Vaststelling begroting van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20072008-31200-IIA, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-03-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

31200-IIA nr. A

14-03-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorkeurdrempel Eerste KamerRatio voorkeurdrempelVoorkeurstemmen en verkiezingsafsprakenHuidige wettelijk kaderSituatie 2007Mogelijkheden tot veranderingLijstcombinatiesRatio lijstverbindingenHuidige wettelijk kaderSituatie 2007Mogelijkheden tot veranderingAfrondendOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31200-IIAToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: onbekend

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 200 IIAVaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor
het jaar 2008ABRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 14 maart 2008Tijdens de Algemene Beschouwingen op 16 oktober jl.1 heeft de regering toegezegd de Eerste Kamer nader te informeren over
de mogelijkheden tot herziening van de voorkeurdrempel bij de verkiezingen
voor de Eerste Kamer en over de mogelijkheden om wijzigingen aan te brengen
in de wijze waarop het aangaan van lijstverbindingen is geregeld voor de Eerste
Kamerverkiezingen. Deze brief bevat een verkenning van de mogelijkheden.De opzet van deze brief is als volgt. Voor beide onderwerpen wordt eerst
de achtergrondgeschiedenis geschetst en de reden waarom de wetgever destijds
de regeling zo heeft ingericht. Daarna het huidige wettelijke kader en de
concrete uitwerking daarvan bij de verkiezingen in 2007. Ten slotte is een
korte opsomming van de mogelijkheden tot verandering in de brief opgenomen.
Bij de verschillende opties is tevens aangegeven welke consequenties deze
kunnen hebben.Voorkeurdrempel Eerste KamerRatio voorkeurdrempelHet Nederlandse kiesstelsel kenmerkt zich door een zeker evenwicht tussen
de invloed van de kiezers en de invloed van de politieke partijen op de vraag
wie wordt gekozen. De kiezer bepaalt met name welke partijen in welke omvang
vertegenwoordigd zijn. De politieke partijen hebben de meeste invloed op de
vervulling van de aan hen toegewezen zetels om zo te kunnen komen tot een
evenwichtige samenstelling van hun fractie. Op de lijstvolgorde kunnen kiezers
desgewenst invloed uitoefenen als zij lid zijn van een politieke partij. De
kiezers hebben daarnaast de mogelijkheid om de door de partij vastgestelde
lijstvolgorde te doorbreken door het uitbrengen van een stem op de kandidaat
van hun voorkeur. Hierbij worden kandidaten die een voldoende groot aantal
kiezers achter zich weten te scharen direct gekozen met eventuele doorbreking
van de lijstvolgorde ook zonder dat zij op eigen kracht een aantal
stemmen gelijk aan de kiesdeler halen.De hoogte van de voorkeurdrempel is niet bij alle verkiezingen identiek.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen bedraagt deze 25% van de kiesdeler,
bij de Eerste Kamerverkiezingen 50% en bij de Europese Parlementsverkiezingen
10%. In de memorie van toelichting bij het invoeren van de huidige
voorkeurdrempel van 25% voor de Tweede Kamerverkiezingen (Kamerstukken
1996–1997, 25 221, nr. 3) betoogde de regering dat het verlagen
van de voorkeurdrempel voor Eerste Kamerverkiezingen niet wenselijk was. «De
inschakeling van de leden van de Provinciale Staten bij de Eerste Kamerverkiezingen
heeft geen andere zin dan dat wordt voorzien in een verkiezing die indirect
is en waarbij is verzekerd dat de politieke voorkeuren van de bevolking –
zij het indirect in de Eerste Kamer worden weerspiegeld. De Statenleden hebben
tot taak de door het electoraat op hen uitgebrachte stemmen door te vertalen
naar de samenstelling van de Eerste Kamer. Dat impliceert in beginsel een
keuze voor een bepaalde lijst en niet voor een bepaalde kandidaat. Een lid
van Provinciale Staten kent immers niet de voorkeur van zijn kiezers voor
een bepaalde kandidaat. Hij kan alleen de eigen voorkeur volgen, maar die
voorkeur doet in zijn functie als kiesman weinig ter zake». Wel oordeelde
de regering dat «de bevoegdheid van de Statenleden om van de door de
partijen vastgestelde lijstvolgorde af te wijken in bijzondere gevallen een
nuttige correctiemogelijkheid kan zijn». Vandaar dat werd voorgesteld
de drempel van 50% voor de Eerste Kamer te handhaven. Ook bij het (later
ingetrokken) wetsvoorstel tot verdere verlaging van de voorkeurdrempel voor
de Tweede Kamer, oordeelde de toenmalige regering dat verlaging van de voorkeurdrempel
voor de Eerste Kamer niet wenselijk was. De regering wees ook het voorstel
van de Kiesraad af om de voorkeurdrempel voor de Eerste Kamerverkiezingen
te verhogen af (Kamerstukken, 2005–2006, 30 418, nr. 3). De
Kiesraad was voorstander van verhoging omdat zij het onwenselijk achtte dat
de stem van slechts enkele Provinciale Statenleden voldoende zou zijn om de
lijstvolgorde te doorbreken, zeker gelet op de afname van het aantal Statenleden
vanaf 2007.Voorkeurstemmen en verkiezingsafsprakenGerelateerd aan de regeling van voorkeurstemmen is de praktijk dat sommige
partijen afspraken maken met kandidaten waarmee zij beogen dat een kandidaat
zich houdt aan de door de partij vastgestelde lijstvolgorde: een op basis
van voorkeurstemmen gekozen kandidaat zou op grond daarvan zijn zetel niet
dienen in te nemen. De naleving van dergelijke afspraken is niet in rechte
afdwingbaar, omdat de bepalingen van de Kieswet van dwingend recht zijn en
daaraan niet bij overeenkomst de kracht kan worden ontnomen. De rechter1 baseert zich in het geval de partij of een andere kandidaat
eist dat betrokkene zijn zetel opgeeft mede op het feit dat dergelijke afspraken
in strijd zijn met het beginsel van het persoonlijk mandaat, dat wordt afgeleid
uit artikel 67, derde lid, respectievelijk artikel 129, zesde lid van de Grondwet
(de leden stemmen zonder last).Daarnaast geldt voor de Eerste Kamerverkiezingen dat de verkiezingen worden
gehouden bij geheime stemming (artikel 53, tweede lid Grondwet). Uit de parlementaire
geschiedenis kan worden afgeleid dat dit artikel mede beoogt te voorkomen
dat niemand in welke verhouding dan ook verplicht zal kunnen worden, te kennen
te geven op wie hij zijn stem heeft uitgebracht (Kamerstukken II, 1978–1979,
14 223, nr. 6). Overigens is het door het geringe aantal kiezers
bij de Provinciale Statenverkiezingen en het bekendmaken van de uitslag per
provincie, soms betrekkelijk eenvoudig te achterhalen op wie een lid van Provinciale
Staten zijn stem waarschijnlijk heeft uitgebracht. Dit is echter
een op zichzelf staand verschijnsel dat buiten de problematiek ligt die in
deze brief aan de orde is.Huidige wettelijk kaderHet aantal stemmen dat nodig is om met doorbreking van de lijstvolgorde
als lid van de Eerste Kamer te worden gekozen, is 50% van de kiesdeler
(artikel U 15 Kieswet). De kiesdeler voor de Eerste Kamerverkiezingen is gebaseerd
op de zogenaamde berekende stemmen: elk lid van Provinciale Staten vertegenwoordigt
een bepaald aantal stemmen (de stemwaarde). Deze verschilt per provincie.
De stemwaarde wordt berekend door het inwonertal van de provincie te delen
door het aantal Statenleden (artikel U 2 Kieswet). Artikel 8 Provinciewet
bepaalt uit hoeveel leden Provinciale Staten bestaan.Situatie 2007De Provinciale Statenverkiezingen van 2007 waren de eerste verkiezingen
sinds de inwerkingtreding van de wijziging van artikel 8 van de Provinciewet
waarbij het aantal Statenleden significant werd verminderd, zodat de stemwaarde
per Statenlid hoger is geworden en dus minder leden nodig zijn om de voorkeurdrempel
te behalen. De kiesdeler bij de laatste Eerste Kamerverkiezingen bedroeg 2175
(afgerond) stemmen, zodat de voorkeurdrempel 1088 stemmen bedroeg. Bij de
laatste Eerste Kamerverkiezingen had een Statenlid uit Flevoland een stemwaarde
van 96, terwijl een Statenlid uit Zuid-Holland een stemwaarde van 628 stemmen
vertegenwoordigde. Een kandidaat voor de Eerste Kamer kon in 2007 met doorbreking
van de lijstvolgorde verkozen worden door de stemmen van twee Statenleden
in Zuid-Holland.Bij de Eerste Kamerverkiezingen van 2007 zijn uiteindelijk 5 leden verkozen
met doorbreking van de lijstvolgorde. In totaal 26 kandidaten overschreden
de voorkeurdrempel, 21 daarvan werden echter ook gekozen op basis van hun
positie op de kandidatenlijst. Om na te gaan of het grotere aantal verkozenen
met doorbreking van de lijstvolgorde samenhangt met de verhoging van de stemwaarde
per Statenlid is een vergelijking gemaakt met de verkiezingen van 2003. Bij
de verkiezingen in 2003 werd uiteindelijk slechts één lid verkozen
met doorbreking van de lijstvolgorde. In 2003 haalden 27 kandidaten de voorkeurdrempel,
een aantal dat dus vergelijkbaar is met de situatie in 2007, terwijl het halen
van de voorkeurdrempel in 2007 door de hogere stemwaarde in theorie makkelijker
was. Het verschil tussen 2003 en 2007 is vooral dat de leden die op basis
van voorkeurstemmen werden gekozen, niet ook op basis van hun positie op de
kandidatenlijst in aanmerking kwamen voor een zetel. Er was in 2007 derhalve
een groter verschil tussen de voorkeuren van de leden van Provinciale Staten
en de lijsten zoals deze door de partijen waren samengesteld.Mogelijkheden tot verandering• Het verhogen van de voorkeurdrempel tot bijvoorbeeld
75 of 100%.Bij een drempel van 100% wordt een kandidaat gekozen als hij een
aantal stemmen gelijk aan de kiesdeler haalt. Bij een drempel van 100%
zijn de stemmen van 4 Statenleden uit Zuid-Holland, vijf in Noord-Holland
respectievelijk Noord-Brabant voldoende om de lijstvolgorde te doorbreken.
Een dergelijke verhoging voorkomt niet dat de individuele invloed van Statenleden
in provincies met een hoge stemwaarde groter is dan in provincies met een
lage stemwaarde.• Het loslaten van de mogelijkheid om bij Eerste
Kamerverkiezingen een stem op een individuele kandidaat uit te brengen.De Statenleden stemmen dan op een lijst in plaats van op een individuele
kandidaat, voorkeurstemmen zijn dus niet meer mogelijk. Met het
vaststellen van de kandidatenlijst door de partij is de samenstelling van
de fractie bekend. Wel is het de vraag wat in deze situatie nog de meerwaarde
is van een verkiezing.Hoewel het introduceren van een lijststem in principe mogelijk lijkt binnen
het huidige grondwettelijke kader van artikel 67, derde lid Grondwet waarin
is vastgelegd dat de leden stemmen zonder last, zullen fractieleden die zijn
gekozen op basis van een lijststem zich mogelijk meer gebonden voelen aan
de fractiediscipline. Overigens biedt deze oplossing tot op zekere hoogte
een betere garantie dat het stemgeheim ook bij de Eerste Kamerverkiezingen
kan worden gewaarborgd.• Het loslaten van het systeem van stemwaarden
zodat ook bij de Eerste Kamerverkiezingen het uitgangspunt «one man,
one vote» geldt.In een dergelijk systeem hebben uiteraard de Statenleden uit dunbevolkte
provincies onevenredig veel invloed op de samenstelling van de Eerste Kamer.
Een dergelijk systeem vereist naar mijn mening aanpassing van de Grondwet
omdat artikel 53, eerste lid Grondwet stelt dat de leden van beide kamers
worden gekozen op basis van evenredige vertegenwoordiging.• Het houden van directe verkiezingen voor de
Eerste Kamer.Ook hiervoor dient de Grondwet te worden aangepast: artikel 55 regelt
immers de indirecte verkiezing van de Eerste Kamer door de leden van Provinciale
Staten.Deze, en maar ook voor de vorige optie betekent tevens dat de waarborging
van het stemgeheim kan worden verzekerd.LijstcombinatiesHet andere punt dat tijdens de Algemene Beschouwingen aan de orde werd
gesteld, betreft het aangaan van lijstverbindingen voor de verkiezingen van
de Eerste Kamer. De heer Noten (PvdA) stelde dat «zijn fractie van mening
was dat over de uitslag van een verkiezing niet moet worden onderhandeld.
Op zijn minst dienen lijstverbindingen te worden aangegaan vóórdat de burger zijn stem heeft uitgebracht in de Provinciale
Statenverkiezingen en niet daarna». Ik begrijp de vraag van de heer
Noten zo dat hij daarbij doelt op het aangaan van lijstcombinaties (het verbinden
van de kandidatenlijsten van verschillende politieke groeperingen of lijsten:
artikel S 8 van de Kieswet) en niet op lijstengroepen (het verbinden van in
verschillende kieskringen ingediende lijsten van één politieke
groepering of lijst) (artikel R 10, tweede lid van de Kieswet).Ratio lijstverbindingenDe mogelijkheid tot het aangaan van lijstcombinaties is in 1973 geïntroduceerd.
Bij de verdeling van zetels wordt een lijstcombinatie in eerste instantie
beschouwd als één lijst. Omdat het stelsel van restzetelverdeling
(grootste gemiddelden) in het voordeel werkt van grote partijen, wordt de
kans op het verwerven van een (rest)zetel vergroot door lijsten tot een lijstcombinatie
te verbinden. Lijstcombinaties betekenen een zekere inbreuk op het beginsel
van evenredige vertegenwoordiging omdat een partij die meer stemmen heeft
gekregen toch minder zetels kan behalen dan een partij die minder stemmen
heeft verworven maar onderdeel is van een lijstcombinatie. Het stelsel van
lijstcombinaties maakt bovendien de zetelverdeling voor kiezers minder inzichtelijk,
omdat zij zich vaak niet van de lijstcombinatie bewust zijn. Dit speelt bij
Eerste Kamerverkiezingen een beduidend minder groter rol aangezien het hier
getrapte verkiezingen betreft. De mogelijkheid om lijstcombinaties aan te
gaan is in 1973 ingevoerd omdat werd verondersteld dat hiermee een samenbundeling
van bestaande partijen zou worden bevorderd. Hoewel bij de evaluatie van het
stelsel bij de wijziging van de Kieswet van 1989 op dit punt bleek dat zetelwinst
hoofddoel was geworden, bleef de mogelijkheid van lijstcombinaties
bestaan omdat deze naar het oordeel van de regering in een behoefte voorzag.Belangrijk verschil tussen de Eerste Kamerverkiezingen en de overige verkiezingen
is dat het effect van een lijstcombinatie bij de Eerste Kamerverkiezingen
min of meer voorspelbaar is omdat de opkomst vaak 100% is en de partijkeuze
zich veelal makkelijk laat raden. De (rest)zetelverdeling kan dus al voor
de verkiezingen worden berekend. Partijen kunnen met het oog op de zetelverdeling
trachten strategisch gunstige lijstcombinaties aan te gaan.Huidige wettelijk kaderHet aangaan van lijstcombinaties voor de Eerste Kamerverkiezingen is in
de Kieswet geregeld in artikel S 8. Het aangaan van lijstcombinaties gebeurt
op de derde dag na de kandidaatstelling. De regeling wijkt daarbij licht af
van de regeling voor het aangaan van lijstcombinaties voor de andere in de
Kieswet geregelde verkiezingen. Daar moeten verzoeken om lijstcombinaties
worden ingediend op de dag van de kandidaatstelling zelf (artikel I 10 Kieswet).
Indien een partij zelfstandig geen zetel verwerft, wordt deze geacht geen
deel uit te maken van de lijstcombinatie (artikel U 6, tweede lid Kieswet).Situatie 2007Er zijn in 2007 drie lijstcombinaties gevormd. De eerste combinatie bestond
uit het CDA, de ChristenUnie en de SGP. De tweede combinatie bestond uit de
VVD, D66 en de Onafhankelijke Senaatsfractie. De derde lijstcombinatie bestond
uit GroenLinks en de Partij voor de Dieren. De PvdA en SP maakten geen onderdeel
uit van een lijstcombinatie. De Kiesraad heeft berekend hoe de zetelverdeling
zou zijn geweest als er geen lijstencombinaties waren gevormd. Het resultaat
van die berekening laat een andere zetelverdeling zien: D66 en de SGP hebben
beide een zetel extra gekregen die, als er geen lijstencombinaties waren aangegaan,
naar respectievelijk de VVD en de PvdA zouden zijn gegaan.Mogelijkheden tot verandering• Vervroegen kandidaatstelling (en daaraan gekoppeld
het aangaan van lijstcombinaties) voor de Eerste KamerverkiezingenDe kandidatenlijsten voor de Eerste Kamer worden nu pas ingediend op een
dinsdag in de periode van 19 tot en met 25 april, dus na de Provinciale
Statenverkiezingen die meestal in de eerste week van maart plaatsvinden. Door
de kandidaatstelling en het aangaan van lijstcombinaties in bijvoorbeeld de
laatste week van februari te laten plaatsvinden, wordt het aangaan van lijstcombinaties
losgekoppeld van de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen. Dit betekent
wel dat er een aanzienlijk langere periode zit tussen de kandidaatstelling
en de dag van de verkiezingen. Hierdoor neemt het risico tot dat kandidaten
die op de lijst staan, op de dag van de verkiezing niet meer beschikbaar zijn.• Geen verbinding meer tussen lijsten maar tussen
geregistreerde politieke partijen, aan te gaan op een tijdstip voor de Provinciale
Statenverkiezingen.Voor wat betreft het tijdstip van het aangaan van de verbinding kan worden
aangesloten bij het hiervoor genoemde voorstel. Verschil is dat de verbinding
niet wordt gebaseerd op een ingediende lijst (die is immers pas beschikbaar
op het moment van kandidaatstelling) maar een verbinding is tussen geregistreerde
politieke groeperingen. Die registratie is immers permanent. De politieke
groeperingen die aan de Eerste Kamer kunnen mee doen, zullen veelal bekend
zijn op het moment van kandidaatstelling voor de Provinciale Statenverkiezingen.
Dit betekent echter wel dat partijen die zich op een later tijdstip alsnog registeren (mogelijk tot de dag van de kandidaatstelling) en lijsten
zonder geregistreerde naam geen verbinding kunnen aangaan.• Het geheel afschaffen van de mogelijkheid om
lijstcombinaties aan te gaan.Bij deze mogelijkheid moet de kanttekening gemaakt worden dat dit discussie
kan geven over het toe te passen systeem van restzetelverdeling. Nu wordt
uitgegaan van het systeem van grootste gemiddelden bij de restzetelverdeling
tussen lijstcombinaties en werkt de restzetelverdeling binnen de lijstcombinatie
met het systeem van grootste overschotten. Door deze beide systemen te combineren,
kan de huidige systematiek uitwerken in het voordeel van kleine partijen,
die een lijstcombinatie aangaan met een grote partij.AfrondendHierboven heb ik een aantal mogelijkheden genoemd voor aanpassing van
de wijze waarop de Eerste Kamer wordt gekozen. Sommige van deze aanpassingen
zijn relatief eenvoudig te realiseren, andere zijn ingrijpender en vergen
aanpassing van de Grondwet of een fundamenteel andere keuze met betrekking
tot de wijze waarop de Eerste Kamer wordt gekozen. Graag ga ik met uw Kamer
in debat over de vraag of uw Kamer aanpassingen in het huidige stelsel noodzakelijk
vindt.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Th. B. Bijleveld-SchoutenXNoot1Handelingen I 2007–2008, nr. 4.XNoot1Onder anderen Beeselse verkiezingsafspraak ARRvS, 6 september 1982,
AB 1983, 114, mnt Eskes, Arubaanse verkiezingsafspraak, HR 18 november
1988, NJ 1990/664. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20072008-31200-IIA-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl