Miljoenennota 1996 (Nota over de toestand van 's Rijks Financiën); Verslag schriftelijk overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24400, nr. 44

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24400 nr. 44

28-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1. Inleiding2. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingenDE KOSTEN VAN PROGRAMMA'S 1. Relateer de apparaatskosten en de fte's (full-time
equivalenten arbeidsplaatsen) aan activiteiten of prestaties2. Geef de afschrijvingen op investeringsgoederen bij
de artikelen aan3. Kredietverleningen en garantiesDE PRESTATIES VAN PROGRAMMA'S 4. Er kunnen meer prestatiegegevens in de memorie van
toelichting worden opgenomen5. Neem, voorzover van toepassing, de met de prestaties
gerelateerde opbrengsten op in de begroting6. Neem relevante ratio's op bij de artikelenEFFECTEN VAN PROGRAMMA'S 7. Probeer de effecten van beleid te achterhalen of doe
een evaluatie-onderzoek. Vermeld de effecten of de uitkomsten van het evaluatie-onderzoek
in de begroting. Bereken en vermeld, indien mogelijk, de effect-productiviteit
en de kostprijs van een effectPRESENTATIE 8. Presenteer deze gegevens over een reeks van jaren en
op uniforme wijzeBedrijfsmatige toelichting DE TOETS OP PROGRAMMA'S 9. Toets de gevens aan een norm3. Algemene conclusies ten aanzien van de rapportenTot slot1. Inleiding2. Het opnemen van meer prestatiegegevens, het relateren
van kosten en opbrengsten aan produkten en het berekenen van ratio's terzake3. Effecten van programma's4. Presentatie en vergelijken met normenNummer en omschrijving artikel resp. artikelonderdeel 5. Kredietverlening en garanties6. Ten slotte
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24400Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 400Nota over de toestand van 's Rijks Financiënnr. 44VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 28 februari 1996De algemene commissie voor de Rijksuitgaven1
heeft ter voorbereiding van een algemeen overleg bij brief van 6 december
1995 een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Financiën over
de kwaliteit en relevantie van outputgegevens en andere kengetallen in de
Rijksbegroting.De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 26 februari 1996.De betreffende brieven zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Van ReyDe griffier van de commissie,Hubert Aan de Minister van Financiën's-Gravenhage, 6 december 1995 1. InleidingDe Commissie voor de Rijksuitgaven heeft het bureau Haselbekke en Ros
(H&R) opdracht gegeven drie begrotingen door te lichten op het punt van
de kwaliteit en relevantie van outputgegevens en andere kengetallen. Voor
dit onderzoek werden de begrotingen van Economische Zaken, Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en Verkeer en Waterstaat geselecteerd.
De rapporten van H&R zijn in de begrotingsonderzoeken van de ontwerp-begrotingen
1996 van deze ministeries aan de orde gesteld. De drie rapporten treft u bijgaand
aan1.Bij deze doorlichting stond het beoordelen van de kwaliteit van de toelichting
voorop. Elementen die bij het beoordelen van de toelichting een rol speelden,
waren de relevantie, de volledigheid en de toegankelijkheid van de toelichting.
Opzet was om per artikel te komen tot concreet uitgewerkte aanbevelingen voor
verbeteringen, zodat de ministeries daar ook direct gebruik van zouden kunnen
maken.Daarnaast had de Commissie met het doen uitvoeren van de onderzoeken het
oogmerk meer in zijn algemeenheid een impuls te geven aan het gebruik van
produktgegevens en andere kengetallen binnen de begroting. De onderzoeken
hebben dan ook aanbevelingen opgeleverd die een bredere strekking hebben.De vraag die bij de onderzoeken voorop heeft gestaan is of de (kwantitatieve)
gegevens in de memorie van toelichting van een bepaalde begroting in staat
stellen te komen tot inzicht in het produktieproces van de rijksoverheid.Deze vraag is uitgewerkt in twee deelvragen:– Stelt de memorie van toelichting (MvT) de lezer in staat een oordeel
te vellen over de vraag of de verhouding tussen de prestaties en de inzet
van middelen zo gunstig mogelijk is (deze verhouding wordt in de handleiding
kengetallen van het Ministerie van Financiën aangeduid met de term doelmatigheid)?– Stelt de MvT de lezer in staat inzicht te krijgen in de vraag
of de beoogde effecten met de geleverde prestaties worden bereikt (vaak aangeduid
met de term doeltreffendheid)?In deze brief wil de Commissie voor de Rijksuitgaven U de belangrijkste
algemene bevindingen en aanbevelingen van het door het geïnitieerde onderzoek
voorleggen. De Commissie verzoekt U, ter voorbereiding van een algemeen overleg,
schriftelijke antwoorden te geven op de in deze brief opgenomen vragen van
de Commissie. 2. De belangrijkste bevindingen en aanbevelingenUit de drie rapporten kunnen de volgende meer algemene bevindingen en
aanbevelingen worden gedestilleerd: DE KOSTEN VAN PROGRAMMA'S 1. Relateer de apparaatskosten en de fte's (full-time
equivalenten arbeidsplaatsen) aan activiteiten of prestatiesH&R achten dit noodzakelijk om te komen tot een goede afweging ten
aanzien van een bepaald programma. De kosten van de uitvoering van een programma
beslaan naast de programmakosten zelf natuurlijk ook de apparaatskosten.
Daarnaast is deze informatie nodig om alternatieven (in programma en/of uitvoeringswijze)
te kunnen beoordelen.Voor de helderheid: het advies luidt niet programma-uitgaven en apparaatsuitgaven
geaggregeerd te autoriseren. Wel geeft het advies aan dat in de MvT vermeld
kan worden hoeveel apparaatskosten met de uitvoering van een bepaalde regeling
zijn gemoeid.De Commissie realiseert zich dat tijdschrijven op beleids- en uitvoerende
afdelingen soms noodzakelijk zal zijn als er sprake is van uitvoering van
meer regelingen en het leveren van meer soorten prestaties. Hier dient natuurlijk
een kosten-batenafweging plaats te vinden; apparaatskosten van minder dan
f 100 000,– of personeelsinzet van minder dan 1 fte zouden
bijvoorbeeld buiten beschouwing kunnen blijven.Naar het idee van de Commissie zou begonnen kunnen worden bij de uitvoerende
diensten en beleidsafdelingen die zich met een afgebakend aantal regelingen
bezig houden. Voor algemene beleidsafdelingen lijkt deze aanbeveling lastiger
te implementeren (het zal hierbij meestal gaan om relatief weinig fte's).Bij grote programma-artikelen, waarvan de uitvoering niet is gedecentraliseerd,
lijkt dit advies echter in ieder geval navolging te verdienen. De kosten van
deze operatie zijn dan beperkt en het ruimtebeslag in de MvT is gering, terwijl
wel belangrijke informatie geleverd wordt.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? 2. Geef de afschrijvingen op investeringsgoederen bij
de artikelen aanDit advies van H&R past in het door hun gekozen uitgangspunt dat de
totale kosten van programma's duidelijk gemaakt dienen te worden. Het meest
geschikt voor deze benadering is een baten-lasten stelsel. Alternatief voor
een baten-lasten stelsel is de invoering van een kapitaaldienst. In beide
gevallen worden de investeringen en de consumptieve uitgaven (waaronder afschrijvingen)
apart gepresenteerd.De Commissie realiseert zich dat, hoewel deze informatie nuttig is bij
het beoordelen van de begroting, het niet zo is dat de Kamer een afschrijving
nog kan beïnvloeden op het moment dat de investering al is gedaan.Duidelijk is dat dit punt aan de orde komt in de discussie over de kapitaaldienst
en over de toepassing van het baten- en lastenstelsel binnen de rijksdienst.Overigens zou in de MvT wel per investeringsartikel een raming van de
kosten van rente en afschrijving voor de nieuwe investeringen kunnen worden
gegeven, zodat in ieder geval het inzicht in de kosten vergroot wordt en een
vergelijking met alternatieve aanwendingen en met eventuele baten beter plaats
kan vinden.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? 3. Kredietverleningen en garantiesH&R adviseren bij die artikelen waar sprake is van kredietverlening
zichtbaar te maken welk deel van de terugbetalingen niet binnenkomt. Voor
garanties adviseren de onderzoekers aan te geven welk deel van de verleende
garanties tot betaling leidt en welk deel daarvan niet terug te vorderen is.
Dit dient te geschieden zowel voor de realisaties van het verleden
als voor de ramingen voor de toekomst. Zo worden de echte kosten van het betreffende
beleid beter zichtbaar.Bij sommige kredieten en garanties is overigens denkbaar dat te verwachten
niet-terugbetaling om strategische redenen niet vermeld wordt.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? DE PRESTATIES VAN PROGRAMMA'S 4. Er kunnen meer prestatiegegevens in de memorie van
toelichting worden opgenomenUit alle drie de rapporten volgt dat in de MvT van die begrotingen sprake
is van een behoorlijke «verbeteringsruimte». Dat wil zeggen dat
een aantal artikelen, dat zinvol kan worden toegelicht met prestatiegegevens,
momenteel daarmee niet wordt toegelicht.De onderzoekers adviseren zoveel mogelijk de prestaties te meten en in
de begroting de uitkomst van deze metingen te vermelden. Indien de prestaties
zelf niet te meten zijn, zou met indicatoren van deze prestaties gewerkt moeten
worden.De Commissie voor de Rijksuitgaven realiseert zich dat de prestatiegegevens
van het beleid niet uniform zijn en dat de gegevens van de diverse artikelen
hierdoor slechts beperkt onderling vergelijkbaar zijn. Deze gegevens zijn
echter wel over een reeks van jaren vergelijkbaar (zie aanbeveling 8).– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? 5. Neem, voorzover van toepassing, de met de prestaties
gerelateerde opbrengsten op in de begrotingDit advies lijkt de Commissie goed hanteerbaar (de opbrengsten zullen
vaak al in dezelfde begroting zijn opgenomen). Bij toepassing van de standaardtabel
(zie punt 8), zullen de ontvangsten per prestatie ook in de toelichting bij
het uitgavenartikel vermeld worden.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? 6. Neem relevante ratio's op bij de artikelenDe ratio's die hier onder andere voor in aanmerking komen zijn:– arbeidsproductiviteit;– de kostprijs per prestatie;en waar van toepassing:– de opbrengst per prestatie;– de kostendekkendheid van de prestatie.Wanneer de gegevens voor handen zijn, lijkt het ook mogelijk de relevante
ratio's te vermelden (deze krijgen dan ook een plaats in de standaardtabel
van H&R, zie punt 8). Ook hier realiseert de Commissie zich dat de ratio's
bij de diverse artikelen onderling slechts beperkt vergelijkbaar zijn. – Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? EFFECTEN VAN PROGRAMMA'S 7. Probeer de effecten van beleid te achterhalen of doe
een evaluatie-onderzoek. Vermeld de effecten of de uitkomsten van het evaluatie-onderzoek
in de begroting. Bereken en vermeld, indien mogelijk, de effect-productiviteit
en de kostprijs van een effectDe Commissie lijkt de gedachte de effecten van het beleid zoveel mogelijk
duidelijk te maken in de begroting op zich vruchtbaar. Binnen het voteren
van gelden door het parlement is essentieel wat de samenleving ervoor terug
krijgt.Indien het opnemen van de conclusies van evaluaties de begroting tezeer
doet uitdijen, kan volstaan worden met een verwijzing bij het artikel in kwestie
naar relevant evaluatie-onderzoek. Waar mogelijk kunnen uitkomsten van het
evaluatie-onderzoek wel benut worden om de standaard-tabel in te vullen (zie
punt 8).Voor de ratio's geldt m.m. hetzelfde als voor de prestatie ratio's hierboven
is opgemerkt.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? PRESENTATIE 8. Presenteer deze gegevens over een reeks van jaren en
op uniforme wijzeOm de gegevens beter te kunnen beoordelen (verbetert de doelmatigheid
of de doeltreffendheid) adviseren H&R vergelijkingsmateriaal over een
reeks van jaren op te nemen.Het is bijvoorbeeld vruchtbaar te zien hoe een ratio zich in de tijd ontwikkelt
(dit is temeer van belang voor en na beleidswijzigingen). Tevens kan dan beoordeeld
worden welke tendens zich ontwikkelt en of deze tendens wenselijk is.Daarnaast doen de onderzoekers de aanbeveling de informatie op een uniforme
wijze te presenteren. Als suggestie hebben zij de hieronder weergegeven standaardtabel
in de rapporten opgenomen. Doel is de bedrijfseconomische informatie zo een
volwaardige plaats in de begroting te geven. Bedrijfsmatige toelichting  1993199419951996Kosten:     – aantal fte's     – kosten (personeel en
materieel; programmakosten)          Prestaties:     – aantal     –
kostprijs     – opbrengst per eenheid     – kostendekking         Arbeidsproduktiviteit:    – aantal prestaties gedeeld door aantal fte's          Effecten:    – aantal     – kostprijs van een eenheid          Effectproduktiviteit:    – aantal effecten gedeeld door aantal prestaties          Feitelijke
arbeidsproduktiviteit of feitelijke kostprijs van een prestatie t.o.v. een
normwaarde          Feitelijke effectproduktiviteit of feitelijke kostprijs
van een effect t.o.v. een normwaarde    De Commissie lijkt dit een vruchtbare aanbeveling. De toegankelijkheid
van een begroting kan er mee worden verbeterd, omdat de belangrijkste gegevens
zo in één oogopslag duidelijk zijn. Ook hier geldt overigens
dat de tabelgegevens bij de verschillende artikelen (zeer) verschillende zaken
aangeven en daarmee onderling slechts beperkt vergelijkbaar zijn.– Kan de minister zich met deze aanbeveling verenigen?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven? DE TOETS OP PROGRAMMA'S 9. Toets de gevens aan een normOm te komen tot een goede toets op de verstrekte gevens (bijvoorbeeld
ten aanzien van de doelmatigheid of doeltreffendheid) adviseren H&R deze
aan een norm te relateren.De Commissie onderkent dat onderscheiden kan worden de situatie waarin
de realisaties achteraf niet voldoen aan de in de begroting neergelegde norm
voor de uitgaven, de output of de doelmatigheid, en de situatie waarin van
te voren al wordt erkend dat de ramingen in de begroting op zich (om verschillende
redenen) niet voldoen aan de gebruikelijkerwijze voor dergelijke uitgaven
geldende normen.Wat de uitgaven zelf betreft ligt de formele norm vast in het gevoteerde
begrotingsbedrag. De in een begroting opgenomen prestatiecijfers hebben niet
diezelfde formele binding. Deze gegevens hebben echter wel vaak een informele
(politieke) binding tot gevolg (dit dus ongeacht het feit of deze ramingen
voldoen aan de gebruikelijkerwijze geldende normen). Hoe dan ook, van belang blijft hoe tot de norm gekomen wordt. De Commissie
kan zich voorstellen dat het vinden van een norm in geval van (sterk) uiteenlopende
prestaties vaak lastig is (welke norm hanteer je, wat is de vergelijkingsmateriaal).
Een norm kan gebaseerd zijn op een vergelijking met soortgelijke organisaties/aktiviteiten
in binnen- of buitenland, of op een vergelijking met het verleden. Daarnaast
kan men ervoor kiezen een bestaande norm aan te scherpen (bijvoorbeeld de
efficiencykortingen van het Regeerakkoord).Iedere norm zal gebaseerd moeten zijn op kennis van hetgeen men wil normeren
en op inzicht in hetgeen haalbaar is. Ontbreekt één van deze
elementen, dan kan de vraag gesteld worden wat de toegevoegde waarde van een
dergelijke norm is.– Kan de minister zich met de aanbevelingen om gegevens te toetsen
aan normen verenigen?– Wat is de opvatting van de minister over de overwegingen van de
Commissie?– Welk gevolg denkt de minister hieraan te geven?– Kan de minister inzicht geven in de bestaande activiteiten om
te komen tot een betere normering van de uitgaven en de ontvangsten van de
Rijksoverheid, bijvoorbeeld op het gebied van de doelmatigheid? 3. Algemene conclusies ten aanzien van de rapportenHet door de Commissie voor de Rijksuitgaven geïnitieerde onderzoek
heeft de aandacht voor de kengetallen en de begrotingspresentatie gestimuleerd.
De drie betrokken ministers hebben toegezegd, gebruik makend van de rapporten,
in de komende begrotingen verbeteringen te realiseren.Daarnaast zal de gedachtenwisseling op basis van deze brief en het nog
te voeren algemeen overleg naar het oordeel van de Commissie tot nieuwe, rijksbrede
impulsen voor het verbeteren van de begrotingsstukken op dit punt moeten leiden.– Welke aanpak staat de minister daarbij voor ogen? Op welke wijze
zal het Ministerie van Financiën in het verbeteringsproces het voortouw
nemen richting de ministeries?– Op welke termijn moet de gewenste eindsituatie bereikt zijn?– Kunnen de drie onderzochte ministeries een voortrekkersrol spelen?– Welk tijdpad heeft de minister bij het invoeren van de aanbevelingen
voor ogen?– Ziet de Minister van Financiën een functie (en zo ja, welke)
weggelegd voor deze discussie in het kader van de discussie over een bredere
toepassing van het baten-lastenstelsel en de mogelijke invoering van de kapitaaldienst?– Wat is de stand van zaken met betrekking tot de voorbereiding
van een eventuele invoering van een kapitaaldienst?Overigens lijken de in deze brief behandelde aanbevelingen ook relevantie
te hebben voor de zogenaamde belastinguitgaven.– Kan de minister aangeven of hij de aanbevelingen ook toepasbaar
acht op het gebied van de belastinguitgaven?– Is het ook bij deze uitgaven te overwegen periodiek (bijvoorbeeld
iedere derde dinsdag van september) een overzicht te geven van de kosten,
prestaties en effecten van de belastinguitgaven? Tot slotHet is de Commissie gebleken dat voor de termen doelmatigheid en doeltreffendheid
verschillende definities in omloop zijn. Dit werkt naar het inzicht van de
Commissie onnodige verwarring in de hand.– Kan de minister aangeven welke initiatieven hij van zijn kant
wil ontplooien om te komen tot een meer eenvormig taalgebruik ten aanzien
van deze termen?De voorzitter van de commissie,Van ReyDe griffier van de commissie,Hubert Aan de voorzitter van de Commissie voor de RijksuitgavenDen Haag, 26 februari 1996In uw brief d.d. 6 december 1995 beschrijft u de belangrijkste algemene
bevindingen en aanbevelingen van een door de Commissie voor de Rijksuitgaven
geïnitieerd onderzoek naar «de kwaliteit en relevantie van outputgegevens
en andere kengetallen in de Rijksbegroting». U verzoekt daarbij, ter
voorbereiding van een algemeen overleg, een aantal vragen hierover schriftelijk
te beantwoorden. 1. InleidingEr is veel belangstelling voor de bedrijfsvoering van de rijksoverheid. In het Regeerakkoord wordt aangegeven dat het streven naar een meer doelmatige,
doeltreffende en slagvaardige overheid een belangrijk element van het kabinetsbeleid
vormt.Deze belangstelling is ook terug te vinden in een aantal beleidsonderzoeken
dat onlangs is afgerond (met als centraal thema financiële vernieuwing).
Hoewel de besluitvorming over de resultaten van deze onderzoeken nog niet
is afgerond, is duidelijk sprake van het leggen van accenten die aansluiten
op voornoemd streven. De vragen van de Commissie zijn – in aansluiting op de door haar
aan het onderzoeksbureau Haselbekke & Ros (H&R) verstrekte opdracht –
gesteld tegen de achtergrond meer zicht te willen krijgen op een «bedrijfsmatige
benadering van het produktieproces bij de overheid».De gedachte achter deze belangstelling voor de bedrijfsvoering is dat
door het beter zichtbaar maken van activiteiten, prestaties en effecten in
relatie tot de ingezette middelen de transparantie van beleidsvoornemens wordt
vergroot waardoor een meer resultaatgerichte sturing van de overheid mogelijk
wordt. In plaats van het verschaffen van inzicht in «uitgaven voor input»,
wat thans gebruikelijk is, ligt het in de bedoeling te komen tot het (meer)
verschaffen van inzicht in de «kosten voor output» en, voor zover
mogelijk, ook de effecten van het beleid.In het streven de bedrijfsvoering te verbeteren wordt binnen de rijksoverheid
reeds een groot aantal activiteiten ontplooid. Zo wordt bijvoorbeeld via de
weg van de beheerste ontwikkeling doorgegaan met de invoering van agentschappen.Daarnaast wordt voortgegaan met het ontwikkelen en samenstellen van kengetallen1 ten behoeve van begroting en rekening. Het noodzakelijke
inzicht in doelmatigheid en doeltreffendheid wordt veelal verkregen aan de
hand van kengetallen.Er is voor gekozen om bij de ontwikkeling van kengetallen een stapsgewijze
aanpak te volgen. Ten aanzien van de begroting 1997 wordt er naar gestreefd,
naast ramingskengetallen (waarop tot nu toe het accent lag), meer doelmatigheidskengetallen
op te nemen. Pas in een later stadium zal de volgende stap worden gezet, namelijk
het ontwikkelen van doeltreffendheidskengetallen.Uit een aantal ontwikkelingen valt af te leiden dat ten behoeve van de
gewenste verbetering van de bedrijfsvoering verdergaande aanpassingen van
de begrotingssystematiek overwogen moeten worden. Vraagstukken in de allocatiesfeer
wijzen dezelfde kant op.Dat er verdergaande aanpassingen van de begrotingssystematiek overwogen
moeten worden lijkt ook de achtergrond van de vragen en aanbevelingen van
de Commissie. Deze hebben in een aantal gevallen betrekking op de begrotingsindeling
en het begrotingsstelsel en niet zozeer op de in aanvulling op de comptabele
informatie verstrekte kwantitatieve gegevens in de memorie van
toelichting. Dit betreft bijvoorbeeld de eventuele invoering van een baten-lasten-stelsel
en/of een kapitaaldienst.Genoemde vraagstukken gaan verder dan het aanbrengen van verbeteringen
binnen de huidige begrotingssystematiek.Ik streef er naar de Tweede Kamer dit jaar een nota te doen toekomen waarin
nader wordt ingegaan op de vraag of verbeteringen in de begrotingssystematiek,
met name in de begrotingsindeling en in het begrotingsstelsel, wenselijk en
mogelijk zijn. Dit zal geschieden door de eisen die aan deze systematiek worden
gesteld vanuit normerings-, allocatie- en bedrijfsvoeringsoogpunt in onderlinge
samenhang te bezien. Eén van de uitgangspunten is dat de (nieuwe) begrotingssystematiek
(beter) aansluit bij de huidige stuurinstrumenten, zoals kengetallen, ad hoc
evaluatieonderzoek van beleid en organisatiedoorlichting.In die nota zal eveneens aandacht worden besteed aan een aantal vragen
van de Commissie waarover de gedachtenbepaling nog niet is uitgekristalliseerd,
zoals het vervullen van een voortrekkersrol door de drie ministeries waarvan
de ontwerpbegrotingen door H&R zijn onderzocht (EZ, VROM en V&W),
alsmede aan een aantal vraagstukken van een meer technisch/cultureel karakter
als het invoeren van tijdschrijven.In deze brief ga ik – tegen de achtergrond van het voorgaande –
alleen in op de volgende vragen van de Commissie:– het opnemen van meer prestatiegegevens, het relateren van kosten
en opbrengsten aan produkten en het berekenen van ratio's terzake (par. 2);– effecten van programma's (par. 3);– presentatie en vergelijken met normen (par. 4);– kredietverlening en garanties (par. 5);– enkele slotopmerkingen (par. 6). 2. Het opnemen van meer prestatiegegevens, het relateren
van kosten en opbrengsten aan produkten en het berekenen van ratio's terzakeEen aantal vragen van de Commissie betreft het opnemen van meer prestatiegegevens
in de memorie van toelichting van de begrotingen, het relateren van kosten
en opbrengsten aan produkten en het berekenen van ratio's terzake (zie met
name de punten 1, 4, 5 en 6 van uw brief).In de begrotingsvoorschriften 1997 is opgenomen dat, daar waar mogelijk,
bij de begrotingsartikelen prestatiegegevens (aantallen en begrotingsbedrag
waarop de aantallen betrekking hebben) opgenomen dienen te worden. Dit voorschrift
sluit goed aan bij de aanbeveling van de Commissie om meer prestatiegegevens1 in de memorie van toelichting op te nemen.In overleg met de ministeries zal dit voorjaar worden bezien voor welke
begrotingsartikel(onderdel)en prestatiegegevens kunnen worden toegevoegd en
op welke wijze. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de ervaring die is opgedaan
bij de agentschappen, waar al de nodige vooruitgang op dit gebied is gerealiseerd.Ten aanzien van het relateren van kosten aan activiteiten/prestaties van
programma's merkt de Commissie op (punt 1 van uw brief) dat het hier gaat
om het totaal van de met de uitvoering van bepaalde programma's gemoeide kosten:
zowel de apparaatskosten als de programmakosten.Het inzicht dat wordt verkregen door beide soorten kosten te sommeren,
kan nuttig zijn ten behoeve van discussies over allocatievraagstukken.
Voor andere discussies (bijvoorbeeld inzake doelmatigheid) kan het nuttig
zijn dat beide kostensoorten separaat worden gepresenteerd.Deze aanbeveling zal worden meegenomen bij de eerder in deze brief aangekondigde
nota, waarbij ook aandacht geschonken zal worden aan het kostenbegrip.De aanbeveling om meer ratio's bij de artikelen op te nemen wordt voor
een groot deel onderschreven.Een aantal van deze ratio's betreft kengetallen die passen in de stapsgewijze
aanpak ten aanzien van de ontwikkeling van kengetallen. Dit betreft bijvoorbeeld
het kengetal «kosten per prestatie» en de voor agentschappen voorgeschreven
ratio «kostendekking».Het rijksbreed voorschrijven van de door de Commissie aanbevolen ratio
arbeidsproduktiviteit gaat te ver. Voor een (redelijk groot) aantal onderdelen
van het Rijk zal het niet mogelijk zijn de arbeidsproduktiviteit vast te stellen
als gevolg van een aantal technische problemen. Bijvoorbeeld de meetproblematiek
ten aanzien van de output en het onderscheid produktiviteit versus arbeidsproduktiviteit.Ook in geval dergelijke problemen opgelost kunnen worden, verdient het
mijns inziens overigens de voorkeur dat ministeries produktiviteitscijfers
in hun begroting presenteren in plaats van arbeidsproduktiviteitsgegevens.
Produktiviteitscijfers sluiten meer aan bij het concept «sturen op afstand
en op resultaat».Op dit moment zijn er slechts enkele onderdelen van het Rijk die over
dergelijke informatie beschikken (bijvoorbeeld de Belastingdienst). Bij enkele
andere onderdelen is het samenstellen van dergelijke informatie momenteel
onderwerp van discussie.In dit kader beveelt de Commissie voorts aan de aan de prestaties gerelateerde
opbrengsten aan de uitgavenkant van de begroting op te nemen (punt 5 van uw
brief). In feite gaat het hier om het, meer dan nu het geval is, nadrukkelijk
relateren van de opbrengsten aan prestaties, hetgeen voor discussies over
de behoefte aan bepaalde prestaties relevante informatie kan zijn. Mits het
principe van bruto-ramen overeind blijft, lijkt deze aanbeveling nuttig. Bezien
zal worden in hoeverre het mogelijk is dit mee te nemen bij het opstellen
van de begrotingsvoorschriften 1998. 3. Effecten van programma'sEen andere belangrijke vraag van de Commissie betreft het achterhalen
en vermelden van de effecten van de programma's en het berekenen van een aantal
ratio's terzake (punt 7 van uw brief).Al diverse jaren wordt er veel tijd en energie gestopt in het (ex ante
dan wel ex post) bepalen van de effecten van beleid. Dit betreft een lastige
zaak, met name als gevolg van een aantal technische complicaties. Bijvoorbeeld
het bepalen of effecten kunnen worden toegeschreven aan het gevoerde dan wel
het uit te voeren beleid.Ten aanzien van de vraag van de Commissie over het berekenen van een aantal
ratio's met betrekking tot het bepalen van de effectiviteit, merk ik op dat
naar mijn mening evaluatie-onderzoek een meer geschikt instrument is om informatie
over effecten van beleid te schetsen dan het berekenen en vermelden van ratio's.
Evaluatie-onderzoek biedt meer mogelijkheden om effecten in de juiste context
te plaatsen en aandacht te besteden aan de causaliteitsvraag. Overigens zijn wat dit betreft al de nodige stappen gezet op het institutionele
vlak. Gedacht kan hier worden aan de notitie «Evaluatie-onderzoek in
de rijksdienst»1. Deze notitie is opgesteld
door het Ministerie van Financiën, ambtenaren van de Algemene Rekenkamer
en de hoofden FEZ van de ministeries, en biedt een referentiekader voor kwalitatief
aanvaardbaar evaluatie-onderzoek.Daarnaast kunnen genoemd worden de voorschriften met betrekking tot het
opnemen van informatie over evaluatie-onderzoek (coördinatie, voortgang,
resultaten en gebruik) in de begroting.Verdere stappen op dit gebied zijn in een later stadium voorzien.De vragen van de Commissie op dit gebied worden voorts betrokken bij de
eerder toegezegde nadere nota. 4. Presentatie en vergelijken met normenDe aanbeveling van de Commissie om de informatie over een reeks van jaren
te presenteren wordt geheel onderschreven. Deze aanbeveling is in lijn met
hetgeen is opgenomen in de vigerende begrotingsvoorschriften. Hierbij merk
ik op dat het in de bedoeling ligt het aantal jaren waarover de gewenste informatie
gepresenteerd dient te worden (thans t-2, t-1 en t) in de toekomst uit te
breiden. De ervaring zal moeten leren welk aantal jaren toereikend is.De aanbeveling om de informatie op een uniforme wijze te presenteren,
sluit goed aan bij de voorschriften 1997. De in de begrotingsvoorschriften
1997 opgenomen uniforme wijze wijkt echter af van de door de Commissie aanbevolen
wijze. Dit vanwege het feit dat de in de brief van de Commissie opgenomen
tabel alleen aandacht besteedt aan kengetallen over doelmatigheid en doeltreffendheid,
en niet aan kengetallen ter onderbouwing van de begrotingsramingen. In de
afgelopen jaren is juist aan de kwaliteitsverbetering van deze kengetallen
aandacht besteed.In de begrotingsvoorschriften 1997 is de volgende tabel opgenomen: Nummer en omschrijving artikel resp. artikelonderdeel RAMINGSKENGETALLEN1995 
t-21996 t-11997 t Aantallen (q) (inclusief aanduiding
eenheid)   Bedrag per eenheid (p)   Toegelicht begrotingsbedrag   DOELMATIGHEIDSKENGETALLEN   Aantal prestaties (incl. aanduiding eenheid)   Kosten per prestatie12   Toegelicht begrotingsbedrag       Kwaliteitskengetal3:   .......   Interpretatie tabel:1 Dit kengetal is (nog) niet voorgeschreven.2 Het verdient aanbeveling de kosten te corrigeren voor de
inflatie (aan de hand van een terzake relevant prijsindexcijfer). Vooralsnog
kan echter worden volstaan met lopende prijzen.3 Dit kengetal is (nog) niet voorgeschreven.Bij het vaststellen van deze tabel hebben de volgende overwegingen een
rol gespeeld: – uit oogpunt van hanteerbaarheid van de tabel is een keuze gemaakt
met betrekking tot de op te nemen informatie. Niet alle (theoretisch mogelijke)
kengetallen dienen te worden voorgeschreven; kengetallen zijn immers geen
doel op zich. Het gaat om de stuurinformatie;– de reeds bestaande kengetallen ter onderbouwing van de begrotingsramingen
zijn essentieel voor het begrotingsproces. Deze kengetallen zijn in de tabel
opgenomen;– in lijn met hetgeen hiervóór is beschreven (onder
andere ten aanzien van verschillende ratio's en het vermelden van effecten
in de begroting) is een aantal door de Commissie aanbevolen kengetallen niet
in de begrotingsvoorschriften opgenomen, zoals arbeidsproduktiviteit en effectproduktiviteit;– in de in de begrotingsvoorschriften opgenomen tabel zijn twee
aspecten inzake doelmatigheid opgenomen welke niet door de Commissie zijn
aanbevolen: een kwaliteitskengetal alsmede het bedrag waarop de prestaties
betrekking hebben.De mogelijkheid om een kengetal op te nemen ten aanzien van de kwaliteit
van de prestaties wordt geboden omdat het wenselijk is dat deze in de beschouwing
wordt betrokken bij de oordeelsvorming over de doelmatigheid(sontwikkeling).
Het zonder meer voorschrijven van een dergelijk kengetal gaat vooralsnog te
ver.Het opnemen van het bedrag waarop de prestaties betrekking hebben is voorgeschreven
omdat het mogelijk is dat de vermelde doelmatigheidskengetallen betrekking
hebben op een deel van het begrotingsbedrag. In dat geval zouden verkeerde
conclusies getrokken kunnen worden;– de opgenomen kengetallen dienen van een interpretatie te worden
voorzien. In de begrotingsvoorschriften wordt, met het oog op het kunnen verklaren
van de waarden van kengetallen, uitdrukkelijk gewezen op de mogelijkheid van
het gebruik van normen. Op deze wijze wordt tegemoet gekomen aan de aanbeveling
van de Commissie om gegevens aan een norm te toetsen (zie punt 9 van uw brief).Het belang van normen en de wijze waarop normen vastgesteld kunnen worden
wordt uitgebreid aangegeven in de Handleiding Kengetallen. 5. Kredietverlening en garantiesDe aanbeveling van de Commissie ten aanzien van kredietverlening en garanties
(nl. het zichtbaar maken van het deel van de terugbetalingen van kredietverleningen
dat niet binnenkomt alsmede het deel van de verleende garanties dat tot betaling
leidt en het gedeelte daarvan dat niet terug te vorderen is) is zinvol.Naar aanleiding van het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar het
beheer van leningen, waarover is bericht in het Decemberverslag 1995, zijn
de voorschriften ten aanzien van de toelichting bij de financiële verantwoording
reeds verbeterd. Bezien zal worden welke (aanvullende) wijzigingen nodig zijn
om volledig aan de aanbeveling van de commissie tegemoet te kunnen komen. 6. Ten slotteIn het laatste gedeelte van uw brief gaat u onder andere in op de relevantie
van de aanbevelingen voor de zogenoemde belastinguitgaven. Ik acht de aanbevelingen
hierop niet goed toepasbaar.Ten slotte geeft de Commissie in haar brief aan dat voor de termen doelmatigheid
en doeltreffendheid verschillende definities in omloop zijn. De Commissie
merkt hierbij op dat dit onnodige verwarring in de hand werkt. Dit punt wordt
geheel onderschreven. Er bestaan inderdaad in de wetenschappelijke wereld
uiteenlopende definities van de begrippen doelmatigheid en doeltreffendheid
(in de rapportages van Haselbekke & Ros is er een aantal van opgenomen).Om binnen de rijksdienst deze begrippen op een éénduidige
manier te hanteren is – mede op advies vanuit diverse disciplines –
in de Handleiding Kengetallen (van december 1994) een keuze gemaakt.De Minister van Financiën,G. Zalm XNoot1Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), voorzitter, Terpstra
(CDA), Smits (CDA), ondervoorzitter, Reitsma (CDA), Ter Veer (D66), Ybema
(D66), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), Van Heemst (PvdA), Leerkes
(Unie 55+), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Noorman-den Uyl (PvdA),
Vreeman (PvdA), Liemburg (PvdA), H. G. J. Kamp (VVD), Zonneveld (CD), Hoogervorst
(VVD), Van der Ploeg (PvdA), Bakker (D66), Van Walsem (D66), Hofstra (VVD),
Passtoors (VVD) en Ten Hoopen (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Hessing (VVD), Van de Camp (CDA), Van
der Linden (CDA), Wolters (CDA), Schimmel (D66), Roethof (D66), Van Zuijlen
(PvdA), vacature CDA, Duivesteijn (PvdA), Van Dijke (RPF), Hendriks (HDRK),
Rosenmöller (GroenLinks), Vliegenthart (PvdA), Adelmund (PvdA), Van Zijl
(PvdA), Remkes (VVD), Marijnissen (SP), B. M. de Vries (VVD), Van Gelder (PvdA),
Giskes (D66), Van Rooy (CDA), Verbugt (VVD), Klein Molekamp (VVD) en De Hoop
Scheffer (CDA).XNoot1De rapporten betreffende de begrotingen Economische Zaken en Volkshuisvesting,
 Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer zijn ter inzage gelegd bij de afdeling
Parlementaire Documentatie. Het rapport betreffende de begroting Verkeer
 en Waterstaat is reeds ter inzage gelegd bij kamerstuk 24 400 XII,
nr. 37.XNoot1In de eind 1994 uitgebrachte Handleiding Kengetallen (aan de Tweede Kamer
toege- zonden op 23 december 1994) wordt onderscheid gemaakt tussen drie
typen kengetallen: ramings-, doelmatigheids- en doeltreffendheidskengetallen.
Deze drie typen zijn onderscheiden naar de functie die zij vervullen. Onder
ramingskengetallen worden de factoren verstaan die aan de ramingen ten grondslag
 liggen. Doelmatigheidskengetallen zijn kengetallen die inzicht geven in
de doelma- tigheid van de organisatie, waarbij doelma- tigheid wordt gedefinieerd
als de kosten per eenheid prestatie (uitgaande van een gelijkblijvende kwaliteit
van de prestaties). Doeltreffendheidskengetallen zijn kengetallen die inzicht
geven in de doeltreffendheid van het beleid: de (neven)effecten van het beleid
 in de samenleving.XNoot1Overigens merk ik hierbij op dat de in de rapportages van H&R geponeerde
opvatting dat «het heterogene karakter van veel prestaties een vermelding
van aantallen niet in de weg hoeft te staan» mijns inziens in veel
 gevallen leidt tot informatie die gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd
kan worden. Heterogene prestaties kunnen namelijk niet zonder meer bij elkaar
opgeteld worden. Op artikelniveau kunnen derhalve minder prestatiegegevens
in de MvT worden gepresenteerd dan de rapportages van H&R suggereren.XNoot1Op 1 augustus heeft de Minister van Financiën deze notitie toegezonden
aan zijn collega-ministers en in een begeleidende brief aangedrongen om
bij evaluatie-onderzoeken op de ministeries het in de betreffende notitie
 beschreven referentiekader zoveel mogelijk te hanteren. Op 28 december 1994
heeft de Minister van Financiën deze notitie aan de Tweede Kamer (vergaderjaar
1994–1995, 22 150 nr. 24) doen toekomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24400-44.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl