Wijziging Mediawet ivm de invoering van een vernieuwd concessiestelsel voor de landelijke publieke omroep; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26660, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-07-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26660 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN DEEL 1. Inleiding2. Ontwikkelingen en uitgangspunten 2.1 Algemeen2.2 Veranderingen in het medialandschap2.3 De positie van de publieke omroep2.4 De organisatie van de publieke omroep2.5 Het bereik van de publieke omroep2.6 De stimuleringsfunctie van de publieke omroep3. Hoofdlijnen van dit wetsvoorstel 3.1 Samenwerking en taakopdracht3.2 Netprofilering3.3 Legitimering4. Nadere concretisering van de voorgenomen maatregelen 4.1 Eén concessie en een gezamenlijke taak4.2 Concessiedeelnemers4.3 Tijdsduur van de concessie4.4 Taakopdracht4.5 Nieuwe technologische ontwikkelingen4.6 Omvang5. Profilering van de televisie- en radiozendernetten6. De legitimering van de landelijke publieke omroep 6.1 Algemeen6.2 Evaluatie en toetsing6.3 Openheid6.4 Programmavoorschriften6.5 Specifieke doelgroepen en programmacategorieën6.6 Transparantie en rapportage6.7 Non-commercialiteit6.8 Andere legitimeringsinstrumenten7. Financiën Financiële bevoegdheden raad van bestuurFiscaliseringARTIKELSGEWIJZE DEELArtikel I Onderdeel AOnderdelen B, C en DOnderdeel EOnderdelen G en ROnderdeel HOnderdeel IOnderdeel JOnderdeel KOnderdeel LOnderdeel NOnderdeel OOnderdeel POnderdeel QOnderdeel S Artikel 30aOnderdelen T en U Artikelen 31 en 32Onderdeel VOnderdeel WOnderdeel YOnderdeel AAOnderdelen CC en EEOnderdeel FFOnderdeel GG en KKArtikelen 40 en 41bArtikelen 40a, 40b en 40cOnderdeel JJOnderdeel OO, PP, LLL en LLLL, onder 1 en 2Onderdeel QQOnderdeel TTOnderdelen UU en VVOnderdeel WWOnderdelen XX en YYOnderdeel ZZOnderdeel AAA en NNNOnderdeel DDDOnderdeel IIIOnderdelen PPP en QQQOnderdelen MMM, RRR, TTT en PPPPOnderdeel SSSOnderdeel UUUOnderdeel WWWOnderdeel XXXOnderdeel YYYOnderdeel CCCCOnderdeel DDDDOnderdeel KKKKOnderdelen LLLL, onder 3, en MMMMOnderdeel OOOOOnderdeel RRRRArtikel II Onderdeel AOnderdeel BArtikel IIIArtikel IVArtikel VArtikel VIArtikel VIIIOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26660Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 143 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 660Wijziging van de Mediawet in verband met de invoering van een vernieuwd
concessiestelsel voor de landelijke publieke omroepnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING I. ALGEMEEN DEEL 1. InleidingIn het regeerakkoord dat aan het huidige kabinet ten grondslag ligt, is
een nieuwe wet aangekondigd die de concessieverlening aan de landelijke publieke
omroep regelt. Deze zogeheten concessiewet dient in het begin van het jaar
2000 in werking te treden.Ter voorbereiding van dit wetsvoorstel is aan de raad van bestuur van
de NOS gevraagd om zijn visie te geven op de concessiewetgeving na 2000. Op
14 mei 1998 heeft de NOS zijn gedachten ontvouwd in de nota «Publiek
in de toekomst», vergezeld van een onderzoek van het bureau McKinsey
& Co. waarin verschillende opties voor de vormgeving van de publieke omroep
zijn bezien op hun programmatische, organisatorische en financiële consequenties.
Mede op basis van deze nota is aan de Raad voor Cultuur gevraagd zich uit
te spreken over de hoofdlijnen van de concessiewetgeving. De Raad voor Cultuur
heeft op 30 september 1998 zijn advies uitgebracht. De inhoud van de NOS-nota
en het raadsadvies zal ik behandelen bij de toelichting op de verschillende
concrete wettelijke maatregelen.Hieronder zal ik eerst ingaan op de uitgangspunten en hoofdlijnen van
het beleid dat ik voorsta. 2. Ontwikkelingen en uitgangspunten 2.1 AlgemeenDe publieke omroep dient een gevarieerd, kwalitatief hoogwaardig en toegankelijk
programma-aanbod te verzorgen voor een breed publiek. Daarom is hij van wezenlijke
betekenis voor het goed functioneren van onze democratische samenleving, en
daarom verdient de publieke omroep financiële steun en bescherming van
de overheid.Bescherming staat niet gelijk aan afscherming. De
samenleving verandert – in maatschappelijk, economisch en technologisch
opzicht. De vraag is niet hoe de publieke omroep zich kan wapenen tegen dergelijke
veranderingen. De vraag is wat de publieke omroep nodig heeft om deze veranderingen
met perspectief en vertrouwen tegemoet te treden. Deze Concessiewet zal in het jaar 2000 in werking treden. Hoewel een magisch
jaartal, zal in het nieuwe millennium niet ineens alles anders zijn. De Nederlandse
omroeptraditie heeft elementen in zich die waardevol blijven en die leiden
tot een grote verscheidenheid van het programma-aanbod – naar soorten
programma's, onderwerpskeuze, toon, sfeer en stijl. Tegelijkertijd zie ik
dat traditie noodzakelijke veranderingen binnen het bestel in de weg zit.
De samenwerking binnen het publieke omroepbestel in de afgelopen jaren kan
worden gekenschetst als: «te weinig, te laat». De publieke omroep
functioneert nog onvoldoende als één geheel.Ik constateer verder dat de publieke omroep moeite heeft voldoende draagvlak
te organiseren onder «nieuwe» kijkers en luisteraars, namelijk:
jongeren en migranten. Dit wetsontwerp beoogt onder meer op deze punten voorwaarden
te scheppen voor verandering en vernieuwing. 2.2 Veranderingen in het medialandschapTien jaar geleden konden kijkers kiezen tussen drie Nederlandse publieke
televisiezenders. Daarnaast waren enkele buitenlandse omroepen te ontvangen.
Inmiddels is de situatie onder invloed van techniek en (Europese en nationale)
regelgeving drastisch veranderd. De kabel brengt al snel een dertigtal televisiezenders
en ten minste zoveel radiozenders in de huiskamer – publieke en commerciële,
binnenlandse en buitenlandse. Een schotelverbinding geeft toegang tot allerlei
satellietprogramma's. Het televisie- en radio-aanbod is kortom omvangrijker
en internationaler geworden. Daarbij komen nu ontwikkelingen in de richting
van een geïndividualiseerder aanbod, bijvoorbeeld in de vorm van themakanalen,
abonneetelevisie en (near) video-on-demand.Internet is misschien wel het meest aansprekende resultaat van technologische
ontwikkelingen. In ieder geval wordt dit nieuwe medium vaak in één
adem genoemd met het begrip «informatiemaatschappij». Nu is nog
maar zo'n 10% van de Nederlandse huishoudens aangesloten op het Internet (tegen
naar schatting 25% in de Verenigde Staten), maar het perspectief is fascinerend.
Zowel kabel- als telecommunicatiebedrijven bieden toegang tot het Internet.
Het Internet staat daarmee model voor de nieuwe mogelijkheden die de –
gedigitaliseerde – distributie-infrastructuren voor omroep en telefonie
gaan bieden. Bovendien combineert Internet functies die voorheen aan verschillende
dragers waren voorbehouden, zoals conversatie (e-mail en nieuwsgroepen), consultatie (elektronische databanken en het World Wide Web), en communicatie (elektronische kranten, en radio- en televisie-uitzendingen
via het net).De introductie van marktwerking in de omroep en telecommunicatie leidt
niet alleen tot een groter informatie-aanbod. Er zijn ook keerzijden. Zo is
er sprake van horizontale en verticale integratie in de mediasector en aanpalende
sectoren. Er ontstaan grote conglomeraten die belangen hebben in verschillende
geledingen van de informatiemarkt en die actief zijn in meerdere landen. Deze
schaalvergroting brengt risico's met zich mee voor de verscheidenheid, toegankelijkheid
en betaalbaarheid van de informatievoorziening. Verder is er de vraag of iedereen
evenveel van het groeiende informatie-aanbod zal profiteren, of dat sommige
nieuwe diensten voorbehouden blijven aan hoog opgeleide en professionele gebruikers. 2.3 De positie van de publieke omroepWat is in dit veranderende medialandschap de rol van de publieke omroep?Om te beginnen krijgt een oude taak nieuw gewicht. Het aanbod aan informatie
neemt toe, maar veel aanbod is gefragmenteerd, ongefilterd en onbewerkt. Internet
bevat bijvoorbeeld evenveel geruchten als gedegen informatie. In deze situatie
is meer dan ooit behoefte aan «intermediairs» of «uitgevers».
Zij kunnen ruwe informatie zorgvuldig selecteren, verwerken en vooral ook
duiden en becommentariëren. De publieke omroep heeft hier een cruciale
functie – voor alle lagen van de bevolking en in alle leeftijdscategorieën.Naast een «intermediaire» of «uitgeef»-functie,
heeft de publieke omroep een «forum»-functie. Veel nieuwe aanbieders
op de mediamarkt zullen zich richten op kleinere doelgroepen met een specifieke
smaak of interesse. De voortschrijdende techniek brengt sterk geïndividualiseerd
mediagebruik in beeld: krijgen we na Internet, een krant en televisie «op
maat»? Een dergelijk toekomstbeeld zal niet louter applaus oogsten.
Het heeft ook nadelen als een ieder zich terugtrekt op zijn eigen, particuliere
informatie-eilandje. Een democratische samenleving veronderstelt juist continu
debat op basis van een gemeenschappelijk referentiekader. De massamedia, waarvan
de belangrijkste het omroepaanbod op de open netten is, zijn in dit opzicht
van essentiële betekenis. De open netten bieden mensen een gelijktijdig
te ontvangen programma, dat vaak breed is samengesteld en gericht op een en
groot en algemeen publiek. Anders gezegd: het open omroepaanbod vormt in principe
een iedereen bereikend en daardoor samenbindend element in een goed functionerende
democratie.De bovengenoemde twee functies zijn bij uitstek publieke functies. Ook
de commerciële omroep kan bijdragen aan deze publieke functies. Het Britse
omroepsysteem waarin de private zenders ITV en Channel4 aan strengere regels
zijn gebonden dan de Nederlandse commerciële omroepen is hiervan een
illustratie. Tegelijkertijd zijn er duidelijke verschillen in de programmering
van publieke en commerciële omroepen, en die moeten en mogen er ook zijn.Publieke omroepen moeten aan bepaalde programmagenres (zoals actualiteiten
en documentaires) en aan bepaalde onderwerpen (zoals kunst en wetenschap)
veel meer zendtijd besteden dan commerciële omroepen. Binnen de categorie
amusement kunnen ze minder vertrouwen op bewezen formules, en het televisiedrama
van eigen bodem kan veel gevarieerder zijn dan op de commerciële zenders.De publieke omroep hoort garant te staan voor verscheidenheid en kwaliteit
in de radio- en televisieprogrammering (niet in het minst omdat publieke financiering
een zekerder inkomstenbron vormt dan reclame of abonnementen). Er wordt in
dit verband ook wel gesproken van een «onderscheidende» programmering.
Hierin vindt de publieke omroep naar mijn opvatting zijn derde belangrijke
bestaansgrond.De Franse cultuurfilosoof Bourdieu heeft onlangs een essay1 gewijd aan televisie. Daarin zegt hij: «We kunnen en moeten
strijden tegen de kijkcijfermentaliteit uit naam van de democratie. Dat lijkt
heel paradoxaal, omdat de mensen die het regime van de kijkcijfers verdedigen
juist beweren dat er niets democratischer is.»Een spanning tussen kwaliteit en bereik lijkt mij inherent aan de publieke
omroep. De publieke omroep staat voortdurend voor de opgave om goede programma's
te maken die zowel grote als kleine publieksgroepen aanspreken. Bovendien
moet daartussen het juiste evenwicht worden gevonden. Sommige mensen menen
dat de publieke omroep uit dit dilemma moet worden bevrijd. Nu er in Nederland
commerciële omroepen zijn, zou de publieke omroep zich kunnen beperken
tot een high-brow aanbod van informatie en cultuur. Ik denk dat dit de verkeerde
weg is, omdat de publieke omroep dan een voorziening zou worden die voornamelijk
de bovenlaag van de bevolking zou bedienen.De opdracht van de publieke omroep is door de BBC ooit geformuleerd als
«to make good programmes popular, and popular programmes good».
Anders gezegd: het meest waardevolle kenmerk van de publieke omroep is dat
zijn programmamakers dag in dag uit zoeken naar manieren om «hoge»
en «lage» cultuur met elkaar te verbinden. Bij die zoektocht moet naast verscheidenheid (naar programmasoorten en -inhoud), kwaliteit
een richtinggevend criterium zijn.De overheid moet niet zelf achter de camera kruipen, maar kan wel formuleren
wat zij verwacht van de publieke omroep. Als globale definitie van een goed
programma kan gelden: een programma dat technisch hoogstaand is, dat met vakmanschap
is gemaakt, dat inhoudelijk interessant is en dat wat aanpak betreft getuigt
van originaliteit en zeggingskracht. Dit gaat op voor programma's op het terrein
van informatie en cultuur, maar ook voor amusement. 2.4 De organisatie van de publieke omroepHet Nederlandse publieke bestel heeft een uniek, dus zo men wil merkwaardig
karakter. De zendtijd op de publieke radio- en televisiezenders wordt gedeeld
door een groot aantal private organisaties die op grond van hun representativiteit
voor een bepaald deel van de bevolking (omroepverenigingen en kleine zendgemachtigden)
of een specifieke programma-opdracht (NOS, NPS en educatieve omroepen) een
zendmachtiging hebben verkregen.Geconstateerd kan worden dat deze organisatievorm een positief effect
heeft gehad, en nog steeds heeft, op de verscheidenheid van het programma-aanbod.
Tegelijkertijd geldt dat de verzuilde grondslag van het Nederlandse omroepbestel
vaak ter discussie heeft gestaan – al bij de introductie van de radio
en later van televisie, en opnieuw begin jaren negentig toen er commerciële
omroepen kwamen. Ook nu, bij het ingaan van een nieuwe concessieperiode, komt
weer de vraag op of het publieke bestel op een andere leest zou moeten worden
geschoeid.De verzuiling is steeds minder herkenbaar in de maatschappelijke werkelijkheid.
Zeker de jongste generaties hebben vaak weinig gevoel voor de sociaal-culturele,
religieuze en politieke scheidslijnen waarin het omroepbestel zijn oorsprong
heeft. Ook de concurrentie van commerciële omroepen stelt de organisatievorm
van de Nederlandse publieke omroep op de proef. Om aantrekkelijk en herkenbaar
te blijven voor kijkers en luisteraars, is samenwerking meer dan ooit nodig.
De vergelijking met de BBC dringt zich al snel op; deze nationale publieke
omroep wordt niet gehinderd door een veelheid van zelfstandige organisaties
en geniet bovendien groot internationaal gezag. Het is echter de vraag of
«Auntie Beeb» meer steun heeft bij de bevolking dan de Nederlandse
publieke omroep.De Nederlandse omroepverenigingen hebben nog altijd grote ledenbestanden,
en daarmee aantoonbaar draagvlak in de samenleving. Dat mensen zich ook nu
nog (laten) organiseren om de aspirant-omroepstatus te verwerven, blijkt uit
de recente toetreding van BNN tot het bestel. Interessant is dat deze nieuwe
omroepvereniging, net als Veronica in de jaren zeventig, relatief veel jongeren
aanspreekt. Dit illustreert dat het concept van «representativiteit»,
dat op het eerste gezicht misschien verouderd lijkt, ook moderne scheidslijnen
van smaakvoorkeuren en subculturen erkent. Verder denk ik dat ook in een informatiesamenleving
plaats zal zijn voor maatschappelijke instituties of verbanden waarmee mensen
zich kunnen identificeren. Op die gedachte steunt ook de notie van een «civil
society». Een publieke omroep die zich kenmerkt door representativiteit
is kortom allesbehalve achterhaald. Zeker niet in combinatie met openheid
voor nieuwe toetreders.Uit het voorafgaande volgt dat pluriformiteit een wezenlijk kenmerk is
van het Nederlandse publieke omroepbestel. Omroepverenigingen en de andere
omroeporganisaties blijven daarom de basis van de programmaverzorging.Maar voor mij staat ook vast dat de Nederlandse publieke omroep in de
21e eeuw alleen kan slagen als de samenstellende delen opereren als een slagvaardig
en professioneel geheel. Nodig is samenwerking op het niveau van
de programmering, met als doel uitgekiende en aansprekende netprofielen op
radio en televisie. Nodig is ook een efficiënte organisatie, waar geen
onnodig dubbel werk wordt verricht. Elke gulden uit de publieke middelen zou
bij wijze van spreken door samenwerking een daalder waard moeten zijn.Zoals de publieke omroep moet zoeken naar een evenwicht tussen kwaliteit
en bereik, zo moet hij ook een evenwicht vinden tussen de identiteit en programmatische
autonomie van omroepverenigingen en een vergaande samenwerking. Met andere
woorden: het gaat om een goede balans tussen centrale en decentrale bevoegdheden.
De verschillende zenders moeten een herkenbaar profiel hebben, maar daarbinnen
moeten de afzonderlijke omroeporganisaties een eigen stempel op de programmering
kunnen blijven drukken. Dit geldt voor televisie èn voor radio.Behalve aan betere samenwerking tussen de verschillende omroeporganisaties,
hecht ik aan een betere legitimering van de publieke omroep als geheel. Tussen
omroep en overheid bestaat van oudsher de nodige afstand. Terecht, voorzover
het gaat om de bescherming van de vrije meningsuiting en afwezigheid van overheidscensuur.
Onterecht, waar het de beoordeling van de prestaties van de publieke omroep
betreft. Ik vind dat de publieke omroep op dit punt meer verantwoording moet
gaan afleggen – niet alleen aan de overheid, maar ook aan kijkers en
luisteraars. Hiervoor zijn twee redenen. Ten eerste is het belangrijk dat
de publieke omroep bewijst wat zijn bestaansrecht is ten opzichte van een
groeiend aantal commerciële alternatieven. Ten tweede hoort zichtbaar
en controleerbaar te zijn op welke wijze publieke middelen worden besteed.
 2.5 Het bereik van de publieke omroepEen gevarieerd programma-aanbod met kwaliteit in alle programmacategorieën –
dat is één opdracht van de publieke omroep. Vanzelfsprekend
volgt hieruit een tweede opdracht: dit aanbod moet alle leeftijds- en bevolkingsgroepen
bereiken.Het Sociaal en Cultureel Planbureau spreekt in zijn laatste rapport van
«een scheiding der geesten». Terwijl ouderen steeds geïnteresseerder
zijn in traditionele cultuuruitingen, keren jongeren zich daar juist van af;
zij kiezen voor hedendaagse populaire cultuur. Deze ontwikkeling raakt ook
de publieke omroep. Televisie als medium heeft weliswaar volop de aandacht
van jongeren, maar ze kijken gemiddeld minder naar de publieke zenders dan
naar de commerciële zenders. Voor de publieke radio – Radio 3 uitgezonderd –
geldt hetzelfde. Ik geloof niet dat we ervan uit mogen gaan dat het later,
als de huidige jongeren ouder zijn, vanzelf weer goed zal komen.In het NOS-Meerjarenplan 1999–2002 is het bereik van de publieke
om- roep onder jongeren terecht een belangrijke aandachtspunt. De uitdaging
is om programma's te maken die jongeren aanspreken, zonder daarbij gelijk
te grijpen naar buitenlandse series en populaire bioscoopfilms.Tot op zekere hoogte geldt: jong geleerd, is oud gedaan. Een publieke
omroep die kinderen interesseert voor zijn programma's, heeft een betere kans
dat zij ook als volwassene naar de publieke omroep zullen kijken. Dit betekent:
goede, aantrekkelijke jeugdprogrammering die een herkenbare plaats krijgt
in het totale aanbod.Gegevens over het kijk- en luistergedrag van etnische minderheden zijn
minder eenduidig dan die over jongeren. Wel is bekend dat Turken en Marokkanen
een behoorlijk deel van hun kijktijd besteden aan satellietzenders uit de
herkomstlanden. De zenders zijn vooral populair bij de eerste generatie, maar
ook de tweede en derde generatie kijkt er naar. In dit verband noem ik ook
de grote bekendheid van en waardering voor Migranten Televisie in Amsterdam,
en het groeiende aantal allochtone vrijwilligersredacties dat actief is op
de lokale radio. In mijn ogen geven al deze zaken hetzelfde signaal:
veel allochtonen hebben blijvend behoefte aan identificatie met de eigen groep
en cultuur. Satellietzenders voorzien in die behoefte, maar niet vanuit een
Nederlands perspectief en vanuit Nederlandse verhoudingen. Ik vind het daarom
belangrijk dat de verschillende groepen zich aangesproken voelen door de programmering
van Nederlandse omroepen. Daarbij komt nog iets anders: radio en televisie
beïnvloeden het beeld dat verschillende bevolkingsgroepen hebben van
zichzelf en van elkaar. Als zodanig bieden ze mensen met een verschillende
achtergrond een gemeenschappelijk referentiekader.Ook vanuit dit oogpunt vind ik het nodig dat de publieke omroep tot uiting
brengt dat wij in een multiculturele samenleving leven – zowel kwantitatief
(in aantallen presentatoren, gasten, acteurs, et cetera) als kwalitatief (bijvoorbeeld
de keuze van onderwerpen en invalshoeken). 2.6 De stimuleringsfunctie van de publieke omroepTussen de omroep en de filmsector bestaat inmiddels een natuurlijke band.
Zeer geregeld komen Nederlandse speelfilms tot stand met behulp van co-financiering
door de omroep. Ongeveer de helft van de productiekosten van een doorsnee
Nederlandse speelfilm komt – direct of indirect (via de omroepfondsen) –
voor rekening van de publieke omroep. Door de geïntensiveerde samenwerking
in het Telefilmproject zal het belang van de publieke omroep nog verder toenemen.
Ook bij de totstandkoming van documentaires kan de omroep een stimulerende
functie vervullen. Meer in het algemeen kunnen opdrachten van de publieke
omroep bijdragen aan de ontwikkeling van onafhankelijk artistiek talent en
van een volwassen audiovisuele industrie. Zoals laatstgenoemden hebben bewezen
bij te kunnen dragen aan de verscheidenheid en kwaliteit van het publieke
programma-aanbod.Voor de kunst- en cultuursector zal de publieke omroep langs drie wegen
een rol moeten spelen: door zelf kunstzinnige en culturele programma's te
maken; door kunstuitingen op andere podia te registreren; en door informatie
over en commentaar op kunst en cultuur te geven. Hoewel de laatste twee programmasoorten
bijna per definitie een lage kijkdichtheid hebben, bereiken ze doorgaans meer
mensen dan de gemiddelde concertuitvoering, tentoonstelling of artistieke
film. Zo bezien heeft de publieke omroep een belangrijke functie in het stimuleren
van cultuurparticipatie in brede lagen van de bevolking.Al met al vind ik dat de publieke omroep in de audiovisuele en culturele
sectoren een grotere rol moet vervullen als stimulator, katalysator en opdrachtgever.
Doel is te komen tot een vruchtbare synergie tussen omroep, onafhankelijke
film- en televisieproducenten en het kunstenveld.Daarnaast geldt dat de publieke omroep in 2000 niet alleen programmatisch,
organisatorisch en financieel een moderne omroep moet zijn, maar ook in technische
zin. Op het gebied van de nieuwe media zie ik een belangrijke rol voor de
publieke omroep. Technologische ontwikkelingen kunnen volgens mij het best
worden gezien in termen van kansen en mogelijkheden, niet van bedreigingen.
Nieuwe media bieden nieuwe kanalen voor distributie en vertoning, waaronder
Internet. De mogelijkheid van geavanceerde manipulaties van beeld en geluid
bieden boven- dien ongekende artistieke mogelijkheden. De publieke omroep
kan op dit gebied een voortrekkersrol vervullen. Vanzelfsprekend blijft een
open en breed samengesteld programmapakket voor een algemeen publiek centraal
staan, maar daarnaast moet de publieke omroep ruimte krijgen om in te spelen
op meer geïndivualiseerde informatiebehoeften. 3. Hoofdlijnen van dit wetsvoorstel 3.1 Samenwerking en taakopdrachtSinds de komst van commerciële zenders begin jaren negentig hebben
wijzigingen in de organisatie van de landelijke publieke omroep steeds hetzelfde
doel gehad: betere interne coördinatie en samenwerking door de afzonderlijke
zendgemachtigden. In dit opzicht sluit het wetsvoorstel aan op een al lopende
ontwikkeling. Daarbij wil ik echter, met het oog op de toekomst, niet één
maar meerdere stappen vooruit zetten.Ten eerste zullen de afzonderlijke omroeporganisaties niet langer ieder
een concessie krijgen. In plaats daarvan wordt één concessie
verleend aan de publieke omroep als geheel, in casu de NOS. Aan de concessie
is een taakopdracht verbonden, waarin voor het eerst bij wet wordt beschreven
welke maatschappelijke en culturele rol de publieke omroep dient te vervullen.
Ook wordt expliciet van de publieke omroep gevraagd een onderscheidend programma-aanbod
te verzorgen, voor zowel grote als kleine publieksgroepen. Deze taakopdracht
vormt samen met de organisatiewijze het voornaamste argument om vast te houden
aan de huidige omvang van drie publieke televisie- en vijf publieke radiozenders.
Dit wetsvoorstel regelt ook dat de publieke omroep voor het vervullen van
zijn taakopdracht kan deelnemen aan nieuwe technische ontwikkelingen.Een tweede belangrijk element in dit wetsvoorstel is de versterking van
de positie van de raad van bestuur van de NOS, die ook is aangekondigd in
het regeerakkoord. Hoewel de raad van bestuur nog maar kort bestaat –
sinds februari 1998 – is al wel duidelijk dat hij een belangrijke samenbindende
rol kan vervullen. Daarbij denk ik niet alleen aan bestuurlijke en financiële
zaken, maar ook aan het programmabeleid. De raad van bestuur kan daarom beschikken
over een hoger programmaversterkingsbudget dan nu het geval is. Verder krijgen
de raad van bestuur en de netcoördinatoren een grotere verantwoordelijkheid
bij het ontwikkelen en vaststellen van de profilering van de publieke omroep
als geheel. In dit kader wordt de vaste aanwijzing op een zendernet onder
de verantwoordelijkheid van de raad bestuur gebracht.Een derde belangrijke stap is dat dit wetsvoorstel een einde maakt aan
de statusverschillen tussen omroepverenigingen. Niet langer zal de hoeveel-
heid zendtijd die omroepverenigingen krijgen afhankelijk zijn van hun ledental.
Daarmee is een in het verleden feitelijke en nu potentiële bron van interne
concurrentie weggenomen. 3.2 NetprofileringHoe meer concurrentie, hoe groter de noodzaak van samenwerking en herkenbare
programmering; deze vuistregel geldt zowel voor radio als televisie. De profilering
van de publieke radiozenders is al in 1965 begonnen met de komst van Radio
3, toen nog Hilversum 3. Inmiddels zijn er vijf publieke radiokanalen met
ieder een eigen karakter. Televisie leent zich niet voor vergaande segmentering,
onder meer omdat mensen in hun kijkgedrag minder uitgekristalliseerde voorkeuren
vertonen dan in hun luistergedrag. Wel moeten de drie publieke televisienetten
zich meer van elkaar onderscheiden dan nu het geval is. Daarvoor zijn verschillende
modellen denkbaar, zoals een genremodel gebaseerd op specifieke programmagenres
of een dagbladenmodel met per zender een breed aanbod, dat door keuze van
toon en stijl aansluit bij voorkeuren van verschillende sociaal-maatschappelijke
groeperingen.De publieke omroep zal zelf de netprofilering moeten vaststellen. Het
voorbereidingsproces is inmiddels in overleg met mij in gang gezet. De NOS
heeft een onderzoek gestart naar de best mogelijke netprofielen. Het is naar
mijn oordeel noodzakelijk dat al in het eerste concessieplan in 2000 door
de NOS een helder voorstel voor de zenderprofilering is opgenomen. Dit
vereist op korte termijn keuzes. Het is niet aan de overheid dit bij wet voor
te schrijven waarin de drie publieke televisiezenders van elkaar moeten verschillen.
In het wetsvoorstel is wel een globale opdracht opgenomen die de publieke
omroep verplicht tot netprofilering. In de concessievoorwaarden zal ik de
NOS nog eens zeer expliciet de opdracht geven om het idee van netprofilering
uit te werken, in programmatische en in organisatorische zin. Over de voortgang
van dit proces zal de NOS jaarlijks in zijn begroting moeten rapporteren.Voor televisie is in het verleden gekozen voor vaste bespelers per net.
Mijn voorstel is om, uitgaande van deze vaste netindeling, meer ruimte te
creëren voor de raad van bestuur van de NOS om zo nodig door middel van
zogenoemde «netoverschrijdende» programmering tot scherpere netprofielen
te komen. Vragen over de meest passende plaatsing van programma's van omroepverenigingen
op de netten kunnen dan ook worden beantwoord op grond van de gewenste zenderprofilering.De programmavoorschriften voor cultuur, educatie en informatie, waren
tot nu van toepassing op elke omroepvereniging afzonderlijk. Mijn voorstel
is deze voorschriften te laten gelden voor de omroepverenigingen gezamenlijk.
Daardoor wordt bereikt dat omroepen zich in meer of mindere mate kunnen specialiseren.
Op die manier kan programmatische samenwerking worden bevorderd en wordt netprofilering
vereenvoudigd.In het wetsvoorstel is tenslotte vastgelegd dat de raad van bestuur zijn
programmaversterkingsbudget onder meer zal aanwenden om programma's te laten
maken die zorgen voor betere netprofilering. 3.3 LegitimeringDe overheid kent aan de publieke omroep een aantal bijzondere voorrechten
toe, zoals financiering uit de omroepbijdrage, frequenties in de ether en
doorgifteplicht op de kabel. Tegenover deze rechten staan bijzondere verplichtingen
en beperkingen. Zeker bij een groeiend commercieel aanbod moet duidelijk zichtbaar
zijn aan welke prestaties de publieke omroep zijn bestaansrecht ontleend.
Met dit wetsvoorstel wil ik de legitimering van de publieke omroep op een
aantal punten versterken.Ten eerste bevat dit wetsvoorstel nieuwe instrumenten voor toetsing en
verantwoording. Vooral de vijfjaarlijkse toewijzing van erkenningen vormt
een belangrijk moment om te evalueren of de concessiedeelnemers (nog) aan
de verwachtingen voldoen. Het wetsvoorstel introduceert hiervoor een zware
procedure. Om te beginnen zal een visitatiecommissie aan de raad van toezicht
van de NOS rapporteren over de programmatische prestaties van de publieke
omroep als geheel, en van zijn onderdelen. Verder zullen het Commissariaat
voor de Media en de Raad voor Cultuur in opdracht van de minister het beleid
van de publieke omroep beoordelen. Overigens zullen de concessiedeelnemers
al voor de eerste concessieverlening in 2000 moeten aantonen een adequate
bijdrage te leveren aan de taakopdracht van de publieke omroep en aan de samenwerking
met de NOS en andere omroepinstellingen.Net als bestaande omroepinstellingen moeten ook nieuwe gegadigden aantonen
dat zij een plaats verdienen binnen de publieke omroep. In enkele opzichten
wordt de drempel lager gemaakt. Nieuwkomers hebben minder leden nodig, krijgen
meer zendtijd, en een langere periode om zichzelf te bewijzen. Dit zorgt voor
een grotere openheid en dynamiek binnen de publieke omroep.Bovenbeschreven toetsing vindt eens in de vijf jaar plaats. Om ook tussendoor
goed zicht te houden op het programmatisch en financieel beleid, stel ik stringente
rapportageverplichtingen voor. De publieke omroep moet elke drie maanden exploitatie-overzichten
leveren. Daarnaast moet zij aangeven hoe de feitelijke zendtijdverdeling zich
verhoudt tot de wettelijke programmavoorschriften. Verder zal de jaarlijkse
begroting in zijn geheel openbaar worden. Op deze manier kan de publieke omroep
behalve naar de overheid, ook naar burgers verantwoording afleggen. Tenslotte
vind ik dat de begroting een zwaarder programmatisch-inhoudelijk deel moet
krijgen dan het huidige meerjarenplan. Ik ben voornemens over dit inhoudelijke
deel advies vragen aan de Raad voor Cultuur.Naast toetsing en transparantie van gevoerd beleid, draagt een onderscheidende
programmering bij aan de legitimering van de publieke omroep. Het publieke
programma-aanbod hoort duidelijk te verschillen van het commerciële aanbod.
Daarom zijn in het wetsvoorstel de programmavoorschriften aangescherpt. Er
gelden hogere verplichte percentages voor informatie en cultuur en een maximum
voor verstrooiing. Omdat ik grote waarde hecht aan de bijdrage die radio en
televisie leveren aan de popularisering van kunst en cultuur, is bovendien
vastgelegd dat het programmaversterkingsbudget ook voor dit doel wordt ingezet.
Tenslotte beperkt dit wetsvoorstel de mogelijkheden van sponsoring van het
publieke programma-aanbod.De worteling van de publieke omroep in de samenleving is een derde belangrijk
element van de legitimering. Openheid voor nieuwe toetreders biedt hier bepaalde
garanties, maar de huidige praktijk laat zien dat er meer nodig is. Zo kunnen
jongeren en migranten zich nu niet altijd even goed herkennen in het programma-aanbod
van de publieke omroep. Een publieke omroep die zichzelf serieus neemt, neemt
ook de wensen en behoeften van de verschillende leeftijds- en bevolkingsgroepen
binnen zijn publiek serieus. Dit uitgangspunt komt in het wetsvoorstel op
verschillende plaatsen terug: in de taakopdracht, in de profileringsopdracht,
en in de rapportageverplichtingen. In de concessievoorwaarden zal ik de publieke
omroep nog eens expliciet opdragen in zijn programmabeleid aandacht te besteden
aan (het bereik onder) jeugd en minderheden. Het lijkt mij weinig zinvol om
in het kader van het volledig programmavoorschrift voor bedoelde programmacategorieën
extra minimumpercentages op te nemen. Wel zal in het Mediabesluit de zendtijd
die de NPS minimaal aan minderhedenprogrammering moet besteden worden verhoogd.
Ook is een deel van het programmaversterkingsbudget bestemd voor jeugd- en
minderhedenprogrammering. 4. Nadere concretisering van de voorgenomen maatregelen 4.1 Eén concessie en een gezamenlijke taakHet voorliggende ontwerp-concessiewet heeft een langere voorgeschiedenis.
In de vorige kabinetsperiode is de vraag gesteld of taak en functie van de
publieke omroep in een veranderd medialandschap wijzigingen in zijn programmering,
organisatie, financieringsstructuur en omvang noodzakelijk maakten. Een speciaal
ingestelde Commissie publieke omroep (Commissie Ververs) bracht hierover in
juni 1996 advies uit. In november 1996 volgde het regeringsstandpunt. Daarin
werd een organisatieveranderings- en wetgevingstraject geschetst voor de kortere
termijn en voor de langere termijn, dat wil zeggen na afloop van de huidige
concessieperiode in 2000 (kamerstukken II, 1996/97, 23 968, nr. 24).
De wetgeving voor de reorganisatie van de publieke omroep op kortere termijn
is inmiddels gerealiseerd (wet van 13 november 1997 tot wijziging van de bepalingen
in de Mediawet in verband met een herziening van de organisatiestructuur van
de landelijke publieke omroep (Stb. 544); hierna te noemen: de organisatiewet).
De hier voorgestelde concessiewetgeving vormt het sluitstuk van de beleidsontwikkeling.Hoofddoel van het wetsvoorstel is een sterke en toekomstgerichte publieke
omroep, die adequaat opereert in een dynamische markt, en die herkenbare en
onderscheidende programmering verzorgt voor grote en kleine publieksgroepen. In het regeerakkoord is al aangegeven dat het wenselijk is één
concessie te verlenen aan de publieke omroep als geheel. Dit uitgangspunt
is ook onderschreven door de Raad voor Cultuur en door de raad van bestuur
van de NOS.Bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel heb ik mij verdiept in een aantal
buitenlandse regelingen voor publieke omroep. Geen van die buitenlandse stelsels
kan zonder meer worden toegepast op de Nederlandse regelgeving voor de publieke
omroep. Wel is de hier voorgestelde systematiek van concessietoewijzing tot
op zekere hoogte vergelijkbaar met de Engelse omroepsituatie. In het Verenigd
Koninkrijk is de BBC bij koninklijke opdracht – «Royal Charter» –
aangewezen als verzorger van de publieke omroepdienst. In dat besluit zijn
ook de essentiële kenmerken en doelstellingen van de BBC vastgelegd.
De wijze waarop de BBC haar doelstellingen dient te realiseren is nader geconcretiseerd
in een uitvoeringsovereenkomst – «Agreement» – met
de overheid.Ook in dit wetsvoorstel is uitgegaan van verlening van de concessie bij
Koninklijk Besluit.1 Een duidelijk verschil met
de Engelse situatie is echter dat zowel de NOS als organisatie, als de concessieverlening
aan de NOS een expliciete wettelijke grondslag in de Mediawet hebben. Reeds
eerder, bij de behandeling van de organisatiewet, heeft de regering opgemerkt
dat buitenwettelijke regelingen in de vorm van charters en contracten niet
goed passen in de Nederlandse bestuurlijke verhoudingen. Wat bij voorbaat
duidelijk en wenselijk is, dient in de wet zelf te worden opgenomen. Flexibiliteit
wordt verkregen door de uitvoering van de publieke taakopdracht over te laten
aan de NOS en de omroepinstellingen. Daarmee wordt rechtszekerheid geboden
en onafhankelijkheid van de overheid gegarandeerd. De taakopdracht van de
publieke omroep wordt in de wet opgenomen. Aan invulling daarvan kan op een
per concessieperiode verschillende wijze richting gegeven worden door aan
de concessie een aantal voorschriften en aanwijzingen te verbinden.Met behoud van de eigen identiteit en programmatische autonomie wordt
voorgesteld de publieke omroeporganisaties in vergaande zin samen te brengen
binnen één organisatorisch verband. Die organisatie heeft de
opdracht om de publieke omroeptaakstelling tot uitvoering te brengen. Om die
reden zal de publieke omroep-concessie aan de NOS als gezamenlijkheidsorgaan
van de landelijke publieke omroepen worden verleend. Het uitschrijven van
een aanvraagprocedure voor het uitoefenen van publieke functies waarvoor in
de praktijk thans maar één gegadigde bestaat, is niet realistisch.
De NOS wordt daarom in 2000 bij wet aangewezen als houder van de concessie.
Vooraf zal een concessieplan van de NOS worden gevraagd waarin de beleidsplannen
van de diverse omroeporganisaties zijn geïntegreerd.In mijn streven naar meer samenwerking tussen de afzonderlijke zendgemachtigden
binnen de publieke omroep past, naast het introduceren van gemeenschappelijke
programmavoorschriften voor de omroepverenigingen, ook het beëindigen
van de statusverschillen tussen omroepverenigingen, in die zin dat de wet
niet langer een onderscheid zal maken tussen omroepverenigingen van verschillende
omvang. Men is een omroepvereniging of is het niet. De minimale ledenomvang
wordt bepaald op 300 000. Dit correspondeert met de huidige B-status.
Dit voorstel heeft geen consequenties voor zendtijd en middelen. Die blijven
op het huidige niveau van de A-omroepen. Ook de NOS komt in haar visie tot
een dergelijke conclusie.Zowel voor de concessie als de erkenning geldt dat zendtijd wordt verleend
voor televisie en radio. Bij de publieke omroep is sprake van een systeem
waar particuliere organisaties die (gezamenlijk) een breed programma-aanbod
verzorgen, de kern vormen. De commerciële om- roepen hoeven een dergelijk
breed aanbod niet uit te zenden, waardoor, getuige het aanbod
van veel radiostations, vaak sprake is van vergaande specialisatie. De publieke
omroepen hebben een andere taakopdracht. Zij dienen het gehele publiek te
bedienen met een breed scala van pro- gramma's die zich ook daarin onderscheiden
van het commerciële aanbod. Voor de publieke omroep ligt het daarom in
de rede om binnen het omroepbestel via beide media, radio en televisie, activiteiten
te ontplooien. 4.2 ConcessiedeelnemersDe deelnemers in de concessie zijn allereerst de organisaties die landelijke
publieke omroep verzorgen: naast de NOS zelf, de NPS, de omroepverenigingen
en de educatieve omroepinstelling. Hierbij nog de volgende kanttekening.De huidige wettelijke eisen impliceren dat een educatieve omroepinstelling
een breed werkterrein heeft, dat zich uitstrekt van scholing en ontwikkeling
tot vorming en dat haar programmering gedragen dient te worden door een brede
vertegenwoordiging uit het educatieve veld. In de huidige situatie is de zendtijd
toegewezen aan het samenwerkingsorgaan van de NOT/Teleac en de RVU, de stichting
EDUCOM. Ik acht het wenselijk dat ook in de toekomstige concessiewetgeving
versnippering wordt voorkomen en ben van oordeel dat het daartoe voor de hand
ligt de erkenning tot concessiedeelnemer te beperken tot één
organisatie voor landelijke educatieve omroep. Niettemin moet de openheid
van het publieke omroepbestel ook gelden voor de educatieve omroep. De mogelijkheid
dat nieuwe organisaties toetreden tot deze educatieve omroepinstelling wordt
daarom wettelijk geregeld.De relatie tussen landelijke omroep en Wereldomroep is duidelijk groeiend.
Vooral door de technische ontwikkelingen is er niet langer sprake van een
landelijk aanbod dat alleen binnen Nederland verspreid kan worden. Daardoor
ontstaat een toenemende behoefte in het buitenland – vooral bij aldaar
verblijvende Nederlanders – om dat aanbod te ontvangen. Voor de toekomst
leidt dit logischerwijs tot de wens om de taken van Wereldomroep en landelijke
omroep inzake het verzorgen en uitzenden van programma's die in het binnen-
en buitenland te ontvangen zullen zijn, opnieuw te formuleren. Gelet op de
bestuurlijke complexiteit wordt de Wereldomroep vooralsnog niet in het systeem
van concessieverlening en daarbij horende toetsing betrokken. Wel maakt in
het wetsvoorstel het verzorgen en uitzenden van programma's, bestemd voor
landen en gebieden buiten Nederland en voor Nederlanders die buiten de lands-
grenzen verblijven onderdeel uit van de taakopdracht van de publieke omroep.
De uitvoering van deze op het buitenland gerichte taak blijft een zelfstandige
taak van de Wereldomroep. Bij de verlening van de concessie aan de NOS zullen
uiteraard nadere eisen gesteld worden aan de samen- werking met de Wereldomroep.
Over de afspraken die NOS en Wereldomroep samen maken, zal gerapporteerd moeten
worden in de jaarlijkse begrotingen van beiden en in de tussentijdse concessiebeleidsplannen.Het streven van de regering naar een krachtige en herkenbare publieke
omroep vraagt ook om een bundeling van de publieke krachten op landelijk en
regionaal niveau. De samenhang tussen publieke omroep op landelijk en regionaal
niveau heeft de afgelopen periode ruime aandacht gekregen met de introductie
van regionale publieke televisie. Daarbij is de vraag naar de programmatische,
organisatorische en financiële relaties tussen deze publieke omroepvoorzieningen
indringend aan de orde gekomen. Financiering van de regionale televisie geschiedt
op basis van een overeenkomst tussen rijks- en provinciale overheid (de zogeheten
matching). Voorwaarden daarbij zijn de samenwerking op programmatisch gebied
en op het terrein van reclame-exploitatie. De lokale omroepvoorzieningen staan
naar hun aard meer op afstand van de andere publieke omroepvoorzieningen.
Programmatische, organisatorische en financiële samenhang
is in het bijzonder met de regio aan de orde. Het streven naar samenwerking
tussen de landelijke publieke omroep en de regionale omroep zal onverminderd
worden voortgezet. Mede gezien de bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de
regionale omroep van de provinciale overheid heeft de regering echter geconcludeerd
dat het minder voor de hand ligt dit uitgangspunt in de vorm van een concessie
vorm te geven.Bijzondere aandacht verdient de positie van de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag (de «39f-zendgemachtigden») en de vraag
of zij eveneens onder de werking van de concessie zouden moeten komen te vallen.
Weliswaar zijn zij onderdeel van de Nederlandse publieke omroep en leveren
zij een specifieke bijdrage aan het geheel. Zij zijn echter geen omroepinstellingen.
Daarnaast kan het ingevolge de vrijheid van godsdienst moeilijker zijn hen
aan algemene regels te binden die wel kunnen gelden voor andere zendgemachtigden.
Het huidige zendtijdtoewijzingssysteem voor de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag zal daarom gehandhaafd blijven.In de afgelopen jaren hebben de uitzendingen in de zendtijd voor politieke
partijen meer en meer het karakter gekregen van reclamespots, zij het niet
met een commerciële doelstelling. Dat komt ook daarin tot uitdrukking
dat vergelijkbare spotjes ook bij de commerciële omroepen worden uitgezonden.
Politieke partijen maken in verkiezingstijd steeds meer de keuze hun potentiële
kiezers te benaderen via kopen van zendtijd bij de commerciële omroepen.
Daarmee is de historisch gegroeide situatie om de politieke partijen te behandelen
als publieke zendgemachtigden niet langer te rechtvaardigen. Daarom worden
in dit wetsvoorstel niet meer op die basis middelen ter beschikking gesteld.
Het zendtijdtoewijzingssysteem voor de politieke partijen blijft overigens
ongewijzigd. Met de toewijzing en de bepaling van de omvang van de zendtijd
blijft het Commissariaat voor de Media belast. 4.3 Tijdsduur van de concessieEen belangrijk vraagpunt is de tijdsduur van de concessie. Vastgesteld
kan worden dat de publieke omroep reeds een reeks van jaren in onzekerheid
verkeert over haar continuïteit, terwijl tegelijkertijd de roep aanwezig
is om zich aan te passen en te vernieuwen. Het is niet meer dan billijk om
na een zo lange periode van onzekerheid van de publieke omroep zekerheid te
geven voor langere termijn. Ik hecht er zeer aan dat de openheid en de dynamiek
van het publieke omroepbestel verruimd worden. Maar ook is een uitgangspunt
van dit wetsvoorstel dat de continuïteit en de bestaanszekerheid van
een publieke omroepvoorziening in Nederland voor langere termijn gegarandeerd
is. In het wetsvoorstel is daarom opgenomen dat de concessie wordt verleend
voor telkens een periode van 10 jaar. Tegelijkertijd wordt een periodieke
evaluatie mogelijk gemaakt. De erkenningen worden voor een periode van vijf
jaar toegekend. Na vijf jaar zal een toetsing van de deelnemers in de concessie
plaatsvinden. Dit is in overeenstemming met het regeerakkoord en wordt onderschreven
in de visie van de Raad voor Cultuur en de raad van bestuur van de NOS. Ik
vind het belangrijk dat bij de tussentijdse toetsing ook serieus beoordeeld
wordt of een omroepvereniging nog past binnen het publieke bestel. In de visie
van de NOS kan een tussentijdse toetsing er niet toe leiden dat omroepen het
publieke bestel tussentijds verlaten. Met de in dit wetvoorstel voorgestelde
regeling worden naar mijn oordeel de gestelde doelen van zekerheid op lange
termijn in combinatie met flexibiliteit en aanpassingsvermogen beter bereikt
dan met de voorstellen van de NOS. Bovendien zal de publieke omroep elke vijf
jaar ook openstaan voor nieuwe toetreders. 4.4 TaakopdrachtIn de vorige kabinetsperiode is indringend stilgestaan bij de taakopdracht
van de publieke omroep na het jaar 2000. Dit gebeurde op basis van het advies
van de Commissie Ververs over de toekomst van de publieke omroep, waarin een
uitvoerige analyse is gemaakt van de betekenis, rol en functie van de publieke
omroep in een moderne samenleving en in een omgeving met groeiend aanbod van
andere omroep- en informatiediensten. Zowel de Raad voor Cultuur als de NOS
ondersteunen de opvattingen van de Commissie-Ververs. De Raad voor Cultuur
spreekt in zijn recente advies over de concessiewetgeving in dit kader over
de bijdrage van de publieke omroep aan de democratische meningsvorming en
-uiting, over het bieden van een referentiekader voor de kwaliteit van informatie,
het uitdrukking geven aan de culturele identiteit en het stimuleren van culturele
innovatie.Op grond van de maatschappelijke betekenis van de publieke omroep is een
brede taakopdracht en programmering noodzakelijk. De Raad voor Cultuur onderschrijft
in zijn advies dit uitgangspunt en wijst daarbij op het tweeledige karakter
van de taakopdracht. Hij onderschrijft deze enerzijds als «maximaliseren»,
dat wil zeggen het onder alle omstandigheden zoeken naar het grootst mogelijke
publiek, en anders als «optimaliseren», dat wil zeggen het zo
goed mogelijk bereiken van specifieke doelgroepen.Met inachtneming hiervan is in dit wetsvoorstel de algemene taakopdracht
voor de publieke omroep beschreven. Bij het formuleren hiervan is ook gekeken
naar de eisen die in de ons omringende landen worden gesteld aan de publieke
omroep. Tot uitdrukking wordt gebracht dat de kerntaak bestaat uit het aanbieden
op open netten van een gevarieerd, kwalitatief hoogstaand aanbod van radio-
en televisieprogramma's op verschillende terreinen. Deze taakopdracht strekt
zich uit over de gehele publieke omroep in Nederland, dus zowel op landelijk,
als op regionaal en lokaal niveau. De algemene eisen die voor de programma's
van de publieke omroep zijn geformuleerd kunnen toepassing vinden en ingevuld
worden in overeenstemming met de aard van de programmering van de regionale
en lokale omroepen. Zo zal het uitgangspunt dat de programma's van de publieke
omroep gericht zijn op zowel een breed en algemeen publiek als op specifieke
bevolkings- en leeftijdsgroepen bij de regionale en lokale omroep een andere,
minder vergaande invulling krijgen dan op landelijk niveau.Het verzorgen van uitzendingen voor het buitenland en voor in het buitenland
verblijvende Nederlanders is ook in deze taak opgenomen en wordt expliciet
wettelijk opgedragen aan de Wereldomroep.De algemene taakopdracht zal nader worden geconcretiseerd in de concessievoorwaarden. 4.5 Nieuwe technologische ontwikkelingenEen onderwerp van discussie dat nauw verband houdt met de taakopdracht
van de publieke omroep is haar positie in en deelname aan technologische ontwikkelingen.
Concreet betekent dit dat de publieke omroep ook in de volgende eeuw over
de mogelijkheden moet beschikken om, naast een veelzijdig ongericht verspreid
aanbod voor een algemeen publiek, op de veranderende interesses bij kijkers
en luisteraars in te spelen door het aanbieden van nieuwe, meer geïndividualiseerde
producten en diensten.De doorlichting door de werkgroep Markt en Overheid die op verzoek van
de Tweede Kamer (kamerstukken II, 1996/97, 25 216, nr. 49) is uitgevoerd
op de nevenactiviteiten van de publieke omroep, en de besluitvorming door
het kabinet hierover (kamerstukken II, 1997/98, 24 036, nr. 98) geven
ondersteuning aan deze beleidslijn. Hieraan wordt in dit wetsvoorstel nadere
uitwerking gegeven. De activiteiten van de publieke omroep worden
daarbij onderscheiden in hoofdtaak, neventaken en nevenactiviteiten. De gedachte
achter het maken van deze indeling is dat neventaken, die betrekking hebben
op andere vormen van aanbod en gebruik van programmamateriaal, een nauwer
verband vertonen met de hoofdtaak dan de nevenactiviteiten. Verder bleek uit
het onderzoek dat bepaalde activiteiten waarvan iedereen van mening is dat
de publieke omroep daaraan moet kunnen meedoen, zoals Internet, alleen mogelijk
zijn als die uit omroepmiddelen bekostigd kunnen worden. Deze opvatting is
als zodanig dan ook zowel in de bevindingen van de werkgroep Markt en Overheid,
het regeringsstandpunt dienaangaande en de Richtlijn van het Commissariaat
voor de Media erkend. De neventaken mogen daarom volgens het wetsvoorstel,
in tegenstelling tot de nevenactiviteiten, ook met omroepmiddelen gefinancierd
worden. Bij neventaken gaat het om Internetdiensten en vormen van hergebruik
en bewerking van bestaand programmamateriaal, bijvoorbeeld door middel van
themakanalen, en niet om vormen van betaaltelevisie, zoals abonneetelevisie,
pay-per-view en video on demand. Op zich heeft de regering geen principiële
bezwaren tegen het verspreiden van specifieke informatieve, culturele en educatieve
programma's door de publieke omroep die alleen bij een (geringe) extra betaling
door een selecte groep kijkers of luisteraars gerealiseerd kunnen worden.
Het leek de regering echter gewenst, mede in verband met de discussie in Europa
over (de financiering van) nieuwe activiteiten van de publieke omroep, in
afwachting van de uitkomsten van die discussie een zekere terughoudendheid
te betrachten bij het toestaan van een financiering van dergelijke programma's
vanuit zowel omroepmiddelen als bijdragen van kijkers en luisteraars. Zij
wijst op de reacties op het Groenboek Convergentie waarbij wordt gepleit voor
het stimuleren van publieke omroepen om nieuwe technieken toe te passen en
ook op nieuwe manieren te proberen het publiek te bereiken.Zowel de neventaken als de nevenactiviteiten zullen door het Commissariaat
getoetst worden aan de criteria van artikel 57a van de Mediawet.Essentieel is een goede afstemming tussen het uitvoeren van de hoofdtaak
en het verrichten van andere activiteiten die daaraan mede invulling geven.
Om dit te bevorderen wordt aan de NOS, als concessiehouder en als gezamenlijkheids-
en coördinatieorgaan van de publieke omroep, opgedragen om te toetsen
of neventaken niet in strijd komen met het gemeenschappelijk belang van de
publieke omroep. Daaronder wordt ook een doelmatige inzet van de financiële
middelen verstaan. Tevens voorziet het wetsvoorstel in het stellen van nadere
regels aan deze neventaken. Daarbij moet gedacht worden aan het bevorderen
van een transparante financiering door onderbrenging in een aparte rechtspersoon
en het beperken of uitsluiten van reclame.De omgeving van de publieke omroep zal het komende decennium beduidend
beïnvloed worden door technologische ontwikkelingen, in het bijzonder
op het terrein van Internet. De perspectieven daarvan staan volop in de belangstelling.
Die ontwikkelingen kunnen grote invloed uitoefenen op de wijze waarop de publieke
omroep programma's verspreidt onder grote en kleine publieksgroepen. Dit betekent
dat de komende periode wellicht wijzigingen in de wet noodzakelijk zijn. Hierop
zal dan ook acht worden geslagen bij de tussentijdse toetsing na vijf jaar,
naast de regeling van de erkenningen van de publieke omroep. In dat kader
kan worden vastgesteld of wijzigingen van de wet op dit punt nodig zijn. 4.6 OmvangBij de vaststelling van de noodzakelijke omvang dient het eigen karakter
van het Nederlandse bestel uitgangspunt te zijn. Daarin participeren zowel een aantal grote zendgemachtigden als een omvangrijk aantal zogenaamde
kleine zendgemachtigden, die zich toeleggen op programma's met een specifieke
inhoud dan wel programma's voor specifieke doelgroepen. De opdracht van de
publieke omroep om een breed en divers publiek te bereiken met een veelzijdig
en hoogwaardig programma-aanbod vereist een bij die taakstelling passende
organisatie en omvang van zenders en andere distributiemogelijkheden. Daarnaast
geldt dat de publieke omroep duidelijk zichtbaar moet zijn in het geheel van
omroepvoorzieningen, om voor het publiek aan zijn functie en doelstellingen
te kunnen beantwoorden. Dit vereist een substantieel marktaandeel en aldus
een programma-aanbod van daarbij behorende omvang. Dit geldt voor de televisie
en de radio.De raad van bestuur van de NOS geeft in zijn nota over de concessiewetgeving
voor de publieke omroep na 2000, «Publiek in de toekomst» aan
dat naar zijn mening voor de publieke omroep minimaal de huidige omvang van
drie televisiezenders en vijf radiozenders beschikbaar moet blijven om tot
een goede vervulling van de publieke taken te kunnen komen. De Raad voor Cultuur
sluit zich aan bij de opvatting van de NOS dat de publieke taken alleen goed
vervuld kunnen worden indien de publieke omroep tenminste over het huidige
aantal radio- en televisienetten beschikt, vooral gelet op de ruime, nog steeds
toenemende, programmadistributiemiddelen waarover de commerciële omroep
inmiddels beschikt.In het regeerakkoord is vastgelegd dat de mogelijkheid en wenselijkheid
van het terugbrengen van het aantal publieke radiozenders van vijf naar vier
zal worden onderzocht. Aan deze opdracht uit het regeerakkoord is inmiddels
uitvoering gegeven. Op grond daarvan heeft de regering besloten tot handhaving
van het huidige aantal publieke radiozenders. Hierover zal de regering de
Tweede Kamer een dezer dagen bij separate notitie informeren. Deze notitie
kan dan in samenhang met dit wetsvoorstel worden behandeld. De huidige omvang
van de publieke zenders blijft op grond van het bovenstaande in de wet vastgelegd
als de nu noodzakelijk geachte minimale omvang voor uitzending via de ether.
Deze omvang zal eens in de vijf jaar geëvalueerd worden in relatie met
de uitkomsten van de eveneens vijfjaarlijkse erkenningsprocedure en de concessieplanprocedure. 5. Profilering van de televisie- en radiozendernettenDe zenderprofilering, in het bijzonder de profilering van de drie publieke
televisienetten, is een onderwerp dat veel aandacht krijgt in het kader van
de concessiewetgeving. Zo wordt in het regeerakkoord groot belang gehecht
aan de ingezette zenderprofilering op de drie publieke televisienetten. Bij
het realiseren hiervan wordt aan de raad van bestuur een belangrijke rol toegekend.
Ook de NOS en de Raad voor Cultuur onderstrepen het belang van zenderprofilering.
De versnelling van de zenderprofilering vind ik een belangrijk onderwerp in
het kader van de concessiewetgeving. Daarbij gaat het om het vinden van een
goed instrumentarium om de profilering te bevorderen. Er zijn daarvoor verschillende
modellen denkbaar, zoals onder meer het zogenaamde genremodel en het dagbladenmodel.
In het genremodel is de basis voor de profilering een onderscheid naar specifieke
programmagenres, zoals een net voor informatie en educatie, een net voor cultuur
of een net uitsluitend voor amusement. Het dagbladenmodel is door keuze van
toon en stijl meer geënt op de voorkeuren van sociaal-maatschappelijke
groeperingen. Uitgangspunt is dan dat alle televisienetten een gevarieerd
aanbod van de onderscheiden programmacategorieën verzorgen maar zich,
in de aanpak en keuze van onderwerpen, toon en stijl, van elkaar onderscheiden
en een duidelijk eigen gezicht/profiel ontwikkelen. De Raad voor Cultuur spreekt
zich voor het laatste model uit en vindt dat alle programmacategorieën
in principe op alle netten aanwezig moeten zijn («geen «monomane»
zendernetten»).Wetgeving biedt wel een kader voor de ontwikkeling van zenderprofilering,
maar is daar op zich niet een voldoende instrument voor. Het risico van een
verkeerde keuze en een verstarrende werking bij een wettelijk vastgelegde
zenderprofilering is bovendien groot. Politiek en overheidsbureaucratie hebben
voor zo'n operatie niet de expertise, noch de uitvoerende kracht. Zenderkleuring
is een zaak van de omroep zelf. Hoewel de omroeppraktijk – ook bij de
commerciële zenders – uitwijst dat zenderkleuring een zaak van
lange adem is, is het naar mijn oordeel noodzakelijk dat al in het eerste
concessieplan in 2000 door de NOS een helder voorstel voor de zenderprofilering
wordt opgenomen. De NOS heeft inmiddels – met hulp van externe expertise –
een onderzoek gestart naar de best mogelijke netprofielen, die inspelen op
de behoeften en kijkpatronen van verschillende typen kijkers, alsmede overleg
met de meest betrokkenen geëntameerd over de beste manier om de gewenste
netprofielen tot stand te brengen. Over de vorderingen voer ik regelmatig
overleg met de raad van bestuur van de NOS. Verder wil ik in de wet een globale
opdracht aan de raad van bestuur opnemen met betrekking tot de profilering
van zowel de radioals de televisienetten, waarin programma-onderdelen van
culturele, educatieve, informatieve en verstrooiende aard hun plaats hebben
naast programma's bestaande uit nieuws en actualiteiten. De programmering
op zowel de televisie als de radio moet in ieder geval voldoende aandacht
geven aan jeugd en minderheden. Voor de radio wordt daarnaast een gevarieerd
aanbod van muziek voorgeschreven, waaronder in ieder geval eigentijdse en
vernieuwende moderne muziek. Daaronder reken ik bijvoorbeeld ook de meer progressieve
popmuziek en moderne klassieke muziek. Ik constateer in dit verband dat het
Muziekcentrum van de Omroep niet optimaal benut wordt voor het radio- en televisie-aanbod.
Ik verwacht gezamenlijke plannen van het Muziekcentrum en de omroep voor verbetering.
Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat de publieke muziekzenders het aanbod
mede verzorgen op basis van registraties van concerten en festivals op de
poppodia en het clubcircuit en in muziek- en concertzalen. Overigens kan –
en moet – juist in het aanbod van populaire muziek het multiculturele
karakter van de samenleving tot uitdrukking komen.Het is natuurlijk niet mijn bedoeling dat een herkenbare zenderprofilering
ten koste gaat van de eigen identiteit en profileringsmogelijkheden van de
concessiedeelnemers zelf en van de programmering van kleinere zendgemachtigden
(waaronder de programma's van de «39-f» zendgemachtigden). Dat
geldt ook voor de plaatsing van programma's. De omroepverenigingen en andere
zendgemachtigden moeten immers de mogelijkheid hebben om op evenwichtige wijze,
wat betreft uitzendtijdstippen, de voor hen kenmerkende programma's aan te
bieden. Juist voor kleinere zendgemachtigden is het bovendien van groot belang
dat het in omvang beperkte programma-aanbod langdurig op vaste uitzendtijdstippen
wordt aangeboden.De huidige in de wet opgenomen radioprofielen kunnen worden geschrapt
en net zoals bij de televisie vervangen door een globale opdracht. Dit heeft
als voordeel dat de huidige radioprofielen zonodig aangepast kunnen worden
aan de eisen des tijds. Bovendien betekent dit dat de regelgeving ten aanzien
van televisie- en radiozenderprofilering wordt geüniformeerd.De Raad voor Cultuur acht in het licht van de zenderprofilering een vaste
bespelerscombinatie op de televisieprogrammanetten niet nodig, in die zin
dat wel sprake van een «thuisnet» mag zijn, maar dat ook op andere
netten uitgezonden moet kunnen worden. De NOS pleitte in zijn beleidsnota
van 14 mei 1998 nog voor vaste bespelers van de televisieprogrammanetten.
Inmiddels vindt over dit uitgangspunt echter in het kader van de beleidsontwikkeling
met betrekking tot de zenderprofilering binnen de publieke omroep
nog de nodige discussie plaats waarbij verschillende standpunten worden ingenomen.
Hierover merk ik het volgende op. Bij de wijziging van de Mediawet van 28
april 1994 (Stb. 385) is voor de televisiezendernetten een andere benadering
gekozen dan bij de radiozendernetten. Bij de radio is gekozen voor een wettelijke
profilering van de vijf landelijke publieke radiozendernetten. Zenderkleuring
wordt hierbij vergemakkelijkt doordat de verschillende omroepen op alle vijf
de zenders kunnen uitzenden. Programma's krijgen een plek daar waar zij het
beste passen. Bij de televisie is als uitgangspunt gekozen voor de vaste bespeling
van een televisiezendernet. Het zendernetmodel heeft in meer of mindere mate
de samenwerking op de zendernetten tussen de vaste bespelers bevorderd en
geleid tot een groeiende profilering van de televisienetten. Anderzijds kan
een strikt vasthouden aan dit model de verdere ontwikkeling van een betere
profilering van de televisiezendernetten in de weg staan. De regering acht
het gewenst om de mogelijke tegengestelde belangen in de wet te overbruggen
door de wettelijke basis voor de vaste netbespeling te handhaven, maar de
reeds in de huidige wet bestaande mogelijkheid tot netoverschrijdende programmering
te verruimen. Daartoe zal als wettelijk uitgangspunt bepaald blijven dat de
zendtijd van de omroepverenigingen door de raad van bestuur op een vast net
wordt ingedeeld. De mogelijkheid om netoverschrijdend te programmeren zal
daarbij echter verruimd worden tot maximaal de helft van de zendtijd van een
omroepvereniging, waarbij tevens de thans bestaande mogelijkheid voor een
omroepvereniging om netoverschrijdende programmering tegen te houden komt
te vervallen. De netindeling met de netoverschrijdende programmering wordt
daarmee onderdeel van de zendtijdindeling waarmee de raad van bestuur van
de NOS belast is. Het voorliggende wetsvoorstel biedt aldus meer ruimte voor
de versterking van de netprofilering. Als de raad van bestuur bepaalt op welk
televisieprogrammanet de zendtijd van de omroeporganisaties wordt ingedeeld,
kunnen alle vragen omtrent de plaatsing van programma's van omroepverenigingen
op de netten volledig in het kader van de zenderprofilering worden opgelost.Daarbij teken ik nog het volgende aan. Ik signaleer een groeiende consensus
over de wenselijkheid van de concentratie van de jeugdprogrammering op één
televisienet, waarbij vooral wordt gesproken over TV2 als mogelijkheid. Ik
onderschrijf de noodzaak van een dergelijk jeugdblok, mede gezien de succesvolle
ervaringen hiermee in het buitenland. Invoering hiervan vormt momenteel onderwerp
van het hiervoor genoemde overleg met de raad van bestuur over de zenderprofilering.
Ik zal in ieder geval de plaatsing van de jeugdprogrammering bij de vaststelling
van de concessievoorwaarden betrekken.In recente discussies over de profilering van de televisienetten is ook
aandacht gevraagd voor het niveau waarop de bestaande programmavoorschriften
voor de omroepverenigingen dienen te gelden. Er dient voldoende ruimte te
bestaan voor enige specialisatie van omroepverenigingen. Indien zij meer ruimte
krijgen voor specialisatie in programma's waarin zij het beste zijn, kunnen
zij immers een adequatere bijdrage leveren aan zowel de netten afzonderlijk,
en aan het geheel. Daarmee wordt ook meer flexibiliteit gecreëerd die
de ontwikkeling van netprofielen bevordert. Tegen deze achtergrond zullen
de in het kader van het volledig programmavoorschrift vigerende verplichtingen
voor cultuur, educatie en informatie gaan gelden voor de omroepverenigingen
gezamenlijk, en niet langer voor hen afzonderlijk.Met de wet van 13 november 1997 werd een raad van bestuur geïntroduceerd
die de hoofdlijnen van het beleid van de publieke omroep ontwikkelt en zorg
draagt voor de coördinatie van de programmering van de publieke omroep
als geheel. Nu met dit wetsvoorstel gekozen wordt voor één taakopdracht
en één concessie met bijbehorende voorwaarden is
een grotere invloed van deze raad van bestuur op de programmatische uitgangspunten
voor de programmering daaraan inherent. Tegen deze achtergrond is in het regeerakkoord
afgesproken dat mede op basis van de opgedane ervaringen voorstellen zullen
worden gedaan ter versterking van de positie van de raad van bestuur van de
NOS. Ik wil deze versterking in de eerste plaats bezien in het perspectief
van een versneld proces van zenderprofilering. Daartoe heb ik onderzocht of
de beslissingen over zenderkleuring meer bij de raad van bestuur gelegd moeten
worden, in plaats van bij de raad van toezicht en netbesturen zoals nu wettelijk
geregeld. Ook de positie van de zendercoördinatoren en de netredacties
lijkt mij voor de zenderkleuring van wezenlijke betekenis.Zoals eerder aangegeven gaat het bij de zenderkleuring om een programmatisch
en organisatorisch ingewikkeld vraagstuk, met belangrijke consequenties voor
de publieke omroep. Het ligt daarom naar mijn mening niet voor de hand de
rol voor de raad van toezicht af te zwakken ten gunste van grotere bevoegdheden
voor de raad van bestuur. De vergelijking kan hier gemaakt worden met majeure
beslissingen in de bedrijfsvoering van grote ondernemingen, waarover de raad
van commissarissen altijd een zeggenschap zal behouden.Wel lijkt het mij wenselijk de positie van de netcoördinatoren in
het kader van de netprofilering te versterken. Daartoe wordt voorgesteld hun
positie dichter bij de raad van bestuur te brengen, zodat zij ook een grotere
verantwoordelijkheid krijgen bij het ontwikkelen en vaststellen van de profilering
over het geheel. Het ontwikkelen van de netprofielen en het voorleggen van
voorstellen hiervoor aan de raad van bestuur wordt dus in eerste instantie
de taak van de netcoördinator. Met het oog op de profilering van de gezamenlijke
netten – en het voorkomen dat de drie netten elkaar beconcurreren –
wordt vastgelegd dat netcoördinatoren de uitgangspunten voor het eigen
net vaststellen «na overleg met» de andere netcoördinatoren.
Het voorgaande laat onverlet dat de omroeporganisaties die de programmering
van een net verzorgen nauw betrokken dienen te zijn bij het vaststellen van
de programmatische uitgangspunten van het desbetreffende net. In dat kader
vervult vooral de netredactie – waarin programmatisch deskundige vertegenwoordigers
van de netbespelers participeren – een belangrijke rol. De netprofielen
worden daarom door de netcoördinator en de desbetreffende netredactie
gezamenlijk opgesteld. De profielen worden vastgesteld door de raad van bestuur
van de NOS en goedgekeurd door de raad van toezicht. Overigens ligt in het
verlengde van een goed afgestemde netprofilering ook de afstemming van de
vormgeving in termen van lengte van programma's, programma-aankondigingen,
et cetera op de netten en tussen de netten.Het is wenselijk dat de raad van bestuur in het kader van het bevorderen
van een goede netprofilering en het onderscheidend karakter van de programmering
kan beschikken over toereikende middelen voor programmaversterking. Voorgesteld
wordt daarom het maximumbudget voor programmaversterking te verhogen van ten
hoogste 10% naar ten hoogste 25%. Ik wil bevorderen dat het budget, binnen
dit maximum, geleidelijk wordt verhoogd. Het is echter allereerst aan de raad
van bestuur hiertoe onderbouwde voorstellen te doen in het kader van de jaarlijks
in te dienen begroting. Het wettelijk maximum geeft de instellingen die zendtijd
hebben verkregen voldoende zekerheid op eigen middelen. Voor alle duidelijkheid
zij opgemerkt dat de raad van bestuur met deze middelen niet zelf programma's
zal produceren of opdrachten voor producties zal uitbesteden aan onafhankelijke
producenten. De programmaverzorging is en blijft de taak van de zendgemachtigden
aan wie bedoelde financiële middelen ter beschikking worden gesteld.Zoals hiervoor gezegd, wil ik bevorderen dat het budget voor programmaversterking
wordt ingezet voor een aantal specifieke programmatische prioriteiten, zoals
jeugd- en minderhedenprogrammering, oorspronkelijk Nederlands televisiedrama
en coproducties op het gebied van film en de podiumkunsten. Het
wetsvoorstel bevat daartoe een aanscherping van de wettelijke toewijzingscriteria
voor het budget voor programmaversterking. Daarmee wordt tevens voorkomen
dat substitutie van budgetten of een pond-pondsgewijzige verdeling van het
budget voor programmaversterking per net of zendgemachtigde plaatsvindt. Zo
mogelijk kan de raad van bestuur met behulp van dit budget er voor zorgdragen
dat het percentage onafhankelijke producties van 25 procent wordt gehaald.Ik ga ervan uit dat de raad van bestuur afspraken maakt met de netcoördinatoren
over de voor hun net ter beschikking staande middelen binnen het budget voor
programmaversterking. Ik acht het niet noodzakelijk hiervoor wettelijke voorzieningen
te treffen, omdat het hier een zaak van normale bedrijfsvoering en taakverdeling
tussen raad van bestuur en netcoördinatoren betreft.Het opereren van de raad van bestuur en de beslissingen die hij neemt
vereisen een breed draagvlak in alle onderdelen van de publieke omroep. In
finale zin wordt dit vormgegeven door goedkeuring van verschillende belangrijke
beslissingen door de raad van toezicht. Er zijn meerdere mogelijkheden denkbaar
voor de samenstelling en omvang van dit orgaan. Met name gaat het dan om de
positie van de omroepverenigingen daarin. In de huidige raad van toezicht
zijn alle omroepverenigingen vertegenwoordigd, en zijn er ook twee zetels
beschikbaar voor de educatieve omroepinstellingen en de kerkelijke organisaties.
Er is dus sprake van een tamelijk omvangrijk toezichthoudend orgaan. Door
nieuwe toetreders kan de omvang in de toekomst nog toenemen. Niettemin zie
ik hierin geen doorslaggevende redenen om een kleinere en anders samengestelde
raad van toezicht te introduceren. De raad van toezicht is pas kort geleden,
in februari 1998, op grond van de Organisatiewet ingesteld. Wel ligt het in
de rede dat gelijktijdig met de tussentijdse toetsing van de erkenningen het
functioneren van de raad van toezicht wordt geëvalueerd. Daarbij dient
ook het functioneren van de netbesturen te worden betrokken. 6. De legitimering van de landelijke publieke omroep 6.1 AlgemeenHet ligt voor de hand om in het duale omroepbestel zoals in Nederland
ontwikkeld, de legitimering van de publieke omroep als geheel te versterken.
De Raad voor Cultuur citeert in zijn advies de Commissie Ververs die heeft
betoogd dat het hierbij om twee aspecten gaat. «Enerzijds de betrokkenheid
bij de uitgangspunten en oogmerken van het organiseren van een bepaald omroepaanbod,
anderzijds de voorkeur voor de programma's van bepaalde omroepverenigingen».
De Raad merkt daarbij op dat een sondering van de gevoelens van het publiek
op een of andere manier gewenst is. Daarvoor zou niet alleen de mening van
de achterban van afzonderlijke omroeporganisaties gepeild moeten worden, maar
ook en vooral die van het algemene publiek.Allereerst vormen de voorliggende wettelijke vastlegging van de taakopdracht
van de landelijke publieke omroep en de aan de concessie verbonden voorwaarden
op zich zelf al een belangrijke vergroting van de legitimering van deze publieke
voorziening en de financiering daarvan uit publieke middelen. Tegen de achtergrond
van deze taakopdracht en in zijn concessiebeleidsplan en tussentijds beleidsplan
kan de publieke omroep als geheel verantwoording afleggen tegenover de overheid
en samenleving over het programma-aanbod op de publieke televisienetten en
radiozenders. De wenselijkheid hiervan wordt ook door de raad van bestuur
van de NOS in zijn beleidsvisie benadrukt.Hierna wordt ook ingegaan op andere maatregelen die de legitimering van
de publieke omroep ten opzichte van het publiek kunnen versterken, waaronder
de openheid voor nieuwe toetreders, transparantie, de verplichtingen
met betrekking tot specifieke programmacategorieën en publieksgroepen
en non-commercialiteit. 6.2 Evaluatie en toetsingAlvorens tot de eerste concessieverlening voor een periode van tien jaar
wordt overgegaan zal door de NOS in samenspraak met de in de concessie deelnemende
omroepen een concessiebeleidsplan opgesteld moeten worden. De deelnemende
omroepen zullen in het kader van dit concessiebeleidsplan moeten aantonen
dat zij een adequate bijdrage zullen leveren aan de taakopdracht en beleidsvoornemens
van de publieke omroep en daarbij zullen samenwerken met de NOS en andere
omroepinstellingen. Dit concessiebeleidsplan wordt overgelegd aan de Minister
van OCenW en naar het Commissariaat voor de Media gezonden, die het voorzien
van commentaar naar de Minister van OCenW zendt. De Minister van OCenW zal
het plan tegelijkertijd voor inhoudelijk advies voorleggen aan de Raad voor
Cultuur. Hieruit moet blijken op welke wijze de publieke omroep invulling
denkt te geven aan haar taakopdracht. In het bijzonder gaat het daarbij om
de invulling van de programmering en de wijze van samenwerking. Het concessiebeleidsplan
is de basis voor de concessieverlening en met name voor de aan de concessie
te verbinden voorschriften en aanwijzingen. Op grond van de bevindingen van
het Commissariaat en het advies van de Raad voor Cultuur bepaalt de Minister
van OCenW welke nadere voorschriften en/of aanwijzingen aan de concessie verbonden
moeten worden. Vervolgens wordt de concessie bij koninklijk besluit aan de
NOS verleend.Wettelijk wil ik regelen dat er een regelmatige evaluatie en toetsing
van de prestaties van de publieke omroep plaatsvindt, niet alleen aan het
eind van de concessieperiode, maar ook tussentijds. Deze periodieke toetsing
zal in ieder geval om de vijf jaar plaatsvinden. De openheid en dynamiek van
het bestel veronderstelt dat daarbij nagegaan wordt of bestaande publieke
omroepinstellingen daarin nog passen èn of nieuwe groeperingen daartoe
toegang moeten krijgen. Hiervoor wordt een zware procedure geïntroduceerd.Een speciaal daartoe door de NOS in te stellen «visitatiecommissie»
van onafhankelijke deskundigen zal een kwaliteitsoordeel vellen over de programmatische
presentaties van de publieke omroep. Het rapport van de commissie is openbaar.
Op grond van deze visitatie doet de raad van bestuur voorstellen in zijn beleidsplan,
dat wordt voorgelegd aan het Commissariaat voor de Media, die het voorzien
van commentaar doorzendt naar de Minister van OCenW. Tevens zal inhoudelijk
advies aan de Raad voor Cultuur worden gevraagd. Vervolgens neemt de Minister
van OCenW, mede op basis van het rapport van de commissie, een beslissing
over eventuele aanpassing van de concessievoorwaarden en over de aanvragen
voor de erkenningen van de concessiedeelnemers. Dit kan zowel tussentijds
gebeuren, of met het oog op de volgende concessieperiode.Evaluatie en toetsing vereisen heldere beoordelingscriteria, in het bijzonder
voor de beoogde dynamiek van het bestel, dat de mogelijkheid van tussentijdse
uit- en intreding impliceert. Daarom stel ik mij voor dat in het kader van
de totstandkoming van de beleidsplannen het beleid van de publieke omroep
en de samenwerkingsafspraken tussen de concessiedeelnemers en de NOS worden
vastgelegd. 6.3 OpenheidEen belangrijke bijdrage aan de legitimering van de landelijke publieke
omroep wordt geleverd door de mogelijkheid voor nieuwe groeperingen om deel
uit te maken van het publieke omroepbestel. Voorgesteld wordt dit legitimeringselement
verder te versterken. Daartoe wordt het regime voor aspirant-omroepen
versoepeld. Aspirant-omroepverenigingen zullen, evenals nu het geval is, eens
in de vijf jaar toegelaten kunnen worden. De leden-eis wordt echter verlaagd
van 60 000 naar 50 000. Zij krijgen dan een voorlopige erkenning
als omroepvereniging. Ten opzichte van het huidig stelsel krijgen zij aanzienlijk
meer zendtijd, zodat zij daadwerkelijk aanwezig zijn binnen het aanbod van
de publieke omroep. Bovendien zal de voorlopige erkenning gelden voor dezelfde
termijn als die voor de reeds erkende omroepverenigingen geldt: vijf jaar.
Omdat op die wijze aspiranten volop de kans krijgen om te laten zien dat zij
werkelijk iets nieuws toevoegen aan het aanbod van de bestaande omroepverenigingen
zullen zij daarop bij afloop van hun voorlopige erkenning getoetst worden.
Een inhoudelijke toetsing op dat moment is reëler dan een toets op het
moment van toetreding, omdat dan slechts de verwachting getoetst kan worden
of men iets nieuws zal gaan toevoegen. Aspirant-omroepverenigingen kunnen
zich reeds voor de aanvang van de eerste concessieperiode melden voor voorlopige
erkenning. In het overgangsrecht zal daartoe in een versnelde aanvraagprocedure
worden voorzien. 6.4 ProgrammavoorschriftenSamenhangend met de taakopdracht en de concessie draagt ook het volledig
programmavoorschriftvoor de omroepverenigingen, met daarin de verplichting
tot het bieden van een informatief, cultureel en educatief programma, aan
de legitimering bij.De vraag is eerder aan de orde geweest op welk niveau deze programmavoorschriften
het beste opgelegd kunnen worden. Daarbij is reeds aangegeven dat ik voorstander
ben van het leggen van de programmatische verplichtingen van de omroepverenigingen
op een zo hoog mogelijk niveau, namelijk voor hen gezamenlijk. De primaire
verantwoordelijkheid voor het realiseren hiervan ligt bij de NOS als gezamenlijkheidsorgaan.
In het licht hiervan stel ik mij voor dat de NOS en de omroepverenigingen
de samenwerking op dit punt duidelijk vastleggen in afspraken die de vorm
van een overeenkomst hebben. Daarin kunnen de rol en verantwoordelijkheid
van de afzonderlijke omroepverenigingen tot uitdrukking komen. Deze overeenkomsten
kunnen meegezonden worden met het concessiebeleidsplan en ook een rol spelen
bij de erkenning van de concessiedeelnemers. Dergelijke overeenkomsten zouden
jaarlijks, in het kader van de begrotingen, kunnen worden aangepast aan veranderende
omstandigheden. Zij kunnen ook bij de periodieke toetsingen na vijf jaar worden
betrokken. Daarmee wordt een kwantitatieve maatstaf met juridische en beleidsmatige
waarde geboden, op grond waarvan individuele omroepinstellingen aangesproken
kunnen worden op het aangegane commitment, en is concreet aanwijsbaar waarin
zij eventueel zijn tekortgeschoten. Het Commissariaat voor de Media kan in
eerste instantie de NOS aanspreken op de realisering van de gezamenlijke programmavoorschriften.
Daartoe wordt in dit wetsvoorstel tevens voorzien in een bestuurlijke sanctiemogelijkheid.
De vastgelegde afspraken bieden echter voor het Commissariaat ook de grondslag
om uiteindelijk individuele omroepverenigingen aan te spreken op hun medewerking
aan het realiseren van de programmavoorschriften.Voor de programmavoorschriften van de omroepverenigingen stel ik een aanscherping
voor om te garanderen dat de publieke taakopdracht naar behoren wordt uitgevoerd.
Voorgesteld wordt het minimumpercentage voor informatie en educatie te verhogen
van 30% naar 35% en het minimumpercentage voor cultuur van 20% naar 25% (waarvan
de helft voor kunstprogrammering) te brengen. Dit is hoger dan de momenteel
gerealiseerde percentages en heeft dus een taakstellend karakter.De publieke omroep onderscheidt zich van het commerciële aanbod door
een groot aandeel van eigen Nederlands- en Friestalige producties, waaronder
Nederlands drama. Dit aanbod ligt ruim boven de wettelijke verplichting
van 40% van de zendtijd van de omroepinstellingen, hetgeen mij juist lijkt
gezien het publieke karakter. Om te garanderen dat deze omvang gehandhaafd
blijft, stel ik voor het percentage Nederlands- en Friestalige producties
te verhogen naar 60% van de zendtijd van de publieke omroepinstellingen.Een ander punt waarop de publieke omroep zich onderscheidt van de commerciële
omroep is de zorg voor de toegankelijkheid van zijn programma's voor mensen
met een auditieve beperking. Thans bestaat de afspraak met de NOS dat bij
tenminste 50% van de zendtijd die besteed wordt aan Nederlandstalige programma-onderdelen,
voorzien is in speciale ondertiteling. Deze dienstverlening wordt nu als wettelijk
recht verankerd. De regering meent dat dit recht zich ook uitstrekt tot de
programma's van de commerciële omroepen. Daarom wordt ook de mogelijkheid
geïntroduceerd om voor hen een percentage van de Nederlandstalige programma-onderdelen
vast te stellen dat van ondertiteling moet zijn voorzien. Nederland volgt
hierin het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.Een aantrekkelijke presentatie voor een breed publiek veronderstelt ook
dat ruimte wordt geboden voor verstrooiende programma's. Om het onderscheidende
karakter in de publieke taakopdracht te garanderen, lijkt het mij juist om
het aandeel van de verstrooiende programmering voor televisie aan een maximum
te binden namelijk van maximaal 25% van de zendtijd van elk televisienet.
Daarmee wordt voorkomen dat in het kader van de zenderprofilering «monomane»
zendernetten op het terrein van amusement ontstaan. Ik doel bij dit voorschrift
niet op de verstrooiende programmasoorten met een cultureel en kunstzinnig
karakter, zoals Nederlands drama, cabaret of een operaregistratie. Het voorschrift
moet gelden voor het overig amusement, zoals quizzen en spelshows. De quota
voor onafhankelijke producties (ten minste 25%) en voor Europese producties
(ten minste 50%) lenen zich goed voor een gezamenlijke verplichting van de
publieke omroepen. De recente verhoging van het quotum voor onafhankelijke
producties voor de publieke omroep, die gericht is op het leggen van een stabiele
bodem in het productievolume van de Nederlandse onafhankelijke productiesector,
geeft aanleiding tot een nadrukkelijke rol voor de raad van bestuur. Deze
dient er bij de programmering van de televisieprogrammanetten op toe te zien
dat de bespelers van de netten er gezamenlijk zorg voor dragen dat deze quota
worden bereikt. Het lijkt mij wenselijk dat de inspanningen van de publieke
omroep met betrekking tot onafhankelijke producties niet alleen gemeten worden
in zendtijd, maar ook financieel zichtbaar worden. In de begroting dienen
de gerealiseerde en voorgenomen uitgaven opgenomen te worden. De wet zal de
mogelijkheid bieden om bij algemene maatregel van bestuur te regelen welke
programma-onderdelen als onafhankelijke producties kunnen worden aangemerkt,
indien Europese ontwikkelingen, cultuurpolitieke overwegingen of de toezichtpraktijk
daartoe aanleiding zouden geven. 6.5 Specifieke doelgroepen en programmacategorieënIk vind het essentieel dat de publieke omroep tot uiting brengt dat wij
in een multiculturele samenleving leven – zowel kwantitatief (in aantallen
presentatoren, gasten, acteurs, etcetera) als kwalitatief (bijvoorbeeld de
keuze van onderwerpen en invalshoeken). Ik wil het streven van de raad van
bestuur van de NOS naar een evenwichtige weerspiegeling van allochtonen en
autochtonen in de programmering meer gewicht geven. Ik zie een aantal aangrijpingspunten
om de opdracht van de publieke omroep op dit punt vast te leggen. Allereerst
in de algemene taakopdracht aan de publieke omroep als geheel. En voorts in
de wettelijk geformuleerde profileringsopdracht en in de door mij op te stellen
concessievoorwaarden. De reeds in het Mediabesluit opgenomen taakopdracht
van de NPS op het gebied van minderhedenprogrammering zal worden
versterkt: voor de televisie van 15 naar 20% en voor de radio van 20 naar
25%. Voorgeschreven zal worden dat het budget voor programmaversterking waarover
de raad van bestuur van de NOS kan beschikken ook wordt aangewend voor minderhedenprogrammering.
Ik wil de mogelijkheid openen om in het kader van de voor te schrijven programmatische
informatieplichten ook een verantwoording te vragen over de prestaties ten
aanzien van de minderhedenprogrammering.Het lijkt mij toe dat voor de programmering voor jeugd en jongeren een
zelfde instrumentarium moet worden geïntroduceerd. Ik acht het echter
niet nodig de bestaande taak van de NPS op het gebied van jongeren in een
wettelijk percentage vast te leggen.Radio en meer nog televisie kunnen een grote bijdrage leveren aan de democratisering
van cultuur. In het wetsvoorstel zal niet alleen het minimumpercentage voor
culturele programma's worden verhoogd, maar zal tevens worden voorgeschreven
dat het programmaversterkingsbudget ook wordt aangewend voor kunst en cultuur.
Hierbij denk ik aan co-producties op het gebied van film (met inbegrip van
animatiefilms), documentaires en de podiumkunsten (zoals bijvoorbeeld toneelbewerkingen),
hoorspelen en televisiedrama. 6.6 Transparantie en rapportageHet past een organisatie met een publieke taak, en dus ook de publieke
omroep, om maximale openheid van zaken te geven over de prestaties en de daarvoor
ingezette middelen aan beleidsmakers en verantwoordelijke politici, het parlement
en de geïnteresseerde burger. In Europees verband is over de invulling
van het Protocol over publieke omroep bij het Verdrag van Amsterdam geconcludeerd
dat het wenselijk is dat de financiering van publieke omroep op een transparante
en openlijke wijze plaatsvindt. Het informeren van en verantwoording afleggen
aan het publiek en de overheid is in de ons omringende landen een belangrijke
taak van de publieke omroepvoorziening. Zo dient de BBC te rapporteren over
de prestaties ten aanzien van alle onderdelen van zijn taak. De Belgische
publieke omroep, de VRT, dient op basis van meetbare doelstellingen (neergelegd
in een met de Vlaamse overheid gesloten beheersovereenkomst) ten aanzien van
ondermeer bereikcijfers en kijk- en luistercijfers te rapporteren over de
uitvoering van de openbare omroepopdracht.Voor de publieke omroep in Nederland gelden in de huidige situatie weliswaar
de nodige verplichtingen met betrekking tot programmatische en financiële
rapportages. Veel gegevens zijn bijvoorbeeld beschikbaar bij het Commissariaat
voor de Media en het bedrijfstakonderzoek dat in opdracht van de Minister
jaarlijks wordt uitgevoerd. Maar ik constateer dat deze rapportages momenteel
nogal versnipperd zijn en mede daardoor te weinig zichtbaar en toegankelijk.
Ter illustratie wijs ik op het feit dat alle omroepinstellingen en de NOS
zelf een jaarverslag kennen, maar dat een jaarverslag van de publieke omroep
als geheel ontbreekt. Opvallend is ook dat de wet momenteel de mogelijkheid
biedt bepaalde bedrijfsgegevens als vertrouwelijk zijnde niet openbaar te
maken. Het verbeteren van de wijze waarop de Nederlandse publieke omroep verantwoording
aflegt over de uitvoering van taakopdracht leent zich goed voor nadere uitwerking
of opdrachtgeving in de concessie aan de NOS. In dit verband stel ik de volgende
nieuwe regels voor.Een eerste vereiste voor het verhogen van de transparantie is dat de begroting
van de publieke omroep in zijn geheel openbaar is. Daarnaast is het wenselijk
dat deze begroting een zwaarder programmatisch-inhoudelijke deel krijgt dan
het huidige meerjarenplan. Ik zal desgewenst gebruik maken van de mogelijkheid
om over dit deel advies te vragen aan de Raad voor Cultuur. Het is wenselijk
dat de begroting tevens de functie vervult van een, nu ontbrekend,
jaarverslag voor de publieke omroep als geheel. De jaarlijks door de NOS in
te dienen begroting dient voorts informatie te bevatten over de doelmatigheid
en effectiviteit van de realisatie van de gezamenlijke taakopdracht, mede
in vergelijking met de publieke omroep in de ons omringende landen. Ook de
tussentijdse verantwoordingen kunnen verbeterd worden. In de wet wordt opgenomen
dat de driemaandelijkse rapportages van de NOS over de verschillende wettelijke
programmatische percentages zowel per omroepvereniging als per net en de omroep
als geheel geschieden. Exploitatie-overzichten en rapportages over personele
kengetallen dienen niet alleen op het niveau van omroepverenigingen beschikbaar
te zijn, maar ook op het niveau van de netten en de publieke omroep als geheel.
Voor het consolideren van dergelijke gegevens zie ik een belangrijke taak
voor de concessiehouder, de NOS, weggelegd. Ik hecht ook belang aan openheid
wat betreft de honorering van individuele omroepbestuurders, zoals de leden
van de raad van bestuur en de raad van toezicht en van de besturen van de
omroepverenigingen. De uitgebreide wijze van verantwoording door de BBC, en
de Aanbevelingen van de Commissie inzake Corporate Governance (Commissie Peters)
voor vennootschappen in het bedrijfsleven zullen als leidraad dienen voor
een aanpassing van het bestaande Handboek Financiële Verantwoording.
Dat betekent dat na overleg met de betrokken partijen concreet in het Handboek
zal worden bepaald op welke wijze, rekening houdend met gangbare maatschappelijke
en vennootschapsrechtelijke opvattingen (waaronder privacyregelgeving), het
inzicht in de hier bedoelde bestuurskosten dient te worden gegeven. Voorts zijn in dit wetsvoorstel regelingen opgenomen die de transparantie
van de financiering van neventaken en nevenactiviteiten garandeert. 6.7 Non-commercialiteitDe publieke omroep dient zich ook door het beginsel van non-commercialiteit
duidelijk te onderscheiden van de commerciële omroep. In het regeerakkoord
klinkt dit uitgangspunt door in de opmerking dat de verdere uitbreiding van
reclame-uitingen op de publieke zenders zoveel mogelijk moet worden tegengegaan.
Deze gedachtegang dient naar mijn mening ook te worden gevolgd voor de sponsoring
van de programma-onderdelen van de publieke omroep. Bij sponsoring ligt snel
het gevaar op de loer dat de (inhoud van de) programma's van de publieke omroep
mede door belanghebbenden wordt beïnvloed. Het ligt voor de hand met
de sponsoring van de programma-onderdelen van de publieke omroep terughoudendheid
te betrachten en dat ook in de Mediawet tot uitdrukking te brengen.Ik heb tegen de achtergrond van stemmen die opgaan om reclame-uitingen
gericht op kinderen rond jeugdprogramma's te beperken of zelfs te verbieden
nagegaan of een dergelijke maatregel in dit wetsvoorstel zou kunnen worden
opgenomen. Daarbij heb ik geconcludeerd dat ook in Europa hierover een discussie
gaande is. In de Nederlandse situatie zou echter de effectiviteit van een
dergelijke maatregel beperkt zijn. In de praktijk kijken kinderen veel naar
de commerciële zenders. Een soortgelijke maatregel gericht op commerciële
omroep is minder realistisch en ook alleen mogelijk voor de zenders die onder
Nederlandse rechtsbevoegdheid vallen. Berekend is dat een dergelijke maatregel
een derving aan inkomsten voor de publieke omroep oplopend tot 20 miljoen
gulden zou betekenen, die alleen gecompenseerd zou kunnen worden door programma-onderbrekende
reclame. Een betere route lijkt mij vooralsnog de weg van zelfregulering.
Ik wijs in dat verband op de reeds uitgebreide regels inzake de inhoud van
reclame gericht op jonge consumenten van de Stichting Reclamecode. Wel heb
ik in de wet de mogelijkheid gecreëerd om bij algemene maatregel van
bestuur een regeling te treffen waarmee zonodig beperkingen kunnen
worden opgelegd aan de plaatsing van reclame rond en in jeugdblokken. 6.8 Andere legitimeringsinstrumentenNaast het wettelijke instrumentarium kan de legitimering ook worden verhoogd
door andere instrumenten te verbeteren en daar zo mogelijk nieuwe instrumenten
aan toe te voegen. Zoals de raad van bestuur van de NOS ook opmerkt, verantwoorden
de omroepverenigingen (als ook de niet-ledengebonden zendgemachtigden) zich
tegenover hun achterban voor hun bijdrage aan het programma-aanbod van de
publieke omroep. Door het betalen van lidmaatschapsgeld geven zij uitdrukking
aan hun betrokkenheid en verschaffen zij een aanvullende bron van inkomsten.
Het lidmaatschap van omroepverenigingen biedt bovendien in beginsel ook de
mogelijkheid aan kijkers en luisteraars tot een directe beïnvloeding
van de uitvoering van het verenigingsbeleid, waaronder het programmabeleid.
Ook beschikken omroepverenigingen en andere zendgemachtigden door de aard
van het omroepbedrijf over programmatische mogelijkheden om voeling te houden
met hun leden en het bredere publiek. De programma's op het televisiescherm
en de radio bieden mogelijkheden voor het tonen van inhoudelijke betrokkenheid.
Deze band zou kunnen worden versterkt door meer systematisch en structureel
overleg te voeren, bij voorbeeld in publieks- of programmaraden, over de wensen
en behoeften van het publiek of doelgroepen daaruit. Kijk-, luisteren waarderingscijfers
vormen zeer directe graadmeters voor de voorkeuren van het publiek en helpen
beleids- en programmamakers in te spelen op de wensen en behoeften van het
publiek.Een andere maatregel die de betrokkenheid tussen de burgers en de publieke
omroep zou kunnen vergroten, is het instellen van een zogenaamde «ombudsman».
De raad van bestuur van de NOS geeft in zijn recente beleidsnota enkele andere
mogelijkheden: een jaarlijks inhoudelijk jaarverslag van de publieke omroep
als geheel, het organiseren door de NOS van regelmatige debatten met kijkers,
luisteraars en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties over aanpak
en kwaliteit van de programma's en tenslotte een in gezamenlijkheid te maken
mediaprogramma met een onafhankelijk en journalistiek «ombudsman-achtig»
karakter, voor een permanente dialoog met het publiek.De uitwerking van deze zaken is bij uitstek een zaak van de publieke omroep
zelf. De wet biedt daarom de mogelijkheid om ter vergroting van de legitimering
algemene aanwijzingen te verbinden aan de concessie, zodat de uitwerking van
dit niet wettelijk geregelde instrumentarium als taak aan de publieke omroep
kan worden opgedragen. 7. Financiën Financiële bevoegdheden raad van bestuurOnder leiding van de raad van bestuur implementeert de publieke omroep
de aanbevelingen uit de rapportage van het bureau McKinsey & Co te implementeren.
Hierdoor is een structureel gezonde meerjarenbegroting voor de publieke omroep
gerealiseerd.In de nieuwe concessieperiode is de raad van bestuur verantwoordelijk
voor een structureel gezonde meerjarenbegroting. In het wetsvoorstel is dit
tot uiting gebracht door de NOS verantwoordelijk te maken voor het bevorderen
van een doelmatige inzet van de beschikbare middelen. Teneinde voldoende inhoud
te kunnen geven aan deze verantwoordelijkheid heeft de regering gemeend een
aantal wettelijke eisen aan te scherpen ter versterking van de bestuurlijke
positie van de raad van bestuur. De voorstellen zullen bijdragen aan een evenwichtig
relatie tussen de belangen van de individuele omroepen en die van de landelijke publieke omroep als geheel. Voorgesteld wordt naast de al bestaande
bevoegdheid van de minister ook de raad van bestuur de bevoegdheid te geven
bindende besluiten te nemen met betrekking tot het vragen van alle inlichtingen
die nodig zijn voor de uitoefening van zijn taak. Verder wordt voorgesteld
de netcoördinatoren te verplichten bij de indiening van de ontwerpbegroting
van de netten een toelichting te verstrekken op wettelijk onderscheiden onderdelen
en begrotingsposten. Indien een omroepinstelling inbreuk maakt op de bindende
besluiten, kan de raad van bestuur het budget van die instelling thans vaststellen
op 95%. Gezien de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur voor de publieke
omroep als geheel en de daarmee samenhangende verzwaring van zijn bestuurlijke
positie wordt voorgesteld deze bepaling aan te passen door een budgetvermindering
van maximaal 15% mogelijk te maken. Hiermee wordt beoogd het effect van dit
sanctiemiddel te vergroten. FiscaliseringIn het regeerakkoord is afgesproken dat het kabinet de mogelijkheid van
fiscalisering van de omroepbijdrage zal onderzoeken. In een ambtelijke verkenning,
uitgevoerd door de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en
Financiën, is de mogelijkheid hiervan nader onderzocht. Enerzijds is
onderzoek verricht naar een mogelijke efficiencyvergroting in de uitvoeringskosten
bij de DOB, in relatie met de mogelijkheden van de Belastingdienst. Anderzijds
is nagegaan in hoeverre het mogelijk en wenselijk is de omroepbijdrage te
vervangen door bekostiging uit de algemene middelen. Uit de verkenning bleek
dat de mogelijke baten uit de eerste optie zeer beperkt zijn. De tweede optie
zal wel een efficiencywinst kunnen opleveren. Op grond hiervan hebben de betrokken
bewindspersonen op 20 april 1999 het voornemen geuit de omroepbijdrage te
fiscaliseren. De voorbereidingen voor de uitvoering van dit voornemen zijn
inmiddels ter hand genomen. ARTIKELSGEWIJZE DEELIn het hiernavolgende zullen de verschillende onderdelen van deze wet
nader worden toegelicht voor zover dat nodig is naast hetgeen reeds in het
algemeen deel van de toelichting is opgenomen. Dit wetsvoorstel bevat veel
technische wijzigingen. Deze hebben betrekking op aanpassing van verwijzingen
binnen de Mediawet naar artikelen en artikelonderdelen, alsmede op aanpassing
van artikelen en artikelonderdelen naar aanleiding van vervanging van begrippen,
zoals «erkenning» in plaats van «concessie» en «begroting»
in plaats van «meerjarenplan» . Voorts houdt een aantal wijzigingen
verband met het feit dat voor de verzorging van programma's in de zendtijd
van politieke partijen niet langer financiering uit de omroepmiddelen plaatsvindt.
Dergelijke technische wijzigingen spreken voor zich. Artikel I Onderdeel AMet onderhavig wetsvoorstel wordt het verzorgen een uitzenden van programma's
voor gebieden buiten Nederland en ten behoeve van in het buitenland verblijvende
Nederlanders onderdeel van de taak van de publieke omroep. In de definitie
van publieke omroep in artikel 1, onderdeel t, wordt dit tot uitdrukking gebracht
door vermelding van de Wereldomroep. Onderdelen B, C en DIn de rapportage van het kabinet aan het parlement inzake de verbetervoornemens
met betrekking tot de zelfstandige bestuursorganen (kamerstukken II, 1996–1997,
25 268, nr. 1) is aangegeven dat de regeling van het Commissariaat voor
de Media op een aantal punten nog niet voldoet aan de aanwijzingen inzake
zelfstandige bestuursorganen (zbo's). De in deze onderdelen opgenomen wijzigingen
van de wettelijke regeling van het Commissariaat strekken er toe de regeling
in overeenstemming te brengen met de aanwijzingen voor zbo's . Het gaat hierbij
om bepalingen inzake het financieel jaarverslag (onderdeel C), het opnemen
van een taakverwaarlozingsregeling (onderdeel D) en de verplichting tot vijfjaarlijkse
evaluatie van het functioneren van het Commissariaat. Bij de formulering van
de desbetreffende bepalingen is aangesloten bij de aanwijzingen inzake zbo's.Ter toelichting op onderdeel B zij nog het volgende opgemerkt. De in artikel
9, tweede lid, onderdelen b en c, van de Mediawet opgenomen taken van het
Commissariaat met betrekking tot de inlichtingenplicht aan de Minister en
het uitbrengen van een jaarverslag worden opgenomen in de nieuwe artikelen
13a en 13b (onderdeel D). Aan de in artikel 9, tweede lid, onderdeel a, expliciet
opgenomen taak inzake de bevordering van overleg, coördinatie en samenwerking
tussen de omroepinstellingen is door het Commissariaat reeds geruime tijd
geen specifieke invulling meer gegeven. Immers, de NOS is het samenwerkings-
en coördinatieorgaan van de publieke omroep. Voor zover dat uit de uitvoering
van zijn taak voortvloeit zal het Commissariaat vanzelfsprekend overleggen
met de omroepinstellingen, ook zonder specifieke wettelijke opdracht daartoe.
Artikel 9, tweede lid, kan dan ook vervallen. Onderdeel EAan het begin van Hoofdstuk III wordt in artikel 13c de algemene taakopdracht
voor de publieke omroep beschreven. Deze kerntaak is opgenomen in artikel
13c, eerste lid. Onderdeel b bepaalt dat het tot de hoofdtaak van de publieke
omroep behoort om alle activiteiten met betrekking tot programmaverzorging
en uitzending te verrichten die daartoe nodig zijn. In onderdeel c is opgenomen
dat ook het verzorgen van uitzendingen voor het buitenland en voor in het
buitenland verblijvende Nederlanders tot de taak van de publieke omroep behoort.
De uitvoering van deze taak blijft in het nieuwe concessiestelsel op grond
van artikel 76 van de Mediawet echter expliciet opgedragen aan de Wereldomroep,
die deze taak van oudsher verricht.In het tweede lid van artikel 13c zijn algemene eisen gesteld aan de programma's
van de publieke omroep. Voor de beschrijving van de elementen van de taakopdracht
is geput uit het advies van de Commissie Ververs, het advies van de Raad voor
Cultuur en het rapport van de NOS «Publiek in de toekomst». Tevens
is gekeken naar de beschrijvingen van de omroeptaak bij omroeporganisaties
in het buitenland, met name België en Engeland.Het derde lid van artikel 13c bepaalt dat het mede tot de taak van de
publieke omroep behoort om in het kader van de hoofdtaak zoals omschreven
in het eerste en tweede lid van artikel 13c, te voorzien in andere vormen
van aanbod en verspreiding van programmamateriaal. Het gaat hier om Internetdiensten
en vormen van hergebruik en bewerking van bestaand programmamateriaal, bijvoorbeeld
via themakanalen (zoals een minderhedenzender). Uitdrukkelijk uitgesloten
zijn vormen van aanbod tegen betaling, zoals abonneetelevisie, pay-per-view
en video-on-demand. De neventaken vormen een categorie activiteiten die dichter
bij de hoofdtaak ligt dan de nevenactiviteiten, bedoeld in de artikelen 57
en volgende van de Mediawet. Zij moeten als zodanig dan ook onderscheiden
worden van de nevenactiviteiten. Het verrichten van de neventaken kan door
de omroepinstellingen gefinancierd worden uit de omroepmiddelen die aan de
omroepinstellingen ter beschikking worden gesteld. De budgetten die aan de
omroepinstellingen ter beschikking worden gesteld voor de verzorging van hun
programma's zullen tevens kunnen worden gebruikt voor de financiering van
de neventaken. Artikel 101 van de Mediawet, zoals gewijzigd in onderdeel WWW
van deze wet, biedt daartoe de wettelijke basis. De positionering van de neventaken
en de financiering daarvan passen binnen het kader van het Protocol van Amsterdam,
bevestigd door de Raad van de Europese Gemeenschappen in resolutie van 25
januari 1999, nr. 1999/C 30/01, PbEG 1999, C 30/1, dat als uitgangspunt formuleert
dat de lidstaten van de Europese Gemeenschap de taakopdracht en organisatie
van de publieke omroep bepalen en daarbij kunnen voorzien in de financiering
van de vervulling van de publieke opdracht. Onderdelen G en RArtikel 14 van de Mediawet bepaalt dat een omroepvereniging als statutaire
doelstelling heeft het verzorgen van een programma voor algemene omroep, waarin
een bepaalde maatschappelijke, culturele of godsdienstige of geestelijke stroming
wordt vertegenwoordigd. Dit wetsvoorstel beoogt de publieke omroepinstellingen
nog meer dan voorheen samen te brengen om de taakopdracht van de publieke
omroep zoals omschreven in het voorgestelde artikel 13c van de Mediawet uit
te voeren. Met de aanpassing van artikel 14, eerste lid, onderdeel b, wordt
de statutaire doelomschrijving van de omroepverenigingen afgestemd op de taakopdracht
van de gehele publieke omroep. Daarmee wordt meer tot uitdrukking gebracht
dat de afzonderlijke omroepinstellingen hun doelstelling en taak binnen het
verband van de gehele publieke omroep realiseren.Ook de regionale en lokale omroepinstellingen behoren tot de publieke
omroep. Het verzorgen van regionale en lokale publieke programma's is dan
ook onderdeel van de in artikel 13c neergelegde taakopdracht van de publieke
omroep. In artikel 30 wordt de statutaire doelomschrijving van de regionale
en lokale omroepinstellingen in verband gebracht met de taakopdracht van de
publieke omroep (onderdeel R). Deze inbedding van de regionale en lokale omroep
in het geheel van de publieke omroep brengt in het kader van dit wetsvoorstel
echter geen wijzigingen ten aanzien van organisatie en financiering van de
regionale en lokale omroep en de positie van de provinciale en lokale besturen
dienaangaande. Onderdeel HBinnen het verband van de publieke omroep opereert de NOS als centraal
orgaan met coördinerende en bestuurlijke taken ten behoeve de publieke
omroep. Dit wordt tot uitdrukking gebracht in de omschrijving van de taken
van de NOS in artikel 16, eerste en tweede lid. Daarbij ligt meer het accent
gelegd op het opereren als centraal orgaan binnen het geheel van de publieke
omroep.Met de wijziging van onderdeel c van artikel 16 wordt geregeld dat de
drie-maandelijkse rapportages van de NOS over de door de omroepinstellingen
uitgezonden programma-onderdelen voortaan betrekking zullen hebben op alle
wettelijk voorgeschreven percentages en programmacategorieën. De rapportages
dienen een overzicht te geven zowel per individuele omroepinstelling, per
televisie- en radioprogrammanet, als voor de omroepinstellingen gezamenlijk.In onderdeel m van artikel 16 wordt aan de taak van de NOS ten aanzien
van de financiering van de omroepinstellingen toegevoegd dat de NOS, in casu
de raad van bestuur, mede tot taak heeft het bevorderen van de doelmatige
inzet van omroepmiddelen. Een en ander is een voortvloeisel uit de aanbevelingen
die de Algemene Rekenkamer heeft gedaan in het kader van het in 1996 gehouden
onderzoek naar het financiële toezicht bij de omroep en vormt tevens
een vervolg op het onderzoek van bureau McKinsey & Co. Op deze wijze wordt
ook wettelijk uitdrukking geven aan de reeds in gang gezette ontwikkeling
tot een scherpere verantwoordelijkheid van de raad van bestuur van de NOS
voor het bereiken van een structureel gezonde meerjarenbegroting. Onderdeel IDe in dit onderdeel opgenomen wijzigingen van artikel 18a inzake de samenstelling
van de raad van toezicht houden verband met het vervallen van het onderscheid
tussen omroepverenigingen A, B, en C en het feit dat voortaan slechts één
educatieve omroepinstelling voor erkenning in aanmerking komt. Voor de samenstelling
van de raad van toezicht benoemen de omroepverenigingen, de NPS en de educatieve
omroepinstelling elk een lid. Voor de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag blijft gelden dat zij gezamenlijk een lid benoemen. Onderdeel JDe verlening van de concessie voor publieke omroep op landelijk niveau
is gebaseerd op het concessiebeleidsplan. Dit concessiebeleidsplan geeft aan
op welke wijze de omroepinstellingen gedurende de concessieperiode uitvoering
geven aan de publieke taakopdracht. Het beleidsplan wordt door de raad van
bestuur van de NOS vastgesteld en door de raad van toezicht goedgekeurd. Hetzelfde
geldt voor de tussentijdse concessiebeleidsplannen die gedurende de concessieperiode
om de vijf jaar worden uitgebracht.In het nieuwe concessiestelsel wordt de raad van bestuur van de NOS belast
met het vaststellen van de netprofielen voor de televisie- en radioprogrammanetten.
Verwezen zij naar het in onderdeel L voorgestelde artikel 19a, eerste lid,
onderdeel e, van de Mediawet. De netcoördinatoren worden belast met het
opstellen van de netprofielen, tezamen met de netredacties. Voor de televisieprogrammanetten
zullen de netbesturen de taak hebben de netcoördinatoren te adviseren
ten behoeve van het opstellen van de netprofielen. Om de bestuurlijke betrokkenheid
van de omroepinstellingen bij de uiteindelijke vaststelling van de netprofielen
(deze raakt immers de programmatische taak van de omroepinstellingen) voldoende
te waarborgen worden de netprofielen ter goedkeuring voorgelegd aan de raad
van toezicht. Ten aanzien van de radioprogrammanetten gold tot op heden dat
de profilering wettelijk was vastgelegd in artikel 40c van de Mediawet. In
dit wetsvoorstel stelt de regering voor de vaststelling van de netprofilering
van de radioprogrammanetten ook aan de raad van bestuur op te dragen. De netprofielen
voor de radioprogrammanetten zullen door de netcoördinatoren van de radioprogrammanetten
tezamen met de netredacties worden opgesteld en vervolgens door de raad van
bestuur worden vastgesteld. Daarna zullen deze eveneens ter goedkeuring aan
de raad van toezicht worden voorgelegd. Onderdeel KIn artikel 19 worden de regels inzake benoeming en ontslag van de leden
van de raad van bestuur van de NOS gewijzigd. De invloed die de omroepinstellingen
hebben op de benoeming van de leden van de raad van bestuur wordt verankerd
door te bepalen dat benoeming voortaan geschiedt door de raad van toezicht.
De betrokkenheid van de minister wordt vormgegeven door te bepalen dat de
benoemingsbesluiten de instemming van de minister behoeven. Voorts is in een
nieuw derde lid bepaald dat de leden van de raad van bestuur
eenmaal herbenoemd kunnen worden voor een aansluitende periode. Naar de mening
van de regering past het bij de grotere openheid en dynamiek van het omroepbestel
dat de zittingsduur van de leden van de raad van bestuur niet langer is dan
de concessietermijn van tien jaar. Gebleken is dat door de huidige benoemingsprocedure,
waarbij benoeming door de minister geschiedt, in de praktijk de nodige vragen
zijn gerezen omtrent de arbeidsrechtelijke positie van de leden van de raad
van bestuur, met name op het punt of de leden in openbare dienst werkzaam
zijn en wie de rechtspositie vaststelt. Een en ander wordt nu duidelijk wettelijk
vastgelegd door te bepalen dat de leden van de raad van bestuur in dienst
zijn van de NOS en dat hun arbeidsvoorwaarden worden vastgesteld door de raad
van toezicht.Tot slot wordt in het vierde lid van artikel 19 de incomptabiliteit van
het lidmaatschap van de raad van bestuur en het lidmaatschap van het bestuur
van de STER opgeheven. Bij de organisatiewet werd bepaald dat het lidmaatschap
van de raad van bestuur onverenigbaar is met het lidmaatschap van een orgaan
van, of een dienstbetrekking bij een instelling die zendtijd heeft verkregen.
Deze bepaling heeft onbedoeld tot gevolg dat de raad van bestuur niet vertegenwoordigd
kan worden in het bestuur van de STER. Zoals dat tot nu toe steeds het geval
is geweest, is het van belang dat het NOS-bestuur vertegenwoordigd is in het
bestuur van de STER. De STER heeft immers een taak ten behoeve van de gehele
landelijke publieke omroep. De STER heeft, ook wettelijk gezien, een andere
positie dan de andere omroepinstellingen. Zo was voorheen de voorzitter van
de NOS steeds lid van het bestuur van de STER. Onderdeel LDe vaststelling van het concessiebeleidsplan en de tussentijdse concessiebeleidsplannen
en de vaststelling van de netprofielen voor de televisie- en radioprogrammanetten
wordt als taak van de raad van bestuur toegevoegd aan de in artikel 19a, eerste
lid, opgesomde taken van de raad van bestuur. Onderdeel NArtikel 21, eerste lid, van de Mediawet somt de besluiten van de raad
van bestuur op die bindend zijn voor de omroepinstellingen. Daaraan worden
thans twee categorieën besluiten toegevoegd. Het gaat in de eerste plaats
om besluiten in het kader van het verkrijgen van de informatie die beno- digd
is voor de taakvervulling van de raad van bestuur. De raad van bestuur is
op grond van artikel 22 van de Mediawet bevoegd alle inlich- tingen te verlangen
die redelijkerwijs nodig zijn voor de vervulling van zijn taak. In de praktijk
is gebleken dat de informatieverstrekking niet altijd even adequaat verloopt.
Om te waarborgen dat de door de raad van bestuur gewenste informatie ook daadwerkelijk
wordt verstrekt op een wijze die nodig is voor de raad van bestuur om zijn
taken uit te voeren wordt voorzien in de mogelijkheid voor de raad van bestuur
om ten aanzien van de informatieverstrekking bindende besluiten te kunnen
vaststellen aan de hand waarvan de informatieverstrekking kan plaatsvinden.De raad van bestuur als gezamenlijkheidsorgaan van de publieke omroep
krijgt in het nieuwe concessiestelsel expliciet de taak om te zorgen dat de
programmering op de onderscheiden radio- en televisieprogrammanetten past
in voor de netten aangegeven programmatische kaders en de gezamenlijke programmavoorschriften.
Deze taak is specifiek neergelegd in de in dit wetsvoorstel voorgestelde artikelen
40, vijfde lid, 50, negende lid, 51, tweede lid, 54, achtste lid, en 54a,
vierde lid van de Mediawet. De besluiten die de raad van bestuur in dat kader
neemt zijn bindend voor de omroepinstellingen. Dit wordt wettelijke
vastgelegd door toevoeging van deze besluiten aan artikel 21, eerste lid,
voor zover deze besluiten niet reeds vallen onder de in dat lid genoemde besluiten
inzake onder meer zendtijdindeling, financiering en coördinatie.Door toevoeging van de hiervoor bedoelde categorieën besluiten van
de raad van bestuur aan artikel 21, eerste lid, wordt bereikt dat de naleving
daarvan door de raad van bestuur kan worden afgedwongen. Daartoe beschikt
de raad van bestuur over de sancties van korting op het budget voor programmaverzorging
(artikel 103a Mediawet) en het verzoek aan de minister tot intrekking van
de erkenning (artikel 36b, derde lid, Mediawet) en het verzoek aan het Commissariaat
om tot intrekking of vermindering van zendtijd over te gaan (artikel 47, eerste
lid, Mediawet). Onderdeel OIn het nieuwe concessiestelsel zal slechts aan één educatieve
omroepinstelling een erkenning worden verleend met als taak het verzorgen
van een breed en samenhangend educatief programma. Het huidige artikel 25
gaat in de doelomschrijving van een educatieve omroepinstelling nog uit van
de mogelijkheid van zendtijdtoewijzing aan meerdere specifieke of categorale
educatieve omroepinstellingen, die elke een specifiek educatief programma
kunnen verzorgen. In nieuwe situatie zal de enige te erkennen educatieve omroepinstelling
de taak hebben een breed en samenhangend educatief programma te verzorgen,
waarbinnen naast educatieve programma's voor een algemeen publiek tevens voldoende
aandacht bestaat voor meer specifiek gerichte programma's. De doelomschrijving
van een educatieve omroepinstelling in artikel 25, onderdeel b, wordt daaraan
aangepast. Om de openheid van de educatieve omroepinstellingen te waarborgen
wordt in een nieuw onderdeel d bepaald dat in de statuten van de te erkennen
educatieve omroepinstelling een regeling wordt opgenomen die de mogelijkheid
van toetreding van andere organisaties met het oog op samenwerking binnen
de omroepinstelling mogelijk maakt. Door opneming van enkele nadere criteria
en de instemming van de minister met de statutenwijziging wordt gewaarborgd
dat de toetredingsregeling voorziet in een adequate procedure voor toetreding
van diverse organisaties die een bijdrage kunnen leveren aan een breed en
samenhangend educatief programma. Onderdeel PBij de parlementaire behandeling van de organisatiewet is door de regering
toegezegd de positie van het STER-bestuur nader te zullen bezien in het kader
van de concessiewetgeving. De regering meent dat de regeling omtrent de samenstelling
van het STER-bestuur als volgt dient te worden aangepast. De regeling van
de waarneming in het STER-bestuur is verouderd, doch om pragmatische redenen
niet eerder aangepast. Voor een waarnemerschap namens de minister van Economische
Zaken, dat dateert uit de tijd dat men met etherreclame begon, is geen grond
meer. Voorts is er geen grond meer voor een door de NOS aangewezen waarnemer
in het STER-bestuur. Drie leden van het STER-bestuur worden immers al benoemd
op voordracht van de NOS. In de derde plaats kan de bepaling, dat de door
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen aangewezen waarnemers
als vertegenwoordigers van hem optreden, worden geschrapt. Volstaan wordt
thans met de bepaling dat de minister twee waarnemers kan aanwijzen. Daarmee
wordt de mogelijkheid geopend om behalve een ministeriële waarnemer,
tevens een waarnemer aan te wijzen die vanuit een ander betrokken belang optreedt.
De regering denkt hierbij in het bijzonder aan een waarnemer vanuit de regionale
omroep. Onderdeel QDe wijziging van artikel 28, onderdeel m, strekt er toe een wettelijke
basis te creëren om uit de omroepmiddelen ook bijdragen te kunnen verstrekken
aan lokale programmering ten behoeve van minderheden. Gedoeld wordt op door
lokale omroepen in samenwerking tot stand gebrachte programmering, die een
grotere uitstraling en publieksbereik hebben dan uitsluitend de lokale bevolking. Onderdeel S Artikel 30aIn de artikelen 30a en 30b is de concessieverlening aan de NOS ten behoeve
van de landelijke publieke omroep geregeld.Op grond van het derde lid van artikel 30a kunnen voorschriften en algemene
aanwijzingen aan de concessie worden verbonden. Deze voorschriften en aanwijzingen
strekken er toe richting te geven aan de invulling van de taakopdracht van
de publieke omroep. De onder a bedoelde voorwaarden hebben betrekking op de
wijze waarop op de televisie- en radioprogrammanetten de programmering wordt
ingevuld. In de voorwaarden kan bijvoorbeeld als uitgangspunt worden vastgelegd
dat op alle televisie- en radionetten een voldoende gevarieerd aanbod van
verschillende programmacategorieën wordt verzorgd, of dat juist meer
profilering of kleuring van netten dient te worden nagestreefd. De concrete
invulling daarvan geschiedt onder de verantwoordelijkheid van de raad van
bestuur. De onder b genoemde voorwaarden zien op mogelijke richtlijnen waarin
aan de concessiehouder wordt opgedragen er voor zorg te dragen dat de programma's
van de publieke omroep in een eventueel nader te bepalen mate zijn gericht
op bijvoorbeeld jeugdigen of minderheden, en daartoe een instrumentarium te
ontwikkelen. In het algemeen deel van deze toelichting is in het kader van
de legitimering van de publieke omroep ingegaan op het belang van een open
en gedegen verantwoording over de prestaties van de publieke omroep in relatie
tot zijn taakopdracht. De wijze waarop de publieke omroep verantwoording aflegt
over de uitvoering van de taakopdracht leent zich goed voor eventuele nadere
uitwerking of opdrachtgeving in de concessie aan de NOS. De onderdelen c en
d van het derde lid van artikel 30a bieden de basis om in de concessievoorwaarden
de raad van bestuur op te dragen instrumenten te ontwikkelen voor de wijze
waarop het publiek betrokken kan worden bij het programmabeleid en de programmering,
alsmede de wijze waarop verantwoording kan worden afgelegd over de vervulling
van de publieke omroeptaak. Wat betreft de instrumenten om het publiek te
betrekken bij de programmering en het programmabeleid kan in het bijzonder
gedacht worden aan het gebruik van kijk- en luisteronderzoek, het instellen
van bijvoorbeeld een klachtinstantie, het instellen van publieksraden of een
ombudsman en, zoals de NOS zelf heeft voorgesteld, het houden van rechtstreekse
dialogen met het publiek, bijvoorbeeld in de vorm van publieke debatten. Verder
kunnen instrumenten als het leveren van prestatie-overzichten betreffende
de diversiteit, kwaliteit en bereik van het programma-aanbod van de publieke
omroep ontwikkeld en ingezet worden.In het vijfde lid van artikel 30a is een grondslag opgenomen om in het
geval dat de NOS zijn taken niet of niet naar behoren uitvoert bij algemene
maatregel van bestuur voorzieningen te kunnen treffen. Daarbij kan zonodig
van de wet worden afgeweken, bij voorbeeld indien het nodig mocht zijn om
bepaalde wettelijke taken aan een ander orgaan op te dragen. Mede gelet op
de mogelijkheid van afwijking van de wet is via aanpassing van artikel 175
bepaald dat een algemene maatregel van bestuur als hier bedoeld bij het parlement
wordt voorgehangen. De publieke omroep draagt in eerste instantie zelf de verantwoordelijkheid
voor doorlopende beoordeling en bewaking van de kwaliteit van het functioneren
van de publieke omroep. Om daaraan een wettelijke ondersteuning te geven wordt
in artikel 30c een regeling met betrekking tot periodieke kwaliteitsbeoordeling
door een daartoe in te stellen beoordelingscommissie opgenomen. Deze regeling
is van dezelfde aard als bijvoorbeeld de in de Wet op het hoger onderwijs
en wetenschappelijk onderzoek opgenomen regeling over de verantwoordelijkheid
en uitvoering van de kwaliteitszorg door onderwijsinstellingen. Ten minste
elke vijf jaar zal het functioneren van de publieke omroep en de omroepinstellingen
onderworpen worden aan een onderzoek door een commissie, waarvan de leden
worden benoemd door de raad van toezicht op voordracht van de raad van bestuur.
Deze commissie bestaat uit minimaal vijf onafhankelijk deskundigen. De samenstelling
dient zodanig te zijn dat de leden van de commissie zoveel mogelijk het kijk-
en luisterpubliek, waaronder ook specifieke bevolkings- of leeftijdsgroepen,
representeren. Dit betekent dat daarbij gelet moet worden op een behoorlijke
spreiding over de diverse groepen waaruit het kijk- en luisterpubliek bestaat.
Het gaat hierbij niet om een permanente commissie, maar om commissies die
telkens voor de duur van het beoordelingsonderzoek wordt ingesteld. De aandacht
van de commissie zal zich richten op de onderwerpen, genoemd in het derde
lid van artikel 30c: het functioneren van de publieke omroep in zijn geheel,
de wijze waarop de individuele omroepinstellingen daaraan een bijdrage hebben
geleverd en de mate waarin de programma's van de publieke omroep tegemoet
is gekomen aan zowel de belangstelling van het algemene publiek, als de inzichten
en interesses van specifieke bevolkings- of leeftijdsgroepen. De bevindingen
van de beoordelingscommissie zijn een belangrijke informatiebron voor in de
eerste plaats de publieke omroep en de omroepinstellingen zelf. Daarnaast
vormt het rapport van de beoordelingscommissie een belangrijke basis voor
de minister om in het kader van de concessieverlening, dan wel tussentijds,
de concessievoorwaarden in te vullen of bij te stellen. Daarom is bepaald
dat de minister eveneens onderwerpen aan de commissie kan meegeven waarover
gerapporteerd moet worden. Deze bevoegdheid strekt uitdrukkelijk niet tot
verdere bemoeienis van de minister met het onderzoek. Voor alle duidelijkheid
zij opgemerkt dat onverlet blijft de algemene bevoegdheid van de minister
om op grond van artikel 23 van de Mediawet alle inlichtingen van de NOS te
verlangen die noodzakelijk zijn.In het vierde lid is opgenomen dat de beoordelingscommissie aanbevelingen
kan doen voor de komende jaren.Het is gewenst de activiteiten van de beoordelingscommissie in tijd af
te stemmen met de procedure van erkenning van omroepinstellingen en de concessieverlening.
De beoordelingscommissie onderzoekt de wijze waarop de individuele omroepinstellingen
bijdragen aan verwezenlijking van de taak van de publieke omroep. De omroepinstellingen
moeten in de gelegenheid zijn hun activiteiten en beleid af te zetten tegen
de bevindingen en aanbevelingen van de beoordelingscommissie. Het rapport
dient dan ook op een zodanig tijdstip te worden uitgebracht dat de omroepinstellingen
die in aanmerking willen komen voor een erkenning voor een volgende periode
van vijf jaar daar in hun beleidsplannen rekening mee kunnen houden. Er van
uitgaande dat de aanvragen voor de erkenningen moeten worden ingediend uiterlijk
1 november van het jaar voorafgaande aan het jaar waarin de lopende erkenning
afloopt, betekent dit dat het rapport van de beoordelingscommissie voldoende
ruim van te voren beschikbaar moet zijn. Bepaald is dat de beoordelingscommissie
uiterlijk 1 september rapporteert. De omroepinstellingen hebben dan voldoende
gelegenheid de resultaten van het onderzoek in hun aanvragen te verwerken.
Tevens is dan gewaarborgd dat het rapport van de beoordelingscommissie ruim
op tijd wordt uitgebracht om verwerkt te worden in het door de
raad van bestuur in overleg met de erkende omroepinstellingen uit te brengen
concessiebeleidsplan. Onderdelen T en U Artikelen 31 en 32Het huidige concessiestelsel wordt vervangen door een systeem van erkenning
van omroepinstellingen als deelnemers in de concessie voor landelijke publieke
omroep.De procedure voor erkenning van omroepinstellingen wordt belangrijk gewijzigd.
De indiening van de aanvragen, waarvan de beleidsplannen van de omroepverenigingen
deel uitmaken, zal via het Commissariaat voor de Media lopen. Het Commissariaat
zendt de aanvragen vervolgens met zijn opmerkingen aan de minister. In het
Mediabesluit zullen nadere regels worden opgenomen omtrent het tijdstip waarop
de aanvragen moeten worden ingediend en de termijn waarbinnen de minister
op de aanvragen moet beslissen. Uitgangspunt daarbij is dat de aanvragen uiterlijk
1 november van het jaar voorafgaande aan het jaar waarin de lopende erkenningsperiode
afloopt, moeten worden ingediend, en dat de minister uiterlijk 1 april daarop
beslist. Het huidige artikel 34 van de Mediawet, waarin een advisering bij
concessieverlening door een speciaal daartoe in te stellen adviescommissie
is opgenomen, komt te vervallen. Over de erkenningen zal de Raad voor Cultuur
gaan adviseren. De ingangsdatum van de erkenningen wordt in het nieuwe concessiestelsel
gekoppeld aan de ingangsdatum van de aan de NOS te verlenen concessie en de
vijfjaarlijkse tussentijdse concessieplannen (artikel 31, tweede lid). De
periode waarvoor de erkenningen worden verleend loopt daarmee synchroon met
de concessieverlening aan de NOS.Voor de verzorging van educatieve programma's zal één educatieve
omroepinstelling in aanmerking komen. Voor de educatieve omroepinstelling
zal eenzelfde erkenningsprocedure gelden als voor de omroepverenigingen. Onderdeel VHet huidige artikel 35 van de Mediawet regelt de bevoegdheid van de Minister
ten aanzien van de aanwijzing van de vaste netten voor omroepverenigingen
van het huidige concessiestelsel. Tevens is in dat artikel het onderscheid
tussen omroepverenigingen A, B en C op basis van ledenaantallen opgenomen.
In het nieuwe concessiestelsel wordt de plaatsing op de netten in het kader
van de zendtijdindeling geheel onder verantwoordelijkheid van de raad van
bestuur gebracht. Verwezen moge worden naar onderdeel KK. Het onderscheid
tussen omroepverenigingen op basis van ledentallen komt te vervallen. Artikel
35 kan daarmee vervallen. Onderdeel WIn het eerste lid van artikel 36 wordt expliciet geregeld dat een aanvraag
voor een erkenning wordt afgewezen indien niet wordt voldaan aan de vereisten
die in artikel 14, respectievelijk artikel 25 aan een omroepvereniging, respectievelijk
een educatieve omroepinstelling worden gesteld.In het derde lid is ten aanzien van omroepverenigingen die een voorlopige
erkenning hebben verkregen de mogelijkheid opgenomen een aanvraag voor een
erkenning af te wijzen indien onvoldoende gebleken is dat het programma zodanig
afwijkt van de andere omroepverenigingen dat het de verscheidenheid in de
landelijke publieke omroep vergroot en daarmee een vernieuwende bijdrage levert
aan de verwezenlijking van de taakopdracht van de publieke omroep. Voor een
nadere toelichting op dit onderwerp zij verwezen naar paragraaf 3.3
van het algemeen deel van deze memorie en de toelichting bij de onderdeel
AA. Onderdeel YHet huidige artikel 36c van de Mediawet, waarin de intrekking van de concessies
voor omroepverenigingen is geregeld, wordt vervangen door een nieuw artikel
36b. Daarbij kan de in artikel 36c van de Mediawet opgenomen regeling omtrent
de mogelijkheid tot wijziging van de vaste netindeling van andere omroepverenigingen
bij intrekking van een concessie vervallen. Immers, de vaste netindeling wordt
in het nieuwe stelsel losgelaten. Nieuw element is de in het voorgestelde
artikel 36b, derde lid, opgenomen mogelijkheid voor de raad van bestuur om
de minister te verzoeken de erkenning in te trekken indien aan een omroepinstellingen
voor twee achtereenvolgende jaren de sanctie van korting op het programmabudget
is opgelegd of indien een omroepinstelling onvoldoende coöperatief is
bij de uitvoering van de taakopdracht van de publieke omroep. Hierbij kan
bijvoorbeeld gedacht worden aan de situatie dat een omroepvereniging zich
niet of onvoldoende houdt aan afspraken die met betrekking tot de samenwerking
bij de uitvoering van de taakopdracht en de wettelijke voorschriften zijn
gemaakt. Het is aan de minister, die ook de erkenning verleent, om te beoordelen
of de erkenning daadwerkelijk wordt ingetrokken. Het verzoek van de raad van
bestuur is derhalve niet bindend. Dit zou immers een te zware bevoegdheid
zijn, omdat een bindend verzoek in feite zou neerkomen op intrekking van de
erkenning. Onderdeel AADe regeling inzake de toetreding van nieuwe omroepverenigingen tot het
publieke omroepbestel ondergaat op belangrijke onderdelen wijziging. In het
algemeen deel van deze memorie is daar reeds op ingegaan. Nieuwe omroepverenigingen
kunnen een aanvraag indienen voor een voorlopige erkenning. De eisen waaraan
voldaan moet worden en de procedure voor verlening van een voorlopige erkenning
zijn neergelegd in de nieuwe artikelen 37, 37a, 37b en 38. De wijzigingen
ten opzichte van de bestaande situatie betreffen in de eerste plaats het benodigde
aantal leden. Het vereiste minimum aantal leden is verlaagd van 60 000
naar 50 000 (artikel 37, derde lid, onderdeel b). In de tweede plaats
zijn de eisen waaraan het programma van een aspirant-omroepvereniging moet
voldoen aangepast. Het programma dient zodanig afwijkend en nieuw te zijn
ten opzichte van het programma van de erkende omroepverenigingen, dat het
niet alleen de verscheidenheid in het publieke programma-aanbod vergroot,
maar daarmee tevens een vernieuwende bijdrage levert aan de verwezenlijking
van de taakopdracht van de landelijke publieke omroep (artikel 37a, eerste
lid). In de derde plaats is de duur van de voorlopige erkenning ten opzichte
van de huidige voorlopige concessie verlengd. De voorlopige erkenning kent
een geldigheidsduur van vijf jaar, die synchroon loopt met de erkenningen
van de omroepverenigingen (artikel 37, tweede lid). In de vierde plaats wordt
aan een omroepvereniging met een voorlopige erkenning aanzienlijk meer zendtijd
toebedeeld, te weten 100 uren zendtijd voor televisie (was 65 uren) en 450
uren zendtijd voor radio (was 300 uren). De verlengde duur van de voorlopige
erkenning en de uitbreiding van de zendtijd betekent voor aspirant-omroepverenigingen
aanzienlijk meer ruimte om hun bestaansrecht binnen het publieke omroepbestel
waar te maken. Tenslotte is een belangrijk nieuw element ten aanzien aspirant-omroepverenigingen
de toetsing aan het eind van de vijfjaarlijkse periode van de voorlopige erkenning.
Indien een omroepvereniging met een voorlopige erkenning na afloop van de
vijf jaar in aanmerking wil komen voor een erkenning, wordt getoetst of het programma daadwerkelijk heeft bijgedragen aan de verscheidenheid binnen
de publieke omroep en daarmee een vernieuwende bijdrage heeft geleverd aan
de invulling van de taakopdracht van de publieke omroep. Er wordt daarmee
getoetst op de feitelijke geleverde prestaties en bijdragen en niet langer
op verwachtingen vooraf.Met het oog op die toetsing wordt in onderdeel W van dit wetsvoorstel
aan artikel 36 van de Mediawet, waarin de gronden voor afwijzing van een aanvraag
voor een erkenning zijn opgenomen, een derde lid toegevoegd op grond waarvan
een aanvraag kan worden afgewezen indien tijdens de periode waarvoor de voorlopige
erkenning is gegeven onvoldoende is gebleken dat het programma van de desbetreffende
omroepvereniging naar inhoud en strekking zodanig afwijkt van de door de erkende
omroepverenigingen verzorgde programma's, dat het de verscheidenheid in de
landelijke publieke omroep vergroot en daarmee een vernieuwende bijdrage levert
aan de uitvoering van de taakopdracht van de publieke omroep. Onderdelen CC en EEArtikel 39 dient te worden gewijzigd met het oog op het vervallen van
het onderscheid tussen omroepverenigingen met een A-, B- of C-status. Alle
erkende omroepverenigingen hebben recht op dezelfde hoeveelheid zendtijd voor
radio en televisie.De educatieve omroep viel tot op heden onder het systeem van zendtijdtoewijzing
op grond van artikel 39e van de Mediawet. De financiering geschiedde op basis
van uurbedragen per uur gebruikte zendtijd. Het verzorgen van educatieve programma's
door de educatieve omroepinstelling valt in het nieuwe concessiestelsel binnen
de taakopdracht en organisatie van de landelijke publieke omroep. Ten aanzien
van de educatieve omroepinstelling wordt in het nieuwe concessiestelsel de
regeling van de beschikbaarheid van zendtijd en toewijzing van financiële
middelen gelijkgetrokken met die van de omroepverenigingen. Aan de educatieve
omroepinstelling wordt bij wet (artikel 39, derde lid) een minimum hoeveelheid
zendtijd toegekend. Daarbij zal op grond van artikel 101, eerste lid, onderdeel
c, aan de educatieve omroepinstelling ten behoeve van de verzorging van het
televisie-, onderscheidenlijk radioprogramma een budget worden toegekend (zie
onderdeel WWW van dit wetsvoorstel). Net als de omroepverenigingen is het
de educatieve omroepinstelling toegestaan meer zendtijd te gebruiken dan het
wettelijk minimum. Daarvoor zullen echter geen extra middelen ter beschikking
worden gesteld. Het gebruik van extra zendtijd dient bekostigd te worden uit
het toegekende budget. Toegevoegd is de mogelijkheid om bij algemene maatregel
van bestuur de beschikbare hoeveelheid zendtijd te herzien indien het aantal
erkende omroepverenigingen daartoe aanleiding zou geven. Bij een groter aantal
omroepverenigingen kan de situatie zich voordoen dat de beschikbare uren voor
uitzendingen «opraken» en er onvoldoende ruimte is om alle instellingen
de huidige hoeveelheid zendtijd te laten behouden. In die situatie moet het
mogelijk zijn om indien nodig op korte termijn het aantal uren zendtijd aan
te passen. Een wijziging bij algemene maatregel van bestuur heeft in dat geval
de voorkeur boven een wijziging bij wet. Via aanpassing van artikel 175 van
de Mediawet is bepaald dat een dergelijke algemene maatregel van bestuur de
voorhangprocedure bij het parlement dient te doorlopen.De inbedding van de educatieve omroep in het erkenningenstelsel en budgetfinanciering
brengt mee dat artikel 39e van de Mediawet, waarin de zendtijdtoewijzing voor
educatieve omroepinstellingen is geregeld, kan vervallen. Artikel 39e van
de Mediawet voorzag in de mogelijkheid dat het Commissariaat voor de Media
bij de zendtijdtoewijzing aan een educatieve omroepinstelling waarin verschillende
organisaties samenwerken, kan bepalen welk deel van de zendtijd werd gebruikt
door de verschillende organisaties. Tevens kon het Commissariaat
aan de zendtijdtoewijzing voorschriften verbinden met het oog op de coördinatie
van de educatieve programma-onderdelen. In het nieuwe concessiestelsel bestaat
aan beide mogelijkheden geen behoefte meer. Onderdeel FFOp grond van artikel 39i van de Mediawet kan het Commissariaat voor de
Media zendtijd toewijzen boven de door de minister op grond van artikel 39c
van de Mediawet vastgestelde hoeveelheid zendtijd die kan worden toegewezen
aan kerkgenootschappen, genootschappen op geestelijke grondslag, politieke
partijen en de overheid. Genoemde instellingen kregen op grond van artikel
103, tweede lid, een financiële bijdrage voor de verzorging van hun televisie-
en radioprogramma's op basis een bedrag per uur gebruikte zendtijd. In dit
financieringsysteem betekent toewijzing van extra zendtijd tevens financiering
van die extra uren. Dit systeem komt te vervallen. Voor de extra uren zendtijd
boven het door de minister vastgestelde maximum vindt geen extra financiering
plaats. Daarmee komt ook het directe financiële belang voor de minister
bij beslissingen van het Commissariaat over extra zendtijdtoewijzingen te
vervallen. Voor goedkeuring van dergelijke beslissingen door de minister bestaat
geen aanleiding meer. Deze vervalt dan ook. Onderdeel GG en KKDe huidige artikelen 40 tot en met 40i van de Mediawet regelen de organisatie
van de televisie- en radioprogrammanetten van de landelijke publieke omroep.
Daarbij zijn de bepalingen ten aanzien van de televisieprogrammanetten en
de radioprogrammanetten elk in afzonderlijke paragrafen opgenomen. De bepalingen
inzake de organisatie van zowel de televisie- als de radioprogrammanetten
worden in dit wetsvoorstel samengebracht in een nieuwe paragraaf 2 van
afdeling 1, Titel 3 van Hoofdstuk III. Daarbij zijn zoveel mogelijk de bepalingen
voor de televisieen de radioprogrammanetten samengetrokken. Dit betreft met
name de bepalingen inzake de netcoördinatoren en de netredacties. Waar
nodig zijn de bepalingen specifiek toegesneden op de televisie- of radioprogrammanetten.
Hiermee wordt een vereenvoudiging van de regelgeving bereikt en kan een aantal
artikelen van de Mediawet vervallen. Artikelen 40 en 41bIn dit artikel is de programmatische organisatie van de televisie- en
radioprogrammanetten opgenomen. De omvang van het aantal netten voor de landelijke
publieke televisie- en radio-omroep blijft ten opzichte van de huidige situatie
gelijk, te weten drie televisienetten en vijf radionetten.De uiteindelijke programmatische invulling van de onderscheiden televisie-
en radioprogrammanetten is de verantwoordelijkheid van de publieke omroepinstellingen.
De strekking van dit wetsvoorstel is om binnen het verband van een samenhangende
organisatie van de landelijke publieke omroep, waarin alle instellingen samenwerken
met het oog op de uitvoering van de publieke taakopdracht, te komen tot scherpere
profilering van de netten. De regering is van mening dat deze taak primair
onder de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur van de NOS gebracht
moet worden. Daarbij past dat ook wettelijk gezien de nodige ruimte wordt
gegeven om tot een programmatisch herkenbare publieke omroep met herkenbare
profilering op de onderscheiden zendernetten te komen. Dit leidt naar de mening
van de regering tot een wettelijke structuur ten aanzien van
de programmatische opzet van de zendernetten die er als volgt uitziet:a. De televisieprogrammanettenHet uitgangspunt van de vaste netbespeling door omroepverenigingen wordt
in het nieuwe concessiestelsel in die zin gehandhaafd dat de zendtijd van
een omroepvereniging tussen 16.00 uur en 24.00 uur op hetzelfde net wordt
ingedeeld. Dit wordt de verantwoordelijkheid van de raad van bestuur. Artikel
37c van de Mediawet, waarin is opgenomen dat de minister bij de concessieverlening
aan een omroepvereniging bepaalt op welk televisieprogrammanet de zendtijd
tussen 16.00 uur en 24.00 uur zal worden ingedeeld, komt te vervallen (zie
onderdeel AA). De mogelijkheid van netoverschrijdende programmering wordt
daarmee tegelijkertijd uitgebreid tot maximaal de helft van de zendtijd per
omroepvereniging. Daarbij komt de uit het tweede lid, tweede volzin, van artikel
41b van de Mediawet voortvloeiende mogelijkheid voor een omroepvereniging
om netoverschrijdende programmering tegen te houden te vervallen. Het is aan
de raad van bestuur van NOS om in samenwerking en overleg met de omroepen
en de netcoördinatoren te komen tot de best passende zendtijdindeling,
uitgaande van de voor de onderscheiden televisieprogrammanetten te bereiken
profilering van de netten en rekening houdend met de belangen en voorkeuren
van de omroepverenigingen en de andere zendgemachtigden. In het nieuwe derde
lid van artikel 41b is bepaald dat het maximum aantal uren dat netoverschrijdend
geprogrammeerd kan worden bij algemene maatregel van bestuur gewijzigd kan
worden. Om de uit de erkenningen voortvloeiende zekerheid voor de omroepinstellingen
in elk geval gedurende de erkenningsperiode te waarborgen is de beperking
opgenomen dat afwijking bij algemene maatregel van bestuur slechts eens in
de vijf jaar voor een periode van vijf jaar mogelijk is.Voor de televisieprogrammanetten wordt in artikel 40, tweede lid, een
algemeen kader gegeven waarbinnen de programmering op de televisieprogrammanetten
tot stand komt. Dit kader wordt, behalve uiteraard door de wettelijke programmavoorschriften,
opgenomen in de artikelen 50 tot en met 51d en 54 van de Mediawet, mede bepaald
door de algemene taakopdracht van de publieke omroep (artikel 13c), de voorwaarden
die op dat punt aan de concessie van de NOS zijn verbonden (artikel 30a, derde
lid), de algemene uitgangspunten voor landelijke televisie-omroep die door
de raad van toezicht worden vastgesteld (artikel 18b, tweede lid, onderdeel
a) en de door de raad van bestuur vastgestelde netprofielen. Bij de vaststelling
van de netprofielen voor de televisieprogrammanetten zijn alle onderdelen
van de organisatie betrokken:– de netcoördinatoren stellen tezamen met de netredactie en
na overleg met de netcoördinatoren van de andere televisieprogrammanetten
de netprofielen op;– de netbesturen van de televisieprogrammanetten adviseren de netcoördinatoren
over de netprofielen;– de raad van bestuur stelt de profielen vast;– de raad van toezicht keurt de profielen goed.Indien de raad van toezicht de goedkeuring aan de netprofielen onthoudt
zal de raad van bestuur met nieuwe voorstellen dienen te komen, rekening houdend
met de kritiek van de raad van toezicht.Hoewel het in artikel 40, tweede lid, opgenomen algemene kader voor de
programmering op de verschillende televisieprogrammanetten voor de drie netten
gelijk is, is het zeker niet de bedoeling dat er drie identieke netten ontstaan.
Bepaald is dat de programmering op de netten zodanig is dat er drie herkenbare
netten komen. Daarnaast is door de beschrijving van het algemene kader voor
de programmering op de netten gewaarborgd dat elk net een gevarieerd
aanbod van de diverse categorieën programma-onderdelen heeft.b. De radioprogrammanettenDe wettelijke profilering van de radioprogrammanetten, zoals die is opgenomen
in het huidige artikel 40f van de Mediawet, komt te vervallen. Ook de profilering
van de radioprogrammanetten wordt een taak van de publieke omroep zelf. De
situatie bij de radioprogrammanetten wordt daarmee gelijkgetrokken met de
televisieprogrammanetten. In het vierde lid van het voorgestelde artikel 40
wordt het kader voor de programmering op de onderscheiden radioprogrammanetten
gegeven. Uitgangspunt daarbij is dat over de vijf radioprogrammanetten een
breed en gevarieerd samengesteld programma wordt verzorgd, dat in elk geval
bestaat uit programma-onderdelen in de sector cultuur, informatie, educatie
en verstrooiing. Voorts dient een gevarieerd aanbod muziek te worden verzorgd,
waaronder in ieder geval eigentijdse en vernieuwende moderne (pop)-muziek
en klassieke muziek, met inbegrip van moderne klassieke muziek, mede op basis
van registraties van concerten en festivals op de poppodia en in muziek- en
concertzalen. De programmering dient verder in voldoende mate en op passende
wijze gericht te zijn op meer specifieke publieksgroepen, in elk geval jeugd
en minderheden, en op programmacategorieën en publieksgroepen die zijn
aangegeven bij of krachtens het bepaalde in de algemene taakopdracht van de
publieke omroep, de uitgangspunten voor de radioprogrammanetten en de concessievoorwaarden.
Bepaald is dat de programmering over de vijf radioprogrammanetten zodanig
wordt uitgewerkt dat elk net een herkenbare profilering krijgt. Op elk radioprogrammanet
zal de programmering zodanig zijn dat op bepaalde categorieën programmaonderdelen
het accent gelegd kan worden. Daardoor zullen de desbetreffende radioprogrammanetten
zich herkenbaar van elkaar kunnen onderscheiden.Wat betreft de totstandkoming van de netprofielen voor de onderscheiden
radioprogrammanetten is de procedure in het nieuwe concessiestelsel als volgt:– de netcoördinatoren stellen tezamen met de netredactie en
na overleg met de netcoördinatoren van de andere radioprogrammanetten
de profielen op;– de raad van bestuur stelt de netprofielen vast;– de raad van toezicht keurt uiteindelijk de netprofielen goed.
Ook hier geldt dat indien de raad van toezicht de profielen niet goedkeurt,
de raad van bestuur nieuwe voorstellen zal moeten doen.Ten aanzien van de programmatische indeling op de onderscheiden televisie-
en radioprogrammanetten wordt de raad van bestuur van de NOS in artikel 40,
vijfde lid, expliciet belast met de taak er voor te zorgen dat de uit te zenden
programma's van de omroepinstellingen passen binnen de voor de onderscheiden
programmanetten vastgestelde kaders. Artikelen 40a, 40b en 40cDe regeling inzake de samenstelling van de netbesturen voor de televisieprogrammanetten
ondergaat in zoverre verandering dat in verband met het vervallen van het
onderscheid tussen omroepverenigingen A, B en C, thans bepaald wordt dat de
omroepverenigingen en de NPS, die met toepassing van artikel 41b, eerste lid
(vaste netindeling), op een net zijn ingedeeld, elk één lid
benoemen en dat ook de educatieve omroepinstelling voortaan een lid kan benoemen
(artikel 40a, eerste lid). Ten aanzien van de kerkgenootschappen en genootschappen
op geestelijke grondslag blijft gelden dat zij gezamenlijk één
lid benoemen.De netbesturen van de televisieprogrammanetten hebben in het nieuwe concessiestelsel
tot taak de netcoördinatoren te adviseren ten behoeve van
het opstellen van de netprofielen en de ontwerpbegrotingen voor de onderscheiden
netten. De raad van bestuur stelt de netprofielen en de ontwerpbegrotingen
uiteindelijk vast. Wat betreft de ontwerpbegrotingen geschiedt dat door opneming
van de al dan niet gewijzigde ontwerpbegrotingen in de jaarlijkse begroting
voor de publieke omroep als geheel (artikel 99 Mediawet). Zowel de netprofielen
als de jaarlijkse begroting van de publieke omroep behoeven de goedkeuring
van de raad van toezicht.Aan de taken van de netcoördinatoren is in artikel 40b, derde lid,
onderdeel c, toegevoegd dat zij belast zijn met de uitvoering van de taak
van de raad van bestuur met betrekking tot het zorgdragen dat de op de onderscheiden
televisie- en radioprogrammanetten uit te zenden programma-onderdelen van
de omroepinstellingen passen binnen de programmatische kaders die voor de
netten zijn vastgesteld. Tevens dienen zij er voor zorg te dragen dat de programmering
op de zendernetten voldoet aan het bepaalde in artikel 51 van de Mediawet
ten aanzien van de maximale hoeveelheid van 25% uit te zenden verstrooiende
programma's en de in artikel 54 van de Mediawet opgenomen bepalingen inzake
de voorgeschreven quota Europese en onafhankelijke producties. De netcoördinatoren
voeren deze taken uit en nemen beslissingen dienaangaande namens de raad van
bestuur (artikel 40c). Onderdeel JJIn paragraaf 2.4. van het algemeen deel van deze memorie is ingegaan
op de wenselijkheid de hoeveelheid reclame gericht op de jeugd te beperken.
Aan artikel 41a Mediawet wordt een vierde lid toegevoegd op grond waarvan
bij algemene maatregel van bestuur regels gesteld kunnen worden aan de indeling
van STER-zendtijd rond jeugdprogramma's. Hiermee kan worden bereikt dat de
reclamezendtijd rond jeugdprogramma's wordt beperkt. De regering is van mening
dat het in eerste instantie aan de publieke omroep zelf kan worden overgelaten
om terughoudend te zijn met reclame gericht op de jeugd. De eventueel te stellen
regels hebben geen betrekking op de inhoud van de reclameboodschappen. Wel
zal naar de mening van de regering bezien kunnen worden of de in het kader
van de Stichting Reclame Code tot stand gebrachte regelingen ter bescherming
van jeugdigen tegen commerciële invloed van reclame op radio en televisie
verbeterd kunnen worden. Onderdeel OO, PP, LLL en LLLL, onder 1 en 2Bij de aanpassing van de Mediawet aan de derde tranche van de Algemene
wet bestuursrecht zijn de bepalingen inzake de bevoegdheden van toezichthouders
(in casu de medewerkers van het Commissariaat voor de Media), zoals die waren
opgenomen in de artikelen 134a en 138 tot en met 138d, uit de Mediawet vervallen
omdat de Algemene wet bestuursrecht voorziet in een algemene regeling daarvan.
Ook de bepaling dat de omroepinstellingen alle inlichtingen dienden te verstrekken
en alle medewerking aan de toezichthouders dienden te verlenen die nodig was
in het kader van het toezicht, is daarbij uit de Mediawet geschrapt. Onbedoeld
gevolg daarvan is dat bij niet naleving van die verplichtingen het Commissariaat
niet langer op grond van de Mediawet tot het opleggen van een sanctie in de
vorm van een boete of intrekking of vermindering van zendtijd kon overgaan.
Teneinde die mogelijkheid van het opleggen van sancties te herstellen wordt
in de artikelen 46, 46a, 71c en 135 de overtreding van artikel 5:20 van de
Algemene wet bestuursrecht, waarin de medewerkingsverplichting is geregeld,
toegevoegd als grond om een sanctie op te leggen. Onderdeel QQMet betrekking tot de naleving van bindende besluiten van de raad van
bestuur van de NOS beschikt de raad van bestuur over het financiële sanctiemiddel
van artikel 103a van de Mediawet, te weten korting op het budget voor programmaverzorging
met ten hoogste 15%. Indien aan een omroepinstelling twee of meer jaren achtereen
een dergelijke sanctie is opgelegd dient een verder gaand sanctiemiddel te
kunnen worden ingezet. Daartoe wordt in artikel 47 bepaald dat de raad van
bestuur in die gevallen het Commissariaat voor de Media kan verzoeken de zendtijd
van de desbetreffende omroepinstelling te verminderen of in te trekken met
overeenkomstige toepassing van de artikelen 46 en 46a van de Mediawet. Tevens
wordt in artikel 47 de mogelijkheid opgenomen dat de raad van bestuur aan
het Commissariaat voor de Media verzoekt de zendtijd van een omroepinstelling
in te trekken indien de desbetreffende omroepinstelling onvoldoende samenwerkt
bij de uitvoering van de taakopdracht van de publieke omroep, bijvoorbeeld
door zich niet of onvoldoende te houden aan daartoe gemaakte afspraken. Onderdeel TTHet eerste en tweede lid van artikel 50 worden vervangen met het oog op
het vervangen van de voor individuele omroepverenigingen geldende programmavoorschriften
door programmavoorschriften voor de omroepverenigingen gezamenlijk op het
punt van het brengen van een volledig programma en de minimumpercentages culturele,
educatieve, informatieve en kunstprogramma's. Verwezen zij naar paragraaf 6.4
van het algemeen deel van deze memorie. De raad van bestuur van de NOS is
in eerste instantie aanspreekbaar op het realiseren van de voorschriften en
zal daarvoor zorg dienen te dragen via afspraken met de omroepverenigingen
en de inzet van zijn bevoegdheden ten aanzien van de zendtijdindeling en de
coördinatie.In het algemeen deel van deze memorie is reeds ingegaan op de aanscherping
van de programmavoorschriften voor de gezamenlijke omroepverenigingen waar
het gaat om het aandeel programma's van culturele en informatieve of educatieve
aard, en het aandeel programma's dat betrekking heeft op kunst. De minimumpercentages
voor programma's van culturele aard en voor programma's van informatieve of
educatieve aard, genoemd in het tweede lid, eerste volzin, van artikel 50
worden verhoogd tot 25%, respectievelijk 35%. Het minimumpercentage voor programma-onderdelen
die betrekking hebben op kunst, genoemd in tweede lid, tweede volzin, van
artikel 50 wordt verhoogd tot 12,5%. Onderdelen UU en VVDe huidige artikelen 51 en 51a van de Mediawet regelen de mogelijkheid
voor omroepinstellingen wier zendtijd op hetzelfde televisieprogrammanet is
ingedeeld om een samenwerkingsverband in de vorm van een rechtspersoon aan
te gaan. Deze rechtspersoon treedt dan voor wat betreft de toepassing van
de programmavoorschriften inzake het minimum aandeel programma-onderdelen
van culturele en informatieve of educatieve aard en het aandeel Nederlands-
of Friestalige programma-onderdelen in de plaats van de individuele omroepinstellingen.
In de praktijk zijn er tot nu toe geen rechtspersonen als bedoeld in artikel
51 opgericht. In het nieuwe concessiestelsel wordt de vaste netindeling losgelaten
en worden de voorschriften inzake het aandeel Europese en onafhankelijke producties
niet meer per omroepinstelling opgelegd. De in het huidige artikel 51 opgenomen
regeling is daardoor niet goed inpasbaar in het nieuwe stelsel en kan vervallen.
Artikel 51 wordt vervangen door de bepaling dat ten hoogste 25% van de hoeveelheid zendtijd per televisieprogrammanet wordt gebruikt voor amusementsprogramma's.
De raad van bestuur dient er via de zendtijdindeling en coördinatie zorg
voor te dragen dat hieraan op de televisieprogrammanetten wordt voldaan. Onderdeel WWBij het in het programma opnemen van oproepen in het kader van ledenwerving,
verenigingsactiviteiten en nevenactiviteiten volgen de omroepverenigingen
in de praktijk de richtlijnen van het Commissariaat voor de Media daaromtrent.
Oproepen in het kader van verenigingsactiviteiten worden echter niet genoemd
in artikel 52, vierde lid. Deze omissie wordt hersteld. Onderdelen XX en YYDe regeling van sponsoring van de programma's van de publieke omroep wordt
wezenlijk gewijzigd. De regeling van de sponsoring van de publieke omroep,
zoals die in het huidige artikel 52a van de Mediawet is opgenomen, neemt als
algemeen uitgangspunt dat de programma's van de publieke omroep kunnen worden
gesponsord, met uitzondering van een drietal categorieën programma-onderdelen,
te weten nieuws, actualiteiten of politieke informatie, programma's voor minderjarigen
beneden de twaalf jaar en consumentenvoorlichtingsprogramma's. Versterking
van het uitgangspunt van non-commercialiteit van de publieke omroep heeft
de regering doen besluiten ten aanzien van sponsoring een andere benadering
te kiezen. Voorgesteld wordt als wettelijk uitgangspunt te nemen dat de programma's
van de publieke omroep niet worden gesponsord (eerste lid). Vervolgens worden
in het tweede lid een aantal categorieën programma-onderdelen genoemd
die wel mogen worden gesponsord, te weten:– cultuur;– sportverslaggeving; en– verslaggeving van evenementen ten behoeve van ideële doeleinden.Ten aanzien van deze programma-onderdelen wordt in het derde lid bepaald
dat deze niet mogen worden gesponsord indien deze programma-onderdelen geheel
of gedeeltelijk bestaan uit nieuws, actualiteiten of politieke informatie,
dan wel bestemd zijn voor minderjarigen beneden de twaalf jaar. Naar de mening
van de regering wordt hiermee een sponsorregime bereikt dat meer recht doet
aan het non-commerciële karakter van de publieke omroep. Het gevolg van
de nieuwe regeling is dat programma's van verstrooiende aard niet langer gesponsord
mogen worden. Met de aanpassingen kan tevens een vereenvoudiging in het toezicht
op de sponsorbepalingen worden bereikt. Overigens zij opgemerkt dat financiële
bijdragen van de overheid aan de totstandkoming van bijvoorbeeld informatieve
of educatieve programma's mogelijk blijven. Deze bijdragen worden niet aangemerkt
als sponsoring in de zin van de Mediawet (artikel 1, onderdelen ll en mm).Het publiek dient adequaat geïnformeerd te worden over het feit dat
een programma gesponsord wordt. Aan de reeds bestaande verplichte vermelding
van de sponsors aan het begin of einde (of beide) van een programma-onderdeel
wordt in een nieuwe vierde lid van artikel 52b het voorschrift toegevoegd
dat een gesponsord programma-onderdeel gedurende de hele uitzending gekenmerkt
wordt door een vermelding dat het een gesponsord programma-onderdeel betreft.
Wat betreft de vormgeving van de vermelding kan bijvoorbeeld gedacht worden
aan een symbool (te vergelijken met het tandenborsteltje zoals dat op grond
van de reclamecode voor snoepgoed is voorgeschreven voor reclamespots). Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen hieromtrent
eventueel nadere regels gesteld worden. Onderdeel ZZDe in artikel 54 van de Mediawet opgenomen voorschriften inzake het minimale
aandeel Europese en onafhankelijke producties worden gewijzigd. In het eerste
lid van artikel 54 wordt bepaald dat het voorschrift van minimaal vijftig
procent Europese productie geldt voor de totale per televisieprogrammanet
gebruikte zendtijd van de omroepinstellingen die zendtijd hebben verkregen
voor landelijke omroep en derhalve niet langer per omroepinstelling. Dit sluit
aan bij het Europese systeem waarbij rapportage over de realisering van de
percentages plaatsvindt per net. Wat betreft het voorschrift inzake het minimale
aandeel onafhankelijke productie wordt in het tweede lid bepaald dat de verplichting
van minimaal vijfentwintig procent onafhankelijke producties voortaan geldt
voor de gehele landelijke omroep. Dit maakt het mogelijk om bij het voldoen
aan de verplichting rekening te houden met de positie van de verschillende
omroepverenigingen. Deze regeling is vergelijkbaar met de in het huidige derde
lid van artikel 54 Mediawet opgenomen mogelijkheid om in een overeenkomst,
waar alle omroepinstellingen die zendtijd hebben verkregen voor landelijke
omroep aan meedoen, af te wijken van het percentage van vijfentwintig procent
per omroepinstelling, mits over het totaal van de zendtijd van die instellingen
vijfentwintig procent onafhankelijke producties wordt bereikt. Bepaald is
dat op ieder televisieprogrammanet ten minste tien procent van de totale zendtijd
op het net besteed wordt aan onafhankelijke producties. Dit sluit aan bij
de minimale eis van de Europese richtlijn van tien procent onafhankelijk product,
waarover per net aan de Europese Commissie gerapporteerd wordt.Gebleken is dat er bij de omroepinstellingen en producenten behoefte bestaat
aan nadere toelichting op de verplichtingen ten aanzien van de uitzending
van Europese onafhankelijke producties. De uitvoering van het toezicht door
het Commissariaat voor de Media mede ook ten behoeve van de periodieke rapportage
aan de Europese Commissie over de naleving van de uitzendverplichting, geschiedt
op basis van Europese richtsnoeren. Het is niet uitgesloten dat er, mede vanuit
Europese ontwikkelingen of cultuurpolitieke overwegingen, behoefte ontstaat
nadere wettelijke criteria op te nemen voor de beoordeling van de vraag in
welke gevallen er sprake is van een onafhankelijke productie. Het derde lid
biedt dan de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur andere gevallen
aan te wijzen waarin programma-onderdelen als onafhankelijke producties worden
aangemerkt, alsmede nadere regels te stellen omtrent de toepassing van de
criteria. Gebleken is dat er in de Nederlandse praktijk behoefte is enkele
nadere preciseringen aan te brengen in de uitleg van het begrip «onafhankelijke
producent». Daarover is overleg gaande met de NOS, het Commissariaat
voor de Media en de Vereniging van Onafhankelijke Televisieproducenten. De
resultaten van dat overleg zullen te zijner tijd neergelegd kunnen worden
in een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 54, derde lid,
van de Mediawet.De reeds geldende bepaling dat voor de toepassing van de bepalingen inzake
de verplichte quota Europese en onafhankelijke producties de zendtijd van
de STER, de overheid, kerkgenootschappen en genootschappen op geestelijke
grondslag en politieke partijen buiten beschouwing blijven is in het zesde
lid opgenomen.Ook regionale omroepen dienen te voldoen aan de door de Europese richtlijn
voorgeschreven percentages Europese en onafhankelijke producties. Voor deze
omroepinstellingen kan echter niet het systeem voor de landelijke omroepinstellingen
gelden. Om die reden zijn in het zevende lid de verplichtingen
voor de regionale omroepinstellingen apart opgenomen. Voor hen blijft gelden
dat de door de Europese richtlijn voorgeschreven quota gelden per individuele
omroepinstelling.De Europese quota gelden niet voor de lokale omroepinstellingen. Door
de nieuwe opzet van artikel 54 hoeft een uitdrukkelijk uitzondering voor de
lokale omroepinstellingen echter niet meer opgenomen te worden. Onderdeel AAA en NNNSinds 1980 verzorgt de NOS ondertiteling voor mensen met een auditieve
beperking. In het kader van de Cultuurnota 1998–2001 is met de NOS een
afspraak gemaakt over de omvang van deze dienstverlening. De NOS draagt er
zorg voor dat tenminste 50% van de Nederlandstalige programma's van deze ondertiteling
is voorzien. Het ligt in het voornemen dit percentage in de toekomst te verhogen.
Ook met de commerciële omroepen wordt reeds lange tijd gediscussieerd
over hun maatschappelijke verantwoordelijkheid op dit punt. In beginsel erkent
de VESTRA deze, maar tot op heden is slechts een zeer bescheiden begin gemaakt
met daadwerkelijke ondertiteling van Nederlandstalige programma's. De regering
beschouwt overleg met de betrokken omroeporganisaties als de meest verkieslijke
weg om tot substantiële ondertiteling van het Nederlandstalige televisie-aanbod
te komen. De ervaringen van de afgelopen jaren hebben echter tot de overtuiging
geleid dat er behoefte bestaat aan een wettelijk instrument om voor omroepen
een minimum te kunnen stellen aan hun inspanningen op het onderhavige terrein.
Dit betekent dat de mogelijkheid wordt geïntroduceerd om te komen tot
een minimumpercentage van Nederlandstalige programma's die ondertiteld moeten
zijn. Indien commerciële omroepen zelf ruimhartig deze dienstverlening
invoeren kan toepassing van deze bepaling achterwege blijven.Met de wettelijke introductie van deze dienstverlening geeft de regering
inhoud aan het beginsel dat mensen met een handicap ook toegang moeten hebben
tot voorzieningen die van essentieel belang geacht worden voor hun maatschappelijk
functioneren. Voor de landelijke publiek omroep is de bestaande praktijk aldus
dat de NOS de ondertiteling via NOS-teletekst verzorgt. De STER is hiervan
uitgezonderd in verband met het bijzondere karakter van het STER-programma.Bij de bepaling met betrekking tot ondertiteling door commerciële
omroepen is voorzien in de mogelijkheid dat het Commissariaat voor de Media
een ontheffing kan verlenen. Daarbij valt te denken aan het treffen van een
overgangsregeling voor geleidelijk invoering, zoals ook in het VK en de VS
is gehanteerd, en voor programma's die zich niet lenen voor ondertiteling
door karakter of financiële positie. Onderdeel DDDOnderdeel van de algemene taakopdracht van de publieke omroep, opgenomen
in artikel 13c (zie onderdeel E), is het verrichten van activiteiten met betrekking
tot andere wijzen van aanbieden en verspreiden van programmamateriaal. Het
gaat hier om activiteiten van de publieke omroep, waarbij het van belang is
een goede afstemming te vinden tussen het uitvoeren van de kerntaak en het
verrichten van andere activiteiten die daaraan mede invulling kunnen geven.
Gelet op het gemeenschappelijke belang voor de publieke omroep als geheel
ligt hier naar de mening van de regering een taak voor de NOS als gezamenlijkheids-
en coördinatieorgaan van de publieke omroep. Het is van belang dat ook
bij het ontwikkelen en feitelijk verrichten van de activiteiten als hier bedoeld
de publieke omroep zoveel mogelijk als eenheid opereert, niet in de laatste
plaats omdat dan ook financiële middelen doelmatiger kunnen worden ingezet.
Als instrument daarvoor wordt in artikel 55b geregeld dat indien een omroepinstelling
voornemens is activiteiten als bedoeld in artikel 13c, derde
lid, te gaan verrichten, zij dit voornemen meldt bij de raad van bestuur van
de NOS. De raad van bestuur kan dan toetsen of het verrichten van die activiteiten
niet in strijd komt met het gemeenschappelijk belang van de publieke omroep
op landelijk niveau. Hierbij zal bijvoorbeeld de vraag aan de orde kunnen
komen of bepaalde activiteiten, bijvoorbeeld het verzorgen van een themakanaal,
niet beter gezamenlijk en gecoördineerd ontwikkeld en uitgevoerd kunnen
worden.De voorgestelde regeling ligt in het verlengde van de regeling in artikel
55a van de Mediawet, op grond waarvan de raad van bestuur eveneens een toetsende
rol ten aanzien van aangaan van overeenkomsten door omroepinstellingen.Het tweede lid van artikel 55b verklaart artikel 57a, eerste lid, van
de Mediawet van overeenkomstige toepassing op het verrichten van activiteiten
als bedoeld in artikel 13c, derde lid. Het verrichten van deze activiteiten
dient getoetst te worden aan de criteria zoals die gelden voor het verrichten
nevenactiviteiten door omroepinstellingen, met uitzondering van de wijze van
financiering. In artikel 101 van de Mediawet wordt namelijk bepaald dat de
neventaken als bedoeld in artikel 13c, derde lid, uit omroepmiddelen mogen
worden bekostigd. Dit zijn namelijk activiteiten waarvan iedereen vindt dat
de publieke omroep die moet kunnen ontwikkelen, bijvoorbeeld Internet of themakanalen,
maar die niet mogelijk zijn zonder financiering uit de omroepmiddelen. Deze
activiteiten, die niet als hoofdtaak kunnen worden aangemerkt, maar die wel
zeer nauw verbonden zijn met die hoofdtaak, kunnen alleen maar via financiering
uit de omroepmiddelen worden gerealiseerd en worden in het wetsvoorstel als
neventaak aangemerkt. Daarin zit dus ook het onderscheid met nevenactiviteiten
die wel zonder financiering uit omroepmiddelen kunnen worden gerealiseerd.
De verdere toetsing van beide soorten activiteiten zal langs dezelfde lijnen
verlopen als de huidige richtlijn van het Commissariaat voor de Media voor
nevenactiviteiten.Het derde lid van artikel 55b bepaalt dat bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels worden gesteld omtrent het verrichten van activiteiten als bedoeld
in artikel 13c, derde lid. Hierbij wordt gedacht aan bijvoorbeeld het voorschrift
dat bepaalde activiteiten worden ondergebracht in een aparte rechtspersoon
of aan regels met betrekking tot reclame.De wijze waarop de omroepinstellingen omgaan met activiteiten als bedoeld
in artikel 13c, derde lid, komt als onderdeel van respectievelijk de jaarlijkse
(ontwerp-)begrotingen voor de onderscheiden programmanetten, de NOS en de
landelijke publieke omroep als geheel aan de orde. Onderdeel IIIOp grond van het huidige artikel 65 van de Mediawet kan het Commissariaat
voor de Media in bijzondere omstandigheden en voor bijzondere doeleinden tijdelijk
aan een omroepinstelling die zendtijd heeft verkregen toestemming verlenen
een programma uit te zenden via de kabel, zo nodig onder het geven van bindende
aanwijzingen ten aanzien van de dagen en uren waarop het programma op de kabel
wordt uitgezonden. De bepaling van het huidige artikel 65 is bij de introductie
van de Mediawet ingevoerd. Uitgangspunt was dat naast de verplichte gelijktijdige
en onverkorte doorgifte van de programma's via de kabel de publieke omroepen
geen toegang krijgen tot de kabel. Dit in verband met de beperkte capaciteit
van de kabel. Incidenteel kon het Commissariaat voor de Media evenwel toestemming
geven een programma, dat aansluit bij de doelstelling van de omroepinstelling,
via de kabel te verspreiden. Als voorbeeld werd toen genoemd een programma
bestaande uit teletekstondertiteling van een regulier televisieprogramma.
Tot op heden is van deze bepaling slechts driemaal gebruik gemaakt, welke
gevallen betrekking hadden op uitzendingen gedurende een korte periode in
het kader van specifieke evenementen. Het uitgangspunt dat de
publieke omroepinstellingen alleen via de must-carryverplichting toegang hebben
tot de kabel past niet meer bij de nieuwe inzichten omtrent de taak van de
landelijke publieke omroep, die immers ook met themakanalen en nieuwe vormen
van programma-aanbod, al dan niet via de kabel, het publiek moet kunnen bedienen.
In dat licht past zou een regeling zoals opgenomen in artikel 65 belemmerend
kunnen werken. Voorgesteld wordt dan ook om dit artikel te laten vervallen. Onderdelen PPP en QQQIn artikel 76, eerste lid, onderdeel a, wordt aan de Wereldomroep de verzorging
van programma's voor het buitenland en voor Nederlanders die in het buitenland
verblijven, als taak opgedragen. Aan het tweede lid wordt toegevoegd dat ten
aanzien van de verzorging van het radioprogramma van de Wereldomroep samenwerking
plaatsvindt met de NOS. Hiermee wordt uitdrukking gegeven aan de beoogde verder
gaande samenwerking tussen de landelijke publieke omroep en de Wereldomroep.
Gelet op de van oudsher bestaande zelfstandigheid van de Wereldomroep bij
de verzorging van het radioprogramma strekt de verplichting om samen te werken
niet zover dat het radioprogramma van de Wereldomroep in samenwerking met
de NOS moet worden verzorgd. Het is de opdracht aan de Wereldomroep en de
NOS om ten behoeve van het radioprogramma van de Wereldomroep zoveel mogelijk
samen te werken.Het nauwer met elkaar in verband brengen van de taak van de binnenlandse
publieke omroep en de Wereldomroep vindt tevens zijn wettelijke uitwerking
in artikel 82, door aanvulling van de onderwerpen waarover in de commissie
van overleg tussen de NOS en Wereldomroep overleg wordt gepleegd (onderdeel
QQQ). In deze commissie zullen de NOS en de Wereldomroep nadrukkelijk overleggen
over de wijze waarop de landelijke publieke en de Wereldomroep samenwerken
met het oog op de uitvoering van hun taken. Over de samenwerking wordt gerapporteerd
in de tussentijdse concessiebeleidsplannen van de publieke omroep, bedoeld
in artikel 30b, en de jaarlijkse begrotingen van respectievelijk de landelijke
publieke omroep als geheel, de NOS en de Wereldomroep. Onderdelen MMM, RRR, TTT en PPPPIn deze onderdelen zijn enkele wijzigingen aangebracht die voortvloeien
uit de Telecommunicatiewet. Deze wijzigingen waren reeds in de Telecommunicatiewet
opgenomen, maar konden om technische redenen niet worden doorgevoerd. Een
en ander wordt thans alsnog in de Mediawet gerepareerd. Onderdeel SSSArtikel 82i van de Mediawet regelt de verplichting van aanbieders van
omroepnetwerken om de programma's van de landelijke, regionale en lokale publieke
omroepen ongewijzigd en gelijktijdig met de oorspronkelijke uitzending via
het omroepnetwerk uit te zenden. In het eerste lid, onderdelen b en c, wordt
verduidelijkt dat deze doorgifteplicht in elk geval betrekking heeft op ten
minste één televisie- en één radioprogramma van
de regionale respectievelijk lokale omroepinstelling. De must-carryverplichting
heeft betrekking op de reguliere programma's van de publieke omroepen en niet
op de eventuele andere programma's die de publieke omroep bijvoorbeeld in
het kader van activiteiten als bedoeld in artikel 13c, derde lid, verzorgt
en uitzendt (bijvoorbeeld via themakanalen). Teneinde onduidelijkheid hierover
te voorkomen wordt aan artikel 82i een vijfde lid toegevoegd, waarin is bepaald
dat de doorgifteverplichting alleen geldt ten aanzien van de
reguliere programma's van de publieke omroepinstellingen waarvoor zendtijd
is verkregen en die niet worden verzorgd in het kader van de neventaken, bedoeld
in artikel 13c, derde lid, van de Mediawet. Dit betekent overigens niet dat
daarmee voor de publieke omroepen de toegang tot de kabel anders dan via de
doorgifteplicht wordt afgesloten. Voor zover het gaat om andere dan de reguliere
programma's zullen de publieke omroepen over verspreiding daarvan via de kabel
overleg dienen te voeren met de aanbieders van de kabel. In dat opzicht verkeren
de publieke omroepen in dezelfde positie als andere, commerciële verzorgers
van omroepprogramma's. Onderdeel UUUDe huidige artikelen 98a tot en met 99a van de Mediawet inzake de jaarlijkse
meerjarenplannen van de publieke omroep worden vervangen. Op een groot aantal
onderdelen worden de huidige artikelen aangepast. De aanpassingen hebben betrekking
op de aard en inhoud van de in het nieuwe concessiestelsel op te stellen begrotingen,
welke afgestemd worden op de gewenste rapportage- en verantwoordingsplichten
van de publieke omroep en de omroepinstellingen. Vanwege de overzichtelijkheid
is er voor gekozen om de bestaande bepalingen te vervangen. De bepalingen
ten aanzien van de op te stellen ontwerpbegrotingen voor de televisie- en
radioprogrammanetten zijn daarbij in één artikel ondergebracht
(artikel 98a).In het nieuwe concessiestelsel worden de huidige jaarlijks in te dienen
meerjarenplannen vervangen door jaarlijkse begrotingen. De begroting heeft
in het nieuwe concessiestelsel betrekking op het komende jaar en de daarop
volgende vier jaren. De bepalingen ten aanzien van de inhoud van de begrotingen
zijn afgestemd op de nieuw geformuleerde taakopdracht van de publieke omroep
en de programmatische kaders die bij of krachtens de Mediawet worden aangegeven.
De begrotingen dienen behalve vooruit, ook terug te kijken naar de wijze waarop
in het afgelopen jaar uitvoering is gegeven aan de publieke taakopdracht.
Meer specifiek zal in de begroting moeten worden aangegeven welke budgetten
zijn besteed aan specifieke programma-onderdelen (cultuur, kunst), programma-onderdelen
bestemd voor specifieke bevolkings- of leeftijdsgroepen en aan Europese onafhankelijke
producties. Toegevoegd is tevens dat in de begrotingen wordt aangegeven op
welke wijze de omroepen omgaan met activiteiten als bedoeld in artikel 13c,
derde lid, en de daarmee verband houdende kosten. Voorts is bepaald dat de
raad van bestuur in de begroting aangeeft op welke wijze het budget voor programmaversterking
wordt ingezet. Tevens dient in de begroting van de NOS zelf en de door de
NOS in te dienen begroting voor de gehele publieke omroep op landelijk niveau
de samenwerking met de Wereldomroep als onderwerp aan de orde te komen. Tot
slot zijn de bepalingen ten aanzien van de inhoud aangevuld met het voorschrift
dat de begrotingen op de onderscheiden begrotingsposten en onderdelen een
nadere toelichting bevatten.De regering is van oordeel dat uitgangspunt moet zijn dat de gehele begroting
van de publieke omroep openbaar is, zodat daarover publiekelijk verantwoording
kan worden afgelegd. Bepaald is dan ook in artikel 99, zevende lid, dat de
begroting openbaar is. Onderdeel WWWArtikel 101 dient op een aantal punten te worden aangepast. In het nieuwe
concessiestelsel valt de educatieve omroepinstelling ook onder het systeem
van budgetfinanciering en komt daarmee op één lijn met de NPS
en de omroepverenigingen. In het eerste lid van artikel 101 wordt in een nieuw
onderdeel c bepaald dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
jaarlijks het budget voor de educatieve omroep vaststelt. Omdat de kostenstructuur
van de educatieve programmering afwijkt van die van de omroepverenigingen
en de NPS kan de budgetbepaling niet goed wettelijk gekoppeld worden aan die
van genoemde omroepen.Zoals reeds in de toelichting bij artikel 13c, derde lid, inzake de neventaken
van de publieke omroep is aangegeven kunnen omroepinstellingen de desbetreffende
activiteiten bekostigen uit omroepmiddelen. Daartoe wordt ten aanzien van
de budgetten voor de NPS, de NOS, de omroepverenigingen en de educatieve omroepinstelling
in de onderdelen a tot en met c van het eerste lid van artikel 101, bepaald
dat deze mede verstrekt worden ten behoeve van de neventaken.In het derde lid worden de criteria voor de inzet van het budget voor
programmaversterking aangescherpt. De gelden die beschikbaar zijn voor programmaversterking
dienen te worden aangewend voor de in het derde lid genoemde onderdelen. De
raad van bestuur wordt opgedragen jaarlijks te bepalen op welke wijze het
budget voor programmaversterking wordt ingezet en daarover tevens in de begroting
te rapporteren.De in het vijfde lid van artikel 101 opgenomen sanctiemogelijkheid van
de raad van bestuur om bij herhaalde inbreuk op bindende besluiten van de
raad van bestuur een omroepinstelling uit te sluiten van een bijdrage uit
het budget voor programmaversterking, komt te vervallen. De regering is van
mening dat deze sanctie principieel niet juist is. Juist op het punt waar
extra aandacht en inzet van een omroepinstelling gewenst is, te weten de versterking
van de publieke programmering, zouden de middelen daartoe worden beperkt.
Bovendien acht de regering de sanctie van artikel 103a, derde lid, te weten
de korting op het programmabudget, voldoende effectief. Onderdeel XXXDe in dit onderdeel opgenomen aanpassingen van artikel 103 houden verband
met het vervallen van het onderscheid tussen omroepverenigingen A, B en C
(eerste lid van artikel 103) en de andere positie van de educatieve omroepinstelling
(tweede lid van artikel 103). Voorts is het bedrag dat een omroepverenigingen
die een voorlopige erkenning heeft verkregen verhoogd tot 15% (was 10%)van
het bedrag dat een omroepvereniging krijgt. Deze verhoging houdt verband met
de verhoging van het aantal uren zendtijd voor televisie en radio dat een
aspirant-omroepvereniging in het nieuwe concessiestelsel krijgt.Omdat aan politieke partijen niet langer een bijdrage uit de omroepmiddelen
wordt verstrekt, dient het tweede lid van artikel 103 te worden aangepast. Onderdeel YYYArtikel 103a wordt vervangen. Allereerst is het netbestuur van een televisieprogrammanet
niet langer belast met het vaststellen van de programmatische uitgangspunten
en de ontwerp-begroting van het televisieprogrammanet. De in het eerste en
tweede lid van artikel 103a opgenomen sanctiemogelijkheid bij het niet vaststellen
van de uitgangspunten of het niet tijdig opstellen van de netbegroting kan
daardoor vervallen.In de tweede plaats wordt de sanctiemogelijkheid bij het niet naleven
van bindende besluiten van de raad van bestuur aangepast in die zin, dat de
wet niet langer uitgaat van een vaste korting. De raad van bestuur krijgt
daarvoor in de plaats de mogelijkheid om de hoogte van de korting op het budget
van een omroepinstelling te bepalen, waarbij een maximum geldt van 15% van
het bedrag dat voor het lopende kalenderjaar is toegekend. Bovendien vervalt
de beperking dat slechts bij herhaalde inbreuk op bindende besluiten van de
raad van bestuur de sanctie kan worden opgelegd. Hiermee wordt
het financiële sanctie-instrumentarium van de raad van bestuur ruimer
en flexibeler, hetgeen past in de lijn van de met onderhavig wetsvoorstel
beoogde verruiming van de positie en verantwoordelijkheden van de raad van
bestuur. Toegevoegd is de mogelijkheid om ook bij het niet of onvoldoende
uitvoering geven aan de samenwerking bij de uitvoering van de publieke taakopdracht
de kortingssanctie op te leggen. De grond voor het opleggen van een financiële
sanctie als bedoeld in artikel 103a, te weten «onvoldoende uitvoering
geven aan de bereidheid tot samenwerking» heeft het karakter van een
open norm. Deze zal in de praktijk invulling moeten krijgen. Het karakter
van een open norm brengt mee dat niet eenduidig van te voren is aan te geven
in welke gevallen de sanctiemogelijkheid zal worden toegepast. Aangrijpingspunt
voor de toepassing ligt bijvoorbeeld in de voornemens tot samenwerking van
elke omroepvereniging, zoals opgenomen in hun beleidsplannen. Indien een omroepvereniging
onvoldoende blijk geeft daaraan uitvoering te geven, kan de sanctiemogelijkheid
worden ingezet. Onderdeel CCCCDe uitzendingen voor politieke partijen worden niet langer gefinancierd
uit de omroepbijdragen. In artikel 106b wordt bepaald dat paragraaf 1
van Hoofdstuk VIII, Afdeling 1, inzake de bekostiging van de omroep niet van
toepassing is op politieke partijen. Onderdeel DDDDDe bepalingen van artikel 108 van de Mediawet inzake het jaarlijks door
de Wereldomroep in te dienen meerjarenplan worden in dit onderdeel op hoofdlijnen
afgestemd op de bepalingen ten aanzien van de in het nieuwe concessiestelsel
door de omroepen en de NOS in te dienen begrotingen. Ook de Wereldomroep zal
jaarlijks een begroting indienen, waarin opgenomen wordt een beschrijving
van de wijze waarop de Wereldomroep haar taak vervult, de benodigde bedragen,
een toelichting op de begrotingsposten en een beschrijving van de wijze van
samenwerking met de NOS. Tevens zal de Wereldomroep in de begroting een overzicht
geven van de feitelijke bestedingen over de afgelopen twee jaar. Onderdeel KKKKIn december 1996 heeft de Algemene Rekenkamer het financieel toezicht
ten aanzien van omroepverenigingen in kaart gebracht en geconstateerd dat
dit voor verbetering vatbaar was. Een van de kritiekpunten van de Algemene
Rekenkamer was het ontbreken van een op schrift gestelde toezichtsfilosofie
van het Commissariaat voor de Media. Na overleg met de Algemene Rekenkamer
is besloten in de Mediawet op te nemen dat het Commissariaat jaarlijks het
voorgenomen handhavingsbeleid, waaronder het door het Commissariaat uit te
oefenen financieel toezicht, ter kennis van de minister brengt. Onderdelen LLLL, onder 3, en MMMMVoor het voldoen aan de gezamenlijke programmavoorschriften is de NOS
het primaire aanspreekpunt voor het Commissariaat voor de Media in het kader
van het toezicht op de naleving van de Mediawet. Om de naleving ook daadwerkelijk
te kunnen afdwingen krijgt het Commissariaat de bevoegdheid aan de NOS een
bestuurlijke boete op te leggen indien niet voldaan wordt aan de collectieve
programmavoorschriften.Een duidelijke regeling omtrent de bestemming van de door het Commissariaat
opgelegde boeten ontbreekt thans in de Mediawet. In de praktijk wordt de opbrengst
van de boeten toegevoegd aan de algemene omroepreserve. Gelden
uit de omroepreserve komen uiteindelijk ten goede aan de landelijke omroep
en de Wereldomroep. De regering acht, conform het uitgangspunt van het advies
van de Commissie voor de toetsing van wetgevingsprojecten van 12 januari 1994
«Handhaving van bestuurlijke boeten» en het daarover uitgebrachte
kabinetsstandpunt van 1 juli 1994 (kamerstukken II 1993/94, 24 400 VI,
nr. 48), een duidelijker regeling op dit punt gewenst. In artikel 134 van
de Mediawet wordt daartoe bepaald dat de opbrengst van de boeten wordt afgedragen
aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en dat deze bestemd
wordt voor mediadoeleinden in brede zin. Tevens komt de in artikel 137, tweede
lid, van de Mediawet, de mogelijkheid van verrekening van opgelegde boeten
voor de omroepverenigingen, de NPS en de NOS met de aan deze instellingen
te verstrekken omroepmiddelen te vervallen. Onderdeel OOOODe toevoeging aan artikel 170 van bepalingen inzake het verstrekken van
inlichtingen en het geven van inzage in gegevens en bescheiden, alsmede inzake
het uitbrengen van een evaluatieverslag strekken er toe de regeling van het
Stimuleringsfonds Nederlandse culturele omroepproducties in overeenstemming
te brengen met de aanwijzingen inzake zelfstandige bestuursorganen. Zij vloeien
voort uit de rapportage van het kabinet inzake de verbetervoornemens met betrekking
tot zelfstandige bestuursorganen (kamerstukken II, 1996–1997, 25 268,
nr. 1). Onderdeel RRRRVanwege een aantal noodzakelijke aanpassingen in de opsomming van artikelen
en de verouderde redactie wordt de tekst van artikel 175 vervangen. Deze is
conform de formuleringen van de Aanwijzingen voor de regelgeving (aanwijzing
43). Artikel II Onderdeel AHet voorkeursrecht van de publieke omroep bij de vergunningverlening voor
het gebruik van frequentieruimte heeft geen betrekking op de neventaken van
de publieke omroep zoals die in het voorgestelde artikel 13c, derde lid, Mediawet,
zijn opgenomen. Teneinde mogelijke onduidelijkheden hierover weg te nemen
is dit in het tweede lid van artikel 3.3 van de Telecommunicatiewet expliciet
bepaald. Wat betreft het voorkeursrecht van de publieke omroep wordt via wijziging
van het derde lid, onderdelen b, c en d, verduidelijkt dat dit voorkeursrecht
betrekking heeft op één programma van de desbetreffende regionale
en lokale omroepinstellingen. Hiermee wordt de toepassing van het voorkeursrecht
uitgesloten voor zover het gaat om de extra programma's die de instellingen
naast hun reguliere programma verzorgen.Aan het tweede lid van artikel 3.3. Telecommunicatiewet wordt een bepaling
toegevoegd op grond waarvan bij ministeriële regeling, in overeenstemming
met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, bij de bepaling van
de omvang van de frequentieruimte voor de publieke omroep wordt bepaald aan
welke technische eigenschappen uitzendingen van de publieke omroepen ten minste
dienen te voldoen. Het gaat hierbij om de technische eigenschappen van de
uitzending, dat wil zeggen uitzending in mono of stereo, digitaal of analoog
of via AM of FM. De bepaling ziet derhalve niet op de technische kwaliteit
van programma's of programma-onderdelen. De voorgestelde bepaling vertoont
enige verwantschap met het huidige artikel 82i, eerste lid, van de Mediawet.
In dat artikel gaat het onder meer om het ongewijzigd uitzenden
van radio- en televisieprogramma's en daarmee dus tevens over de technische
eigenschappen van die programma's. Dat artikel is echter toegesneden op een
speciaal geval: het artikel richt zich uitsluitend tot de aanbieder van een
omroepnetwerk (de kabel) en het ongewijzigd uitzenden heeft uitsluitend betrekking
op de programma's die behoren tot het zogenaamde basispakket. De voorgestelde
bepaling heeft daarentegen een veel bredere strekking doordat deze betrekking
heeft op alle radio- en televisieprogramma's die via omroepzenders, satellieten
uitgezonderd, worden uitgezonden. De bepaling biedt de grondslag om de kabinetsbesluiten
naar aanleiding van het zero base-onderzoek die op dit punt worden genomen
ten uitvoer te leggen.De bevoegdheid inzake de bepaling van de technische eigenschappen biedt
ook de mogelijkheid om te besluiten dat de publieke omroep zijn programma's
digitaal moet uitzenden. In de overgangssituatie zal echter enige tijd zowel
analoog als digitaal (de zogenoemde simulcasting) uitgezonden moeten blijven
worden, omdat anders een (groot) gedeelte van het publiek niet bereik kan
worden. Niet iedereen koopt immers op hetzelfde moment een digitale ontvanger.
De Telecommunicatiewet staat dit reeds toe, zodat daarvoor geen aparte regeling
nodig is. De regeling inzake het voorkeursrecht op frequenties (artikel 3.3,
derde lid, van de Telecommunicatiewet) garandeert namelijk dat er voldoende
frequentieruimte is om de daar genoemde programma's uit te zenden, maar staat
ook toe dat in bepaalde gevallen meer frequentieruimte aan de publieke omroep
wordt toegewezen ten behoeve van bijvoorbeeld simulcasting. Het is ook denkbaar
dat bovenop de frequentieruimte voortvloeiend uit het voorkeursrecht er om
beleidsmatige redenen extra frequentieruimte aan de publieke omroep wordt
toegewezen voor bijvoorbeeld themakanalen. De publieke omroep kan echter voor
die extra frequentieruimte dan geen beroep doen op het voorkeursrecht.De vraag aan welke technische eigenschappen als hier bedoeld de uitzendingen
van de publieke omroep dienen te voldoen betreft behalve een technisch aspect,
met name een mediapolitiek aspect waarvoor de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen primair verantwoordelijk is. Om te waarborgen dat de wensen
van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen ook technisch realiseerbaar
zijn, mede gelet op de aard en omvang van de beschikbare frequentieruimte,
is bepaald dat er overeenstemming is tussen de beide betrokken ministers Ter
wille van de flexibiliteit is gekozen voor het bepalen van de gewenste technische
eigenschappen bij ministeriële regeling. Onderdeel BEen aantal onderdelen van artikel 19.7 van de Telecommunicatiewet kunnen
vervallen. Deze onderdelen betreffen wijzigingen van de Mediawet die om technische
redenen niet konden worden doorgevoerd. Een aantal van deze wijzigingen van
de Mediawet is alsnog gerepareerd in dit voorstel van wet. Het betreft de
wijzigingen in artikel I, onderdelen MMM, RRR, TTT en PPPP. De overige wijzigingen
zijn niet meer nodig omdat de desbetreffende bepalingen van de Mediawet inmiddels
waren vervallen of gewijzigd. Artikel IIIIn het voorstel van wet tot wijziging van de bepalingen van de Mediawet
in verband met een herziening van de organisatiestructuur van de landelijk
publieke omroep (kamerstukken II, 1996/97, 25 216) was het voorstel opgenomen
om de minimumcontributie voor leden van omroepverenigingen te verhogen naar
25 gulden. Uitgaande van de bestaande gelijkheid in financiering van de Nederlandse
Programma Stichting (NPS) en omroepverenigingen was in genoemd voorstel van
wet tevens voorgesteld het aan de NPS toekomende bedrag uit de
omroepmiddelen te verhogen met 7%. De NPS kan immers geen leden werven en
zou, waar de omroepverenigingen extra inkomsten uit verhoging van de ledenbijdrage
ontvangen, in een ongelijke positie raken. Het voorstel voor de verhoging
van de ledenbijdrage is door het parlement niet aanvaard. Daarmee kwam de
ratio aan de verhoging van 7% voor de NPS te ontvallen. Immers, uit de voorgeschiedenis
blijkt dat de oorzaak van de bepaling juist de gelijke behandeling is van
de NPS met omroepverenigingen waar de laatsten extra inkomsten uit verhoging
van de ledenbijdragen zouden ontvangen. Als onbedoeld gevolg van amendering
is echter het desbetreffende onderdeel van het wetsvoorstel gehandhaafd. De
regering acht een correctie op zijn plaats. Artikel IVIn dit artikel is het overgangsrecht ten aanzien van de concessieverlening
aan de NOS opgenomen. Voor de eerste maal zal de concessie aan de NOS worden
verleend ingaande 1 september 2000, zodat de nieuwe concessieperiode direct
aansluitend op de afloop van de periode waarvoor de huidige concessies aan
de omroepverenigingen zijn verleend ingaat. Om rekening te kunnen houden met
de mogelijkheid dat onderhavig wetsvoorstel niet tijdig afgerond kan worden,
is bepaald dat in het koninklijk besluit een ander tijdstip van inwerkingtreding
kan worden bepaald.Het is van belang dat al bij de eerste concessieverlening aan de NOS nadere
invulling kan worden gegeven aan de concessievoorwaarden. De NOS zal dan ook
voor het ingaan van de concessie een beleidsplan als bedoeld in artikel 30b
van de Mediawet dienen te overleggen. Dat plan kan dan de basis zijn om de
concessievoorwaarden nader in te vullen. Artikel VIn dit artikel is het overgangsrecht opgenomen voor de erkenningverlening
van de bestaande omroepverenigingen en de educatieve omroepinstelling EDUCOM.
Het eerste lid heeft betrekking op de omroepverenigingen aan wie op basis
van de huidige Mediawet een concessie is verleend. Aan deze omroepverenigingen
zal met ingang van het nieuwe concessiestelsel op grond van dit artikel een
erkenning voor vijf jaar worden verleend. Het tweede lid bevat het overgangsrecht
voor omroepverenigingen die een voorlopige concessie hebben verkregen. Het
betreft hier de omroepvereniging BNN. Deze zal een erkenning voor vijf jaar
worden verleend als het ledental, vast te stellen door het Commissariaat voor
de Media, ten minste 120 000 bedraagt. Zolang BNN nog niet 300 000
of meer leden telt, kan deze omroepverenging echter nog niet op een lijn worden
gesteld met de andere omroepverenigingen. Daarmee dient naar de mening van
de regering rekening gehouden te worden bij de hoeveelheid zendtijd en geldmiddelen
die aan BNN ter beschikking worden gesteld. Het toekennen van dezelfde hoeveelheid
zendtijd en middelen als de andere omroepvereniging met 300 000 of meer
leden zou immers een ongerechtvaardigde bevoordeling van BNN tot gevolg hebben.
In het zevende lid is bepaald dat BNN de beschikking krijgt over een evenredig
deel van de hoeveelheid zendtijd en middelen die aan andere omroepverenigingen
toekomt. Indien BNN er echter in zou slagen om voor het ingaan van het nieuwe
concessiestelsel 300 000 leden aan zich te binden, zal deze omroepvereniging
recht hebben op dezelfde hoeveelheid zendtijd en middelen als de andere omroepverenigingen.
Aan het einde van de erkenningsperiode van vijf jaar zal BNN, net als de andere
omroepverenigingen overigens, 300 000 leden moeten hebben om voor een
erkenning voor een volgende periode van vijf jaar in aanmerking te komen. Op grond van het derde lid zal een erkenning aan de EDUCOM als educatieve
omroepinstelling worden verleend.Aan de huidige omroepverenigingen en de EDUCOM wordt alleen dan een erkenning
verleend indien zij hebben aangetoond bereid te zijn tot samenwerking in het
belang van verwezenlijking van de taakopdracht van de publieke omroep. Zij
dienen daartoe het voorgenomen programmabeleid en de voorgenomen samenwerking
te overleggen (vierde lid). Artikel VIBij de aanvang van het nieuwe concessiestelsel wordt eenmalig de mogelijkheid
voor tussentijdse toetreding van nieuwe omroepverenigingen mogelijk gemaakt.
Aspirant-omroepverenigingen die tot het publieke bestel willen toetreden kunnen
een aanvraag indienen voor een voorlopige erkenning als bedoeld in artikel
37, eerste lid, van de Mediawet. Om voor erkenning in aanmerking te komen
dient te worden voldaan aan de eisen die aan een aspirant-omroepvereniging
worden gesteld en zal ook de aanvraag moeten voldoen aan de eisen die daaraan
op grond van artikel 37a worden gesteld. Artikel VIIIArtikel VIII ziet op mogelijke noodzakelijk invoerings- of overgangsbepalingen.
Onderhavig voorstel van wet is omvangrijk en ingewikkeld. Het valt niet uit
te sluiten dat er onvoorziene vragen van overgangsrecht rijzen, die alsnog
regeling behoeven. Deze bepaling is bedoeld als vangnet, waarvan terughoudend
gebruik gemaakt zal worden. Een extra waarborg is opgenomen via de bepaling
dat een algemene maatregel van bestuur als hier bedoeld de voorhangprocedure
bij het parlement dient te doorlopen.De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,F. van der Ploeg XNoot1«P. Bourdieu, «Over televisie», Nederlandse
vertaling: Amsterdam, 1998.XNoot1Het begrip «concessie» heeft in het kader van dit wetsvoorstel
een wat andere inhoud dan de meer gebruikelijke bestuursrechtelijk betekenis
die het begrip concessie doorgaans heeft. De concessie zoals in dit wetsvoorstel
geregeld heeft het karakter van het toekennen en bevestigen van een opdracht,
waaraan nadere voorwaarden kunnen worden verbonden. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26660-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl