Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot opneming bep. correctief referendum in Grondwet; Nadere memorie van antwoord
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19971998-25153, nr. 67c

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

12-01-1998

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25153 nr. 67c

08-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Inleiding2. Algemeen3. Artikelsgewijs Artikel 89aArtikel 89bArtikel 89gArtikel 128aOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25153Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 30 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 153Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen
tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake
het correctief referendumnr. 67cNADERE MEMORIE VAN ANTWOORDOntvangen 8 januari 1998 1. InleidingDe regering dankt de leden van de fracties van de VVD, het CDA en de PvdA
voor hun reacties op de antwoorden die zijn opgenomen in de memorie van antwoord.
Zij neemt voorts met belangstelling kennis van de vragen die deze leden in
het nader voorlopig verslag aan de regering stellen. Wij zullen deze vragen
zo goed mogelijk trachten te beantwoorden. Enige herhaling zal daarbij onvermijdelijk
zijn omdat enkele onderwerpen ook eerder uitvoerig aan de orde zijn gekomen
en behandeld. De regering verwacht dat na de beantwoording van de gestelde
vragen spoedig de mondelinge behandeling van het wetsvoorstel volgt.De leden van de VVD-fractie hebben met instemming geconstateerd dat de
regering er van uitgaat dat de Eerste Kamer het wetsvoorstel op inhoudelijke
gronden zal beoordelen. De regering is verheugd over deze instemming al kan
zij niet aangeven in welke gevallen een wetsvoorstel door de Eerste Kamer
niet op inhoudelijke gronden beoordeeld wordt. Het is een zaak van de Eerste
Kamer op welke gronden zij een wetsvoorstel beoordeelt. De regering gaat er
vanuit dat de Eerste Kamer bij de beoordeling van de inhoud van het wetsvoorstel,
zoals gebruikelijk, ook de opvattingen van de regering terzake in haar overwegingen
betrekt.Voorts constateerden deze leden dat de regering nauwelijks ingaat op de
argumenten van mr. W. J. Geertsema. Zij zullen hierop terugkomen bij de plenaire
behandeling. De regering meent dat zij is ingegaan op belangrijke argumenten
van mr. Geertsema. Wij hopen dat de genoemde leden met ons van oordeel zijn
dat de plenaire behandeling op korte termijn dient plaats te vinden. De regering
heeft er kennis van genomen dat de leden van de VVD-fractie bij de plenaire
behandeling zullen terugkomen op de argumenten van mr. Geertsema.De leden van de CDA-fractie constateerden dat de wat vlakke en soms afhoudende
wijze waarop de bewindslieden waren ingegaan op de opmerkingen en vragen in
het voorlopig verslag, bij hen geen grotere warmte voor het voorstel had kunnen
opwekken. Wij betreuren het dat de memorie van antwoord de ontvankelijkheid
van deze leden voor het voorstel niet meer heeft bevorderd. De
regering spant zich in om met de gloed van haar argumenten in deze nadere
memorie van antwoord de waardering van deze leden voor het voorstel te vergroten.De leden van PvdA-fractie waren onder de indruk van het geduld waarmee
de regering nog eens was ingegaan op de vragen van met name de VVD- en de
CDA-fractie over de democratische grondslag van het referendum en op zijn
uitwerking op het huidige constitutionele bestel, vragen waarop immers in
het publieke debat sinds 1900 en in de lange voorgeschiedenis van dit wetsvoorstel
al meermalen ten gronde is ingegaan.Wij zijn deze leden zeer erkentelijk voor hun opmerking dat zij onder
de indruk waren van het geduld waarmee de regering in de memorie van antwoord
is ingegaan op de gestelde vragen.De regering is gehouden de leden van de Staten-Generaal te antwoorden
op de vragen die zij stellen. Het is inderdaad juist dat aan dit wetsvoorstel
een lange voorbereiding is vooraf gegaan waarin vele vragen reeds eerder ter
principale aan de orde zijn gekomen en beantwoord. 2. AlgemeenDe leden van de VVD-fractie hebben geconstateerd dat de regering geen
«lijst» heeft verschaft waarin precies is aangegeven welke onderdelen
van wetgeving, verordeningen, besluiten en verdragen wel of juist niet referendabel
zouden zijn. Zij wezen erop dat in het wetsvoorstel niet de grenzen worden
bepaald van de referendabiliteit van de besluiten van lokale en provinciale
regelgeving.Wij wijzen erop dat het wetsvoorstel in de bepalingen over de uitzonderingen
aangeeft over welke wetsvoorstellen en verdragen geen referendum kan worden
gehouden. Op dit punt moet de grondwetgever helderheid verschaffen omdat het
niet juist zou zijn dat de wetgever zelf de grenzen bepaalt van het instrument
dat de mogelijkheid tot correctie van bepaalde produkten van de wetgever inhoudt.
Ten aanzien van de besluiten en verordeningen geldt eveneens dat een ander,
hoger orgaan, in dit geval de wetgever, bepaalt op welke wijze het instrument
tot correctie van besluiten en verordeningen gestalte krijgt. In de Tweede
Kamer en in de memorie van antwoord heeft de regering aangegeven dat het de
taak van de wetgever is om vast te stellen welke besluiten en verordeningen
onder het referendum vallen en welke niet.Artikel 128a van het voorstel maakt duidelijk dat de reikwijdte van het
lokaal referendum in elk geval beperkt is tot besluiten die zijn genomen door
de algemeen vertegenwoordigende organen (gemeenteraad of provinciale staten).
Volgens de bepaling zijn de besluiten, houdende algemeen verbindende voorschriften,
van deze organen in beginsel referendabel tenzij daarop uitzonderingen worden
gemaakt in de uitvoeringswetgeving. Voorts blijkt uit de bepaling dat de uitvoeringswetgever
kan besluiten om andere besluiten van de genoemde organen referendabel te
maken. Het trekken van nadere grenzen binnen het kader van artikel 128a is
volgens deze bepaling een opgave voor de wetgever bij de uitvoering van het
grondwetsartikel. Meer dan het voorgaande kan de grondwetgever hierover niet
zeggen.Op de vragen van de leden van de VVD-fractie ten aanzien van de referendabiliteit
van de verdragen van Maastricht en Amsterdam zal de regering ingaan bij de
artikelgewijze beantwoording.De leden van de CDA-fractie voelden zich op het verkeerde been gezet door
de passage in de memorie van antwoord dat de regering aan het wetsvoorstel
geen andere betekenis toekent dan aan andere wetsvoorstellen.
Zij wezen erop dat het gaat om een wijziging van ons constitutionele bestel
die moet rusten op een brede, inhoudelijke steun.Wij wijzen erop dat in de genoemde passage tevens gesproken wordt van
wetsvoorstellen tot grondwetsherziening. Voor de aanvaarding van wetsvoorstellen
tot grondwetsherziening eist artikel 137 van de Grondwet een versterkte meerderheid
van twee derden in beide Kamers. Tijdens de eerste lezing gelden dezelfde
eisen als voor de aanvaarding van wetsvoorstellen, namelijk een gewone meerderheid.
In de Tweede Kamer heeft dit wetsvoorstel niet alleen de steun van de vereiste
gewone meerderheid verkregen maar bovendien de steun van meer dan honderd
leden van de Tweede Kamer. Het is ons niet duidelijk waaruit zou blijken dat
er geen brede, inhoudelijke steun voor het wetsvoorstel bestaat.De genoemde leden verwezen naar enkele vragen in het voorlopig verslag
en de beantwoording daarvan. Zij hadden er wel enig begrip voor dat de bewindslieden
de veronderstelde zegenrijke gevolgen van het referendum niet al te zeer willen
uitvergroten omdat dit op gespannen voet zou staan met de hoge drempels. In
dit verband vroegen zij tot welke gevolgtrekkingen de regering komt na kennisneming
van recente berichten dat de animo voor het referendum in Amsterdam sterk
is afgenomen na de ervaringen met het Yburg referendum. Zij stelden de vraag
of de conclusie niet is dat het instrument al snel als fopspeen wordt ontmaskerd
als de drempels en stemmenminima hoog worden vastgesteld.Wij merken op dat het in algemene zin inherent is aan hoge drempels dat
zij kunnen leiden tot een zekere teleurstelling, met name in het geval waarin
weliswaar een meerderheid tegen een voorstel heeft gestemd maar deze meerderheid
niet het voorgeschreven gedeelte van het gehele electoraat omvat. In de campagne
dient echter duidelijk gemaakt te worden dat de (mate van) opkomst van groot
belang is voor het effect van de uitslag. Op dit punt zijn er in Amsterdam,
voor zover wij dat hebben waargenomen, geen verkeerde verwachtingen gewekt
omdat de betekenis van de hoge drempels bekend is gemaakt. Het gaat ons dan
ook te ver om het instrument te omschrijven als een fopspeen louter omdat
de drempels hoog zijn. Wij zijn van mening dat een drempel, en dat geldt ook
voor een relatief hoge drempel, een belangrijke regulerende functie heeft
en niet bedoeld is om een uitslag van het referendum die leidt tot de verwerping
van een besluit als bij voorbaat kansloos te maken. In dit verband wijzen
wij ook op drempels die voorkomen op andere terreinen zoals het kiesrecht
en de rechtsbescherming.De leden van de CDA-fractie kwamen terug op hun voorstel om de karakterisering
van het instrument als «bescheiden aanvulling op het primaat van het
vertegenwoordigend stelsel» te veranderen in «partiële vervanging».
Zij achten de woorden «bescheiden aanvulling» zelfs misleidend
en wezen erop dat het niet gaat om de frequentie waarmee het instrument wordt
gehanteerd maar om de gevallen waarin dat gebeurt, op hoe kleine schaal ook.
Tenslotte merkten zij in dit verband op dat vrijwel alle wetsvoorstellen referendabel
worden zodat er op grotere schaal onzekerheid bestaat over de vraag of het
wetgevingsproces is voltooid nadat een voorstel de instemming van de Staten-Generaal
heeft gekregen.De regering acht de naar verwachting bescheiden frequentie van referenda
een toereikende en goede grond om het instrument te kwalificeren als een «bescheiden
aanvulling». De hoogte van de drempels verzekert de bescheidenheid van
deze aanvulling. Het primaat van het vertegenwoordigend stelsel blijft voorts
geheel intact ten aanzien van het initiatief om tot een wetsvoorstel te komen
en ten aanzien van de formulering van de inhoud van het wetsvoorstel. Van
vervanging in de door de genoemde leden bedoelde zin zou naar ons oordeel
eerst sprake kunnen zijn indien het vertegenwoordigend stelsel part noch deel
meer had aan het opwerpen en formuleren van de vraag die de inzet van het referendum vormt. De aanduiding «bescheiden aanvulling»
is daarom naar onze overtuiging niet misleidend.De genoemde leden stelden voorts de vraag of naast goed georganiseerde
en financieel sterke groeperingen, ook andere groeperingen hun mening onder
de aandacht kunnen brengen.Zij vroegen met name met welke indringendheid zij dat kunnen doen, daarbij
verwijzend naar de kosten voor toegang tot de media, en hoeveel mensen zij
kunnen mobiliseren om hun handtekening te zetten en te gaan stemmen. In dit
verband vroegen zij ook of de hoge drempels het gevaar van ongelijke uitgangsposities
in de campagne niet verder vergroten.Wij zijn er niet van overtuigd dat groeperingen die bij het begin van
de campagne niet goed georganiseerd en financieel sterk zijn, hun mening niet
onder de aandacht kunnen brengen. De toegang tot de media wordt niet alleen
bepaald door kosten maar ook door de betekenis van de aangevoerde argumenten
en hun nieuwswaarde. Hoeveel mensen gemobiliseerd kunnen worden, is niet louter
een vraagstuk van organisatie en middelen maar ook van de mate waarin de gebezigde
argumenten aanspreken en gedeeld worden door vele burgers. Reeds bij het begin
van de behandeling van een wetsvoorstel kunnen voorbereidingen worden getroffen
voor het mobiliseren van sympathisanten zodat er tijd beschikbaar is voor
organisatie en de werving van middelen voor een campagne. In hoeverre de hoge
drempels leiden tot ongelijke uitgangsposities, kan niet in zijn algemeenheid
worden beantwoord. Het is niet uitgesloten dat een dergelijk effect zich kan
voordoen. In dat geval zal bezien moeten worden of en in hoeverre dan een
taak voor de overheid is weggelegd om dit effect te onderzoeken en eventueel
maatregelen te nemen. Naast organisatie en middelen blijft echter, zoals gezegd,
ook van belang dat van bepaalde standpunten inzake een concreet wetsvoorstel
een zodanige wervingskracht kan uitgaan dat daarvoor ook door nieuwe of kleine
groeperingen met succes voldoende kiezers gemobiliseerd kunnen worden.De leden van de CDA-fractie vroegen voorts of zij uit het gegeven antwoord
inzake de rol van volksvertegenwoordigers moesten afleiden dat de bewindslieden
geen grote bezwaren zien voor de zuiverheid van de verhoudingen indien gekozen
volksvertegenwoordigers een verloren strijd in het parlement daarbuiten zouden
voortzetten.De regering acht het geen bezwaar dat volksvertegenwoordigers deelnemen
aan een referendumcampagne. Het spreekt welhaast vanzelf dat zij zich geroepen
kunnen voelen om daarin een wetsvoorstel te verdedigen dat zij hebben aangenomen.
Indien zij tegen het voorstel hebben gestemd, beschikken zij over de vrijheid
om daarop de aandacht te vestigen in de campagne. Wij zien niet in hoe daardoor
de zuiverheid van verhoudingen wordt doorkruist omdat immers bekend is hoe
de leden van de volksvertegenwoordiging hebben geoordeeld en gestemd over
een wetsvoorstel. Het moet aan de beoordeling van individuele volksvertegenwoordigers
worden overgelaten of zij het initiatief willen nemen tot een referendumcampagne
over een wetsvoorstel waarover zij hebben gestemd. Deze volksvertegenwoordigers
zullen zich daarbij realiseren dat zij het risico nemen dat er onvoldoende
steun bij de kiezers blijkt te bestaan voor het plaatsen van het vereiste
aantal handtekeningen of voor de verwerping van het wetsvoorstel.Voorts vroegen de genoemde leden of de regering het als een taak van de
overheid ziet om zich een oordeel te vormen over de door andere betrokken
partijen veschafte informatie en die informatie zonodig aan te vullen.Wij achten het vanzelfsprekend dat politieke ambtsdragers zich een oordeel
vormen over de door andere partijen verschafte informatie. Het staat
de overheid vrij om deze informatie, indien dit nodig wordt geacht, aan te
vullen door het geven van neutrale voorlichting.Politieke ambtsdragers zullen, naast deze voorlichting door de overheid,
tevens in het openbaar kunnen aangeven op welke punten de door andere partijen
verschafte informatie, aanvulling behoeft.Verder waren deze leden nog steeds beducht dat het in bepaalde gevallen
moeilijk zou kunnen zijn om de uitkomst van een referendum juist te duiden,
met name bij een afwijzende uitslag. Daarbij verwezen zij naar verzamelwetsvoorstellen
in het algemeen.Wij menen dat een eenduidige vraagstelling bij een afwijzende uitslag
juist de volkomen duidelijkheid schept dat het electoraat het betreffende
wetsvoorstel verwerpt. Een meervoudige vraagstelling is voorts alleen mogelijk
indien wordt voorzien in een mechanisme of procedure waarbij de wetgever of
een andere instantie de aanvullende vragen op zorgvuldige, transparante en
onafhankelijke wijze formuleert. Bovendien zou een meervoudige vraagstelling
evenmin volkomen zekerheid bieden over de duiding van de uitslag. In dit opzicht
verschilt de verwerping van wetsvoorstellen in de Kamers overigens niet van
de verwerping van wetsvoorstellen in een referendum. Overigens menen wij dat
de duiding van de uitslag vooral van belang lijkt voor de indiening van eventuele
wetsvoorstellen over hetzelfde onderwerp die op onderdelen afwijken van het
eerder verworpen voorstel. Naar onze opvatting dient de wetgever zich na de
verwerping van een wetsvoorstel in het algemeen niet direct te richten op
de indiening van dergelijke voorstellen die de schijn wekken dat zij de geldige
uitslag van een correctief referendum willen corrigeren. Ook bij de verwerping
van wetsvoorstellen door de Staten-Generaal is dit niet gebruikelijk.De leden van de CDA-fractie vroegen waar het primaat van de wetgeving
ligt indien een wetsvoorstel tot uitvoering van de door de Staten-Generaal
aangenomen begroting, in een referendum wordt verworpen. Ook in een dergelijk
geval ligt naar ons oordeel het primaat van de wetgeving bij degene die het
voorstel heeft ingediend, geformuleerd, aangenomen.Deze leden waren niet tevreden met het antwoord dat ook de Staten-Generaal
impopulaire voorstellen kunnen verwerpen en gaten kunnen schieten in een samenhangend
beleid. Zij wezen erop dat de Staten-Generaal in zulke gevallen (meestal vooraf)
de consequenties zal moeten overzien en in de ontstane hiaten zal moeten voorzien,
hetgeen van een individuele kiezer niet kan worden verwacht.Naar de mening van de regering is het ook in het gemeen overleg tussen
Staten-Generaal en regering in de praktijk veeleer zo dat bij de verwerping
van een wetsvoorstel door een van beide Kamers de regering het initiatief
neemt tot het voorzien in de hiaten die zijn ontstaan door de verwerping.
Hoewel bijvoorbeeld de Tweede Kamer bij amendementen op begrotingsvoorstellen
vaak een alternatieve dekking aangeeft, wordt toch niet altijd in alle ontstane
hiaten direct voorzien door de Staten-Generaal. Dat ligt ook vaak niet in
de rede omdat veelal specifieke kennis vereist is waarover de regering eenvoudiger
kan beschikken dan de Staten-Generaal. Ook bij de verwerping van een wet in
een correctief referendum zal het waarschijnlijk vooral op de weg van de regering
liggen om het initiatief te nemen voor een regeling van de gevolgen van deze
verwerping. Op dit punt bestaat er slechts in zoverre een verschil tussen
de Staten-Generaal en de individuele kiezer dat de Tweede Kamer wetsvoorstellen
kan indienen terwijl de individuele kiezer beschikt over het recht van petitie
en het kiesrecht om aan te dringen op de indiening van een wetsvoorstel.Overigens merken wij op dat in een referendumcampagne het argument van
de samenhang in het beleid ook een belangrijke rol zal spelen bij de beoordeling
van het wetsvoorstel door de kiezers. Tenslotte vroegen de leden van de CDA-fractie of voortaan bij spoedeisende,
referendabele wetsvoorstellen volledig inzicht wordt gegeven in de gevolgen
van een eventuele verwerping van de in werking getreden wet als gevolg van
een referendum. Fundamenteler en principiëler vroegen zij of het in ons
staatsrecht mogelijk c.q. denkbaar c.q. wenselijk is dat een wet rechtskracht
krijgt en wordt uitgevoerd voordat vaststaat dat het wetgevingsproces is voltooid.
De regering acht het vanzelfsprekend dat zij bij de genoemde spoedeisende
wetsvoorstellen antwoord geeft op vragen van bijvoorbeeld de Raad van State
of de leden van de Staten-Generaal naar de rechtsgevolgen van de eventuele
verwerping van de in werking getreden wet. Het is wellicht niet mogelijk of
noodzakelijk om hierop in alle spoedeisende wetsvoorstellen uit eigen beweging
in te gaan, met name niet indien nog geen volledige duidelijkheid bestaat
over de ingangsdatum en de precieze reikwijdte van de uitvoering van de wet.
Wij menen dat het na de aanvaarding van dit wetsvoorstel tot grondwetsherziening
in tweede lezing in ons staatsrecht mogelijk, denkbaar en wenselijk is dat
een wet rechtskracht krijgt en wordt uitgevoerd voordat definitief vaststaat
dat deze wet niet verworpen is in een correctief referendum. Deze staatsrechtelijke
wijziging is een onderdeel van het weloverwogen voorstel dat wij hebben ingediend.
De regering acht het enerzijds belangrijk dat spoedeisende wetsvoorstellen
direct rechtskracht krijgen maar is anderzijds van opvatting dat de mogelijkheid
van een referendum teveel zou worden uitgehold indien over een dergelijke
wet geen referendum meer gehouden kan worden op grond van het enkele feit
dat deze het etiket van spoedeisendheid draagt. Op de staatsrechtelijke regel
dat een in werking getreden wet definitief rechtskracht heeft, wordt daarom
een specifieke uitzondering gemaakt die is beperkt tot spoedeisende wetsvoorstellen
teneinde het instrument referendum volwaardig te kunnen laten functioneren.De leden van de PvdA-fractie hebben de regering gevraagd om met evenveel
geduld te willen ingaan op hun vraag waarom het recht van volksinitiatief
niet zou moeten worden toegekend als zij in de memorie van antwoord op vragen
van de fracties van CDA en VVD uiteengezet heeft waarom het referendum wel
een nuttige aanvulling is op de representatieve democratie. Zij wezen erop
dat het recht van volksinitiatief een groep kiezers niet alleen het recht
geeft om aandacht te vragen voor een gewenst wetsvoorstel maar hen ook het
recht geeft het parlement te dwingen dat wetsvoorstel te agenderen en te behandelen
(overeenkomstig de mening van een grote minderheid van de commissie-Biesheuvel).
Deze leden noemden een dergelijke dwang van belang omdat de parlementaire
geschiedenis voorbeelden toont (stakingsrecht, abortus, het referendum) waarin
meerderheden in de bevolking zich niet weerspiegelen in meerderheden bij de
wetgever.In de memorie van antwoord gaven wij reeds aan dat dwang van kiezers tot
agendering en behandeling van een bepaald onderwerp door de wetgever in de
praktijk nauwelijks of niet noodzakelijk is door o.a. de bevoegdheden van
beide Kamers, het recht van petitie en de lage kiesdrempel. Daaraan kunnen
wij toevoegen dat ook van de agendering van onderwerpen door de media, gestoeld
op de vrijheid van meningsuiting, een belangrijke invloed uitgaat op de agendering
en behandeling van onderwerpen door de wetgever. Voorts maken de aangevoerde
voorbeelden duidelijk dat de drempel van agendering en behandeling van een
wetsvoorstel door het parlement kan worden overschreden zonder de kiezers
het recht te geven het parlement daartoe te dwingen. Ook bij de toekenning
van een dergelijk recht zoals voorgesteld door de minderheid van de commissie-Biesheuvel,
staat het echter nog niet vast dat het parlement het betreffende wetsvoorstel
aanneemt en evenmin dat over het al of niet aangenomen wetsvoorstel een correctief
referendum wordt gehouden. Dit voorstel van de commissie-Biesheuvel neemt
derhalve niet weg dat meerderheden in de wetgever niet overeenkomen
met meerderheden in de bevolking. Het genoemde voorstel van de commissie-Biesheuvel
neemt evenmin weg dat de meerderheid in de wetgever in voorkomende gevallen
toch het laatste woord over het geagendeerde en behandelde voorstel behoudt. 3. Artikelsgewijs Artikel 89aDe leden van de PvdA-fractie moesten tot hun verbazing uit de memorie
van antwoord opmaken dat de regering de verhoging van de drempelgetallen ten
opzichte van de voorstellen van de commissie-Biesheuvel op geen enkele wijze
logisch of empirisch heeft onderbouwd.Zij achten de verwijzing naar ontwikkelingen op het gebied van de communicatie
niet passend in een discussie op niveau in het gemeen overleg tussen regering
en Staten-Generaal. In het antwoord zagen zij hun opvatting bevestigd dat
de regering niet wil bekennen om politieke redenen – gebrek aan vertrouwen
in de kiezers dat deze het nieuwe instrument van de democratie wijs zullen
gebruiken – het houden van een referendum moeilijker heeft willen maken,
daarbij verwijzend naar het citaat van deze leden door de leden van de VVD-fractie
dat de verhoging van de drempel gezien moet worden als de «prijs voor
paars». Zij vroegen de regering dit eerlijk te willen bekennen in plaats
van te verwijzen naar ontwikkelingen in de samenleving die in de afgelopen
twaalf jaar zeker niet zo turbulent kunnen zijn geweest dat op grond daarvan
de (in 1984 in brede kring redelijk geachte) omvang van de kiezersdrempel
te verdubbelen.De regering betreurt het dat deze leden de aangevoerde argumenten niet
willen aanvaarden als toereikende redenen voor de verhoging van de drempels.
Wij delen niet de opvatting dat deze verhoging de «prijs voor paars»
is. De verhoging van de drempels is niet gebaseerd op gebrek aan vertrouwen
in de kiezers dat deze het nieuwe instrument van de democratie wijs zullen
gebruiken. Wij hechten eraan op deze plaats nogmaals te bevestigen dat de
regering alle vertrouwen heeft in het gebruik van het instrument door de kiezers.
De indiening van dit wetsvoorstel getuigt naar onze mening ook juist van het
vertrouwen dat wij in de kiezers stellen. Artikel 89bDe leden van de VVD-fractie vroegen of de regering het ermee eens is dat
dit wetsvoorstel ertoe kan leiden dat het proces van Europese integratie op
losse schroeven wordt gezet. Zij wezen op de mogelijkheid dat Nederland zich
zou plaatsen in de categorie van Denemarken en andere landen. Met name noemden
zij het geval dat de regering bij afwijzing van een verdrag als het verdrag
van Maastricht wordt teruggestuurd naar de onderhandelingstafel zonder te
weten welke aanpassingen voldoende zijn om wel instemming te kunnen verkrijgen.
Zij vroegen voorts of de regering het voorstel daarom een «bescheiden
aanvulling» op het vertegenwoordigend stelsel kan noemen. Tenslotte
vroegen zij of de regering dit alles heeft overwogen en uit welke achterliggende
openbare stukken dit blijkt.De regering deelt niet de opvatting dat dit wetsvoorstel de Europese integratie
op losse schroeven zet. Ook in andere lidstaten zijn meer dan eens referenda
gehouden over verdragen inzake de Europese integratie die vrijwel telkenmale
de voortgang van de Europese integratie bevestigden en bovendien legitimeerden.
Denemarken heeft tot dusverre drie referenda gehouden over instemming met
de Europese verdragen (inclusief het referendum over de toetreding in 1973)
en deze referenda hebben de Europese integratie niet op losse
schroeven gezet. Na het eerste Deense referendum over het verdrag van Maastricht
bleek de Deense regering in overleg met de lidstaten in staat om een zodanige
aanpassing te vinden dat het verdrag in het tweede referendum wel werd aanvaard.
In Denemarken bestaat overigens een verplichting om in bepaalde gevallen een
referendum over een verdrag te houden terwijl dit voorstel daartoe alleen
de mogelijkheid biedt indien de drempels worden gehaald. Mede gelet op deze
drempels acht de regering het gerechtvaardigd om te spreken van een «bescheiden
aanvulling» op het vertegenwoordigend stelsel. De achterliggende stukken
van betekenis die openbaar zijn, betreffen de gedrukte stukken van dit wetsvoorstel
en de rapporten van de commissie-Biesheuvel en de commissie-De Koning. In
het rapport van de commissie-Biesheuvel wordt op p. 24/25 ingegaan op de regeling
van het referendum in Denemarken. Artikel 89gDe leden van de PvdA-fractie vroegen of het gebruik van de woorden «bij
de wet geregeld» zo moet worden verstaan dat verdere delegatie door
de wetgever is toegestaan. Tevens vroegen zij waarom in artikel 128a de woorden
«bij of krachtens» zijn opgenomen terwijl dit in artikel 89g niet
is gebeurd. Aan het verschil in formulering in delegatiebegrippen in de artikelen
89g en 128a komt geen betekenis toe. In beide gevallen is delegatie door de
wetgever toegestaan. In het geval van artikel 89g kan de wetgever een nadere
regeling overlaten aan een algemene maatregel van bestuur terwijl het op grond
van artikel 128a tevens mogelijk is dat de wetgever nadere regelgeving overlaat
aan gemeenteraad en provinciale staten. Artikel 128aDe leden van de PvdA-fractie maakten uit de memorie van antwoord op dat
de regering hun mening deelt dat de oorspronkelijk voorgestelde tekst van
artikel 128a helderder en beter was. Zij vroegen of het tijdens de behandeling
in de Tweede Kamer ingevoerde onderscheid tussen besluiten van staten en raden
die wel en die welke geen algemeen verbindende voorschriften bevatten eveneens,
de VVD-fractie citerend, «een prijs voor paars» is geweest. Daarbij
gaven zij aan dat het gemaakte onderscheid de helderheid van dit onderdeel
van de Grondwet niet ten goede komt nu de Grondwet de term algemeen verbindende
voorschriften overigens niet kent.Wij antwoorden dat de oorspronkelijk voorgestelde tekst van artikel 128a
bij de indiening van het wetsvoorstel onze volledige instemming genoot. Tijdens
de behandeling in de Tweede Kamer is de regering, te zamen met een meerderheid
van de Kamer, tot het inzicht gekomen dat een wijziging van deze tekst in
bevredigende mate tegemoet kwam aan de wensen van de Kamer en ook overigens
geen bezwaren ontmoette. De gevolgtrekking van deze leden dat de regering
de mening deelt dat de oorspronkelijke tekst helderder en beter was, laten
wij voor hun rekening. Wij beschouwen het ingevoerde onderscheid tussen besluiten
die wel en die geen algemeen verbindende voorschriften bevatten, niet als
een «prijs voor paars».Overigens wijzen wij erop dat het begrip algemeen verbindende voorschriften
in de Grondwet voorkomt in artikel 89, vierde lid.De Minister-President, Minister van Algemene Zaken,W. KokDe Minister van Binnenlandse Zaken,H. F. Dijkstal 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19971998-25153-67c.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl