de SIPRI cijfers is dat inmiddels geen gebruik
meer wordt gemaakt van de verkoopwaarde van systemen, onder meer omdat dit
gegeven in veel gevallen niet te achterhalen is, maar dat er onlangs voor
gekozen is om een eigen «trend-indicator value» (TIV) toe te kennen
aan systemen. Het idee daarbij is dat het uiteindelijk vooral om de militaire
waarde van een systeem moet gaan en dat dus aan het ene pantservoertuig met
bepaalde eigenschappen een zelfde waarde toegekend zou moeten worden als aan
het andere pantservoertuig met vergelijkbare eigenschappen, ook al loopt de
prijs die voor deze voertuigen betaald is misschien wel significant uiteen.
Het is natuurlijk aan SIPRI om zo’n keuze te maken, maar daardoor zijn
die cijfers in elk geval niet meer te vergelijken met de cijfers van nationale
jaarrapporten of bijvoorbeeld het jaarrapport over de toepassing van de EU
Gedragscode, waarin ook cijfers over de wapenexport van bijna alle EU Lidstaten
zijn opgenomen.44Is het mogelijk in het volgende overzicht van «Het
Nederlandse wapenexportbeleid» uitgebreider stil te staan bij de Nederlandse
activiteiten binnen het Wassenaar Arrangement op het gebied van wapenbeheersing
en een appreciatie te geven van resultaten en voortgang van het Arrangement?Ja.45Zijn alle «best practices» zoals bepleit
in «Best practices for implementing Intangible Transfer of Technology
(ITT) Controls» al uitgevoerd in de landen die deelnemen aan het Wassenaar
Arrangement? Zo neen, hoe groot is het aantal landen dat alle «best
practices» al uitvoert? Welke landen zijn dit? Voert Nederland een post-export
monitoring uit? Zo ja, hoe, wanneer en bij welk type exporten aan welke landen?
Hoe lang is de periode dat gegevens moeten worden bewaard van ITT exporten?Hoewel de bedoelde «Best Practices» zich niet lenen om één
voor één afgevinkt te worden – al was het maar omdat niet
alle aanbevolen activiteiten of inspanningen zullen uitmonden
in een meetbaar resultaat – en de vraag dus niet exact te beantwoorden
is, kan wel aangenomen worden dat een meerderheid van de Wassenaar Arrangement
(WA) deelnemers zeker nog niet alles ter hand heeft genomen. Bekend is bijvoorbeeld
dat veel Lidstaten van de Europese Unie – met uitzondering van Cyprus
allemaal deelnemers aan het WA – de controle op immateriële overdracht
van militaire technologie nog niet naar analogie van de ITT controles op dual
use technologie geregeld hebben.Voor dual use is dat in 2000 via een aanpassing van de relevante Europese
verordening, Vo. (EG) nr. 1334/2000, voor alle Lidstaten tegelijk gebeurd,
maar om hetzelfde te bereiken voor zoiets als de digitale overdracht via e-mail
van militaire technologie, moet in elke Lidstaat de nationale wetgeving gewijzigd
worden, hetgeen (nog) niet overal is gebeurd. Nederland heeft dat overigens
wel gedaan bij een wijziging van de In- en uitvoerwet in 2001 (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2001–2002, 28 060, nr. 1), zodat Nederland op
dat punt al geruime tijd aan deze «Best Practices» voldoet.Ook Nederland kan echter niet claimen dat alle aanbevolen inspanningen
verricht worden en/of al resultaat hebben gehad. Bijvoorbeeld het organiseren
van seminars voor het bedrijfsleven en wetenschappelijke instellingen over
(de risico’s rond) Intangible Transfer of Technology is iets dat door
Nederland wel aanbevelingswaardig wordt gevonden, maar dat niettemin in het
licht van de prioriteitstelling binnen de beschikbare capaciteit niet ter
hand is genomen. Het thema is wel een aspect waar aandacht aan wordt besteed
in de reguliere contacten met bedrijven en instellingen. Dat is ook de strekking
van «Best Practices».Met de term «post-export monitoring» wordt in de bewuste «Best
Practices» in zijn algemeenheid verwezen naar handhavingaspecten van
de exportcontrole. Daarbij gaat het om het reguliere toezicht op de naleving
van de regels, een taak die in Nederland tegenwoordig hoofdzakelijk bij de
Douane ligt. In de antwoorden op de reeks vragen gesteld naar aanleiding van
het jaarrapport over 2005 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 22 054,
nr. 117, antwoord op vraag 16) is eerder ingegaan op de huidige taakverdeling
tussen de handhavingsdiensten op dit terrein waar het toezicht en opsporing
betreft. Dat toezicht door de Douane beperkt zich, als het om de exportcontroleregels
gaat, in Nederland niet tot controles aan de grenzen, maar reikt tot in de
administratie van bedrijven. In het geval van toezicht op de naleving van
de bepalingen inzake ITT is dat belangrijk omdat daar geen fysieke grensoverschrijding
aan te pas komt en het dus vooral de controle van de administratie is die
inbreuken op de regels aan het licht kan brengen. Nederland past een dergelijke «post-export
monitoring» dus toe. Een van de voorwaarden bij ITT vergunningen is
dat een administratie bijgehouden wordt omtrent het gebruik van de vergunning
waaruit blijkt welke technologie op welk moment aan wie is verstrekt. De bewaartermijn
voor die administratie bedraagt zeven jaar.46Welke gevolgen heeft het document «Best Practice
Guidelines for the Licensing of Items on the Basic List and Sensitive List
of Dual-Use Goods and Technologies» met name gelet op de artikelen één,
vier, vijf en zeven voor door Nederland verstrekte International Import Certificates
(IIC’s)? Indien geen, kunt u uitleggen waarom niet?Dit «Best Practices» document heeft geen consequenties voor
de wijze waarop de waarborgen rondom het eindgebruik van uit te voeren goederen
worden vastgesteld en raakt derhalve de werking van Internationale Import
Certificaten niet. Het betreft hier aanbevelingen ten aanzien van
de voorwaarden die bij het systeem van zogenaamde bulkvergunningen passen.
Zulke «algemene vergunningen», «globale vergunningen»
of in het Engels «general, global, open licenses» of «license
exceptions» hebben allemaal betrekking op bestemmingen waar op zichzelf
geen grote zorgen over bestaan, maar die toch niet van exportcontrole zijn
uitgezonderd.In dit specifieke «Best Practices» document wordt bijvoorbeeld
aanbevolen dat aan het gebruik van zulke bulkvergunningen wel de voorwaarde
wordt verbonden dat een voor de exportcontrole autoriteiten toegankelijke
administratie wordt bijgehouden van het feitelijke gebruik van zo’n
vergunning en wordt er op gewezen dat het nuttig kan zijn om transacties,
waarbij de exporteur weet dat de door hem geleverde dual use goederen een
militaire toepassing zullen krijgen, bij voorbaat van de reikwijdte van de
vergunning uit te zonderen. Voor zulke transacties zal de exporteur dan in
eerste instantie toch een individuele vergunning aan moeten vragen, waarbij
vooraf meer gegevens overlegd moeten worden dan bij het aanvragen van een
globale vergunning vereist is. In Nederland zijn dat al standaardvoorwaarden
bij de toekenning van globale vergunningen.47Klopt het cijfer voor het enorme aantal geweren dat
op 24 augustus 2006 uit de VS naar Bulgarije is verscheept? Zo ja, kunt
u verklaren welke bestemming de 10310000 kogelgeweren (24-08-06 26495164)
en delen en toebehoren uit de VS (24 augustus) met bestemming Bulgarije
hadden? Zo neen, waarom niet? Is Bulgarije de daadwerkelijke eindbestemming?
Zo neen, welk land wel? Zo ja, zijn deze wapens voor leger, politie of voor
de particuliere handel?Ja, zij het dat het niet om een doorvoer uit de VS naar Bulgarije ging
maar, zoals vermeld in het betreffende maandoverzicht van doorvoermeldingen,
om een doorvoer in de omgekeerde richting. Het betrof een zending van 50 000
kogelgeweren kaliber 5.56x45mm, 70 000 kogelgeweren kaliber 7.62x39mm,
40 000 kogelgeweren kaliber 5.45x39mm, 720 000 patroonmagazijnen
en 9 430 000 delen en toebehoren voor vuurwapens van een Bulgaarse
fabrikant naar diens Amerikaanse vestiging, waar overigens ook productie en
assemblage plaatsvindt. Geweren van het betreffende merk worden in de VS op
de particuliere markt aangeboden. Het is niet bekend of de fabrikant ook aan
de Amerikaanse strijdkrachten of politiekorpsen levert.48Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot
de stand van zaken in de controle op brokering en de Nederlandse inzet daarbij?
Zo neen, waarom niet? Zo ja, wanneer kunnen wij dit overzicht tegemoet zien?Voor financiële betrokkenheid van Nederlandse ingezetenen of in Nederland
ingeschreven ondernemingen bij transacties in militaire goederen tussen derde
landen geldt al een vergunningplicht op grond van het Besluit financieel verkeer
strategische goederen. Als het om dual-use goederen gaat, wordt momenteel
in het kader van de herziening van de Dual Use Verordening, nu Vo. (EG) nr.
1334/2000, gewerkt aan een controlemaatregel voor «brokering»
in goederen en technologieën voor tweeërlei gebruik. Dit is ook
een verplichting die voortvloeit uit Resolutie 1540 van de Veiligheidsraad
van de Verenigde Naties. Hierover bent u reeds in maart jl. per fiche geïnformeerd1. Dit fiche is besproken tijdens het Algemeen Overleg
Wapenexportbeleid dat op 4 juli 2007 plaatsvond2.Zoals in het fiche gesteld, kan de regering in algemene zin instemmen
met de toevoeging van «brokering» aan de verordening. De Nederlandse regering is echter van mening dat niet alleen moet worden voorzien
in de controle van vergunningplichtige goederen, maar dat ook voorzien moet
worden in mogelijkheden om «brokering» van niet-vergunningplichtige
goederen te controleren, indien deze gebruikt kunnen worden in een programma
ter vervaardiging van een massavernietigingswapen of een overbrengingsmiddel
hiervoor. Dit geldt, naar analogie van de reikwijdte van de «catch all»
bepaling, ook voor goederen die een conventionele militaire toepassing kunnen
krijgen in een land waarop een internationaal wapenembargo van kracht is.49Kunt u de visie van de UN Development Programme onderschrijven
dat het bij het halen van de Millennium Development Goals niet alleen gaat
om de impact van kleine wapens hierop, maar om alle militaire uitgaven («attaining
the MDG is not possible without reducing military expenditure»)? Zo
neen, waarom niet. Zo ja, kan hier in het komende rapporten wapenexportbeleid
meer aandacht aan worden besteed?De EU Lidstaten onderkenden reeds bij opstelling van de wapenexport criteria
in 1991/1992 het belang van toetsing van uitvoer van militair materieel aan
de economische en technologische capaciteiten van het ontvangende land. Tegelijkertijd
(ond)erkenden zij dat ook arme landen een legitieme veiligheidsbehoefte hebben.
Het verband tussen veiligheid en ontwikkeling is complex. Nederland heeft
zich de afgelopen jaren sterk ingezet om dit verband in internationale fora
op de agenda te krijgen. Hiertoe is in 2005 succesvol een resolutie bij de
AVVN ingediend (A/RES/60/68) en speelt Nederland onder andere een prominente
rol in het voorstuwen van de Geneva Declaration on Armed Violence and Development.
Daarnaast is het Nederlandse beleid er op gericht om landen die veiligheid
als onderdeel van de bredere ontwikkelingsstrategie beschouwen, te steunen.
Momenteel wordt er gewerkt aan bilaterale meerjarige samenwerkingsverbanden
met Oeganda, Burundi en mogelijk ook Kenia en de DR Congo. De regering zal
de Kamer hiervan graag nader op de hoogte stellen, hetzij in komende Jaarrapporten,
hetzij in afzonderlijke brieven.50Heeft Nederland bij zijn grootste wapenleverancier
en afnemer van Nederlandse wapens, de Verenigde Staten, op bilateraal niveau
aangedrongen op het onderschrijven van de Arms Trade Treaty (ATT)? Zo neen,
waarom niet? Zo ja, waar en wanneer?De regering heeft altijd het belang benadrukt dat de grote wapenexporteurs
partij worden bij het ATT, dus inclusief de VS. Nederland heeft najaar 2006
o.a. in Washington gedemarcheerd teneinde steun te verwerven voor het ATT.
Ook zijn er contacten geweest tussen het Ministerie van Buitenlandse Zaken
en de Amerikaanse Ambassade te Den Haag. Voorts heeft Nederland in maart 2007
een aantal Ambassades opdracht gegeven tot de uitvoering van demarches in
19 landen ter ondersteuning van een «kernboodschap» die de EU-lidstaten
m.b.t. een Arms Trade Treaty overeen waren gekomen. Deze landen waren: Bolivia,
Burundi, China, DR Congo, Eritrea, Ethiopië, Indonesië, Rusland,
Rwanda, St. Kitts en Nevis, Suriname, Tanzania, Trinidad and Tobago, Oeganda,
Oekraïne, de VS, Vietnam, Jemen en Zambia.51Waarom worden retourzendingen van militaire goederen
die reparaties betreffen niet opgenomen in de overzichten van Nederlandse
wapenexporten? Zouden tenminste de betaalde reparaties opgenomen kunnen worden,
eventueel in een apart overzicht? De waarde van vergunningen voor de retourzending na reparatie van militaire
systemen of onderdelen wordt niet in de geaggregeerde cijfers van het jaarrapport
opgenomen omdat dit tot dubbeltellingen zou leiden. In de inleiding van de
cijfermatige bijlagen wordt op de methodologie van de tabellen ingegaan en
in het verslag van een schriftelijk overleg, vastgesteld op 2 maart 2005,
wordt nog eens specifiek op zulke retourzendingen ingegaan (Tweede Kamer,
Vergaderjaar 2004–2005, 22 054, nr. 86, SP fractie vraag en
antwoord 9).De kerngegevens van alle vergunningen, dus ook de op vergunningen voor
retour-na-reparatie zendingen vermelde waarde, zijn wel opgenomen in de maandoverzichten
die gepubliceerd worden op de exportcontrole website van EZ. Daarbij wordt
overigens geen onderscheid gemaakt tussen betaalde reparaties en reparaties
die bijvoorbeeld nog onder een garantieregeling vallen, omdat de vermelde
waarde die van het systeem of van het betreffende onderdeel is en niet de
kosten die eventueel in rekening zijn gebracht voor de reparatie. Ook over
de uitvoertransacties die te maken hebben met retourzendingen na reparatie
wordt dus transparantie betracht.Waar geen openbare mededelingen over worden gedaan is de kostprijs van
de reparatie als dienst. Bij die kostprijs gaat het om een bedrijfsvertrouwelijk
gegeven waarvoor op grond van de Wet openbaarheid van bestuur een uitzondering
geldt. Bovendien levert het apart registreren van een dergelijk gegeven een
extra administratieve last op voor zowel het betrokken bedrijfsleven als voor
de overheid, zonder dat daar baten in de zin van extra mogelijkheden of vergroting
van de effectiviteit van de exportcontrole tegenover staan.52Betreffen de vier leveringen van goederen aan Bangladesh
(26230713 (17-01-2006), 26320097 (13-04-2006), 26178320 (18-04-2006), 26619637
(02-11-2006)) goederen voor het Bangladese fregat van de DW 2000 H klasse
dat is geleverd door Zuid-Korea? Voor wiens rekening komen de kosten die verband
houden met de tijdelijke invoer, te weten 10 410 euro, 44 035, euro
en 195 600 euro?Deze vergunningen zijn allemaal gerelateerd aan het genoemde marineschip.
De vergunningwaarden die verband houden met tijdelijke invoer betreffen de
waarden van goederen die voor reparatie naar Nederland zijn gekomen en vervolgens –
na reparatie – weer geëxporteerd worden. Zoals in het antwoord
op vraag 51 is aangegeven, gaat het bij die waarden niet om de kosten die
leverancier of afnemer maken ten behoeve van die reparaties. Of zo’n
reparatie voor rekening komt van de leverancier of de afnemer wordt niet in
het kader van de exportcontrole geregistreerd.53Zijn voor de indertijd aan de Kamer gerapporteerde
verkoop van door Defensie afgestoten Flycatcher vuurleidingssystemen en bijbehorende
afweergeschut inmiddels exportvergunningen afgegeven, zo ja, wanneer? Zo nee,
waarom nog niet?Ja, voor een gedeelte van deze aan de oorspronkelijke producent/leverancier
terug verkochte systemen is inmiddels, d.w.z. in 2007 en dus niet in het verslagjaar
2006, een uitvoervergunning met de bestemming Thailand afgegeven. Voor het
resterende gedeelte is nog geen uitvoervergunning aangevraagd. 54Is de exportvergunning voor vuurleiding van 9 mei
voor 6,5 miljoen euro voor de uitvoer van Mirador vuurleiding (waarvoor op
23 februari 2006 een EKV-polis is afgegeven) of voor de eerdergenoemde
afgestoten Flycatchers? Mocht dat laatste het geval zijn, waarom dan (nog)
niet voor de bijbehorende kanonnen?In de maandoverzichten met kerngegevens van de afgegeven vergunningen
voor de uitvoer van militaire goederen, waaruit de in de vraag genoemde datum
en vergunningwaarde afkomstig is, wordt vermeld dat het in dit geval om electro-optische
vuurleidingssystemen met toebehoren gaat. Bedrijfsnamen, alsook merknamen
of type-aanduidingen die te herleiden zijn tot individuele bedrijven, worden
uit hoofde van de bedrijfsvertrouwelijkheid bewust niet in die overzichten
opgenomen. Daarom is het ook niet wenselijk dat op deze vraag een exact antwoord
in de openbare beantwoording van deze Kamervragen opgenomen wordt. Hier wordt
derhalve volstaan met de mededeling dat de in het maandoverzicht gehanteerde
omschrijving nauwkeurig is.55Is het genoemde bedrag bij de verstrekking van de vergunning
voor de levering van korvetten aan Indonesië (278 148 024 euro)
inclusief de volgende wapensystemen: lucht- en zeedoelraketten, licht en middelzwaargeschut
en torpedo’s?Het genoemde bedrag betrof de waarde van een vergunning voor levering
van twee korvetten, inclusief een 76 mm kanon en lanceerinrichtingen voor
lucht- en zeedoelraketten en torpedo’s voor elk van deze schepen. De
munitie voor het kanon en de raketten en de torpedo’s die vanuit de
lanceerinrichtingen afgeschoten kunnen worden, waren geen onderdeel van de
levering vanuit Nederland.56Waarom staat u de export van beeldversterkerbuizen
voor een militaire bestemming in Israël toe (vergunningen van 13 januari
en 4 augustus)? Waarom werden eerdere jaren dergelijke vergunningen vaak
geweigerd?Het betreft de uitvoer van componenten voor in Israël geproduceerde
nachtzichtsystemen, die uiteindelijk bestemd zijn voor de Nederlandse strijdkrachten.
Israël was dus wel de bestemming van de uitvoer, maar niet de uiteindelijke
bestemming.57Hoe verhoudt de levering van een data management systeem
ter waarde van 3,5 miljoen euro via de Chinese industrie aan Pakistan (inclusief
exportkrediet) zich met het wapenembargo tegen China? Valt samenwerking met
de Chinese wapenindustrie daar buiten? Zo ja, in welke gevallen?Conform de Europese afspraken is de vergunning getoetst op de eindgebruiker,
inclusief het zevende criterium dat ingaat op het omleidingsrisico. Bij de
beoordeling van dat risico wordt niet alleen naar de eindgebruiker gekeken,
maar ook naar partijen waar de goederen onderweg verblijven of verwerkt worden.
In dit specifieke geval, waarbij een data management systeem wordt geïnstalleerd
op een door een Chinese scheepwerf te bouwen schip voor de Pakistaanse marine,
zijn maatregelen genomen teneinde een omleidingsrisico te mitigeren. Deze
transactie laat zich verstaan met het wapenembargo op China en past ook binnen
de relatief restrictieve interpretatie die Nederland daar aan geeft. 58Welk type radar betreft de draagbare radar die na reparatie
naar Marokko is verzonden? Hebben radar en militaire CCD camera’s met
toebehoren invloed op de verhoudingen tussen Polisario en het Marokkaanse
leger?Zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 54 worden type-aanduidingen
die herleidbaar zijn tot individuele bedrijven niet vermeld. Indien de vraag
doelt op de tijdelijke uitvoer van een radar ten behoeve van een demonstratie
van dat systeem, dan geldt dat vanwege dat doel en de bijbehorende verplichting
tot wederinvoer er geen verband was met de verhoudingen tussen Polisario en
het Marokkaanse leger. De CCD camera was bestemd voor de Marokkaanse marine.59Is er sprake van een terughoudend wapenexportbeleid
ten opzichte van Thailand? Zo ja, waarom werden dan tien definitieve leveringen
van militaire goederen goedgekeurd, waaronder tank- en voertuigonderdelen?Ja, er is sprake van een terughoudend beleid, maar niet van een embargo.
Toetsing van transacties op Thailand geschiedt met bijzondere aandacht voor
de mogelijkheid van inzet van de betrokken goederen bij interne repressie.
In het verslagjaar zijn bijvoorbeeld vier aan militaire voertuigen gerelateerde
aanvragen op Thailand behandeld. Omdat het om onderdelen voor wat betreft
de inzetbaarheid duidelijk te onderscheiden typen voertuigen ging, zijn twee
aanvragen toegekend en zijn er twee afgewezen. Bij de overige aanvragen op
Thailand speelde het risico van inzet bij interne repressie geen rol van betekenis.60Wordt gezien de toenemende spanning en gewelddadigheden
tussen Turkije en buurland Irak overwogen een restrictiever wapenexportbeleid
ten opzichte van Turkije in te stellen? Staat de levering van geweervizierkijkers
en toebehoren naar Turkije daarvoor niet op gespannen voet met de gedragscode
wapenuitvoer?Verwezen zij ook naar het antwoord op vraag 12. De leverantie van vizierkijkers
ten behoeve van lokale verkoop aan jagers betrof een doorvoerzending waarop
de bondgenotenbenadering is toegepast. Over dit Amerikaanse merk vizierkijkers
is ook in het jaarrapport 2006 een noot opgenomen in bijlage 3.61In hoeverre is de toenemende Nederlandse wapenexport
tussen 1996 en 2006 te herleiden naar een stijgende vraag naar wapens van
Nederlandse makelaardij? In hoeverre is deze stijging van het Nederlandse
wapenexport te wijten aan een toenemende vraag naar wapens op de wereldmarkt?
Hoe komt het dat de Nederlandse wapenexport richting NAVO landen daarentegen
daalt?De stijgende trend van de Nederlandse wapenexport in de afgelopen tien
jaar is vooral te herleiden tot een toename van de afstotingsactiviteiten
van het ministerie van Defensie. Zoals steeds uiteengezet in de aanbiedingsbrieven
en de inleidingen bij de cijfers van de jaarrapporten, bestaat een significant
deel van de wapenexport in die periode uit transacties die het gevolg zijn
van herschikking van de operationele prioriteiten van de Nederlandse strijdkrachten,
waarvoor nieuwe systemen aangeschaft moesten worden, maar waardoor ook bestaande
en veelal kwalitatief nog goede systemen overtollig werden. De Staat probeert zulke systemen dan te verkopen aan andere landen en
is daar de afgelopen jaren redelijk succesvol in geweest. In eerste instantie
wordt getracht de systemen te verkopen aan andere NAVO landen of EU Lidstaten,
hetgeen soms lukt. Zo zijn in het verleden bijvoorbeeld tanks verkocht aan
Oostenrijk, marineschepen aan Griekenland en België en maritieme patrouillevliegtuigen
aan Duitsland en Portugal. Het feit dat ook bij de directe bondgenoten een
heroriëntatie van de gewenste wapenarsenalen plaatsvindt, maakt het echter
onmogelijk om alleen aan zulke partijen af te stoten en dus moet regelmatig
naar afnemers buiten die kring van directe bondgenoten gezocht worden. Ook
dat is de afgelopen jaren meermalen gelukt, getuige bijvoorbeeld de verkoop
van tanks, marineschepen en recentelijk ook gevechtsvliegtuigen aan Chili,
pantservoertuigen aan Egypte en al eerder marineschepen aan de Verenigde Arabische
Emiraten.Niettemin is de Nederlandse defensiegerelateerde industrie gedurende die
periode ook een factor van belang in de wapenexport gebleven. Weliswaar hebben
in de loop van de afgelopen tien jaar defensiebedrijven hun activiteiten gestaakt,
waardoor de Nederlandse strijdkrachten nu bijvoorbeeld zijn aangewezen op
buitenlandse leveranciers als het om voertuigen, onderzeeboten of munitie
gaat, maar zeker in de maritieme sector blijkt het Nederlandse bedrijfsleven
zich staande te kunnen houden op de wereldmarkt. Daarnaast is de toeleverantie
van componenten aan buitenlandse systeembouwers steeds belangrijker geworden
in het Nederlandse aanbod van militaire goederen. De elk jaar weer hoge waarde
van de afgegeven vergunningen voor uitvoer naar de Verenigde Staten en Duitsland
is voornamelijk toe te schrijven aan zulke componentenleveranties.Het gaat te ver om te stellen dat de opwaartse trend in de Nederlandse
uitvoercijfers samenhangt met een toename van de vraag op de wereldmarkt als
optelsom van de militaire uitgaven. Voor zover er sprake is van een toegenomen
vraag, heeft dat vooral betrekking op de stijging van de Defensie-uitgaven
in de Verenigde Staten en hoewel dat een positief effect lijkt te hebben op
de vraag naar onder meer Nederlandse componenten, houdt de Nederlandse uitvoer
van militaire goederen per saldo toch geen gelijke tred met die ontwikkeling.62Is de constatering dat het gemiddelde van de financiële
omvang van de Nederlandse wapenexporten over vijf jaar nog nooit zo hoog is
geweest juist? Zo neen, wanneer lag dit gemiddelde hoger? Zo ja, is hier sprake
van een tendens? Is dit een gewenste ontwikkeling? Zo, ja waarom?Deze constatering is juist. Of dat de voorbode van een tendens is, valt
niet te voorspellen. Wel is het zo dat – gelet op het belang van afstoting
in de wapenexportcijfers en het feit dat het ministerie van Defensie nog belangrijke
afstotingsactiviteiten voorziet – het niet onwaarschijnlijk is dat er
nog jaren zullen volgen waarin de financiële omvang van de Nederlandse
wapenexport hoger uit zal vallen dan het meerjarig gemiddelde.De regering ziet een groei in exporten door het bedrijfsleven binnen de
termen van het wapenexportbeleid wel degelijk als een gewenste ontwikkeling.
Het Nederlandse wapenexportbeleid is er immers op gericht om te bewerkstelligen
dat de Nederlandse wapenexport altijd gestoeld is op een verantwoordelijke
afweging en gedegen toetsing aan criteria van de EU Gedragcode. Als daar aan
voldaan is, past ook de uitvoer van militaire goederen in het streven van
de regering om het Nederlandse bedrijfsleven zo concurrerend mogelijk te laten
zijn op de wereldmarkt en is het evenzeer wenselijk dat de Staat het overtollig
materieel van Defensie tegen gunstige voorwaarden kan afstoten.
Maar, zoals gezegd, altijd binnen de marges van een verantwoord wapenexportbeleid.63Betreft het bij denial notification NL05/2006 betreffende
2e generatie beeldversterkerbuizen voor Birma een Nederlands bedrijf dat de
aanvraag deed? Zo neen, uit welk land dan wel? Zo ja, kunt u zeggen welk bedrijf
dit was? Zo neen, kunt u zeggen of dit een bedrijf is dat vaker militaire
goederen exporteert? Zo ja, waarom was dit bedrijf niet op de hoogte van maatregelen
van de EU tegen Birma/Myanmar? Is dit te wijten aan de voorlichting of zijn
erandere redenen? Indien er andere redenen voor zijn, welke?Het betrof hier een sondage (proefaanvraag) door een Nederlands bedrijf
dat bekend is met zowel het Nederlandse wapenexportbeleid als met de maatregelen
van de EU tegen Birma. De sondage was bedoeld om te achterhalen of het beleid
en de maatregelen ook betrekking zouden hebben op leveranties van dual-use
goederen. In zijn algemeenheid hoeft dat niet zo te zijn, maar uit de afwijzing
van deze sondage mag blijken dat dit wel het geval is bij dual-use goederen
waarvoor een militair eindgebruik is voorzien. Het bedrijf was zich er tevens
van bewust dat in het kader van de EU Gedragscode is afgesproken dat afgewezen
sondages voor leveranties van dual-use goederen voor militair eindgebruik
bij de andere Lidstaten worden genotificeerd, zodat deze gehouden zijn om
Nederland te consulteren als zich bij hen een in essentie vergelijkbare aanvraag
aandient.XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), R. Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter, Van
der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Dezentjé Hamming (VVD), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter,
Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van
den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink
(PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD) en Vos (PvdA).Plv. leden: van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Duyvendak (GL), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), J. Kortenhorst (CDA), De Rouwe (CDA), Koşer
Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok (VVD), Samsom (PvdA), Kalma (PvdA), Weekers
(VVD), Van Dam (PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Cramer (CU), Atsma (CDA), De Krom (VVD), Madlener (PVV), Nicolaï
(VVD), Blom (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Heerts (PvdA).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Ter vertrouwelijke inzage gelegd, alleen voor de leden, bij het Centraal Informatiepunt van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.XNoot1SIPRI yearbook 2007, sources and methods for arms transfers data.XNoot1Zie Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 22 112, nr. 507.XNoot2Zie Handelinigen Tweede Kamer, KST109790,TK 22 054 en 22 112,
nr. 125, vergaderjaar 2006–2007. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-133.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl