Experimentenwet Stad en Milieu; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25848, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25848 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Achtergronden1.2 Het project Stad & Milieu2. Experimenten Stad en Milieu 2.1 Doelstellingen2.2 Selectie3. Juridisch kader voor stap 3 van de Stad-en-Milieubenadering 3.1 Algemeen3.2 Reikwijdte 3.2.1 Algemeen3.2.2 Afwijken van milieukwaliteitseisen3.2.3 Afwijken van procedurele bepalingen en bepalingen
inzake bevoegdheden3.3 Eisen ten aanzien van bevoegdheid gemeente4. Evaluatie en vervolg5. Uitvoering van de wettelijke regeling 5.1 Algemeen5.2 Bedrijfseffecten5.3 Gevolgen voor milieu, ruimtegebruik en leefkwaliteit5.4 Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid6. Voorbereiding van het wetsvoorstel7. Artikelsgewijze toelichting Artikel 2Artikel 3, aanhef, eerste lid binnen vijf jaar na inwerkingtredinghet belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en
het bereiken van een optimale leefkwaliteit in het stedelijk gebiedArtikel 3, eerste lid, onder aArtikel 3, eerste lid, onder bArtikel 3, tweede lidArtikel 3, derde lidArtikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikelen 9 en 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 168. Toelichting op de bijlageGemeente Almelo, «Stationsgebied»Gemeente Amersfoort, «Spoorwegzone»Gemeente Amsterdam, «Bijlmermeer»Gemeente Apeldoorn, «Kanaalzone»Gemeente Arnhem, «Malburgen»Gemeente Assen, «Covecoterrein»Gemeente Delft, «Zuidpoort»Gemeente Den Haag, «Scheveningen Haven»Gemeente Deventer, «Bergweide»Gemeente Eindhoven, «Tongelre-Zuidoost»Gemeente Groningen, «CiBoGa-terrein»Gemeente Haarlem, «Project Raaks»Gemeente Hengelo, «Zuidelijke spoorzone»Gemeente Leiden, «Van Gend & Loos-terrein e.o.»Gemeente Maastricht, «Noord-West Entree»Gemeente Oosterhout, «De Zwaaikom»Gemeente Roermond, «Maasoeverproject»Gemeente Rotterdam, «Overschie»Gemeente Schiedam, «Nieuwland»Gemeente Smallingerland, «Drachtstervaartproject»Gemeente Tilburg, «Piushaven»Gemeente Utrecht, «Kromhoutkazerne»Gemeente Velsen, «IJmuiden-Noord»Gemeente Vlaardingen, «Rivierzone»Gemeente Vlissingen, «De Stadswerven»Ondertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25848Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 88 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 848Regels over experimenten inzake zuinig en doelmatig ruimtegebruik en
optimale leefkwaliteit in stedelijk gebied (Experimentenwet Stad en Milieu)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave 1.Inleiding21.1Achtergronden2 1.2Het project Stad &
Milieu2    2.Experimenten Stad en Milieu42.1Doelstellingen4 2.2Selectie4    3.Juridisch
kader voor stap 3 van de Stad-en-Milieubenadering63.1Algemeen63.2Reikwijdte6 3.2.1Algemeen6 3.2.2Afwijken
van milieukwaliteitseisen6 3.2.3Afwijken van procedurele
bepalingen en bepalingen inzake bevoegdheden8 3.3Eisen ten
aanzien van bevoegdheid gemeente10    4.Evaluatie
en vervolg11   5.Uitvoering van de wettelijke
regeling115.1Algemeen11 5.2Bedrijfseffecten115.3Gevolgen voor milieu, ruimtegebruik en leefkwaliteit125.4Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid12    6.Voorbereiding
van het wetsvoorstel13   7.Artikelsgewijze
toelichting14   8.Toelichting op de bijlage271. Inleiding 1.1 AchtergrondenBij de uitvoering van het ruimtelijk beleid speelt het concept van de
compacte stad, zoals onder meer blijkt uit de Vierde nota over de ruimtelijke
ordening Extra (kamerstukken II 1990/91, 21 879, nrs. 5–6), een
belangrijke rol. Een meer compacte verstedelijking, als reactie op het groeikernenbeleid,
bevordert een zuiniger ruimtegebruik in de stad en vergroot daarnaast het
draagvlak voor allerlei stedelijke voorzieningen. Ook wordt op deze wijze
een bijdrage geleverd aan het terugdringen van de automobiliteit en wordt
de aantasting van natuur en landschap nabij de stad beperkt. Als uitwerking
van een compacte verstedelijking wordt onder meer gestreefd naar een concentratie
en optimale menging van funkties in het stedelijk gebied. Daarbij wordt zoveel
mogelijk gebruik gemaakt van het bestaand stedelijk gebied via het opvullen
van open plekken, de herinrichting van buiten gebruik geraakte bedrijfsterreinen
en de revitalisering van bestaande stadsgebieden. Het compacte-stadbeleid
wordt voorts gekenmerkt door het streven naar hoge bebouwingsdichtheden en
door de accentuering van openbaar vervoer en langzaam verkeer.De uitvoering van het compacte-stadbeleid kan echter tevens een bedreiging
vormen voor de leefkwaliteit van het stedelijk gebied, bijvoorbeeld doordat
een concentratie van funkties kan resulteren in een toename van vervuiling
en geluidhinder in de dagelijkse leefomgeving. Bovendien zorgen diverse milieuzones
rond spoorlijnen, spoorwegstations, weginfrastructuur, waterwegen en bedrijfsterreinen,
die verband houden met de regelgeving in de sfeer van geluid, externe veiligheid
en lucht, ervoor dat het beoogde meer intensieve ruimtegebruik niet kan worden
gerealiseerd. In sommige situaties wordt veeleer een spreiding van functies
in plaats van een menging van functies gestimuleerd. In de praktijk leidt
dit spanningsveld bij de uitvoering van het compacte-stadbeleid, dat ook wel
bekend staat als de paradox van de compacte stad, tot knelpunten die de uitvoering
van beleid vertragen. 1.2 Het project Stad & MilieuDe hiervoor geschetste problematiek is gesignaleerd in het tweede Nationaal
Milieubeleidsplan (NMP-2; kamerstukken II 1993/94, 23 560, nrs. 1–2)
en heeft geleid tot het project Stad & Milieu. Binnen dit samenwerkingsproject
van verschillende overheden, dat in het najaar van 1993 is gestart, is een
analyse gemaakt van de uitvoeringspraktijk. Het resultaat van die analyse
is neergelegd in de Stad-en-Milieurapportage «Waar vele willen zijn,
is ook een weg» (Ministerie van VROM, 1995). De kern van de problematiek
blijkt te zijn dat er op lokaal niveau onvoldoende mogelijkheden zijn voor
een integrale afweging, waarbij voor- en nadelen van een gewenste ruimtelijke
ontwikkeling in onderling verband kunnen worden bezien, gericht op een optimale
stedelijke leefkwaliteit. Daarbij wordt onder leefkwaliteit (ook wel aangeduid
als leefbaarheid) niet alleen gedoeld op milieukwaliteitsaspecten zoals geluidhinder,
bodemkwaliteit, stank of externe veiligheid, maar ook op andere aspecten van
leefkwaliteit. Hierbij kan worden gedacht aan groenvoorzieningen, de kwaliteit
van woningen en de woningomgeving (veiligheid op straat), werkgelegenheid
en de kwaliteit van de openbare voorzieningen. Door middel van een integrale
afweging en besluitvorming kan een evenwicht worden gezocht tussen de verschillende
kwaliteitsaspecten in het stedelijk gebied en een positief totaalresultaat
worden bereikt. De mogelijkheden voor de gewenste integrale afweging worden,
zo blijkt uit de analyse, onder andere belemmerd door de inhoudelijke en procedurele
eisen die in wet- en regelgeving zijn neergelegd. In dit verband wordt onder
andere gewezen op de beperkte flexibiliteit in het stelsel van
sectorale milieukwaliteitseisen.In reactie hierop is de Stad-en-Milieubenadering ontwikkeld. Uitgangspunt
van die benadering is het, onder de primaire verantwoordelijkheid van het
lokale bestuur, via een gebiedsgerichte aanpak verkrijgen van een optimale
stedelijke leefkwaliteit. De Stad-en-Milieubenadering, die nader is verwoord
in de bovengenoemde rapportage, kenmerkt zich door drie opeenvolgende stappen.
De eerste stap behelst het zoveel mogelijk treffen van brongerichte maatregelen
en het in een zo vroeg mogelijk stadium van de ruimtelijke planvorming integreren
van milieubelangen op lokaal niveau. De tweede stap is gericht op het maximaal
benutten van de ruimte die de huidige wet- en regelgeving biedt. De derde
stap tenslotte betreft de mogelijkheid om, onder bepaalde voorwaarden, af
te wijken van wet- en regelgeving indien met de eerste en tweede stap geen
optimale leefkwaliteit kan worden bereikt.Op 22 december 1995 heb ik de Tweede Kamer bij brief (kamerstukken II
1995/96, 24 400 XI, nr. 45) geïnformeerd over de voortgang van het
project Stad & Milieu en over mijn standpunt terzake. In deze brief heb
ik mijn instemming betuigd met de daarbij gevoegde analyse van de uitvoeringspraktijk
en de daaruit voortvloeiende Stad-en-Milieubenadering. Daarbij dient een accent
te worden gelegd op de verdere integratie van het milieubeleid in de ruimtelijke
planvorming en op het zo nodig volledig benutten van de ruimte binnen de vigerende
regelgeving (stappen een en twee). Een structurele juridische verankering
van de Stad-en-Milieubenadering, met name voor wat betreft de mogelijkheid
om af te wijken van wet- en regelgeving (de derde stap), werd door mij evenwel
nog prematuur geacht. Daarom heb ik in mijn brief voorgesteld om door middel
van een aantal experimenten in het stedelijk gebied praktijkervaring op te
doen met de toepassing van de Stad-en-Milieubenadering, alvorens verdergaande
akties worden ondernomen. Op 14 februari 1996 heeft de vaste Tweede Kamercommissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM) overleg
met mij gevoerd over het project Stad & Milieu en ingestemd met het voorstel
om een aantal experimenten te starten, waarbij de mogelijkheid wordt geboden
om af te wijken van wet- en regelgeving (kamerstukken II 1995/96, 24 400
XI, nr. 67). In het «Beleidskader experimenten Stad en Milieu»
is een nadere uitwerking gegeven aan de experimenten en de voorwaarden terzake.
Dit beleidskader heb ik bij brief van 8 juli 1996 toegezonden aan de colleges
van burgemeester en wethouders van de gemeenten met het verzoek om een aanvraag
voor een experiment in te dienen. Een afschrift van die brief met het beleidskader
is toegezonden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
de colleges van gedeputeerde staten, de besturen van regionale samenwerkingsverbanden
en de regionale inspecties van het Ministerie van VROM.Met het onderhavige wetsvoorstel wordt een juridische basis gelegd voor
een zogenaamd stap-3-besluit en wordt aangegeven onder welke voorwaarden een
dergelijk besluit tot afwijking van wet- en regelgeving kan worden genomen.
Ter nadere toelichting wordt in het vervolg ingegaan op de experimenten die
zullen worden uitgevoerd (hoofdstuk 2). Vervolgens wordt aandacht besteed
aan het juridisch kader voor stap 3 van de Stad-en-Milieubenadering en de
daarbijbehorende inhoudelijke en procedurele voorwaarden (hoofdstuk 3), aan
de evaluatie van de experimenten (hoofdstuk 4) en aan de gevolgen van de regelgeving
voor de uitvoering (hoofdstuk 5). In hoofdstuk 6 wordt kort ingegaan op de
voorbereiding van het wetsvoorstel. Daarna volgt de artikelsgewijze toelichting
(hoofdstuk 7) en tenslotte de toelichting op de bijlage bij dit wetsvoorstel
(hoofdstuk 8). 2. Experimenten Stad en Milieu 2.1 DoelstellingenDe experimenten zijn bedoeld om meer inzicht te krijgen in de huidige
mogelijkheden en beperkingen voor een integrale en gebiedsgerichte benadering
van ruimtelijke ordening en milieu in het stedelijk gebied. Uit de hiervoor
gememoreerde analyse van de uitvoeringspraktijk blijkt dat er in het algemeen
verschillende oorzaken zijn die deze integratie belemmeren dan wel bevorderen.
Deels hebben deze te maken met de kenmerken van de bestaande wet- en regelgeving,
deels ook hebben de oorzaken een organisatorische, financiële dan wel
communicatieve achtergrond. Zo is duidelijk geworden dat in veel ruimtelijke
planprocessen milieu-aspecten te laat in dit proces aan de orde komen. De
experimenten maken het mogelijk nauwkeuriger aan te geven waar mogelijke succes-
en faalfactoren liggen.Daarnaast hebben de experimenten tot doel om ervaring op te doen met een
afwijking van regelgeving. Daarbij gaat het zowel om de wijze van vormgeving
en invulling van de besluitvorming op lokaal niveau als om het inzichtelijk
maken van de effecten van een afwijking van regelgeving op de totale stedelijke
leefkwaliteit. Door middel van de experimenten kan worden bepaald in hoeverre
een afwijking van regelgeving op de terreinen van milieu en ruimtelijke ordening
betere mogelijkheden schept voor het bereiken van een optimale stedelijke
leefkwaliteit. Daarbij is ook aan de orde op welke wijze en in hoeverre eventuele
negatieve effecten van afwijking van regelgeving kunnen worden gecompenseerd.Op basis van de informatie uit de experimenten kan nader invulling worden
gegeven aan een betere afstemming van beleid en uitvoering en een standpunt
worden bepaald over de vorm en inhoud van een definitieve juridische regeling.
Daarbij zou overigens ook tot de conclusie kunnen worden gekomen dat voor
bepaalde onderdelen niet de afwijking van regelgeving de oplossing is, maar
dat de regelgeving op dat terrein zelf moet worden aangepast (door bijvoorbeeld
meer flexibiliteit in normstelling of procedures mogelijk te maken of de bevoegdhedenverdeling
te wijzigen) dan wel beter via maatregelen in de sfeer van financiën
of organisatie van het planproces oplossingen kunnen worden bereikt. 2.2 SelectieEr zijn totaal 62 experimenteervoorstellen ingediend. Over deze voorstellen
is overleg gevoerd met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal
Overleg en de Ministeries van Economische Zaken, Binnenlandse Zaken en Verkeer
en Waterstaat. Ook zijn de Stichting Natuur en Milieu en het VNO/NCW geconsulteerd.
Achtergrond hiervan was dat bij de selectie van de experimenten gestreefd
is naar een zo groot mogelijk maatschappelijk draagvlak. Dit heeft ook te
maken met het feit dat al deze partijen op een bepaalde wijze ook bij de uitvoering
een rol kunnen spelen. Door deze partijen reeds in een vroeg stadium van de
experimenten te betrekken is de verwachting dat de uitvoering van de experimenten
makkelijker zal kunnen verlopen. Overigens strekt de samenwerking zich niet
alleen uit tot de selectie. Aan de gemeenten is gevraagd om ook aan te geven
hoe zij partijen bij de uitvoering van het experiment denken te betrekken.Bij de beoordeling en selectie van de experimenteervoorstellen hebben
verschillende overwegingen een rol gespeeld. Allereerst is nagegaan of de
voorstellen goed aansloten bij de eerder genoemde doelstellingen. Dit betekent
dat de voorstellen verband dienden te houden met (de uitvoering van)
het compacte-stadbeleid in het stedelijk gebied en moesten passen binnen de
reikwijdte voor wat betreft de afwijking van wet- en regelgeving, zoals omschreven
in het beleidskader. Voorts is rekening gehouden met het uitgangspunt bij
de experimenten dat de verschillende stappen van de Stad-en-Milieubenadering
in onderlinge samenhang in beeld (kunnen) worden gebracht. Bij de beoordeling
en selectie is vervolgens bezien in hoeverre de voorstellen innovatief van
aard zijn en een mogelijke voorbeeldwerking hebben voor andere gemeenten.
Tevens is rekening gehouden met het uitgangspunt dat de experimenten in redelijke
mate moeten zijn verspreid over Nederland en zich zowel uitstrekken over kleine
als (middel)grote gemeenten. Ten slotte hebben als belangrijke overwegingen
bij de selectie gespeeld het draagvlak voor het experiment bij betrokken partijen,
de mogelijke aansluiting van het experiment op andere ontwikkelingen binnen
en buiten het Ministerie van VROM, de «eigen» doelstellingen van
de gemeente en de organisatie en planning van het experiment. Eén van
de beleidsontwikkelingen buiten VROM waarbij zoveel mogelijk is aangesloten
betreft het Grote Stedenbeleid en de relatie met de Kansenzones.Begin 1997 heb ik 25 experimenten geselecteerd. De experimenten betreffen
verschillende typen gebieden. Zo heeft een aantal experimenten betrekking
op de herinrichting van verouderde binnenstedelijke bedrijfsterreinen, de
revitalisering van bestaande woonwijken of de (her)inrichting van haven- en
rivieroeverterreinen. Ook zijn experimenten geselecteerd met betrekking tot
de inrichting van spoorzones, stationsomgevingen en zones langs spoor- en
(snel)wegen. Het zijn juist dit soort gebieden die zich goed lenen voor een
intensiever ruimtegebruik, waarbij een zorgvuldige ruimtelijke inrichting
kan leiden tot een verbetering van de leefkwaliteit in het stedelijk gebied.
Tegelijk moet worden geconstateerd dat in deze gebieden veelal sprake is van
een complexe situatie, waarbij verschillende belangen in het geding zijn alsmede
diverse partijen zijn betrokken, waardoor de feitelijke invulling van het
gebied wordt bemoeilijkt of zelfs gefrustreerd.De experimenteergebieden zijn in de bijlage bij het onderhavige wetsvoorstel
opgenomen. In hoofdstuk 8 van deze toelichting wordt van elk experimenteergebied
een beknopte omschrijving gegeven van de aldaar spelende Stad-en-Milieuproblematiek.De uitkomst van de selectie van de experimenten is medegedeeld aan de
betrokken gemeenten, de colleges van gedeputeerde staten en de Voorzitter
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal (kamerstukken II 1996/1997, 25 000
XI, nr. 57).Vervolgens zijn in het kader van de begeleiding van de experimenten met
de betreffende gemeenten nadere afspraken gemaakt omtrent de planning, organisatie,
betrokkenheid van partijen en informatievoorziening.De selectie van 25 experimenten biedt op zich voldoende mogelijkheden
om een breed inzicht te krijgen in de verschillende aspecten van de uitvoeringspraktijk.
Op basis van dit aantal is het eveneens verantwoord conclusies te trekken
die een ruimere strekking hebben dan alleen met betrekking tot de experimenten.
Tenslotte staat dit aantal in een goede verhouding tot de activiteiten die
nodig zijn om de uitvoering van de experimenten mogelijk te maken (begeleiding,
wetgeving, financiën).De lijst van experimenten kan eventueel nog aangevuld worden bij ministeriële
regeling. 3. Juridisch kader voor stap 3 van de Stad-en-Milieubenadering 3.1 AlgemeenDe bevoegdheid van de gemeente om af te wijken van de wet- en regelgeving
wordt aan een aantal vereisten en beperkingen gebonden. Voor een deel vloeien
deze voort uit het experimentele karakter van de regeling, voor een ander
deel uit de aard van de problematiek (met name de wet- en regelgeving waarvan
kan worden afgeweken). In het wetsvoorstel is de bevoegdheid om te experimenteren
ingekaderd door middel van bepalingen die betrekking hebben op de reikwijdte
van de experimenteerregeling (zie paragraaf 3.2) en de hantering van de bevoegdheid
tot afwijking door de gemeente (zie paragraaf 3.3). 3.2 Reikwijdte 3.2.1 AlgemeenKenmerk van de derde stap van de Stad-en-Milieubenadering is de afwijking
van wet- en regelgeving. De afwijkingsbevoegdheid strekt zich uit tot de milieukwaliteitseisen
met betrekking tot bodem, geluid, lucht en externe veiligheid alsmede procedurele
bepalingen en bepalingen inzake bevoegdheden gesteld bij of krachtens de Wet
geluidhinder, de Wet milieubeheer, de Wet bodembescherming, de Wet op de Ruimtelijke
Ordening, de Woningwet en de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing (artikel
3, eerste lid). De gekozen afbakening vloeit voort uit het feit dat de behoefte
aan afwijking in het belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en het
bereiken van een optimale leefkwaliteit in het stedelijke gebied zich juist
op deze terreinen manifesteert. Dit is onder andere geconstateerd in de Stad-en-Milieurapportage
«Waar vele willen zijn, is ook een weg». Daarnaast kan onder meer
verwezen worden naar de gegevens verkregen in het project «Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit» betreffende de Wet geluidhinder
(zie ook de brief van 14 augustus 1996 aan de Tweede Kamer over dit onderwerp;
kamerstukken II 1995/96, 24 036, nr. 26) en de evaluatie van de aanpak
van de bodemverontreiniging in stedelijke knooppunten.De afwijkingsmogelijkheden liggen dus op het raakvlak van het milieubeheer
en de ruimtelijke ordening. Het betreft hier terreinen waarvoor de verantwoordelijkheid
primair bij de Minister van VROM ligt. Het is zeker niet uitgesloten dat ook
anderen betrokken raken, wanneer gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden
van het onderhavige wetsvoorstel. Zoals aangegeven onder paragraaf 2.2 is
mijn streven erop gericht om via afspraken met de gemeenten de betrokkenheid
van andere partijen (provincie, andere departementen, betrokken burgers, lokale
belangenorganisaties van natuur en milieu alsmede bedrijfsleven) bij de uitvoering
van experimenten te waarborgen. Daarnaast is de in dit wetsvoorstel neergelegde
afwijkingsbevoegdheid voor de gemeente aan diverse regels gebonden. Hierop
wordt in paragraaf 3.3 en in de artikelsgewijze toelichting ingegaan. 3.2.2 Afwijken van milieukwaliteitseisenBij de uitvoering van het compacte-stadbeleid wordt in een aantal gevallen
aangelopen tegen de geldende milieukwaliteitseisen. Immers uit die eisen vloeit,
met name in die gevallen dat bronmaatregelen niet of slechts moeizaam zijn
te realiseren, in een aantal gevallen voort dat activiteiten juist niet compact –
dicht bij elkaar – kunnen plaatsvinden. Dit zal zich vooral ook voordoen
in die gevallen dat de milieukwaliteitseis zich vertaalt in een afstandseis.
Concrete voorbeelden op dit punt zijn: – woningbouw langs weg- en spoorinfrastructuur (afstand houden in
verband met externe veiligheid en – indien geluidbeperkende maatregelen
onvoldoende mogelijk zijn – geluidhinder; bij verkeersroutes speelt
daarnaast ook de luchtkwaliteit een rol);– woningbouw nabij bestaande bedrijfsterreinen (externe veiligheid,
luchtkwaliteit, geluidhinder);– vernieuwing/herstructurering van bedrijfsterreinen waardoor bedrijvigheid
dichter bij de woonbebouwing kan komen, met name in situaties dat de herstructurering
betekent dat op het (voormalig) bedrijfsterrein meer een menging van wonen
en werken wordt nagestreefd; – nieuwe activiteiten (wonen en/of werken) op (voormalige) haventerreinen,
langs kanalen en/of rivieren; het gaat dan vaak om externe veiligheid, geluidhinder
en vaak ook bodemverontreiniging;– het realiseren van voldoende infrastructuur, waaronder ook de
ontsluiting van nieuwe woongebieden (milieukwaliteitsnormen gaan meer knellen
wanneer er minder ruimte is voor dit soort voorzieningen).In dit soort situaties kan er behoefte zijn aan afwijking van milieukwaliteitsnormen.
Het creëren van een afwijkingsmogelijkheid is nodig voorzover afwijking
van de norm in de wet- en regelgeving niet (of slechts in bijzondere omstandigheden)
is toegestaan. Dit geldt bijvoorbeeld voor de krachtens hoofdstuk 5 van de
Wet milieubeheer (milieukwaliteitseisen) in amvb's opgenomen grenswaarden
(ten aanzien van met name de luchtkwaliteit) en een aantal van de in de Wet
geluidhinder opgenomen eisen.Niet alle in wet- en regelgeving vastgelegde normen hebben het karakter
van een grenswaarde waarvan afwijking niet of nauwelijks is toegestaan, maar
zijn bijvoorbeeld een richtwaarde waarvan gemotiveerd mag worden afgeweken.
Het wetsvoorstel heeft ook betekenis voor die richtwaarden, hoewel richtwaarden
op zich dus meer flexibiliteit bieden, omdat de criteria die in de betreffende
wet- en regelgeving worden gesteld aan de mogelijkheid van afwijking, niet
dezelfde behoeven te zijn als – of een beperktere strekking kunnen hebben
dan – de criteria die in het onderhavige wetsvoorstel zijn vastgelegd.De afwijkingsbevoegdheid betreft effectgerichte milieukwaliteitseisen
op het terrein van geluid, lucht, externe veiligheid en bodem (artikel 3,
eerste lid, onder a). Onder effectgerichte milieukwaliteitseisen worden verstaan
bij of krachtens de wet vastgelegde normen die gericht zijn op overheden en
dus niet direct een bron, zoals een produkt, toestel of inrichting betreffen.
Zij vormen voor de overheid, afhankelijk van de mate van dwingendheid, het
kader van waaruit de overheid beleid kan of moet ontwikkelen bij het nemen
van maatregelen ten aanzien van die doelgroepen c.q. bronnen (bijv. voorschriften
opnemen in milieuvergunningen, of een zonering realiseren in het kader van
een bestemmingsplan). Het «milieuresultaat» van effectgerichte
normstelling is dus afhankelijk van de doorwerking of doorvertaling in de
brongerichte maatregelen (en de uitvoering en handhaving daarvan). Soms is
daarbij sprake van een «een-op-een-vertaling» van milieukwaliteitsnormen/effectgerichte
normen in brongerichte normen (bijvoorbeeld de norm voor individueel risico
bij externe veiligheid: milieukwaliteitsnorm en norm in de vergunning van
de inrichting zijn hetzelfde).De doorwerking of doorvertaling van milieukwaliteitseisen in brongerichte
maatregelen moet ook voor de door de gemeente in een stap-3-besluit vastgestelde
afwijkende milieukwaliteitseisen worden verzekerd. Daartoe is artikel 13 in
het wetsvoorstel opgenomen. Een aantal milieukwaliteitsnormen is (nog) niet (als zodanig) in de wet-
of regelgeving (maar bijvoorbeeld in circulaires of handreikingen) vastgelegd,
maar heeft bijvoorbeeld door de ontwikkelde jurisprudentie of de uitvoeringspraktijk
een zodanig karakter gekregen dat afwijking niet of nauwelijks geoorloofd
wordt geacht. Dit geldt thans onder andere ten aanzien van de interventiewaarde
in het kader van de bodemsanering en het individueel risico in het veiligheidsbeleid,
hoewel er met name op het laatste terrein sprake is van concrete voornemens
tot vastlegging van normen in regelgeving. Ook van dergelijke normen op de
vermelde terreinen van milieukwaliteitsnormering (bodem, geluid, lucht en
externe veiligheid) zal een gemeente in een experimenteergebied mogen afwijken,
indien dit in het belang is van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en het
bereiken van een optimale leefkwaliteit in het stedelijk gebied. De voorgestelde
regeling is op de afwijking van bovenbedoelde normen van overeenkomstige toepassing.
Op deze afwijkingsmogelijkheid ten aanzien van niet-wettelijk vastgelegde
normen zal nog in een brief aan de experimenteergemeenten worden ingegaan.Er is in dit wetsvoorstel niet gekozen voor het stellen van een maximum
aan de mogelijkheid van normafwijking. Het wetsvoorstel biedt voldoende procedurele
en inhoudelijke waarborgen die ervoor zorgdragen dat de afwijkingen niet hoger
zullen zijn dan met het oog op het gewenste ruimtegebruik en de gewenste leefkwaliteit
maatschappelijk en politiek acceptabel wordt geacht. Bovendien valt een generieke
begrenzing van de hoogte van de afwijking moeilijk te rijmen met het karakter
en de doelstellingen van dit wetsvoorstel. Immers, dit wetsvoorstel is ervoor
bedoeld om de ruimte voor integrale afweging op lokaal niveau te vergroten,
tegen de achtergrond dat deze afweging voor de genoemde milieukwaliteitsaspecten
het beste kan plaatsvinden op lokaal niveau. Voorts heeft het introduceren
van een maximum voor normafwijking het risico dat dit maximum al snel wordt
gehanteerd (normopvulling), ook in situaties wanneer dit niet strikt noodzakelijk
is. Nu bepaalt met name de inhoud van de motivering, die ontleend is aan de
plaatselijke omstandigheden, en de hierop van toepassing zijnde procedure,
of de afwijking nodig en acceptabel is.De afwijkingsmogelijkheid betreft de milieukwaliteit en dus effectgerichte
normstelling en heeft niet direct betrekking op de brongerichte normstelling
(zich direct richtend tot burgers, bedrijven, etcetera). In concrete gevallen
kan de afwijkingsmogelijkheid overigens wel leiden tot de bijstelling van
de normering van concrete bronnen. Waar het gaat om het brongerichte beleid
ten aanzien van kleinere of minder milieubelastende inrichtingen (veelal gelegen
in stedelijke gebieden, hier ligt dus een duidelijke relatie met Stad en Milieu)
is reeds een aantal lijnen uitgezet om te komen tot een meer effectief en
efficiënt stelsel van regels, waarbij aspecten van decentralisatie en
flexibiliteit worden meegenomen. Het kader daarvoor vormt de uitwerking van
het deelproject Inrichtingen- en vergunningenbesluit Wet milieubeheer van
het interdepartementale project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(MDW/IVB: zie ook kamerstukken II 1994/95, 24 036, nr. 6). 3.2.3 Afwijken van procedurele bepalingen en bepalingen
inzake bevoegdhedenDe keuze van de onder artikel 3, lid 1, onder b, genoemde wettelijke bepalingen
heeft als achtergrond dat uit de eerder genoemde onderzoeken is gebleken dat
bij de realisering van een compacte verstedelijking de afstemming tussen de
genoemde wetten, zowel inhoudelijk als procedureel, onvoldoende is. Deze afstemmingsproblemen
komen met name op projectniveau aan het licht en vertragen de voortgang in
de uitvoering soms in aanzienlijke mate. De condities voor een
meer integrale besluitvorming kunnen worden versterkt via een vereenvoudiging
dan wel stroomlijning van procedures die samenhangen met deze wetten. Deels
bestaan hiertoe reeds bepaalde praktische mogelijkheden, bijvoorbeeld door
het instellen van één loket voor verschillende procedures. Daarnaast
kan het echter wenselijk zijn om verdergaande stappen te zetten, in afwijking
van vigerende procedurele voorschriften. Het wordt daarom zinvol geacht om
in het kader van deze wet te experimenteren met voorstellen tot vereenvoudiging
en stroomlijning van procedures. In voorkomende gevallen zouden mogelijk ook
stappen kunnen worden gezet in de richting van samenvoeging of integratie
van procedures en wellicht zelfs van de daaruit voortvloeiende besluiten.Ook als het gaat om het experimenteren met procedurele bepalingen en bepalingen
inzake bevoegdheden is het van belang dat dergelijke experimenten in goed
overleg worden opgezet en uitgevoerd. Het is niet de bedoeling dat deze afwijkingsbevoegdheid
wordt gebruikt om bijvoorbeeld toezichthoudende partijen zoals een provincie
buitenspel te zetten. Vandaar dat in artikel 5, tweede lid, is voorzien in
een expliciete adviesbevoegdheid van de inspecteurs en gedeputeerde staten
van de betrokken provincie. Ook is het niet de bedoeling dat experimenten
van procedurele aard worden gebruikt om voorzieningen inzake rechtsbescherming,
inspraak en beroep niet meer van toepassing te verklaren. Evenals bij de milieukwaliteitseisen,
zal de experimenteerruimte in procedurele sfeer beargumenteerd moeten worden
vanuit overwegingen die te maken hebben met het optimaliseren van de mogelijkheden –
in de zin van sneller en effectiever – voor het bereiken van een zuinig
en doelmatig ruimtegebruik en een optimale leefkwaliteit.Ter illustratie kan het volgende worden opgemerkt. Bij de uitvoering van
het compacte-stadbeleid is veelal sprake van een samenloop van procedures
op grond van verschillende wettelijke regelingen. Dat speelt onder meer bij
de realisering van woningbouwprojecten, waarbij zowel de Wet op de Ruimtelijke
Ordening als de Wet geluidhinder aan de orde kunnen komen. Voor de gewenste
woningbouwontwikkeling zal regelmatig zowel een bestemmingsplan worden opgesteld
als een hogere waarde voor de maximaal toegestane geluidsbelasting bij de
provincie worden aangevraagd. Ondanks initiatieven, gericht op het zoveel
mogelijk parallel schakelen van beide procedures, blijkt dit in de praktijk
toch tot een inefficiënte werkwijze te kunnen leiden. Met name omdat
de reacties van betrokkenen ten aanzien van het bestemmingsplan vaak tevens
betrekking hebben op de maximale geluidsbelasting die wordt voorgesteld en
waarop een andere procedure van toepassing is. Een verdergaande integratie
van procedures, bijvoorbeeld door het nemen van één besluit
waarin zowel de planologische als milieuhygiënische aspecten zijn verwerkt,
kan dan ook een bijdrage leveren aan een effectievere en snellere uitvoering
van beleid.Een ander voorbeeld houdt verband met de voorstellen ter uitwerking van
het advies over de herziening van het geluidhinderinstrumentarium in het kader
van het project «Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit»
(MDW; zie ook de brief van 14 augustus 1996 aan de Tweede Kamer over dit onderwerp;
kamerstukken II 1995/96, 24 036, nr. 26). In dit advies wordt onder meer
een verdere decentralisatie voorgesteld van de verantwoordelijkheden en bevoegdheden
op het gebied van het geluidhinderbeleid. Vanwege het lokale karakter van
de geluidhinder en de ruime gemeentelijke ervaring met geluidhinder wordt
in het MDW-advies voorgesteld om de gemeente de bevoegdheid te geven om met
inachtneming van een aantal condities (die onder meer bestaan uit het voldoen
aan een bepaalde vast te stellen gemeentelijke geluidsdoelstelling) voor elk gebied binnen de gemeente gebiedsgerichte grenswaarden vast te
stellen. In bovenvermelde brief aan de Tweede Kamer is aangegeven dat het
kabinet in principe het in het MDW-advies voorgestelde bevoegdhedenmodel onderschrijft,
maar dat over de consequenties ervan nog nadere discussie dient plaats te
vinden – hetgeen thans gebeurt in het kader van het project Modernisering
Instrumentarium Geluidbeleid (MIG) – en via experimenten in het kader
van het project Stad & Milieu, met (onderdelen van) dit model ervaring
zal moeten worden opgedaan. 3.3 Eisen ten aanzien van bevoegdheid gemeenteDe bevoegdheid om af te wijken van de bovengenoemde milieukwaliteitseisen,
procedurele bepalingen en bepalingen inzake bevoegdheden is neergelegd bij
de gemeenteraad (artikel 3, aanhef eerste lid). De keuze voor het gemeentelijk
niveau vloeit voort uit het gekozen uitgangspunt van de Stad-en-Milieubenadering:
op gemeentelijk niveau komen de verschillende beslissingen over de ontwikkeling
van het stedelijk gebied samen, waardoor ook op dat niveau het beste de afwegingen
ten aanzien van de daarmee samenhangende aspecten kunnen worden gemaakt.De keuze voor de gemeenteraad als besluitvormend orgaan vloeit voort uit
de aard van de problematiek: de afwijking van vastgelegde milieukwaliteitseisen,
procedurele bepalingen en bevoegdheidsbepalingen. Voor hantering van deze
bevoegdheid wordt een directe democratische betrokkenheid en legitimatie aangewezen
geacht.Ten aanzien van de bevoegdheid van de gemeenteraad worden inhoudelijke
en procedurele eisen gesteld die moeten waarborgen dat de belangen van volksgezondheid
en milieu en de belangen van de betrokkenen (waaronder burgers, bedrijfsleven
en betrokken overheden) voldoende in het oog worden gehouden. Een extra waarborg
in dit kader wordt gevormd door de eis dat het gemeentelijk besluit de goedkeuring
behoeft van de Minister van VROM. Alvorens het besluit goed te keuren, zal
de minister nagaan of de gemeente zich heeft gehouden aan de eisen die in
de wet zijn gesteld (artikelen 9 en 10).Aan de hantering van de bevoegdheid door de gemeenteraad worden de volgende
voorwaarden gesteld:– het gebied waarop de afwijking betrekking heeft, is in de bijlage
bij de wet of in een aanvullende ministeriële regeling opgenomen (artikel
2);– het besluit tot afwijking dient te zijn genomen binnen 5 jaar
na inwerkingtreding van de wet (artikel 3, aanhef, eerste lid);– de afwijking moet in het belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik
en het bereiken van een optimale leefkwaliteit in het stedelijke gebied noodzakelijk
zijn (artikel 3, aanhef, eerste lid);– de afwijking (stap 3) dient te zijn voorafgegaan door de stappen
1 en 2 van de Stad-en-Milieubenadering (artikel 4);– bij de voorbereiding van het besluit dient de in de wet voorgeschreven
procedure te worden doorlopen (artikel 5);– het door het afwijken van milieukwaliteitseisen opgetreden milieuverlies
dient te worden beperkt danwel gecompenseerd (artikel 6); – het besluit moet voldoen aan een aantal inhoudelijke eisen en
motiveringsvereisten (artikelen 7 en 8).In de artikelsgewijze toelichting wordt nader op elk van deze voorwaarden
en op de goedkeuring door de minister ingegaan. 4. Evaluatie en vervolgHet experimentele karakter van de regeling vereist dat de werking van
het besluit van de gemeenteraad nauwlettend wordt gevolgd. Het gaat daarbij
onder andere over de effecten van de uitvoering van het besluit voor de stedelijke
leefkwaliteit, waaronder volksgezondheid en milieu, of de snelheid en effectiviteit
van besluitvorming. Het bezien van deze effecten is van belang voor een oordeel
over een mogelijke definitieve juridische verankering van de Stad-en-Milieubenadering.
Vandaar dat in het wetsvoorstel wordt voorgeschreven dat burgemeester en wethouders
de Minister van VROM gedurende een periode van vijf jaar jaarlijks een verslag
zenden van de voortgang en de bevindingen met betrekking tot de uitvoering
van het besluit tot afwijking van wet- en regelgeving (artikel 14, eerste
lid).Zoals reeds eerder is aangegeven, geldt de bevoegdheid van de gemeenteraad
gedurende vijf jaar na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Deze periode
wordt voldoende geacht om ervaring op te doen met de Stad-en-Milieubenadering.
De minister heeft de bovenbedoelde gegevens van de gemeenteraad nodig om uiterlijk
zes jaar na de inwerkingtreding van de wet aan de Staten-Generaal verslag
uit te brengen over de doeltreffendheid en de effecten van de wet in de praktijk
(artikel 14, tweede lid). Daarbij zal, behalve op de opgedane ervaringen,
met name ook worden ingegaan op de consequenties daarvan voor de wetgeving
op het terrein van milieubeheer en ruimtelijke ordening.Het voornemen bestaat om twee jaar nadat het wetsvoorstel in werking is
getreden een tussenevaluatie te houden en hiervan verslag te doen aan de Staten-Generaal. 5. Uitvoering van de wettelijke regeling 5.1 AlgemeenOmdat veel experimenten zich nog in een vroegtijdig stadium van planvoorbereiding
bevinden en ook nog geenszins duidelijk is hoeveel gemeenten en op welke wijze
gemeenten gebruik zullen maken van de mogelijkheden die het wetsvoorstel biedt,
is het moeilijk om een nauwkeurig beeld te geven van de gevolgen van de voorgestelde
regeling voor bedrijven, milieu, uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Een
zinvolle toets kan eigenlijk pas plaatsvinden wanneer meer duidelijkheid is
ontstaan over de aard en motivering van een individueel stap-3-besluit in
een experimenteergebied. Bij de begeleiding van de experimenten zal erop worden
toegezien dat de gevolgen voor bovengenoemde sektoren in het kader van de
voorbereiding van een stap-3-besluit in beeld worden gebracht.Wel kan thans in meer algemene zin worden ingegaan op de mogelijke gevolgen. 5.2 BedrijfseffectenDe wet zal mogelijk gevolgen hebben voor de in de experimenteergebieden
gelegen bedrijven. Deze effecten kunnen verschillend van karakter zijn. Enerzijds
kunnen bedrijven geconfronteerd worden met een (tijdelijke) soepeler normering
ten aanzien van bepaalde milieugevolgen van de inrichting, anderzijds kan
de gebiedsgerichte benadering resulteren in bedrijfsverplaatsingen of kunnen
meer mogelijkheden voor woningbouw worden geboden in de nabijheid van een
inrichting. De afwijkingsbevoegdheid, bedoeld in artikel 3, eerste lid, onder
b, biedt wellicht mogelijkheden voor het sneller en met een meer effectieve
inzet van middelen realiseren van projecten in de sfeer van de uitvoering
van het compacte-stadbeleid. Dit biedt voordelen voor het bedrijfsleven. In algemene zin is het echter moeilijk aan te geven welke de gevolgen
voor het bedrijfsleven precies zijn. Veel zal afhangen van de aard van de
problemen in de experimenteergebieden (niet altijd zijn hier belangen van
het bedrijfsleven in het geding) als ook de wijze waarop de gemeente zich
in een concrete situatie rekenschap geeft van de consequenties voor het bedrijfsleven.
In de toelichting van deze wet is veelvuldig gewezen op het belang van een
goede samenwerking, zowel bij de selectie als bij de uitvoering van de experimenten.
Draagvlak bij betrokkenen is voorts een belangrijk selectiecriterium geweest.
Tenslotte dienen de in de wet opgenomen inhoudelijke en procedurele waarborgen
ertoe dat de belangen van betrokkenen, waaronder het bedrijfsleven, voldoende
tot hun recht komen. 5.3 Gevolgen voor milieu, ruimtegebruik en leefkwaliteitDit wetsvoorstel strekt ertoe de gemeentelijke beleidsruimte – vanuit
het perspectief van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale
leefkwaliteit – te vergroten. De milieugevolgen zullen derhalve in overwegende
mate positief van aard zijn. Immers, het realiseren van een zuinig ruimtegebruik
heeft in belangrijke mate te maken met het vergroten van de mogelijkheden
voor het openbaar vervoer, spaart natuur en landschap nabij de stad en biedt
betere mogelijkheden voor het verminderen van het gebruik van energie. Daar
staat tegenover dat tengevolge van de uitvoering van deze wet in de dagelijkse
leefomgeving mogelijk een overschrijding van milieukwaliteitseisen al dan
niet tijdelijk moet worden geaccepteerd. De verwachting is dat de milieu-effecten
per saldo positief zijn. Temeer daar in het wetsvoorstel is gesteld dat eventuele
negatieve effecten zoveel mogelijk moeten worden beperkt dan wel gecompenseerd.
De in dit wetsvoorstel neerlegde afwijkingsbevoegdheid wordt daarnaast aan
diverse regels gebonden die waarborgen dat het zomaar onbeperkt afwijken van
milieukwaliteitseisen niet mogelijk is en belangen van volksgezondheid en
milieu voldoende in het oog worden gehouden. 5.4 Uitvoerbaarheid en handhaafbaarheidIn het kader van (de uitvoering van) het project Stad & Milieu is
sprake van nauw overleg tussen betrokken overheden (bevoegde gezag en toezichthouders).
Van de zijde van het Ministerie van VROM wordt gelet op het experimentele
karakter bovendien zorggedragen voor een intensieve begeleiding van de experimenten.Voorts wordt gewezen op artikel 13 van het wetsvoorstel. In dit artikel
wordt bepaald dat de bestuursorganen die met de uitvoering en handhaving van
de bepalingen terzake waarvan wordt afgeweken zijn belast, alsmede de toezichthoudende
bestuursorganen bij de uitoefening van hun taak ten aanzien van de experimenteergebieden
het daarop betrekking hebbende stap-3-besluit in acht moeten nemen. Met dit
artikel wordt gewaarborgd dat een ten aanzien van een experimenteergebied
genomen stap-3-besluit, waaronder de vastgestelde (afwijkende) milieukwaliteitseisen,
procedures en bevoegdheidsverdeling – door alle met uitvoering, handhaving
en toezicht belaste bestuursorganen in acht wordt genomen. Voorts voorkomt
dit artikel een bevoegdheidslacune; ingevolge dit artikel zijn de op grond
van de afzonderlijke wetten met het toezicht op de naleving belaste ambtenaren,
ook bevoegd om toezicht te houden op de naleving van het stap-3-besluit, waaronder
de daarin vastgestelde afwijkende milieukwaliteitseisen.Ook kan nog worden gewezen op artikel 14. Jaarlijks en gedurende een periode
van 5 jaar, zullen burgemeester en wethouders verslag doen van de
voortgang en de bevindingen met betrekking tot de uitvoering van een stap-3-besluit.
Op basis van een dergelijk verslag kunnen eventueel aanvullende maatregelen
worden genomen die gericht zijn op een adequate uitvoering en handhaving van
hetgeen in het kader van een stap-3-besluit is afgesproken. De uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid zullen ook belangrijke onderwerpen zijn bij de evaluatie
van de wet. Bij deze evaluatie zullen dan ook met name de op dit terrein deskundige
instanties, zoals het Openbaar Ministerie, worden betrokken. 6. Voorbereiding van het wetsvoorstelEen concept-wetsvoorstel is in december 1996 voor commentaar verstuurd
naar de andere departementen, het Interprovinciaal Overleg, de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten, vertegenwoordigers van bedrijfsleven en natuur-
en milieu-organisaties. De algemene strekking van de ingekomen commentaren
was er overwegend een van instemming met de gekozen weg. Daarnaast was er
sprake van een aantal vragen en suggesties voor bijstelling van wet en toelichting
die in het voorliggende wetsvoorstel zijn verwerkt.Een aantal commentaren is niet overgenomen. Het Interprovinciaal Overleg
hechtte aan een grotere betrokkenheid van de provincie (instemming met het
stap-3-besluit) waar het betreft bevoegdheden van de provincie. Thans is daarom
voorzien in een expliciete adviesbevoegdheid van de provincie (artikel 5,
tweede lid). Een instemmingsbevoegdheid is niet opgenomen omdat in de betrokkenheid
van de provincie bij selectie en vervolg van de experimenten al in onderlinge
afspraken is voorzien. Ook bij de goedkeuring zal expliciet op het provinciaal
belang worden gelet. Ten slotte zou een instemming door provincie afbreuk
doen aan het primaat dat is gelegd bij de gemeentelijke besluitvorming en
wordt een «dubbele» goedkeuring te zwaar geacht.Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is gepleit voor een vergaande
integratie van besluitvorming door het in het wetsvoorstel opnemen van de
mogelijkheid van een gebiedsgericht, integraal projectplanbesluit waarin de
planologische consequenties reeds zijn verwerkt. Dit voorstel is niet overgenomen.
Het wetsvoorstel heeft immers primair tot doel de juridische belemmeringen
voor het realiseren van een optimale stedelijke leefkwaliteit weg te nemen,
hetgeen zich niet verdraagt met de introductie van een nieuwe rechtsfiguur.
Het stap-3-besluit zou hiermee van karakter veranderen: van een slagboomfunctie
(het al dan niet verkrijgen van toestemming om van reguliere voorschriften
af te wijken) krijgt het een zwaardere materiële functie, waarmee nieuwe
gebiedsgerichte juridische regiems worden vastgesteld.Het overnemen van het voorstel zou ook afbreuk kunnen doen aan het snelheidsstreven,
omdat in plaats van het nemen van een besluit om een bepaald project te kunnen
realiseren, nu een soort (fijnmazige) juridische bestemmings-, bebouwings-
en gebruiksregeling voor een heel gebied moet worden voorbereid, vastgesteld
en goedgekeurd. Bovendien kan worden opgemerkt dat het wetsvoorstel voldoende
mogelijkheden biedt voor een effectieve en voortvarende besluitvorming, waarbij
ook de planologische consequenties nadrukkelijk worden betrokken. Daarnaast
kan gedacht worden aan een vergaande parallelle voorbereiding van besluit
en bestemmingsplan.Ten aanzien van de vorm van het besluit zijn overigens in het wetsvoorstel
verder geen bepalingen opgenomen. De wijze van vormgeving van het besluit
is daarmee primair een gemeentelijke keuze. Hierbij kan bijvoorbeeld wel gedacht
worden aan een praktische koppeling van het besluit aan een ontwerp-bestemmingsplan.Het Interprovinciaal Overleg en de Stichting Natuur en Milieu wilden meer
limitering van de mogelijkheid tot afwijking van milieukwaliteitseisen en
bevoegdheden. Dit verzoek is niet overgenomen. Dit houdt verband met de inhoudelijke criteria die reeds worden gesteld aan de besluitvorming
door de gemeente (met name dat het besluit moet leiden tot het bereiken van
een optimale leefkwaliteit). Daarnaast is gekozen voor procedurele waarborgen
(motivering, besluitvormingsprocedure en goedkeuring door de minister). Bovendien
kunnen nieuwe grenzen leiden tot normopvulling. 7. Artikelsgewijze toelichting Artikel 2De afwijkingsbevoegdheid van de gemeenteraad geldt ten aanzien van de
gebieden die worden genoemd in de bijlage bij de wet. Voor de selectieprocedure
en -criteria wordt verwezen naar paragraaf 2.2.In hoofdstuk 8 van deze toelichting wordt van elk experimenteergebied
een beknopte omschrijving gegeven van de aldaar spelende Stad-en-Milieuproblematiek.De lijst van experimenteergebieden kan in de toekomst bij ministeriële
regeling nog aangevuld worden. Daarbij gelden overeenkomstige selectiecriteria.Vooralsnog zal terughoudend worden omgegaan met deze aanvullingsmogelijkheid.
De voorgenomen tussentijdse evaluatie (zie hoofdstuk 4) vormt een goed moment
om dit aspect nader te bezien. Artikel 3, aanhef, eerste lid binnen vijf jaar na inwerkingtredingDe via dit wetsvoorstel voor de gemeenteraad gecreëerde afwijkingsbevoegdheid
geldt slechts gedurende 5 jaar na inwerkingtreding van de wet. Dit betekent
dat de gemeenteraad het besluit tot afwijking van weten regelgeving (alsmede
zonodig besluiten tot wijziging, niet zijnde een geheel of gedeeltelijke intrekking)
binnen die vijf jaar moet hebben genomen. Na het verloop van die termijn is
hij niet meer bevoegd tot het nemen van een dergelijk besluit.De goedkeuring van het besluit door de minister hoeft overigens niet binnen
de bovengenoemde termijn te vallen. Dit geldt tevens voor de uitvoeringsbesluiten
die mede gebaseerd zijn op het stap-3-besluit.De termijn heeft ook geen betekenis voor de in het besluit van de gemeenteraad
aan te geven tijdsduur van de afwijkingen (artikel 7, onder h). Hoewel uitgangspunt
is dat de afwijking van wet- en regelgeving zoveel mogelijk tijdelijk van
aard dient te zijn, worden daaraan in dit wetsvoorstel geen maximale termijnen
verbonden. Dit hangt samen met de aard van de problematiek. Het wordt aan
de gemeenteraad overgelaten om een zo goed mogelijke inschatting te maken
van de noodzakelijke tijdsduur van de afwijkingen.Omdat het de gemeente mogelijk moet blijven een besluit tot afwijking
van wet- en regelgeving na afloop van de periode van vijf jaar na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel geheel of gedeeltelijk in te trekken, is hiervoor in
artikel 15 de mogelijkheid geschapen. het belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en
het bereiken van een optimale leefkwaliteit in het stedelijk gebiedDe afwijking van wet- en regelgeving dient te worden gemotiveerd vanuit
het belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en het bereiken van een
optimale leefkwaliteit in het stedelijk gebied. De achtergrond hiervan is
dat de laatste jaren het besef is toegenomen dat ruimte, naast biodiversiteit
en energie, één van de drie sleutelvoorraden is, die voor een
duurzame samenleving van belang zijn. Vanuit het perspectief van duurzaamheid
ligt het dus in de rede om te waken voor een onnodige verspilling van ruimte
en zoveel mogelijk te opteren voor een intensiever gebruik van bestaande ruimte.
Dat kan bijvoorbeeld worden geëffectueerd door het bouwen in hogere dichtheden,
door het benutten van mogelijkheden voor ondergronds bouwen, door herstructurering
van binnenstedelijke woonwijken of bedrijfsterreinen alsmede door een meervoudig
gebruik van zones langs wegen en spoorlijnen. De trend is echter nog steeds
dat meer ruimte wordt geconsumeerd voor wonen, werken, verkeer en recreatie.
Bovendien wordt die ruimte steeds minder intensief gebruikt. Maatregelen zijn
nodig om deze trend te doorbreken. Met de mogelijkheden die de voorgestelde
regeling biedt wordt het eenvoudiger gestalte te geven aan een intensiever
ruimtegebruik in een aantal specifieke situaties. Dit komt vaak ook de leefkwaliteit
van de stad ten goede.Het begrip leefkwaliteit heeft niet alleen betrekking op milieuhygiënische
of volksgezondheidsaspecten. Ook ruimtelijke, sociale en economische kwaliteitsaspecten
vallen onder deze noemer (zie ook paragraaf 1.2). Wat een «goede»
stedelijke leefkwaliteit is zal van situatie tot situatie verschillen. Afhankelijk
van de lokale omstandigheden zal aan het ene kwaliteitsaspect meer waarde
worden toegekend dan aan het andere. Deze afweging is per definitie bestuurlijk
en politiek van aard en hangt uiteraard samen met wat de bewoners van een
stad als belangrijke kwaliteitsaspecten ervaren. In dit wetsvoorstel wordt
dan ook geen poging gedaan het begrip leefkwaliteit nader te definiëren,
dan wel in normen vast te leggen. Wel wordt in het kader van de uitvoering
van het project Stad & Milieu in elk experimenteergebied een leefbaarheidsonderzoek
gehouden, dat tot doel heeft inzicht te krijgen in de leefkwaliteitsaspecten
die bewoners en gebruikers in of in de nabijheid van het experimenteergebied
van belang vinden.Het feit dat het begrip leefkwaliteit niet eenduidig kan worden gedefinieerd
versterkt in wezen het belang van een doorzichtige en zorgvuldige afweging
en hiermee samenhangende procedure. Het is van groot belang dat betrokkenen
voldoende mogelijkheden krijgen zich een oordeel te vormen over deze afweging
alsmede deze afweging zelf kunnen beïnvloeden. Van belang hierbij is
dat rekening wordt gehouden met een verschil in schaalniveaus. In de experimenten
zal moeten worden getracht een leefkwaliteit te bereiken die niet alleen voor
het betreffende experimenteergebied als optimaal kan worden beschouwd maar
tevens past binnen het omgevingsbeleid voor het omringende stedelijke gebied.
De praktijk leert dat soms een hogere milieudruk in de dagelijkse leefomgeving
moet worden geaccepteerd omdat daar voor het totale stedelijke gebied een
verbetering van de milieusituatie tegenover staat. Per saldo zal dan dus de
kwaliteit van het stedelijk gebied verbeteren. Dit vormt dan ook een extra
argument voor de noodzaak van een integrale gemeentelijke visie op het stedelijk
gebied. Uiteraard zal, wanneer de winst van de voorgestelde aanpak vooral
tot uitdrukking komt buiten het experimenteergebied, nadrukkelijk aandacht
moeten worden besteed aan de wijze waarop nadelige gevolgen binnen het experimenteergebied
worden gecompenseerd (artikel 6).Door de eis dat een stap-3-besluit in het belang moet zijn van het bereiken
van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale leefkwaliteit wordt
de mogelijkheid van de afwijking niettemin begrensd. Niet voor iedere afwijking
kan in redelijkheid worden beweerd dat deze noodzakelijk en acceptabel is.
Zo ligt in het vereiste dat het besluit moet leiden tot een optimale leefkwaliteit
in het experimenteergebied besloten dat het niet de bedoeling kan zijn dat
de uitvoering van een experiment leidt tot een algemene verslechtering van
de volksgezondheid in het gebied. Dus zeker naarmate een milieukwaliteitseis
waarvan afwijking wordt voorgesteld sterker is gekoppeld aan
volksgezondheids- en milieubelangen danwel behoefte bestaat aan een aanzienlijke
afwijking van geldende normen, spreekt het voor zich dat de motivering van
een dergelijk besluit een grote zorgvuldigheid van de gemeente vergt en dat
de gemeente daarbij nadrukkelijk rekening houdt met de gevolgen van het besluit
voor onder andere de volksgezondheid. Dat geldt ook ingeval zich een cumulatie
van milieubelastingen zou voordoen. In de praktijk kan zich dus de situatie
voordoen dat het voorgestane gemeentelijke besluit, onder andere gelet op
de risico's voor volksgezondheid en milieu en daarmee samenhangende reacties
van betrokkenen, dermate ingrijpende consequenties zal hebben dat in redelijkheid
niet meer kan worden gesproken van een optimale leefkwaliteit van het stedelijk
gebied. In dergelijke omstandigheden zal door de gemeente moeten worden afgezien
van een stap-3-besluit dan wel zal de minister geen goedkeuring verlenen en
is dus ook het compensatiebeginsel, zoals bedoeld in artikel 6, niet van toepassing.
Bij wijze van voorbeeld kan worden gewezen op situaties waarbij het risico
van ongevallen dermate groot is geworden, dat zelfs extra maatregelen in aanvulling
op bestaande plannen ter voorkoming of bestrijding van ongevallen als ontoereikend
moeten worden beschouwd. In dat soort gevallen zal dus wellicht moeten worden
geconcludeerd dat de afwijking van de milieukwaliteitseis niet gerechtvaardigd
kan worden. Dit zal bijvoorbeeld ook kunnen gelden ten aanzien van de, met
het oog op de bescherming van de individuele burger, krachtens de Wet geluidhinder
en de Woningwet gestelde normen voor de hoogst toegestane geluidsbelasting
binnen woningen of andere geluidsgevoelige gebouwen. Normafwijking op dit
punt wordt overigens veelal ook niet noodzakelijk geacht omdat de uitvoeringspraktijk
tot op heden heeft aangetoond dat het voldoen aan de binnenwaarde een ondergeschikte
rol speelt bij de ontwikkeling en uitvoering van stedenbouwkundige plannen. Artikel 3, eerste lid, onder aTen aanzien van de afwijking van milieukwaliteitseisen wordt verwezen
naar paragraaf 3.2.2 waarin uitvoerig op dit onderwerp is ingegaan. Artikel 3, eerste lid, onder bTen aanzien van de afwijking van procedurele bepalingen en bepalingen
inzake bevoegdheden wordt verwezen naar paragraaf 3.2.3 van deze toelichting. Artikel 3, tweede lidDe geluidsnormering die verband houdt met luchtvaart is buiten beschouwing
gelaten. Het wordt niet gewenst geacht dat hieromtrent wordt geëxperimenteerd.
Bovendien is uit de uitvoeringspraktijk ook niet gebleken dat met betrekking
tot dit type normen problemen bestaan, waar het gaat om de uitvoering van
een meer compacte verstedelijking. Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de normstelling
die verband houdt met waterkwaliteit en straling. Ook ten aanzien van deze
normstellingen is niet gebleken dat er behoefte is aan meer flexibiliteit
danwel wordt experimenteren onwenselijk geacht. Derhalve vallen zij buiten
het bereik van dit wetsvoorstel. Artikel 3, derde lidVanzelfsprekend moeten gemeenten bij gebruikmaking van de afwijkingsbevoegdheid
blijven binnen hetgeen door de Grondwet en internationale verplichtingen is
vastgelegd. Dit behoeft alleen afzonderlijk te worden bepaald met betrekking
tot EG-richtlijnen, omdat die pas na implementatie bindend zijn.
Relevant voor dit wetsvoorstel zijn op dit moment de richtlijnen waarin bindende
luchtkwaliteitsnormen zijn vastgesteld. Het gaat om de richtlijnen voor zwaveldioxide
en zwevende deeltjes (Richtlijn nr. 80/779/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 15 juli 1980 betreffende grenswaarden en richtwaarden van
de luchtkwaliteit voor zwaveldioxyde en zwevende deeltjes (PbEG L 229), de
richtlijn voor lood (Richtlijn nr. 82/884/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 3 december 1982 betreffende een grenswaarde van de luchtkwaliteit
voor lood (PbEG L 378) en de richtlijn voor stikstofdioxide (Richtlijn nr.
85/203/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 7 maart 1985 inzake
luchtkwaliteitsnormen voor stikstofdioxyde (PbEG L 87).In deze richtlijnen zijn grens- en richtwaarden opgenomen. Omdat de waarden
die in deze richtlijnen zijn genoemd minder streng zijn dan de waarden die
voor deze stoffen in de Nederlandse wetgeving zijn vastgesteld, betekent dit
voor het onderhavige wetsvoorstel dat kan worden afgeweken van de in Nederlandse
wetgeving genoemde luchtkwaliteitsnormen. Uiteraard met dien verstande dat
ingevolge artikel 3, derde lid, de grenzen die voortvloeien uit de bovengenoemde
EG-richtlijnen niet mogen worden overschreden.Eveneens is waar het een mogelijke invloed van de vervuiling van de bodem
op het grondwater betreft, relevant Richtlijn nr. 80/86/EEG betreffende de
bescherming van het grondwater tegen verontreiniging veroorzaakt door de lozing
van bepaalde gevaarlijke stoffen (PbEG L20). Voorzover een afwijking van een
milieukwaliteitseis doorwerkt in brongerichte eisen ten aanzien van inrichtingen,
is eveneens de op dat punt toepasselijke internationale regelgeving relevant.
In dit verband kan onder meer gewezen worden op Richtlijn nr. 96/61/EG inzake
geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (PbEG L257/26).Voorzover een afwijking betrekking heeft op procedurele voorschriften,
moet gewezen worden op Richtlijn nr. 85/337/EEG betreffende milieu-effectbeoordeling
van bepaalde openbare en particuliere projecten (PbEG L175/40).Ten aanzien van de externe veiligheid is voorts van belang Richtlijn 96/82/EG
van de Raad van de Europese Unie van 9 december 1996 betreffende de beheersing
van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken
(PbEG L 10). Zo verplicht artikel 12 van deze richtlijn de lid-staten ertoe
om op het gebied van de ruimtelijke ordening rekening te houden met de noodzaak
om op lange termijn voldoende afstand te laten bestaan tussen onder de richtlijn
vallende inrichtingen enerzijds en woongebieden, door het publiek bezochte
gebieden, waardevolle natuurgebieden en bijzonder kwetsbare gebieden anderzijds.
In Nederland is aan het begrip «voldoende afstand» invulling gegeven
door het formuleren van risiconormen en veiligheidsafstanden. Dit sluit echter
niet uit dat binnen het kader van dit wetsvoorstel, waaronder artikel 3, derde
lid, afwijking van die risiconormen en veiligheidsafstanden aan de orde kan
zijn.Het bepaalde in artikel 3, derde lid, heeft uiteraard ook betrekking op
wijzigingen van bestaande richtlijnen en eventuele nieuwe richtlijnen die
grenzen introduceren waarvan geen afwijking mogelijk is. Artikel 4De Stad-en-Milieubenadering gaat er vanuit dat eerst de mogelijkheden
binnen de bestaande kaders moeten zijn onderzocht en zo mogelijk benut alvorens
een afwijking van milieukwaliteitseisen, procedurele bepalingen en
bepalingen inzake bevoegdheden aan de orde kan komen. Deze eis is in het wetsvoorstel
tot uitdrukking gebracht in dit artikel.Dit betekent overigens niet dat altijd eerst de mogelijkheden van de bestaande
regelgeving daadwerkelijk moeten zijn benut; in de projectvoorbereiding kan
de gemeenteraad, nadat de mogelijkheden van de huidige regelgeving grondig
zijn onderzocht, tot de conclusie komen dat het volgen van die regelgeving
niet leidt tot het vanuit het belang van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik
en het bereiken van een optimale leefkwaliteit gewenste resultaat en op basis
daarvan toekomen aan het besluit tot afwijking van regelgeving.Met de stappen 1 en 2 wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor zowel
het brongerichte beleid als de organisatie van het planproces. In het kader
van de eerste stap zal een strak brongericht beleid moeten zijn of worden
gevoerd, hetgeen impliceert dat eerst alle mogelijke bronmaatregelen in beschouwing
worden genomen. Tegelijkertijd dient te worden bezien op welke wijze de milieubelangen
in het planproces zullen worden meegenomen, teneinde in een vroegtijdig stadium
een integratie en afstemming van belangen en doelstellingen te bewerkstelligen.
Bij de tweede stap van de Stad-en-Milieubenadering ligt het accent op passen
en meten, gegeven een nader geconcretiseerde beleidsvisie op het betreffende
gebied. Die stap kan inhouden dat aanvullende maatregelen worden getroffen
bij de bron danwel bij de ontvanger maar kan ook betekenen dat de (interpretatie)ruimte
binnen de bestaande regelgeving maximaal zal worden benut om de gewenste ontwikkeling
te realiseren. Het ligt overigens in de rede bij de invulling van de stappen
1 en 2 ook nadrukkelijk rekening te houden met eerder gemaakte afspraken tussen
partijen die bij een probleem in het experimenteergebied zijn betrokken. Het
is niet de bedoeling het experiment te gebruiken als middel om de (consequenties
van) vigerende afspraken te ontlopen.Uit de Stad-en-Milieurapportage «Binnen regels naar kwaliteit»,
die eerder aan alle gemeenten is toegezonden, wordt duidelijk dat een goede
samenwerking tussen partijen binnen een gemeente, provincies, rijkspartijen
en andere betrokkenen een vereiste is om de stappen 1 en 2 op een goede manier
te zetten (Ministerie van VROM, 1996). Er zijn goede ervaringen opgedaan met
breed samengestelde projectteams. Artikel 5De uitvoering van de experimenten is gebaat bij een goede samenwerking
tussen de bij een experiment betrokken partijen. Naast de gemeente zal het
daarbij in ieder geval gaan om de Minister van VROM – die via zijn inspecteurs
nauw betrokken is bij de begeleiding van het experiment – en de provincie.
Gelet op de aard van de problematiek die in de experimenteergebieden aan de
orde is, ligt het ook voor de hand dat de samenwerking zich uitstrekt tot
onder andere de vertegenwoordigers van andere departementen, lokale vertegenwoordigers
van bedrijfsleven en natuur en milieu en mogelijk betrokken bewoners. Het
voorgaande laat onverlet dat gezien de vergaande bevoegdheid die middels dit
wetsvoorstel aan de gemeenteraad wordt gegeven, voorwaarden zijn gesteld aan
de procedure van besluitvorming. Daarbij is zoveel mogelijk aangesloten bij
de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.5 van de Algemene
wet bestuursrecht door het van overeenkomstige toepassing verklaren van de
paragrafen 3.5.3 en 3.5.4 van laatstgenoemde wet.Er wordt op gewezen dat op grond van artikel 2, tweede lid, van de Wet
collectieve preventie volksgezondheid de gemeenteraad dient zorg te dragen
voor het bewaken van gezondheidsaspecten in bestuurlijke beslissingen
met gevolgen voor het leefmilieu. Teneinde aan deze taak uitvoering te geven,
dient de gemeenteraad op grond van artikel 5, tweede lid, van voornoemde wet,
alvorens besluiten te nemen die belangrijke gevolgen kunnen hebben voor de
collectieve preventie, advies te vragen aan de gemeentelijke gezondheidsdienst
(GGD). Hierbij wordt in het bijzonder gedacht aan betrokkenheid van de medisch
milieukundige.Het ontwerp van het besluit zal op grond van de onderhavige regeling in
ieder geval moeten worden toegezonden aan de inspecteurs, gedeputeerde staten
en aan de betrokken bestuursorganen. Naast de terinzagelegging en de kennisgeving
van het ontwerp in dag-, nieuws-, of huis-aan-huis-bladen is in afwijking
van artikel 3:19, tweede lid, onder c, van de Algemene wet bestuursrecht bovendien
kennisgeving in de Staatscourant voorgeschreven (eerste lid, onder b). Gelet
op het feit dat de voorgestelde wet de gemeenteraad de mogelijkheid biedt
om ten aanzien van een experimenteergebied af te wijken van de algemeen geldende
wet- en regelgeving, ligt het in de rede dat kennisgeving van het gemeentelijke
ontwerp-besluit waarbij die afwijkingsmogelijkheid daadwerkelijk wordt toegepast,
landelijk geschiedt.De inspecteurs, gedeputeerde staten alsmede het terzake van de bepaling
waarvan afwijking wordt overwogen bevoegde gezag worden in de gelegenheid
gesteld hun advies uit te brengen (tweede lid). Verder kan een ieder schriftelijk –
en desgevraagd ook mondeling – bedenkingen inbrengen.In het vijfde lid, wordt de beslistermijn geregeld. Deze komt zoveel mogelijk
overeen met de in artikel 3:28 van de Algemene wet bestuursrecht aangegeven
termijn; het besluit dient zo spoedig mogelijk doch uiterlijk binnen zes maanden
na de terinzagelegging te worden genomen. Aldus wordt voorkomen dat betrokkenen
gedurende langere tijd in onzekerheid verkeren. Het vijfde lid voorziet in
de mogelijkheid van verlenging van de beslistermijn. Daarbij is zoveel mogelijk
aansluiting gezocht bij artikel 3:29 van de Algemene wet bestuursrecht. In
dit kader is van belang dat de gemeenteraad de in de aanhef van artikel 3,
eerste lid, aangegeven termijn waarbinnen het besluit moet zijn genomen, niet
uit het oog verliest. Zijn besluit dient immers binnen vijf jaar na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel te zijn genomen. Artikel 6Een van de eisen van de Stad-en-Milieubenadering is dat de eventuele negatieve
gevolgen van een afwijking van milieukwaliteitseisen moeten worden gecompenseerd.
Dit uitgangspunt is in dit artikel neergelegd. Het artikel geeft aan dat indien
de gemeenteraad besluit tot afwijking van milieukwaliteitseisen, de daaruit
voortvloeiende nadelige gevolgen in de eerste plaats zoveel mogelijk moeten
worden beperkt. Voor zover dit niet mogelijk is dienen de nadelige gevolgen
te worden gecompenseerd op een zodanige wijze dat daarmee de belangen van
een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en het bereiken van een optimale leefkwaliteit
in het stedelijk gebied zijn gediend.Met de Stad-en-Milieubenadering wordt verondersteld dat met de derde stap
een resultaat kan worden bereikt waarbij de leefkwaliteit in het betrokken
gebied per saldo wordt verbeterd.In de rapportage over de voortgang van het project Stad & Milieu,
welke ik bij brief (kamerstukken II 1995/96, 24 400 XI, nr. 45) aan de
Tweede Kamer heb gezonden, is reeds uitgebreid ingegaan op het beginsel van
compensatie. Bij de vormgeving van het compensatie-beginsel wordt een aantal
uitgangspunten gehanteerd waarmee bij het afwijken van milieukwaliteitseisen
rekening moet worden gehouden. Allereerst geldt als uitgangspunt dat de compensatie in verband moet worden
gebracht met degenen die het nadeel van de normafwijking ondervinden. Daarom
gaat de voorkeur uit naar compensatiemaatregelen die direct zijn te relateren
aan het betreffende project- of plangebied. De wijze waarop de compensatie
wordt ingevuld zal dus herkenbaar moeten zijn voor betrokken partijen en moet
in relatie kunnen worden gebracht met de directe beleving van voor- en nadelen
door betrokkenen. Dit impliceert ook dat maatregelen waarvan het reeds «gewoon»
is ze toe te passen in de beleidspraktijk niet als compensatiemaatregelen
kunnen worden beschouwd. Denk hierbij aan de toepassing van duurzaam bouwen.
Het uitgangspunt van herkenbaarheid brengt met zich mee dat het met name om
aanvullende maatregelen gaat, waarvan mag worden aangenomen dat zij in reguliere
omstandigheden niet zouden worden uitgevoerd of toegepast.Het valt niet geheel uit te sluiten dat, ondanks de inspanningen om dat
te voorkomen, in een enkel geval ten behoeve van de per saldo verbetering
van de leefkwaliteit in het plangebied als geheel, sprake kan zijn van benadeling
van een enkel individu. Uiteraard is ook in dit kader het evenredigheidsbeginsel
van artikel 3:4 van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. In artikel
6 van het wetsvoorstel gaat het echter om het reguleren van een ander soort
compensatie, te weten het garanderen dat de leefkwaliteit in (een bepaald
deel van) de stad per saldo in balans blijft of zelfs verbetert, ondanks overschrijding
van een toepasselijke milieukwaliteitseis.Een tweede uitgangspunt is dat bij de uitwerking van de compensatie allereerst
wordt gezocht naar maatregelen binnen het onderdeel van de milieukwaliteit
waar de normoverschrijding plaatsvindt. Een nadeel in de vorm van een al dan
niet tijdelijke overschrijding van de geluidnorm voor een aantal woonblokken,
zal bijvoorbeeld zoveel mogelijk gecompenseerd dienen te worden door een betere
geluidkwaliteit in deze woningen. Als compensatie binnen het betreffende onderdeel
van de milieukwaliteit niet mogelijk is, zou compensatie ook binnen andere
onderdelen van de milieukwaliteit kunnen worden gevonden. Bijvoorbeeld door
een hogere geluidnorm te compenseren met een versnelling van de aanpak van
stank of het actiever omgaan met de kwaliteitsverbetering van watersystemen
in het plangebied. Eerst in de derde plaats zou de compensatie ook in extra
maatregelen buiten het terrein van het milieu gevonden kunnen worden. Achtergrond
hiervan is het gegeven dat het (ervaren) leefklimaat in een stad niet alleen
door milieu-aspecten wordt bepaald (zie de toelichting bij artikel 3, aanhef,
eerste lid). Uit verschillende onderzoeken op het terrein van leefbaarheid
wordt bijvoorbeeld duidelijk dat aspecten als de kwaliteit en bereikbaarheid
van groen in de stad, de wijze van ontsluiting door openbaar vervoer, de kwaliteit
van de woningvoorraad en gevoelens over de mate van sociale veiligheid een
belangrijke rol spelen bij de waardering van het leefklimaat in de stad door
burgers en bedrijven. Door onder andere met deze aspecten te compenseren wordt
eveneens een bijdrage geleverd aan het bereiken van een optimale leefkwaliteit
en een zuinig en doelmatig ruimtegebruik.Invulling van compensatie vereist in ieder geval een zorgvuldige bestuurlijke
afweging toegesneden op het betreffende gebied en een nauwkeurige toelichting
en uitwerking ervan in het gemeentelijk besluit.Met compensatie van overschrijding van milieukwaliteitseisen zoals hierboven
is uiteengezet is nog geen ervaring opgedaan. De experimenten bieden hiervoor
juist een goede mogelijkheid. Bij de vormgeving is overigens wel zoveel mogelijk
rekening gehouden met de ervaringen rond natuurcompensatie die onder andere
op basis van de Natuurbeschermingswet en het Structuurschema Groene Ruimte plaatsvindt. Zo leren deze ervaringen dat de compensatiemaatregelen
in zo nauw mogelijke samenhang moeten plaatsvinden met de aanleiding voor
de compensatie. In dit wetsvoorstel is deze ervaring vertaald in de hiervoor
genoemde uitgangspunten, zoals het uitgangspunt dat de compensatie in verband
moet worden gebracht met degenen die nadeel ondervinden van normafwijking
en het uitgangspunt dat de compensatiemaatregelen in de eerste plaats betrekking
moeten hebben op het onderdeel van de milieukwaliteit waar de normoverschrijding
plaatsvindt. Een vergelijking tussen het compensatiebeginsel zoals in het
onderhavige wetsvoorstel wordt gehanteerd en zoals het wordt toegepast in
de sfeer van het natuurbeleid is overigens maar beperkt mogelijk. Immers,
bij natuurcompensatie gaat het met name om het voorkomen van netto-verlies
aan areaal natuur: een ingreep die ten koste gaat van natuur moet worden gecompenseerd
door elders meer natuur «toe te voegen». De compensatiegedachte
die aan de orde is bij het onderwerp Stad en Milieu heeft echter een bredere
strekking. Artikel 7De in dit artikel genoemde bestanddelen die het stap-3-besluit in elk
geval dient te bevatten zijn opgenomen omdat de gevolgen van de besluitvorming
voor de verschillende betrokkenen duidelijk moeten zijn. Ten aanzien van bijvoorbeeld
de afwijking van een milieukwaliteitseis kan er niet mee worden volstaan om
uitsluitend te verwijzen naar het experimenteergebied, maar dient uitdrukkelijk
te worden aangegeven voor welke lokaties of gebouwen de normafwijking welke
gevolgen heeft en juist daarvoor ook noodzakelijk is. Dit laatste komt naar
voren in de eis dat de gevolgen van het besluit moeten worden gespecificeerd
naar onderdeel van dan wel object binnen het experimenteergebied (onderdeel
f).Daarbij worden onder gevolgen overigens zowel de feitelijke als de juridische
gevolgen verstaan die gepaard gaan met de uitvoering van het besluit. Aan
de hand van de inhoud van het besluit moet het voor alle belanghebbenden mogelijk
zijn om een juist en volledig beeld te krijgen van de gevolgen die het besluit
voor hen met zich brengt. Uit het besluit zullen belanghebbenden ook de gevolgen
voor hun rechtspositie moeten kunnen afleiden.Zo zullen in het stap-3-besluit de gevolgen voor gezondheid, risico, overlast
en dergelijke moeten worden aangegeven.Ook zal moeten worden aangegeven in welke besluiten (bijvoorbeeld ten
aanzien van milieuvergunningen of besluiten in de sfeer van de ruimtelijke
ordening) het stap-3-besluit doorwerkt. Vaak zal namelijk het stap-3-besluit
niet op zich staan, maar juist moeten doorwerken in allerlei vervolgbesluiten.In aansluiting op hetgeen eerder is aangegeven ten aanzien van de stappen
1 en 2 zal op dit punt onder meer ook moeten worden ingegaan op de gevolgen
voor aanwezige bedrijven. Het ligt voor de hand dat gemaakte afspraken over
bijvoorbeeld het treffen van bronmaatregelen worden gerespecteerd en dat bedrijven,
tenzij anders wordt overeengekomen, niet zullen worden geconfronteerd met
strengere eisen nadat de uitvoering van het gemeentelijk besluit zijn beslag
heeft gekregen (als voorbeeld in dit kader wordt wel genoemd het risico dat
het bedrijfsleven plotseling wordt geconfronteerd met strengere milieu-eisen
als gevolg van oprukkende woonbebouwing). Zo nodig zou hier tussen gemeente
en bedrijfsleven een overeenkomst over kunnen worden afgesloten.De gemeente dient ook de termijnen aan te geven waarvoor de afwijkingen
gelden (onderdeel h). Dit vereiste is opgenomen om de gemeenteraad bewust
te laten afwegen over welke periode de afwijking zich zal gaan uitstrekken.
Zoals reeds eerder is aangegeven, bevat het wetsvoorstel geen
maximale termijn waarvoor de afwijkingen kunnen gelden. Wel is uitgangspunt
dat de afwijkingen van zo kort mogelijke duur moeten zijn. Met name waar het
gaat om de afwijking van milieukwaliteitseisen is dit van groot belang. Immers,
ook al draagt de normoverschrijding bij aan een optimale leefkwaliteit, de
milieukwaliteitseis is niet voor niets gesteld maar dient het belang van de
bescherming van het milieu. Hiermee wordt overigens niet ontkend dat de noodzakelijke
normoverschrijding een meer permanent karakter kan hebben, bijvoorbeeld in
situaties dat de bron niet door de gemeente te beïnvloeden valt. Hierbij
kan worden gedacht aan de binnenstedelijke snelwegen. Ook komt het voor dat
ingrijpen om andere redenen ongewenst is. Bijvoorbeeld in het kader van het
stedelijk verkeer- en vervoersbeleid wordt het meer en meer gebruikelijk verkeersstromen
te bundelen in bepaalde straten, terwille van het autoluw maken van andere
delen van de stad.Het is aan de gemeenteraad om zorgvuldig na te gaan over welk tijdsbestek
een afwijking daadwerkelijk noodzakelijk zal zijn met het oog op het bereiken
van het gewenste ruimtegebruik en de gewenste leefkwaliteit. Daarbij zal hij
moeten betrekken welke mogelijkheden er nu en in de toekomst zijn ter beperking
van de tijdsduur van de afwijking. Daarbij kan gedacht worden aan de ontwikkeling
van nieuwe technieken, ontwikkelingen en maatregelen in de sfeer van de ruimtelijke
omgeving en de infrastructuur (bijvoorbeeld verkeerscirculatieplanning) etcetera.
In zijn besluit zal de gemeenteraad moeten aangeven voor welke termijn de
diverse afwijkingen gelden en daarbij moeten verantwoorden hoe hij tot die
termijnen is gekomen. Bovendien dient in het besluit te worden aangegeven
welke maatregelen zullen worden getroffen teneinde de in het besluit genoemde
termijnen niet te overschrijden (artikel 8, onder h). Niet alleen de afwijking
sec maar ook het zo nauwkeurig mogelijk bepalen van de duur daarvan is daarmee
een aspect dat in het besluitvormingsproces nadrukkelijk aan de orde zal moeten
komen.De in een besluit van de gemeenteraad aangegeven afwijking van milieukwaliteitseisen,
procedurele bepalingen en bepalingen inzake bevoegdheden geldt slechts gedurende
de in het besluit daarvoor aangegeven termijn. Na afloop van de in het besluit
aangegeven termijnen waarvoor de afzonderlijke afwijkingen gelden zal weer
de dan geldende wet- en regelgeving op het experimenteergebied van toepassing
zijn. Het kan zijn dat de gemeenteraad in een later stadium constateert dat
afwijkingen eerder dan verwacht niet meer noodzakelijk blijken te zijn ter
realisering en handhaving van het met de afwijking beoogde ruimtegebruik en
de leefkwaliteit en de in het besluit opgenomen termijn niet volledig benut
hoeft te worden. Gelet op het eerder genoemde uitgangspunt dat de afwijking
zo kort mogelijk moet zijn, ligt het in de rede dat de gemeenteraad in dat
geval het stap-3-besluit voor zover mogelijk en nodig intrekt. Artikel 15
voorziet daarin.Ten aanzien van de vorm van het besluit zijn geen bepalingen opgenomen.
De wijze van vormgeving van het besluit is daarmee primair een gemeentelijke
keuze. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de ook door de VNG bepleite
praktische koppeling van het besluit aan een ontwerp-bestemmingsplan.Wat betreft de aard van een stap-3-besluit kan worden opgemerkt dat een
dergelijk besluit algemeen verbindende voorschriften kan bevatten. In het
besluit kunnen immers van de geldende normen afwijkende normen worden vastgesteld
die in (een deel van) het experimenteergebied gaan gelden. Een stap 3-besluit
kan echter ook een beschikking of een bundel beschikkingen zijn. Daarvan zal
bijvoorbeeld sprake zijn wanneer het besluit zich beperkt tot
een aantal nader aangeduide objecten. Denk bijvoorbeeld aan de afwijking van
de maximaal toegestane geluidbelasting voor een aantal, in het besluit genoemde,
woningen.Voor een goede beoordeling van een stap-3-besluit is het noodzakelijk
dat hieraan een integrale en heldere gemeentelijke beleidsvisie op het betreffende
gebied ten grondslag ligt. Een dergelijk besluit kan worden gezien als een
afzonderlijk gemeentelijk besluit, dat vervolgens nadere uitwerking behoeft. Artikel 8De motivering van het besluit dient in ieder geval de in dit artikel genoemde
elementen te bevatten.a. Dit element van de motivering is van belang voor de beoordeling van
het besluit tot afwijking, in relatie tot het belang dat ermee wordt gediend.
Zoals reeds in de toelichting bij artikel 3, aanhef, eerste lid, is uiteengezet,
vereist de benadering van de compacte-stadproblematiek een visie op het gehele
stedelijk gebied en de rol die het experimenteergebied daarin speelt. Bij
het formuleren van de gemeentelijke visie kan zo mogelijk gebruik worden gemaakt
van reeds bestaande beleidsdocumenten.b. Hiermee wordt gedoeld op een beschrijving van de eerdere stappen –
stappen 1 en 2 van de Stad-en-Milieubenadering – die moeten zijn doorlopen,
alvorens een afwijking van wet- en regelgeving aan de orde kan komen. Gegeven
het belang dat wordt gehecht aan het doorlopen van deze stappen, ligt het
in de rede dat dit een belangrijk onderdeel vormt van de motivering van een
besluit tot afwijking van regelgeving.c. In dit onderdeel dient te worden ingegaan op de beperkingen van de
geldende normatieve, procedurele en bevoegdheidsbepalingen en op welke wijze
die het gewenste beleid in de weg staan. Dit betekent dat ook ingegaan dient
te worden op de meerwaarde die de afwijking van deze bepalingen met zich brengt
voor het bereiken van een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale
leefkwaliteit. Toelichting van dit element is van belang voor de beoordeling
van de noodzaak tot afwijking.d. Dit motiveringsvereiste bevat twee elementen. Ten eerste dient te worden ingegaan op de effecten voor volksgezondheid
en milieu. Dit hangt samen met de vooronderstelling die in dit wetsvoorstel
besloten ligt: de afwijking dient in het belang van een optimale leefkwaliteit
te zijn hetgeen tevens grenzen stelt aan de mate waarin afgeweken kan worden.
Daarbij is er sprake van grenzen die voortkomen uit wat op de verschillende
terreinen van milieukwaliteit nog aanvaardbaar wordt geacht. Zo is in de toelichting
bij artikel 3, aanhef, eerste lid, reeds verwezen naar de binnenwaarden ten
aanzien van geluidhinder; een meer permanente overschrijding hiervan zal niet
licht gerechtvaardigd kunnen worden.Ook wordt in dit kader wel gewezen op de normering ten aanzien van externe
veiligheid. De aard van de bescherming die uit deze normering voortvloeit –
de veiligheid van de mens – zal grenzen stellen aan een eventueel te
accepteren overschrijding. Dit geldt overigens mutatis mutandis ook op het
terrein van de bodembescherming en de luchtkwaliteit.Het voorgaande duidt op het belang van «effecttoetsing-vooraf»
als het gaat om het stap-3-besluit. Op het terrein van de volksgezondheid bestaat – in vergelijking met het milieubeleidsterrein –
minder ervaring met de toepassing van instrumenten die gericht zijn op het
vroegtijdig in beeld brengen van de gezondheidseffecten van bepaalde beleidsinitiatieven.
In de brief over het volksgezondheidsbeleid 1995–1998 (kamerstukken
II 1995/1996, 24 126, nr. 14) meldt de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport dat zij met de toepassing van dit type instrumentarium meer
praktische ervaring wil opdoen.Teneinde er voor zorg te dragen dat in het kader van de experimenten een
zo volledig mogelijk beeld wordt verkregen van de effecten op de volksgezondheid
zal in overleg met de GGD's van de betrokken experimenteergemeenten en de
Ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en VROM een aanpak/checklist
worden uitgewerkt die strekt tot het (beter) in beeld krijgen van de gezondheidseffecten
bij een voorgenomen stap-3-besluit. Hierbij zal onder andere gebruik gemaakt
worden van de suggesties in het bij bovenvermelde brief gevoegde rapport Gezondheidseffectscreening:
modellen in bestuurlijke context (Ministerie VWS, 1996). Het tweede element waarop in dit kader dient te worden ingegaan betreft
de overwegingen die ten grondslag liggen aan de wijze waarop en de mate waarin
de nadelige gevolgen worden beperkt alsmede de overwegingen die ten grondslag
liggen aan de gekozen compensatievorm (zie ook de toelichting bij artikel
6). De gemeente wordt gevraagd haar inspanningen ten aanzien van deze twee
punten te verduidelijken. Voor een ieder moet zichtbaar kunnen zijn hoe met
het oog hierop met de belangen van de verschillende betrokkenen is omgegaan.
Het «milieuverlies» en de compensatie ervan dienen daarom in objectieve
en zo mogelijk kwantitatieve termen te worden aangegeven.e. Om te kunnen beoordelen of een besluit op grond van artikel 3 daadwerkelijk
bijdraagt aan een zuinig en doelmatig ruimtegebruik en een optimale leefkwaliteit,
is onderzoek nodig naar de praktische gevolgen van een dergelijk besluit.
Daarnaast is onderzoek gewenst met het oog op artikel 14, waarin is aangegeven
dat (gedurende een periode van 5 jaar) jaarlijks verslag moet worden gedaan
aan de Minister van VROM, alsmede met het oog op artikel 15. De wijze waarop
vorm wordt gegeven aan het onderzoeksvereiste is vooral een gemeentelijke
verantwoordelijkheid.f. In het beleidskader is verwoord dat het, zeker als het een afwijking
van regelgeving betreft, noodzakelijk is dat een gemeentelijk besluit kan
rekenen op een zo breed mogelijk draagvlak. Als gevolg daarvan zijn in het
kader van de selectie eisen gesteld aan de voorbereiding en uitvoering van
experimenten (zie hoofdstuk 2) en is in dit wetsvoorstel een uitgebreide openbare
voorbereidingsprocedure opgenomen die moet worden doorlopen ter voorbereiding
van een gemeentelijk besluit (zie de toelichting bij artikel 5). Bij de motivering
zal dus ook aandacht moeten worden besteed aan de wijze waarop de verschillende
belanghebbende partijen zijn betrokken bij de gemeentelijke besluitvorming.g. Bij een zorgvuldige motivering behoort dat ingegaan wordt op bezwaren
en adviezen. Uit dit bestanddeel van de motivering zal overigens ook kunnen
worden afgeleid of het besluit van de gemeenteraad kan rekenen op een zo breed
mogelijk draagvlak.h. In dit onderdeel zal de gemeente de door haar noodzakelijk geachte
termijnen van de afwijkingen moeten verantwoorden en moeten aangeven
welke inspanningen zij zal verrichten teneinde overschrijding daarvan te voorkomen. Artikelen 9 en 10Het besluit van de gemeenteraad behoeft de goedkeuring van de Minister
van VROM. Overeenkomstig de betekenis die in artikel 10:21 van de Algemene
wet bestuursrecht (derde tranche) aan het vereiste van goedkeuring wordt gehecht,
betekent dit dat het besluit van de gemeenteraad pas in werking kan treden
als de goedkeuring door de Minister van VROM is verkregen.Het vereiste van goedkeuring komt voort uit het experimentele karakter
van de regeling. Voor dit experimentele karakter is gekozen omdat het voor
een meer definitieve juridische verankering van de Stad-en-Milieubenadering
nog te vroeg wordt geacht en er eerst in de praktijk ervaring mee dient te
worden opgedaan. Een nadrukkelijke betrokkenheid van de minister is daarom
op zijn plaats.Er is voor gekozen om in dit wetsvoorstel een extra grond voor onthouding
van goedkeuring op te nemen, te weten indien de aard van de ingebrachte bedenkingen
en adviezen daartoe aanleiding geeft. Dit betekent dat goedkeuring niet alleen
overeenkomstig artikel 10:23 van de Algemene wet bestuursrecht (derde tranche)
kan worden onthouden wegens strijd met het recht, waarbij voor de minister
het in dit wetsvoorstel bepaalde het kader vormt waaraan het besluit en de
voorbereiding ervan getoetst worden. Daarnaast kan de minister ook goedkeuring
onthouden indien de aard van de ingebrachte bedenkingen en adviezen daartoe
naar zijn oordeel aanleiding geeft. Deze onthoudingsgrond is opgenomen om
de positie van belanghebbenden en betrokken bestuursorganen voor zover nodig
te versterken. Uitgangspunt dient immers te zijn dat het gemeentelijk besluit
kan rekenen op een zo breed mogelijk draagvlak. Er mag van worden uitgegaan
dat de gemeente zich zoveel mogelijk zal inspannen teneinde voldoende draagvlak
voor haar besluit te creëren of te behouden. Aldus zijn samen met de
in dit wetsvoorstel opgenomen eisen en de genoemde onthoudingsgrond, afdoende
maatregelen getroffen om ervoor zorg te dragen dat de gemeente alle belangen
en de op grond daarvan ingebrachte bedenkingen en adviezen bij haar besluitvorming
zal betrekken.De bedenkingen en adviezen kunnen voor de minister overigens ook aanleiding
zijn tot nader overleg met de indieners daarvan en de betrokken gemeente alvorens
de beslissing omtrent goedkeuring wordt genomen. Dit kan bijvoorbeeld het
geval zijn indien de afwijkingsbeslissing betrekking heeft op bevoegdheden
en het betrokken bevoegd gezag ten aanzien van de afwijking negatief heeft
geadviseerd.De procedure van goedkeuring is geregeld in afdeling 10.2.1 van de Algemene
wet bestuursrecht (derde tranche). In artikel 10 van dit wetsvoorstel is daarvan
afwijkend geregeld dat het niet tijdig bekendmaken van een besluit omtrent
goedkeuring of een besluit tot verdaging van de beslissing niet tot gevolg
heeft dat een besluit tot goedkeuring geacht wordt te zijn genomen. De aard
van de problematiek en het experimenteerkarakter van de regeling vereisen
een expliciete besluitvorming door de minister. Artikel 11Het besluit van de gemeenteraad dient ingevolge dit artikel bekend te
worden gemaakt na de goedkeuring van de Minister van VROM. Ten aanzien van
de bekendmaking is afdeling 3.6 van de Algemene wet bestuursrecht onverkort
van toepassing. In afwijking van het in die afdeling bepaalde
wordt echter – net zoals ten aanzien van de kennisgeving van het ontwerp-besluit
is gebeurd – tevens kennisgeving in de Staatscourant voorgeschreven.
Ingevolge artikel 6:8, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht vangt
de termijn voor het indienen van een beroepschrift tegen een besluit dat aan
goedkeuring is onderworpen aan met ingang van de dag na die waarop het besluit,
inhoudende goedkeuring, is bekendgemaakt. Die bekendmaking geschiedt aan de
gemeenteraad. Daarom wordt in dit artikel tevens bepaald dat de gemeente haar
besluit moet bekendmaken zodra het is goedgekeurd. Aldus wordt de beroepstermijn
voor betrokkenen zo min mogelijk verkort. Daarbij dient zij tevens mededeling
te doen van het goedkeuringsbesluit.Omdat het voor betrokkenen ook van belang is ervan op de hoogte te worden
gesteld wanneer de minister is overgegaan tot onthouding van goedkeuring,
wordt in het tweede lid van dit artikel voorgeschreven dat de gemeente een
zodanig besluit, net als een goedgekeurd besluit, moet mededelen overeenkomstig
artikel 3:44 van de Algemene wet bestuursrecht. Ook van het besluit tot onthouding
van goedkeuring dient mededeling te worden gedaan door kennisgeving in de
Staatscourant. Artikel 12In dit artikel wordt de mogelijkheid van beroep geregeld. De in het wetsvoorstel
voorgestelde beroepsmogelijkheid betekent een afwijking van artikel 8:2 van
de Algemene wet bestuursrecht. Een stap-3-besluit kan immers algemeen verbindende
voorschriften bevatten (zie ook de toelichting bij artikel 7).Gezien de inhoud en strekking van het stap-3-besluit en gezien de gevolgen
die een dergelijk besluit voor belanghebbenden met zich kan brengen, acht
ik het onacceptabel als een dergelijk besluit niet op enig moment aan de toetsing
van de rechter zou kunnen worden onderworpen.Teneinde zoveel mogelijk aan te sluiten bij de bestaande competentieverdeling
zoals aangegeven in de Wet milieubeheer en de Wet op de Ruimtelijke Ordening,
wordt rechtstreeks beroep op de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State opengesteld (eerste lid). De goedkeuring door de Minister van VROM wordt
geacht voor de mogelijkheid van beroep ingevolge hoofdstuk 8 van de Algemene
wet bestuursrecht deel uit te maken van het besluit van de gemeenteraad waarop
het betrekking heeft. Dit ter voorkoming van een stapeling van beroepsmogelijkheden
(tweede lid).Tegen de onthouding van goedkeuring staat uitsluitend beroep open voor
de gemeenteraad als het orgaan dat alle belangen afwegende, besloten heeft
een besluit ter goedkeuring voor te leggen (derde lid). Net als bij de beroepsregeling
van de Wet op de Ruimtelijke Ordening en de Wet milieubeheer wordt het beroepsrecht
getrechterd (vierde lid); in beginsel kunnen alleen diegenen beroep instellen
die zich eerder in de procedure hebben gemengd. Daarnaast kunnen ook diegenen
beroep instellen die geen reden hadden of die fysiek niet in staat waren om
zich eerder in de procedure te mengen.Om te voorkomen dat via beroep tegen besluiten ter uitvoering van het
stap-3-besluit wederom de inhoud van het goedgekeurde stap-3-besluit ter discussie
kan worden gesteld, is in het vijfde lid expliciet aangegeven dat het beroep
tegen uitvoeringsbesluiten slechts mogelijk is voor zover dat zich niet richt
tegen de inhoud van het daaraan ten grondslag liggende stap-3-besluit van
de gemeenteraad. Nadat het gemeenteraadsbesluit onherroepelijk is geworden,
moet de gemeente er op kunnen vertrouwen dat de inhoud van het besluit als
basis kan dienen voor het verdere uitvoeringstraject van het experiment. Artikel 13Zoals reeds in paragraaf 5.4 werd aangegeven, wordt met dit artikel gewaarborgd
dat een ten aanzien van een experimenteergebied genomen stap-3-besluit, waaronder
de vastgestelde afwijkende milieukwaliteitseisen, procedures en bevoegdheidsverdeling,
door alle met uitvoering, handhaving en toezicht belaste bestuursorganen in
acht wordt genomen. Artikel 14Dit artikel heeft betrekking op de evaluatie van het wetsvoorstel. Hierop
is in hoofdstuk 4 reeds ingegaan. Artikel 15Omdat het de gemeente mogelijk moet blijven een stap-3-besluit na afloop
van de periode van vijf jaar na inwerkingtreding van het wetsvoorstel geheel
of gedeeltelijk in te trekken, is hiervoor in dit artikel de mogelijkheid
geschapen. Toepassing van dit artikel zou bijvoorbeeld aan de orde kunnen
zijn wanneer in een later stadium zou blijken dat de afwijking van wet- en
regelgeving eerder dan verwacht niet meer noodzakelijk blijkt te zijn (bijvoorbeeld
ingeval van een minder of ander vervoersaanbod, een vrijwillige bedrijfsverplaatsing
of een nieuwe investering op basis van de laatste stand der techniek). De
gemeenteraad dient hier zorgvuldig mee om te gaan. Bij de besluitvorming omtrent
intrekking dienen de belangen van degenen die gebruik maken van de afwijkingen
(denk bijvoorbeeld aan bewoners en bedrijfsleven) niet uit het oog te worden
verloren. Mede gelet daarop is ook ten aanzien van deze besluitvorming in
het volgen van de in dit wetsvoorstel voorgeschreven procedure en in goedkeuring
door de Minister van VROM voorzien. Artikel 16Dit artikel strekt ertoe uitkomst te bieden indien bij de uitvoering van
de wet onvoorzien behoefte zou blijken te bestaan aan het opvullen van leemten
waarin de wet niet voorziet. Het zal daarbij met name gaan om technisch-administratieve
zaken zoals het uitwerken of stroomlijnen van in dit wetsvoorstel voorgeschreven
procedurele verplichtingen. Door toepassing te geven aan deze bepaling –
die overigens ook in de meeste andere milieuwetten voorkomt – kan een
dergelijke leemte op korte termijn worden opgevuld. Het gebruik van de term
«nadere» geeft aan dat het daarbij slechts om regelgeving van
aanvullende aard kan gaan. 8. Toelichting op de bijlageIn de bijlage bij het wetsvoorstel worden de experimenteergebieden aangegeven
waarop het wetsvoorstel betrekking heeft.Voor de exacte begrenzing wordt per gebied verwezen naar de betreffende
kaart waarop het experimenteergebied nauwkeurig wordt aangegeven. Deze kaarten
worden ter inzage gelegd bij de betreffende gemeente en kunnen eveneens ingezien
worden bij de bibliotheek van het Ministerie van VROM, Rijnstraat 8 te Den
Haag.Thans volgt per gebied een korte omschrijving van de aldaar spelende Stad-en
Milieu-problematiek. Gemeente Almelo, «Stationsgebied»Het experiment heeft betrekking op een voormalig bedrijfsterrein aan weerszijden
van de spoorlijn Almelo-Hengelo en aangrenzende gebieden met
woonfunkties en omvat tevens een spoorwegemplacement. De gemeente wil deze
lokatie betrekken bij de totale revitalisering van de binnenstad en benutten
voor een concentratie van woon- en dienstverlenende funkties, met name vanwege
de nabijheid van een NS-station. De ontwikkeling en uitvoering van de plannen
wordt echter bemoeilijkt door milieuproblemen ten aanzien van geluid en externe
veiligheid die in belangrijke mate worden veroorzaakt door trein- en wegverkeer.
Ook bodemverontreiniging vormt een potentieel knelpunt. Gemeente Amersfoort, «Spoorwegzone»Het experiment heeft betrekking op de spoorzone, die onderdeel uitmaakt
van de naoorlogse woonwijk Kruiskamp-Koppel. Met de uitvoering van dit project
beoogt de gemeente een revitalisering en herstructurering van dit bestaande
stadsgebied, waarbij wordt gedacht aan de versterking van de woonfunktie en
de herinrichting van de ruimte. De ontwikkeling van het gebied is echter problematisch
vanwege spoorweg- en wegverkeerslawaai en met name bodemverontreiniging. Gemeente Amsterdam, «Bijlmermeer»Het experiment heeft betrekking op de revitalisering van de Bijlmer, waarvoor
de sloop en nieuwbouw van woningen, herontwikkeling van flatgebouwen, reconstructie
van infrastructuur alsmede het aantrekken van meer bedrijvigheid en culturele
voorzieningen wordt overwogen. De invulling van het experiment is met name
gericht op de herinrichting van het Bijlmerpark en omgeving, het winkelcentrum
Amsterdamse Poort en het Centrumgebied Zuidoost. De milieuproblematiek spitst
zich toe op de geluidhinder. Gemeente Apeldoorn, «Kanaalzone»Het experiment heeft betrekking op de zone langs het Apeldoorns kanaal
die bestaat uit sterk verouderde bedrijfsterreinen die zullen moeten worden
geherstructureerd. De gemeente wil dit gebied vooral benutten voor woningbouw
en daarnaast ruimte bieden voor bestaande en eventuele nieuwe bedrijven. Naar
verwachting zal met name de bodemverontreiniging, naast geluid, geur en risico,
aandacht vergen. In procedurele zin zijn de Wet bodembescherming en de Wet
op de Ruimtelijke Ordening aan de orde. Gemeente Arnhem, «Malburgen»Het experiment heeft betrekking op een naoorlogse woonwijk, vooral bestaande
uit woningen voor de sociale sector. De wijk heeft een eenzijdige bevolkingssamenstelling.
De leefbaarheid van het gebied staat onder druk door de overlast van onder
andere criminaliteit en (verkeers)onveiligheid maar ook door de terugloop
van voorzieningen. De gemeente streeft niet alleen naar een meer gevarieerde
woningvoorraad maar wil tevens extra woningen bouwen om daarmee het draagvlak
voor voorzieningen in de wijk te vergroten. Daarbij vormt de kwaliteit van
geluid en lucht vanwege wegverkeer een duidelijk aandachtspunt. Gemeente Assen, «Covecoterrein»Het experiment heeft betrekking op een voormalig bedrijfsterrein dat zich
bevindt in het stationsgebied. Door dit terrein vooral te bestemmen voor woningbouw
wil de gemeente de stedebouwkundige samenhang en woonfunktie van het stationsgebied
versterken. Daarbij doen zich problemen voor op het gebied van
geluidhinder als gevolg van spoor- en wegverkeer en industrie. Gemeente Delft, «Zuidpoort»Het experiment heeft betrekking op het zuidelijk deel van de binnenstad,
waarvan een groot deel het voormalig gasfabrieksterrein betreft dat nu in
gebruik is als parkeerterrein. Gestreefd wordt naar een combinatie van funkties
in het gebied, zoals winkels, kantoren, woningen en parkeren, teneinde de
samenhang met de binnenstad te versterken. Problemen worden verwacht op het
gebied van bodem, geluid vanwege wegverkeer en luchtkwaliteit. Gemeente Den Haag, «Scheveningen Haven»Het experiment heeft betrekking op een havengebied waarin de gemeente
wonen, werken en toerisme wil combineren. Hiertoe zal de bestaande bedrijvigheid
worden gemoderniseerd en geïntensiveerd en worden de havenranden onder
andere benut voor woningbouw. Bij de uitvoering van de plannen zijn echter
problemen te verwachten, met name in verband met geluidhinder van wegen en
industrie. Gemeente Deventer, «Bergweide»Het experiment heeft betrekking op de herstructurering van een verouderd
bedrijfsterrein waarop vooral kleine bedrijven zijn gevestigd. De revitalisering
van het bedrijfsterrein heeft tot doel de kwaliteit van het gebied en de directe
omgeving te verbeteren, waarbij wordt onderzocht in hoeverre een combinatie
van de funkties wonen en werken in het gebied mogelijk is. De belangrijkste
milieuproblemen betreffen de (water)bodemvervuiling, geluidhinder van wegen
en industrie en luchtverontreiniging. In procedurele zin vormt de afstemming
en integratie van verschillende wettelijke regelingen een aandachtspunt. Gemeente Eindhoven, «Tongelre-Zuidoost»Het experiment heeft betrekking op de herstructurering van een gebied
dat bestaat uit een onderbezet sportpark, een verpauperd bedrijfsterrein en
een braakliggend terrein van een voormalig woonwagencentrum. In het gebied
wil de gemeente woningbouw realiseren. Daarmee kan onder meer een bijdrage
worden geleverd aan de stadsvernieuwing en het woon- en leefmilieu in de aangrenzende
wijk De Doornakkers worden verbeterd. Knelpunten doen zich voor op het gebied
van industrie- en spoorweglawaai en bodemverontreiniging. Gemeente Groningen, «CiBoGa-terrein»Het experiment heeft betrekking op een braakliggende binnenstedelijke
lokatie die onder meer bestaat uit een voormalig gasfabrieksterrein. De gemeente
wil het gebied onder meer benutten voor woningen, parkeerplaatsen, grootschalige
detailhandel alsmede kantoren en bedrijfsruimte voor zakelijke dienstverlening.
De uitvoering van de plannen wordt bemoeilijkt door bodemverontreiniging en
wegverkeerslawaai. In het project komt voorts de afstemming van procedures
ingevolge de Wet op de Ruimtelijke Ordening, de Wet bodembescherming en de
Wet geluidhinder aan de orde. Gemeente Haarlem, «Project Raaks»Het experiment heeft betrekking op een voormalig gasfabrieksterrein in
de binnenstad, waarop thans scholen, kerken, een parkeergarage
en winkels zijn gevestigd. De gemeente wil het gebied multifunctioneel invullen
met woningen, kantoren en aanvullende voorzieningen ten behoeve van het behoud
en de versterking van de centrumfunktie. De relevante milieu-aspecten betreffen
bodem- en luchtverontreiniging, geluidhinder en externe veiligheid. Gemeente Hengelo, «Zuidelijke spoorzone»Het experiment heeft betrekking op een gebied, dat wordt gekenmerkt door
verpaupering van laagwaardige bedrijfsmatige aktiviteiten en verslechtering
van het woon- en leefklimaat in en rondom het gebied. Door middel van herstructurering
en een intensiever gebruik van het gebied, waarbij wordt gedacht aan een menging
van funkties, wil de gemeente de kwaliteit in en om het gebied optimaliseren.
Daarbij spelen problemen ten aanzien van bodemverontreiniging, geluid vanwege
spoor- en wegverkeer en externe veiligheid. Gemeente Leiden, «Van Gend & Loos-terrein e.o.»Het experiment heeft betrekking op een langgerekt gebied langs de spoorlijn
Utrecht-Leiden dat ligt in de nabijheid van de binnenstad. De gemeente wil
het gebied vooral benutten voor woningbouw, naast groenvoorzieningen, parkeerplaatsen
en kleinschalige bedrijvigheid. Daarmee wordt niet alleen de kwaliteit van
het gebied verbeterd maar kan ook de samenhang met en tussen omliggende wijken
worden versterkt. De milieuproblematiek betreft vooral geluidhinder en externe
veiligheid. Gemeente Maastricht, «Noord-West Entree»Het experiment heeft betrekking op een gebied dat wordt gekenmerkt door
een voormalig spoorwegemplacement, voormalige en bestaande bedrijfslokaties
en bestaande stadsgebieden. De herinrichting van het gebied heeft tot doel
de samenhang tussen de binnenstad en recente stadsuitbreidingen te versterken
en moet leiden tot een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat, waarbij de
bereikbaarheid van het gebied moet worden verbeterd. Milieuproblemen betreffen
onder andere industrie- en wegverkeerslawaai, lucht- en bodemverontreiniging
en externe veiligheid. Ook procedurele bepalingen spelen een rol bij de uitvoering
van het project. Gemeente Oosterhout, «De Zwaaikom»Het experiment heeft betrekking op de herstructurering van een gebied
tussen de nieuwe uitleg en de oude stadskern, dat bestaat uit enkele bedrijfsterreinen
en een oude vuilstortplaats. De gemeente wil de bestaande bedrijfsaktiviteiten
verplaatsen en het gebied bestemmen voor woningbouw, waarmee de ruimtelijke
structuur van de stad wordt versterkt. Zowel bodemkwaliteit als industrielawaai
vergen aandacht bij de uitvoering van het project. Gemeente Roermond, «Maasoeverproject»Het experiment heeft betrekking op het nog niet ontwikkelde deel van de
Maasoever, direct grenzend aan het stadscentrum, dat thans het karakter heeft
van een «rommelzone». De gemeente wil deze lokatie benutten voor
woningen, gemengd met economische en sociaal-culturele funkties die met name
zijn gericht op de recreatie. Milieuproblemen worden verwacht ten aanzien
van geluid vanwege wegverkeer en industrie, bodem- en luchtkwaliteit en externe
veiligheid. Gemeente Rotterdam, «Overschie»Het experiment heeft betrekking op een woonwijk, gelegen langs de snelweg.
De gemeente wil de leefbaarheid van het gebied verbeteren en het draagvlak
voor voorzieningen versterken, onder andere door sloop en nieuwbouw. Problemen
zijn daarbij te verwachten ten aanzien van de geluid- en luchtkwaliteit. Ook
de procedurele bepalingen ingevolge de Wet geluidhinder en de Wet op de Ruimtelijke
Ordening komen aan de orde. Gemeente Schiedam, «Nieuwland»Het experiment heeft betrekking op de revitalisering van een naoorlogse
woonwijk die ligt langs de snelweg. Met de herstructurering van het gebied
streeft de gemeente naar een meer gedifferentieerde woningvoorraad en een
herstel van het draagvlak voor voorzieningen. Bij de uitvoering van de plannen
speelt met name de geluidhinderproblematiek een rol. Gemeente Smallingerland, «Drachtstervaartproject»Het experiment heeft betrekking op de herstructurering van een «reststrook»
langs de Drachtstervaart. De gemeente wil het gebied gebruiken voor wonen,
werken, recreatie en toerisme, onder andere door een deel van de eerder gedempte
vaart weer open te graven. Bij de uitvoering van het project spelen bodemverontreiniging,
industrie- en wegverkeerslawaai, externe veiligheid, vervuild slib en geuremissies
een belangrijke rol. Gemeente Tilburg, «Piushaven»Het experiment heeft betrekking op een enigszins verouderd bedrijfsterrein,
gelegen aan een voormalige binnenvaarthaven en dichtbij het stadscentrum.
De gemeente wil het gebied benutten voor een menging van woon- en werkfunkties,
waartoe enkele bedrijven zullen worden vervangen en de kwaliteit van te handhaven
bedrijven zal worden verbeterd. Daarnaast is door het gebied een nieuwe weg
voorzien ten behoeve van de ontsluiting van het gebied. Bij de uitvoering
van de plannen spelen met name bodemverontreiniging en geluidhinder een rol. Gemeente Utrecht, «Kromhoutkazerne»Het experiment heeft betrekking op de herinrichting van een oud kazerneterrein.
In dit gebied wil de gemeente woningen, kleinschalige bedrijvigheid en naar
verwachting een campus voor studenten realiseren. Bestaande monumentale panden
en groenvoorzieningen zullen daarbij zoveel mogelijk worden ingepast. Naast
geluidhinder vormen ook de luchtverontreiniging vanwege wegverkeer en bodemverontreiniging
belangrijke aandachtspunten bij de ontwikkeling van het gebied. Gemeente Velsen, «IJmuiden-Noord»Het experiment heeft betrekking op het noorderlijk stadsdeel dat ligt
binnen de milieuzonering van Hoogovens. Door middel van revitalisering van
het gebied wil de gemeente de woonfunktie versterken en de recreatieve potenties
van de kanaalzone benutten. Daarbij spelen diverse milieu-aspecten een rol
waaronder met name de geluidhinder vanwege weg- en railverkeer en industrie. Gemeente Vlaardingen, «Rivierzone»Het experiment heeft betrekking op een gebied langs de Nieuwe Maas waarop
voornamelijk bedrijven zijn gevestigd. Door middel van de herstructurering
van dit gebied wil de gemeente de woon-, werk- en recreatiefunktie van het
gebied versterken en beter op elkaar afstemmen. Daarbij zijn problemen te
verwachten voor wat betreft spoorweg- en industrielawaai, alsmede bodemverontreiniging
en externe veiligheid. Gemeente Vlissingen, «De Stadswerven»Het experiment heeft betrekking op de herinrichting van bedrijfsterreinen
in de binnenstad. De gemeente wil dit gebied betrekken bij de revitalisering
van de binnenstad en benutten voor een menging van woon-, werk en recreatiefunkties,
afgestemd op de gefaseerde verplaatsing van de bestaande bedrijvigheid. Daarbij
worden knelpunten verwacht ten aanzien van verkeersen industrielawaai, bodemverontreiniging
en externe veiligheid.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,M. de Boer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25848-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl