Inburgering; Verslag algemeen overleg op 26 maart 2002 over informatievoorziening aan de Kamer in het kader van het groot project inburgering (kamerstuk 27083, nr. 21)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27083, nr. 23

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

19-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27083 nr. 23

15-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27083Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 083Inburgeringnr. 23VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 april 2002De vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1, voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen2, voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid3
en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport4 hebben
op 26 maart 2002 overleg gevoerd met minister Hermans van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen en minister Van Boxtel voor Grote Steden- en Integratiebeleid
over:– de brief d.d. 27 november 2001 over
informatievoorziening aan de Kamer in het kader van het groot project inburgering
(27 083, nr. 21);– de brief d.d. 6 maart 2002 met de
eerste rapportage in het kader van het groot project inburgering (27 083,
nr. 22).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Belinfante (PvdA) is blij met de eerst
rapportage van het groot project oudkomers, maar dat geldt absoluut niet voor
de inhoud. Aangezien het geld dat door de rijksoverheid wordt besteed volgens
het VBTB-traject moet worden verantwoord, moet een antwoord worden gegeven
op de vragen 1. wat willen we bereiken, 2. wat moeten we doen en 3. wat mag
het kosten.Wat bereikt moet worden, is nog niet geheel duidelijk omdat nog geen definitie
is geformuleerd. De tekst die de minister aangeeft – oudkomers moeten
kunnen participeren en een baan kunnen hebben – is interessant, maar
op welke manier en wanneer dat tot stand moet komen, is onduidelijk. De Nederlandse
Taalunie maakt in haar NT2 visietekst inburgering wel duidelijk wat het doel
moet zijn van het inburgeren van oudkomers. Daarin wordt aangedrongen op het
gedifferentieerd aanbieden van taaltrajecten, differentiatie door taal te
combineren met werk, maar ook met maatschappelijke aspecten zoals de school,
de vereniging, de markt. Kan de minister voor GSI met de Taalunie in overleg
treden over een nadere uitwerking hiervan?In het vorig overleg heeft de minister van OCW toegezegd de Kamer een
brief te sturen over het Expertisecentrum NT2. Deze brief is tot nog toe niet
ontvangen. Aangezien nog een groot aantal mensen een cursus aangeboden moet
worden, is het is wel belangrijk dat dit gebeurt. Overigens hebben ook 1,3
miljoen autochtonen moeite met de Nederlandse taal. De minister heeft aangekondigd
dat hij hiervoor een publiciteitscampagne start, maar hoeveel kunnen de ROC's
(regionale opleidingscentra) aan? Het probleem is dus veel groter dan het
lijkt. Mevrouw Belinfante vindt overigens dat nu de nadruk moet komen te liggen
op de groep die een andere taal spreekt.Uit de stukken wordt niet duidelijk of er nu 30 000 cursusplaatsen
per jaar beschikbaar zijn of 110 000 in zeven jaar. 530 000
mensen zijn geïndiceerd voor een cursus. Hoe kunnen deze mensen aan bod
komen als alleen maar met de ROC's wordt gewerkt? Het ROC is voor 50% van
zijn inkomsten afhankelijk van de inburgeringstrajecten. Op welke manier wordt
dit geld besteed? Is het waar dat het voor scholen soms financieel aantrekkelijker
is als een cursist de cursus niet afmaakt?In de Nederlandse kennissamenleving is taal heel belangrijk. Het is hoog
tijd dat een integraal taalbeleid wordt gevoerd. Mevrouw Belinfante stelt
daarom voor, een deltaplan taal op te stellen. De inzet is daarbij gericht
op duale trajecten, maar zij noemt ook moeders op de school of de voetbalvereniging.
Dus kort bij het ROC en snel de maatschappij in. Daardoor kunnen meer mensen
sneller worden geholpen. Als voorbeeld noemt zij het project van Milli Görüs,
waarbij slechts 285 cursusuren nodig zijn om mensen op de been te helpen.
Dat is toch minder dan 600. Meer dan een half miljoen mensen moet worden geschoold.
Met de huidige aanpak kan dit niet worden gerealiseerd.De heer Rijpstra (VVD) vindt het een goede
zaak dat de inburgering van oudkomers tot groot project is verklaard. De kern
van dit project richt zich op een aantal vragen: wordt de informatie verkregen
voor een juist beeld van het vraagstuk, met welk beleid wordt de inburgering
een succes, wie voert dit beleid uit en wie controleert het? De oudkomers
bevinden zich in hoofdzaak in 54 gemeenten. Deze gemeenten moeten zoveel mogelijk
meewerken om hen te bereiken. De minister schrijft dat de gemeenten zich zullen
inspannen, maar dat vindt de heer Rijpstra te vrijblijvend. Het Rijk en de
gemeenten, maar ook de gemeenten en de toeleveranciers zouden
dwingende afspraken moeten maken over de te leveren prestaties. In de praktijk
zal iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid moeten nemen en van de geleverde
prestaties verslag moeten doen. De gemeenteraad zal moeten bekijken wat de
doelstelling is en wat in de gemeente is gerealiseerd. Is de doelstelling
niet gehaald, dan moet worden bijgestuurd. Hetzelfde geldt voor de verhouding
tussen het Rijk en de langere overheden. De convenanten die bij het grotestedenbeleid
zijn gesloten, hebben de afgelopen jaren ook tot resultaat geleid.Er zijn grote verschillen in het aanbod en de prijs van de cursussen.
Waardoor worden deze verschillen veroorzaakt? Kan in een volgende rapportage,
eventueel via de accountantsdienst, per departement worden aangegeven welke
geldstromen beschikbaar worden gesteld voor de inburgering van oudkomers?
SZW stelt bijvoorbeeld 620 mln beschikbaar voor reïntegratie, maar welk
deel daarvan is bestemd voor de inburgering? Voor wie zijn de 65 mln euro
bestemd die op de begroting van BZK staan voor NT2 (Nederlands als tweede
taal)? Voor 110 000 oudkomers is 600 mln euro beschikbaar. De ene gemeente
telt 2000 euro per cursus, de andere 6000 euro. Hoe wordt het budget dan verdeeld?
Per jaar stromen waarschijnlijk 30 000 cursisten in. Hoe verhoudt zich
dit aantal met de 110 000 oudkomers in zeven jaar?Het is van belang dat het cursusaanbod voldoende is. De wachtlijsten groeien
weer langzaam maar zeker. Behalve de ROC's zouden ook anderen cursussen moeten
aanbieden. De uitval is groot; ook daaraan moet hard worden gewerkt. De heer
Rijpstra is voorstander van een soort inburgeringsvolgsysteem, waardoor een
cursist ook na bijvoorbeeld een verhuizing kan worden begeleid. Door middel
van de regionale en lokale taskforce inburgering (TI) kan veel direct maatwerk
worden geleverd en dat is prima. De helft van de gemeenten heeft zo'n taskforce.
De andere helft dus nog niet. Kunnen niet alle gemeenten binnen korte tijd
over een TI beschikken?Nederland kent grofweg vier groepen die te maken hebben met een taalachterstand:
analfabeten, nieuwkomers volgens de WIN (Wet integratie nieuwkomers), de oudkomers
en de vluchtelingen/asielzoekers. Daaraan moet de komende jaren via een deltaplan
taal veel energie worden besteed door middel van cursussen op maat, het inschakelen
van de moderne technologie en media, nieuwe methodes, een volgsysteem, samenwerking
met het bedrijfsleven, zelforganisatie, enz. Met de WIN is al een eerste stap
gezet, gevolgd door de oudkomersregeling, maar via de verschillende departementen
zal dit de komende periode nog beter moeten worden aangepakt.Mevrouw Verburg (CDA) kan de conclusie van
de minister dat de inburgering van oudkomers in de verschillende gemeenten
stapje voor stapje vooruitgaat, niet delen. Ter illustratie noemt zij de volgende
punten van kritiek.De omvang van de wachtlijsten is afgenomen, maar in de G4 is het percentage
wachtenden gestegen. De informatievoorziening over oudkomers kent veel manco's
en er is een gebrek aan eenduidige informatie over het behaalde resultaat.
Veel gemeenten hanteren hun eigen systeem en de verplichting van gemeenten
om met iedere oudkomer die een inburgeringsprogramma start een overeenkomst
te sluiten, kan voorlopig vanwege de gemeenteraadsverkiezingen niet worden
nagekomen. Kan de minister dit overigens verklaren? Wanneer komen er dan wel
concrete prikkels? 25% van degenen die op de wachtlijst staan, begint niet
aan de cursus en 35% van de deelnemers valt voortijdig uit. Kennelijk is het
volgen van een cursus te vrijblijvend. 50% van de gemeenten geeft sancties
in het kader van de WIN of de ABW. De andere 50% doet dat dus niet. Welke
gemeenten zijn dat? De deelname aan de duale trajecten valt zwaar tegen. Hoeveel
duale trajecten worden nu gevolgd? Ook het TPG-project valt erg tegen. De
afspraken tussen de VNG, de BVE-raad en de TI over een uniform
wachtlijstbeleid, de wachtduur en de wachtlijstopschoning worden niet nagekomen.
De helft van de gemeenten neemt geen initiatief tot verbetering, maar wacht
af wat de taskforce doet; kennelijk geven die gemeenten onvoldoende prioriteit
aan de inburgering of de gemeentelijke regierol. Verder heeft tot nu toe slechts
3% van degenen die een traject zijn gestart, het traject afgerond.Hier past maar een treurige conclusie: de kansen worden onvoldoende benut
en het is te vrijblijvend. Als in zes jaar tijd 110 000 oudkomers worden
bereikt en daar vallen er 55 000 van af, dan kan gewoon 300 mln euro
worden weggestreept. Nu ook nog eens 60% van de nieuwkomers de cursus met
onvoldoende resultaat afrondt, moet worden vastgesteld dat het paard achter
de integratiewagen wordt gespannen.Mevrouw Verburg pleit dan ook voor een andere aanpak. Alle inburgeringstrajecten,
voor oudkomers en voor nieuwkomers, moeten een combinatie worden van leren
en vrijwilligerswerk, van leren en werken, van leren en kinderopvang, enz.
Van de minister van OCW heeft mevrouw Verburg overigens begrepen dat voor
de inburgering de eindtermen voor de maatschappijoriëntatie worden herzien.
Kan de minister deze eindtermen bij de Kamer voorhangen voordat zij worden
ingevoerd? Verder moet de inkoop van trajecten formeel losgemaakt worden van
de ROC's. Inkopen bij een organisatie naar eigen keuze moet mogelijk zijn
en er moet gewerkt kunnen worden met een soort persoonsgebonden budget. Daarbij
is het wel van belang dat de eindtermen en het eindniveau worden vastgesteld.
Daarnaast moet voor iedere inburgeraar, oud en nieuw, een CWI-intake plaatsvinden,
inclusief een waardering van diploma's en eerder verworven competenties. Daaraan
moet een advies en/of een aanbod van een traject richting de arbeidsmarkt
worden gekoppeld. Mevrouw Verburg juicht het overigens toe dat de minister
er hard aan werkt om werkgevers bij de inburgering te betrekken door hen arbeidsplaatsen
vrij te laten maken. Kan de overheid met sectoren en bedrijven afspreken dat
ook voor de oudkomers een beroep kan worden gedaan op de scholingsfondsen?
Voorts moet het inburgeren van oudkomers en nieuwkomers een resultaatsplicht
worden in plaats van een inspanningsplicht. Het niet afronden of presteren
binnen de afgesproken periode heeft dan ook gevolgen voor de uitkering of
het loon. Inburge-raars moeten zelf meer verantwoordelijk worden voor het
afronden van de cursus. Daar staat tegenover dat zij dan ook zelf een begeleider
moeten kunnen kiezen. Oudkomers die wel inschrijven maar niet aan de cursus
beginnen en zich ook niet afmelden, moeten de helft van het cursusgeld betalen.
Gestarte oudkomers die om ongeldige redenen stoppen, moeten het hele cursusgeld
terugbetalen.Het deltaplan taal vindt mevrouw Verburg een prima initiatief, maar dat
moet alleen voor oudkomers worden gevolgd, anders wordt het een grote brij.
Elke organisatie die taallessen wil geven en oudkomers wil inburgeren of begeleiden,
moet zich daarvoor kunnen inschrijven en vervolgens naar prestatie worden
betaald. De komende tijd mag er minder vrijblijvendheid zijn, anders zullen
alle goede bedoelingen falen. Met het onderzoeken en uitproberen van nieuwe
prikkels kan uiteraard worden doorgegaan, maar als niemand ergens op wordt
afgerekend, worden illusies gekoesterd terwijl het aantal landgenoten dat
onvoldoende Nederlands spreekt stap voor stap het miljoen nadert.De heer Hoekema (D66) geeft aan dat taal en
inburgering belangrijk zijn, voor de mensen zelf om in Nederland thuis te
raken en voor de Nederlandse samenleving om de mensen te integreren. Het groot
project inburgering oudkomers is van belang om het kabinetsbeleid goed te
kunnen volgen. Het algemeen oordeel van de heer Hoekema over de inburgeringscursus
is positief. Ook voor de nieuwkomers worden inburgeringscursussen gestart.
Dat gaat goed, maar het kan nog beter. De budgetten voor de oudkomers zijn in de afgelopen periode verveelvoudigd,
maar wat is nu het exacte budget? Is dat verzekerd voor de komende jaren en
is dat voldoende voor de 110 000 plus de 30 000? De grote aanloopproblemen
met de cursussen voor oudkomers zijn voortvarend aangepakt, maar 35% uitval
is nog te veel. Om die naar beneden te brengen is vooral maatwerk nodig. Er
moet worden bijgeschaafd en geïnventariseerde knelpunten moeten worden
opgelost. Dat moet vooral op gemeentelijk niveau gebeuren, maar omdat het
met groot rijksgeld gaat, moet Den Haag de vinger aan de pols houden.Over de opzet van de rapportage is de heer Hoekema tevreden. Het is goed
dat bij het traject van informatievoorziening wordt aangesloten bij het verbetertraject
registratie en informatievoorziening dat door de TI, de ROC's en de gemeenten
is ingezet. Welk aandeel van het OCW-budget gaat naar het project inburgering
oudkomers? Over het bereikte taalniveau zijn nog geen landelijke gegevens
beschikbaar. Ook zijn er nog geen eenduidige resultaatsverplichtingen. Waarom
is daarin niet eerder voorzien? Wordt dit nu wel voldoende voortvarend aangepakt?Voor het verminderen van de 35% uitval zijn verschillende oplossingen
denkbaar. In de rapportage van het regioplan over de WIN wordt aangegeven
dat onder andere de verhuisbewegingen moeten worden bekeken. Een andere mogelijkheid
is bekijken of er wel voldoende cursusaanbod is en of die cursussen wel op
de goede plaats worden gegeven. Van duale trajecten kan veel meer werk worden
gemaakt; de heer Hoekema is het in dezen eens met de oplossingsrichting van
mevrouw Verburg. Wellicht kan ook via scholen, vensterscholen, brede scholen,
aanbod worden gerealiseerd. De deelname aan een cursus of het voortzetten
daarvan kan ook worden verzekerd door het heffen van een «statiegeld».Alhoewel hij minder voelt voor een zwarte lijst van gemeenten, vindt de
heer Hoekema wel dat het kabinet moet proberen gemeenten af te rekenen op
de geleverde prestaties. Doen zij het niet goed, dan moet het geld terug.
Dat geldt in belangrijke mate ook bij het grotestedenbeleid. Wordt overwogen
om per 1 juli 2002 de gemeenten een overeenkomst met de oudkomers te laten
sluiten? In de rapportage wordt vermeld dat een aantal gemeenten onvoldoende
prioriteit geeft aan de inburgering en de vervulling van de gemeentelijke
regierol. Kunnen gemeenten daarop financieel worden afgerekend?In de vier grote steden is sprake van een relatieve toename van de wachtlijst.
Om hoeveel mensen gaat het daarbij? De helft van de gemeenten hanteert een
geïntegreerde aanpak. Dat is mooi, maar wat doet de TI om die andere
helft daar ook toe te brengen? Ook de heer Hoekema vindt het verontrustend
dat de cursussen per gemeente enorm in prijs verschillen. De prijs hoeft niet
voor iedere cursus gelijk te zijn, maar het verschil tussen 2000 en 6000 euro
is toch te groot.Er is een gebrek aan inzicht in de reguliere educatiemiddelen van OCW
en de reïntegratiemiddelen van SZW. Hoe kan beter inzicht worden verkregen
in de effectiviteit van deze middelen voor de oudkomers? Hij vindt het verder
van groot belang dat met werkgevers bindende afspraken worden gemaakt over
de duale trajecten werk en taal. Is het ministerie van Sociale Zaken daadwerkelijk
van plan om via een koppeling van de monitorgegevens aan de gegevens uit het
GBA te herleiden in hoeverre etnische minderheden met de reïntegratiemiddelen
worden bediend? Inburgering moet overigens meer zijn dan alleen taal. Ook
normen en waarden moeten, zeker na 11 september, een stevige plaats innemen.De heer Harrewijn (GroenLinks) merkt op dat
het steeds moeilijker wordt om de oudkomersproblematiek los te zien van de
andere beleidsterreinen. Het deltaplan taal geeft al aan dat het veel breder
is. De afronding van het taaltraject is niet het einde. Vaak is een duaal
traject nodig om verder te komen. De oudkomersproblematiek moet daarom meer
in verband worden gebracht met de inburgering. Trajecten moeten in elkaars verlengde komen te liggen. Het gaat immers om de participatie en dat
vergt integratie via communicatie. Het deltaplan taal vindt de heer Harrewijn
interessant, maar de aandacht voor taal moet niet worden losgekoppeld van
de andere doelen, participatie en integratie in de samenleving.Hij is zeer tevreden dat er de laatste jaren eindelijk projecten voor
nieuwkomers en oudkomers zijn opgezet. De paarse partijen hebben dit goed
gedaan. Wel zijn er nog allerlei praktische belemmeringen. Nog heel wat stappen
kunnen worden gezet. Inburgering is niet alleen een zaak van het individu,
maar ook van de maatschappij. De Chinese ouderen konden bijvoorbeeld jarenlang
in hun eigen circuit overleven, maar nu zijn zij aangewezen op voorzieningen
voor ouderen en kunnen niet communiceren met hulpgevende instanties of verzorgenden.
Dat is niet goed. Migranten zullen moeten beseffen dat het uiteindelijk ook
van individueel belang is om een taal te leren en te weten hoe een samenleving
in elkaar zit. Van de mensen mag daarom een inspanning worden verwacht en
van de overheid en maatschappelijke partijen mag worden verwacht dat zij mogelijkheden
tot inburgering bieden.Hoe komt de minister overigens aan het aantal van 110 000 in zeven
jaar en waardoor ontstaan de grote verschillen in cursusprijs? Dat kan zo
niet blijven. Kennelijk is er niet alleen een kwantiteitsprobleem, maar ook
een kwaliteitsprobleem. Het ergert de heer Harrewijn dat de helft van de gemeenten
nog een afwachtende houding aanneemt. Als de Kamer deze zaak zo belangrijk
vindt, zullen de gemeenten tot de uitvoering ervan moeten worden verplicht.
Wat doen de bewindslieden om de afspraken te ondersteunen?Het is belangrijk dat eerst voorzieningen worden gerealiseerd zoals kinderopvang
en een opleiding die bereikbaar is. Wat wordt aangeboden moet goed aansluiten
op de vraag. Uiteindelijk zullen individuele contracten en individuele trajecten
de dynamiek van de inburgering bepalen. De een is immers beter opgeleid dan
de ander. Het traject moet daarom gedifferentieerd kunnen zijn. Hetzelfde
geldt voor het aanbod in taal. De heer Harrewijn is ook zeer geporteerd voor
duale trajecten. Een combinatie met de arbeidsmarkt of het beroepsonderwijs
is gewenst, maar ook sociale activering is nodig: mensen actief laten meedoen
op scholen of in wijkinstellingen, opvoedingsondersteuning, enz. Als op deze
gebieden maatregelen worden genomen, wordt de uitval teruggedrongen.Het is fijn als mensen werk hebben gevonden, maar ze moeten wel de tijd
nemen om ook de opleiding af te maken. Soms is dat moeilijk omdat de werktijden
bijvoorbeeld niet sporen met de cursustijden. Kunnen de bewindslieden daarop
een precieze reactie geven?Tegenover mevrouw Verburg merkt hij op dat mensen die een cursus niet
willen volgen omdat zij daarvoor geen interesse hebben, met sancties geconfronteerd
kunnen worden. Dat kan bij oudkomers via de Algemene bijstandswet zoals in
de Wet boeten en maatregelen is voorgeschreven, maar als mensen niet onder
een overheidsregeling vallen, kunnen ze moeilijk tot het volgen van een cursus
worden gedwongen.Mevrouw Kant (SP) herinnert eraan dat de SP
al lang geleden heeft betoogd dat buitenlanders die in Nederland wilden blijven,
vooral de Nederlandse taal zouden moeten leren. Helaas heeft het lang geduurd
voordat ook de andere fracties tot dit inzicht kwamen en stappen in die richting
konden worden gezet. Maar nog steeds is het huilen met de pet op. Zij is het
met de andere sprekers eens dat er een deltaplan taal moet komen, maar het
is een blamage dat daar pas zo laat meer wordt begonnen. De SP is al lang
voorstander van laagdrempelige cursussen in de eigen wijk.Het doel is om in de periode 2000 tot 2006 110 000 mensen te bereiken.
Zal dit lukken en is die ambitie wel hoog genoeg? Uit de cijfers van het Sociaal
en cultureel planbureau blijkt dat er minstens 300 000 mensen behoefte
hebben aan een taalcursus. Dat zijn er toch heel wat meer. Mensen
die zich aanmelden voor een taalcursus moeten nog steeds wachten. Natuurlijk
moet bekeken worden hoe lang mensen moeten wachten; na een bepaalde periode
zijn sommige mensen van de wachtlijst af en staan er weer nieuwe op. Dat is
terecht, maar in feite moet iedereen die gemotiveerd is zo snel mogelijk met
een Nederlandse taalcursus kunnen beginnen. Een wachttijd van anderhalf jaar
is onacceptabel. Met name Turkse en Marokkaanse vrouwen staan het langst op
de wachtlijst. Een cursus in de eigen wijk, via een zelforganisatie en met
kinderopvang maakt het voor deze vrouwen makkelijker om mee te doen.Het is ernstig dat veel mensen die een cursus volgen, uitvallen. Iemand
die een cursus begint, is gemotiveerd. Blijkbaar zijn er toch allerlei redenen
waarom mensen afvallen. Waarom worden deze redenen niet systematisch geanalyseerd?
Als je dit wilt aanpakken, moet je immers weten wat de oorzaken zijn. Uit
steekproeven is al een aantal oorzaken naar voren gekomen: een tekort aan
kinderopvang, het vinden van werk, enz. Het is belangrijk dat mensen werk
vinden omdat ze dan ook maatschappelijk participeren, maar dan moet het ook
mogelijk zijn om een cursus in de avonduren af te maken. Eerst de Nederlandse
taal goed leren en dan een vervolgopleiding of een beroepsopleiding volgen
moet meer worden gestimuleerd. Er mag niet te makkelijk worden gezegd dat
men door het werk wel kan stoppen met de cursus.Tot slot merkt mevrouw Kant op dat er nog te weinig gebeurt. Het is treurig
dat de resultaten na zoveel jaren nog zo gering zijn. Als de overheid de inburgering
verplicht, moet zij er ook voor zorgen dat mensen op een fatsoenlijke manier
Nederlands kunnen leren. Het is treurig dat mensen die al lang in Nederland
zijn, die kans nooit hebben gehad en dat er nog zo weinig voorhanden is om
hun die kans alsnog te geven.De heer Van der Vlies (SGP) geeft aan dat
de beleidsinzet in dezen steeds door de SGP-fractie is gesteund. De cijfers
uit de voortgangsrapportage zijn echter zeer teleurstellend. Dat betekent
dat er twee mogelijkheden zijn: het huidige beleid intensiveren of op zoek
gaan naar aanvullend beleid, naar nieuwe impulsen. De heer Van der Vlies is
voor het laatste.De inburgering oudkomers is verklaard tot groot project. Dat betekent
dat een visie wordt ontwikkeld over de doel-middelenverhouding en de rechtmatige
inzet van middelen. Prestatiegegevens worden geleverd en er wordt afgerekend.
Uiteindelijk volgt zelfs een accountantsverklaring. Deze mist de heer Van
der Vlies nog, maar die moet er wel komen. De rijksoverheid is financier en
stelt de wettelijke kaders. De decentrale overheden moeten instaan voor de
resultaten. Deze beleidslijn is nieuw en de materie is weerbarstig. Het beleid
bevindt zich nog in een opstartfase. Dit zou moeten leiden tot een milde beoordeling.
Daar staat tegenover dat gemeenten na driekwart jaar nog steeds geen volledig
zicht hebben op de doelgroep. Geschat wordt dat een half miljoen mensen moet
worden bereikt. De doelstelling voor de periode 2000 tot 2006 is 110 000.
De instroom is 30 000 per jaar. In 2001 heeft slechts 1% van de totale
doelgroep het certificaat behaald. Er is dus nog een gruwelijk eind te gaan.
De heer Van der Vlies vraagt zich dan ook af of dit met de geformuleerde doelen
en middelen wel te halen is. Het is prima dat het stap voor stap beter gaat,
maar hoe kan dit ooit worden ingehaald? 25% van degenen die op de wachtlijst
staan, komt nooit op de cursus. Van de overige 75% valt 35% af. In feite volgt
dus slechts 49% de cursus. Dat moet toch leiden tot een intensivering van
maatregelen of tot een verzuimbeleid? De gemeenten moeten worden gestimuleerd
om inzicht te verkrijgen in de redenen van uitval. Zij moeten prioriteiten
stellen en worden aangesproken op het ontwikkelen van prikkels om de oudkomers
bij de les te houden. Met gemeenten moeten prestatieafspraken worden gemaakt.
Zijn de bewindslieden dat van plan? De (potentiële) cursisten kunnen
uiteraard pas op hun verantwoordelijkheid worden afgerekend als de mogelijkheden optimaal zijn. Kunnen overigens nog andere effectieve stimulansen
worden ingezet?Maatwerk is nodig. Duale trajecten kunnen tot een win-winsituatie leiden.
Mensen worden daardoor meer gebonden omdat ze ervaren hoe nuttig het is. De
heer Van der Vlies is er dan ook voor om de duale trajecten uit te breiden,
binnen de ROC's, maar ook daarbuiten.Het deltaplan taal vindt hij interessant. Deze problematiek moet immers
zo integraal en adequaat mogelijk worden aangepakt. Overigens moeten de taal,
maar ook waarden en normen, een essentieel onderdeel uitmaken van de eindtermen.
Of deze wel of niet worden voorgehangen, wacht hij af.Antwoord van de regeringDe minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid geeft aan dat er al in feite een deltaplan taal is, voor nieuwkomers
en voor oudkomers. Bij de start van deze kabinetsperiode was er voor de oudkomers
ongeveer 12 mln euro. Dit budget is inmiddels verachtvoudigd. De wachtlijsten
zijn erg klein geworden, maar zij nemen weer toe omdat ongelooflijk veel allochtonen
behoefte hebben aan taallessen. Er is een taskforce ingezet. Er is animo.
Duizenden mensen volgen cursussen. De minister vindt dat bemoedigend, maar
hij is nog lang niet tevreden. Er moet nog een heleboel gebeuren om de effectiviteit
van de lessen te verhogen, de opkomst te vergroten en de uitval te beperken.De cijfers over uitval en opkomst van nieuwkomers hebben betrekking op
de jaren 1999 en 2000; dit zijn dus de eerste jaren van het project. Een aantal
oorzaken komt hieruit al naar voren. Oudkomers die jaren op de wachtlijst
hebben gestaan, krijgen nu ineens een oproep. In de tussentijd zijn ze echter
verhuisd, hebben een baan gekregen of zijn gewoon weg. Die mensen komen dus
niet opdagen. Dit probleem is niet zomaar op te lossen. Een ander deel van
de oudkomers heeft tijdens de cursus vanuit sociale zaken, de arbeidsvoorziening
of het CWI een baan aangeboden gekregen. Ook zij vallen vaak uit. Het is daarom
nodig om hierover samen met de minister van SZW sluitende afspraken te maken.
Het ontbreken van kinderopvang is ook een oorzaak. De populatie oudkomers
is buitengewoon divers. De een heeft op basis van contracten cursussen ingekocht
bij een ROC, de ander bij een bedrijf in de wijk, dat juist Turkse of Marokkaanse
moeders probeert te bereiken. Voor een deel zijn hiermee ook de prijsverschillen
verklaard. Het is dus echt zoeken en tasten. De minister is het ermee eens
dat veel verbeterd moet worden, maar het is niet reëel om te denken dat
deze enorme populatie in een handomdraai Nederlands kan worden geleerd. Niet
alleen het Rijk, maar ook gemeenten, opleidingsinstellingen en zelforganisaties
zoals Milli Görüs, moeten deze handschoen oppakken.Vorig jaar is aan dit project veel meer geld toegekend. Daarnaast is een
monitor afgesproken. Met de gemeenten die geld krijgen, zijn outputafspraken
gemaakt. Bij de G25 werd het oudkomersbudget voorheen met brede instemming
van de Kamer verwerkt in de convenanten. Nu wordt volgens de nieuwe besturingsfilosofie
wel geld gegeven, maar de rijksoverheid blijft op afstand en evalueert het
effect pas na vier jaar. De G25 zijn daarmee aan de slag gegaan, maar in de
tussentijd heeft de Kamer de convenanten steeds willen bijstellen. Daarom
is met deze gemeenten over nieuwe afspraken overlegd. Voor de gemeenten is
een modelovereenkomst opgesteld, waarin verschillende mogelijkheden worden
geboden: een meer verplichtende constructie voor de oudkomer, bijvoorbeeld
door middel van een borgsom, of een bonus-malusregeling. Drang door middel
van aanbetalen, borgstelling, geld terugkrijgen bij een gehaalde of afgemaakte
cursus lijkt de minister een goede route. Het blijft echter een feit dat de
cursus voor de oudkomers, anders dan bij de WIN, niet verplicht is. Om het
beleid hierop te kunnen toesnijden, is het van belang dat de oorzaken
van uitval helder worden. Deze worden daarom binnen de oudkomersmonitor structureel
gemeten. De minister is bereid om te bekijken of de modelovereenkomsten meer
uniform kunnen zijn. Hij wijst er wel op dat de WIN pas is geëvalueerd.
Ook wordt een IBO inburgering (interdepartementaal beleidsonderzoek) verricht.
De uitkomsten hiervan moeten samen met de eerste effecten van het groot project
oudkomers worden bezien. De minister zegt toe dat daarna zal worden bekeken
hoe een en ander in wet- en regelgeving, maar ook in uitvoerende zin beter
kan worden geregeld. Het lijkt de minister niet zorgvuldig om dit hapsnap
per onderdeel te doen. Bovendien wil hij voorkomen dat eenmaal in gang gezette
ontwikkelingen worden stilgelegd omdat men het idee heeft dat er iets anders
gaat gebeuren.In de oudkomersnotitie van vorig jaar is uitgegaan van 30 000 trajecten
per jaar. Dat zijn 180 000 trajecten tot 2006. Deze trajecten worden
gefinancierd uit twee geldstromen: de educatiegelden van OCW en de specifieke
oudkomersregeling van BZK-GSI. In de brief van november 2001 (27 083,
nr. 21) is op basis van de ingediende meerjarenplannen van de gemeenten uitgegaan
van 110 000 trajecten. Dat is dus een aanscherping. Het werkelijke aantal
trajecten wordt pas duidelijk uit de gegevens van de oudkomersmonitor in juni
2002. Dit heeft overigens alleen betrekking op de BZK-middelen. Verder moet
hierbij een onderscheid worden gemaakt tussen de G25, aan wie oudkomersbudgetten
worden toegewezen via de convenanten van het grotestedenbeleid, en de andere
groep gemeenten (G17 + G12), die geld heeft gekregen als gevolg van een uitbreiding
van de budgetten.De kostprijs van een traject is sterk afhankelijk van de inhoud ervan.
Het maatwerk varieert sterk. Bovendien worden bij verschillende instanties
trajecten ingekocht, dus niet alleen bij de ROC's. Voor oudkomers geldt immers
geen verplichte winkelnering. De minister is het met de leden eens dat meer
zicht moet worden verkregen op de inhoud en de kwaliteit. Ook moet nog een
kwaliteitsslag worden gemaakt.De oudkomersprogramma's betreffen een combinatie van het leren van de
Nederlandse taal met een beroepsopleiding, werk of opvoedingsondersteuning.
Het is aan de gemeenten om te bepalen wat de exacte inhoud van het programma
moet zijn, gerelateerd aan de doelgroep die men wil bereiken. Op landelijk
niveau zijn de hoofdlijnen aangegeven, maar het maatwerk, de differentiatie,
moet worden overgelaten aan degene die zich dicht bij de te bereiken doelgroepen
bevindt. Overigens zijn de gemeenten verplicht om te rapporteren over de inhoud
van de programma's.De ingangsdatum voor de overeenkomst die gemeenten met de oudkomers moeten
sluiten, is in verband met de verkiezingen naar 1 juli 2002 verplaatst. De
modelovereenkomsten en het daaraan gekoppelde sanctiebeleid moeten nog worden
vastgesteld in de gemeenteraden. Daarover moet onderhandeld worden met een
contractspartij en ook dat moet weer goedgekeurd worden door de raad. Het
gaat hierbij dus om een democratisch moment. Het leek de minister daarom goed,
hiervoor iets meer tijd te geven.Aan de taskforce is gevraagd een lijst te overhandigen van de gemeenten
die het nog niet goed doen. Dit aantal wordt op zo'n 15 gemeenten geschat.
Zij houden bijvoorbeeld geld over uit de budgetten voor de nieuwkomers, maar
gebruiken dat nog niet voor de oudkomers en hebben dus reserves. Dat kan niet.
Die gemeenten zullen daarop worden aangesproken. Vervolgens krijgen zij een
aantal weken de tijd om na te denken over een verbetering. Vindt desalniettemin
geen verbetering plaats, dan moet een onderlinge vergelijking plaatsvinden
en lokaal een schroefje worden aangedraaid. Eventueel worden zaken ook publiek
gemaakt. Op landelijk niveau vindt men het van zeer groot belang dat allochtonen
de Nederlandse taal leren en participeren, integreren. Die noodzaak moet ook lokaal worden gevoeld en daarnaar moet worden behandeld. Het is niet
alleen een zorg voor Den Haag.Tot slot zegt de minister toe een aantal vragen nog schriftelijk te beantwoorden.De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen meldt dat de inschrijving in het beroepsonderwijs geheel conform
de Wet educatie beroepsonderwijs (WEB) geschiedt. ROC-vorming is nodig geweest
omdat dan zowel kan worden ingeschreven voor educatie als voor beroepsonderwijs.
Voor beide onderdelen moet evenwel een passende prestatie worden geleverd.
De gemeenten maken over de besteding van middelen voor de educatie afspraken
met de ROC's. Aan de BVE-instellingen is gevraagd expliciet aan te geven wat
de legitimering is van degenen die zich voor beroepsopleidingen inschrijven.
Een duaal traject dat bestaat uit de combinatie educatie en beroepsonderwijs,
kan nadrukkelijk ook op andere plaatsen invulling krijgen, bijvoorbeeld in
vensterscholen en dergelijke. Voor oudkomers geldt immers geen gedwongen winkelnering.
Het is aan de gemeente om te bekijken waar het traject het beste kan worden
uitgevoerd. Uiteraard zijn ook andere vormen voor integratie mogelijk, zoals
bij sportverenigingen of elders. Daarbij geldt wel dat aan de doelstelling –
het leren van de taal en participatie in de Nederlandse samenleving –
echt inhoud moet worden gegeven.Eind 2000 is met een aantal pilots voor duale trajecten begonnen, onder
andere combinaties van leren en werken. De pilots waarbij taal en beroepsonderwijs
werden gecombineerd, bleken een groot succes te zijn. In een jaar tijd zijn
1600 cursisten met een duale opleiding gestart en heeft de helft van de ROC's
geparticipeerd. Vanwege dit succes vindt in 2002 een uitbreiding van de aanpak
naar alle ROC's plaats. De vrees van mevrouw Belinfante dat een aantal ROC's
voor een te groot deel afhankelijk is van de educatiebekostiging, vindt de
minister niet gerechtvaardigd. De verhouding tussen de budgetten voor beroepsonderwijs
en educatie bij de ROC's is immers 10:1.Niet alleen oudkomers en nieuwkomers hebben behoefte aan taalcursussen,
maar ook autochtone analfabeten, asielzoekers en vluchtelingen. De beschikbare
capaciteit is te klein om deze groepen tegelijkertijd te bedienen. Er moeten
dus politieke prioriteiten worden gesteld. In december 2000 is aan de Kamer
een plan van aanpak voor het alfabetiseren voorgelegd. Volgens dit plan wordt
in nauwe samenwerking met de VNG en de BVE-raad een traject ingezet waarbij
twee lijnen worden gevolgd: 1. de persoon in kwestie moet op een juiste manier
worden benaderd en 2. de instellingen moeten goed worden voorbereid. Er kan
dus niet zomaar een campagne uit de mouw worden geschud. Nauwe samenwerking
met VNG en instellingen en een effectieve inzet van ICT zijn echt nodig.Er zijn op dit moment drie expertisecentra: het expertisecentrum Nederland
van de KUN, het expertisecentrum NT2 en ICT en het expertisecentrum NT2. De
eerste twee initiatieven zijn genomen door de ministers van OCW en voor GSI.
Het laatste initiatief is van de Universiteit van Amsterdam en de pabo in
Haarlem. Het expertisecentrum NT2 en ICT is opgericht met de directe steun
van de directie ICT van OCW. Partners zijn het ITTA, CINOP, KPC en het Centrum
voor educatie en dienstverlening Rotterdam. Zij hebben de taak om alle informatie
over NT2 te bundelen. Het budget bedraagt 70 000 euro voor 2001 en 2002
en 300 000 euro projectbudget.Vanzelfsprekend is het mogelijk om de eindtermen voor maatschappij-oriëntatie
bij de Kamer voor te hangen. Het Landelijk overleg educatie bestudeert nu
de nieuwe eindtermen. Omgangsregels, gewoonten en gebruiken en leefvormen
maken hiervan een onderdeel uit.Voor oudkomers geldt geen gedwongen winkelnering. De minister herinnert
eraan dat hij in discussies hierover steeds heeft aangegeven niet tegen
een vorm van marktwerking te zijn. Er is echter afgesproken dat ROC's dit
soort zaken gaat opzetten. Zij hebben daarvoor organisaties in het leven geroepen
en mensen aangetrokken. Dat kan niet na een jaar zomaar overboord worden gezet.
De minister wil de intentieverklaring die in december 2001 met de VNG over
de evaluatie van de WEB is afgesloten, graag realiseren. Hij wijst erop dat
doorcontracteren mogelijk is als gemeenten met ROC's tot overeenstemming zijn
gekomen.OCW heeft geen specifiek budget voor oudkomers. Wel wordt 50% van het
reguliere educatiebudget, ongeveer 100 mln euro, ingezet voor NT2. Over een
na te streven taalniveau moet nog een standpunt worden bepaald. In het evaluatierapport
van de WIN wordt daaraan ook aandacht besteed. Het is belangrijk dat de doelstellingen
realistisch zijn. De minister is het met de minister voor GSI eens, dat niet
iedereen een Mulisch kan worden. Onderscheiden moet worden met welk type opleidingen
de mensen de cursus binnenstromen. Afhankelijk daarvan kan een eindniveau
worden aangegeven. Dit heeft overigens betrekking op de onderdelen luisteren,
spreken, lezen en schrijven. Voor de maatschappelijke oriëntatie zijn
de duale trajecten van belang. Deze taak moet op lokaal niveau worden uitgevoerd.
De minister heeft daarom aarzelingen bij standaardcontracten. De gemeente
heeft immers de taak om het budget zo effectief mogelijk in te zetten en te
bezien welke keuze het best kan leiden tot goed taalonderwijs.De visietekst inburgering van de Nederlandse Taalunie is de minister bekend.
Dit is de eerste keer dat Vlaanderen en Nederland op dit gebied de krachten
bundelen en van elkaars ervaringen kunnen leren. In beide gebieden doet zich
immers dezelfde situatie voor. De Kamer zal binnenkort een samenvatting van
deze visietekst ontvangen.De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De CloeDe voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,Van de CampDe voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,TerpstraDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,Van LenteDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,De Gier XNoot1Samenstelling: Leden: Te Veldhuis (VVD), ondervoorzitter, De Cloe (PvdA),
voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp (CDA), Scheltema-de Nie (D66),
Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Hoekema (D66),
Rijpstra (VVD), O. P. G. Vos (VVD), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Luchtenveld
(VVD), Duijkers (PvdA), Verburg (CDA), Rietkerk (CDA), Halsema (GroenLinks),
Kant (SP), Balemans (VVD), De Swart (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), Slob
(ChristenUnie), Pitstra (GroenLinks) en Horn (PvdA).Plv. leden: Van Beek (VVD), Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen
(CDA), Bakker (D66), Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Dittrich
(D66), Cherribi (VVD), Van den Doel (VVD), Van Oven (PvdA), Apostolou (PvdA),
Cornielje (VVD), Belinfante (PvdA), Mosterd (CDA), Th. A. M. Meijer (CDA),
Van Gent (GroenLinks ), Poppe (SP), Van Splunter (VVD), Nicolaï (VVD),
Wijn (CDA), Rouvoet (ChristenUnie), Rabbae (GroenLinks) en Kuijper (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter,
Van der Hoeven (CDA), Rabbae (GroenLinks), Lambrechts (D66), Dittrich (D66),
Cornielje (VVD), De Vries (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi (VVD), Rehwinkel
(PvdA), ondervoorzitter, Visser-van Doorn (CDA), Wagenaar (PvdA), Belinfante
(PvdA), Kortram (PvdA), Ross-van Dorp (CDA), Hamer (PvdA), Nicolaï (VVD),
Van Bommel (SP), Barth (PvdA), Halsema (GroenLinks), Örgü (VVD),
Eurlings (CDA), Slob (ChristenUnie) en Van Splunter (VVD).Plv. leden: Schimmel (D66), Mosterd (CDA), Atsma (CDA), Harrewijn (GroenLinks),
Bakker (D66), Ravestein (D66), E. Meijer (VVD), Van Baalen (VVD), Valk (PvdA),
Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), De Pater-van der Meer (CDA), De Cloe (PvdA),
Gortzak (PvdA), Molenaar (PvdA), Çörüz (CDA), Spoelman (PvdA),
Passtoors (VVD), Poppe (SP), Arib (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Rijpstra (VVD),
Wijn (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie) en Blok (VVD).XNoot3Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Noorman-den Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Van Lente (VVD),
Van Dijke (ChristenUnie), Bakker (D66), Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP),
Van der Knaap (CDA), Harrewijn (GroenLinks), Balkenende (CDA), Van Gent (GroenLinks),
Smits (PvdA), Verburg (CDA), Bussemaker (PvdA), Spoelman (PvdA), Örgü
(VVD), Van der Staaij (SGP), Santi (PvdA), Wilders (VVD), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Depla (PvdA) en Bolhuis (PvdA).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Giskes
(D66), Kortram (PvdA), Blok (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop
(ChristenUnie), Van Vliet (D66), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Ten Hoopen
(CDA), Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Rosenmöller (GroenLinks),
Schoenmakers (PvdA), Dankers (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Middel (PvdA), Weekers
(VVD), Van Walsem (D66), Oudkerk (PvdA), De Vries (VVD), Van Splunter (VVD),
Van der Hoek (PvdA) en Hamer (PvdA).XNoot4Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Middel (PvdA), Van Lente (VVD), voorzitter, Dankers (CDA),
Oudkerk (PvdA), Rijpstra (VVD), Bakker (D66), Rouvoet (ChristenUnie), Van
Vliet (D66), Van Blerck-Woerdman (VVD), Passtoors (VVD), Gortzak (PvdA), Hermann
(GroenLinks), Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA), Kant
(SP), E. Meijer (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD), Mosterd (CDA), Çörüz
(CDA) en Pitstra (GroenLinks).Plv. leden: Lambrechts (D66), Rehwinkel (PvdA), Apostolou (PvdA), Örgü
(VVD), Verburg (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Weekers (VVD), Ravestein (D66),
Slob (ChristenUnie), Van 't Riet (D66), Terpstra (VVD), Udo (VVD), Belinfante
(PvdA), Harrewijn (GroenLinks), Ross-van Dorp (CDA), Th.A.M. Meijer (CDA),
Duijkers (PvdA), Smits (PvdA), Marijnissen (SP), O. P. G. Vos (VVD), Hamer
(PvdA), Cherribi (VVD), Rietkerk (CDA), Visser-van Doorn (CDA) en Van Gent
(GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27083-23.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl