Flexibilisering en verplichtstelling in de pensioensector; Brief staatssecretaris bij de nota 'Naar meer marktwerking in de pensioensector: flexiblisering en verplichtstelling'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25014, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

23-09-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25014 nr. 1

17-09-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKABINETSSTANDPUNT NAAR MEER MARKTWERKING IN DE PENSIOENSECTOR:
FLEXIBILISERING EN VERPLICHTSTELLING I. INLEIDINGII. DE TWEEDE PIJLER NADER BEZIENIII. HOOFDLIJNEN Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinetIV. VERRUIMING VRIJSTELLINGSREGIME 1. Vrijstellingsgronden Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinet2. Gelijkwaardigheidstoets Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinet3. Compensatie verzekeringstechnisch nadeel Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinet4. Overdracht opgebouwde rechten Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinet5. Rechtsgang Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinetV. BEPERKING AMBITIENIVEAU Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinetVI. FLEXIBILISERING Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinetVII. LEVEL PLAYING FIELD Samenvatting adviezenStandpunt van het kabinetVIII. IMPLEMENTATIE KABINETSSTANDPUNT Wijziging VrijstellingsrichtlijnWijziging Wet Bpf
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25014Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 014Flexibilisering en verplichtstelling in de pensioensectornr. 1BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 17 september 1996Hierbij bied ik u aan de nota «Naar meer marktwerking in de pensioensector:
flexibilisering en verplichtstelling».De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,F. H. G. de Grave KABINETSSTANDPUNT NAAR MEER MARKTWERKING IN DE PENSIOENSECTOR:
FLEXIBILISERING EN VERPLICHTSTELLING I. INLEIDINGAl enige tijd is discussie gaande over herijking van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen overheid en burgers en over verbetering van de marktwerking. In dat
kader is nagegaan welke betekenis de regelgeving in de pensioensector heeft
zonder dat daarbij overigens andere kabinetsdoelstellingen uit het oog worden
verloren. Aanvullende pensioenen komen tot stand in overleg tussen werkgever(s)
en werknemer(s) respectievelijk hun organisaties. De overheid heeft daarbij
vooral een waarborgende en voorwaardenscheppende rol. Voorts kan de overheid
op verzoek van de representatieve organisaties van werknemers en werkgevers
in een bedrijfstak de deelneming in een bedrijfspensioenfonds (Bpf) verplicht
stellen voor alle bedrijfsgenoten in die bedrijfstak. Bij de huidige pensioenwetgeving
wordt binnen zekere grenzen de inkomensbescherming van het individu van meer
belang geacht dan het beroep op individuele verantwoordelijkheid.Relevant voor het thema marktwerking in de pensioensector is de doelmatigheid
en flexibiliteit van het pensioenstelsel. Daarbij is van belang in hoeverre
voorkeuren van individuen of collectiviteiten tot uitdrukking kunnen worden
gebracht in de keuze van het «product» pensioen en in hoeverre
er vrijheid bestaat in de keuze van de instellingen die de pensioenregeling
en bijbehorend beheer uitvoeren. Tegelijkertijd doet zich daarbij de vraag
voor in hoeverre sociale beleidsdoelen aan de orde zijn die rechtvaardigen
dat aan de vrijheid van individuen of hun vertegenwoordigende organisaties
van overheidswege beperkingen worden opgelegd.Voor doelmatigheid en flexibiliteit van het pensioenstelsel is van belang
dat er voldoende ruimte is voor keuzevrijheid voor ondernemingen en individuele
werknemers. De aandacht van het kabinet gaat in dat verband met name uit naar
de collectieve aanvullende pensioenregelingen, de zogenoemde tweede pijler.
De eerste pijler, de wettelijk geregelde basispensioenen (AOW voor de oudedagsvoorziening),
komt in deze nota niet aan de orde. Het bepalen en veilig stellen van het
niveau van de AOW kan met het oog op de positie van ingezetenen die geen of
weinig inkomen hebben geen individuele keuze zijn en is bij uitstek een overheidstaak.
In de derde pijler, de particulier te treffen individuele voorzieningen, is
daarentegen uitsluitend sprake van verzekeringstechnische solidariteit, hetgeen
wil zeggen dat per verzekerde evenwicht tussen risico, premie en uitkering
bestaat. Deze pijler biedt voor flexibiliteit alle mogelijkheden. Men kan
zijn keuze volledig afstemmen op de eigen leefsituatie en aanpassen aan gewijzigde
omstandigheden. In dat verband kent de derde pijler nauwelijks belemmeringen.
Deze behoeft in deze nota dan ook evenmin te worden behandeld. Omdat de collectieve
aanvullende regelingen een relatief hoog ambitieniveau hebben, is de omvang
van de individuele voorzieningen, de derde pijler, relatief bescheiden gebleven.
Ter illustratie: de beleggingen in de tweede pijler hadden ultimo 1993 een
omvang van circa f 5851 mrd, terwijl de verplichtingen2 met betrekking tot individueel getroffen regelingen bij
verzekeraars (derde pijler) op dat moment circa f 110 mrd bedroegen.
Dit laatste bedrag betreft mede de persoonlijke pensioenvoorzieningen voor
zelfstandigen die geen voorziening in de tweede pijler kunnen treffen. Overigens
moeten in dit verband de schaalvoordelen met betrekking tot de uitvoeringskosten
niet uit het oog worden verloren. Immers, een voordeel van collectieve pensioenregelingen
in de tweede pijler is dat de uitvoeringskosten veel lager zijn
dan de particulier te treffen individuele voorzieningen in de derde pijler.Tegen bovenstaande achtergrond hebben de verantwoordelijke bewindslieden
in het kader van een adviesaanvraag over de afbakening tussen pensioenfondsen
en levensverzekeraars aan de organisaties van pensioenuitvoerders, aan de
Verzekeringskamer (VK) en aan de Stichting van de Arbeid (STAR) ook gevraagd
naar hun visie op het thema marktwerking in de pensioensector en, binnen dat
kader, de verplichte deelneming in een Bpf of een beroepspensioenregeling.
Deze nota komt, mede op basis van de uitgebrachte adviezen, met een kabinetsstandpunt
over dit onderwerp. Allereerst wordt aandacht besteed aan de uitvoeringsmogelijkheden
binnen de pensioensector en de wijze waarop die door de regelgeving worden
beïnvloed. Vervolgens wordt ingegaan op de uitgebrachte adviezen. Deze
adviezen worden per hoofdstuk samengevat en zijn integraal opgenomen in bijlage
1. Over de verplichte deelneming in beroepspensioenregelingen is recentelijk
een standpunt van het kabinet naar buiten gebracht, zodat dat onderwerp in
deze nota buiten beschouwing blijft. II. DE TWEEDE PIJLER NADER BEZIENPensioentoezeggingen vormen een onderdeel van de (collectieve) arbeidsovereenkomst;
de inhoud daarvan is tot stand gekomen in onderhandeling tussen werkgever(s)
en werknemer(s), of door hun organisaties. Voorts is er op grond van de Pensioen-
en spaarfondsenwet (PSW) voor de werkgever(s) in beginsel vrijheid om de uitvoering
van pensioentoezeggingen onder te brengen bij een ondernemingspensioenfonds
(Opf), bij een Bpf (indien de onderneming tot een bedrijfstak behoort) dan
wel rechtstreeks bij een verzekeraar. De pensioenfondsbesturen hebben de vrijheid
om de verplichtingen geheel of gedeeltelijk bij een verzekeraar te herverzekeren
en om de beleggingsportefeuille, of gedeelten daarvan, onder te brengen bij
professionele beleggers. Evenzeer bestaat de mogelijkheid om de administratieve
uitvoering elders onder te brengen. Het kabinet constateert dan ook dat de
bestaande regelgeving veel ruimte biedt voor marktwerking in de tweede pijler.
Het voorgaande is ook tot uiting gebracht in de reactie van het kabinet op
de motie-Groenman c.s. (TK 1993–1994, 20 640 en 22 167, nr.
13) over flexibilisering en individualisering, waarin is aangegeven dat al
ruime mogelijkheden aanwezig zijn om te komen tot productdifferentiatie voor
collectieve pensioenregelingen. De regering concludeerde zelfs dat er meer
mogelijkheden zijn dan thans worden benut.Inmiddels is bij de Tweede Kamer een wetsvoorstel aanhangig (TK 1995–1996,
24 697, nr. 2) dat een bestaande belemmering voor pensioenfondsen voor
flexibilisering wil wegnemen, door de bevoegdheid te regelen om te komen tot
een nadere invulling van het begrip pensioentoezegging. Dit wetsvoorstel leidt
ertoe dat de eis die naar de mening van de VK uit de wetgeving voortvloeit,
namelijk dat de werkgeversbijdrage in de kosten ten minste 50% zou moeten
bedragen wil een pensioenfonds deze regeling mogen uitvoeren, komt te vervallen.
In de plaats van dat criterium stelt het kabinet voor dat uitsluitend sprake
is van een pensioentoezegging voor zover in de arbeidsverhouding wordt voorzien
in pensioen over de periode waarin de arbeidsverhouding bestaat of over perioden
na het einde van de arbeidsverhouding. In dat geval is sprake van een toezegging
die onder de PSW valt en die door een pensioenfonds mag worden uitgevoerd.
Ook wordt geregeld dat op vrijwillige voorzieningen de PSW van toepassing
is. In 1995 heeft de werkgroep fiscale begeleiding van pensioenen zijn rapport
met aanbevelingen gericht op verruiming van de mogelijkheden tot
flexibilisering en individualisering uitgebracht. In de aanbiedingsbrief aan
de Tweede Kamer d.d. 1 september 1995 geeft het kabinet aan dat de aanbevelingen
van de werkgroep een richtsnoer kunnen zijn voor wet- en regelgeving op het
terrein van de heffing van belastingen en premies met betrekking tot pensioenen.In circa 70% van de aanvullende regelingen wordt voorzien in geïndexeerde
loongerelateerde pensioenvoorzieningen. Dit betreft circa 75% van de deelnemers
aan aanvullende pensioenregelingen. Voor ruim 95% van deze deelnemers geldt
een (bruto)-eindloonregeling van 70% of meer. Deze indexatie biedt de (gewezen)
deelnemers een vrij grote inkomenszekerheid. Om welvaarts- dan wel waardevastheid
van de uitkeringen te kunnen realiseren vinden echter veelal inkomensoverdrachten
van de ene generatie naar de andere plaats. Dit betekent dat in de financiering
omslagelementen zitten. Deze kunnen met name een rol spelen wanneer in perioden
van forse loon- of prijsstijgingen de pensioenen en de aanspraken hieraan
worden aangepast, alsmede bij achterblijvende rendementen. Omslagfinanciering
heeft als nadeel dat de pensioenkosten niet worden opgebracht door de (generatie)
verzekerden zelf. Overigens is het kabinet in dat kader van plan om in de
PSW met het oog op de vergrijzing van de beroepsbevolking de mogelijkheid
tot uitstelfinanciering (65-x) te schrappen.Het kabinet constateert dat in de loop van de tijd voor werknemers het
bruto-netto traject is verlengd als gevolg van de stijging van de sociale
lasten. Het netto-pensioenresultaat kan daardoor veel hoger zijn geworden
dan destijds bij de introductie van de pensioenvoorziening werd beoogd1. Dit collectief hoge niveau kan leiden tot oververzekering
en daarmee tot een minder goede afstemming op de individuele behoeften. Het
hoge ambitieniveau betekent overigens ook dat het hiervoor genoemde potentiële
omslagelement in belang is toegenomen.In hetzelfde kader merkt het kabinet nog op dat tot nu toe bij aanpassing
van de pensioenregelingen aan nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen verhoging
van het ambitieniveau regel was. Zo heeft de gelijke behandeling van mannen
en vrouwen veelal geleid tot het optrekken van de aanspraken van de benadeelde
groep naar het niveau van de bevoordeelden. Ook de gelijke behandeling van
slapers en gepensioneerden heeft alleen bij uitzondering geleid tot matiging
van het ambitieniveau van de pensioenregeling. Gelijke behandeling naar burgerlijke
staat leidde op een breed vlak tot het invoeren van partnerpensioenen of een
keuzerecht op een hoger ouderdomspensioen voor alle deelnemers zonder een
herverdeling van de pensioenmiddelen in de vorm van een neerwaartse aanpassing
op andere onderdelen. Ook de zogenoemde WAO-gaten zijn massaal gedicht. En
daar waar de VUT is omgebouwd in een regeling van flexibele pensionering is
veelal sprake van een verhoging van het niveau van het ouderdomspensioen voor
die werknemers die tot het bereiken van de 65-jarige leeftijd blijven werken.Hoewel de eerstverantwoordelijkheid voor de aanvullende pensioenen bij
de sociale partners ligt, hecht het kabinet vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor een evenwichtige economische ontwikkeling veel belang aan matiging van
de pensioenkosten. In de Pensioennota (TK 1990–1991, 22 167, nr.
2) is reeds uitdrukkelijk aandacht gevraagd voor kostenbeheersing («ambitieniveau»)
en flexibilisering bij de aanvullende pensioenregelingen. Daar waar in pensioenregelingen
toch verbeteringen voor bepaalde categorieën noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld
in verband met verplichtingen tot gelijke behandeling, zou naar de mening
van het kabinet tot herverdeling van de pensioenmiddelen moeten worden overgegaan. Ook de vergrijzing maakt met name bij eindloonregelingen
herverdeling van de pensioenmiddelen noodzakelijk en daarmee versobering van
de pensioenregelingen. Aandachtspunt voor de overheid is dan ook in hoeverre
wetgeving van invloed kan zijn op versobering in de collectief aanvullende
sfeer. Daarnaast acht het kabinet het wenselijk dat meer mogelijkheden in
de vrijwillig aanvullende sfeer worden aangeboden.De marktwerking in de tweede pijler is naar de mening van het kabinet
nog niet optimaal. Immers, bij de eerder genoemde beantwoording van de motie-Groenman
heeft de regering er ook op gewezen dat door veel Bpf-en waarin de deelneming
verplicht is gesteld, een te star vrijstellingsbeleid wordt gevoerd. Ondernemingen
die vallen onder de personele werkingssfeer van een verplichtgesteld Bpf kunnen
daardoor worden belemmerd in hun mogelijkheden tot flexibilisering en daarmee
tot het voeren van een eigen arbeidsvoorwaarden- en pensioenbeleid.De tweede pijler in de pensioensector kan niet worden besproken zonder
tevens aandacht te besteden aan de groepssolidariteit die inherent is aan
de aanvullende collectieve regelingen. De volgende vormen van groepssolidariteit
komen voor in collectieve pensioenregelingen:– bijdragen voor (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten1;– bijdragen voor ouderen;– bijdragen aan ouderdomspensioen vrouwen;– bijdragen aan nabestaandenpensioen gehuwden en samenwonenden (met
de inwerkingtreding per 1 januari 2000 van artikel 2b PSW zal dit tot
het verleden behoren);– bijdragen aan carrièremakers in eindloonregelingen.Het kabinet acht het behouden van de eerste drie vormen van solidariteit
wenselijk.Groepssolidariteit (te bereiken via het heffen van doorsneepremies) brengt
mee dat geen actuariële equivalentie bestaat tussen de feitelijke pensioenkosten
van een individuele deelnemer en de voor hem en door hem bijgedragen premie.
Bij Bpf-en ontbreekt in de premiestelling deze actuariële equivalentie
ook op het niveau van de individuele onderneming.Wat betreft de verplichtstelling merkt het kabinet nog het volgende op.
Indien de Minister van SZW op verzoek van door hem voor een bedrijfstak voldoende
representatief geachte organisaties de deelneming in een Bpf voor de gehele
bedrijfstak verplicht heeft gesteld, zijn ook de niet-georganiseerde werkgevers
in die bedrijfstak gehouden voor hun werknemers bij te dragen aan het Bpf.
Door de verplichtstelling wordt een breed verzekeringsdraagvlak gecreëerd,
met door de sociale partners gekozen en door de verplichtstelling ook aan
ongeorganiseerden opgelegde solidariteit tussen bedrijfsgenoten binnen een
bedrijfstak. Een gevolg is dat dit gedeelte van de markt niet direct toegankelijk
is voor verzekeraars. Daar staat tegenover dat de verplichtstelling leidt
tot schaalvoordelen en daarmee samenhangend tot relatief lage uitvoeringskosten.
Immers, bij een Bpf kunnen honderden tot duizenden kleine bedrijven zijn aangesloten,
die alle aan dezelfde regeling deelnemen.Uit het voorgaande trekt het kabinet de conclusie dat er – uitgaande
van behoud van elementen van sociaal beleid (onder meer groepssolidariteit)
die het kabinet inherent acht aan collectieve aanvullende regelingen –
in deze nota nader aandacht dient te worden besteed aan de verplichtstelling.
Het kabinet acht de groepssolidariteit ook van belang omdat door het niet
hanteren van pensioenkeuringen twee belangrijke kabinetsdoelstellingen worden
gediend, namelijk reïntegratie van arbeidsongeschikten en
chronisch zieken en verhoging van de arbeidsparticipatie van oudere werknemers.
De nadere beleidsmatige invulling wordt in het vervolg van deze nota behandeld
aan de hand van de uitgebrachte adviezen. III. HOOFDLIJNEN Samenvatting adviezenDe adviezen inzake marktwerking concentreren zich op de verplichte deelneming
in een Bpf (verplichtstelling) en bewegen zich tussen uitersten. Enerzijds
is er een pleidooi van de zijde van het Verbond van Verzekeraars (Verbond)
tot afschaffing van de verplichtstelling, anderzijds acht de Vereniging van
Bedrijfspensioenfondsen (VB) de verplichtstelling alleszins adequaat. In de
overige adviezen worden standpunten ingenomen die tussen deze uitersten liggen.
Met uitzondering van het Verbond achten alle adviseurs handhaving van de verplichtstelling
gewenst. Wel zijn zij met uitzondering van de VB alle van mening dat het vrijstellingsregime
dient te worden aangepast.De VK heeft zijn advies niet beperkt tot de verplichtstelling, maar geeft
een bredere beschouwing over de pensioensector in Nederland.De VK acht een voortzetting van het bestaande beleid wenselijk om solidariteit
binnen pensioenregelingen door wettelijke maatregelen te kunnen blijven afdwingen
indien sociale partners dit noodzakelijk achten. Eventuele nadelen van het
huidige pensioensysteem lijken niet zo groot dat onverwijld moet worden ingegrepen.
Wel zou de door wettelijke maatregelen gesteunde, afgedwongen solidariteit
via de verplichtstelling tussen ondernemingen binnen een bedrijfstak kunnen
worden beperkt qua pensioenniveau en -soort. Voorts geeft de VK een overzicht
van de relatieve uitvoeringskosten. In 1993 gaat het uitgedrukt in premies
bij verzekeraars om 7,2%, bij Bpf-en om 5,8% en bij ondernemingspensioenfondsen
om 4.4%1. De VK concludeert dat meer productvariatie
en een versnippering van de pensioenuitvoering over meerdere uitvoerders een
kostenstijging met zich zal brengen.Het Verbond is van mening dat het herijken van het pensioenstelsel naar
inhoud en uitvoering een economische en maatschappelijke noodzaak is. Het
Verbond vindt wijziging van de afbakening alleen aanvaardbaar als betere marktwerking
wordt gerealiseerd door het toestaan van vrije keuzes bij de uitvoering van
pensioenregelingen en het creëren van een level playing field voor alle
aanbieders van pensioenproducten. Het Verbond heeft er geen behoefte aan de
solidariteit binnen de onderneming ter discussie te stellen en is dan ook
geen voorstander van de mogelijkheid om individuele werknemers het recht te
geven om al dan niet deel te nemen in de pensioenregeling van de werkgever.In de adviezen worden de volgende voordelen genoemd van het huidige systeem
van verplichte deelneming in een Bpf. Met de verplichtstelling wordt een beperking
van de witte en grijze vlekken bereikt. Er is bij Bpf-en doorgaans sprake
van solidariteit tussen oude en jonge, zieke en gezonde werknemers en tussen
grote en kleine ondernemingen, welke wordt bewerkstelligd door het hanteren
van doorsneepremies. Door het huidige systeem van verplichtstelling wordt
concurrentie van in de bedrijfstak opererende ondernemingen op basis van verschillen
in niveaus van de pensioenvoorziening voorkomen. Bij wisseling van werkgever
binnen de bedrijfstak is waarde-overdracht niet noodzakelijk. In verband met
de schaalgrootte en de grootte van het draagvlak hebben Bpf-en meer mogelijkheden
tot efficiency en een gunstig rendement. Bij de Bpf-en bestaat een bestendig
indexatiebeleid. Ten slotte is bij faillissement van een onderneming
de nakoming ten aanzien van pensioentoezegging en de indexaties gegarandeerd.De STAR adviseert tot handhaving van de verplichtstelling tot deelneming
in en uitvoering door het desbetreffende Bpf, maar met verruiming van de vrijstellingsmogelijkheden.De VB concludeert dat de verplichte deelneming een adequaat middel is
om te komen tot optimale pensioenuitkomsten ten dienste van de belangen van
werkgevers en werknemers.De Stichting voor Ondernemingspensioenfondsen (OPF) beveelt aan met betrekking
tot Opf-en die werkzaam zijn binnen het gebied van een bedrijfstak een ruimer
vrijstellingsbeleid te voeren aangezien zich in de praktijk een aantal problemen
voordoet. Zo wijst zij op de situatie waarin de werkingssfeer van het Bpf
zich ten dele uitstrekt over het terrein van een Opf. Bij flexibilisering
en individualisering op het niveau van het Opf en bij fusies en overnames
kunnen zich problemen voordoen. Bij het huidige vrijstellingsbeleid van Bpf-en
werkt de extensieve interpretatie van het begrip gelijkwaardigheid door het
Bpf volgens de OPF belemmerend. Ook wordt als probleem ervaren dat bij verandering
van uitvoerder door de vrijgestelde onderneming de verleende vrijstelling
veelal wordt ingetrokken door het Bpf. Standpunt van het kabinetIn het algemeen merkt het kabinet op dat het oogmerk van sociaal beleid
tot uitdrukking komend in een afgedwongen groepssolidariteit, een wezenlijk
onderdeel vormt van de tweede pijler en dat dit een zekere overheidsbemoeienis
rechtvaardigt. In dat kader is van belang dat alle pensioenaanspraken die
binnen een arbeidsverhouding tot stand zijn gekomen op grond van de PSW in
beginsel niet kunnen worden afgekocht. De achtergrond is te voorkomen dat
individuele deelnemers of hun nabestaanden kiezen voor consumptie op korte
termijn en als gevolg daarvan op langere termijn een beroep op de algemene
middelen moeten doen (hierbij kan worden gedacht aan kosten van de zorg).
Dit impliceert ook dat de individuele werknemer in beginsel verplicht is deel
te nemen aan de pensioenregeling van zijn werkgever. Tevens wordt hiermee
de solidariteit tussen werknemers van dezelfde onderneming in stand gehouden.Bovendien geldt dat met de verplichte deelname aan het Bpf concurrentie
op loonkosten binnen de bedrijfstak wordt voorkomen.Het kabinet merkt op dat ook bij Opf-en en verzekeraars sprake kan zijn
van solidariteit met oudere en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte werknemers.
Zoals uit het voorgaande kan worden afgeleid, is bij Bpf-en deze groepssolidariteit
nog in versterkte mate aanwezig doordat ze zich ook uitstrekt over verschillende
ondernemingen binnen de bedrijfstak. Zonder de verplichtstelling zou de groepssolidariteit
voor het Bpf kleiner worden, omdat de ondernemingen met goede risico's hun
pensioenvoorzieningen elders zouden kunnen gaan onderbrengen tegen een lagere
premie.Het geheel overziende komt het kabinet, in overeenstemming met het advies
van de VK, tot de conclusie dat de verplichtstelling behouden dient te blijven,
dat wil zeggen dat de mogelijkheid tot het realiseren van een pensioenplicht
per bedrijfstak op verzoek van de sociale partners moet blijven bestaan. Het
is aan de sociale partners om te bepalen of de solidariteit zich moet beperken
tot werknemers binnen een onderneming dan wel zich ook moet uitstrekken tot
ondernemingen binnen een bedrijfstak. Het kabinet ondersteunt verzoeken van
de sociale partners om de witte en grijze vlekken te verkleinen door middel
van uitbreiding van het door de verplichtstelling bestreken terrein.
Het behoud van solidariteitselementen, waarin de verplichtstelling met zekerheid
kan voorzien, wordt door het kabinet zwaar gewogen bij de vraag of meer vrijheid
bij de keuze van pensioenuitvoerder in de tweede pijler gewenst is. De sociale
beleidsdoelen die met de verplichtstelling kunnen worden gerealiseerd rechtvaardigen
naar de mening van het kabinet dat er in de tweede pijler geen volledige marktwerking
is.Het verplicht stellen geschiedt op verzoek van een voldoende representatieve
vertegenwoordiging van het georganiseerde bedrijfsleven in een bedrijfstak.
In de wettelijke regeling is niet nader omschreven wanneer daarvan sprake
is. Het kabinet vindt het belangrijk dat dit begrip wordt geobjectiveerd en
openbaar gemaakt. Aan de SER zal worden gevraagd de door haar bij het uitvoeren
van de representativiteitstoets in het kader van de verplichtstelling toegepaste
criteria te beschrijven, waarna het kabinet zijn standpunt zal bepalen.Daarnaast acht het kabinet een verruiming van het vrijstellingsregime
van de Wet Bpf wenselijk. In hoofdstuk IV worden de kaders voor deze verruiming
geschetst. Ook vindt het kabinet het belangrijk dat het ambitieniveau van
collectieve pensioenregelingen in het algemeen wordt beperkt. In hoofdstuk
V wordt op dit onderwerp nader ingegaan. Voorts acht het kabinet het wenselijk
dat pensioenregelingen meer keuzemogelijkheden bevatten dan thans het geval
is (hoofdstuk VI). Level playing field voor pensioenfondsen en verzekeraars
komt in hoofdstuk VII aan de orde. In hoofdstuk VIII wordt tenslotte nader
ingegaan op de implementatie van de beleidsvoornemens. IV. VERRUIMING VRIJSTELLINGSREGIME 1. Vrijstellingsgronden Samenvatting adviezenDe OPF beveelt een verruiming van het vrijstellingsbeleid aan indien sprake
is van een onderneming met een meer dan incidentele ondernemings-cao evenals
bij overgang van een onderneming die onder een verplichtstelling valt naar
een concern dat zelf niet onder de regeling van het Bpf valt.De VB geeft aan bereid te zijn met de meest betrokken partijen te discussiëren
over een algemeen kader voor het vrijstellingsbeleid waarbij naast de gelijkwaardigheid
van de ondernemingspensioenregeling moet worden beoordeeld hoe een geïntegreerd
arbeidsvoorwaardenbeleid gestalte kan krijgen in het geval de onderneming
onderdeel uitmaakt van een concern.De VK adviseert dat in gevallen waarin ondernemingen op grond van overwegingen
die niet primair stoelen op het behalen van voordeel door zich te onttrekken
aan de solidariteit, een Bpf eerder dan thans het geval is verplicht zou moeten
zijn vrijstelling te geven. De VK is van mening dat er in bepaalde gevallen
sprake is van ongewenste effecten wanneer wordt vastgehouden aan de verplichtstelling,
bijvoorbeeld wanneer sprake is van concernverhoudingen of wanneer de sociale
partners binnen de bedrijfstak willen uitgaan van een pensioenniveau dat uitgaat
boven hetgeen de politiek of individuele werkgevers en hun werknemers gewenst
achten.De STAR heeft overeenstemming bereikt over een voorstel tot verruiming
van de mogelijkheden voor het verkrijgen van vrijstelling. Er zou volgens
de STAR zowel van de inhoud van de regeling als van het deelnemen
in het BPF vrijstelling moeten worden verleend indien sprake is van één
van de drie volgende situaties.A. Indien de onderneming ten minste 6 maanden vóór het verzoek
tot verplichtstelling een pensioenvoorziening had. Deze vrijstellingsgrond
komt overeen met de huidige thans in de wet Bpf neergelegde verplichte vrijstellingsgrond.B. Indien de onderneming deel gaat/is gaan uitmaken van een concern dat
zelf buiten de werkingssfeer van het Bpf valt. Het gaat hier om een nieuwe
eveneens verplichte vrijstellingsgrond.C. Indien de onderneming vrijstelling heeft gekregen van een algemeen
verbindend verklaarde cao in verband met het feit dat men een eigen ondernemings-cao
heeft afgesloten, kan men voor de eigen onderneming met de bij het arbeidsvoorwaardenoverleg
betrokken vakorganisaties een afzonderlijke pensioenregeling overeen komen.
Ook dit betreft een nieuwe vrijstellingsgrond, waarbij het Bpf echter bevoegd
is tot een gemotiveerde afwijzing.D. Daarnaast formuleert de STAR een nieuwe vrijstellingsgrond (verder
te noemen D) voor de situatie dat het Bpf ten aanzien van de beleggingsperformance,
uitvoeringskosten en kwaliteit van dienstverlening jarenlang substantieel
minder scoort ten opzichte van de gemiddelde uitvoeringsperformance van andere
uitvoeringsorganen van collectieve regelingen. In dat geval blijft de regeling
verplicht, er mag alleen een andere pensioenuitvoerder worden gekozen voor
de uitvoering. Een noodzakelijke voorwaarde voor deze vrijstellingsgrond acht
de STAR de aanwezigheid van een systeem van objectieve performance meting.
Omdat een dergelijk systeem op dit moment nog ontbreekt, beveelt de STAR aan
dat de organisaties van pensioenuitvoeringsorganen een gezamenlijke studie
hiernaar zullen gaan verrichten. Standpunt van het kabinetWat betreft het vrijstellingsregime zoekt het kabinet aansluiting bij
het advies van met name de STAR. Bij de nieuwe vrijstellingsgronden zoals
de STAR die adviseert, is naar de mening van het kabinet in het algemeen op
evenwichtige wijze rekening gehouden met de verschillende belangen. Bovendien
weegt in dit verband voor het kabinet zwaar dat de sociale partners de eerstverantwoordelijken
zijn voor de inhoud van de pensioenregelingen. Het advies van de STAR is een
op de uitvoering gericht advies, waarbij ook de principiële zaken aan
de orde komen. Voor ondernemingen die een eigen pensioenbeleid willen voeren,
dienen onder voorwaarden de mogelijkheden voor vrijstelling te worden verruimd.
Het verlenen van vrijstelling, hetgeen nu nog nagenoeg geheel een discretionaire
bevoegdheid van de Bpf-en is, zal daartoe nader geregeld moeten worden.Het kabinet is dan ook van mening dat verzoeken om vrijstelling waarbij
de onderneming ten minste 6 maanden vóór het verzoek tot verplichtstelling
een pensioenvoorziening had (STAR vrijstellingsgrond A) of waarbij de onderneming
deel gaat/ is gaan uitmaken van een concern dat zelf buiten de werkingssfeer
van het Bpf valt (STAR vrijstellingsgrond B) overeenkomstig over het advies
van de VK gehonoreerd zouden moéten worden door het Bpf. Een verzoek
om vrijstelling in het geval de onderneming vrijstelling heeft gekregen van
een algemeen verbindend verklaarde cao in verband met het afsluiten van een
eigen cao (STAR vrijstellingsgrond C), kan het Bpf alleen dan afwijzen wanneer
het daarvoor zwaarwegende argumenten heeft aangevoerd, bijvoorbeeld omdat
de redenen op grond waarvan de vrijstelling van de algemeen verbindend verklaarde
cao is verleend, bij de vrijstelling van de verplichtstelling niet van toepassing
zijn. Een en ander zal worden neergelegd in de bestaande op artikel 5, derde
lid, van de Wet Bpf gebaseerde Vrijstellingsrichtlijn (Beschikking van de
Staatssecretaris van Sociale Zaken van 29-12-1952, Stcrt. 1953, 1).De door de STAR geadviseerde vrijstellingsgrond ter zake van performance
(D) betreft niet een vrijstelling van een Bpf-regeling maar van de verplichte
deelneming in het betreffende Bpf. Het kabinet acht verbetering van de performance
en van de performance-meting wenselijk, omdat het van belang is dat de pensioenmarkt
doorzichtiger wordt gemaakt. Opgemerkt wordt dat het streven naar hogere beleggingsrendementen
niet ten koste van het waarborgen van de pensioenaanspraken mag gaan. In afwijking
van het advies van de STAR zijn wij voornemens de Bpf-en in het kader van
vrijstellingsgrond D geen periode tot verbetering van hun performance te bieden.
Tevens zal nader moeten worden bezien op grond van welke criteria moet worden
beoordeeld of er sprake is van een slechte performance, waarbij tevens de
termijn van slecht presteren in ogenschouw moet worden genomen.Naar het oordeel van het kabinet dient zo spoedig mogelijk uitvoering
te worden gegeven aan deze vrijstellingsgrond. Omdat naar verwachting een
systeem van performance-vergelijking ten aanzien van de uitvoeringskosten
minder tijd in beslag zal nemen, vindt het kabinet het wenselijk vrijstellingsgrond
D, vooruitlopend op de ontwikkeling en inwerkingtreding van een vergelijkingssysteem
voor de beleggingsrendementen, te richten op de uitvoeringskosten. Het kabinet
zal de STAR dan ook verzoeken om ten aanzien van die kosten – in overleg
met de VB, het Verbond en de OPF – op korte termijn met een operationeel
voorstel te komen. Daarnaast zal aan de STAR worden gevraagd een voorstel
te doen met betrekking tot de performance-meting van de beleggingsrendementen.
Het kabinet stelt zich voor beide voorstellen voor performance-meting aan
een onafhankelijke instelling (bijvoorbeeld de VK) ter beoordeling voor te
leggen. Alsdan zal het kabinet beoordelen hoe deze vrijstellingsgrond nader
kan worden geregeld in de Vrijstellingsrichtlijn.De STAR heeft een aantal evenwichtige en concrete voorstellen gedaan om
de marktwerking te verbeteren. De voorgestelde vrijstellingsgronden zien evenwel
alleen op mogelijke vrijstellingen voor ondernemingen, terwijl een grotere
keuzevrijheid voor de individuele deelnemer eveneens gewenst is. Ter illustratie
kan hier worden genoemd de bij steeds meer werknemers levende wens tot het
maken van een persoonlijke afweging bij het bepalen van de pensioendatum.
Tevens maakt het toenemend aantal tweeverdieners en alleenstaanden het nabestaandenpensioen
niet in alle gevallen tot een noodzakelijke collectieve voorziening. Het kabinet
heeft dan ook besloten tot invoering van een nieuwe vrijstellingsgrond E,
inhoudende dat het Bpf in zijn regeling voor individuele deelnemers de mogelijkheid
moet bieden om zelf de samenstelling van het eigen pensioenpakket (ouderdoms-,
nabestaanden- en prepensioen) te bepalen ter grootte van de totale actuariële
waarde van het collectief geldende pakket in de regeling, met inachtneming
van de reikwijdte van de verplichtstelling. Wat betreft het ambitieniveau
van verplichtgestelde c.q. verplicht te stellen regelingen verwijst het kabinet
naar hoofdstuk V van deze nota.Met deze nieuwe vrijstellingsgrond E wordt een vorm van flexibilisering
van de pensioenregelingen bevorderd die inspeelt op de actuele ontwikkelingen.
De pensioenregeling zal beter toegesneden moeten worden op de flexibele arbeidspatronen.
Het Bpf zal immers vrijstelling moeten verlenen indien de verplichte regeling
geen uitruilmogelijkheden biedt. Daardoor worden de Bpf-en gedwongen rekening
te houden met de aangesloten werkgevers en werknemers. De band tussen betaalde
premies en opgebouwd pensioen, die juist bij Bpf-en losser is
dan bij andere verzekeraars, zal er door worden versterkt.Al met al is dus de conclusie gerechtvaardigd dat de nieuwe vrijstellingsgrond
E de flexibiliteit van de verplichtgestelde pensioenregelingen zal vergroten,
waardoor tevens een betere allocatie van de pensioenmiddelen zal worden bereikt.Het kabinet zal over de nadere uitwerking van vrijstellingsgrond E met
de STAR in overleg treden.Het kabinet ziet gronden voor de mogelijkheid aan startende ondernemers
gedurende een nader vast te stellen aanvangsperiode vrijstelling van deelname
aan de pensioenregeling te bieden. Hierbij zou gedacht kunnen worden aan een
periode van 2 à 3 jaar. Een essentiële voorwaarde voor een dergelijke
regeling is evenwel dat oneigenlijk gebruik kan worden uitgesloten en dat
derhalve een sluitende definiëring wordt gevonden met betrekking tot
de vraag welke ondernemers wel en welke niet als starter kunnen worden aangemerkt.
Een voorstel voor een definitie van startende ondernemers zal aan de STAR
worden voorgelegd. 2. Gelijkwaardigheidstoets Samenvatting adviezenZowel de OPF, de STAR als de VK spreken zich uit voor het hanteren van
een globale gelijkwaardigheidstoets bij een verzoek om vrijstelling. Dit betekent
dat de nieuwe regeling, als geheel genomen, ten minste gelijkwaardig moet
zijn aan de regeling van het Bpf. In de huidige praktijk wordt door het Bpf
veelal verlangd dat er sprake is van gelijkwaardigheid op elk onderdeel van
de pensioenregeling. Volgens de OPF zou een dergelijke toets toegepast kunnen
worden door toetsing op actuariële gelijkwaardigheid van de gehele toezegging.De STAR stelt voor het niveau van de regeling, de pensioensoorten (vast
dan wel als keuze), het toeslagbeleid en de financiering (financieringsgraad
en affinanciering tijdsevenredige ontslagrechten) in de toets te betrekken.
Ten aanzien van vrijstellingsgrond B (concernvrijstelling) moet de eis van
globale gelijkwaardigheid op het moment van verlening van de vrijstelling
gelden; ten aanzien van vrijstellingsgrond C (eigen ondernemingscao) adviseert
de STAR dat de onderneming aannemelijk moet maken dat deze globale gelijkwaardigheid
ook op langere termijn wordt nagekomen. Standpunt van het kabinetBij het verlenen van vrijstelling acht het kabinet, conform het standpunt
van onder meer de VK, de toepassing van een globale gelijkwaardigheidstoets
in beginsel wenselijk. Het hanteren van deze toets mag er echter niet toe
leiden dat het verlenen van vrijstelling wordt belemmerd in situaties waarin
de uittredende onderneming een «fatsoenlijke» regeling heeft.
Het kabinet volgt dan ook de aanbeveling van de OPF om de gelijkwaardigheid
te toetsen op basis van de actuariële gelijkwaardigheid. De onderneming
die om vrijstelling verzoekt, dient in dat geval aan te tonen dat de vervangende
pensioenregeling in totaliteit voor het deelnemersbestand waarvoor vrijstelling
wordt verzocht actuarieel gelijkwaardig is aan de Bpf-regeling. Het kabinet
stelt zich voor dat bij verschil van inzicht tussen het Bpf en de onderneming
het oordeel van de VK over de actuariële gelijkwaardigheid van een Bpf-regeling
en die van een uittredende onderneming daarbij doorslaggevend wordt.Het kabinet stelt zich op het standpunt dat bij de concernvrijstelling
(B) dan wel de vrijstelling op grond van de aanwezigheid van een ondernemingscao
(C) vanwege de voor de vrijstelling vereiste instemming van de
werknemersorganisaties een gelijkwaardigheidstoets niet op zijn plaats is.
Immers, vanwege die instemming kan er van worden uitgegaan dat de sociale
belangen van de verplichtstelling ook in geval van vrijstelling worden beschermd.Bij vrijstellingsgrond D is de gelijkwaardigheidstoets niet aan de orde,
omdat dan alleen vrijstelling kan worden verleend van de deelneming in het
Bpf en de Bpf-regeling zelf onverkort van toepassing blijft. 3. Compensatie verzekeringstechnisch nadeel Samenvatting adviezenDe VK wijst op de compensatiemogelijkheid voor verzekeringstechnisch nadeel
in de Wet Bpf. Zij geeft daarbij aan dat de wijze van berekening niet eenvoudig
is maar wel belangrijk omdat door een te royale vergoeding de beoogde marktwerking
weer teniet zou worden gedaan.De STAR is van mening dat vrijstelling behalve in geval van grond A reden
kan zijn voor het vergoeden aan het Bpf van het verzekeringstechnisch nadeel
dat voortvloeit uit bestandsverschillen en verlies aan draagvlak. Tevens zou
het Bpf schadeloos gesteld dienen te worden voor eventuele verzekeringstechnische
nadelen indien de onderneming weer toetreedt tot het fonds. De STAR acht het
van groot belang dat nadere regelen worden ontworpen voor de berekening van
de hiervoor bedoelde verzekeringstechnische nadelen en is bereid daarvoor
nadere voorstellen te ontwikkelen. Standpunt van het kabinetMet het door de STAR geschetste vrijstellingsregime wordt uittreding uitsluitend
vanwege bestandsselectie onaantrekkelijk gemaakt door de nu al ook door de
VK gesignaleerde – in de Vrijstellingsrichtlijn bestaande mogelijkheid
voor Bpf-en om van de uittredende onderneming met een «goedkoop»
personeelsbestand een compensatie van het verzekeringstechnisch nadeel te
vragen. Daarmee wordt voor het deelnemersbestand van de Bpf-en tevens de bedrijfstakbrede
solidariteit met zijn sociale beleidsdoelen behouden.Indien een uittredend bestand in positieve zin afwijkt van de doorsnee
van het deelnemersbestand van het Bpf, bijvoorbeeld wanneer de uittredende
onderneming relatief weinig oudere werknemers heeft, kan voor het Bpf verzekeringstechnisch
nadeel optreden. Een vergoeding hiervoor heeft betrekking op de solidariteitspremie
(het deel van de doorsnee Bpf-premie boven de voor de onderneming zelf benodigde
premie) die de uittredende onderneming in de toekomst nog zou hebben bijgedragen
aan het Bpf indien de deelneming zou worden gecontinueerd. Het kabinet acht
het wenselijk dat de mogelijkheid van compensatie van verzekeringstechnisch
nadeel blijft gehandhaafd met het oog op solidariteit met oudere, vrouwelijke
en (gedeeltelijk) arbeidsongeschikte bedrijfsgenoten. Voorts zou moeten worden
bezien of aan een verschil in bestaand gemiddeld salarisniveau tussen ondernemingen
in een bedrijfstak ook solidariteitselementen verbonden zijn. Indien er echter
sprake is van bijvoorbeeld een verschil ten aanzien van de algemene carrière-ontwikkeling
is naar de mening van het kabinet compensatie voor verzekeringstechnisch nadeel
niet aan de orde.Met compensatie van het verzekeringstechnisch nadeel voor het Bpf, zoals
wordt geadviseerd door de STAR, wordt voorkomen dat ondernemingen met goede
risico's hun pensioenvoorzieningen om die reden, en ondanks eventuele lagere
uitvoeringskosten bij het Bpf, elders tegen een lagere premie zouden gaan
onderbrengen1. Dit zou voor het Bpf weer tot een stijging van de doorsneepremie moeten leiden, waardoor het voor
de resterende ondernemingen met betere risico's ook aantrekkelijk wordt ook
uit het Bpf te treden enz. Op den duur zou er aldus geen bestaansmogelijkheid
voor het Bpf meer zijn.Het kabinet is van oordeel dat de compensatie bij alle vrijstellingsgronden
toegepast kan worden.Het kabinet acht rekenregels voor de actuariële berekeningen van
het verzekeringstechnisch nadeel gewenst om te komen tot een geobjectiveerd
beoordelingssysteem. Daarbij moet voorkomen worden dat de hoogte van de compensatie
uittreding irreëel maakt. Om deze reden zou de periode waarover het verzekeringstechnisch
nadeel wordt berekend in de tijd beperkt kunnen blijven. Ook hier wil het
kabinet de STAR verzoeken om zo spoedig mogelijk met voorstellen te komen
voor algemeen toe te passen rekenregels, bezien in combinatie met het oordeel
over de financiële positie van het Bpf en de eventuele rekenregels voor
collectieve waarde-overdrachten (zie ook hierna onder overdracht opgebouwde
rechten). Ook voor het geval de onderneming later weer tot het Bpf wil toetreden
zijn (reken)regels wenselijk. Het kabinet gaat er van uit dat de STAR in zijn
advies over de rekenregels de belangen van alle betrokken partijen, het Bpf,
de uittredende onderneming en de bij het Bpf achterblijvende ondernemingen,
op evenwichtige wijze zal behandelen. Tevens zal aan de STAR de vraag worden
voorgelegd of er naar haar oordeel redenen zijn om op grond van vrijstellingsgrond
D aan ondernemingen met relatief slechte risico's het verzekeringstechnische
nadeel van uittreding te vergoeden. Na ontvangst van het desbetreffende advies
van de STAR zal het kabinet dit voorleggen aan een onafhankelijke instelling
(bijvoorbeeld de VK), waarbij betrokken dient te worden de situatie dat het
ambitieniveau in de verplichtstelling wordt gemaximeerd op 70 procent middelloon,
zoals beschreven in de nota Werken aan zekerheid. Vervolgens zal beoordeeld
worden of en zo ja, hoe dergelijke rekenregels kunnen worden toegepast in
het kader van de Vrijstellingsrichtlijn. Overeenkomstig de bestaande voorschriften
in de Vrijstellingsrichtlijn is tot het tijdstip van invoering van nadere
rekenregels op advies van de STAR het oordeel van de VK over de redelijkheid
van de compensatie doorslaggevend. 4. Overdracht opgebouwde rechten Samenvatting adviezenDe STAR merkt in haar advies op dat overwogen zou kunnen worden om de
vrijstelling dan wel het weer toetreden tot het Bpf niet alleen betrekking
te laten hebben op de toekomst, dus op de nog in dienst zijnde werknemers,
maar ook op het verleden. In het geval dat de opgebouwde rechten van slapers
en gepensioneerden in het Bpf achterblijven, zou de uittredende onderneming
niet langer bijdragen aan de indexatie van die rechten. De STAR geeft aan
bij het ontwikkelen van nadere voorstellen voor de berekening van verzekeringstechnische
nadelen van vrijstelling aan deze aspecten aandacht te zullen schenken. Standpunt van het kabinetVolgens de huidige regeling in de Wet Bpf blijven bij vrijstelling de
reeds opgebouwde aanspraken bij het Bpf en betreft de vrijstelling alleen
de nog op te bouwen aanspraken. Wel kunnen het Bpf en de pensioenuitvoerder
van de uittredende onderneming gebruik maken van de bevoegdheden tot collectieve
waarde-overdracht in artikel 32a PSW en de verplichtingen ten behoeve van
de nog in dienst zijnde werknemers, slapers en gepensioneerden onderbrengen
bij de laatstgenoemde pensioenuitvoerder. Het voornemen tot waarde-overdracht
moet in dat geval bij de VK worden aangemeld en mag niet op financiële
bezwaren van die zijde stuiten. Het kabinet wacht de nadere uitwerking van
de STAR voor de rekenregels af, waarbij naar de mening van het kabinet ook
een recht voor de uittredende onderneming tot collectieve waarde-overdracht
betrokken dient te worden. Het kabinet stelt zich daarbij voor dat de omvang
van de waarde-overdracht mede gerelateerd zal zijn aan de omvang van de algemene
reserve, bij een actuele waardering van de activa. 5. Rechtsgang Samenvatting adviezenDe OPF is van mening dat ter objectivering van het vrijstellingsbeleid
toetsing van dat beleid dient plaats te vinden door een onafhankelijke instantie.De STAR stelt dat bij afwijzing van een verzoek tot vrijstelling voor
de betreffende onderneming een beroep open moet staan bij een onafhankelijk
orgaan waarbij dan een marginale toetsing zou moeten plaats vinden. In dit
verband kan volgens de STAR gedacht worden aan het College van Beroep voor
het bedrijfsleven. Standpunt van het kabinetHet kabinet is van oordeel dat het onverkort wenselijk is om een besluit
van het Bpf tot afwijzing van een verzoek tot (collectieve) vrijstelling te
laten toetsen door een onafhankelijke rechter. Nu kan de betrokken onderneming
daarvoor de kantonrechter inschakelen op grond van artikel 18 van de Wet Bpf.
Het kabinet is met de STAR van mening dat het de voorkeur verdient het College
van Beroep voor het bedrijfsleven in deze zaken bevoegd te maken, gelet op
de specifieke competentiesfeer van deze administratieve rechter.Het kabinet is van mening dat het dan voor de hand ligt ook de beroepsmogelijkheid
wat betreft besluiten van de Minister – in geval van een verzoek om
(individuele) vrijstelling op grond van artikel 16 van de Wet Bpf –
bij het College onder te brengen. Voor alle besluiten met betrekking tot collectieve
of individuele vrijstelling op grond van de Wet Bpf is dan slechts één
administratieve rechter bevoegd.Voordat een procedure aanhangig kan worden gemaakt bij het College, vindt
eerst een bezwaarschriftprocedure plaats en kan in dat verband een (externe)
adviescommissie worden ingesteld. V. BEPERKING AMBITIENIVEAU Samenvatting adviezenDe VK heeft in haar advies aangegeven dat overwogen kan worden de mate
van solidariteit te beperken door een maximum voor het pensioenniveau vast
te stellen waarvoor de verplichtstelling geldt en/of de verplicht te stellen
pensioensoorten te beperken. Standpunt van het kabinetIn de Pensioennota is door het kabinet aangegeven dat bij beperking van
het ambitieniveau gedacht kan worden aan een beperking van de pensioensoorten
en aan een beperking van het opbouwpercentage voor het collectieve niveau.
Daarnaast is in die nota opgemerkt dat het mogelijk is om de
pensioengrondslag te maximeren en is door het toenmalige kabinet een pleidooi
gehouden voor middelloonregelingen.Bij de bezinning over het pensioenstelsel doet zich de vraag voor of de
overheid bij verplichtgestelde regelingen wel steeds het ambitieniveau moet
overnemen dat door de representatieve organisaties is vastgesteld, omdat in
dat geval tevens de niet-georganiseerde werkgevers worden gebonden. Tot nu
toe heeft de overheid zich nauwelijks bemoeid met het ambitieniveau van de
aanvullende pensioenregelingen. In de na-oorlogse tijd toen de Wet Bpf is
ingevoerd, was daarvoor ook niet direct aanleiding omdat het pensioenstelsel
nog maar in beperkte mate ontwikkeld was en er ook nog geen algemene ouderdomsverzekering
was.Inmiddels moet echter worden geconstateerd dat regelingen zijn ontstaan
met een relatief hoog ambitieniveau. Als gevolg daarvan wordt een belangrijk –
en ten gevolge van de vergrijzing nog toenemend – deel van de nationale
besparingen collectief verplicht vastgelegd.Daarbij moet worden erkend dat ook de wetgever maatregelen heeft getroffen
die hebben geleid tot extra lasten in de pensioensfeer, bijvoorbeeld door
het op verzoek van de STAR realiseren van een wettelijk recht op waarde-overdracht
om pensioenbreuk te beperken bij verandering van werkgever en pensioenuitvoerder.
Ook het recht om via de inwerkingtreding van artikel 2b PSW vanaf het jaar
2000 in plaats van een nabestaandenpensioen te kiezen voor een hoger dan wel
eerder ingaand ouderdomspensioen kan hier worden genoemd. Zoals hiervoor opgemerkt,
is in de Pensioennota reeds aandacht gevraagd voor het beperken van het ambitieniveau
van aanvullende pensioenregelingen. Evenals bij de primaire loonvorming heeft
het kabinet echter ten aanzien van aanvullende pensioenen weinig instrumenten
tot versobering van pensioenregelingen. Ook zonder verplichtstelling zijn
de sociale partners vrij het niveau van de pensioenregelingen te bepalen.
Wel is het hoge niveau in dat geval de eigen keuze van de georganiseerden
en wordt het niet tevens aan ongeorganiseerde werkgevers opgelegd.Het kabinet heeft zich beraden over de vraag of dat wat door een meerderheid
van de sociale partners in een bedrijfstak wordt afgesproken, onverkort in
aanmerking dient te komen voor verplichtstelling door de overheid.In het kader van marktwerking en flexibilisering zou het kabinet het toejuichen
dat Bpf-en in de vrijwillige sfeer – meer dan thans het geval is –
pensioenpakketten gaan aanbieden, met keuzemogelijkheden voor de afzonderlijke
ondernemingen en/of voor werknemers in de desbetreffende bedrijfstak. De Wet
toezicht verzekeringsbedrijf 1993 (WTV 1993) biedt in dit kader voldoende
mogelijkheden. Aldus kan op ondernemingsniveau of op het niveau van de individuele
deelnemer een afweging worden gemaakt tussen prijs en kwaliteit van de pensioenvoorziening
waarmee een betere allocatie van de pensioenmiddelen kan worden gerealiseerd
(zie verder paragraaf VI).In de nota Werken aan zekerheid stelt het kabinet voor de fiscale faciliëring
van aanvullende pensioenregelingen te beperken tot 70 procent middelloon (paragraaf
3.4). In samenhang met dat voorstel wil het kabinet ook komen tot een beperking
van het maximale niveau van de verplichtstelling tot 70 procent middelloon.
Voorts wordt aangegeven dat er overwegingen zijn om de verplichtstelling te
beperken tot het maximum-dagloon voor de werknemersverzekeringen. VI. FLEXIBILISERING Samenvatting adviezenIn de adviezen is ingegaan op de bestaande en/of wenselijke mogelijkheden
van flexibilisering.De OPF heeft aangegeven dat zij in het kader van de verplichtstelling
problemen verwacht bij flexibilisering en individualisering op het niveau
van het Opf door de gelijkwaardigheidseisen van het Bpf op een uniform en
ongedifferentieerd niveau.De VB is geen voorstander van het aanbieden van individuele verzekeringsproducten
aan deelnemers; flexibilisering moet gezocht worden in het aanbieden van keuzepakketten
binnen de collectieve regeling, waarbij in het arbeidsvoorwaardenoverleg besloten
kan worden dat bij een Bpf keuzes op ondernemingsniveau mogelijk moeten zijn.De VK merkt op dat (bedrijfs)pensioenfondsen maar beperkt gebruik maken
van de mogelijkheden tot flexibilisering terwijl meer flexibiliteit aanbevelenswaardig
is. Flexibilisering en individualisering werken zeer waarschijnlijk prijsverhogend.
De toeneming van het aantal pensioenproducten leidt tot verhoging van de kosten
van acquisitie, voorlichting en administratie. De VK acht het wenselijk dat
er meer empirisch onderzoek naar de wensen van werknemers wordt gedaan. Standpunt van het kabinetHet kabinet erkent het primaat van sociale partners wat betreft het vaststellen
van de inhoud van een pensioenregeling. Gelet op het belang van de groepssolidariteit
is het kabinet van mening dat de verplichting voor de individuele werknemer
om deel te nemen in de pensioenregeling van zijn werkgever gehandhaafd dient
te blijven. Een recht voor werknemers op individuele uittreding wijst het
kabinet dus af, een standpunt dat overigens ook door het Verbond is ingenomen.
Het is in dat verband van belang dat pensioenregelingen meer keuzemogelijkhheden
gaan bevatten dan thans het geval is, zodat een betere afstemming kan gaan
plaatsvinden met de werkelijke behoefte van de individuele deelnemer. Een
volledige afstemming op de individuele behoeften is daarbij niet het doel;
voor strikt individueel gewenste aanvullingen kan een deelnemer op eigen initiatief
terecht bij een verzekeraar. Het kabinet geeft geen voorschriften over de
manier waarop pensioenregelingen zouden moeten worden geflexibiliseerd. Voorbeelden
zijn al in de praktijk aanwezig. Een aandachtspunt voor sociale partners,
waarop ook de VK heeft gewezen, moet overigens zijn dat door flexibilisering
de schaalvoordelen van een uniforme regeling zullen verminderen, waardoor
de directe uitvoeringskosten zullen toenemen. Dit legt een natuurlijke grens
op aan de mate waarin collectieve regelingen kunnen worden geflexibiliseerd.
Bovendien acht het kabinet het wenselijk dat bepaalde vormen van groepssolidariteit
behouden blijven. Bij pensioenregelingen met keuzepakketten is dat het geval,
maar zijn wel de collectiviteiten kleiner waarbinnen van onderlinge solidariteit
sprake is.Meer flexibilisering kan ook bij werknemers het kostenbewustzijn doen
toenemen. Dit zal zeker het geval zijn indien het keuzemogelijkheden voor
eigen rekening van de werknemer betreft.Volledigheidshalve wordt verwezen naar paragraaf IV van deze nota waarin
het kabinetsvoornemen wordt beschreven tot het invoeren van een nieuwe vrijstellingsgrond
E, inhoudende dat de onderneming recht op vrijstelling heeft wanneer een Bpf
niet de mogelijkheid biedt tot uitruil van ouderdoms, pre- en nabestaandenpensioen.
Deze uitruilmogelijkheid kan ook een rol spelen bij de individualisering van
pensioenregelingen zoals beschreven in de nota Werken aan zekerheid (paragraaf
3.4). VII. LEVEL PLAYING FIELD Samenvatting adviezenHet Verbond is van mening dat er geen sprake is van een level playing
field ten aanzien van pensioenfondsen en verzekeraars. De nieuwe definitie
van pensioentoezegging waardoor pensioenfondsen het huidige werkterrein van
verzekeraars betreden wordt door het Verbond alleen aanvaardbaar geacht als
tevens vrije keuzes bij de uitvoering van pensioenregelingen zouden worden
toegestaan en een level playing field voor alle aanbieders van pensioenproducten
zou worden gecreëerd.De VK stelt dat er in de praktijk slechts beperkte verschillen zijn tussen
wettelijke voorschriften voor pensioenfondsen en verzekeraars. Zo is de kring
van verzekerden voor een pensioenfonds beperkt en kunnen zij alleen pensioenen
in de zin van de PSW verzekeren. Formeel verschilt het toezicht op pensioenfondsen
van dat op verzekeraars. Voorts zijn pensioenfondsen vrijgesteld van de heffing
van vennootschapsbelasting; onder voorwaarden kunnen ook verzekeraars onder
deze vrijstelling vallen. De VK acht het niet reëel om te streven naar
een volledig level playing field voor pensioenfondsen en verzekeraars, omdat
de verschillen geen beletsel vormen voor een goede marktwerking binnen de
huidige pensioensector. Standpunt van het kabinetEen volledige gelijkschakeling van pensioenfondsen en verzekeraars zou
betekenen dat de eerste, mede op grond van de Europese regelgeving, onder
de werking van de WTV 1993 zouden worden gebracht. Daarmee zouden pensioenfondsen
de status van verzekeraar krijgen. Het kabinet volgt hier het standpunt van
de VK dat de bestaande institutionele verschillen geen belemmering vormen
voor een goede marktwerking in de sfeer van de pensioenvoorzieningen. Het
kabinet ziet dan ook niet de noodzaak om een vanuit historisch oogpunt zeer
fundamentele wijziging aan te brengen in de status van de pensioenfondsen.
Wel acht het kabinet een uitbreiding in de PSW van de voorschriften tot openbare
verslaglegging door pensioenfondsen wenselijk. Het doel van deze verslaglegging
is om alle belanghebbenden te informeren over het reilen en zeilen van het
pensioenfonds. Mede met het oog op het wetsvoorstel betreffende wijziging
titel 9 van Boek 2 Burgerlijk Wetboek (TK 1995–1996, 24 255), waarin
voor stichtingen en verenigingen van enige omvang, waaronder pensioenfondsen,
de verplichting wordt neergelegd om een jaarverslag openbaar te maken, wordt
gezocht naar een oplossing opdat pensioenfondsen aan de bepalingen van het
wetsvoorstel kunnen voldoen. Op dit moment brengen alleen de grotere fondsen
op vrijwillige basis een jaarverslag uit. Wel moeten alle fondsen bij de VK
de staten inleveren, ten behoeve van het toezicht dat de VK moet uitoefenen.
Deze staten omvatten o.a. ook de balans en de jaarrekening. Om op korte termijn
uitvoering te geven aan de nieuwe wettelijke verplichting van wetsvoorstel
24 255 voor de pensioenfondsen, wordt thans in overleg met de VB, het
Verbond, de OPF en de VK bezien welke gegevens van de staten openbaar gemaakt
kunnen worden. Uiteindelijk moet er uiteraard een specifieke jaarverslaglegging
van de grond komen. De Raad voor de Jaarverslaggeving is gevraagd studie te
doen voor een ontwerp-richtlijn voor jaarverslaggeving.Ten slotte onderschrijft het kabinet het beleid van de VK om – zoals
dat ook voor de verzekeraars geldt – de door fondsen te hanteren actuariële
principes nader vast te leggen. VIII. IMPLEMENTATIE KABINETSSTANDPUNT Wijziging VrijstellingsrichtlijnVoor de verruiming van het vrijstellingsregime is een wijziging van de
Vrijstellingsrichtlijn vereist. Deze wijziging kan na advisering door de VK
op vrij korte termijn worden ingevoerd. De uitwerking door de STAR van de
rekenregels voor het verzekeringstechnisch nadeel zal naar verwachting enkele
maanden in beslag nemen. Deze rekenregels kunnen in een volgende fase in de
Vrijstellingsrichtlijn worden neergelegd. Ten behoeve van de uitvoering van
vrijstellingsgrond D zal de Vrijstellingsrichtlijn worden aangepast zodra
de uitwerking van de performance-meting gereed is. Wijziging Wet BpfDe door het kabinet wenselijk geachte wijziging in de rechtsgang waarbij
het College van Beroep voor het bedrijfsleven wordt aangewezen als bevoegde
rechter, vereist een aanpassing van de Wet Bpf. Dit heeft tot gevolg dat tot
de inwerkingtreding van die wetswijziging de kantonrechter bevoegd blijft
inzake een beslissing van een Bpf over een verzoek tot collectieve vrijstelling
en dat ten aanzien van besluiten van de Minister de rechtbank (sector bestuursrecht)
bevoegd blijft.Met die wijzigingen van de Wet Bpf zullen dan tevens de administratieve
procedures van de verplichtstelling en het verkrijgen van een verklaring van
geen bezwaar op wijzigingen van statuten en reglementen van het Bpf worden
vereenvoudigd. XNoot1Incl. ca. f 110 mrd voor collectieve regelingen die direct bij verzekeraars
zijn ondergebracht.XNoot2Het cijfer over de bijbehorende beleggingen is niet beschikbaar, maar
zal iets hoger zijn dan f 110 mrd.XNoot1Voor een gepensioneerde met een eindloon op modaal niveau steeg bij 40
opbouwjaren het netto-pensioenresultaat van 78% in 1960 naar 88% in 1994;
bij 1,5 modaal-eindloon van 78% naar 93%.XNoot1Volgens de VB kennen bedrijfspensioenfondsen in de regel geen pensioenkeuring,
 noch moeten potentiële deelnemers gezondheidsverklaringen afleggen (advies
VB, pag 12) Ten aanzien van verzekeraars kan worden opgemerkt: « Ook
bij collectieve pensioenverzekeringen vindt (een beperkte) beoordeling van
het gezondsheidsrisico plaats. Zo is het gebruikelijk dat bij kleine collectiviteiten
ieder van de werknemers een gezondheidsverklaring moet invullen, dat hoger
gesalarieerde werknemers altijd een gezondheidsverklaring moeten invullen
of een medisch onderzoek ondergaan en dat bij verhogingen boven bepaalde grenzen
eveneens beoordeling plaats vindt na verkregen medische waarborgen»
(Brief Verbond van Verzekeraars aan Tweede Kamer d.d. 13 maart 1995). Opgemerkt
wordt dat bij aanvaarding door het parlement van het iniatitief-wetsvoorstel
Van Boxtel (TK 23 259) pensioenkeuringen niet meer zijn toegestaan.XNoot1Zie blz. 27 advies VK voor toelichting.XNoot1Uittreden van ondernemingen met minder goede risico's zou overigens tot
een premiedaling bij het Bpf kunnen leiden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25014-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl