Internationaal Verdrag ter bestrijding van daden van nucleair terrorisme; New York, 13 april 2005 (Trb. 2005, 290 en Trb. 2007, 205); Brief minister over aanbieding Verdrag ter stilzwijgende goedkeuring
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Staten-Generaal
 1/2
 Vergaderjaar 2009-2010 A
 
 
 
 KST135658
 2009-2010
 A
 
 32 166 
 (
 R 1894
 )
 Internationaal Verdrag ter bestrijding van daden van nucleair terrorisme;
New York, 13 april 2005 (Trb. 2005, 290 en Trb. 2007, 205)
 
 
 
 
 Nr. 
 1
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 18 september 2009
 
 Ter griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op 12 oktober 2009.
 De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke goedkeuring van de Staten-Generaal
wordt onderworpen kan door of namens een van de Kamers of door ten minste
vijftien leden van de Eerste Kamer dan wel dertig leden van de Tweede Kamer
of door de Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse Antillen onderscheidenlijk
van Aruba te kennen worden gegeven uiterlijk op 11 november 2009.
 
 Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede lid, en artikel
5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen,
de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u hierbij ter
stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 13 april 2005 te New
York totstandgekomen Internationaal Verdrag ter bestrijding van daden van
nucleair terrorisme (Trb. 2005, 290 en Trb. 2007, 205).
 
 Een toelichtende nota bij dit verdrag treft u eveneens hierbij aan.
 
 De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
 
 Aan de Gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba is verzocht
hogergenoemde stukken op 9 oktober 2009 over te leggen aan de Staten
van de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba.
 
 De Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse Antillen en van Aruba zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen
 
 TOELICHTENDE NOTA
 Algemeen deel
 1. Inleiding
 1.1. Achtergrond en totstandkoming
 Het advies van de Raad van State van het Koninkrijk wordt niet openbaar
gemaakt, omdat het zonder meer instemmend luidt (artikel 25a, vijfde lid jo
vierde lid, onder b, van de Wet op de Raad van State).De totstandkoming van
een reeks van verdragen tot bestrijding van diverse vormen van terrorisme
en het toetreden van een groot aantal staten tot die verdragen leveren een
belangrijke bijdrage aan de bestrijding van internationaal terrorisme. Daarmee
maakt de internationale gemeenschap duidelijk dat het haar ernst is met terrorismebestrijding.
Het verplicht de staten die partij zijn tot strafrechtelijk optreden en samenwerking.
Aan het internationaal terrorisme wordt een signaal afgegeven dat terroristen
niet veilig zijn in die staten, omdat zij kunnen rekenen op hetzij vervolging
hetzij uitlevering door die staten. Effectieve bestrijding van internationaal
terrorisme is slechts mogelijk, indien staten daadwerkelijk bereid zijn daders
van terroristische daden strafrechtelijk aan te pakken en daartoe samen te
werken.
 
 Het op 13 april 2005 te New York tot stand gekomen Internationaal
Verdrag ter bestrijding van daden van nucleair terrorisme (Trb. 2005, 290
en 2007, 205; hierna te noemen: het Verdrag) vloeit voort uit Resolutie 49/60
van 9 december 1994 en Resolutie 51/210 van 17 december 1996 van
de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties inzake maatregelen tot uitbanning
van internationaal terrorisme. Bij Resolutie 51/210, paragraaf 9, is
besloten tot het instellen van een ad hoc-comité dat, ter aanvulling
op bestaande internationale instrumenten, als taak had het uitwerken van een
verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen en vervolgens
een internationaal verdrag ter bestrijding van daden van nucleair terrorisme.
Hierna zou het ad hoc-comité zich buigen over de ontwikkeling van een
alomvattend instrument tot bestrijding van internationaal terrorisme.
 Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen
 Het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen is,
na de aanzet door de Groep van zeven grote geïndustrialiseerde landen
(G7) en de Russische Federatie, reeds na twee onderhandelingsronden van het
ad hoc-comité op 15 december 1997 te New York tot stand gekomen
(Trb. 1998, 84). Dit verdrag is inmiddels door 157 landen geratificeerd, twee
staten hebben het verdrag wel ondertekend maar (nog) niet geratificeerd. Het
verdrag is op 23 mei 2001 in werking getreden. Het verdrag is voor het
Koninkrijk op 12 maart 1998 ondertekend en op 9 maart 2002 voor
Nederland in werking getreden (zie voor de parlementaire behandeling Kamerstukken
I en II, 2001/02, 28 029 (R1700), Stb. 2001, 672).
 Internationaal Verdrag ter bestrijding van daden van nucleair
terrorisme
 Na de totstandkoming van het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen heeft het ad hoc-comité zich in februari 1998 vervolgens
gebogen over de uitwerking van een verdrag ter bestrijding van daden van nucleair
terrorisme. Dit verdrag is in eerste instantie ontworpen door de Russische
Federatie en is gebaseerd op het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen. Hoewel de onderhandelingen zich na de derde bijeenkomst van
het ad hoc-comité in maart 1999 in een vergevorderd stadium bevonden,
konden de delegaties eerst op de negende bijeenkomst in april 2005 overeenstemming
bereiken over het onderdeel van de reikwijdte van het verdrag. In de periode
tussen maart 1999 en april 2005 is de finalisering van de tekst van het Verdrag
altijd op de agenda gebleven van de jaarlijkse bijeenkomsten van het ad hoc-comité, zij het dat het comité zich in 1999 eerst
heeft gezet aan de voorbereiding van een verdrag ter bestrijding van de financiering
van terrorisme en het zwaartepunt van de bijeenkomsten vervolgens werd verlegd
naar de totstandkoming van een alomvattend verdrag tot bestrijding van internationaal
terrorisme (zie hierna de paragrafen over deze verdragen).
 Een van de belangrijkste vragen die de delegaties deze jaren verdeeld
heeft gehouden was of, en zo ja, in hoeverre onrechtmatige acties van militairen
die niet zijn onderworpen aan internationaal humanitair recht en andere bepalingen
van internationaal recht, onder de werking van het verdrag dienen te vallen
(artikel 4, tweede lid, van het Verdrag). Ook bij de onderhandelingen rondom
de totstandkoming van het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische
bomaanslagen – die een gelijkluidende bepaling kent – lag de kwestie
gevoelig bij de delegaties.
 
 Zo stelde een aantal delegaties zich op het standpunt dat handelingen
van gewapende strijdkrachten buiten het bereik van het Verdrag diende te blijven
en dat in dit licht de tekst van artikel 19 van het Verdrag inzake de bestrijding
van terroristische bomaanslagen als basis kon worden gebruikt. Andere delegaties
stelden zich daarentegen op het standpunt dat de uitsluiting van handelingen
van gewapende strijdkrachten niet kon worden verenigd met de bijzondere aard
en de beoogde reikwijdte van het Verdrag en waren derhalve voor schrapping
van artikel 4. Een ander onderdeel dat delegaties verdeeld heeft gehouden
betrof de voorwaarde van veel niet-nucleaire mogendheden dat in het Verdrag
geen tekst of aanknopingspunt mocht worden opgenomen waaruit de legitimatie
van het gebruik van nucleaire wapens door gewapende strijdkrachten van nucleaire
mogendheden kon worden opgemaakt. De zorg van de niet-nucleaire mogendheden
werd weggenomen door een amendement bij artikel 4 dat bepaalt dat het Verdrag
niet van toepassing is, noch kan worden uitgelegd als van toepassing zijnde,
op de kwestie van rechtmatigheid van het gebruik of de dreiging met het gebruik
van kernwapens door staten (artikel 4, vierde lid, van het Verdrag).
 Nederland heeft zich actief ingezet om een bevredigend compromis te bereiken.
De uitonderhandelde tekst van het Verdrag is een «package deal»,
waarin de verschillende onderdelen (definities, delictsomschrijving, toepasselijkheid,
jurisdictie, uitlevering/vervolging, justitiële samenwerking, depolitisering
en slotbepalingen) tot elkaar staan in een soort evenwicht. Met de totstandkoming
van het Verdrag is opnieuw een stap voorwaarts gezet in de bestrijding van
terrorisme, aangezien nucleair terrorisme – dat zo nauwkeurig mogelijk
gedefinieerd is in termen van commune strafbepalingen – in een mondiaal
instrument wordt gedepolitiseerd en voorts onderworpen is aan het principe «uitleveren
of vervolgen» (aut dedere aut iudicare).
 De oorzaak voor de relatief late totstandkoming van het Verdrag dient
niet geheel te worden gezocht in de moeizame discussie rondom de reikwijdte
van het Verdrag, maar dient ook te worden gevonden in gebrek aan consensus
over de prioriteitstelling en werkwijze van het ad hoc-comité; zo hechtte
een aantal delegaties – waaronder de Russische Federatie – sterk
aan de totstandkoming van het Verdrag, terwijl andere delegaties – waaronder
de Verenigde Staten – de voorkeur gaven aan de totstandkoming van het
alomvattend terrorismeverdrag. Uiteindelijk is het Verdrag op 13 april
2005 te New York tot stand gekomen. Mogelijk dat de terroristische aanslag
in Madrid in maart 2004 het besef van de noodzaak van de spoedige totstandkoming
van het Verdrag extra heeft versterkt. Het Verdrag is thans door 42 landen
geratificeerd, 83 landen hebben het Verdrag ondertekend maar (nog) niet geratificeerd.
Het Verdrag is op 7 juli 2007 in werking getreden. Het Verdrag is op
16 september 2005 door het Koninkrijk ondertekend.
 
 De implementatie van de in artikel 2 van het Verdrag opgenomen strafbaarstellingen
kan voor Nederland worden gevonden in de bestaande bepalingen van het Wetboek
van Strafrecht en de Kernenergiewet in verbinding met de Wet op de economische
delicten. Voor Nederland leidt de uitvoering van het Verdrag slechts tot een
aanvulling van de artikelen 11 (depolitisering) en 51a (rechtsgrondslag voor
uitlevering) van de Uitleveringswet en artikel 4 van het Wetboek van Strafrecht
(rechtsmacht). Een daartoe strekkend voorstel van wetswijziging wordt meegenomen
in het wetsvoorstel «Partiële wijziging van het Wetboek van Strafrecht,
Wetboek van Strafvordering en enkele aanverwante wetten in verband met rechtsontwikkelingen,
internationale verplichtingen en geconstateerde wetstechnische gebreken en
leemten» (Kamerstukken II 2008/09, 31 391, nr. 8). Nu het
Verdrag, naast deze technische aanvullingen, geen nadere uitvoeringswetgeving
behoeft, wordt het Verdrag ter stilzwijgende goedkeuring voorgelegd.
 Internationaal Verdrag ter bestrijding van de financiering
van terrorisme
 Gedurende de onderhandelingen over het Verdrag is bij Resolutie 53/108
van 8 december 1998 van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
besloten om het ad hoc-comité eerst te belasten met het ontwerpen van
een verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme, alvorens het
zich ingevolge Resolutie 51/210 zal zetten aan de voorbereiding van een alomvattend
instrument tot bestrijding van internationaal terrorisme. De aanzet voor dit
verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme is gegeven door
Frankrijk. De onderhandelingen zijn vlot verlopen. Het Internationaal Verdrag
ter bestrijding van de financiering van terrorisme is na twee onderhandelingsronden
van het ad hoc-comité op 9 december 1999 te New York tot stand
gekomen (Trb. 2000, 12). Het Internationaal Verdrag ter bestrijding van de
financiering van terrorisme is inmiddels door 163 staten geratificeerd, zeven
staten hebben het verdrag ondertekend maar (nog) niet geratificeerd. Het Verdrag
is op 10 april 2002 in werking getreden. Het Verdrag is op 10 januari
2000 door het Koninkrijk ondertekend en op 10 april 2002 voor Nederland
in werking getreden (zie voor de parlementaire behandeling Kamerstukken I
en II 2001/02, 28 030 (R1701), Stb. 2001, 674).
 Alomvattend internationaal verdrag inzake terrorismebestrijding
 In het najaar van 2000 heeft het ad hoc-comité zich gezet aan de
voorbereiding van het alomvattend verdrag inzake terrorismebestrijding. Daartoe
heeft India een voorstel ter tafel gebracht. De onderhandelingen over een
algemeen antiterrorismeverdrag verliepen in de eerste twee jaar vlot, maar
zijn sindsdien in een impasse geraakt. Bij de onderhandelingen over een dergelijk
verdrag is het wezen van de terroristische daad in zijn algemeenheid –
anders dan bij de sectorale verdragen waarin de strafbaar te stellen gedragingen
als commune delicten zijn gedefinieerd – pregnant in beeld gekomen.
Het bereiken van consensus over een definitie van terrorisme lijkt in het
huidig tijdsgewricht nagenoeg onmogelijk. De wens van sommige landen om strijd
tegen vreemde overheersing te kwalificeren als uitzondering op de definitie
van terrorisme is voor andere landen onverteerbaar.
 1.2. Overzicht verdragen ter bestrijding van terrorisme
 Het onderhavige Verdrag past in een lange reeks van sectorale verdragen
en protocollen op het terrein van de bestrijding van internationaal terrorisme.
Het gaat om de navolgende verdragen:
 1) Verdrag inzake strafbare feiten en bepaalde andere handelingen begaan
aan boord van luchtvaartuigen, tot stand gekomen te Tokyo op 14 september
1963 (Trb. 1964, 186);
 2) Verdrag tot bestrijding van het wederrechtelijk in zijn macht brengen van luchtvaartuigen, tot stand gekomen te Den Haag op 16 december
1970 (Trb. 1971, 50);
 3) Verdrag tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen
de veiligheid van de burgerluchtvaart, tot stand gekomen te Montreal op 23 september
1971 (Trb. 1971, 218);
 4) Verdrag inzake de voorkoming en bestraffing van misdrijven tegen internationaal
beschermde personen, met inbegrip van diplomaten, tot stand gekomen te New
York op 14 december 1973 (Trb. 1981, 69);
 5) Europees Verdrag tot bestrijding van terrorisme, tot stand gekomen
te Straatsburg op 27 januari 1977 (Trb. 1977, 63);
 6) Internationaal Verdrag tegen het nemen van gijzelaars, tot stand gekomen
te New York op 17 december 1979 (Trb. 1981, 53);
 7) Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal, tot stand
gekomen te Wenen/New York op 3 maart 1980 (Trb. 1981, 7);
 8) Protocol tot bestrijding van wederrechtelijke daden van geweld op luchthavens
voor de internationale burgerluchtvaart bij het Verdrag tot bestrijding van
wederrechtelijke gedragingen tegen de veiligheid van de burgerluchtvaart,
tot stand gekomen te Montreal op 24 februari 1988 (Trb. 1988, 88);
 9) Verdrag tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht tegen
de veiligheid van de zeevaart, tot stand gekomen te Rome op 10 maart
1988 (Trb. 1989, 17);
 10) Protocol tot bestrijding van wederrechtelijke gedragingen gericht
tegen de veiligheid van vaste platforms op het continentale plat, tot stand
gekomen te Rome op 10 maart 1988 (Trb. 1989, 18);
 11) Verdrag inzake het merken van kneedspringstoffen ten behoeve van de
opsporing ervan, tot stand gekomen te Montreal op 1 maart 1991 (Trb.
1992, 80);
 12) Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen, tot
stand gekomen te New York op 15 december 1997 (Trb. 1998, 84);
 13) Internationaal Verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme,
tot stand gekomen te New York op 9 december 1999 (Trb. 2000, 12);
 14) Protocol tot wijziging van het Europees Verdrag tot bestrijding van
terrorisme, tot stand gekomen te Straatsburg op 15 mei 2003 (Trb. 2003,
133);
 15) Europees Verdrag ter voorkoming van terrorisme, tot stand gekomen
te Straatsburg op 16 mei 2005 (Stb. 2006, 34);
 16) Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen, de opsporing,
de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven en de financiering
van terrorisme, tot stand gekomen te Warschau op 16 mei 2005 (Trb. 2006,
104);
 17) Wijziging van het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal,
tot stand gekomen te Wenen op 8 juli 2005 (Trb. 2006, 81);
 18) Protocol van 2005 bij het Verdrag tot bestrijding van wederrechtelijke
gedragingen gericht tegen de veiligheid van de zeevaart, tot stand gekomen
te Londen op 14 oktober 2005 (Trb. 2006, 223);
 19) Protocol van 2005 bij het Protocol tot bestrijding van wederrechtelijke
gedragingen gericht tegen de veiligheid van vaste platforms op het continentale
plat, tot stand gekomen te Londen op 14 oktober 2005 (Trb. 2006, 224).
 
 Het Koninkrijk is partij bij de onder 1 tot en met 14 en 16 genoemde verdragen;
wetgeving ter uitvoering daarvan – voor zover noodzakelijk – is
tot stand gekomen. Voorstellen van (rijks)wet tot goedkeuring en uitvoering
van het onder 15 genoemde Europees Verdrag ter voorkoming van terrorisme (respectievelijk
Kamerstukken II 2007/08, 31 422 (R1853) en Kamerstukken II 2007/08, 31 391)
en de onder 17 genoemde Wijziging van het Verdrag inzake de fysieke beveiliging
van kernmateriaal (respectievelijk Kamerstukken II 2007/08, 31 499
(R1857) en Kamerstukken II 2007/08, 31 450) zijn bij de Tweede Kamer
aanhangig gemaakt. Voorstellen van (rijks)wet tot goedkeuring en uitvoering
van de onder 18 en 19 genoemde protocollen zijn thans in voorbereiding.
 2. Het Internationaal Verdrag ter bestrijding van
daden van nucleair terrorisme
 2.1. Achtergrond en doelstelling
 De zeer ernstige en vaak onherstelbare schade bij nucleaire aanslagen,
en de daaruit voortvloeiende wijdverbreide angst, brengen met zich mee dat
de totstandkoming van een breed en effectief verdrag inzake de voorkoming
en bestrijding van daden van nucleair terrorisme noodzakelijk is.
 Op de tweede bijeenkomst van het ad hoc-comité in februari 1998
heeft de Russische Federatie een concept van het Verdrag gepresenteerd en
toegelicht. Hierbij werd gesteld dat de reikwijdte van de bestaande internationale
regelgeving en het daarin bepaalde instrumentarium te beperkt waren om daden
van nucleair terrorisme effectief te bestrijden. In dit verband werd opgemerkt
dat de reikwijdte van het op 3 maart 1980 te New York tot stand gekomen
Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal (Trb. 1980, 166),
beperkt is tot (het internationale vervoer van) kernmateriaal gebruikt voor
vreedzame doeleinden. Voorts werd gewezen op het feit dat laatstgenoemd verdrag
niet ziet op de beveiliging en het gebruik van kerninstallaties, het gebruik
van kernmateriaal en kerninstallaties voor militaire doeleinden en het achterhalen
en terugbrengen van ontvreemd radioactiefmateriaal en kernmateriaal. Als doelstelling
bij de totstandkoming van het Verdrag werd dan ook gesteld: het bestrijken
van alle mogelijke doelen, vormen en middelen van daden van nucleair terrorisme,
en daarmee het dichten van de bestaande hiaten in internationale regelgeving.
Verder wezen verschillende delegaties bij de totstandkoming op het belang
om het specifieke antiterroristische karakter van het Verdrag en de reeds
gebezigde internationaal technische terminologie betreffende nucleaire materie
in ogenschouw te houden, teneinde te voorkomen dat het Verdrag geen (onnodige)
overlap vertoont met en afbreuk doet aan het Verdrag inzake de fysieke beveiliging
van kernmateriaal van 3 maart 1980.
 
 In aanvulling op vorenstaande dient te worden vermeld dat het Verdrag
inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal gewijzigd is bij het op 8 juli
2005 te Wenen tot stand gekomen Verdrag tot wijziging daarvan (Trb. 2006,
81). Bij deze wijziging is de reikwijdte van het verdrag uitgebreid met de
beveiliging van kerninstallaties, is een nieuwe bepaling in het leven geroepen
met de verplichting voor de verdragspartijen om kernmateriaal en kerninstallaties
te beveiligen tegen diefstal van kernmateriaal, om ontvreemd kernmateriaal
te achterhalen en om kernmateriaal en kerninstallaties te beveiligen tegen
sabotage en aanslagen (zie Kamerstukken II 2007/08, 31 499 (R1857)).
Hoewel de wijziging van het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal
op een beperkt aantal onderdelen een zekere overlap heeft met het Verdrag,
hebben beide verdragen voldoende zelfstandig onderscheidend vermogen; zo hebben
de verdragen een verschillende doelstelling, reikwijdte en strafbepalingen.
 2.2. Inhoud van het Verdrag
 Het Verdrag heeft met de hiervoor genoemde verdragen gemeen dat het de
verdragsluitende staten verplicht een aantal feiten of groepen van feiten
strafbaar te stellen in hun nationale wetgeving, ten aanzien van deze feiten
uiteenlopende vormen van rechtsmacht te vestigen, met inbegrip
van universele jurisdictie, en vervolging of uitlevering mogelijk te maken.
De structuur van het Verdrag komt goeddeels overeen met deze verdragen. In
het bijzonder is bij de voorbereiding van het onderhavige Verdrag aansluiting
gezocht bij het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen.
Daarom is bij het opstellen van deze memorie van toelichting gebruik gemaakt
van de bij het voorstel van rijkswet tot goedkeuring van dat verdrag behorende
memorie van toelichting.
 
 Het Verdrag bevat een definitie van een aantal kernbegrippen zoals «radioactief-
en kernmateriaal» en «kerninstallatie» (artikel 1). Het
bevat verder een omschrijving van de strafbaar te stellen daden van nucleair
terrorisme (artikel 2). Over deze feiten dienen de verdragspartijen rechtsmacht
te vestigen op grond van de in artikel 9 omschreven jurisdictiebeginselen.
Van die verplicht (en facultatief) gevestigde rechtsmacht dient een verdragspartij,
zodra een vermoedelijke dader op haar grondgebied wordt aangetroffen, ook
daadwerkelijk gebruik te maken, tenzij zij deze aan een andere staat uitlevert
(artikel 11). Artikel 13 verzekert dat tussen verdragspartijen terzake van
de door het Verdrag bestreken delicten uitlevering kan plaatsvinden.
 Artikel 14 verplicht tot een zo ruim mogelijke rechtshulp in strafzaken.
De gedachte die aan het geschetste systeem ten grondslag ligt, is dat een
persoon die wordt verdacht van een in het Verdrag omschreven feit, zich niet
aan strafvervolging kan onttrekken door naar het grondgebied van een van de
verdragsstaten te vluchten. In artikel 15 is een zogenoemde depolitiseringsclausule
neergelegd: de in artikel 2 omschreven delicten kunnen ten behoeve van uitlevering
of wederzijdse rechtshulp niet worden aangemerkt als een politiek delict.
Daartegenover staat dat er geen verplichting tot uitlevering of het verlenen
van rechtshulp bestaat, als er ernstige redenen zijn om aan te nemen dat een
verzoek daartoe is gedaan met de bedoeling om een persoon te vervolgen of
te bestraffen op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit, etnische afkomst
of politieke overtuiging. Wij zullen in paragraaf 4 nog nader ingaan
op deze clausule.
 Het Verdrag tast niet de rechten, verplichtingen en verantwoordelijkheden
aan van staten en personen die voortvloeien uit het internationale recht,
in het bijzonder het Handvest van de Verenigde Naties en het internationaal
humanitair recht (artikel 4, eerste lid). Het Verdrag is niet van toepassing
op handelingen van strijdkrachten tijdens een gewapend conflict als gedefinieerd
in en onderworpen aan het internationaal humanitair recht en is ook niet van
toepassing op handelingen die zijn ondernomen door de strijdkrachten van een
staat bij de uitoefening van hun officiële taken, voor zover onderworpen
aan andere bepalingen van internationaal recht (artikel 4, tweede lid). Het
Verdrag is verder niet van toepassing op en kan evenmin worden uitgelegd als
zou het van toepassing zijn op de kwestie van de rechtmatigheid van het gebruik
of de dreiging met het gebruik van kernwapens door staten (artikel 4, vierde
lid).
 3. Rechtsmacht
 In artikel 9, vierde lid, is bepaald dat de lidstaat de maatregelen neemt
die nodig zijn om rechtsmacht te vestigen in de gevallen waarin de vermoedelijke
dader zich op zijn grondgebied bevindt en hij deze persoon niet uitlevert
aan een andere lidstaat die zijn rechtsmacht heeft gevestigd in overeenstemming
met dit artikel. Deze verplichting tot het vestigen van zogenoemde secundaire
universele rechtsmacht is gelijkluidend aan artikel 6, vierde lid, van het
Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen en artikel 7,
vierde lid, van het Internationaal Verdrag ter bestrijding van de financiering
van terrorisme. Bij de wetgeving tot goedkeuring van laatstgenoemde verdragen
is gekozen voor een onbeperkte secundaire
universele rechtsmacht en is derhalve afgezien van de mogelijkheid tot het
stellen van de voorwaarde dat slechts rechtsmacht wordt uitgeoefend voor de
gevallen dat Nederland van een verdragspartij een verzoek om uitlevering heeft
ontvangen en het verzoek heeft afgewezen (beperkte secundaire universele rechtsmacht).
Bij die keuze is acht geslagen op de aard en het doel van deze verdragen.
Ook is acht geslagen op de internationale rechtsontwikkeling. Het grensoverschrijdende
karakter van bepaalde ernstige misdrijven, de toenemende ernst ervan en het
mogelijke effect daarvan in de internationale verhoudingen, maken het nodig
het territorialiteitsbeginsel als uitgangspunt voor de verdeling van rechtsmacht
te relativeren en in bepaalde opzichten aan te vullen met het beschermingsbeginsel
en het universaliteitsbeginsel. Aan de keuze voor onbeperkte secundaire universele
rechtsmacht is voorafgegaan een afweging van enerzijds het belang dat een
verdachte van een misdrijf dat valt onder het desbetreffende verdrag niet
kan ontkomen aan vervolging en berechting, en anderzijds het belang dat voorkomen
wordt dat een verdragsstaat zonder primaire rechtsmacht een vergaarbak wordt
van personen die niet worden vervolgd en berecht door een verdragsstaat die
daartoe op grond van primaire rechtsmacht als eerste geroepen is (zie in dit
verband: Kamerstukken II 2001/02, 28 029, nr. 3, p. 4–7).
Daarom is in de wetten tot uitvoering van het Verdrag inzake de bestrijding
van terroristische bomaanslagen en het Internationaal Verdrag ter bestrijding
van de financiering van terrorisme verzekerd dat Nederland ongeclausuleerde
secundaire universele rechtsmacht heeft ten aanzien van de daaronder vallende
misdrijven, wanneer de verdachte van deze misdrijven op ons grondgebied wordt
aangetroffen en Nederland hem – ongeacht de vraag of een andere staat
daarom heeft verzocht – niet uitlevert aan een verdragsstaat met primaire
jurisdictie.
 Hiernaast dient te worden gewezen op het voorstel van rijkswet tot goedkeuring
van het voornemen tot intrekking van voorbehouden bij een aantal verdragen
en protocollen inzake de bestrijding van terrorisme dat thans bij de Tweede
Kamer aanhangig is (zie Kamerstukken II 2007/08, 31 539 (R1865)). Het
wetsvoorstel geeft uitvoering aan de toezegging van de regering om een aantal
voorbehouden die destijds zijn gemaakt bij de bekrachtiging van enige verdragen
en protocollen inzake terrorismebestrijding ten aanzien van de uitoefening
van secundaire universele rechtsmacht, te zullen intrekken (zie Kamerstukken
II 2001/02, 28 028, nr. 15).
 Gelet op vorenstaande zal Nederland tot uitvoering van de onderhavige
rechtsmachtbepaling overgaan tot vestiging van onbeperkte secundaire universele
rechtsmacht ten aanzien van onder het Verdrag vallende misdrijven, wanneer
de verdachte van deze misdrijven op ons grondgebied wordt aangetroffen.
 
 In artikel 9, tweede lid, onderdeel a, van het Verdrag wordt de mogelijkheid
geboden om rechtsmacht te vestigen, wanneer de aanslag is gepleegd tegen een
Nederlandse onderdaan (zogenoemd passief nationaliteitsbeginsel). Deze vorm
van rechtsmacht is ook voorgesteld ten aanzien van misdrijven die vallen onder
het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen en het Internationaal
Verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme. Wij stellen derhalve
voor om van deze mogelijkheid gebruik te maken. Dan zal er ook rechtsmacht
zijn, wanneer de daad van nucleair terrorisme buiten Nederland is gepleegd
tegen een Nederlandse onderdaan. Daarmee wordt recht gedaan aan de positie
van Nederlanders die in den vreemde het slachtoffer zijn geworden van daden
van nucleair terrorisme.
 4. Depolitiseringsclausule
 In artikel 15 is als gezegd bepaald dat een verzoek om uitlevering of
wederzijdse rechtshulp op basis van een van de in artikel 2 omschreven daden
van nucleair terrorisme niet mag worden geweigerd, met als enige reden dat
het een politiek delict, een met een politiek delict samenhangend delict of
een delict ingegeven door politieke motieven betreft. Deze zogenoemde depolitiseringsclausule
is ook opgenomen in het Verdrag inzake de bestrijding van terroristische bomaanslagen
en het Internationaal Verdrag ter bestrijding van de financiering van terrorisme.
 Achterliggende gedachte van deze bepaling is dat de daden, strafbaar gesteld
in artikel 2, zo ernstig zijn dat zij niet kunnen worden gerechtvaardigd door
politieke motieven van welke aard dan ook. Deze gedachte is ook verwoord in
artikel 6. Het gaat immers in artikel 2 om het bezit, de vervaardiging of
het gebruik van radioactief materiaal, nucleair explosief of een ander (radioactief)
instrument met de bedoeling om de dood of ernstig lichamelijk letsel te veroorzaken
of om ernstige schade aan goederen of het milieu te veroorzaken. Van artikel
15 gaat het signaal uit dat daden van nucleair terrorisme geen rechtvaardiging
kunnen vinden in de omstandigheid dat het delict een politiek karakter heeft
en dat een beroep op dit karakter van de terroristische daad niet de uitlevering
of het verlenen van wederzijdse rechtshulp in de weg staat. Hiertoe zal artikel
11, derde lid, van de Uitleveringswet worden aangevuld.
 De nauwkeurige en niet te ruime omschrijving van de in artikel 2 strafbaar
te stellen daden van nucleair terrorisme hangt samen met de depolitiseringclausule.
Een goede balans tussen de delictsomschrijving en de depolitisering maakt
mogelijk dat landen die een grondwettelijk verbod hebben voor de uitlevering
voor politieke delicten, het verdrag niettemin zullen kunnen aanvaarden. Artikel
15 hangt samen met artikel 16. Daarin is bepaald dat er geen verplichting
tot uitlevering of het verlenen van rechtshulp bestaat indien de aangezochte
staat ernstige reden heeft om aan te nemen dat het verzoek is gedaan om de
persoon te vervolgen of te bestraffen op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit,
etnische afkomst of politieke overtuiging, of dat inwilliging van het verzoek
de positie van betrokkene om een van deze redenen ongunstig zou kunnen beïnvloeden.
Beide bepalingen waarborgen een evenwicht in de bescherming van gerechtvaardigde
belangen: het belang dat de pleger van een nucleaire terroristische daad zich
niet aan vervolging en berechting kan onttrekken op de enkele grond dat zijn
daad een politieke connotatie heeft en het belang dat een persoon niet bloot
wordt gesteld aan vervolging op grond van oneigenlijke motieven.
 5. Koninkrijkspositie
 De regeringen van de Nederlandse Antillen en van Aruba hebben laten weten
dat zij medegelding van het Verdrag voor hun land wenselijk achten. De Nederlandse
Antillen en Aruba zullen de noodzakelijke uitvoeringswetgeving neerleggen
in hun Wetboek van Strafrecht en enkele overige landsverordeningen. De Nederlandse
Antillen en Aruba zullen nastreven dat de uitvoeringswetgeving in 2009 zal
worden afgerond.
 De goedkeuring wordt derhalve voor het gehele Koninkrijk gevraagd. Het
Verdrag zal voor de verschillende landen binnen het Koninkrijk worden bekrachtigd
nadat in de benodigde uitvoeringswetgeving is voorzien. Overeenkomstig artikel
18 van het op 23 mei 1969 te Wenen tot stand gekomen Verdrag van Wenen
inzake het verdragenrecht (Trb. 1972, 51) dienen de landen binnen het Koninkrijk
zich overigens ook vóór de bekrachtiging te onthouden van handelingen
die indruisen tegen voorwerp en doel van het Verdrag.
 Artikelsgewijze toelichting bij het Verdrag
 Artikel 1
 Deze bepaling bevat definities van een aantal in het Verdrag, in het bijzonder
in de delictsomschrijving in artikel 2, gebruikte begrippen. Deze omschrijvingen
bepalen in grote mate het toepassingsbereik van het Verdrag. In het eerste
tot en met het vierde lid worden de middelen gedefinieerd waarmee de daden
van nucleair terrorisme worden gepleegd. Het betreft allereerst een nadere
omschrijving van technische begrippen als «radioactief materiaal»
(eerste lid) en «kernmateriaal» (tweede lid). In het derde lid
wordt het begrip «kerninstallatie» gedefinieerd. Het vierde lid
betreft een nadere omschrijving van het begrip «instrument», waarvan
het wederrechtelijke bezit, het gebruik of de vervaardiging strafbaar is gesteld.
De strafbaarstelling van artikel 2 ziet immers niet alleen op het wederrechtelijke
bezit van radioactief materiaal, maar ook op vervaardiging, bezit of gebruik
van een instrument dat is omschreven als elk nucleair explosief, of elk middel
waarmee radioactief materiaal of radioactieve straling kan worden verspreid
hetgeen vanwege zijn radiologische eigenschappen de dood of ernstig lichamelijk
letsel of grote schade aan goederen of het milieu kan veroorzaken.
 Het vijfde lid betreft een nadere omschrijving van «staats- en regeringsvoorziening»,
hetgeen als object terugkomt in artikel 9, tweede lid, waarin een aantal vormen
van facultatieve rechtsmacht is neergelegd.
 Ten slotte is in het zesde lid een definitie opgenomen van «strijdkrachten
van de Staat». Deze definitie is van belang voor de regeling in artikel
4, tweede lid, van de al dan niet toepasselijkheid van het Verdrag op handelingen
van militairen.
 Artikel 2
 Dit artikel is de kernbepaling van het Verdrag; het bevat de delictsomschrijvingen
van daden van nucleair terrorisme. Deze zijn gedefinieerd in termen van commune
strafbepalingen, ter vermijding van de noodzaak het begrip terrorisme of terreur
te definiëren.
 In het eerste lid, onder a, is strafbaar gesteld het wederrechtelijk en
opzettelijk bezitten van radioactief materiaal of de vervaardiging van een
instrument met de bedoeling om i) dood of ernstig lichamelijk letsel te veroorzaken
of (ii) ernstige schade aan goederen of het milieu te veroorzaken. In het
eerste lid, onder b, is strafbaar gesteld het wederrechtelijk en opzettelijk
gebruiken van radioactief materiaal, een instrument of een kerninstallatie
op een zodanige wijze dat daarbij radioactief materiaal vrijkomt of het risico
daarop ontstaat met de bedoeling om i) dood of ernstig lichamelijk letsel
te veroorzaken of (ii) ernstige schade aan goederen of het milieu te veroorzaken
of iii) een natuurlijk persoon, een rechtspersoon, een internationale organisatie
of een staat te dwingen tot het verrichten of het zich onthouden van een handeling.
 In het tweede lid, onder a, is de bedreiging met het gebruik van radioactief
materiaal, een instrument of een kerninstallatie als feit omschreven in het
eerste lid, onder b, strafbaar gesteld. In onderdeel b van het tweede lid
is de wederrechtelijke en opzettelijke toeëigening van radioactief materiaal,
een instrument of een kerninstallatie door middel van bedreiging, al dan niet
gepaard gaande met geweld, strafbaar gesteld.
 Het derde lid betreft de strafbaarstelling van de poging van een feit
als bedoeld in het eerste lid. In het vierde lid zijn enige vormen van deelneming
neergelegd.
 
 Zoals reeds in het algemeen deel van de memorie van toelichting is aangegeven
vertonen de in onderhavig verdrag opgenomen strafbepalingen enige gelijkenis
met de strafbepalingen, neergelegd in het verdrag tot wijziging
van het Verdrag inzake de fysieke beveiliging van kernmateriaal. Zo is in
laatstgenoemd verdrag onder andere het wederrechtelijk en opzettelijk verkrijgen,
voorhanden hebben, gebruiken, vervoeren, veranderen of verspreiden van kernmateriaal
of het tegen een kerninstallatie gericht handelen, indien levensgevaar of
gevaar voor ernstig lichamelijk letsel voor een ander of aanzienlijke schade
aan goederen of het milieu te duchten is, strafbaar gesteld (zie Kamerstukken
II 2007/08, 31 499 (R1857); Kamerstukken II 2007/08, 31 450).
 
 De implementatie van de in artikel 2 opgenomen strafbaarstellingen kan
worden gevonden in de bestaande bepalingen van het Wetboek van Strafrecht
en de Kernenergiewet in verbinding met de Wet op de economische delicten.
Zo zijn in artikel 6, eerste lid, van de Wet op de economische delicten diverse
overtredingen van de Kernenergiewet strafbaar gesteld. Hierbij dient met name
te worden gewezen op de artikelen 15 en 29 van de Kernenergiewet die zien
op verschillende wederrechtelijke handelingen met splijtstoffen, ertsen, inrichtingen,
radioactieve stoffen en toestellen. Naast deze algemene strafbaarstellingen,
waarin het enkele bezit en voorhanden hebben strafbaar zijn gesteld, dient
voorts gewezen te worden op de specifieke strafbaarstellingen van de artikelen
79 en 80 van de Kernenergiewet die zien op het (terroristisch) oogmerk van
de pleger respectievelijk het gevaar en de schade die de gedraging ten gevolge
kan hebben. Ook het Wetboek van Strafrecht bevat in dit verband enige specifieke
strafbaarstellingen: artikel 161quater (opzettelijke blootstelling aan ioniserende
straling) en artikel 173a (opzettelijke verontreiniging). De in laatstgenoemde
bepalingen opgenomen strafbedreiging kan ingevolge artikel 176a Sr worden
verhoogd indien een terroristisch oogmerk aanwezig is.
 Artikel 3
 Aangezien het Verdrag zich richt op de bestrijding van daden van internationaal
nucleair terrorisme, is in artikel 3 nog eens bepaald dat, wanneer er geen
enkel transnationaal element aanwezig is met betrekking tot een daad die overigens
valt onder de delictsomschrijving van artikel 2, het Verdrag niet van toepassing
is, met uitzondering van het bepaalde in de artikelen 7, 12, 14 tot en met
17, die grotendeels zien op justitiële samenwerking. Nationale strafbaarstelling
wordt hierdoor uiteraard niet uitgesloten.
 Artikel 4
 In het eerste lid wordt vastgelegd dat niets in het Verdrag andere rechten,
verplichtingen en verantwoordelijkheden aantast die voortvloeien uit het internationaal
recht, in het bijzonder de doelstellingen en beginselen van het Handvest van
de Verenigde Naties en het internationaal humanitair recht. In het tweede
lid wordt een kwestie geregeld die het ad hoc-comité jarenlang verdeeld
heeft gehouden en waarover eerst op de negende bijeenkomst van het ad hoc-comité
in april 2005 overeenstemming kon worden bereikt. In het algemeen gedeelte
zijn wij al op dit gevoelige onderdeel van het Verdrag ingegaan. Het Verdrag
is niet van toepassing op handelingen van strijdkrachten, verricht tijdens
een gewapend conflict waarop het internationale humanitaire recht van toepassing
is. Voorts zal het Verdrag niet van toepassing zijn op handelingen van militairen
voor zover daarop ander internationaal recht van toepassing is («inasmuch
as they are governed by other rules of international law»). Met deze –
uiterst moeizaam tot stand gekomen – compromistekst kunnen zowel staten
leven die menen dat elk militair optreden buiten de werking van het Verdrag
dient te vallen, als staten die van oordeel zijn dat «vuile» militaire
acties eronder moeten vallen. De term «inasmuch as» is voor tweeërlei uitleg vatbaar en als zodanig een goed voorbeeld van zogenoemde creatieve
ambiguïteit: (1) in de betekenis van «to the extent that»,
dat de mogelijkheid van toepasselijkheid openlaat; (2) in de betekenis van «since/because»
dat toepasselijkheid uitsluit. In de Nederlandse vertaling is gekozen voor
de eerste betekenis: voor zover onderworpen aan andere bepalingen van internationaal
recht.
 In het derde lid is als waarborg opgenomen dat hetgeen is bepaald in het
tweede lid niet zodanig mag worden uitgelegd dat andere wederrechtelijke gedragingen
worden gerechtvaardigd of dat vervolging op grond van andere wetten onmogelijk
wordt gemaakt.
 Het vierde lid bepaalt als gezegd dat het Verdrag niet van toepassing
is op en evenmin kan worden uitgelegd dat het van toepassing zou zijn op de
kwestie van rechtmatigheid van het gebruik of de dreiging met het gebruik
van kernwapens door staten. Dit artikellid is opgenomen op instigatie van
veel niet-nucleaire mogendheden die als voorwaarde stelden dat in het Verdrag
geen tekst of aanknopingspunt mocht worden opgenomen dat het gebruik van nucleaire
wapens door gewapende strijdkrachten van nucleaire mogendheden kan legitimeren.
 Artikel 5
 In artikel 5 is de ook in andere terrorismeverdragen gebruikelijke verplichting
voor staten opgenomen om de misdrijven die in artikel 2 zijn omschreven, strafbaar
te stellen in hun nationale recht en, wat de bestraffing betreft, te beschouwen
als ernstige misdrijven.
 Artikel 6
 Artikel 6 heeft eigenlijk geen zelfstandige betekenis, omdat ervan mag
worden uitgegaan dat iedere daad van nucleair terrorisme in de zin van het
Verdrag erop gericht zal zijn, terreur bij het publiek te zaaien. Deze bepaling
is de uitkomst van een compromis, omdat een meerderheid van de staten er niet
voor voelde deze term op te nemen in de delictsomschrijving in artikel 2.
 Artikel 7
 Partijen zijn verplicht samen te werken bij het voorkomen en tegengaan
van voorbereidingen van strafbare feiten als bedoeld in artikel 2 van het
Verdrag, in het bijzonder ook door het uitwisselen van accurate en geverifieerde
informatie en het coördineren van bestuurlijke en andere (praktische
en technische) maatregelen.
 Voor het verzenden en ontvangen van informatie als bedoeld in dit artikel
zijn voor Nederland de bevoegde autoriteiten en contactpunten: De landelijk
officier van justitie terrorismebestrijding van het Landelijk Parket te Rotterdam.
Voor de Nederlandse Antillen is nog niet bekend wie de bevoegde autoriteiten
en contactpunten zijn. Voor Aruba zijn de bevoegde autoriteiten en contactpunten:
de Procureur-Generaal van Aruba.
 Een verklaring van die strekking zal bij de bekrachtiging worden afgelegd.
 Artikel 8
 Dit artikel, dat geen zelfstandige betekenis heeft, bepaalt dat partijen
alles in hun werk stellen om passende maatregelen te treffen teneinde de bescherming
van radioactief materiaal te waarborgen, waarbij rekening moet worden gehouden
met de richtlijnen en aanbevelingen van de Internationale Organisatie voor
Atoomenergie.
 Artikel 9
 Deze bepaling is een klassieke jurisdictiebepaling. De formulering ervan
sluit nauw aan bij hetgeen reeds in eerdere verdragen is bepaald. Enerzijds
bestaat er ingevolge het eerste lid een plicht om rechtsmacht te vestigen
op basis van het territorialiteitsbeginsel (grondgebied van de staat; schip
dat vaart onder de vlag van de staat; luchtvaartuig, ingeschreven overeenkomstig
de wetgeving van de staat) en het nationaliteitsbeginsel (onderdaan). Anderzijds
voorziet het tweede lid in een facultatieve ruimere jurisdictie. Ten aanzien
van het geval als bedoeld in onderdeel d van het tweede lid, namelijk als
het feit is gepleegd in een poging die staat te dwingen tot het verrichten
of het zich onthouden van een handeling, bestaat rechtsmacht indien een dergelijk
feit valt onder een terroristisch misdrijf als bedoeld in artikel 4, onderdeel
15, Sr. Voor zover een dergelijk feit kan worden aangemerkt als een feit,
strafbaar gesteld in artikel 95a Sr, is er rechtsmacht op grond van artikel
4, onderdeel 1°, Sr. Voorgesteld wordt om gebruik te maken van de in onderdeel
a van het tweede lid geboden mogelijkheid tot het vestigen van rechtsmacht
op basis van het passief nationaliteitsbeginsel en verder geen gebruik te
maken van de overige mogelijkheden tot het vestigen van facultatieve jurisdictie.
Een verklaring terzake zal voor het Koninkrijk worden afgelegd bij de bekrachtiging
van het Verdrag. De doelstelling van het onderhavige verdrag is, zoals uit
het algemeen gedeelte van deze memorie is opgemerkt, te voorkomen dat de daders
van feiten uit het Verdrag aan strafvervolging kunnen ontsnappen door te ontvluchten
naar het grondgebied van één van de verdragsluitende staten.
Deze doelstelling kan reeds worden bereikt, indien de verdragsluitende staten
hun jurisdictie over de feiten uit het Verdrag vestigen overeenkomstig de
beginselen van het eerste en vierde lid.
 Het vierde lid bepaalt dat de verdragsluitende partijen de maatregelen
nemen die nodig zijn om rechtsmacht te vestigen met betrekking tot de in het
Verdrag vermelde feiten in de gevallen dat de vermoedelijke dader zich op
hun grondgebied bevindt en zij hem niet aan een andere (meer betrokken) staat
uitleveren (zogenoemde secundaire universele jurisdictie, nader besproken
in paragraaf 3 van het algemeen deel van deze memorie).
 Artikel 10
 In deze bepaling zijn, wanneer de (vermoedelijke) dader zich op het grondgebied
van een staat bevindt, zowel de verplichtingen van die staat neergelegd met
betrekking tot het doen van onderzoek en het zekerstellen van de aanwezigheid
van betrokkene met het oog op vervolging of uitlevering, als een aantal fundamentele
rechten van degene ten aanzien van wie maatregelen worden getroffen. Bovendien
heeft de desbetreffende staat de plicht andere staten die rechtsmacht hebben,
in te lichten omtrent de detentie en mogelijke uitoefening van jurisdictie.
 Artikel 11
 Bezit de staat jurisdictie overeenkomstig artikel 9 en wordt een vermoedelijke
dader niet uitgeleverd, dan verplicht artikel 11 de desbetreffende staat de
betrokken persoon prompt aan de competente autoriteiten voor te geleiden ter
fine van vervolging. Ook de mogelijkheid om eigen onderdanen uit te leveren
met het oog op berechting elders, onder de voorwaarde dat betrokkene zijn/haar
straf kan uitzitten in het eigen land, zoals naar het voor ons geldende recht
mogelijk is, is uitdrukkelijk vastgelegd.
 
 Het Koninkrijk verstaat het in artikel 11 neergelegde beginsel «aut
dedere aut judicare» dat de vervolgende instantie het recht behoudt
om van vervolging af te zien, indien zwaarwegende redenen van procedurele
aard effectieve vervolging onmogelijk zouden maken. Nu onderhavig Verdrag
ruimte biedt voor deze interpretatie en toepassing, zal het Koninkrijk geen
verklaring afleggen over de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan
de in deze bepaling geboden ruimte. Zulks is in lijn met hetgeen in paragraaf 4
van de memorie van toelichting inzake het voorstel van rijkswet tot goedkeuring
van het voornemen tot intrekking van voorbehouden bij een aantal verdragen
en protocollen inzake de bestrijding van terrorisme naar voren is gebracht
(Kamerstukken II 2007/08, 31 539, nr. 3, p. 5).
 Artikel 12
 De fundamentele rechten van de mens van een ieder die in hechtenis wordt
genomen, of ten aanzien van wie enige maatregelen zijn genomen of procedures
zijn aangespannen, dienen te worden beschermd.
 Artikel 13
 De in het Verdrag omschreven strafbare feiten worden geacht opgenomen
te zijn in bestaande uitleveringsverdragen tussen partijen bij het Verdrag.
In nieuwe verdragen dienen ze te worden opgenomen. Het tweede lid geeft partijen
in overweging om het Verdrag aan te merken als rechtsgrondslag voor uitlevering,
als een uitleveringsverdrag ontbreekt. Nederland zal gebruik maken van deze
mogelijkheid (wijziging van artikel 51a Uitleveringswet). Aangezien Nederland
slechts uitlevert op basis van een verdrag (artikel 2 Uitleveringswet) heeft
het derde lid voor ons land geen betekenis. Dat geldt ook voor het vierde
lid, dat is geschreven ten behoeve van staten die slechts kunnen uitleveren
terzake van feiten die zijn begaan op het grondgebied van de verzoekende staat,
of die uitlevering moeten weigeren voor feiten die op hun eigen grondgebied
zijn begaan. Het vijfde lid bevat de fictie dat bepalingen in internationale
wetgeving inzake uitlevering in de onderlinge betrekkingen tussen partijen
zijn gewijzigd, voor zover zij niet verenigbaar zijn met het Verdrag.
 Artikelen 14
 Deze bepaling verplicht tot de grootst mogelijke wederzijdse hulpverlening
bij onderzoek, strafzaken en uitleveringsprocedures.
 Artikel 15
 Dit artikel ziet op de algehele depolitisering van daden van nucleair
terrorisme. Hierop is reeds in paragraaf 4 van het algemeen deel uitvoerig
ingegaan. Geen van de delicten, genoemd in artikel 2, zullen wat uitlevering
of het verlenen van wederzijdse rechtsbijstand betreft worden beschouwd als
een politiek delict of als een delict dat samenhangt met een politiek delict
of als een delict dat voortkomt uit politieke motieven.
 Artikel 16
 De mogelijkheid wordt opengehouden om uitlevering of justitiële samenwerking
te weigeren, wanneer er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat het verzoek
om oneigenlijke redenen is gedaan en de verzoekende staat strafrechtelijk
wil optreden tegen een persoon vanwege zijn/haar ras, godsdienst, nationaliteit,
etnische afkomst of politieke overtuiging.
 Artikel 17
 Deze bepaling behelst een gangbare regeling in rechtshulpverdragen. Wordt
een persoon die gedetineerd is, overgeleverd aan de autoriteiten van een andere
verdragspartij met het oog op het afleggen van een getuigenis, identificatie
of het op een andere wijze verlenen van medewerking aan het vergaren van bewijs,
dan kan dit alleen als aan een aantal voorwaarden is voldaan. Belangrijkste
voorwaarde is de vrijwillig gegeven toestemming van de betrokken persoon.
Behoudens toestemming van de staat van waaruit de persoon wordt overgeleverd,
wordt die persoon niet vervolgd en in hechtenis genomen op het grondgebied
van de staat waarnaar hij wordt overgebracht, voor enige daad of veroordeling
van vóór de overlevering.
 Artikel 18
 Dit artikel bepaalt welke maatregelen en handelingen een staat dient te
nemen in het geval radioactief materiaal, instrumenten of een kerninstallatie
in beslag wordt genomen of op andere wijze onder zijn macht wordt gebracht,
nadat een strafbaar feit als omschreven in artikel 2 van het Verdrag is gepleegd.
 Artikel 19
 De uitkomst van een procedure tegen een vermoedelijke dader dient te worden
meegedeeld aan de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, die deze informatie
zal doorgeven aan de andere partijen bij dit Verdrag.
 Artikel 20
 Teneinde de doeltreffende uitvoering van het Verdrag te waarborgen zullen
partijen rechtstreeks of via tussenkomst van de Secretaris-Generaal van de
Verenigde Naties met elkaar overleggen. Internationale organisaties kunnen
hierbij ondersteuning bieden.
 Artikelen 21 en 22
 Artikel 21 behelst een traditionele formule met betrekking tot soevereine
gelijkheid, territoriale integriteit en non-interventie. Deze bepaling is
op uitdrukkelijk verzoek van aan aantal niet-westerse landen opgenomen. Artikel
22 zegt niet veel meer dan artikel 21, zij het dat nu niet wordt verwezen
naar beginselen van internationaal recht, maar naar het nationale recht.
 Artikel 23
 Deze bepaling regelt de procedure hoe dient te worden gehandeld indien
twee of partijen een geschil hebben over de uitleg of toepassing van het Verdrag.
Het Koninkrijk zal uiteraard de rechtsmacht van het Internationaal Gerechtshof
aanvaarden. Er zal geen gebruik worden gemaakt van de mogelijkheid die het
tweede lid biedt om een voorbehoud bij het eerste lid te maken.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen