Ruimtetekort in mainport Rotterdam; Verslag nota-overleg over kabinetsstandpunt PKB-plus Project Mainport Rotterdam, deel 3 (24691, nr. 30)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24691, nr. 46

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-04-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

24691 nr. 46

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Verkeer en Waterstaat
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24691Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 169 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 691Ruimtetekort in mainport Rotterdamnr. 46VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 10 april 2002De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1
heeft op 8 april 2002 overleg gevoerd met minister Netelenbos van Verkeer
en Waterstaat over het kabinetsstandpunt PKB-plus Project
Mainport Rotterdam, deel 3 (24691, nr. 30).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,BlaauwDe griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,Roovers Stenografisch verslag van een notaoverleg van de vaste commissie voor
Verkeer en WaterstaatMaandag 8 april 2002 10.15 uurDe voorzitter: BlaauwAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Blaauw, Feenstra, Van der Steenhoven, Ravestein, Klein Molekamp, Buijs,
Van den Berg en Van Bommel,alsmede mevrouw Netelenbos, minister van Verkeer en Waterstaat.Aan de orde is de behandeling van:het kabinetsstandpunt
PKB-plus Project Mainportontwikkeling Rotterdam, deel 3 (24691, nr. 30);de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat d.d. 17 mei 2001
houdende ontwerp PKB-plus Project Mainportontwikkeling Rotterdam, deel 1,
de MER en de samenvattingen van de kosten-batenanalyses (KBA) en het advies
van het overleg niet-rijkspartijen (24691, nr. 27);de brief van
de minister van Verkeer en Waterstaat d.d. 21 november 2001 houdende deel
2 van de PKB-plus PMR met daarin de resultaten van de inspraak, de toetsingsadviezen
van de Commissie MET en de wettelijke adviseurs alsmede de resultaten van
bestuurlijk overleg (24691, nr. 28);de brief van de minister
van Verkeer en Waterstaat d.d. 21 december 2001 inzake PKB-plus PMR, deel
3: het kabinetsstandpunt (24691, nrs. 29 en 30);de brief van
de minister van Verkeer en Waterstaat d.d. 11 maart 2002 inzake het Memorandum
van Overeenstemming over het projectenspoor van het project Mainportontwikkeling
Rotterdam (o.a. financiering) (24691, nr. 32);de brief van de
minister van Verkeer en Waterstaat, d.d. 22 maart 2002 inzake tekstwijziging
PKB Project Mainportontwikkeling Rotterdam m.b.t. Brouwersdam (24691, nr.
33);de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, d.d.
25 maart 2002 inzake beantwoording vragen betreffende de PKB-plus, deel 3
PMR (24 691, nr. 34).De heerFeenstra(PvdA)De PvdA is bijzonder verheugd vandaag het kabinetsvoorstel Mainportontwikkeling
Rotterdam te kunnen bespreken. Het voorstel ziet er goed, evenwichtig en betekenisvol
uit, het versterkt zowel de economie als gelijktijdig de milieu- en natuursituatie
en het kent een groot draagvlak, ongekend bij een zo'n groot infrastructureel
project! Indien we vandaag dit debat niet zouden houden en morgen over de
PKB, deel 3, zouden moeten stemmen, zou ik mijn fractie voorstellen vóór
te stemmen. De projectminister voorop, en via haar de betrokken ministeries,
de medeoverheden, het bedrijfsleven, de natuurorganisaties én de projectorganisatie
mogen dit als een welgemeend compliment beschouwen. PMR leert ook dat groen
polderen wel degelijk kan leiden tot kwaliteit, tot commitment en daardoor
tot tempo. Kwaliteit blijkt uit de inhoud en effecten; commitment blijkt ook
uit het feit dat er opmerkelijk weinig afwijzende reacties zijn binnengekomen
en tempo blijkt uit het feit dat er tussen het eerste PMR-debat in deze Kamer
en de PKB-vaststelling nu vierenhalf jaar ligt. Als wij op wereldschaal kijken,
denk ik dat er weinig van dergelijke projecten zijn waarbij besluitvorming
in zo'n korte tijd heeft plaatsgevonden; voorwaar een olympische prestatie!De korte PMR-geschiedenis kent zijn start als uitvloeisel van het ROM-project
van december 1995. Het kabinet heeft in april 1996 en juli 1997 geconstateerd
dat in Mainport Rotterdam een ruimtetekort dreigt. Bijna jaarlijks hebben
we daarover in de Kamer gedebatteerd: december 1997, juni 1998, juli 1999
en oktober 2000. In deze debatreeks heeft de PvdA steeds twee punten aangegeven.
Allereerst dat de Rotterdamse haven belangrijk is voor de Nederlandse economie.
Schiphol draagt 2,5% aan ons bruto nationaal product bij en de Rotterdamse
haven 7% à 8%; in werkgelegenheid uitgedrukt: 65.000 directe en 350.000
indirecte arbeidsplaatsen. Ik verwijs kortheidshalve naar de mainportnotitie
van het kabinet van mei 2000. Op de tweede plaats dat onze natte mainport
niet alleen economisch van belang is, maar ook in sterke mate het ruimtegebruik
in onze natte delta – zowel in oppervlak als in ontsluitende infrastructuur –
en de milieukwaliteiten en leefbaarheid bepaalt. Vandaar onze inzet op de
realisatie van de dubbeldoelstelling.In die debatten heeft de Kamer steeds goede mogelijkheden gehad en benut
om het proces te volgen en te sturen. Sterk sturend daarbij zijn onze twee
in de Kamer breed ondersteunde moties geweest. In het eerste debat van december
1997 hebben we de motie-Feenstra ingediend waarin de dubbeldoelstelling van
mainportontwikkeling én leefbaarheid én het gelijkwaardig uitwerken
van verschillende alternatieven is bepleit. In het laatste debat
van oktober 2000 hebben we in een tweede motie ingediend waarin staat aangegeven
dat naast de wettelijke natuurcompensatie bij landaanwinning de 750 ha natuur-
en recreatiegebied zeker moeten worden gesteld ten gunste van de leefbaarheid
in dit sterk verstedelijkte en geïndustrialiseerde gebied. Met deze tweede
motie werd niet alleen de groene impuls voor deze regio in de noodzakelijke
omvang veiliggesteld, maar ook de drager voor het overleg tussen alle betrokken
partijen; de natuurimpuls schraagt het overleg en als zodanig het commitment
en tempo!Uit het nu voorliggende kabinetsstandpunt blijkt dat aan deze wensen is
voldaan. De mainport kan economisch worden versterkt via intensief gebruik
van bestaand gebied voor 200 ha en via een gefaseerde landaanwinning. De kosten-batenanalyse
van CPB-NEI-RIVM geeft aan dat er sprake is van een positief saldo, van een
verbetering van de Nederlandse en ook van de Europese welvaart. Een tweede
aspect is dat de leefbaarheid in de mainport wordt verbeterd. Er is per saldo
sprake van een verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving met concrete
winst voor natuur, recreatie, ruimtelijke kwaliteit en geluid. Verder is de
750 ha in de PKB opgenomen op basis van een dubbeldoelstelling bovenop de
natuurlijke natuurcompensatie.Voorzitter. We hebben in de vier AO's van de debatreeks steeds onze uitgangspunten
aangegeven. Op basis van de PKB deel 3 kan nu worden beoordeeld in welke mate
deze zijn overgenomen en verwerkt.Ik begin met de mainportontwikkeling. We hebben in eerdere AO's aangegeven
dat er sprake moet zijn van een cultuuromslag in het mainportbeleid van een
aanbodstrategie naar een vraagstrategie. We moeten dus geen kader aanleggen
in afwachting van bedrijven, maar we moeten gefaseerd naar tijd en schaal
inspelen op de marktontwikkeling; niet vraagvolgend – je bent dan per
definitie altijd te laat – maar vraaggeoriënteerd. De PKB toont
aan dat deze cultuuromslag, door bestaand gebied intensiever te gaan benutten
en de landaanwinning gefaseerd uit te voeren, vraaggeoriënteerd tot stand
is gebracht.Het volgende aspect is dat van de dubbeldoelstelling. De uitbreiding van
de haven moet gepaard gaan met een verbetering van de leefomgeving. Economie
en milieu moeten op microniveau samengaan door bij de stad schuifruimte te
realiseren voor woningbouw en leefbaarheid. Deze schuifruimte wordt mogelijk
gemaakt door een westwaartse beweging van intensief grondgebruik en door een
gefaseerd proces van landaanwinning, met een nadrukkelijke reservering voor
diepzeegebonden bedrijvigheid.Deze dubbeldoelstelling van economische winst en milieuwinst moet ook
op macroniveau tot uitdrukking komen, want het bundelen van vervoersstromen
tussen de wereldmarkt en Europa en vice versa geeft schaalvoordelen. Ik haal
graag de VROM-raad aan in dit verband die signaleert dat de vervoersafwikkeling
via Rotterdam in de Europese context vervoers- en milieuefficiënt is.
De natuurorganisaties schrijven in het laatste nummer van de Zuid-Hollandse
milieufederatie: Als er geen haven zou zijn in Noordwest-Europa, zou Rotterdam
de lokatie zijn die ervoor uitgezocht zou worden, ook uit het oogpunt van
duurzaamheid.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)De heer Feenstra kijkt al in mijn richting. Hij verwacht daar kennelijk
een vraag over.Zij stelling geldt volgens mij alleen als niet tegelijkertijd in andere
landen dezelfde ontwikkeling wordt doorgemaakt. Als in België en Duitsland
de zeehavens ook steeds maar blijven uitbreiden, bestaat dat voordeel per
saldo niet. Ik neem aan dat hij dat met mij eens is.De heerFeenstra(PvdA)Ik ben dat niet met u eens. Ik vind het noodzakelijk dat de Rotterdamse
haven én versterkt wordt én schoner en veiliger wordt. Maar
ik vind het even noodzakelijk dat dit beleid wordt doorgezet in andere havens.
Als u bedoelt dat er netto sprake is van een milieuachteruitgang wanneer én
de Rotterdamse én de havens elders groeien, ben ik het niet met u eens.
Als het tempo van de scherpte van het milieubeleid én hier én
elders omvangrijker is dan het effect van groei op andere lokaties en hier,
is er sprake netto van een verschoning. We noemen dat ontkoppeling. Je moet
dat in de Rotterdamse haven toepassen. De grootste haven heeft op dat gebied
de grootste mogelijkheden en heeft daartoe ook de grootste morele plicht.
Ik vind echter niet dat dit elders niet moet gebeuren.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Voor mij ligt dat duidelijk anders.De heerFeenstra(PvdA)Misschien moet de heer Van der Steenhoven los van het feit of het debat
gehouden wordt, zeggen dat hij tegen zal stemmen. Ik heb een aantal overwegingen
om dit een dermate evenwichtig voorstel te vinden dat ik voorstem.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Als je constateert dat Rotterdam de meest natuurlijke plek zou zijn om
die groei in Europa tot stand te brengen, is het dan niet heel onlogisch om
te zeggen dat als die groei ook elders plaatsvindt, er per saldo toch nog
een milieuvoordeel is? Dan is Rotterdam kennelijk niet dé plek. Dé
plek is dan overal. Het heeft dan geen zin om het in Rotterdam te doen.De heerFeenstra(PvdA)U moet die discussie misschien gaan voeren met een milieuorganisatie die
ook de conclusie trekt dat dit ook uit het oogpunt van duurzaamheid de beste
lokatie is. Alles wat je accommodeert via Rotterdam, accommodeer je niet gelijktijdig
ook via een andere haven. Er zit ook een bepaalde taakverdeling achter.Voorzitter. Ik ga door met het punt regio. De PvdA-fractie heeft ook steeds
bepleit om de verschillende alternatieven in de regio gelijkwaardig te onderzoeken.
We hebben het dan over de verschillende havenontwikkelingen in Moerdijk, Terneuzen
en Vlissingen. Deze lokaties zijn verkend en de PKB toont interessante mogelijkheden
in samenhang en complementair. Ik verwijs naar de containerontwikkelingen
in Vlissingen. Naar verluidt, zullen er nog juist deze week nadere afspraken
tussen Rotterdam en Vlissingen worden gemaakt over samenwerking en gezamenlijke
investeringen. Wie deze samenwerking tussen Rotterdam en Vlissingen –
zelfs vanuit Antwerpen – tot voor kort als irreëel beschouwde,
moet zich instellen op een nieuwe werkelijkheid, waarmee wij deze initiatiefnemers
gelukwensen en feliciteren. Wij hebben steeds aangegeven dat aan een verdere mainportontwikkeling
het verder ontwikkelen van de natuur onlosmakelijk verbonden is, juist in
dit dichtbevolkte en zwaar geïndustrialiseerde deel van Nederland. De
vergroening van deze regio via natuurontwikkeling leidt tot zeer aansprekende
en uitdagende plannen. "Veters los" van Natuurmonumenten, "Nieuw Rotterdams
peil" en "Met Rotterdam in zee" van het Wereldnatuurfonds, het gedurfde akkoord
tussen ConSept en Rotterdam in Visie&Durf. In de debatten hebben wij steeds
aangegeven dat de realisatie van de 750 ha, nog voortkomend uit ROM-Rijnmond,
nodig is voor natuur, recreatie, leefbaarheid, maar ook bijdraagt aan een
aantrekkelijk vestigingsklimaat in deze regio. Dat staat dus los van compensatie,
zoals juist door mij aangegeven, want dit komt er op basis van de Europese
natuurbeschermingsrichtlijnen bovenop. Aan het begin van de debatreeks stonden
wij daar nog alleen in, maar ik ben buitengewoon tevreden dat dit uiteindelijk
nagenoeg Kamerbreed is uitgesproken. In deze zwaarbelaste regio kan er een
betekenisvolle groene impuls tot stand komen.Wij hebben ten aanzien van het groene poldermodel steeds een serieuze
samenwerking bepleit met andere overheden, maar ook met het bedrijfsleven
en maatschappelijke organisaties. Groen polderen, interactief werken, start
altijd met een duidelijk politiek kader opgesteld binnen het politieke primaat,
zijnde zijn onvervreemdbare domein. Groen polderen eindigt ook weer bij een
politieke beoordeling op basis van het politieke primaat. Daartussenin ligt
de groene polder. Het duidelijke beleidskader bestaat uit de projectbeslissing
van het kabinet van juli 1997 en de Kameruitspraak van december 1997. Dat
is het kader waarbinnen partijen elkaar kunnen ontmoeten. Dat is het speelveld
en meer smaken zijn er niet.Succesvol groen polderen kan binnen dat kader vervolgens wel bijdragen
tot kwaliteitsverbetering, draagvlak en als zodanig tempo. Op dat punt spreek
ik mijn waardering uit voor de procesaanpak, voor de projectorganisatie, voor
de gedurfde rol en inbreng van medeoverheden en maatschappelijke organisaties,
die in het overleg met niet-rijkspartijen onder voorzitterschap van de heer
Alders hebben samengewerkt. Groen polderen heeft ook bijgedragen tot de gewenste
cultuuromslag en dan niet alleen binnen de haven. Ik verwijs naar het interview
van de heer Scholten en de heer Stekelenburg in Milieu actief, waarbij met
warmte vanuit de natuurorganisaties over de haven wordt gesproken, maar ook
met warmte door de directeur van het havenbedrijf over natuur- en milieubeleid.Groen polderen als procesinvestering geeft ook tempo. Tussen het eerste
en dit debat liggen vier jaar. Het havenbedrijf heeft eerder opgeroepen tot
een hoger tempo in Den Haag. Dat is dus bijna betekenisloos geworden.Wij hebben steeds aangegeven dat PPS niet de status van geloofsartikelen
mag krijgen. Alle mogelijkheden moeten worden onderzocht, maar men moet er
steeds op attent zijn dat mainportontwikkeling op basis van majeure private
investeringen altijd gepaard moet gaan met vermindering van publieke zeggenschap
over de haven. Voor de PvdA is steeds de voordeligste aanpak voor de belastingbetaler
uitgangspunt geweest. Ook op dat punt is er bij ons sprake van een ontwikkelingsproces.
Wij hebben daarbij aangegeven – ik verwijs naar het Rotterdams Dagblad
van 22 maart 2001 – dat PPS ook mag staan voor publiek-publieke samenwerking,
waarbij de samenvoeging van rijksgelden en gemeentelijke gelden samen de mainportontwikkeling
mogelijk moeten maken. De PKB en het memorandum of understanding tonen aan
dat voor deze publiek-publieke samenwerking is gekozen. Daarbinnen ontstaat
er vervolgens ruimte voor de reguliere private investering zoals ook in andere
haven- en industrieterreinen doen.De heerVan Bommel(SP)Onderkent u de tegenstrijdigheid in uw bijdrage? Eerst stelt u dat de
PvdA van mening is dat de aanleg zo voordelig mogelijk moet zijn en onmiddellijk
daarna zegt u dat publiek-publieke samenwerking van overheden, ook ten aanzien
van de financiering, de voorkeur van de PvdA heeft. Die zaken zijn toch strijdig,
of heb ik dat verkeerd begrepen?De heerFeenstra(PvdA)Dat hebt u verkeerd begrepen.De heerVan Bommel(SP)Is dat voor de overheid het voordeligst?De heerFeenstra(PvdA)Macro gezien, ben je netto beter uit door publiek geld bijeen te leggen
zoals er nu sprake is van een rijksfinanciering en een gemeentelijke financiering
om het PMR-project te realiseren. Daarbinnen kun je dan nog scherper dan vraaggeoriënteerd
kiezen voor de benutting van dit skelet op basis van private bijdragen. Ik
denk dat dit netto de grootste bijdrage levert aan de plus van de maatschappelijke
kosten-batenanalyse. We hebben ook varianten gekend. Je kunt bijvoorbeeld
een vergelijking maken met het binnenmeerconcept, waarbij voor een private
aanleg is gekozen. Daar is sprake van netto hogere rendementseisen en dus
van een netto geringere maatschappelijke kosten-batenopbrengst, maar ook van
een verlies van publieke zeggenschap over de mainportontwikkeling. Want via
de trits betaling, belang en zeggenschap zullen majeure private bijdragen
altijd gepaard gaan met de eis van zeggenschap.De heerVan Bommel(SP)Op dat laatste punt geef ik de heer Feenstra graag gelijk, maar ik meen
die tegenstrijdig toch nog in zijn betoog te kunnen onderkennen. Meent hij
niet dat het ontbreken van private betrokkenheid en belangstelling in financiële
zin vergelijkingen oproept met bijvoorbeeld de Betuweroute? Daar werden de
private betrokkenheid en belangstelling ook verondersteld, maar uiteindelijk
zijn die uitgebleven. Wij moeten dan ook een relatie leggen met het vertrouwen
dat marktpartijen in commerciële zin hebben in het project als zodanig.De heerFeenstra(PvdA)Ik mag de heer Van Bommel complimenteren met een consistente inbreng op
dit punt, want hij heeft dit altijd gezegd. Ik neem aan dat hij net zozeer
kan aangeven dat ook wij op dat punt een buitengewoon consistentie inbreng
hanteren. Ik vind namelijk dat je toekomstige gebruikers niet op voorhand
tot het doen van investeringen moet brengen. Ik heb in de discussies over
de Betuwelijn in dat kader wel eens een vergelijking met Albert Heijn gemaakt.
Je vraagt de klanten in de wijk niet op voorhand geld omdat je een supermarkt
gaat bouwen. Je bouwt eerst een supermarkt en uit de omzet haal
je de investeringen terug. Dat gebeurt bij de Betuwelijn met gebruikersvergoedingen.
Dat zal bij deze haven gebeuren door een integrale kostendoorberekening. Daarvoor
geldt dus inderdaad dat het startpunt om zo'n project mogelijk te maken, is
en blijft: publieke investeringen. Ik hoop dat wij elkaar op dit punt in de
ogen kunnen kijken, met allebei een consistente, maar afwijkende inbreng.Voorzitter. Ten opzichte van deze achtergrond zijn mijn aanvullende vragen
en opmerkingen buitengewoon beperkt. Ik wil wel nog een paar opmerkingen over
de financiën maken.Het kabinet kiest nu voor een ruimtelijk spoor en een projectenspoor.
Dit projectenspoor moet een beeld geven van de exacte kosten van het samenvoegen
van alle afzonderlijke projecten. Ik denk dat daarmee een heldere indeling
is gecreëerd, ook voor de drie deelaspecten en de drie afzonderlijke
trekkers daarvan. In PKB deel 1 en PKB deel 3 staat echter geen kostenindicatie,
ook geen globale. Volgens mij moet die wel te geven zijn. Zit ik er ver naast
als ik meen dat 1 mld voor de zeewering is bedacht, 500 mln voor de eerste
fase van ongeveer 400 ha landaanwinning en 200 mln voor de natuurontwikkeling?
Dat zijn een kleine 2 mld euro in een periode van tien jaar, dus 200 mln euro
per jaar. Hoe gaan we dat financieren? Of wordt dat definitief vastgelegd
binnen de ICES-3-discussie, dus in het nieuwe regeerakkoord?In een aanvullend memorandum zijn partijen overeenkomen dat het Rijk een
aanleg-NV opricht voor het skelet van de landaanwinning. Rotterdam richt een
exploitatie-NV op voor de financiering en de invulling van het skelet en het
Rijk betaalt in tien jaarlijkse termijnen de 200 mln euro voor de natuur-
en recreatie-impuls. Over dit financiële bouwwerk maak ik enkele opmerkingen
en stel ik enkele vragen.De PvdA is van mening dat de Europese zeehavens met elkaar concurreren,
en om lading en om bedrijvigheid. Er moet dus bovenal sprake zijn van een
transparant en onderling vergelijkbaar beleid binnen Europa inzake de overheidsfinanciering
van zeehavens. Dat resulteert in een level playing field, een gelijk speelveld,
waarna de comperatieve elementen zoals lokatie, schaal, kwaliteit, ontsluiting
en prijs hun marktwerking mogen hebben. Aan zo'n Europees gelijk speelveld
wordt wel gewerkt. Er wordt immers gewerkt aan een Europese richtlijn op dit
punt. Wij menen zelfs dat daar met voorrang aan mag worden gewerkt, maar de
richtlijn is er nog niet. Het financieel bouwwerk van PMR mag dan ook als
wervend voorbeeld worden gehanteerd. Exporteer dit beleidsproduct maar naar
Brussel. Definieer vanuit onze mainportontwikkeling de invulling van deze
richtlijn. Wees daarbij gedurfd, innovatief en trendsettend. Dat is onze aansporing,
maar zij is tegelijkertijd een waarschuwing: wees met Rotterdam niet roomser
dan de paus. Koester en daag onze mainport uit, maar speel niet met de grootste
wereldhaven. Let op bij deze financiële afspraken buitengewoon goed op
onze internationale omgeving.Tegen deze achtergrond heb ik een vraag over de eis van 4% rendement.
Hoe is deze eis tot stand gekomen? Hij is toch niet bedoeld om te sturen op
de benutting van de Tweede Maasvlakte, want daarvoor hebben we al een vraaggeoriënteerde
aanpak en een sturend vestigingsbeleid ten gunste van de diepzeeactiviteiten
opgezet. PMR is ook een project met een positieve maatschappelijke kosten-batenanalyse.
Het leidt tot een stijging van het bruto nationaal product en dus tot een
toename van de staatsinkomsten.Hoe verhoudt de 4%-eis zich tot de financiering van andere basisinfrastructuur?
Ik verwijs hiervoor naar het advies van de Nationale havenraad. Wat is de
praktijk in buitenlandse havens? Is de 4%-eis geen vestzak-broekzakwijsheid,
omdat deze het exploitatieresultaat drukt en daarmee andere financiering,
zoals subsidies, kan verminderen? Worden onderhoudskosten voor zeewering en
de basiskustlijn doorberekend, terwijl dat bij havenontwikkelingen elders
niet gebeurt?De heerBuijs(CDA)De heer Feenstra begon met het wenselijk Europees level playing field,
de druk op richtlijnontwikkeling en het rendement. Dat alles wijst erop dat
de heer Feenstra bedenkingen heeft of de zaak prijstechnisch wel haalbaar
is. Heeft hij hiervoor nog andere oplossingen?De heerFeenstra(PvdA)In eerste termijn volsta ik met aandacht te vragen voor de internationale
omgeving. Als wij kiezen voor een aanpak waarmee wij sterk afwijken van havens
waarmee wij concurreren, kan dat nadelig uitpakken. Als de aanpak wordt gehanteerd
om een Europese richtlijn tot stand te brengen die een vergelijkbare aanpak
voor de andere havens oplevert, zit je op een gelijk speelveld, maar daarmee
mag je niet gemakzuchtig omgaan. Dat moet buitengewoon nauwkeurig worden vormgegeven.
Dat probeer ik hiermee te zeggen.Over de organisatievorm hebben wij gezegd dat de oude en de nieuwe haven
eenheid van beleid en beheer moeten kennen. Rotterdam krijgt nog een jaar
de tijd voor de discussie over het Gemeentelijk havenbedrijf als gemeentelijke
tak van dienst, al dan niet op afstand, al dan niet verzelfstandigd.Wij hebben eerder gezegd dat de afkorting GHR voor ons ook mag staan voor
"gemeenschappelijk havenbedrijf Rijnmond", omdat rijksbetrokkenheid gerechtvaardigd
is bij de mainportontwikkeling vanwege de dominante betekenis ervan voor onze
economie, de ruimtelijke ordening, de ontsluiting en de milieukwaliteiten.
PMR heeft zelf ook aangetoond dat het mainportbeleid gemeentegrensoverschrijdend
is en rijksbetrokkenheid vergt. Is de minister van mening dat het Rijk vanwege
het economische, ruimtelijke en milieubeslag een geëigende rol in het
algemene mainportbeleid en in de toekomstige organisatie moet blijven hebben?Uit de stukken blijkt dat bij lage groei en voor kleine kavels volstaan
kan worden met bestaand Rotterdams gebied. Bij een hoge groei en de uitgifte
van grote kavels is dat niet langer mogelijk, en ook niet wenselijk, vanwege
de schuifruimte en de leefbaarheid in de stad. Dan moeten wij voor diepzeeactiviteiten
westwaarts overgaan tot landaanwinning. Zonder landaanwinning zal bij hoge
groei, uitgaande van intensivering in bestaand Rotterdams gebied met 200 ha
een ruimtetekort ontstaan van 270 ha in 2020 en 680 ha in 2035.De kosten-batenanalyse laat zien dat er rond 2010 behoefte is om met landaanwinning
te beginnen. Een juiste timing en fasering leidt tot een verbetering van de
welvaart van Nederland en nog meer van Europa. Als timing en fasering
van zo groot belang zijn voor de nationale en zelfs voor de internationale
baten, is een blijvende betrokkenheid van het Rijk dan niet gerechtvaardigd?Over de ontsluiting van de Maasvlakte kan ik kort zijn. De minister schrijft
dat alternatieven worden onderzocht en vergeleken op basis van nautische veiligheid
en kosten, met een onafhankelijke toets. Akkoord. De Partij van de Arbeid
gaat ervan uit dat de Maasvlakte voor alle modaliteiten, weg, water, spoor
en pijpleiding, optimaal wordt ontsloten. Dat hoeft niet te betekenen dat
het te lossen containerschip aan stuurboord een binnenvaartschip, aan bakboord
een trein en op het dek een vrachtwagen zal aantreffen.Wij kunnen ons heel goed voorstellen dat innovatieve lossystemen en technieken
worden gebruikt, waarmee de logistieke functies van de modaliteiten worden
vervuld. Deze modaliteiten zijn slechts ten dele concurrerend, maar bovenal
complementair. Zij vervullen specifieke logistieke functies: de binnenvaart
is van belang voor groot en zwaar transport in en rond onze natte delta, de
vrachtwagen voor fijnmazig en snel van deur tot deur, en het spoor voor snel
en ver Europa in. Wij zien in de toegezegde uitwerking een efficiënte
en optimale ontsluiting voor alle modaliteiten graag terug.Het natuurdeel van de PKB bestaat uit drie delen: mitigatie, compensatie
en ontwikkeling.Ten eerste de mitigatie. Het zoveel mogelijk beperken van natuurschade
vergt een zo noordelijk mogelijke ligging van de landaanwinning. Dat is gunstig
voor het behoud van de saltspray op de duinen van Voorne. Volgens de MER geeft
de Haringvlietlijn de minste natuurschade. In het akkoord Visie&Durf van
Rotterdam en door de in ConSept samenwerkende natuurorganisaties wordt deze
begrenzing ook bepleit. Een zo noordelijk mogelijke ligging via de Haringvlietlijn,
en dus niet via de demarcatielijn, is daarbij een middel. Het doel is minder
schade aan natuur. Daar moet bewijslast ook op gericht zijn. Waarom bepleit
het kabinet hier, anders dan in de MER, meer ruimte voor innovatieve ontwerpen
voor landaanwinning?Ten tweede de compensatie. De habitatrichtlijn vergt een toets van de
landaanwinning aan de dwingende reden van groot openbaar belang. Volgens het
kabinet zijn betere benutting en landaanwinning de enige oplossing. Er is
gekozen voor natuurcompensatie van zeereservaten, duin en zeereep. Akkoord.
Er is ook brede overeenstemming tussen partijen over het compensatieakkoord –
niet tussen alle partijen – maar dat is niet vastgelegd in de PKB. Komt
dit in het program van eisen voor de aanleg-NV?Ten derde de natuurontwikkeling. Het is een ongekende noodzaak en een
ongekende kans om in een zo dichtbevolkt en zwaar geïndustrialiseerd
gebied – zo dicht bij de stad – grote eenheden hoogwaardige natuur-
en recreatiegebieden te kunnen ontwikkelen: 150 ha aan de noordflank van Rotterdam
en 600 ha ten zuiden van Rotterdam. Deze unieke kans, op vaak loop- en fietsafstand
voor honderdduizenden mensen, moet met beide handen, vol groene vingers, worden
aangegrepen. Nu kan het nog, over tien tot vijftien jaar kan deze kans op
een groen transformatieproces wel eens definities verdwenen zijn.De provincie Zuid Holland wordt trekker voor deze gebiedsvergroening.
Dat is akkoord. Daar moet zij qua realiseerbare doelen, instrumenten en middelen
dan ook toe in staat worden gesteld. Daarbij moet recht worden gedaan aan
de uitkomsten van het interactieve PMR-proces tussen de vele betrokkenen,
de resultaten van het bestuurlijk overleg en ook aan de inspraak van mensen,
die zo duidelijk hebben laten blijken van dit uitnodigende en open landschap
te houden. Daarbij kan niet alles blijven zoals het nu is. Het was 50 jaar
geleden anders en het is gegarandeerd over 50 jaar weer anders. De constante
daarin moet zijn dat er een meer dan aantrekkelijk gebied is en blijft, voor
zowel de huidige en toekomstige bewoners en gebruikers, en daartoe biedt de
Albrandswaard vele kwaliteiten.Volgens de Partij van de Arbeid moet de provincie zeer wel in staat zijn
om op basis van de hoofdfuncties van natuur en recreatie een transformatieproces
in het gebied te starten, waarbij rekening wordt gehouden met karakteristieke
cultuurhistorische elementen en waarin ook ruimte blijft voor agrarische bedrijvigheid.
Hierbij moeten de burgers op een uitnodigende en interactieve wijze worden
betrokken. Met minder moeten wij geen genoegen nemen.Dan nog een financiële vraag. De 750 ha natuur en recreatie omvat
geen EHS. De kosten kunnen dus niet drukken op de EHS-pot. Hoe gaat het kabinet
deze groenimpuls financieren?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Heeft de heer Feenstra of de Partij van de Arbeid enig idee hoe dit gefinancierd
moet worden? Ik ben het met hem eens dat het niet binnen de EHS valt. Het
is dus extra, ook gezien de doelstelling. Hoe denkt hij dat het kabinet hiervoor
financiering kan vinden?De heerFeenstra(PvdA)Het lijkt mij dat het een onderdeel moet zijn van de integrale besluitvorming
in het kader van ICES-3 en het nieuwe regeerakkoord. Ik opperde de vraag.
Ik constateer met tevredenheid dat ook de heer Van der Steenhoven vindt dat
het geen EHS-natuur is en dus ook niet op de EHS-pot kan drukken. Er moet
dus ergens anders ruimte worden gevonden. Dit zou de ruimte kunnen zijn. Ik
hoor het graag van het kabinet.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Is de financiering hiervan een voorwaarde voor het tot stand komen van
de PKB?De heerFeenstra(PvdA)Daar heb ik vandaag al iets over gezegd.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Wat betekent dit voor de volgorde van de besluitvorming?De heerFeenstra(PvdA)Ik zie geen volgorde. Ik zie het in een samenhang. Economische versterking
van dit gebied zal in directe samenhang moeten gebeuren met het realiseren
van de groene impuls.Het beperken van milieu- en ruimtebeslag vergt het doorzetten van zowel
het generieke milieubeleid als het aanvullend gebiedsgerichte milieubeleid,
met name gericht op kwaliteitsverbetering voor de dagelijkse leefomgeving.
Ik doel op natuur- en recreatiegebieden die direct bereikbaar zijn voor honderdduizenden
Rotterdammers op loop- en fietsafstand. Ik doel ook op aanvullend beleid voor
geluid, met name voor industrie en wegverkeer, broeikasgassen, NOx, stank
en stof. Wie organiseert straks de CO2-uitwisseling tussen industrie,
tuinbouw en woningbouw? Daarover is in het AO over de WKK gesproken. Wie organiseert
dat bedrijfsvestigingen op de landaanwinning voldoen aan de hoogste energie-eisen
op basis van het convenant Benchmarking energie? Wie organiseert de werkelijke
verbetering van de geluidssituatie en van de luchtkwaliteit? Wie zet een bodemsanering
op tegen de laagste maatschappelijke kosten, zodat wij bestaand Rotterdams
gebied maximaal kunnen gebruiken? Wie organiseert straks een benchmark voor
productiviteitsstijging in de containersector? Op dat punt moet sprake zijn
van een toetsbaar, meetbaar en een transparant geheel. Wij menen dat vooral
een positieversterking en een functieverzwaring voor ROM-Rijnmond op zijn
plaats is, zodat wij jaarlijks via een monitoringsrapportage kunnen vernemen
of de taakstellingen voor energie, vervoersmanagement, bodemsanering en ruimteproductiviteit
daadwerkelijk tot stand komen.Rotterdam heeft nu de grootste haven, maar die mag ook de schoonste zijn.
Rotterdam kan en mag voorop lopen bij milieuregels en de handhaving daarvan,
maar bedrijven uit de regio geven aan dat de intensivering van de handhaving
intussen voelbaar is in de administratie, in de logistiek en bij bedrijfsvestigingen.
In het debat over de milieuhandhaving in december heb ik hiervoor aandacht
gevraagd. Wij moeten deze signalen serieus nemen, niet door in Nederland te
kiezen voor een tandje minder, maar door te bevorderen dat men over de grens
kiest voor een tandje meer. Inmiddels heeft minister Pronk op 5 maart laten
weten dat het kabinet via het Europese handhavingsnetwerk IMPEL wil zorgen
voor het gelijk optreden in havens. Daar wil ik zodadelijk graag meer over
horen.De politieke conclusie van de PvdA-fractie is dat zij zich niet kan herkennen
in een economische ontwikkeling die ten koste gaat van natuur, milieu en leefkwaliteiten.
Wij menen ook dat louter bescherming van omgevingskwaliteiten niet bereikt
kan worden zonder economische ontwikkeling. Dat verbindt economische dynamiek
met milieuherstel en leefbaarheid in een dubbeldoelstelling. Het kabinetsvoorstel
doet recht aan deze dubbeldoelstelling inzake onze mainport. Het leidt tot
een netto welvaartstoename en per saldo tot een milieuverbetering. Bovendien
omvat het een cultuuromslag van aanbodstrategie naar een vraaggeoriënteerde
strategie bij een gefaseerd proces van landaanwinning. Verder is in het kabinetsvoorstel
heel veel van onze eerdere pleidooien verwerkt. Dat geldt ook voor de uitwerking
van beide Kameruitspraken. Op dat punt steunen wij het voorstel. Wij zij er
eigenlijk ook trots op en wij hopen dat dit voor veel partijen mag gelden.De heerKlein Molekamp(VVD)De heer Feenstra had binnen een minuut uitgesproken wat het politieke
oordeel over de PKB was. Hij is erin geslaagd om daarna nog vrij lang aan
het woord te blijven. Verder hield hij een fervent pleidooi voor het poldermodel;
zó fervent dat het mij af en toe tegen de borst stuitte. Dat kwam,
denk ik, omdat hij zo onder de indruk was geraakt van de polders van Albrandswaard
waar hij vrijdag met een aantal collegae gefietst heeft. Het is hem niet euvel
te duiden dat hij daarvan onder de indruk is.De heerFeenstra(PvdA)Het tweede punt gun ik de heer Klein Molekamp graag, want het was heel
plezierig om daar rond te fietsen. Wat het eerste punt betreft: ik heb mijn
betoog juist willen gebruiken om die heldere politieke conclusie aan het begin
te onderbouwen. Ik hoop dat u er net zozeer in slaagt om uw conclusie te onderbouwen.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. Over de aanleg van de Tweede Maasvlakte is onvoorstelbaar
lang gesproken en er is ook onvoorstelbaar veel op gestudeerd. Er is, naar
ik meen, voor tientallen miljoenen guldens aan studie gedaan. Steeds was daarbij
de vraag of de Tweede Maasvlakte er moest komen of niet. Al die studies hebben
eenduidig uitgewezen dat de Tweede Maasvlakte voor de verdere ontwikkeling
van de Rotterdamse haven noodzakelijk is. De VVD-fractie deelt dan ook de
conclusie dat de Kamer en de regering de Tweede Maasvlakte planologisch mogelijk
moeten maken.Ik zeg dat temeer, omdat er ooit gesproken is over de vraag of wij het
Rijnmondgebied meer moeten verdichten. Zoveel mogelijk verdichting zou goed
zijn, omdat een Tweede Maasvlakte dan niet nodig is. Die mening wordt door
mijn fractie niet gedeeld. De leefbaarheid van een groot aantal van de kernen
in het Rijnmondgebied zal drastisch verminderen als wij het Rijnmondgebied
zo verdichten. Dan zal er een geweldig spanningsveld tussen de havenactiviteiten
en de omwonenden optreden. Het gaat om de vraag hoe wij het Rijnmondgebied
zo leefbaar mogelijk houden. Ik denk dat het met het oog daarop noodzakelijk
is dat de Tweede Maasvlakte er komt.Er liggen plannen om een deel van het Waalhavengebied bij de stedelijke
ruimte te betrekken voor de verdere ontwikkeling van Rotterdam. Dat is een
interessante gedachte, maar dat is alleen mogelijk als de havenactiviteiten
westwaarts verplaatst kunnen worden. Dat kan alleen als de Tweede Maasvlakte
er is. Er is dus een veelheid van argumenten voor de aanleg van de Tweede
Maasvlakte. Ook uit milieuoogpunt is een verdere ontwikkeling van het Rotterdamse
havengebied toe te juichen. Wij willen uiteindelijk ook vanuit milieuoverwegingen
een clustereconomie krijgen. Dat betekent dat de afvalstoffen van de één
de grondstof voor de ander zijn. Wil je die clustereconomie in het Rijnmondgebied
tot stand brengen, dan moeten er nieuwe bedrijven komen die afvalstoffen kunnen
gebruiken als grondstof. Daarmee leveren wij een bijdrage aan de totale milieuketen.
Daar is ruimte voor nodig en ik denk dat geen cluster interessanter is dan
de petrochemie in het Rijnmondgebied.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Bent u dan tegen een verdere havenuitbreiding in Amsterdam? Vindt u dat
wij de havenactiviteiten in Rotterdam moeten concentreren? Nu zijn er in Amsterdam
ook al weer ontwikkelingen gaande. Wat vindt u daar dan van?De heerKlein Molekamp(VVD)U hebt mij niet goed verstaan. Ik doel vooral op de petrochemische cluster.
Het afval van het ene bedrijf is vaak de grondstof voor het volgende bedrijf.
Als je dat verder wilt ontwikkelen, heb je ruimte nodig om die bedrijven te
accommoderen.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)U hebt alleen gelijk als je dat elders niet ook gaat doen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik had het niet zozeer over de overslagactiviteiten. Overslagactiviteiten
genereren andere activiteiten. Op de vraag of die allemaal in het Rotterdamse
havengebied moeten plaatsvinden, zou mijn antwoord "nee" zijn. Dan hebben
wij niet alleen een Tweede Maasvlakte nodig, maar ook een derde en een vierde
Maasvlakte.Voorzitter. De meeste vragen van mijn fractie gaan niet over de aanleg
van de Tweede Maasvlakte, maar over de compenserende maatregelen en de wijze
waarop deze tot stand zijn gekomen. Niet alleen mijn fractie zet daar vraagtekens
bij, maar ook vele insprekers. Mij is opgevallen dat niet de meeste bezwaren
werden ingediend tegen de aanleg van de Tweede Maasvlakte, maar tegen het
landschapspark van IJsselmonde. De doelstelling meer groen in de Rijnmondregio
wordt door mijn fractie onderschreven. Ik denk dat het goed is dat er meer
groen komt om de leefbaarheid te vergroten. Wij hebben daarvoor in het verleden
ook een motie ondertekend. Zeker gezien het feit dat het groen niet als compensatie
dient voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte, vraagt mijn fractie zich af
of die niet-compensabele groenfactor, dus het landschapspark IJsselmonde,
wel in de PKB thuishoort. Hoort dat landschapspark niet meer thuis in het
structuurschema Groene ruimte?Dan kom ik bij de wijze waarop het groen in het open gebied van IJsselmonde
wordt ingevuld. Wij hebben daar afgelopen vrijdag kennis van kunnen nemen.
Als wij niets doen, zal de woningbouw van Rhoon en Portland aan elkaar groeien.
Na verloop van tijd zal dat gebied dus verstenen en dat wil niemand in die
streek, zo hebben wij het althans begrepen. Je moet die open ruimte dus planologisch
zekerstellen. Dat is alleen maar mogelijk als je een aantal fysieke elementen
inbouwt waardoor dat geleidelijke proces van bebouwing niet alsnog zal plaatsvinden.
Dit betekent dat je ook in dit stuk een groenimpuls moet afgeven die meer
ruimte aan natuur geeft dan op dit moment is voorzien. Daarover zijn allen
het eens. De vraag is natuurlijk wel hoe die open ruimte wordt ingevuld. Daarvoor
zijn ideeën geopperd, beginnend bij een getijdengebied dat buitengewoon
ingrijpend is, tot plannen die door de inwoners van de Albrandswaard zijn
ingebracht. Zij worden daarin gesteund door de lokale politieke partijen.
De inwoners vragen aandacht voor het cultuurlandschap, het dijkenlandschap.
Ik vind het opvallend dat wij altijd pleiten voor het behoud van het Groene
Hart en dat wij dit groene gebied hebben laten volbouwen om het Groene Hart
te sparen. Soms zijn de kwaliteiten in de Albrandswaard hoger dan in sommige
onderdelen van het Groene Hart. Die dijkenstructuur moet in ieder geval behouden
blijven.In de tweede plaats hebben de bewoners erop gewezen dat de landbouw mededrager
is van het open landschap en dat de landbouwfuncties in grotere mate behouden
dienen te blijven dan is voorzien in de plannen die aanvankelijk voorlagen.Zelden worden zo intensief eigen ideeën uit een regio ingediend.
Daarom was ik teleurgesteld over het negatieve antwoord van de regering op
mijn vraag of de ideeën uit de regio passen in de ruimtelijke mogelijkheden
van de PKB. Als de minister hierin persisteert, zal een amendement moeten
worden ingediend over de ruimtelijke invulling. Mijn fractie is van mening
dat hier in Den Haag niet zomaar van tafel kan worden geveegd wat in een regio
na zoveel "meedenken" tot stand is gekomen. Daarom vraag ik in ieder geval
of er planologische ruimte is voor de zogenaamde variant 4 die is ingebracht
door de bevolking en die wordt gedragen door de politiek van de Albrandswaard.
De uitwerking dient plaats te vinden door de provincie als trekker in nauwe
samenhang met de gemeenten en de natuurorganisaties die hiermee ook al lang
bezig zijn en in nauwe samenhang met de bewoners en de politiek van Albrandswaard.
Het gaat immers om een gebied dat belangrijk is voor Rijnmond, maar ook om
het gebied zelf.Ik vind het van belang dat de minister in haar antwoord duidelijk maakt
dat de elementen die onder woorden zijn gebracht in dit plan 4 kunnen worden
meegenomen in de verdere uitwerking, opdat de bevolking van de Albrandswaard
op een volwaardige wijze aan het verdere proces kan deelnemen. De bevolking
mag niet bij voorbaat al de deur worden gewezen.Een tweede punt van kritiek heeft betrekking op de compensatie van de
natuurwaarden. Het valt mij op dat in dit dossier een beeld wordt geschetst
dat de aanleg van een Tweede Maasvlakte zal leiden tot kommer en kwel voor
de natuur als wij verder niets doen. Die mening deelt mijn fractie beslist
niet. Wij hebben in het verleden ooit het IJsselmeer aangelegd. Wij konden
niet weten dat er toen een gebied als de Oostvaardersplassen zou ontstaan.
Ik weet zeker dat nu iedereen tegen de aanleg van Zuidelijk Flevoland zou
zijn, maar wij zouden even hard tegen zijn als werd voorgesteld om dit gebied
opnieuw onder water te zetten, ook vanwege de aantasting van de nieuwe natuurwaarden.
Als ik dan kijk naar de Tweede Maasvlakte, maar ook naar de eerste Maasvlakte,
dan zie ik dat de kwaliteit van het Voornse duin achteruitgaat. Dat heeft
een drietal oorzaken. In de eerste plaats heeft dat te maken met de levenscyclus
van het Voornse duin. Verder speelt de luchtverontreiniging een rol bij de
verruiging van de natuur en ten slotte is er het verlies aan saltspray. Daar
staat tegenover dat in de delta zelf een buitengewoon interessant natuurgebied
ontstaat, waarin onder andere nieuwe duinen ontstaan. De zeehond is teruggekeerd
en ook de zeearend heeft weer mogelijkheden. Het gebied heeft ook voor de
trekvogels uit het Waddengebied een belangrijke functie. Bij de aanleg van
de Tweede Maasvlakte zal deze component ongetwijfeld worden versterkt. Ik
denk dat het goed is om niet alleen naar de negatieve maar ook naar de positieve
componenten te kijken. Het viel mij op dat in de brieven naar Brussel over
de habitat- en vogelrichtlijn een situatie van kommer en kwel wordt geschetst
en dat er nauwelijks iets wordt gezegd over de ontwikkeling van nieuwe natuurwaarden.
Sterker nog, als er niet wordt ingegrepen in de duinen bij Voorne, zal het
gebied aanzienlijk verruigen. Er is hier permanent onderhoud nodig.Een onderdeel van natuurcompensatie betreft de zeereep met nieuwe natuur
bij Brouwersdam. Moet uit het antwoord op vraag 9 worden afgeleid dat het
kabinet hiervan afziet? Zo ja, wat zijn dan de alternatieven? Mijn fractie kan het zich heel goed voorstellen dat er in het gebied een
zeereservaat wordt gemaakt, ook omdat het een belangrijke kraamkamerfunctie
heeft. Maar zoveel studies er zijn gedaan naar de voors en tegens van een
Tweede Maasvlakte, zo mager is de onderbouwing van de omvang van het zeereservaat.
Er is wel heel weinig aandacht besteed in het eerste en derde deel van de
PKB. Dit betekent dat de betrokkenheid van de diverse partijen bij het zeereservaat
beperkt is gebleven. Uit reacties blijkt ook dat men dat als zodanig heeft
ervaren. Ik denk dat wij nu moeten vaststellen dat er een zeereservaat moet
komen en dat er nader overleg met betrokken partijen in het kader van het
poldermodel van de heer Feenstra plaatsvindt over plaats en omvang van het
reservaat. Mijn fractie overweegt op dit punt een amenderende motie in te
dienen.Mijn fractie wil zich concentreren op de planologische mogelijkheden.
Ik vind het van essentieel belang dat hierover vandaag besluitvorming plaatsvindt.
Inmiddels hebben wij een financieel plaatje gekregen. Daaruit wordt duidelijk
dat de natuurcompensatie en -uitbreiding gegarandeerd zijn in financiële
zin. De heer Feenstra heeft hierover vragen gesteld. Hij zei dat de financiering
uit de ICES-gelden komt, maar ik meen te weten dat het memorandum van overeenstemming
in principe financieel gedekt is. Dat staat toch niet meer ter discussie?Ik kom terug op het landschapspark IJsselmonde. Uit het memorandum van
overeenstemming blijkt ook dat het geld gefaseerd beschikbaar gesteld moet
worden. Ik vind dat wij moeten beginnen bij de gebieden waarover overeenstemming
is en waarvoor een groot draagvlak bestaat en daarvandaan meer interactief
werken naar andere gebieden waarvoor de financiering nog niet voor de langere
termijn is gegarandeerd. Een eventuele verplaatsing van agrarische activiteiten
op termijn mag niet een soort investeringsverbod betekenen, waardoor landbouwbedrijven
niet meer goed zouden kunnen functioneren in de periode dat zij dat daar nog
moeten. Ook op dit vlak wil ik dus zekerheid voor de bevolking.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Hoe wil de VVD die 750 ha financieren?De heerKlein Molekamp(VVD)Ik heb begrepen dat daarover een memorandum van overeenstemming bestaat.
Hiervoor is 400 mln gulden beschikbaar gesteld. Ik neem aan dat de plannen,
inclusief de varianten, daarmee volledig zijn te financieren, met uitzondering
van de verplaatsing van het golfterrein, waaraan het Rijk geen bijdrage levert
en wat de facto betekent dat dit niet zal gebeuren.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Bent u het eens met de heer Feenstra dat het niet mag worden gefinancierd
uit plannen voor de versterking van de bestaande ecologische hoofdstructuur?De heerKlein Molekamp(VVD)Ik heb gezien dat het overeenkomstig het memorandum van overeenstemming
is gefinancierd. Ik ga ervan uit dat de dekking niet meer ter discussie staat,
onafhankelijk van de steeds kleiner wordende ICES-claims – dit zeg ik
aan de GroenLinks- en PvdA-fracties. Ik hoor graag hoe de precieze dekking
in elkaar steekt.Uiteindelijk gaat het om de Maasvlakte zelf. Het is van belang dat de
gemeente Rotterdam en het Rijk tot overeenstemming zijn gekomen, maar het
is ook van belang dat de gemeente na de afgelopen verkiezingen haar verplichtingen
nakomt. Wij volgen de collegevorming aldaar dus met belangstelling. Voor mij
is het nog onduidelijk hoe het staat met de binnenvaart. Er moet inderdaad
een goede aan- en afvoer komen en niet alleen via weg of spoor, maar ook via
het water. Graag krijg ik wat meer helderheid over de ontsluiting van de binnenvaart:
hoe staat het met de gesprekken met Rotterdam, in hoeverre is de binnenvaart
daarbij betrokken en is er overeenstemming?Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie de aanleg van de Tweede Maasvlakte
op basis van alle genoemde overwegingen zal goedkeuren. Bij het landschapspark
van Albrandswaard vindt mijn fractie het van groot belang dat de openheid
van IJsselmonde, zowel planologisch al fysiek, wordt gegarandeerd en dat de
natuurwaarden worden versterkt. Ook de vele geluiden en de inspraak uit Albrandswaard
dienen te worden gehonoreerd. Er moet goed worden bezien in hoeverre dit kan
binnen de bestaande planologische mogelijkheden, ofwel in hoeverre een planologische
wijziging noodzakelijk is. Afhankelijk van het antwoord van de minister zullen
wij een amendement of motie indienen. Hetzelfde geldt voor de omvang van het
zeereservaat.De heerBuijs(CDA)Mijnheer de voorzitter. De minister van Verkeer en Waterstaat sprak over
een historisch moment, nadat het memorandum van overeenstemming was getekend.
De provincie Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam toonden zich eveneens zeer
tevreden met het bereikte compromis. Er is weer ruimte om in Rotterdam te
groeien en dat is een belangrijk signaal naar alle bestaande en nieuwe klanten,
aldus de havenwethouder van Rotterdam. De minister was overigens wat voorzichtiger,
want zij zei pas gerust te zijn als de beslissing in de Staatscourant is geplaatst.
De CDA-fractie wil de mogelijke ongerustheid bij de minister wegnemen door
nu al te zeggen dat wij op hoofdlijnen kunnen instemmen met deze PKB. Dit
laat overigens onverlet dat mijn fractie nog een aantal kritische vragen wil
stellen. Na enkele algemene opmerkingen zal ik ingaan op de drie deelprojecten
en tegelijkertijd de inhoud van het memorandum daarbij betrekken.In het regeerakkoord van 1998 is opgenomen dat de positie van Mainport
Rotterdam zal worden versterkt en dat de kwaliteit van de leefomgeving in
Rijnmond tegelijkertijd zal worden verbeterd. Het kabinet is er naar de mening
van de CDA-fractie met het voorliggende project voor de ontwikkeling van Mainport
Rotterdam in belangrijke mate in geslaagd om ecologie en natuur met elkaar
in evenwicht te brengen. Dit is overigens gebeurd zonder dat er alternatieven
zijn onderzocht, zoals het beter benutten van andere Nederlandse zeehavens,
alsmede het efficiëntere gebruik van de middelen in Rotterdam zelf.Zo ontbreekt er een onderzoek naar de effecten van meer samenwerking tussen
de Nederlandse havens onderling en tussen Nederlandse en Belgische zeehavens.
Ik kan mij voorstellen dat de samenwerking tussen Rotterdam, Vlissingen, Terneuzen
en eventueel Moerdijk wordt versterkt, ofwel tussen Zuid-Holland,
Noord-Brabant en Zeeland. Zo'n samenwerkingsverband kan vorm worden gegeven
door het oprichten van een soort nationale havenholding, bedoeld om samenwerking
te stimuleren en activiteiten op elkaar af te stemmen. Graag hoor ik van de
minister of zij dit plan kan ondersteunen en of zij bereid is om dit plan
verder uit te werken.De concurrentie tussen zeehavens vindt meer en meer op Europese en zelfs
mondiale schaal plaats. Het is dan ook merkwaardig dat de effecten van samenwerking
tussen bijvoorbeeld Rotterdam en Antwerpen niet in deze PKB zijn meegenomen.
Het is bekend dat Antwerpen heeft gekozen voor participatie in de Westerschelde
containerterminal in Vlissingen. Ik kan mij voorstellen dat er meer mogelijkheden
om intensiever samen te werken tussen Rotterdam en Antwerpen worden onderzocht.
Aldus kan immers de concurrentie door andere grote havensteden beter tegenspel
worden geboden.De heerVan Bommel(SP)Het idee van een nationale havenholding is niet helemaal nieuw. Wat betekent
dit echter voor zijn instemming met het voorstel van de regering? Dit idee
is niet onderzocht, ook al kan het veel extra mogelijkheden bieden. Haalt
u daarmee uw verhaal niet een beetje onderuit?De heerBuijs(CDA)Integendeel. Het feit dat er een evenwicht is gevonden tussen economie
en ecologie mag ons niet blind maken voor het feit dat goede samenwerking
ertoe leidt dat wij efficiënter kunnen opereren op de wereldmarkt. Ik
zet in op twee sporen, omdat het ene spoor niet in de plaats kan komen van
het andere.De heerVan Bommel(SP)De uitbreiding op deze lokatie staat voor u dus vast, ook al wordt de
samenwerking verbeterd en de efficiency van de Nederlandse haven verbeterd?De heerBuijs(CDA)Inderdaad. De doelstelling om meer efficiency te bereiken streven wij
echter ook na.Voorzitter. Ik verzoek de minister nog eens nader in te gaan op de mogelijkheden
om de efficiency en de samenwerking te verbeteren. Is zij bereid om hieraan
in de uitwerking van dit project aandacht te besteden? Rotterdam en Antwerpen
beconcurreren elkaar fors. Het verschil tussen deze havens is evenwel dat
in Antwerpen de basisinfrastructuur geheel voor rekening van Vlaanderen komt,
terwijl de kosten van deze infrastructuur in Rotterdam grotendeels worden
doorberekend in de integrale kostprijs. Ik vraag mij dan ook af of wij niet
het risico lopen dat Rotterdam zich hierdoor uit de markt prijst. Mijn fractie
is daarom van mening dat er uit het oogpunt van eerlijke concurrentie moet
worden gewerkt met een gelijkwaardige uitgangspositie. De heer Feenstra sprak
dan ook terecht over een "level playing field". Is de minister bereid om daar
meer aandacht aan te besteden? De regering zegt dat overigens middels de richtlijnontwikkeling
bij de Europese Commissie te willen nastreven. Ik ben er echter niet optimistisch
over dat dit binnenkort te realiseren zal zijn. In dat licht wil de CDA-fractie
van de regering de toezegging dat bij de verdere uitwerking van de financiering,
er toch zoveel mogelijk wordt gestreefd naar een zo groot mogelijke gelijkwaardigheid
in de exploitatiekosten tussen Antwerpen en Rotterdam. Ik kom hierop later
in verband met het memorandum nog terug.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ten aanzien van de Betuwelijn heeft de CDA-fractie altijd gezegd dat private
deelname een keiharde randvoorwaarde is. Dat geldt blijkbaar niet voor de
uitbreiding van de Rotterdamse haven?De heerBuijs(CDA)De heer Van der Steenhoven vergelijkt nu appels met peren. In dit geval
gaat het om een concurrentiepositie waarvoor ik een level playing field bepleit.
Ik heb niet de indruk dat de Betuwelijn een andersoortige concurrentiepositie
ten opzichtige van welke spoorlijn dan ook in bezit neemt. Daar ging mijn
opmerking dan ook over.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Het heeft te maken met concurrentie met bijvoorbeeld Amsterdam en Antwerpen.De heerBuijs(CDA)Los van de financiering, vind ik dat de uitgangspositie van Rotterdam
na realisatie van de Tweede Maasvlakte niet zodanig in het nadeel mag komen
dat wij hier als het ware een lege dop aan het verkopen zijn. Kortom, mijn
vraag aan de minister is: wordt de prijs van de te realiseren landaanwinning
niet zodanig, dat men geen interesse heeft? De heer Feenstra heeft die angst
ook al uitgesproken.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Hoe heeft de heer Buijs dan al die miljarden euro's die de Tweede Maasvlakte
kost, in zijn doorberekening opgenomen?De heerBuijs(CDA)Ik kom daar dadelijk op terug, bij de bespreking van het memorandum van
overeenstemming.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik kan mij de vraag van de heer Buijs goed voorstellen; je moet het alleen
doen als het concurrerend blijft. Heeft hij het idee dat Rotterdam wat dat
betreft slecht heeft onderhandeld en te veel op het bord heeft gekregen? Heeft
hij er vertrouwen in dat Rotterdam dit element goed in de gaten heeft gehouden?De heerBuijs(CDA)Ik vind dat er nogal wat open einden zijn; ik heb eerlijk gezegd de indruk
dat het onderhandelingsproces nog niet is afgelopen. In grote lijnen wil ik
ervoor waarschuwen dat de haven van Rotterdam te duur wordt. Op dit moment
is deze al 30% duurder dan bijvoorbeeld de haven van Antwerpen. Dit kan natuurlijk
wel worden gecompenseerd door meer kwaliteit te bieden, maar als dit percentage
verder stijgt, voorzie ik grote problemen. In dat licht vroeg ik aan de minister
in hoeverre er rekening is gehouden met de concurrentiepositie van Rotterdam
ten opzichte van Antwerpen.Ik kom bij het deelproject ten aanzien van bestaand Rotterdams gebied.
In het memorandum wordt een scala aan intensiverings- en leefbaarheidsprojecten
opgesomd. Deze projecten kunnen niet kostendekkend worden uitgevoerd, aldus
het memorandum. Eind 2002 zullen afspraken worden gemaakt over de wijze van
financiering gedurende de komende tien jaar. Is de minister nu al in staat
om een indicatie te geven, met welke bedragen wij rekening moeten houden en
wat de inspanning van de regering zal zijn om een en ander te realiseren?
Gelet op de aantallen, alsmede de omvang van de projecten, spreken
wij hier toch over substantiële bedragen. Indien eind 2002 geen overeenstemming
kan worden bereikt over de bekostiging van deze projecten, wat betekent dit
dan voor de overige twee deelprojecten, natuurcompensatie en landaanwinning?Het kabinet heeft ervoor gekozen de landaanwinning in fasen van grofweg
200 ha per keer te laten plaatsvinden. De CDA-fractie wil zich laten overtuigen
van deze gefaseerde aanpak, maar heeft zoals eerder opgemerkt, twijfels over
het doorberekenen van de integrale kostprijs aan potentiële gebruikers.
In het memorandum is overeengekomen dat medefinanciering van het Rijk in de
exploitatie-NV tot de mogelijkheden behoort. Mijn fractie wil van de regering
vernemen tot hoever deze eventuele participatie zich kan uitstrekken. Is het
mogelijk dat de overheid bijvoorbeeld de medefinanciering geheel of voor het
grootste deel voor haar rekening neemt, overigens tegen overeen te komen rentabiliteitsvoorwaarden?
Hierbij trek ik een parallel met de Westerschelde-oeververbinding, die de
minister bekend is. Het geeft ook nog eens weer wat de begeleidingscommissie
PMR aan ons heeft geschreven. Ik vond de antwoorden op de vragen van de begeleidingscommissie
niet geheel duidelijk.Voor de compensatie van verlies aan zeenatuur wordt een zeereservaat van
31.000 ha mogelijk gemaakt. De aanleg van 1000 ha landaanwinning zal gefaseerd
plaatsvinden. Betekent dit dat deze fasering eveneens in vergelijkbare mate
voor dit zeereservaat van toepassing is?De visserijsector zal door de aanwijzing van dit zeereservaat forse schade
ondervinden. De minister is van mening dat de schade kan worden vergoed middels
de regeling Nadeelcompensatie Verkeer en Waterstaat. Ook de indirecte schade
als gevolg van effect op het larventransport komt voor vergoeding in aanmerking,
aldus de minister in antwoord op vragen. Maar een en ander wordt iets meer
gecompliceerder indien we de schade voor de visserij als gevolg van de zandwinning
hierbij betrekken. Mijn fractie is er derhalve nog niet van overtuigd dat
de visserijsector in voldoende mate kan worden gecompenseerd voor de nadelen
die deze zal ondervinden. De gang van zaken rondom de schadeloosstelling visserijsector
als gevolg van de verdieping van de Westerschelde en het feit dat de visserijsector
niet kan instemmen met deze nu voorliggende PKB, is voor de CDA-fractie dan
ook een belangrijk signaal. Mijn fractie wil dan ook de toezegging van de
minister dat er in overleg met de visserijsector meer concreet wordt overeengekomen
op welke wijze de directe en indirecte schade zal worden gecompenseerd. Wanneer
kan de Kamer de resultaten van zo'n overeenkomst tegemoet zien? Wij zijn namelijk
niet tevreden met de antwoorden die de minister op desbetreffende vragen van
de begeleidingscommissie heeft gegeven. Kan de minister tegelijkertijd uitsluitsel
geven welke vorm van visserij nog wel zal worden toegestaan in dit zeereservaat?
Ook daarover bestaat namelijk nog geen duidelijkheid. Mijn fractie hecht des
te meer aan een goede regeling met de visserijsector vanwege het feit dat
deze sector toch al fors onder druk staat vanwege door de Europese Commissie
opgelegde vangstbeperkingen en andere maatregelen in het kader van duurzame
visserij.Volgens berichten uit de media zou al in 2005 een begin kunnen worden
gemaakt met de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Deelt de minister deze mening?
Laat ik wat meer concreet zijn: wanneer zal de verdere uitwerking van het
financieel basisakkoord zijn afgerond, wanneer is de uitkomst van de procedure
in het kader van de vogel- en habitatrichtlijn te verwachten en welke inschatting
maakt de minister van de duur van de acquisitieperiode die noodzakelijk is
om voldoende belangstelling te verkrijgen om een eerste aanvang van de landwinning
op te starten? Ofwel, hoe realistisch is het om te verwachten dat de eerste
containerterminal in 2008 in gebruik zal kunnen worden genomen zoals het Gemeentelijk
havenbedrijf verwacht?Het Rijk zorgt voor een bijdrage van 80% in de financiering voor de realisatie
en beheer van deze 750 ha natuur- en recreatiegebied, een en ander te realiseren
in de tien opeenvolgende jaren. De totale kosten voor het Rijk bedragen 182
mln euro. Beide voorgaande sprekers zijn daarop reeds ingegaan. Mijn fractie
kan instemmen met de in het memorandum gekozen aanpak, maar vraagt zich af
of toch niet op enigerlei wijze tegemoet kan worden komen aan de bezwaren
van de gemeente Albrandswaard. Ook collega Klein Molekamp sprak daarover.
Waarom, zo vraagt mijn fractie zich af, wordt er geen rekening gehouden met
de wensen van de gemeente en met de verlangens van de bewoners? Er zijn toch
ook alternatieven aangeboden zoals bijvoorbeeld het landschapspark Albrandswaard?
Ik zou me kunnen voorstellen dat de regering binnen de bestemming van dit
gebied voor natuur en recreatie, samen met bewoners en gemeente op zoek gaat
naar een invulling die op meer draagvlak kan rekenen van de mensen die in
dit gebied wonen of hun bedrijf uitoefenen. Graag dan ook een toezegging van
de minister om dit mogelijk te maken. Wij hebben afgelopen vrijdag een heel
plezierige fietstocht gemaakt en zelf kennis kunnen nemen van dat gebied.
Het is een prachtig gebied met een open karakter, Ik zou het op prijs stellen
als de minister kon toezeggen de verdere ontwikkelingen in dit gebied in nauwe
afstemming met degenen die daar wonen te doen plaatsvinden.Samenvattend is de CDA-fractie van mening dat de regering erin is geslaagd
om middels deze PKB-plus de mainportfunctie van Rotterdam in de toekomst te
versterken en tegelijkertijd de kwaliteit van de leefomgeving Rijnmond te
verbeteren. Afhankelijk van de beantwoording van de minister op de door ons
gestelde vragen, zal mijn fractie kunnen instemmen met dit projectvoorstel.MevrouwRavestein(D66)Voorzitter. Er werd zes jaar geleden een begin gemaakt met de nut- en
noodzaakdiscussie over de oplossing van het ruimtegebrek van de Rotterdamse
haven. Talloze alternatieven, ook buiten Rijnmond, werden onder de loep genomen.
De verrichte onderzoeken naar tal van onderwerpen en met tal van invalshoeken
zouden vele boekenkasten kunnen vullen. Maatschappelijke organisaties van
diverse pluimage, belangengroeperingen maar ook individuele burgers werden
via werkateliers bij het zogenaamde VERM-proces betrokken. Dat ging niet altijd
gemakkelijk en vanzelf. Het ging van tijd tot tijd met horten en stoten, maar
uiteindelijk ligt er nu een totaalpakket dat kan rekenen op brede
steun. Dit toont wat D66 betreft aan dat milieu en economie kunnen samengaan.
In die zin zou PMR een voorbeeld moeten zijn voor andere grootschalige infrastructuurprojecten.
De milieubeweging heeft ons dit ook laten weten. Ik vind het jammer dat het
vanuit Rotterdam zo oorverdovend stil is. Wanneer je in de afgelopen jaren
een havendebat had in het Rotterdamse, moest je bijna een kogelvrij vest aan
omdat men in Rotterdam vond dat "Den Haag" niet begreep hoe belangrijk de
Rotterdamse haven was. Nu is het goed geregeld en nu hoor je helemaal niets.Voorzitter. De zogenaamde dubbele doelstelling heeft voor D66 vanaf het
begin van het proces vooropgestaan. Deze PKB gaat zowel over landaanwinning
om het ruimtetekort van de haven op te lossen als om verbetering van de kwaliteit
van de leefomgeving. Dat laatste niet alléén door de 750 ha
natuur- en recreatiegebied maar ook door projecten in bestaand Rotterdams
gebied. De verschuiving verder westwaarts van de meest vervuilende industrie
is daarbij heel belangrijk. De milieuwinst zal misschien niet kunnen gelden
voor alle aspecten, maar de doelstelling dat per saldo over het gehele Rijnmondgebied
en over het geheel van de leefbaarheidaspecten sprake moet zijn van een verbetering
van de kwaliteit van de leefomgeving staat vast.Er is zeker in het begin van het proces getwijfeld over de noodzaak van
de aanleg van een Tweede Maasvlakte. Het ruimtetekort op termijn van de Rotterdamse
haven staat nu wel vast, met name als het gaat om de containers. Het is in
het lange proces niet mogelijk gebleken dat tekort elders in Nederland op
te vangen, al wordt in de samenwerking met Vlissingen goede vooruitgang geboekt.
Al te gemakkelijk is in het verleden wel eens gesteld dat het tekort Europees
zou moeten worden opgevangen. Het opvangen buiten Nederland is echter geen
reële optie. Er is terecht vanuit gegaan dat de diverse Europese havens
met elkaar concurreren. Bij dat laatste moet dan ook nog worden bedacht dat
vanuit een oogpunt van duurzaamheid de Rotterdamse haven grote voordelen heeft
boven andere Europese havens. De mogelijkheden voor duurzame industrie en
duurzaam transport zijn groot. Die worden nog niet altijd voldoende benut.
Ik denk daarbij aan de verbindingen met het achterland via de binnenvaart.Voorzitter. Een andere kanttekening die ik zou willen maken betreft de
nieuwe economie versus Nederland distributieland. De nieuwe economie was en
is heel belangrijk, ook als het gaat om het slim organiseren van de transportstromen
in de Rotterdamse haven. Er wordt wel eens te gemakkelijk aan voorbijgegaan
dat fysiek transport van goederen altijd nodig zal blijven en zal blijven
groeien, ook als gevolg van de groei in de ICT-sector. Nederland is van oudsher
niet alleen een im- en exportland, maar ook een doorvoerland. Dat is inherent
aan onze ligging en natuurlijke achterlandverbindingen. Natuurlijk moet transport
beperkt worden als dat kan, maar het is een illusie te denken dat we zonder
fysiek transport kunnen.Voor D66 heeft altijd gegolden – en geldt nog steeds – dat
de bestaande ruimte beter moet worden benut. Verdichting – ik heb het
woord "inbreiden" geboycot – staat wat dat betreft voorop. Het lijkt
mij goed dat nog eens te benadrukken. Het perspectief van landaanwinning mag
er niet toe leiden dat er inefficiënt met ruimte wordt omgegaan. Je ziet
bij de Vijfde nota soms dat er een bouwlokatie wordt aangewezen, waarmee tegelijkertijd
de creativiteit om binnen de bestaande contouren iets te bedenken om zeep
wordt geholpen. Op die manier mag het niet gaan. De PKB biedt daar ook waarborgen
voor in de vorm van de in het memorandum van overeenstemming gemaakte afspraken
over de uitvoering van de intensiveringprojecten. Dat moet binnen tien jaar
leiden tot 200 ha extra ruimte. Kan de minister overigens aangeven waarom
die extra vrijkomende ruimte maar beperkt kan worden ingezet voor de groeisectoren?
Wordt die ruimte vooral ingevuld via het schuiven?Voorzitter. D66 steunt de gefaseerde aanleg van de landaanwinning. Die
fasering is ook een waarborg voor het goed benutten van de ruimte voor de
landaanwinning. Daarbij is het ook economisch rendabeler. Ik hecht er daarbij
wel aan dat het planologisch besluit over de 1000 ha netto landaanwinning
niet telkens ter discussie staat bij een nieuwe fase of bij de evaluatie na
500 ha. Het antwoord van de regering op onze vraag 46 is gelukkig ondubbelzinnig.
Het besluit om maximaal 1000 ha te reserveren "staat" als deze PKB wordt vastgesteld.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Als dat niet meer ter discussie staat, wat is dan de zin nog van de evaluatie?
Er kunnen toch goede argumenten zijn, waarvoor ook D66 wellicht vatbaar is,
om na de evaluatie de conclusie te trekken dat verdere uitbreiding niet verantwoord
is?MevrouwRavestein(D66)D66 is altijd vatbaar voor goede argumenten. Het gaat hierom: mocht de
evaluatie tot de conclusie leiden dat er meer grond nodig is, dan betekent
dit dat er geen nieuwe PKB-procedure gestart hoeft te worden om dat mogelijk
te maken. Dat is dan met deze PKB in ieder geval geregeld. Natuurlijk nemen
wij de evaluatie serieus.Voorzitter. Er is nog veel onduidelijk over de uiteindelijke financiering.
De kosten hangen immers voor het overgrote gedeelte af van de uitwerking van
het memorandum van overeenstemming over het projectenspoor PMR. Het lijkt
ons vanzelfsprekend dat het parlement betrokken wordt bij de beslissing over
de financiering van de deelprojecten. Het toepassen van de procedure voor
grote projecten ligt hierbij voor de hand. Ik ben ervoor, die onmiddellijk
in te laten gaan. Als het, zoals de minister in haar brief aangeeft, nog niet
mogelijk is om een rapportage te leveren, dan toch graag zo spoedig mogelijk
de gegevens die er wél zijn.Ook op onderdelen is de financiële onderbouwing op zijn minst mistig.
Zo komt er een fonds voor de bodemsanering. Maar het blijft onduidelijk hoeveel
geld daar in moet komen en uit welke bronnen. Valt er al wat meer te zeggen
over de verdeelsleutel voor gemeente, Rijk en bedrijfsleven? Bodemsanering
is natuurlijk wel van groot belang als het gaat om efficiënt gebruik
van ruimte. Het mag niet zo zijn dat, als de landwinning gerealiseerd is,
er nog ongebruikte, vervuilde bodems zijn.Ook de financiering van de 750 ha natuur vind ik niet helder. Het totaalbedrag
is 182 mln euro. Het Rijk zorgt voor 80%. Wanneer zal er naar verwachting
duidelijkheid zijn over de andere 20%? Met andere woorden, wanneer zal de
provincie hierover afspraken hebben gemaakt met de stadsregio
en met de gemeente? Hoe eerder duidelijkheid, hoe beter, want de 750 ha is
een essentieel onderdeel van deze PKB. Dat geldt nog meer voor de 80% van
het Rijk. Ik begrijp toch goed dat dit extra is en niet ten koste gaat van
het reeds bestaande budget voor natuur? Dat laatste zou D66 onacceptabel vinden.
Is dit nu goed geregeld?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Als dat niet geregeld is, hebt u dan ook een probleem met de landaanwinning?MevrouwRavestein(D66)Ik heb dan geen probleem met de landaanwinning, maar met de financiering
van de natuurontwikkeling. Dat mag niet uit de bestaande gelden voor natuur,
want daarvoor is al een bestemming.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Wat betekent onacceptabel?MevrouwRavestein(D66)Als het geld hiervoor uit de bestaande middelen wordt gehaald, zal ik
daartegen stemmen.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Dan komt de 750 ha er dus niet.MevrouwRavestein(D66)Die komt er wel, als het aan D66 ligt. Ik reken daarbij ook op u.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)U zegt dat het onacceptabel is dat dit gefinancierd wordt uit bestaande
gelden voor de groenstructuur. Als het kabinet dat voorstelt, wat is dan onacceptabel?MevrouwRavestein(D66)Ik wacht het antwoord van de minister af. Als zij dat voorstelt, heeft
zij een probleem met D66.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Welk probleem?MevrouwRavestein(D66)Dat wij daar niet mee akkoord gaan en een andere financiering bepleiten.
Ik zie de minister nu zo aardig lachen dat ik denk dat zij een goede oplossing
heeft.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Zij lacht wel eens vaker en dan ben ik altijd op mijn hoede!MevrouwRavestein(D66)Voorzitter. Is het feit dat de provincie Zuid-Holland geen gronden in
bezit heeft in het gebied waar de 750 ha moet komen niet een verontrustend
teken in deze tijd van grondprijsstijgingen?Ook de financiële gevolgen van het instellen van het zeereservaat
zijn onduidelijk, maar daar kom ik nog op terug.Voor vermindering van de geluidsoverlast wordt een kenniscentrum geluid
ingesteld. Dit is ongeveer het twintigste kenniscentrum sinds ik in de Kamer
zit. Dat wordt vaak opgevoerd als een oplossing voor alle kwalen. Is er niet
al zo'n kenniscentrum? Er is toch al ervaring opgedaan met geluidsoverlast,
bijvoorbeeld bij Schiphol? Wat lost een kenniscentrum in wezen op? Het lawaai
wordt daar toch niet minder van?ROM-Rijnmond krijgt een belangrijke rol bij de uitvoering van de PKB.
Het zal waarschijnlijk allemaal wel goed komen, maar ik vind het toch merkwaardig
dat nog niet met zekerheid is te zeggen of ROM-Rijnmond de belangrijke taak
van het afstemmen van de diverse periodieke monitoringsprogramma's op zich
zal nemen. Wanneer is de eerstkomende bijeenkomst van ROM-Rijnmond waarin
het verzoek van het kabinet wordt behandeld? Hangt dat ook af van het bieden
van een oplossing voor het tekort aan middelen en menskracht dat uit de evaluatie
van ROM-Rijnmond bleek? Ik neem aan dat het Rijk daarvoor een oplossing aanbiedt
nu schriftelijk is gevraagd welke middelen nodig zijn om de PKB-taken uit
te voeren. Heb ik dat goed begrepen? Is het ministerie van VROM nu ook meer
betrokken bij ROM-Rijnmond?Dan kom ik op natuur en recreatie. Voor D66 zijn de 750 ha een onlosmakelijk
onderdeel van deze PKB en van de dubbeldoelstelling. Ik ondersteun de voorgestelde
functiewijziging van agrarisch gebied naar hoogwaardige natuur- en recreatiegebieden.
Overigens wordt daarmee een agrarische bestemming niet bij voorbaat helemaal
onmogelijk gemaakt. Ik las tot mijn grote vreugde in een lokaal blad dat mijn
collega Klein Molekamp voorstelde een referendum te houden onder de inwoners
van Albrandswaard. Ik constateer dat er steeds meer draagvlak komt voor het
referendum uit onverwachte hoek. Ik denk net als mijn collega's dat draagvlak
onder de bevolking erg belangrijk is als je deze plannen wilt uitvoeren. Graag
hoor ik hierop een reactie van de minister. Uiteraard spelen GS van Zuid-Holland
hierbij ook een belangrijke rol, samen met de natuur- en milieuorganisaties.Verder ben ik blij met het schriftelijke antwoord dat bij het inrichten
van deze gebieden ervoor zal worden gezorgd dat de bestaande cultuurhistorische
waarden zoveel mogelijk worden benut en ingepast. Wat wij bij de behandeling
van de nota Belvedere bepleiten, moeten wij niet vergeten bij de uitvoering
van deze PKB. Het cryptische antwoord op vraag 80 deed die blijdschap echter
weer teniet. Op de vraag hoe nu wordt gewaarborgd dat de landschappelijke
en cultuurhistorische elementen zoveel mogelijk in stand blijven, wordt slechts
geantwoord dat in het Publiek programma van eisen de eisen staan geformuleerd.
Is dat alles? Graag krijg ik hierover iets meer helderheid.D66 is er heel tevreden over dat wordt afgezien van de plannen om baggerspecie
te storten in het Oostvoornse Meer. Ik ben daar gisteren geweest. Het meer
vervult nu een heel belangrijke recreatieve functie, met name voor de duiksport.
Kan de minister garanderen dan de onzalige plannen om hier bagger te storten,
ook in de toekomst van de baan zijn?De fractie van D66 is niet tevreden met de rol die de binnenvaart in deze
PKB krijgt toebedeeld. Aan de ene kant wordt uiteraard het beleid van modal
shift van toepassing verklaard bij de uitvoering van de PKB. Met een goede
aansluiting van de landaanwinning op de zeevaart, binnenvaart, spoor, weg
en pijpleidingen wordt een daling van het vervoer over de weg beoogd. Een
goede ontsluiting van de landaanwinning voor de binnenvaart wordt van groot
belang genoemd. Aan de andere kant komt een dergelijke ontsluiting niet voor
in de PKB. Ik vind de tekst op pagina 32, de tweede beslissing van wezenlijk
belang op die bladzijde, dan ook te mager. Als je de rol van de binnenvaart
zo belangrijk vindt, waarom zou je die dan overlaten aan het zogeheten "projectspoor"
zonder daar een klip en klare opdracht aan te verbinden? Ik ben
van mening dat wij in de PKB-tekst een beslissing van wezenlijk belang moeten
opnemen die helder maakt dat de binnenvaart een eigen ontsluiting krijgt op
de landaanwinning. Ik overweeg in tweede termijn een motie met die strekking
in te dienen.Het poldermodel is er niet in geslaagd de handtekening van de visserijsector
onder het akkoord te krijgen. Waar is dat uiteindelijk op gesprongen? Het
voorgestelde zeereservaat kan natuurlijk een kraamkamerfunctie vervullen voor
de visserij. Dat is voor de toekomst alleen maar heel positief voor de visserij,
want het is een oplossing voor de overbevissing. Wordt er overigens naar gestreefd
om ten minste voor een deel van het zeereservaat bepaalde vormen van visserij
toe te staan? In ieder geval zal de sector behoorlijk moeten worden gecompenseerd
voor de inkomstenderving die ontstaat doordat zij het reservaat niet kunnen
bevissen. Omdat het reservaat nog niet is ingesteld, en het regime dus onbekend
is, is natuurlijk ook nog onduidelijk om hoeveel geld het precies zal gaan.
Wel wordt gesteld dat een passende schadeloosstellingsregeling beschikbaar
is. Hoe ziet die er dan uit en hoeveel geld is daarmee gemoeid? Welk orgaan
is daar aansprakelijk voor? In de schriftelijke antwoorden staat immers dat
het antwoord op de vraag welk orgaan over schadevergoeding moet beslissen,
afhankelijk is van de vraag welk orgaan het schadeveroorzakende uitvoeringsbesluit
neemt of onder wiens verantwoordelijkheid de schadeveroorzakende uitvoeringshandeling
wordt verricht. Ik begrijp het niet meer. Kan de minister hierop een nadere
toelichting geven?Net als het kabinet hecht D66 aan de Haringvlietlijn als grenslijn voor
de landaanwinning in zuidwestelijke richting. Natuurlijk moet er letterlijk
en figuurlijk ruimte gelaten worden voor innovatieve ontwerpen door marktpartijen,
zoals het kabinet stelt, en worden de grenzen bepaald door de randvoorwaarden
voor landaanwinning. Waarom wordt hierbij geen "nee, tenzij"-bepaling opgenomen?
De initiatiefnemer moet zich bij de aanleg bijvoorbeeld houden aan de Haringvlietlijn,
tenzij hij afdoende aantoont dat met een andere ligging minder schade aan
de bestaande natuur wordt berokkend dan bij een ligging boven de Haringvlietlijn.
Inhoudelijk verschilt dit niet van wat het kabinet wil, maar het is dan wel
een stuk duidelijker verwoord in de PKB. Graag hoor ik een reactie hierop.Deze PKB bevat voor een groot deel strategische beslissingen. De concrete
invulling komt later. Het lijkt mij wel van belang dat de Kamer op de hoogte
wordt gehouden van die invulling. Voor een deel gebeurt dat periodiek, als
de Kamer besluit om PMR een groot project te laten zijn. De Kamer moet daarnaast
uitvoeringsbesluiten ter goedkeuring voorgelegd krijgen. Daarbij denk ik aan
besluiten over zandwinning, bijvoorbeeld hoe diep men gaat winnen, de procesarchitectuur
die in vraag 93 is genoemd, de keuze van het ontwerp, enzovoorts. Kan de minister
toezeggen dat zij ons hiervan op de hoogte houdt en indien mogelijk geen onomkeerbare
besluiten neemt zonder de Kamer van tevoren te informeren?MinisterNetelenbosMevrouw Ravestein spreekt over een onomkeerbaar besluit. Het zal haar
opgevallen zijn dat niet altijd het Rijk de hoofdrol speelt bij bepaalde ontwikkelingen.
Als de provincie of de stad Rotterdam de leiding hebben, moet het dan ook
langs de Kamer?MevrouwRavestein(D66)Ik heb gevraagd of u ons indien mogelijk van tevoren op de hoogte wil
stellen van wat er gaat gebeuren. Dat is de bedoeling. Tot het onmogelijke
is niemand gehouden, maar de Kamer wil graag op de hoogte blijven van wat
er gebeurt.Concluderend. Er ligt een mooi besluit voor dat brede steun geniet. Wij
willen amendementen indienen of ondersteunen over de binnenvaart en de cultuurhistorische
waarde van de Albrandswaard, maar wij zijn al met al tevreden. Laten wij nu
maar de uitvoering ter hand nemen.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Voorzitter. Het wordt hoog tijd voor een ander geluid. Ik zal daartoe
een poging doen. De vraag of de aanleg van de Maasvlakte een stap in de richting
van duurzame economie is, wordt in de PKB bevestigend beantwoord. Is de aanleg
hiervan gunstig voor milieu, geluid, luchtkwaliteit, ruimtebeslag en de leefkwaliteit
in Rotterdam en omgeving en in de rest van Nederland? Zetten wij een stap
in de richting van duurzaam transport? Wij zijn benieuwd naar het antwoord
van de minister op deze vragen. GroenLinks heeft grote twijfel of deze vragen
positief beantwoord kunnen worden.De gevolgen van Nederland distributieland en de concurrentie tussen de
zeehavens in Europa en in Nederland zijn niet onopgemerkt gebleven door de
Nederlandse burgers. Ik noem de groei van Schiphol en de gevolgen voor de
geluidsoverlast in de wijde omtrek; de aanleg van de Betuwelijn, in onze ogen
de uitkomst van een ondemocratisch proces, met grote gevolgen voor het rivierenlandschap,
aangelegd op verzoek van de Rotterdamse lobby; de aantasting van de open ruimte
als gevolg van de mogelijke aanleg van MTC Valburg; de enorme groei van het
goederenvervoer over de weg in de regio Rotterdam, met als gevolg een behoorlijke
verslechtering van de leefkwaliteit in die regio; de dreigende aanleg van
goederenlijn 11 door Brabant en de IJzeren Rijn door het natuurgebied de Mijnweg
in Limburg.De heerFeenstra(PvdA)Ik gun iedere fractie het recht om wijze of onverstandige taal te gebruiken,
maar ik heb er wel bezwaar tegen dat u spreekt over een ondemocratisch besluit.
Ik herinner mij dat wij dit besluit in 1993 in twee uitgebreide commissievergaderingen
hebben genomen, in eerste instantie met steun van uw fractie. Nadien hebben
wij het nog twee keer heroverwogen. Ik laat het graag voor uw rekening, maar
ik heb er bezwaar tegen dat u dit kwalificeert als een ondemocratisch besluit.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik kan mij dat wel voorstellen vanuit de optiek van een warme voorstander
van de Betuwelijn. Als je kijkt naar de rapporten die de Algemene Rekenkamer
en anderen de afgelopen jaren hebben uitgebracht over de besluitvorming, kun
je geen andere conclusie trekken dan dat er een proces heeft plaatsgevonden
op basis van foute uitgangspunten, waar herhaaldelijk tegen gewaarschuwd is.
De aanleg van de Betuwelijn is tot stand gekomen op grond van heel andere
uitgangspunten dan wat officieel onderdeel van de besluitvorming
was.De heerFeenstra(PvdA)Ik wil geen enkele fractie het recht ontnemen om wijze of onverstandige
taal uit te slaan. Ik heb er echter bezwaar tegen dat de heer Van der Steenhoven
spreekt van een ondemocratisch besluit. Ik herinner mij dat in 1993 na twee
UCV's, in eerste instantie met steun van de fractie van GroenLinks een besluit
is genomen. Nadien is dat tweemaal heroverwogen. De andere kwalificaties laat
ik graag voor rekening van de heer Van der Steenhoven. Ik heb er bezwaar tegen
dat hij het kwalificeert als een ondemocratisch besluit.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik kan mij dat voorstellen vanuit de optiek van een warme voorstander
van de Betuwelijn. Op basis van de rapporten die er in de afgelopen jaren
zijn verschenen over het tot stand komen van de besluitvorming van de Betuwelijn,
het rapport van de Rekenkamer en andere rapporten, kan de conclusie worden
getrokken dat het besluit is genomen op basis van foute aannamen en gegevens.
In de Kamer is daar herhaaldelijk voor gewaarschuwd. Er heeft een proces plaatsgevonden
waarbij de aanleg van de Betuwelijn op geheel andere gronden tot stand is
gekomen dan in het geval het onderdeel had uitgemaakt van de officiële
besluitvorming.De voorzitter:Het is verstandig als de heer Van der Steenhoven zijn woorden voorzichtig
formuleert. Bij ons betekent democratisch iets wat in het parlement besloten
wordt. Voorzover ik mij kan herinneren – in dit geval is mijn geheugen
zeer scherp – is met een democratische, parlementaire meerderheid besloten
tot aanleg van de Betuwelijn. Dat de heer Van der Steenhoven het daarmee niet
eens is, is een ander punt.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik ben het eens met de opmerking dat het onderwerp is geweest van democratische
besluitvorming in het parlement. De gegevens en aannames waarop dat besluit
is gebaseerd, blijken echter achteraf niet te kloppen.De voorzitter:Dat is uw conclusie.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Dat is de conclusie van de Rekenkamer.De voorzitter:Ik moet dit punt afronden. Anders gaan wij praten over de Betuwelijn.
Daar voel ik niet zoveel voor. Ik denk dat ik verwoord heb wat de collega's
erover denken.De heerKlein Molekamp(VVD)Wij praten over de PKB Maasvlakte. Als de meerderheid van de Kamer de
PKB Maasvlakte steunt, is het dan een democratisch of een ondemocratisch besluit?
Is het feit dat de heer Van der Steenhoven eventueel tegenstemt een reden
voor hem om het besluit als ondemocratisch te betitelen?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik heb net aangegeven waarom ik vind dat de besluitvorming over de Betuwelijn
niet op juiste aannames tot stand is gekomen. Dat geldt niet voor de Tweede
Maasvlakte. Na zes jaar uitvoerig debat liggen alle gegevens op tafel. Dat
is een verbetering vergeleken met de Betuwelijn. Het gaat om een politieke
keuze of een partij zich daarin kan vinden of niet. In dit geval denk ik dat
er meer recht is gedaan aan de wijze van besluitvorming dan bij de Betuwelijn.De heerBuijs(CDA)Dan ontgaat mij de vergelijking met de Betuwelijn volledig.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik heb geen vergelijking met de Betuwelijn getrokken. Ik probeer, door
alle interrupties heen, duidelijk te maken dat aan de aanleg van de Tweede
Maasvlakte veel andere processen vastzitten. Het heeft te maken met de manier
waarop wij in Nederland omgaan met de economie en de distributie van goederen.
Ik noem een aantal voorbeelden van projecten met een heel negatieve impact
op milieu en ruimte. Die hebben te maken met goederentransporten.De voorzitter:U heeft daarbij woorden gebruikt die niet acceptabel zijn voor de collega's
en die niet passen in een parlementaire democratie. De heer Van der Steenhoven
vervolgt zijn betoog over de Maasvlakte.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Daarmee ben ik het niet eens. Ik hanteer conclusies die in rapporten,
zoals die van de Rekenkamer, te vinden zijn over de aannamen bij de Betuwelijn.
Mijn woorden zijn volledig voor mijn rekening.De aanleg van de IJzeren Rijn is een van de uitvloeisels van de drang
van Antwerpen om, net als Nederland, over een eigen goederenspoor te bezitten.
Dat loopt door het Mijnweggebied, een mooi natuurgebied in Limburg. Antwerpen
wil ook uitbreiden. Daarvoor wordt het dorp Doel platgewalst. Zij willen ook
opnieuw een verdere uitdieping van de Westerschelde, met alle gevolgen voor
de natuur van dien. Ook refereer ik aan de realisatie van het vliegveld Laarbruch,
waarbij de nachtrust van veel omwonenden in het geding is. Opnieuw een vliegveld
dat bedoeld is om nog meer goederenvervoer mogelijk te maken.De heerKlein Molekamp(VVD)Mag ik vragen of de heer Van der Steenhoven zijn verhaal niet tot Australië
wil uitbreiden, maar zich zoveel mogelijk op deze PKB concentreert?De voorzitter:De heer Van der Steenhoven heeft vijftien minuten. Die mag hij indelen
zoals hij wil, zolang hij maar geen opmerkingen maakt die bezijden de waarheid
zijn.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ook dit geeft aan hoe heilig Nederland distributieland hier kennelijk
is. Wie zich niet beperkt tot Nederland, begeeft zich klaarblijkelijk in Australië.De voorbeelden die ik heb genoemd, zijn voorbeelden van aanpak van een
milieu- en economische ontwikkeling die weinig te maken heeft met duurzame
ontwikkeling. Het is kennelijk in de afgelopen jaren niet mogelijk geweest
om in Europees verband iets van samenwerking tot stand te brengen tussen de
Europese havens, waarbij de uitbreiding zich richt op waar de haven sterk
in is, zodat het milieu ontzien kan worden. Alle havens willen echter ontsloten
worden via lucht, spoor, weg, pijpleiding en binnenvaart, met voor een deel
de door mij geschetste gevolgen. Zelfs binnen Nederland lukt het niet om die
afstemming tot stand te brengen, met als gevolg dat met vele miljoenen overheidsgeld
in Amsterdam een terminal voor containervervoer wordt aangelegd
die nu leegstaat. Voor die ontwikkeling moeten ook weer de sluizen bij IJmuiden
met overheidsgeld worden uitgebreid. Daar moet ons eigen doel, de Wijkermeerpolder,
voor wijken. Hoewel wij de grootste haven ter wereld binnen onze landsgrenzen
hebben en de doorvoer van de meeste containers, gaan wij 50 kilometer verderop
in Amsterdam alle nadelen van de doorvoer van containers nog eens dunnetjes
overdoen, terwijl het voor de hand ligt om dit opéén plek te
concentreren. Met andere woorden, als Rotterdam de Tweede Maasvlakte krijgt,
wil Antwerpen ook meer ruimte en een verdere verdieping van de Westerschelde
en dan willen Gent en Amsterdam nog meer subsidie om uit te breiden.Een duurzame economische ontwikkeling vraagt om minder ruimtebeslag en
"om een kenniseconomie waarin de kwaliteit en de productiviteit van het onderwijs,
de wetenschap en de technologie voor een belangrijk deel onze welvaart zullen
bepalen". Dit is geen citaat uit het verkiezingsprogramma van GroenLinks,
maar uit een nota van het ministerie van Economische Zaken "Naar een hoogwaardige
en duurzame kenniseconomie". Dat rapport ligt overigens aan de basis van de
beslissing over de ICES-gelden. In deze nota wordt wel gesproken over een
digitale delta, maar distributie in de delta komt er niet in voor. Dat komt
misschien wel omdat het economisch gezien om marginale activiteiten gaat die
weinig opleveren. Dat verhaal horen wij tenminste vaker als wij in Rotterdam
komen om te debatteren over de haven en de Maasvlakte. Ondernemers zeggen
vaak dat zij eigenlijk marginaal verdienen en dat het heel moeilijk is om
het hoofd boven water te houden. De aanleg van de Tweede Maasvlakte levert
volgens de vakbeweging weinig nieuwe banen op voor Rotterdam en omstreken.
Dezelfde investering in de lokale economie, bijvoorbeeld in de wijken van
Rotterdam, zou wel eens veel meer werkgelegenheid kunnen opleveren en bovendien
veel beter kunnen uitpakken voor milieu en leefkwaliteit, dus duurzamer.Bij duurzaamheid gaat het er ook om het vervoer van goederen zo milieuvriendelijk
en ruimtebesparend te organiseren. Ook op dat vlak is er te weinig gebeurd
waardoor GroenLinks er vertrouwen in kan hebben dat bij de Tweede Maasvlakte
een andere koers wordt ingeslagen om transport te verduurzamen. Transportpreventie
wordt met de mond beleden, maar in de praktijk gebeurt er nog te weinig. Als
de overheid ergens niet in heeft geïnvesteerd, dan is het wel in de verbetering
en de uitbreiding van vaarwegen. Dat is ook een duurzame vorm van transport.
Anderen hebben al gerefereerd aan het probleem dat de binnenvaart er in de
huidige plannen voor de Tweede Maasvlakte bekaaid van af komt.Over ondergronds transport worden mooie brochures uitgegeven, maar voor
alle pilots in de steden is geen geld. Over de bloemenlijn naar Schiphol horen
wij ook al een tijdje niets meer. Wat is er gebeurd met de aanbevelingen uit
het rapport van de Raad voor verkeer en waterstaat "Ruimtelijke vernieuwing
van het goederenvervoer" van een paar jaar geleden? De conclusie van dat rapport
was dat wij moeten werken aan een vermindering van de transportgroei. Er zijn
heel concrete voorstellen gedaan, bijvoorbeeld voor een ondergronds systeem
van stukgoedvervoer binnen en tussen concentratiegebieden, voor een schaarsteheffing
op infrastructuur, voor een verbetering van de beladingsgraad, nu slechts
50%, en voor een optimale toepassing van informatie- en communicatietechnologie.
Tegen deze achtergrond is de Tweede Maasvlakte meer van hetzelfde. De Tweede
Maasvlakte scoort slecht op alle duurzaamheidsindicatoren. Ook de kosten-batenanalyse
van het CPB roept wat dat betreft veel vragen op. Wanneer is er nu echt behoefte
aan meer ruimte? Gezien de mindere economische groei van vorig jaar en de
komende jaren zal dat niet snel zijn. De dalende doorvoer van containers in
Rotterdam in de afgelopen jaren spreekt wat dat betreft boekdelen.Toch zijn er ook positieve ontwikkelingen te melden als het om PMR gaat.
Met name door de invloed van ONR en de totstandkoming van Visie&Durf is
er veel nadruk gelegd op de mogelijke inbreiding van verouderde haventerreinen.
Er is meer duidelijkheid over de mogelijkheden van het bij de stad voegen
van oude haventerreinen. Het is duidelijk dat een eventuele Tweede Maasvlakte
alleen beschikbaar is voor deepsea-activiteiten. De Tweede Maasvlakte moet
gefaseerd aangelegd worden en alleen als er klanten zijn die zich er nadrukkelijk
voor gemeld hebben. Dat is misschien ook een idee voor de containerterminal
Amsterdam. Het Voornse duin, de Voordelta en de Kop van Goeree worden beter
beschermd en 750 ha groen maakt onderdeel uit van de PKB. Er blijven natuurlijk
wel belangrijke vragen bestaan over die 750 ha. Hoe wordt dat gefinancierd?
Wat ons betreft gebeurt dat niet uit de bestaande gelden voor de ecologische
hoofdstructuur. Is het mogelijk dat er ICES-geld voor komt? Er liggen alleen
al veel claims en die pot is kleiner geworden. Dat is dus onduidelijk. Ook
is onduidelijk hoe de activiteiten van de aanleg-NV er precies uitzien. Is
zij ook verantwoordelijk voor de realisatie van natuur en natuurcompensatie?
Wat ons betreft is dat het geval.De vraag naar de gevolgen van de Tweede Maasvlakte voor de ecologie van
de Waddenzee is ook beantwoord. Nader onderzoek in het kader van de PKB geeft
geen uitsluitsel over de mogelijke gevolgen, zoals de onderbreking van de
slibtoevoer naar de Wadden. Erkend wordt dat er behoedzaam geopereerd moet
worden, gezien de mogelijke gevolgen voor de Waddenzee. Hoe dat gebeurt, is
nog onduidelijk. Kan de minister een toelichting geven? Een en ander wordt
opgenomen in het monitorprogramma van de landaanwinning. Hoe moet ik mij dat
echter voorstellen? Wacht men na de aanleg van het eerste stuk vijf jaar om
de effecten op de Wadden te onderzoeken? Zoveel tijd zal het toch wel kosten
voordat je de effecten kunt zien. Of is er binnen een kortere termijn duidelijkheid
over? Moet hier niet dezelfde lijn gekozen worden als inzake de gasboringen?
In dat geval wordt er namelijk voor gekozen om het bij onzekerheid niet te
doen, vanuit het voorzorgprincipe. Dat geldt zeker ook gezien de effecten
van klimaatverandering op de Wadden.Is er inzake financiering geleerd van de Betuwelijn? Moet het bedrijfsleven
de aanleg niet zelf betalen? Wordt de sector niet bevoordeeld als de overheid
hierbij financiert? Hoe verloopt de discussie op dit punt binnen het kabinet?
De VVD-minister van Financiën heeft herhaaldelijk aangeven dat de sector
naar zijn mening zelf aan zet is, net zoals bij de aanleg van
een vliegveld in zee. Staatssecretaris Bos heeft zich op dat punt in gelijke
bewoordingen uitgelaten. Er is al gesproken over de onderlegger voor de ICES:
"Naar een hoogwaardige en duurzame kenniseconomie". Hoe scoort dit project
op het punt van de economische ontwikkelingen die vanuit de ICES bevorderd
moeten worden?De heerFeenstra(PvdA)De heer Van der Steenhoven zegt dat alle gegevens nu op tafel liggen.
Een daarvan is de maatschappelijke kosten-batenanalyse. Dat vind ik een aanwinst
binnen dit project. Die analyse geeft een plus. Stel dat zij een min had opgeleverd,
zou de heer Van der Steenhoven dan vinden dat wij er consequenties aan moeten
verbinden?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)De aanwezigheid van plussen of minnen in de kosten-batenanalyse is afhankelijk
van de omvang van de economische groei en de snelheid waarmee de Tweede Maasvlakte
wordt aangelegd. Uw vraag is dus moeilijk eenduidig te beantwoorden. Een kosten-batenanalyse
is een heel belangrijke indicator bij het beoordelen van een project, maar
niet de enige. Bij een positieve kosten-batenanalyse kun je het om andere,
maatschappelijke redenen niet gewenst vinden dat zo'n ontwikkeling plaatsvindt.De heerFeenstra(PvdA)Er is al aangegeven dat het tempo en de vorm afhankelijk worden gemaakt
van toekomstige ontwikkelingen. Mijn vraag was echter of u vindt dat er consequenties
aan verbonden moeten worden als de maatschappelijke kosten-batenanalyse een
min oplevert. Als het antwoord daarop "ja" is, vindt u dan niet dat er ook
consequenties verbonden moeten worden als de maatschappelijke kosten-batenanalyse
een plus oplevert?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik geef aan dat de maatschappelijke kosten-batenanalyse een heel belangrijke
indicator is. Ik wijs echter naar het standpunt van uw eigen fractie. Die
stelt dat er inzake de Zuiderzeezweeflijn een negatieve kosten-batenanalyse
is, maar dat zij er toch vóór is. Er zijn dus best argumenten
te geven om een kosten-batenanalyse niet als enige maatgevend te laten zijn
voor de beoordeling van een project.De heerFeenstra(PvdA)Ik neem aan dat u er wel enige waarde aan toekent?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Dat heb ik ook aangegeven.De heerFeenstra(PvdA)Wij hebben hierover al eerder debatten gevoerd. Ik heb hier het stenogram
voor mij van een vergadering van oktober 2000. Wij hebben toen gevraagd of
er consequenties aan verbonden moeten worden als de kosten-batenanalyse een
min oplevert. Volgens uw fractie moest dat inderdaad. Toen vroegen wij of
dat ook het geval was als de kosten-batenanalyse een plus oplevert. Vervolgens
antwoordde uw fractie dat zij er niets over durfde te zeggen en dat zij er
niet op inging; uw fractie bleef vaag. Dat kan dus niet. Als je zo'n instrument
hanteert, mag je er ook een bepaalde waarde aan toekennen. Ik zeg niet dat
dit het laatste woord in alles moet zijn, maar als er sprake is van een plus –
u betwijfelde zojuist of het een rendabele investering is – mag je er
ook consequenties aan verbinden.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik heb aangegeven hoe wij met die kosten-batenanalyse willen omgaan. De
CDA-fractie pleit er bijvoorbeeld voor om in 2005 de Tweede Maasvlakte aan
te leggen.De heerBuijs(CDA)Dit is pure onzin. Ik heb dat niet bepleit, maar heb gevraagd of het wel
realistisch is. De heer Van der Steenhoven kletst momenteel een beetje uit
zijn nek, want hij noemt geen argumenten. Hij is gewoon overal tegen. Dat
vind ik nogal onbevredigend.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik ben niet gewend om, als ik het met iemand niet eens ben, te zeggen
dat hij uit zijn nek kletst. Deze kwalificatie laat ik voor rekening van de
heer Buijs. Ik begrijp dat sommigen het lastig vinden dat er kritische vragen
worden gesteld over de economische ontwikkeling waartoe kennelijk alle grote
partijen zich bekeerd hebben. Het lijkt mij dat ik goede argumenten heb genoemd.
Volgens de huidige gegevens en richtlijnen zal een Tweede Maasvlakte niet
een positieve bijdrage geven aan milieu en economie.De heerFeenstra(PvdA)De heer Van der Steenhoven zegt dat een Tweede Maasvlakte niet goed is
voor de leefbaarheid. In de milieueffectrapportage staat echter dat er per
saldo sprake is van een verbetering van de leefbaarheidssituatie. Daarbinnen
zitten elementen die aanvullend beleid vergen, maar hoe kan de heer Van der
Steenhoven nu zeggen dat het niet goed is voor leefbaarheid en milieu?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Het hangt er maar vanaf of alle onderdelen van de PKB daadwerkelijk worden
uitgevoerd. Ik heb bijvoorbeeld grote twijfels of de 750 ha groen echt worden
gerealiseerd en autonoom worden gefinancierd.Voorzitter. Mijn betoog heeft nogal wat discussie opgeroepen en dat was
ook mijn bedoeling. Mijn conclusie is dat mijn fractie er weinig voor voelt
om onder de in deze PKB vermelde voorwaarden akkoord te gaan met de aanleg
van een Tweede Maasvlakte.De heerVan den Berg(SGP)Voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van de ChristenUnie. Sprekende
over de aanleg van de Tweede Maasvlakte kan ik er niet omheen, enige woorden
te wijden aan het concept Nederland distributieland. De mogelijke aanleg van
de Tweede Maasvlakte moet immers tegen de achtergrond van dit concept worden
gezien. Het is bekend dat mijn fractie de nodige kritische kanttekeningen
plaatst bij het volop blijven inzetten op dit concept. Wij willen meer inzetten
op kwaliteit dan op kwantiteit. Ik verwijs in dit verband naar de enige jaren
gelegen ingediende motie-Stellingwerf/Van den Berg die door de Kamer is aangenomen.
De minister verwijst hier ook naar in het antwoord op vraag 20. Zij zegt dat
zij mede op basis van die motie tot een modernisering van het mainportconcept
is gekomen. Dat is prima, maar ik merk daar weinig van in die zin dat de minister
in dit verband refereert aan de dubbeldoelstelling. Dat was echter niet de
bedoeling van de motie. Die dubbeldoelstelling moet sowieso worden gerealiseerd.
Het ging ons meer om een selectievere en dus duurzamere benadering van
het transportconcept. In de PKB-tekst heb ik daarvan niet zoveel teruggevonden.
In het algemene toelichtende deel wordt wel gesproken over het creëren
van meerwaarden – onder andere via innovatieve servicediensten, ICT
en kennisdiensten en dat klinkt allemaal goed – maar hoe krijgt dat
nu concreet vorm en inhoud in deze PKB? Ik lees veel over grootschalige containeroverslag,
concentratie van chemiesectoren, deepsea-gerelateerde distributieacitviteiten,
maar waar is de selectiviteit en de voorkeur voor hoogwaardige milieuvriendelijker
activiteiten?Voorzitter. Wij hebben steeds beklemtoond dat de ontwikkeling van de Rotterdamse
haven niet geïsoleerd moet worden beschouwd. Wij hechten er veel waarde
aan om de potentie van met name de Zeeuwse havens te benutten. Daaraan zal
na de geplande evaluatiemomenten de nodige aandacht worden besteed, maar wij
vinden dit een iets te terughoudende opstelling. Wij hadden liever gezien
dat het nu als volwaardig alternatief was meegenomen. Het lijkt ons dat de
Zeeuwse havens een bijdrage kunnen leveren aan het opheffen van het ruimtetekort
van Rotterdam. Die potentie is wel degelijk aanwezig en er zijn allerlei actuele
ontwikkelingen in de Zeeuwse havens die daarop duiden. In dit verband ligt
het in de rede om Antwerpen en Rotterdam meer als complementair dan als concurrerend
te beschouwen. Dat laatste gebeurt helaas nog steeds. Ik denk dat deze West-Europese
zeehavens meer moeten kijken naar wat ons bindt dan wat ons scheidt. De concurrentiepositie
blijft natuurlijk bestaan, maar mondiaal gezien zal iets meer complementair
denken meerwaarde opleveren. Ook op andere dossiers zoals met betrekking tot
de Westerschelde zal dit een positieve werking kunnen hebben.Ik wil nog een andere algemene opmerking maken die aansluit bij eerdere
discussies op andere terreinen, namelijk over privatisering en private constructies.
Mijn fractie heeft kennisgenomen van de keuze voor een overheids-NV die zich
richt op de aanleg en exploitatie van de mogelijke landaanwinning. De gemeente
Rotterdam draagt zorg voor aanleg en exploitatie, dan wel een door de gemeente
op te richten of aan te wijzen en aan de gemeente verbonden rechtspersoon,
zo wordt dit geformuleerd in het memorandum van overeenstemming. Ik vind dit
enigszins vaag. Is de minister het met ons eens dat een publiekrechtelijke
kader voor de aansturing van de haven hoe dan ook gewaarborgd moet zijn? Er
mag in ieder geval geen sprake zijn van privatisering. De in het geding zijnde
mainportbelangen zijn publieke belangen en dienen daarom voor 100% langs publieke
weg gewaarborgd te worden. Het is bekend dat de gemeente Rotterdam op dit
moment nadenkt over de toekomst en de bestuurlijk-juridische vormgeving van
de haven. Graag hoor ik van de minister dat ook zij van mening is dat publiekrechtelijke
inbedding een conditio sine qua non is.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzover mij bekend, is er wel sprake van eventuele verzelfstandiging
van de haven, maar ik hoor voor het eerst dat er ook sprake zou zijn van privatisering
van de haven, ofwel van verkoop aan een private partij. Ik denk dat de woorden
verzelfstandiging en privatisering door elkaar worden gehaald.De heerVan den Berg(SGP)Ik haal die woorden niet door elkaar, maar zij liggen natuurlijk dicht
bij elkaar. De heer Klein Molekamp heeft in zoverre gelijk dat nergens geschreven
staat dat men met aandelen naar de beurs wil gaan. Ik doel op verzelfstandiging
maar dan wel in privaatrechtelijke kaders. Privatisering is daarvoor misschien
niet het goede woord. Ik neem echter afstand van zo'n verzelfstandiging. Wij
vinden dat de aansturing en de regie van de publieke infrastructuur waartoe
de havens net zo goed behoren als de spoorwegen, in publiekrechtelijke kaders
dient te geschieden. Ik sluit overigens niet uit dat bepaalde activiteiten
in een overheids-NV worden ondergebracht.De heerKlein Molekamp(VVD)De heer Van den Berg vindt een overheids-NV dus acceptabel?De heerVan den Berg(SGP)Ja, maar voor bepaalde concrete activiteiten. Niet alles hoeft te worden
uitgevoerd door ambtenaren. Toch wordt met een overheids-NV een stap gezet
in een richting die – afhankelijk van de overige inkadering vanuit de
publiekrechtelijke regelgeving – ook risico's met zich meebrengt.Ik zal nu een opmerking maken over de financiering voordat ik meer inhoudelijk
op de plannen inga. Het is mij opgevallen dat de tekst van de PKB geen financiële
onderbouwing bevat voor de voorstellen en ook geen definitieve heldere verdeling
van verantwoordelijkheden. Dit is opgenomen in het convenant, in het zogenaamde
memorandum van overeenstemming dat overigens geen juridisch bindende afspraken
bevat. In dit memorandum is slechts sprake van de uitgangspunten voor financiering
en vervolgafspraken. Ik ben daarmee niet zo gelukkig. Horen bij een belangrijk
project als dit de financiële verantwoordelijkheden niet in de PKB zelf
thuis? Althans de kaders voor de toedeling van de verantwoordelijkheden horen
daarin thuis. Zo niet, dan wordt de rol van de Kamer beperkt. Als de PKB eenmaal
is vastgesteld, is het voor de Kamer in een later stadium moeilijk in te breken
op de afspraken die na lange onderhandelingen in het memorandum zijn vastgelegd.
Waarom is voor deze weg gekozen in een project dat vraagt om veel publieke
middelen?Wij zijn positief over de gekozen fasering. Wij hebben eerder gevraagd
of de aanvankelijk geplande omvang wel nodig is. Daarom is het positief dat
het kabinet kiest voor een gefaseerde aanpak en de aanleg afhankelijk maakt
van de feitelijke ruimtevraag. Overigens mag deze benadering natuurlijk de
eigen verantwoordelijkheid van de overheid niet opheffen. Ruimtevragen moeten
kritisch worden getoetst en mogen niet min of meer kritiekloos worden gehonoreerd,
waardoor er een lappendeken van ruimtefuncties zou kunnen ontstaan. De selectiecriteria
als toegevoegde waarde, milieuvriendelijkheid etc. moeten ook hier worden
toegepast. De regiefunctie van de overheid hoort hier ook bij. Daarnaast heb
ik grote vragen bij de praktische uitvoering van de fasering. Hoe moet ik
mij een gefaseerde aanleg van dijken, kades en infrastructuur indenken? Leidt
het niet tot onevenredig hogere kosten om brokken infrastructuur gefaseerd
aan te leggen? Ik vind dat er een totaal kader voor de hoofdinfrastructuur
moet zijn. In mijn ogen kun je de bouw van zaken als zeewering niet opsplitsen. Mijn fractie staat positief tegenover de zogenoemde dubbeldoelstelling.
Deze doelstelling moet betekenen dat de leefomgeving in het Rijnmondgebied
per saldo verbetert. Dat "per saldo" brengt met zich dat zeker niet voor alle
leefbaarheidsaspecten, en zeker niet op alle plaatsen in het Rijnmondgebied
een verbetering optreedt. Integendeel, op een aantal plaatsen zal sprake zijn
van verslechtering. Dat maakt het heel moeilijk om te beoordelen welke concrete
winst nu op milieugebied wordt behaald. Mijn fractie ziet liever dat er ten
minste een standstill voor alle leefbaarheidsaspecten wordt nagestreefd; de
behaalde mate van leefbaarheid mag in het Rijnmondgebied niet verder worden
aangetast door de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Is voor een standstillbenadering
ook niet gekozen bij de uitbreiding van Schiphol? Waarom wordt dit principe
hier niet toegepast?De ontsluiting is een buitengewoon belangrijk punt. Het is uiteraard van
het grootste belang dat de Tweede Maasvlakte op adequate wijze wordt ontsloten.
Ik ben verheugd dat de noodzaak van een intermodale ontsluiting in de PKB
grote prioriteit ontvangt. Dat geldt in het bijzonder de sterke nadruk die
valt op de gewenste modal shift: "Daar waar aan de orde, krijgt vervoer per
spoor of water voorrang boven wegvervoer". Dit heb ik ook bij het NVVP sterk
bepleit, maar op de een of andere wijze spraken de minister en ik toen blijkbaar
langs elkaar heen. Ik ben in ieder geval blij met deze insteek van de PKB.In lijn met het voorgaande is het uiteraard van groot belang dat de binnenvaart
een goede aansluiting krijgt op de Tweede Maasvlakte. De PKB is hierover nogal
vaag. Dat over een goede ontsluiting van de binnenvaart wordt gesproken, is
winst, maar de praktische invulling is veel te open. Dat is zeer essentieel.
De binnenvaart zou het meest zijn gediend met doortrekking van het Hartelkanaal,
waarbij er een ongelijkvloerse kruising komt met de Betuwelijn. Dat is een
kostbaar traject, maar het is wel bij uitstek een investering voor de lange
termijn, waarmee een belangrijke impuls kan worden gegeven aan een duurzaam
vervoer van goederen over water. Ik wil derhalve aan die optie voorlopig vasthouden. Welke variant uiteindelijk ook wordt gekozen, in ieder geval moet een
extra overslagpunt voor de binnenvaart worden voorkomen. Goederen dienen van
het zeeschip direct te kunnen worden overgeladen op een binnenvaartschip.
Dat is de meerwaarde van Rotterdam, dat bepaalt de kracht van de Rotterdamse
haven en de binnenvaart. Er wordt hierbij vaak gewezen op problemen voor kleinere
binnenvaartschepen, maar ik wijs erop dat een goede en veilige verbinding
ook voor grotere en langere schepen, duwverbanden en koppelschepen, kortom
voor de hele binnenvaartsector van groot belang is. Ik zie de motie hierover
met belangstelling tegemoet.Over natuur en recreatie is al veel gezegd. Nu draagt mijn fractie de
natuur en een verantwoorde recreatie een warm hart toe, maar bij de nu gedane
voorstellen staan wij niet te juichen. Een open en agrarisch polderlandschap
met de nodige cultuurhistorische waarde wordt drastisch getransformeerd, waarbij
voor de gevestigde agrarische belangen geen ruimte meer lijkt te zijn. Ik
heb tegen de voorstellen de nodige bezwaren. Ik acht het niet de primaire
verantwoordelijkheid van het Rijk om bepaalde bezigheden in het gebied bij
voorbaat planologisch uit te sluiten. De regio dient zelf, in overleg met
alle betrokkenen, de ruimte te krijgen voor een verantwoorde invulling van
de bestemming van het gebied. Terecht is daarom tegen de voorstellen –
onder meer door het Verenigd platform polders Albrandswaard – veel verzet
aangetekend. Veel vruchtbaarder lijkt het ook om de betrokken agrariërs
in te schakelen bij het realiseren van de publieke doelstellingen, aan de
hand van reeds gepresenteerde voorstellen. Liggen in dit gebied niet meer
mogelijkheden voor agrarisch natuurbeheer dan het kabinet suggereert? Dan
is het voor de overheid ook niet nodig om voor veel geld gronden te verwerven,
die vervolgens niets meer opbrengen. Om een win-winsituatie te bereiken is
agrarisch natuurbeheer een heel goede mogelijkheid. Mijn fractie heeft een
motie voorbereid, maar wij overleggen graag met collega's om onze teksten
beter op elkaar te laten aansluiten.De visserijsector stelt dat men nauwelijks is betrokken bij het overleg.
Ik hoor graag van de minister of dat waar is. De visserij zit wel in de hoek
waar de klappen vallen. De Tweede Maasvlakte betekent een beperking van de
visserijmogelijkheden. Zo zullen goede visgronden met een kraamkamerfunctie
verdwijnen. Verder is er ook nog eens besloten tot de aanleg van een zeereservaat,
waarvan de gevolgen nog zeer duister zijn. Het is namelijk nog helemaal niet
bekend welk regime hiervoor zal worden ingesteld. Wat zijn bijvoorbeeld de
gevolgen voor de kraamkamerfunctie van het kustgebied? Bovendien komen er
allerlei beperkingen, zoals een verbod op bodemberoerende visserij. Ook de
omvang van het gebied lijkt nogal arbitrair. Ik denk dan vooral aan de gekozen
1:10-verhouding, want die mist elke onderbouwing. Kan de minister die wellicht
alsnog geven?Mijn fractie maakt zich ernstige zorgen over de financiële gevolgen.
In de stukken is namelijk niet de garantie te vinden dat die adequaat zijn
geregeld. Is die compensatie toereikend en van toepassing op indirecte schade
op bijvoorbeeld de zandwinning? De omvang, het regime en de schaderegeling
zijn voor ons zwaarwegende punten en daarom overwegen wij om met een motie
te komen, waarin gevraagd wordt om deze belangen beter te garanderen. De visserij
is en blijft voor mijn fractie namelijk een belangrijke economische functie,
zeker in dit gebied.In het verleden heb ik al aandacht gevraagd voor de diepte van de vaargeul
van het Slijkgat. Dat is vooral van belang voor de bereikbaarheid van de haven
van Stellendam. Men is ook ernstig bezorgd over de openstelling van de Haringvlietsluizen.
Zo is er de bekende discussie over de kier die negatieve gevolgen kan hebben
voor de diepte van deze vaargeul. Bij een bepaalde modellering zou de Maasvlakte
dit probleem nog kunnen verergeren. In de PKB wordt gewezen op studies waaruit
zou blijken dat met de geplande aanleg de diepte van het Slijkgat wordt vergroot.
Als dat inderdaad zo is, is dat natuurlijk geen probleem. Niet iedereen is
hier echter gerust op en daarom vraag ik de minister of zij kan garanderen
dat de huidige diepte van de vaargeul wordt gehandhaafd. Verder hoor ik graag
van haar dat eventuele extra baggerkosten in de toekomst niet
ten koste zullen gaan van de gemeente of de regio. Is zij bereid om die garantie
te geven?Voorzitter. Wij zijn over een aantal punten nog kritisch. Dat neemt echter
niet weg dat wij, zoals uit mijn bijdrage blijkt, bereid zijn om mee te denken.
Een aantal belangen moet echter nog beter worden behartigd voordat wij onze
instemming kunnen geven.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. Volgens het kabinet gaat Mainportontwikkeling Rotterdam uit
van een dubbeldoelstelling, te weten versterking van de mainport en verbetering
van de kwaliteit van de leefomgeving van Rijnmond. De SP-fractie vraagt zich
echter af of beide doelstellingen wel in voldoende mate kunnen worden gehaald.
Voor Schiphol is ook een dergelijke dubbele doelstelling geformuleerd, maar
in de praktijk is de mainport Schiphol flink uitgebreid, zonder dat de verbetering
van de leefomgeving voldoende is gerealiseerd. Wordt deze dubbeldoelstelling
voor Mainportontwikkeling Rotterdam wel gehaald? Ik twijfel daaraan.Het kabinet gaat verder uit van een saldobenadering en moet in de beantwoording
erkennen dat er bij bepaalde leefbaarheidsaspecten een verslechtering kan
optreden. Waar concrete winst zal worden behaald, meldt het kabinet wel in
de beantwoording. Kan de minister echter vandaag expliciet aangeven waar concreet
verlies aan leefbaarheid moet worden verwacht?De noodzaak van de uitbreiding van de huidige Maasvlakte met een Tweede
Maasvlakte staat voor de SP-fractie niet bij voorbaat vast. De minister wil
kennelijk met de uitbreiding van de Maasvlakte voldoen aan de wensen van marktpartijen.
Hierbij beseft zij ook dat het nog zeer de vraag is wat de behoefte zal zijn
en wanneer die zich precies zal voordoen. De marktomstandigheden zullen bepalen
of een tweede maasvlakte nodig zal zijn. Hierover kan de minister ons dan
ook geen garanties geven. Zij weet ons enkel te vertellen dat uit alle studies
naar voren zou komen dat er op enig moment in de toekomst een ruimtetekort
zal ontstaan voor containers. Mijn fractie vraagt zich af of de minister op
basis van deze ietwat vage gedachte wel over moet gaan tot zo'n groot project,
zeker gezien de gevaren voor de financiën van het Rijk en de gevolgen
voor het milieu. Kan de minister ons garanderen dat het project alleen maar
doorgaat als onomstotelijk kan worden vastgesteld dat er een dergelijk groot
ruimtegebrek ontstaat dat de prognoses onomstreden zijn? Doen wij dat niet,
dan lopen wij hetzelfde risico als bij de Betuweroute. Ook daar is namelijk
uitgegaan van te optimistische verwachtingen voor het volume, de milieuwinst
en de betrokkenheid van het bedrijfsleven, hetgeen tot onverantwoorde besluitvorming
heeft geleid. Hoe wil de minister een Betuweroutescenario voorkomen?Uit de transportsector zelf horen wij niet uitsluitend optimistische geluiden.
Is de minister bijvoorbeeld op de hoogte van de uitspraken van de heer Lak,
de nieuwe topman bij containerbedrijf ECT, die onlangs in het Algemeen Dagblad
zei "dat de containers niet meer komen aanwaaien". Je mag trouwens hopen van
niet. Volgens hem zit de klad er bij de containeroverslag flink in. Hij meldt
ook dat vorig jaar de voorspelling was dat 6% tot 7% meer containers zouden
worden vervoerd, maar dat dit slechts 2% tot 3% is geworden. De oorzaak hiervan
is volgens de heer Lak niet enkel de malaise in de wereldhandel. De concurrentie
met havens zoals Antwerpen is erg groot. Wat is de reactie van de minister
op dat signaal? Kent zij die achterblijvende cijfers en stemt zij in de met
de weergave van de heer Lak op dit punt? Is het wel wijs om in die onzekere
markt de aandacht zo exclusief te richten op expansie van het goederenvervoer
in de Nederlandse havens? Houden de rapporten waar de minister haar visie
op baseert, rekening met de meest recente ontwikkelingen? Geldt voor vervoer
over water niet hetzelfde als voor vervoer over de weg, in de zin dat niet
noodzakelijk vervoer door transportpreventie voorkomen moet worden? Door een
goede afstemming tussen havens in Europa is misschien wel meer winst te behalen
dan door het verhevigen van de concurrentie. Die winst hoort ook niet louter
in euro's of arbeidsplaatsen te worden uitgedrukt, maar juist ook in de aspecten
van leefbaarheid, zoals milieu, natuur en ruimtelijke kwaliteit. Deelt de
minister die opvatting?Op de huidige Maasvlakte komt nog plek vrij voor nieuwe bedrijven. Kennelijk
is die ruimte niet voldoende om de gewenste groei van de deepsea-gebonden
activiteiten op te vangen. De minister heeft ons al eerder medegedeeld dat
volgens haar de ruimte voor deepsea-gebonden overslag en vestiging goed past
in het streven naar meer transportefficiency. Kan de minister vandaag wat
langer stilstaan bij haar streven naar transportefficiency? De nu voorliggende
plannen lijken daar onvoldoende van uit te gaan.De Rotterdamse haven is volgens de minister een goede vestigingsplaats
voor deepsea-gebonden bedrijven. Dit, in combinatie met een verdere welvaartsgroei,
leidt ertoe dat er behoefte is aan landaanwinning voor de Tweede Maasvlakte.
Is er echter al sprake van een dusdanige opschoning van de Maasvlakte dat
zich daar nog enkel deepsea-gebonden bedrijven bevinden? Dat lijkt mij niet
aan de orde. Is het dan niet economisch en maatschappelijk gewenst om op dat
punt voortgang te boeken? Hoe kan het in dit licht dat bedrijven, zoals ECT,
hun kantooractiviteiten verplaatsen naar de Maasvlakte en daarbij als reden
opgeven dat de grond daar goedkoper is? De minister geeft juist aan, de Maasvlakte
beter te willen benutten voor deepsea-gebonden activiteiten. De bedrijven
worden kennelijk niet gedwongen om enkel deepsea-gebonden activiteiten te
ondernemen op de Maasvlakte. Ook zijn er kennelijk onvoldoende prijsprikkels
om de Maasvlakte daarvoor te reserveren. Hoe ziet de minister deze ontwikkeling,
nu en op het moment dat er sprake is van uitbreiding?In het kader van de Europese samenwerking lijkt het toch verstandig, voordat
er begonnen wordt met de aanleg van een dergelijk groot en riskant project,
eerst te overleggen met België over samenwerking. Mogelijk kan samenwerking
met Belgische zeehavens het ruimtetekort van de Rotterdamse haven al aanzienlijk
verminderen. Is de minister bereid, dit overleg aan te gaan voordat zij verdere
stappen neemt tot de aanleg van de Tweede Maasvlakte? In plaats van te concurreren
met de haven van Antwerpen moeten wij samenwerking nastreven. Wat voor samenwer kingsmogelijkheden zijn er volgens de minister? Hoe ontwikkelt de
mainport Antwerpen zich? Wat zijn de effecten van deze ontwikkeling voor Mainport
Rotterdam? Wat zijn omgekeerd de effecten van de ontwikkeling van Mainport
Rotterdam op de mainport Antwerpen? Is de Belgische regering bereid om samen
te werken op dit vlak? Het lijkt mij dat er genoeg aanleiding is om dit alles
eerst serieus te onderzoeken, alvorens over te gaan tot de ontwikkeling van
de Tweede Maasvlakte. Hiertoe roepen wij de minister dan ook op.De kosten van de aanleg van de Tweede Maasvlakte zullen bijzonder hoog
zijn. Ik krijg hierover van de minister graag een duidelijk overzicht. Door
de gefaseerde aanpak is namelijk van alles mogelijk in grootte en dus ook
in kosten. Kan de minister ons voorzien van een dergelijk schematisch overzicht,
met daarbij de tijdsfasering? Zal de Tweede Maasvlakte ooit rendabel geëxploiteerd
kunnen worden? Wat zijn verder de economische effecten van de aanleg van de
Tweede Maasvlakte op de exploitatie van de huidige Maasvlakte? Voordat wij
verder denken over de aanleg van de Tweede Maasvlakte, lijkt het mij noodzakelijk,
veel meer zekerheid te verkrijgen over de economische effecten. De natuureffecten
en de druk op het transport in de achterlandverbindingen zullen negatief zijn.
De werkgelegenheidsaspecten en de exploitatie zullen dus moeten zorgen voor
het positieve effect. Graag willen wij een goed inzicht krijgen in de totale
effecten van dit project. Het bedrijfsleven staat niet te trappelen om de
aanleg van de Tweede Maasvlakte te bekostigen. Wat zegt dat over de behoefte
van marktpartijen? Ook hier gaat een vergelijking met de Betuweroute op. De
Algemene Rekenkamer en het CPB gaan het maar druk krijgen de komende jaren.
Wordt de Tweede Maasvlakte na de Betuweroute en straks mogelijk de deelname
aan de Joint Strike Fighter het volgende project waarmee waar men zich moet
bezighouden? Ik mag hopen van niet. Deze zaken hebben met elkaar gemeen dat
ze bakken gemeenschapsgeld kosten terwijl de opbrengst buitengewoon onzeker
is. En hoe liberaal je ook bent, met gemeenschapsgeld moet je niet te gokken! Over de zandwinning die voor dit grote project nodig is, bestaan ook nog
twijfels. Hiervoor wordt nog een aparte MER opgesteld. De SP-fractie is erg
benieuwd naar deze MER. Wanneer kunnen we die verwachten? Hoe eerder hierover
duidelijkheid is, hoe beter de inschatting van de maatschappelijke kosten
van de landaanwinning gemaakt kunnen worden. Aangezien er nog twijfels bestaan
over de kostendekkingsgraad van de landaanwinning, zal een goed inzicht in
deze MER dit debat een stuk kunnen vereenvoudigen.Om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren komt er 750 ha compensatie.
De SP-fractie is hierover zeer verheugd. De uitwerking hiervan is echter nog
niet geheel duidelijk. Ook is nog onduidelijk of deze compensatie groot genoeg
is om het negatieve milieueffect van de extra zeevaart op te vangen. Kan de
minister ons hierover meer duidelijkheid verschaffen? Verder willen wij graag
van deze minister de garantie krijgen dat de investeringen van het Rijk in
de compensatiemaatregelen niet afgewenteld zullen worden op de reguliere begrotingsmiddelen
voor natuurbeleid. Kan en wil de minister ons vandaag deze garantie geven?
En wat zullen de gevolgen van de compensatie zijn voor de recreatie. Kan de
minister ons hierover enige duidelijkheid verschaffen? Recreatie is niet in
alle gevallen compensatieplichtig, zo merkte de minister reeds op. Gevolgen
voor de recreatie zullen er zeker wel zijn. Hopelijk gaat de minister hiermee
zorgvuldig om en zal zij ook dit zo goed mogelijk kunnen compenseren.Voorzitter. Het zal u duidelijk zijn: in algemene zin heeft de SP-fractie
dus nog erg veel twijfels. De aanleg van de Tweede Maasvlakte zal naar alle
waarschijnlijkheid niet voor 2005 beginnen en er is dan ook geen enkele haast
geboden. Wat de SP-fractie betreft moet er eerst meer duidelijkheid zijn over
de noodzaak en de effecten van de voorstellen.De vergadering wordt van 12.35 uur tot 13.30 uur geschorst.MinisterNetelenbosVoorzitter. Ik begin met dank uit te spreken voor de ondersteunende opmerkingen
die zijn gemaakt voor het Project Mainportontwikkeling Rotterdam. Wij hebben
al een aantal keren gesproken over het PMR. Aan de orde zijn de planologische
vastleggingen van het project. Er is hier dus nog geen sprake van een aanlegbesluit,
al leek dit bij het luisteren naar de diverse sprekers soms wel het geval
te zijn. Het gaat erom dat wij planologisch onze zaken op orde willen hebben,
zodat wij klaar zijn met de planologische voorbereiding op het moment dat
er werkelijk sprake is van een aanleg.Voorzitter. Ik wil, zoals vele sprekers hebben gedaan, mijn waardering
uitspreken aan het adres van al degenen die hebben gezorgd voor het grote
draagvlak onder dit voorstel. De heer Feenstra zei dat het bij zo'n groot
project nooit voorkomt dat er zo'n groot draagvlak is. Dat is op zich juist.
Dit is zeer te danken aan het overleg van de niet-rijkspartijen onder leiding
van de heer Alders. Zij hebben met elkaar soms zeer lastige discussies gevoerd,
altijd vanuit de premisse dat men eruit wilde komen. Dat is zeer goed gelukt.
Ik zou geen voorbeeld weten te noemen waarbij dat net zo goed gelukt is. Het
is verder te danken aan de begeleidingscommissie die allerlei kritische noten
heeft opgeworpen die dan vervolgens moesten worden gekraakt en aan het overleg
van de rijkspartijen. Er zijn naast mijzelf als minister van Verkeer en Waterstaat
ook vele collega's bij betrokken, de minister van VROM, de staatssecretaris
van LNV, de minister van Economische Zaken en uiteraard de minister van Financiën.
Ik ben van mening dat het resultaat dat wij met elkaar hebben bereikt, een
zeer verstandig en verantwoord voorstel is. Er ontstond even een discussie,
omdat de inbrengen van de heer Van der Steenhoven en de heer Van Bommel enigszins
een uitzonderingspositie vormen in vergelijking met de andere inbrengen. Je
kunt zoals de heer Van der Steenhoven doet, natuurlijk weigeren om te accepteren
dat er sprake is van een mondiale ontwikkeling op het gebied van goederenstromen
en ook weigeren daarmee om te gaan in Nederland. Wanneer je echter de ontwikkeling
in de containervaart in aanmerking neemt, dan is slechts een beperkt aantal
havens aan te doen door de zeer grote containerschepen. Deze havens zijn deels
met elkaar in competitie. Op zich is daar niets op tegen. Competitie is op
zich goed voor een gezonde marktwerking. Een gezonde competitie leidt niet
tot desinvesteringen. Wij gaan er bij de prognoses met betrekking
tot een wereldwijde ontwikkeling in de containervaart en met betrekking tot
het vrachtvervoer in Nederland maar zeker ook in Europa van uit – ondanks
het feit dat we nu te maken hebben met enige economische tegenwind –
dat er tot 2010 mondiaal sprake is van een verdubbeling van vracht en tot
2020 van een verdriedubbeling. Regeren is vooruitzien. Je moet er dus in ieder
geval voor zorgen dat de zaken goed lopen op het moment dat die werkelijkheid
zich voltrekt. Blijkt er onverhoopt een mindere ontwikkeling te zijn, dan
zul je daar altijd rekening mee moeten houden. Dat doen we nu precies in het
voorstel dat er ligt. Er wordt hier niet op voorraad gebouwd. Als je dat doet,
ben je snel geneigd om voor bodemprijzen grond in de markt te zetten. Grond
is schaars, zodat je daar heel zuinig mee om moet willen gaan. Het verstandige
van dit voorstel is nu juist dat heel erg verstandig en zuinig wordt omgegaan
met schaarse ruimte. Daarbij wordt er wel voor gezorgd dat Nederland, wanneer
de containervaart zich ontwikkelt zoals geprognotiseerd ook in Europa en wereldwijd
zijn aandeel daarin kan leveren. Gezorgd moet worden voor een gezonde competitie
tussen havens, maar de concurrentie mag niet leiden tot noodgedwongen onverstandige
besluiten. Door de grootte van de containerschepen en gelet op de voorspellingen
op dat punt zal er rekening mee gehouden moeten worden dat slechts een beperkt
aantal havens in Europa dit soort containerschepen kan accommoderen. Het gaat
om schepen waarop 6000 teu's kunnen. Als die hoeveelheid per vrachtauto moet
worden afgevoerd, moet men zich voorstellen dat voor het lossen van één
schip 3000 vrachtauto's nodig zijn. Dat is een lengte van tussen de 45 en
50 km. Een combinatie van vervoer over het water, binnenvaart, kustvaart en
vervoer over het spoor is dan ook bijzonder belangrijk. In Nederland is daarvoor
één haven geëquipeerd, de haven van Rotterdam. Die haven
is goed aangesloten op waterwegen. Ik kom nog te spreken over de Tweede Maasvlakte.
Voor de ontsluiting van deze haven speelt de binnenvaart een belangrijke rol.
De Betuweroute, bedoeld voor het afvoeren van de containers Europa in, wordt
aangelegd. Niet alleen in Nederland worden goederenspoorlijnen aangelegd,
maar ook in andere delen van Europa, zoals in Zwitserland. Daarnaast wordt
de kustvaart al lang gepromoot. Ik heb in de Transportraad een verklaring
afgelegd over het promoten van de kustvaart. In de afgelopen Transportraad
is dat onderwerp wederom aan de orde geweest. Het Spaanse voorzitterschap
zal opnieuw initiatief nemen. Natuurlijk participeert Nederland daarin. Volgende
week ga ik naar de Baltische staten, waar de kustvaart niet helemaal goed
verloopt. Er is daar sprake van een ontwikkeling van vervoer over de weg en
dat moet worden vermeden. Wij moeten andere modaliteiten dan wegvervoer bevorderen.Rotterdam is onze centrale haven, ook al kunnen andere havens een aandeel
leveren, met name in Zuidwest-Nederland. In de PKB wordt uitgegaan van 1,5
miljoen teu verplaatsingen naar de betrokken havens. Maar dan nog moet ik
er niet aan denken dat de haven van Vlissingen of die van Terneuzen eenzelfde
ontwikkeling moet doormaken als de haven van Rotterdam. Goede achterlandverbindingen
zijn een vereiste. Voor je het weet, zijn er veel vraagstukken die niet goed
kunnen worden opgelost.Ik ben van mening dat er een afgewogen voorstel op tafel ligt, waarmee
milieu en leefbaarheid zijn gediend. Dat is een grote verdienste mede van
het samenspel tussen alle betrokken partijen. Gegeven de ligging van Nederland
moet ervoor gezorgd worden dat de handelsstromen geen problemen opleveren
en dat de bakens, indien nodig, tijdig worden verzet. Wij zijn daar goed mee
bezig.Het kabinet is ook voor een kenniseconomie, zoals de heer Van der Steenhoven
heeft bepleit. Onze manier van omgaan met het goederenvervoer is bij uitstek
een concrete invulling van kenniseconomie. Het is ondenkbaar dat zonder ICT
en netwerkplanning in Nederland met dergelijke grote goederenstromen kan worden
omgegaan. Kenniseconomie moet verknoopt worden met basics in de samenleving.
De heer Buijs wees op het belang van het vrachtvervoer in Nederland. De goederen
die mensen consumeren en die binnen Europa moeten worden vervoerd, moeten
toch echt fysiek worden verplaatst. Dat moeten wij zien te erkennen. Ik zie
dat mevrouw Ravestein knikt; zij heeft hier in haar bijdrage ook veel aandacht
aan besteed. Ik zeg het maar basaal: dat potje pindakaas komt echt niet door
een breedbandkabel in je woning. Dat gaat echt alleen maar via fysiek vervoer.
Het is algemeen bekend dat de helft van de goederen die in de Rotterdamse
haven aankomen, als eindbestemming Nederland heeft. De andere helft gaat Europa
in. Rotterdam is ook een Europese haven. Ik heb het volgens mij al vaker gezegd,
maar ook Noordrijn-Westfalen ziet de Rotterdamse haven als zijn haven. De
samenwerking tussen ECT en Duisburg is daarom heel erg belangrijk. De verknoping
en de netwerkopbouw wordt in de praktijk ook langs al die vervoersassen gerealiseerd.
Er wordt nu zo'n beeld gegeven van "ik ben voor de kenniseconomie en niet
voor de oude economie", maar ik dacht juist dat de oude economie door de crisis
in de nieuwe economie weer wat beter werd erkend en herkend. De samenhang
tussen de oude en de nieuwe economie is juist heel verstandig. Kennelijk is
dat nog niet overal doorgedrongen, maar ik meende dat dit wereldwijd bij de
meeste beslissers wel het geval was.Bijna alle leden hebben opmerkingen gemaakt over de samenwerking tussen
havens. Zoals bekend, ben ik al vanaf het moment dat ik op deze stoel zit
een voorstander van samenwerking tussen de Nederlandse havens. Ik ben van
mening dat de afgelopen paar jaar heel veel ten goede is veranderd. Vroeger
bestreden Amsterdam en Rotterdam elkaar uitsluitend. Ook op internationale
reizen profileerde men zich uitsluitend ten overstaan van elkaar om orders
binnen te halen. Gelukkig ligt die manier van opereren al lang achter ons.
Men werkt veel beter samen en men ziet dat de ruimte overal schaars is. Men
specialiseert zich ook. Rotterdam is bij uitstek een diepzeehaven en een petrochemische
haven. Dat is een dominantie in die haven. Amsterdam is meer stukgoedhaven
en een bulkhaven. Soms ontmoeten die twee elkaar natuurlijk wel, want zo strikt
zijn die scheidingen ook weer niet te maken. Bij de containervraagstukken
die in sommige havens een rol spelen, werkt men ook samen. Men reikt elkaar
de helpende hand en dat is alleen maar heel goed. Ook de Nationale
havenraad is bezig met de samenwerking tussen alle Nederlandse havens. Uiteraard
wordt hierbij de competitie behouden. We hebben natuurlijk niks aan een kartel.
Dat kan ook helemaal niet; dan krijg je problemen met de NMa. Je moet er dus
voor zorgen dat met behoud van competitie op een verstandige manier met schaarste
wordt omgegaan. Ik vind het klimaat daarvoor beter dan ooit.De heerKlein Molekamp(VVD)De minister doet bijna alsof dat allemaal publiekrechtelijk geregeld moet
worden, maar volgens mij hebben een heleboel bedrijven in de Rotterdamse en
de Amsterdamse haven dezelfde aandeelhouder. Die heeft er geen enkel belang
bij om zijn ene dochter te laten concurreren met zijn andere dochter. Mij
lijkt dat ook al langs privaatrechtelijke weg een deel van die samenwerking
tot stand is gekomen. Hetzelfde geldt voor sommige elementen in Antwerpen.MinisterNetelenbosDat neemt niet weg dat ook de publieke samenwerking belangrijk is. Schaarse
ruimte dient immers bijzonder prudent te worden behandeld. In het verleden
concurreerde iedereen met elkaar en deed men het liefst op voorraad aanbiedingen.
Dat is allemaal reuze onverstandig. Dat overheden met elkaar willen samenwerken,
dat men daar in een Nationale havenraad op een goede manier over nadenkt en
dat een soort paraplu over ons hele havenbestel komt, is uitstekend. Of dat
op Europees niveau uit te breiden is, is een heel moeilijke kwestie. Op dit
moment gaat heel schoorvoetend een samenwerkingsdiscussie van start tussen
Antwerpen en Vlissingen en dus ook met de Rotterdamse haven. Vlissingen en
Rotterdam werken immers heel goed met elkaar samen. Zij zijn een samenwerkingsverband
aangegaan. Ik meen dat dit dezer dagen wordt ondertekend. Die samenwerking
is heel interessant. Het is alleen maar goed als Antwerpen ook wil samenwerken
in het Scheldegebied, maar dat laat zich niet afdwingen. Daarvoor moet vertrouwen
worden gewekt. Je moet ervoor zorgen dat je eerlijk met elkaar omgaat. In
het verleden zijn immers wonden geslagen. Dat vergeten wij wel eens. Het feit
dat Nederland 200 jaar lang de Schelde heeft afgesloten, zijn ze in Antwerpen
niet vergeten. Dat leren de kinderen nog op school. Wij zijn dat allang vergeten.
Iedere keer wanneer je op bezoek komt in Antwerpen, merk je dat die ervaring
daar nog leeft. Dat maakt dat het verstandig is om te zorgen dat je de samenwerking
voorzichtig, op basis van goede ervaringen, stimuleert, met behoud van competitie.De heerBuijs(VVD)Ik heb gevraagd of het wenselijk is dat Zeeland, Zuid-Holland en Brabant
de activiteiten bundelen in een havenholding, om de bewegingen meer op elkaar
af te stemmen. Wat is uw opvatting over dat voorstel?MinisterNetelenbosIk ben een groot voorstander van een Nederlandse havenholding over het
totaal van de Nederlandse havens, dus niet alleen in Zuid-Nederland, maar
ook Amsterdam, IJmuiden, Den Helder, Harlingen en Delfzijl, om te zorgen dat
wij goed omgaan met schaarste, met behoud van competitie. Wij zijn in Nederland
meesters in kartelvorming, maar die moeten wij zien te vermijden.Ik heb het gevoel dat wij meer dan ooit aan de vooravond staan van zo'n
ontwikkeling. Binnen de Nationale havenraad wenste men die discussie heel
lang niet te voeren. Sinds de heer Van der Hek daarvan voorzitter is, wordt
er hard aan getrokken. Je ziet dat men elkaar meer dan ooit nodig heeft, omdat
het met de ene haven goed gaat en met de andere minder.Het is goed dat zij zich specialiseren. Rotterdam kan straks in de Tweede
Maasvlakte uitsluitend beperkte activiteiten toestaan. Dat zijn de diepzeehavenactiviteiten,
de petrochemische activiteiten. Dat zijn niches in de markt, maar zij worden
van geval tot geval beoordeeld.Door een aantal woordvoerders, zoals de heer Klein Molekamp, zijn vragen
gesteld over de clustervorming en hoe de inverdieneffecten bij milieu, energie
en havenactiviteiten worden gekoppeld. Dat moet daar kunnen plaatsvinden.
Er mogen geen havenactiviteiten worden ontwikkeld die heel makkelijk elders
kunnen plaatsvinden, bijvoorbeeld in bestaand Rotterdams gebied, in Delfzijl
of in IJmuiden. Daardoor wordt de noodzaak groter om samen te werken.De heerVan Bommel(SP)Denkt de minister dat een hechtere samenwerking tussen de havens van Rotterdam
en Antwerpen kan leiden tot verdergaande specialisatie? Denkt zij dat daar
wat te winnen valt zonder de Europese mededingingsregels te overtreden? Een
dergelijke samenwerking kan eigenlijk alleen tot stand komen, wanneer er op
nationaal niveau met elkaar wordt gesproken. Ziet de minister hierbij een
rol weggelegd voor zichzelf?MinisterNetelenbosIk heb al eerder verteld dat door het Vlaamse gewest wel eens is gesuggereerd
om de samenwerking voorzichtig te verkennen, zonder brokken te maken. Over
de verdieping, de ontwikkeling en de natuur van de Westerschelde is onlangs
een MOU ondertekend in Vlissingen. Dit wordt uitgewerkt in een werkgroep,
die voor de helft bestaat uit Nederlandse en voor de helft uit Belgisch-Vlaamse
vertegenwoordigers. Dat kan een heel mooi momentum zijn. De goede ervaringen
die de heer Van Zwam heeft opgedaan met PMR, gaat hij daarvoor gebruiken,
want hij gaat dat ook trekken. Ik heb goede hoop dat dit leidt tot het gewenste
resultaat. Dat moet er vrij snel zijn, want wij hebben afgesproken dat de
resultaten in 2003 beschikbaar zijn. Dat vraagt toch wel enige prudentie,
omdat het vertrouwen er niet makkelijk is.Tussen Le Havre en Hamburg zijn er ook een aantal andere ontwikkelingen.
Je ziet ook dat er in Duitsland fors wordt geïnvesteerd, bijvoorbeeld
in Bremen en Hamburg. Daar wordt vrij veel overheidsgeld in gestopt. Dat kunnen
wij waarnemen. Juist vanuit die wetenschap zegt Noordrijn-Westfalen tegen
ons dat Rotterdam hun haven is en dat zij goed willen samenwerken. Men is
een beetje bang dat als alle activiteiten zich verplaatsen naar het noorden
van Duitsland, dit slecht is voor het Roergebied en voor Noordrijn-Westfalen.
De vervoersstromen die dit oproept richting Zuid-Europa worden dan dermate
grotesk dat deze niet meer hanteerbaar zijn. Er vallen dus allerlei complexe
belangen samen.Europees coördineren? Ik maak de spoor- en havendiscussies al een
jaar of vier mee. Met betrekking tot het havenbeleid bestaat nog niet het
begin van iets gemeenschappelijks. De Commissie wil de havenautoriteiten dwingen
om openbaar aan te besteden. Daar zijn wij niet voor. Dan moeten
ineens allerlei marktactiviteiten gestart worden voor afhandeling in de havens.
Nederland stelt dat er bij ons ook keuze bestaat. Er bestaan private partijen
die havenafhandeling doen, soms voor zichzelf en soms voor derden. In de Rotterdamse
haven is er ECT. Waar moeten wij gaan tenderen? Waar moeten wij concessies
uitzetten? In de Transportraad is te zien dat er vervolgens rare kongsies
ontstaan. Zo stelt men dat private havens uitgezonderd moeten worden. Londen
is bijvoorbeeld een private haven. Denemarken is bezig om Kopenhagen te privatiseren.
Het Verenigd Koninkrijk en Denemarken steunen dit besluit dus. Een aantal
landen vinden dat interessant. Dat is iets voor de grote havens om binnen
te komen. Deze discussie staat mij echter niet aan. De heer Van den Berg sprak
over de publieke infrastructuur en de Nederlandse visie daarop. Ik stel vast
dat de omgeving Europees gezien zo woelig begint te worden dat de vraag hoe
men dat verstandig kan pareren niet simpel te beantwoorden is. Het Europees
Parlement stelt dat het allemaal gewoon moet gebeuren. De manier waarop wij
tegen deze zaken aan kijken, krijgt geen meerderheid binnen Europa. Dat heeft
misschien wel te maken met het succes dat wij hebben. Dat sluit ik niet uit.De heerBuijs(CDA)De heer Van Bommel vroeg aan de minister naar de verdieping van de Westerschelde.
De toegankelijkheid, de natuurlijkheid en de veiligheid zijn daarbij de drie
thema's. Is de minister van plan om in het overleg actief de samenwerking
tussen Antwerpen, Rotterdam en Vlissingen in te brengen? Ik zou dat steunen.MinisterNetelenbosEen dergelijk verzoek is er ook van de Vlaamse regering gekomen. Het is
niet iets wat alleen wij vinden. Wanneer wij precies de grenzen van de diepte
bereiken, maakt onderdeel uit van onderzoek door experts. De veiligheid, de
natuurlijkheid en de toegankelijkheid van de Schelde als belangrijke rivier
voor ook de Antwerpse haven, maakt dat er met kennis van zaken een standpunt
ingenomen moet worden over wat kan en wat niet kan. Een ding is daarbij duidelijk.
Op een gegeven moment is de maximale diepte van de Westerschelderivier bereikt.
Vervolgens is duidelijk dat een ontwikkeling van meer diepte betekent dat
moet worden samengewerkt met Vlissingen en het gehele Nederlandse cluster.De heerBuijs(CDA)Dit betekent dus dat in ieder geval ook de samenwerking invloed kan hebben
op een potentiële verdergaande verdieping?MinisterNetelenbosNee, nu draait de heer Buijs het om. Bij de verdieping wordt gekeken wat
mogelijk is vanuit natuurlijkheid, veiligheid en toegankelijkheid. Vervolgens
wordt daarover een standpunt ingenomen. Wij doen dat niet op voorhand. Dat
zou een foute start zijn van de samenwerkingsdiscussie. Ik weet dan zeker
dat er dan geen samenwerking zal komen.De heerVan Bommel(SP)De minister noemde vertrouwen terecht als voorwaarde voor goede samenwerking.
Die komt nog maar mondjesmaat tot stand. Bij goede samenwerking kan er ook
verdergaande specialisatie plaatsvinden. Mijn vraag is ook of de minister
de opvatting deelt dat dit niet per se op gespannen voet hoeft te staan met
de Europese mededingingsregels. Op dat punt valt er nog veel te winnen.MinisterNetelenbosDat hoeft niet per se op gespannen voet te staan met mededingingsregels,
maar het vraagt wel om precisie.De heerFeenstra(PvdA)In de Europese richtlijn zitten rare dingen. Zo moet alles in tweevoud
uitgevoerd worden om te kunnen concurreren, maar dat moet er natuurlijk snel
uit. Misschien is het wel mogelijk om de PMR-aanpak snel naar Europa te exporteren.
Ziet de minister mogelijkheden om een dergelijke aanpak te laten landen in
een Europese richtlijn?MinisterNetelenbosWij doen ons best, maar ik ben niet erg optimistisch. Een week of drie
geleden heb ik daar uitvoerig over gesproken met de minister uit het Verenigd
Koninkrijk en ik ondervond toen weinig begrip. In het voorstel van de Europese
Commissie heb ik het nog niet teruggevonden. Na 1 juli komt er een nieuw Deens
voorzitterschap, maar ook daar ondervond ik geen begrip. Het is dus op zichzelf
een heel lastig debat. Ik kan absoluut niet voorspellen of het goed afloopt.
Ik heb liever geen besluit dan een besluit dat ons onwelgevallig is. In Europa
vindt men dat onze havens heel wonderlijk zijn georganiseerd, maar daarvoor
zou men wel ruimte moeten laten. Op dit moment ziet het er niet erg gunstig
uit.De heerKlein Molekamp(VVD)Toen ik u zo hoorde, kreeg ik de indruk dat Antwerpen ermee akkoord gaat
dat de verdieping van de Westerschelde niet doorgaat als wij de Tweede Maasvlakte
aanleggen. Of is dat te idealistisch? Er is natuurlijk een zekere concurrentie
tussen beide havens. Mijn idee is dat Antwerpen dat absoluut niet zal accepteren.
Wat is nu realistisch in die samenwerking?MinisterNetelenbosWat realistisch is, zal de tijd uitwijzen. Er zijn niet zo vreselijk veel
havens in de wereld toegankelijk voor grote diepzeeschepen. De Amsterdamse
haven is natuurlijk ook niet toegankelijk voor de grootste diepzeeschepen.
Daar zal men mee moeten leren leven. Het verdiepen van de Westerschelde is
op het ogenblik onderdeel van een studie. Als de Westerschelde op een verantwoorde
manier uitgediept kan worden, zullen wij er in het kader van goed nabuurschap
voor moeten zorgen dat het gebeurt omdat de Antwerpse haven zich moet kunnen
ontwikkelen. Een diepte van 25 meter is natuurlijk niet te bereiken, maar
dat weet men in de Antwerpse haven ook.De heerKlein Molekamp(VVD)Voor diepzeeschepen is er dus geen alternatief buiten Rotterdam?MinisterNetelenbosDat is niet juist. De Duitse havens zijn ook toegankelijk voor deze schepen
en hetzelfde geldt voor een aantal havens in Frankrijk en in het Middellandse-Zeegebied.
Er zijn in Europa dus verschillende havens toegankelijk voor diepzeeschepen.De heerKlein Molekamp(VVD)Er is natuurlijk geen afvoermogelijkheid via binnenvaart.MinisterNetelenbosDat gebeurt dan met de trein.Voorzitter. Het is verstandig om samen te werken. Rotterdam kan dus een aandeel hebben in de diepzeehavenactiviteiten op het moment dat
er klanten zijn. Wij hebben dit vraagstuk ook op een bepaalde manier benaderd.
De aanleg is geen automatisme, maar die is pas aan de orde als er klanten
zijn. Het valt mij op dat de discussie over de prognoses voor het goederenvervoer
steeds weer wordt gestart. De modellen die wij hanteren, ook in het Nationaal
verkeers- en vervoersplan, zijn uiteraard uitgangspunt voor alle modaliteiten.
Dat geldt dus ook voor vracht gerelateerd aan haveninfrastructuur en infrastructuur
voor de verbinding met het achterland. Het is niet verstandig om iedere keer
opnieuw de discussie daarover te starten, omdat wij uitgaan van het middenmodel;
in tegenstelling tot het maximale model van "global competition" en het minimale
model van "divided Europe". Het lijkt niet voor de hand liggend dat die twee
de dominante modellen worden. Is dat onverhoopt wel het geval, dan kun je
daar rekening mee houden, juist in de aanpak die wij voor de Tweede Maasvlakte
hanteren, want die is dat er niet op voorhand gebouwd wordt. Dat lijkt mij
een heel verstandige strategie.De heer Feenstra vroeg naar de activiteiten inzake milieu en natuur. Bovendien
vroeg hij hoe je er inzake milieuwinst voor kunt zorgen dat niemand vergeet
op het juiste moment de juiste beslissingen te nemen. Alle partijen die betrokken
zijn bij de ontwikkeling van de Tweede Maasvlakte blijven een rol spelen.
De gemeente Rotterdam blijft betrokken bij alles wat te maken heeft met bestaand
Rotterdams gebied en alles wat te maken heeft met de invulling van de haven
in het algemeen en de Tweede Maasvlakte in het bijzonder. De gemeente blijft
als eigenaar van het Gemeentelijk havenbedrijf Rotterdam natuurlijk een heel
dominante speler. De provincie is de leidende partij inzake natuur en recreatie.
Zij zorgt er dus voor dat op het juiste moment de juiste beslissingen worden
genomen. Het Rijk is verantwoordelijk voor de uitvoering van de PKB als zodanig.
Het is de bedoeling dat het Rijk een aanleg-NV start en daarom gaat het Rijk
een belangrijke rol spelen. Daarnaast zal de Tweede Kamer worden geïnformeerd
over de voortgang.Mevrouw Ravestein vroeg of het geen groot project kan worden. Het is echter
al een groot project. De vraag wanneer je kunt rapporteren, heb ik ter discussie
willen stellen in de schriftelijke beantwoording. Wanneer er namelijk voorlopig
nog niets kan gebeuren – dat is mogelijk – dan is het de vraag
of je ieder halfjaar moet berichten dat er nog niets gebeurd is. Het is belangrijk
dat je, zoals bij ieder groot project, verslag doet van de voortgang wanneer
de hele machinerie in werking is getreden. Vanuit een pragmatische invalshoek
heb ik dat in de schriftelijke beantwoording aan de orde gesteld; het moment
waarop wij de activiteiten beginnen, is namelijk nog niet exact te voorspellen.
Wanneer de activiteiten beginnen moet het Rijk zorgen voor de overkoepeling
en voor de verslaglegging aan de Kamer.Mijn reactie op de opmerkingen over de financiën geeft antwoord op
de vraag hoe het Rijk financieel in het Project Mainportontwikkeling Rotterdam
betrokken is en met welke andere partijen. De voorliggende PKB is een planologisch
traject. Wij beginnen niet met de aanleg, ook niet met de aanleg van het skelet,
voordat er een zogenaamde launching customer is. Het moment waarop wij met
de aanleg van het skelet beginnen, is heel erg afhankelijk van de vraag uit
de markt. Wanneer dat gebeurt, zal ook de MER voor de zandwinning er moeten
zijn. Wij moeten dus heel goed letten op de verdere procedure. De MER die
te maken heeft met de zandwinning, moet uiteraard klaar zijn en beoordeeld
worden, voordat er zand gewonnen kan worden.De heerFeenstra(PvdA)Daarmee ben ik het eens, maar ik heb in mijn bijdrage de vraag aan de
orde gesteld of je nu vraagvolgend of vraaggeoriënteerd moet zijn. Als
je heel strikt vraagvolgend bent, ga je pas beginnen met de aanleg van het
skelet als iemand zich wil vestigen. Dat vergt een zeer fijnmazige afstemming.MinisterNetelenbosZo zal het ook niet precies gaan. Als de PKB een feit is en de positie
van betrokken partijen is afgebakend, kan het Gemeentelijk havenbedrijf nagaan
of de markt geïnteresseerd is. Als er nog niets is vastgesteld, is dat
voor een mogelijke gegadigde natuurlijk een vrij ongewisse situatie. Van de
gemeente Rotterdam heb ik begrepen dat men ook op deze basis opereert. De
vraag of dat tot resultaten leidt, is op dit moment natuurlijk nog niet te
beantwoorden. Wij gaan pas met de aanleg van het skelet beginnen als er zicht
is op een gegadigde. Dat hoeft nu nog niet tot in detail te worden geregeld,
maar er moeten wel serieuze onderhandelingen worden gevoerd met geïnteresseerde
partijen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik neem aan dat, als alle planologische handelingen achter de rug zijn
en er een geïnteresseerde partij is, direct met de investeringen kan
worden begonnen. Of kunnen er dan nog financiële problemen zijn, bijvoorbeeld
omdat het Rijk wordt geconfronteerd met een begrotingstekort of omdat de ICES-gelden
tegenvallen? Is het financiële kader dan ook geregeld?MinisterNetelenbosOp pagina 32 staat dat de feitelijke marktvraag is gedefinieerd als een
potentiële klant een verbinding aangaat om zich op de landaanwinning
te vestigen. Men hoeft dan niet onmiddellijk te gaan betalen. De ministers
van Financiën, Economische Zaken en Verkeer en Waterstaat hebben onderhandelingen
gevoerd met de gemeente Rotterdam over de financiering. Wij waren zeer gemotiveerd
om een aanleg-NV op te richten, uitsluitend met aandelen van het Rijk. Daaraan
liggen strategische redenen ten grondslag. Allereerst geeft participatie als
aandeelhouder een andere financieringsdynamiek dan bijvoorbeeld een subsidie
of een lening. Er is dan ook geen sprake van concurrentie met ICES-gelden
of een financieringstekort. Wij zijn een aanleg-NV aangegaan voor een periode
van 100 jaar. Wij gaan ervan uit dat het vrij lang zal duren voordat de gemaakte
kosten zijn terugverdiend.De heerFeenstra(PvdA)Nu begrijp ik de term "skelet" ook.MinisterNetelenbosJa, het is een vreselijk woord. Het gaat onder andere om de dijken, de
vaargeulen maar ook om het beheer en onderhoud. De rentabiliteit is vastgesteld
op 4%. Wij menen dat dit een behoorlijk en realistisch rendement is. Het is
niet een eenvoudige opgave. Wij zullen in het kader van het totale havenbeleid
nog eens goed moeten bezien hoe wij dat kunnen realiseren.De heerKlein Molekamp(VVD)Dit is duidelijk, maar mijn vraag was of de MER-procedures bijvoorbeeld
voor de zandwinning nu al worden voorbereid, opdat er kan worden begonnen
zodra de launching customer er is en dan niet eerst nog een aantal publiekrechtelijke
processen moet worden afgerond.MinisterNetelenbosJe moet er uiteraard voor zorgen dat je op tijd alle juridische procedures
hebt afgerond, maar de vergunningverlening is gebonden aan de beschikkingen
die worden afgegeven om te kunnen beginnen. Dit is pas aan de orde als er
sprake is van een verbintenis met een eerste gegadigde. Wij stellen ons heel
prudent op in dit proces, omdat wij bang zijn dat er velerlei dynamiek ontstaat
als wij te ver voor de muziek uitlopen. Wij doen ingewikkeld, omdat er sprake
is van schaarste. Je kunt zo'n Tweede Maasvlakte nog maar een keer realiseren,
daarna is het havengebied in Rotterdam vol, zeker ook nadat het bestaande
Rotterdamse gebied beter is ingericht.De Staat is 100% aandeelhouder van de aanleg-NV. Dit is financieel niet
echt een probleem. Wij maken afspraken over de rentabiliteit. Natuurlijk wordt
dan in Rotterdam gezegd: ja, maar... Er is gewezen op de eenheid van havenbeheer,
de concurrentiepositie en op kostbare eisen die ertoe kunnen leiden dat Rotterdam
zich uit de markt prijst. Als wordt vastgesteld dat het onredelijk is dat
additionele vragen over bijvoorbeeld compensatie of een aansluiting voor de
binnenvaart, drukken op de kosten van het havenbeleid als zodanig en de tarieven
die daarvoor worden gehanteerd, kan een subsidie worden aangevraagd. Als de
regering zo'n vraag als belangrijk bestempelt, zal zij positief beschikken.
Zo niet, dan moet naar een andere bron van financiering worden gezocht.De staat zal geen leningen verstrekken, ook geen zachte leningen. Die
mogelijkheid is nadrukkelijk uitgesloten. Als de aanleg-NV en het Gemeentelijk
havenbedrijf gezamenlijk in zee gaan, moet de Staat ervoor zorgen dat hij
een belangrijke positie krijgt in het totale havenbeleid. De tijd dat er uitsluitend
geld werd gebracht zonder dat de invloed werd vergroot, ligt achter ons.De heerBuijs(CDA)Ik heb gesproken over een evenwichtige concurrentiepositie met Antwerpen.
Wij weten dat Rotterdam nu al 30% duurder is. In hoeverre zijn er nog marges
die het voor eventuele exploitanten aantrekkelijk maakt om zich op de Tweede
Maasvlakte te vestigen? Is de minister van plan dergelijke marges in te bouwen?
Mijn vraag is eigenlijk: komt er wel een klant.MinisterNetelenbosWij spreken nu over schaarse diepzeehavenactiviteiten. Als er geen klant
komt, is het de vraag of het wel nodig is wat wij doen. Het kabinet stelt
zich op het standpunt dat dergelijke kostbare investeringen niet worden gedaan
als het niet nodig is. Er komt echter een tijd dat dit echt wel nodig is,
want echte diepzeehavenactiviteiten zijn maar op een paar plekken in Europa
mogelijk. Als dit verhaal klopt – en daarvan gaan wij uit – zal
de haven geen last hebben van Antwerpen. Het kan wel langer duren, maar dit
vinden wij niet zo erg. Nogmaals, je kunt nog maar één keer
die 1000 ha netto uitgeven. Vol is vol.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Hoe ziet u dit tegen de achtergrond van de politieke ontwikkelingen in
Rotterdam? Er schijnt daar namelijk een collegepartij te komen die duidelijke
opvattingen heeft over de Tweede Maasvlakte.MinisterNetelenbosIk heb daar ook heel duidelijke opvattingen over en de Tweede Kamer volgens
mij ook. Het belang voor geheel Nederland is groot. Ik hoop hoe dan ook dat
de gemeentebesturen in Nederland, van welke samenstelling ook, en de rijksoverheid
in hun samenwerking in de toekomst niet lichtvaardig zullen omgaan met het
behoud van de economische positie in de wereld. Ook in Rotterdam zullen verstandige
gemeentebestuurders aan het bewind komen met oog voor het belang van de Rotterdamse
haven voor de totale Nederlandse economie. De heer Feenstra wees op de cijfers
over de mainportontwikkeling: de toegevoegde waarde van de Rotterdamse haven
is zo'n 7% van het BBP.De heerBuijs(CDA)De minister wijst die ideeën van jachthavens en bungalows dus expliciet
af.MinisterNetelenbosDie jachthavens doen we maar in het Veerse Meer, bungalows op die grond
zijn onbetaalbaar. Ik ben al heel lang van mening dat de invloed van Rijk
en gemeenten op de vormgeving van nationale mainports beter in balans moet
worden gebracht. Dat is tot nu toe niet zo gelukt. Rotterdam studeert hier
nu op. Ik hoop dat alle partijen oog hebben voor het gemeenschappelijk belang.
De gekozen financiële constructie nodigt daar ook toe uit.Bij de financiering van de 750 ha aan natuur- en recreatieprojecten geldt
de volgende verdeelsleutel: 80% voor de rijksoverheid, 20% voor provincie
en regio. Het project kost 182 mln euro, kan beginnen als de planologische
procedures zijn afgerond en strekt zich uit over tien jaar, dus de noodzakelijke
bedragen zijn te overzien. Hoe de betrokken departementen – niet alleen
V en W, ook VROM, LNV en wat mij betreft ook EZ – dit begrotingstechnisch
aanpakken, is nog onderwerp van overleg.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Betekent dit dat de minister onderschrijft dat dit niet ten koste mag
gaan van bestaande groenprojecten en projecten ter versterking van de ecologische
hoofdstructuur?MinisterNetelenbosHet is niet aan mij om iets te zeggen over de manier waarop het ministerie
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij zijn aandeel op zijn begroting onderbrengt.
Ik vind het overigens een heel opmerkelijke benadering dat bestaande projecten
in verband worden gebracht met het voorliggende voorstel. Het verstevigen
van natuur- en recreatiegebieden in de Randstad is immers een algemene verantwoordelijkheid
van het kabinet, waaraan het ministerie van LNV een belangrijke bijdrage levert.
De vraag waar deze kosten precies neerslaan en hoe dat op een verantwoorde
manier kan worden gedaan, is nog onderwerp van overleg. Op de vraag bij welk
artikel van de begroting deze post moet worden ondergebracht, wil ik nu niet
ingaan.Ik benadruk wel dat niet uitsluitend het departement van Verkeer en Waterstaat moet worden aangesproken op de recreatie- en natuurprojecten
van de Tweede Maasvlakte. Dat is immers een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
van het kabinet en wij moeten er dan ook gemeenschappelijk voor zorgen dat
deze kosten ergens worden ondergebracht. Dat is altijd lastig, maar wij komen
daar zeker uit. De bedragen zijn te overzien, omdat die een periode van tien
jaar beslaan. Een bedrag van 182 mln euro is erg veel als dat plotseling moet
worden gefinancierd, maar als het over een periode van tien jaar en vijf departementen
kan worden verdeeld, mag het geen al te groot probleem zijn.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)U weet natuurlijk ook dat er de afgelopen jaren behoorlijk fel is gediscussieerd
over extra geld voor de versterking van de ecologische hoofdstructuur.MinisterNetelenbosDat geldt ook voor de spoorwegen en wegen. Waar heeft u eigenlijk niet
stevig over gediscussieerd?De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Het zou dan ook triest zijn als dat geld dat met veel moeite is vrijgemaakt,
wordt besteed aan andere projecten dan oorspronkelijk de bedoeling was, hoe
belangrijk die 750 ha ook zijn. Kan daarvoor echt niet uit nieuwe middelen
worden geput?MinisterNetelenbosHet is aan het nieuwe kabinet om te beslissen dat daarvoor nieuwe middelen
worden gebruikt. Verder is het natuurlijk ook onderdeel van de ICES-procedures.
Of de prioriteiten daar wel of niet worden gelegd, is onderdeel van het project.
Als er geen nieuw geld voor beschikbaar wordt gesteld, moet het met bestaand
geld worden gefinancierd. Dat geldt uiteraard ook voor mijn begroting. U weet
dat de emoties ook heel hoog oplopen als het om mijn begroting gaat.Voorzitter. De heer Buijs heeft gevraagd of het mogelijk is om de eerste
containerterminal in 2008 te realiseren. Dat hangt af van de reflecties van
de markt. Het Gemeentelijk havenbedrijf rekent echter wel met deze jaartallen.
Of het daadwerkelijk zo zal gaan, is nu echter nog niet te zeggen. De heer Van der Steenhoven heeft gevraagd of de aanleg-NV verantwoordelijk
is voor de compensatiemaatregelen. Dat is expliciet in het MOU vastgelegd.
Een en ander valt dus ook onder de financiering van de aanleg.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)De aanleg-NV moet zich dus ook committeren aan het MOU?MinisterNetelenbosDe aanleg-NV zijn wij zelf. Deze NV vertegenwoordigt de Staat der Nederlanden.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Het is voorstelbaar dat er op enig moment spanning ontstaat tussen verschillende
belangen.MinisterNetelenbosIn de statuten van een NV wordt nauwgezet vastgelegd wat de bedoeling
is, hoe de verhoudingen zijn geregeld en wat de bevoegdheden zijn. Verder
controleert de raad van commissarissen natuurlijk ook of de NV doet wat in
de statuten is vastgelegd. Bovendien moet de aanleg-NV zich natuurlijk ook
aan de PKB houden.Mevrouw Ravestein en anderen hebben opmerkingen gemaakt over de Haringvlietlijn.
Ik wijs haar erop dat wij al ettelijke keren met elkaar hebben gesproken over
de demarcatielijn. Op bladzijde 70 van de PKB wordt uitgegaan van de demarcatielijn
als lijn waarboven de Tweede Maasvlakte moet worden gerealiseerd. Bij de Haringvlietlijn
moet er niet alleen worden gekeken naar natuur- en milieuwaarden, maar ook
naar de nautische veiligheid en de kostenefficiency van de Tweede Maasvlakte.
Als het mogelijk is om met inachtneming van al die belangen te komen tot een
standpuntbepaling, speelt de Haringvlietlijn daarbij een rol. Uiteindelijk
is de bottom-line echter gelegd bij de demarcatielijn en niet bij de Haringvlietlijn.
Daarmee doe ik recht aan hetgeen hierover met de Kamer is besproken. Ik zie
niet in waarom wij op dit moment, nu die Haringvlietlijn heel laat in de discussie
wordt betrokken, van dat standpunt zouden afwijken. Wij zullen echter alle
belangen heel goed wegen; dat spreekt voor zich.Bij de 750 ha speelt de discussie die de heer Klein Molekamp en ook anderen
zeer uitvoerig hebben gevoerd. Kennelijk hebben de woordvoerders daar met
zijn allen gefietst.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik was helemaal onder de indruk.MevrouwRavestein(D66)Hij was er nog nooit geweest.De heerBuijs(CDA)Hij heeft nog nooit gefietst.MinisterNetelenbosKamerleden komen nooit thuis.Op bladzijde 38 van de PKB gaat het over dit deel van de natuur- en recreatieontwikkeling.
De discussie daarover is lang gevoerd. Aanvankelijk was gekozen voor een vernatting
en verzilting van het gebied. Daartegen zijn bij de inspraakrondes veel bezwaren
gekomen. Uiteindelijk is besloten, dit niet te doen omdat het leidt tot emoties
en een niet-acceptatie in de betrokken regio. Tegen het verbossen van het
gebied werden ook veel bezwaren naar voren gebracht. Deze hadden betrekking
op het willen handhaven van de essentie, de bestaande natuurwaarden en cultuurhistorische
waarden, van het landschap. Niet alle economische activiteiten in verband
met de landbouw kunnen gehandhaafd blijven. Het gebied is namelijk bedoeld
als recreatiegebied en natuurgebied voor de totale regio, ook voor het stedelijk
gebied. Een gebied dat wordt gedomineerd door landbouweconomische activiteiten,
leent zich daar niet goed voor. Er moet een balans worden gevonden tussen
de hoeveelheid commerciële landbouwactiviteiten en de functie als natuur-
en recreatiegebied. Het gebied is enigszins vergelijkbaar met Spaarnwoude,
dat een compensatiegebied was voor de luchthaven Schiphol. Daar zijn landbouwactiviteiten
gehandhaafd, maar zijn er ook recreatiemogelijkheden en natuurontwikkeling
in de vorm van water en bos gecreëerd. In dat gebied kan de stedeling
aan zijn trekken komen. Bij deze ontwikkeling moet hetzelfde mogelijk zijn.
In dat licht moeten wij gemeenschappelijk bekijken hoe wij dat het verstandigst
kunnen aanpakken. Er kan niet worden gesteld dat het totaal aan agrarisch-economische
activiteiten niet mag afnemen. De activiteiten kunnen echter wel blijven bestaan.
Deze kunnen een functie vervullen in het kader van natuur- en
recreatieontwikkeling.De heerKlein Molekamp(VVD)Uit de regio is een groot aantal reacties binnengekomen, die hebben geresulteerd
in een eigen plan. Als wij zeggen dat dit plan niet in de PKB past, schieten
wij dit dus vanuit Den Haag af. Wij zouden ook kunnen zeggen dat de basis
van het plan, met cultuurhistorische en agrarische elementen, kan worden meegenomen
in de discussie met de provincie. De provincie is uiteindelijk degene die
het moet doen. Of blokkeren wij dat hier Den Haag door gewoon te zeggen dat
het niet in de PKB past? Als dat laatste het geval is, moet de tekst van de
PKB gewijzigd worden. Als er binnen deze tekst echter ruimte blijft voor de
agrarische functie, voor de cultuurhistorische aspecten en voor een eventuele
versterking van een aantal natuurelementen, hoeft er geen amendement te komen.MinisterNetelenbosOp bladzijde 38 gaat het met name om de hoofdfunctie hoogwaardige natuur
met recreatief medegebruik. Dat maakt het mogelijk dat onder leiding van de
provincie die invulling vorm krijgt. Het is niet zo dat hetgeen is uitgedacht
in de regio zelf, a priori niet aan de orde kan zijn. Ik wil wel duidelijkheid
scheppen met betrekking tot de commerciële landbouwfunctie. Dat is nu
de dominante functie van gebied en dat kan straks natuurlijk niet. Binnen
de randvoorwaarden van de PKB-tekst is het wel mogelijk om landbouwactiviteiten
en de cultuurhistorische waarde van het gebied te continueren. Dat kan onder
leiding van de provincie verder worden uitgewerkt. Ik wil erop wijzen dat
wij voortdurend heel goed hebben geluisterd naar het gebied, bijvoorbeeld
met betrekking tot verzilting, vernatting en bebossing. Ook bij de verdere
uitwerking zal goed geluisterd worden naar het gebied. Het moet echter wel
duidelijk zijn dat de natuur- en recreatiefunctie zoals in de PKB is verwoord,
een van de uitgangspunten vormt.MevrouwRavestein(D66)Zoals de minister het de eerste keer verwoordde, was ik het met haar eens,
maar de tweede keer eigenlijk wat minder. In de PKB wordt gesproken over de
hoofdfunctie. Vindt de minister dat dit voldoende ruimte laat om toch enige
agrarische bestemming toe te laten?MinisterNetelenbosZoals u dat verwoordt "ja".MevrouwRavestein(D66)Dan zou ik het er liever wat explicieter in hebben staan.MinisterNetelenbosHet begrip "hoofdfunctie" geeft alle ruimte tot uitwerking.De heerVan den Berg(SGP)Ik vind dat helder moet zijn wat wel of niet kan. De cultuurhistorische
waarde van het gebied, met zijn opbouw vanuit oude polders met oude dijken
enzovoorts, kan toch onverlet blijven? En passen de mogelijkheden van agrarisch
natuurbeheer ook volledig binnen deze omschrijving?MinisterNetelenbosOp bladzijde 39 bovenaan staat: "Het gebied zal getransformeerd worden
van een open agrarisch landschap tot een vrij toegankelijk recreatie- en natuurgebied.
Bij de transformatie van Midden-IJsselmonde zullen de bestaande landschappelijke
en cultuurhistorische elementen zoveel mogelijk behouden blijven".De heerVan den Berg(SGP)Valt agrarisch natuurbeheer daar ook volledig onder?MinisterNetelenbosWat mij betreft, valt dat er ook onder.De heerBuijs(CDA)De minister leest juist de twee zinnen op die van essentieel belang zijn.
Ik denk dat zij wel gemerkt heeft dat wij iets verder willen gaan dan wat
hier verwoord is, namelijk een transformatie van A naar B. De minister zegt
dat landschappelijke elementen en cultuurhistorische elementen zoveel mogelijk
behouden zullen blijven. Wordt onder landschappelijke elementen ook agrarische
bedrijvigheid begrepen?MinisterNetelenbosWij moeten inderdaad duidelijk zijn ook in de richting van de mensen over
wiens belangen het gaat. Wanneer een gebied een natuur- en recreatiegebied
wordt, zal het aantal agrarische activiteiten afnemen. Dat kan niet anders.
Maar er kunnen ook agrarische activiteiten plaatsvinden in een natuur- en
recreatiegebied. Dat de cultuurhistorische waarde van het gebied behouden
moet blijven, staat al in de tekst, alsmede dat het gebied vrij toegankelijk
moet zijn. De ruimtedruk op die steden is dermate groot dat de mensen uit
die steden in dat natuur- en recreatiegebied aan hun trekken moeten komen.
Dat vraagt een bepaalde menging van activiteiten. Daar passen landbouwactiviteiten
onder condities in. Ik heb daarom Spaarnwoude genoemd als een voorbeeld van
een gebied waar dat het geval is. Daar is die ervaring door de jaren heen
opgedaan. Het was een compensatiegebied voor de luchthaven Schiphol. Het gebied
bestaat al lang. Je ziet daar in de loop van de decennia het karakter enigszins
veranderen, maar vaak op vrijwillige basis. De landbouw is daar altijd een
kern geweest van het natuur- en recreatiegebied, maar wel toegankelijk voor
de stedelingen. Een groot hek met schrikdraad eromheen kan dus niet. De provincie
is dezelfde mening toegedaan en zal dit zeer consciëntieus uitwerken.
Zij heeft de Kamer een brief gestuurd over de wijze waarop zij er tegenaan
kijkt.Voorzitter. Ik kom nu aan de compensatie met betrekking tot het zeereservaat.
Alle experts zijn van mening dat er sprake is van een factor tien met betrekking
tot de compensatie die nodig is voor het zee-estuarium. Wij moeten hier naar
mijn mening uitdrukkelijk varen op de mening van de experts. Ook de visserijsector
is betrokken geweest bij het overleg, maar deze heeft uiteindelijk –
in tegenstelling tot alle andere partijen – de uitkomsten van het overleg
niet willen onderschrijven. Uiteraard zal de visserij opnieuw worden betrokken
bij de verdere uitwerking van alles wat annex is aan de compensatiestrategie.
Wij hebben de sector verzocht om daarvoor beschikbaar te zijn, maar de sector
heeft nog niet laten weten of men dat ook wil. Naar mijn mening zou het goed
zijn als de visserijsector participeert bij de verdere uitwerking van een
en ander. Daarbij zal ook aan de orde moeten komen hoe er wel gevist kan worden
en welke methodes al dan niet gebruikt mogen worden. Het zal duidelijk zijn
dat sleepnetten grote schade aanrichten aan een reservaat, maar andere vormen
van visserij zijn wel mogelijk. Daarover dienen afspraken gemaakt te worden. Bij de nadeelcompensatieregeling geldt dat, zoals wij dat altijd doen,
als is aangetoond dat er sprake is van een nadeel, er gecompenseerd kan worden.De heerBuijs(CDA)Als de landaanwinning gefaseerd plaats gaat vinden, betekent dat dan dat
voor het zeereservaat hetzelfde geldt?Er zijn verder nogal wat klachten over de nadeelcompensatie, met name
bij de afwikkeling van de schade bij de verdieping van de Westerschelde. De
sector zegt ook dat een heleboel zaken daar niet geregeld worden, zoals directe
respectievelijk indirecte schade. Zou het de minister niet sieren als zij
op korte termijn met de visserijsector rond de tafel gaat zitten om te kijken
of zij tot overeenstemming kan komen over de wijze waarop de schade vastgesteld
wordt en welke vergoeding daar tegenover staat?MinisterNetelenbosVoorzitter. Het antwoord op de eerste vraag is dat gefaseerde aanleg ook
gefaseerde natuurcompensatie betekent. Voor de uitwerking van de strategie
van de nadeelcompensatie is men uitgenodigd om in een werkgroep zitting te
nemen om de kennis die te maken heeft met het nadeel, te vermeerderen. Je
kunt pas compenseren als je het erover eens bent dat er sprake is van een
nadeel. De sector kan daarbij ook betrokken worden, evenals de experts die
daar het een en ander over moeten vinden. Men is uitgenodigd. Ik ga ervan
uit dat men, zodra wij hier de discussie hebben afgerond, wil participeren
in de werkgroep. Ik heb daar nog geen antwoord op gekregen. Men wordt gecompenseerd.
Naarmate de kennis vermeerderd wordt, leidt dat misschien tot meer compensatie.
De tijd zal ons dat moeten leren.De heerBuijs(CDA)Betekent dat dat u bereid bent om samen met de visserijsector te komen
tot een plan van aanpak over de wijze waarop de schade gemeten moet worden?
Dat gedoe is bij de verdieping van de Westerschelde ook aan de orde geweest.
Men is daar bevreesd voor. Mijn angst is dat er straks toch weer een soort
patstelling gaat komen. Mijn vraag is of u samen met de visserijsector een
plan van aanpak wilt trachten te creëren, zodanig dat de schade, de meting
en de vergoeding goed vastgelegd worden?MinisterNetelenbosDe parameters op basis waarvan een oordeel gevormd kan worden, zijn opgenomen
in de monitoring. Eventuele patstellingen zijn all in the game, want de belangen
lopen niet altijd parallel. Bij nadeel vindt echter compensatie plaats. Men
moet gewoon participeren. Hoe meer men er bovenop zit, hoe beter dat is.De heerKlein Molekamp(VVD)U zegt dat de onderbouwing buitengewoon zorgvuldig is. Ik en velen met
mij hebben dat echter niet als zodanig ervaren. Ik hecht eraan dat dit zorgvuldiger
gebeurt, zodat er een breder draagvlak ontstaat voor het zeereservaat. Dat
hoeft niet dezelfde mate van zorgvuldigheid te zijn als ten aanzien van de
aanleg van de Tweede Maasvlakte, met een bedrag voor studie van 40 mln, maar
een zekere zorgvuldigheid spreekt mij wel aan.MinisterNetelenbosAlle participerende partijen in het overleg behoudens de visserijsector
hebben de notitie "Natuurcompensatie landaanwinning en leefbaarheidspakket
Voorne en Goeree" onderschreven. Dat moet toch wel te denken geven. Het is
altijd lastig, te spreken over een nadeel als dat nog niet aan de orde is.
Ik ben dan ook bereid om na de eerste fase de juistheid van de aannames opnieuw
na te gaan. Het betreft wel een vogelrichtlijn- en habitatgebied en compensatie
in hetzelfde estuarium. Zout water compenseren met zout water is al moeilijk
genoeg. Vervolgens mogen er geen fouten worden gemaakt. Mijn hoofdbelang is,
juridische problemen te voorkomen. Als blijkt dat het aantal hectares te groot
bemeten is, wordt het minder, maar wel in die volgorde. De ervaring is dat
partijen snel naar de rechter lopen. De sector moet goed meepraten en alle
ins en outs van commentaar voorzien. Uiteindelijk moet op basis van de habitatrichtlijn
compensatie worden geboden.Omdat de Brouwersdam met name een recreatiefunctie vervult, is afgesproken
dat in relatie tot de landaanwinning een extra compensatie van 8 ha wordt
geboden, waardoor de dam kan worden ontzien. Volgens mij is nu iedereen het
daarover eens.De heerKlein Molekamp(VVD)Realiseert u zich dat dit een wijziging van de PKB-tekst betekent?MinisterNetelenbosU heeft hierover op 22 maart jl. een brief ontvangen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik heb geen concreet voorstel voor een tekstwijziging gezien, maar wellicht
heb ik dat over het hoofd gezien.MinisterNetelenbosDat voorstel staat in de brief.De heerKlein Molekamp(VVD)Wij worden dus geacht, het amendement op dat punt al goedgekeurd te hebben!MinisterNetelenbosJa.De heer Feenstra heeft gevraagd of ROM-Rijnmond verder wordt betrokken
bij de uitwerking van onder andere de milieudoelen en de benchmarking. Dat
is het geval. Ik heb ROM-Rijnmond een voorstel gedaan op dit punt. Het dagelijks
bestuur, dat hierover op 2 april heeft gesproken, heeft laten weten, graag
bereid te zijn om deze taak op zich te nemen. Ik neem aan dat er nog overleg
met de achterban plaatsvindt. Wij wachten dat af. VROM participeert in ROM-Rijnmond.Mevrouw Ravestein heeft een vraag gesteld over de bodemsanering en het
kenniscentrum geluid. De gemeente Rotterdam heeft een taskforce bodembeheersorganisatie
Rotterdams havengebied ingesteld. Deze zal in de zomer van 2002 een haalbaarheidsrapportage
uitbrengen. Dan blijkt welke bijdrage aan het Rijk, de gemeente en het bedrijfsleven
moet worden gevraagd. Het Rijk doet hiervoor een beroep op de bestaande budgetten
die daarvoor beschikbaar zijn. Wij zijn echter niet de enige partij die financieel
moet bijdragen.Dan het bestaand Rotterdams gebied. Partijen zijn het erover eens dat
200 ha een reële optie is. Dit betreft wel vaak kleine en versnipperde
gebieden. Daardoor is de functie die deze gebieden moeten vervullen toch weer
anders dan bijvoorbeeld een aanlegkade voor diepzeeschepen. Het zal duidelijk
zijn dat die niet aan de orde is. Intensiever landgebruik in bestaand Rotterdams gebied is echter uitermate belangrijk. Dat vraagt nog om
een strategie en daarmee is men nu actief mee in de weer.MevrouwRavestein(D66)Er is dus nog geen duidelijkheid over de verdeelsleutel.MinisterNetelenbosNee, daarop studeert men nog. In de zomer van dit jaar moet dat bekend
zijn.MevrouwRavestein(D66)De minister zegt dat het soms om kleine stukjes grond gaat, waar je toch
niet zoveel mee kunt. Moeten wij die dan maar laten liggen?MinisterNetelenbosIk dacht dat mevrouw Ravestein juist vroeg hoe de mogelijkheden in het
bestaand Rotterdams gebied zich verhouden met de Tweede Maasvlakte. De activiteiten
die in bestaand Rotterdams gebied zullen worden gestart, zijn andersoortige
havengerelateerde activiteiten. De activiteiten zijn dus wel havengerelateerd,
maar zij zijn anders dan de activiteiten die je aan een nieuwe kade zou moeten
realiseren. Er is ook een zekere vraag naar andere activiteiten. Die moeten
zo min mogelijk op de Tweede Maasvlakte worden gerealiseerd. Dat kan alleen
bij hoge uitzondering. Die moeten daarom vooral worden gerealiseerd in bestaand
Rotterdams gebied. De grond zal zo hier en daar natuurlijk reuze vervuild
zijn. Wat dat allemaal betekent, ook in financiële zin, wordt nu geïnventariseerd.Bij het kenniscentrum geluid gaat het niet alleen om innovatie, maar ook
om realisatie en het in beeld krijgen van effecten gerelateerd aan technische
mogelijkheden. Dat is wel nodig. Als je daar geen duidelijk georganiseerde
strategie op zet, is het veel te makkelijk om zo'n taak te laten verslonzen.
Zo'n kenniscentrum werkt ontzettend goed. Dat is in de haven van Rotterdam
een beproefd recept. Men heeft op dit moment ook een kenniscentrum voor terrorismebestrijding.
Dat kenniscentrum is zo goed dat de andere Nederlandse havens en zelfs de
Londense haven komen kijken hoe men dat doet. Dat is toch de manier waarop
je geconcentreerde aanpak organiseert. Rotterdam loopt op dit terrein zeer
voorop en dat is een heel goede zaak.De heer Van den Berg heeft gevraagd waarom niet wordt uitgegaan van het
standstillbeginsel. Hij noemde het een per saldo verbetering van het milieu.
In de milieueffectrapportage is te zien dat het bij de meeste milieucomponenten
om een verbetering gaat. Voor geluid en lucht blijven zo nu en dan knelpunten
ontstaan, vooral door een toename van het verkeer. Heel zelden is de landaanwinning
als zodanig de veroorzaker van de groei van een aantal componenten die leiden
tot milieuverslechtering. Die zijn gerelateerd aan het afwikkelen van de vervoersstromen.
Per saldo is het echter een verbetering. De BRG-projecten bovenop de reguliere
inspanningen moeten ook worden gerealiseerd. Er is dus heel veel aandacht
voor het milieubeleid als zodanig en voor het creëren van win-winsituaties.
Dat onderschrijft de MER ook. Dat leidde ook tot veel steun bij de betrokken
milieuorganisaties. Dat vind ik natuurlijk ook een goed signaal.De heer Van Bommel heeft een opmerking gemaakt over de saldobenadering.
De toename van de geluidhinder op specifieke plaatsen heeft onder meer betrekking
op Hoek van Holland, zoals men heeft gezien. De teruggang van de openheid
van de kust is aan de orde bij Oost-Voorne. Het risico voor kwaliteitsvermindering
van natuur heeft betrekking op het Voornse duin. Dat zijn de minpunten bij
een resultaat dat per saldo een verbetering oplevert.Ik ben met alle leden van mening dat het belangrijk is dat de toegang
voor zeevaart en voor binnenvaart goed is geregeld. Er werd gesuggereerd dat
dit geen beslissing van wezenlijk belang is, maar zij wordt als tweede genoemd
op bladzijde 32. Deze dient te worden uitgewerkt. Hier wordt planologisch
vastgelegd dat de Tweede Maasvlakte een juridisch feit kan zijn, maar de invulling
is nog niet aan de orde. Dat zal het havenbedrijf zelf moeten doen. Het moet
ook heel goed rekening houden met de verbinding voor de binnenvaart naar het
achterland. Daarvoor moet ruimte worden gerealiseerd en er moet een vlotte
en veilige afwikkeling mogelijk zijn.Hierover zijn amendementen aangekondigd, maar ik ben van mening dat dit
voldoende houvast geeft, zodat dit niet wordt veronachtzaamd. Wat de optimale
uitwerking is, moet nog worden beoordeeld. De binnenvaart is erbij betrokken
en participeert in de werkgroep die dit moet uitwerken. Ik ga ervan uit dat
zij dat graag wil. Wij kunnen niet bij voorbaat zeggen dat dit het Hartelkanaal
moet zijn. Er moet heel goed worden gekeken naar zeestromingen, veiligheid
en kosteneffectiviteit. Het is nog een open vraag hoe dit wordt gerealiseerd.
Als een en ander wordt veronachtzaamd, heeft de binnenvaartsector met deze
tekst een heel sterke kaart, want dit is een beslissing van wezenlijk belang
en juridisch bindend.De heerFeenstra(PvdA)Wij hebben op 4 april een brief van de minister gekregen over de begeleidingscommissie.
Mag ik bij die beslissing van wezenlijk belang ook betrekken wat zij daar
schrijft over nautische veiligheid, kosten, alternatieven, integrale afweging
en onafhankelijke toets? Mag ik dat beschouwen als een onderbouwing van de
passage over wezenlijk belang?MinisterNetelenbosJazeker. Er zijn drie werkgroepen in het leven geroepen over binnenvaartontwikkeling
en bereikbaarheid, terminal handling voor de binnenvaart en het functioneel
programma van eisen, waarin de resultaten van de andere twee werkgroepen worden
opgenomen. Men is voluit betrokken bij de verdere uitwerking. Ik ben van mening
dat in deze fase al het mogelijke is gedaan om te zorgen dat het goed blijft
gaan met de binnenvaart. Over de scope van het project wordt geen uitspraak
gedaan in deze PKB. Dat is op dit moment niet aan de orde.De heerVan den Berg(SGP)Ik begrijp best dat deze PKB zich niet leent voor het geven van een definitieve
invulling, maar u zegt in antwoord op de vraag van de heer Feenstra dat wij
de brief van 4 april erbij moeten betrekken. Op bladzijde 1 staat dat een
variant met toegang via de Beerhaven-Hartelkanaal onderwerp is van studie
en niet wordt overwogen, omdat de kosten ervan erg hoog zijn. Deze variant
is voor de binnenvaart erg gunstig, maar zij wordt meteen buiten haakjes geplaatst.
Ik hoop dat de minister het met mij eens is dat deze variant in ieder geval
in studie moet blijven.MinisterNetelenbosNogmaals, er zijn drie werkgroepen, die deels gaan over bereikbaarheid
en deels over de terminalafhandeling. Daarbij zijn uiteraard alle opties aan
de orde. Aan de andere kant ligt het voor de hand dat regering en havenbedrijf
wijzen op de kostenefficiency. Een bedrag van 1 mld miljard euro méér
maakt enorm veel uit. Wij spraken zojuist over haventarieven. Het zal duidelijk
zijn dat men ook moet bevorderen dat de tarieven haalbaar blijven. Anders
verdwijnen er overslagactiviteiten. Hierbij is altijd sprake van enige spanning.
Zeestromingen zijn bij dit alles een belangrijk fenomeen in dit deel van het
havengebied. Dat ligt heel ingewikkeld. Hierover moet in wijsheid overlegd
worden. De uiteindelijk voorstellen zullen al dan niet unanimiteit dragen.
Dan zal er een knoop moeten worden doorgehakt. Ik ga ervan uit dat het Hartelkanaal
nog in bespreking blijft.De heerVan den Berg(SGP)Het gaat toch niet aan dat iets bij voorbaat buiten haken worden geplaatst?MinisterNetelenbosEr zal echter op gewezen worden dat het 1 mld euro meer kost.MevrouwRavestein(D66)Dat moet nog een keer goed uitgerekend worden.MinisterNetelenbosIk vind 1 mld euro een hele hoop geld voor een gebied dat toch al de grootste
moeite zal hebben om enige rentabiliteit te organiseren. De vraag hoe daarmee
om te gaan, leidt echter pas op een later moment tot besluitvorming.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Kan dit betekenen dat een van de meest duurzame vormen van transport,
namelijk de binnenvaart, afvalt? Wat zijn de alternatieven?MinisterNetelenbosNee. In de PKB staat dat het niet kan als beslissing van wezenlijk belang.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Als het te veel geld kost, kan het kennelijk niet.MinisterNetelenbosMisschien zijn er alternatieven voor het Hartelkanaal. Dat kanaal is in
discussie gekomen, maar is de duurste oplossing. Dat er verder nagedacht wordt
over verdere oplossingen, lijkt mij voor de hand liggend. 1 mld euro, 2,2
mld gulden, is ongelofelijk veel geld. Het lijkt mij dan ook goed om daar
nog eens kritisch naar te kijken. De heer Van den Berg heeft er reeds op gewezen
dat sommige kleine binnenvaartschepen een problemen blijven vormen in dit
gebied. Wij moeten daar niet geheimzinnig over doen. Dat heeft te maken met
de golfslag. De vraag van wat uiteindelijk een verstandig standpunt is, valt
in dit stadium niet te beantwoorden. Als de vraag is of het Hartelkanaal nog
meedoet, is mijn antwoord echter ja.Er ligt nog een aantal vragen van diverse aard. Ik heb reeds gesproken
over de zandwinnings-MER en het Productschap vis. Het spuiregime Haringvliet
is dominant voor de diepgang van de toegang tot de haven van Stellendam. De
verwachting is volgens alle experts dat de toegang dieper wordt. Het Gemeentelijk
havenbedrijf Rotterdam voert een verantwoordelijkheid voor de haven van Stellendam
in relatie tot de Tweede Maasvlakte. In de schorsing heb ik nogmaals gehoord
dat die zich geen enkele zorg maken op dit vlak.Er is op dit moment geen extra informatie te geven, naast de PKB, over
het effect op de Waddenzee. Het zal duidelijk zijn dat er een monitoringsprogramma
gaat komen. Dat betekent dat er onderzoek of expertmeetings nodig kunnen zijn
op enig moment. Het gaat erom, de vinger aan de pols te houden. Met de kennis
van dit moment is daar niet meer over te zeggen dan wat er in de PKB staat.De vergadering wordt van 15.00 uur tot 15.15 uur geschorst.De heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Ik gaf vanochtend al aan dat het de PvdA-fractie verheugt
dat wij vandaag dit kabinetsvoorstel bespreken. Hadden wij dat niet gedaan,
dan zouden wij voor hebben gestemd. Wij vonden het debat zinvol en verhelderend
en ik zal straks mijn politieke conclusie melden.Sommige sprekers hebben het bij PMR gehad over golfterreinen en de IJzeren
Rijn, maar volgens mij start en eindigt iedere discussie over PMR in een internationaal
kader. De minister heeft dat ook uitgedragen: zij sprak over teu's, "basics"
en over "range". Een internationaal kader vergt afstemming en samenwerking
tussen havens. Daar willen wij ambitieus in zijn, maar ook realistisch. Wij
verwachten het meest van een richtlijn waarin een gelijk speelveld wordt afgedwongen.
Ik nodig de minister dan ook uit om daar met kracht en inventiviteit op in
te zetten.De organisatie van de toekomstige haven is nog niet helemaal helder. Er
wordt nog een jaar gestudeerd en gediscussieerd om uiteindelijk tot een besluit
te komen. Wij blijven de afkorting GHR hanteren als "gemeenschappelijk havenbedrijf
Rijnmond". De minister heeft zelf aangegeven dat wij niet alleen geld naar
de haven moeten brengen, zoals in het verleden, maar dat wij er ook iets willen
halen. Wij willen een verantwoorde toename van het bruto nationaal product
realiseren, maar ook een daadwerkelijke verbetering van het milieu en de leefbaarheid
in deze regio. Dat kan en dat moet ook. Dat is gebleken uit de samenwerking
tussen gemeenten, provincie en Rijk. De minister heeft zelf gesproken over
een betere balans van gemeenten, provincie en Rijk. Daarom dien ik de volgende
motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende het belang van de ontwikkeling van Mainport Rotterdam voor
economie, ruimtegebruik en infrastructuur, milieukwaliteit en leefbaarheid;constaterende dat in het Project Mainportontwikkeling Rotterdam de overheden
van gemeenten, provincie en Rijk getoond hebben te kunnen en te moeten samenwerken
op basis van ieders geëigende taken, functies en verantwoordelijkheden;overwegende dat over de vorm van de toekomstige organisatie van het havenbeleid
en -beheer nog nader onderzoek, debat en besluitvorming zal plaatsvinden;verzoekt het kabinet, te voorzien in een blijvende en geëigende rol
voor het Rijk binnen de toekomstige organisatievorm voor Mainport
Rotterdam,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Feenstra, Klein Molekamp, Buijs
en Ravestein. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 35 (24691).De heerFeenstra(PvdA)Aangegeven is dat de timing en de fasering buitengewoon bepalend zijn
om te komen tot een verantwoorde ontwikkeling van landwinning ten gunste van
deepsea-activiteiten. Dat vergt zekerheid aan de kant van de overheid. Als
een launching customer zich aandient, moeten wij in een lanceringstempo kunnen
werken. Dat vergt ook zekerheid vanuit het bedrijfsleven. Wij hebben het dan
over serieuze plannen, waarvoor daadwerkelijk kan worden getekend. Dan hebben
wij het over diepzeeactiviteiten en niet over haventjes en villaatjes, hoe
gek ik daar persoonlijk ook op ben, maar dat terzijde.Over de ontsluiting zal mijn collega van de fractie van D66 nog het nodige
zeggen. Wij gaan ervan uit dat de nieuwe Maasvlakte door alle modaliteiten
optimaal zal worden ontsloten, zodat er een functioneel gebruik van kan worden
gemaakt.Ik heb in eerste termijn nog een vraag gesteld over het compensatieakkoord.
Dat is niet vastgelegd in de PKB. Komt dit wel in het program van eisen voor
de aanleg-NV?Wij hebben aangegeven dat die 750 ha voor natuurontwikkeling niet op de
EHS-pot kan drukken. Dat zal betekenen dat wij de financiering los van de
EHS moeten regelen. Dat heb ik overigens ook zo begrepen uit het antwoord
van de minister.Het saldo voor het milieu is positief, maar lokaal kan dat anders uitpakken.
Dat pleit dus voor aanvullend beleid, met name wat betreft geluid door industrie
en wegverkeer, maar ook wat betreft broeikasgassen, CO2 en NOx. ROM-Rijnmond
kan daar een belangrijke rol in vervullen. Als wij van PMR een groot project
maken, komt het regelmatig ter sprake in de Kamer. Ik zou graag jaarlijks
een monitoringsrapport van ROM-Rijnmond willen krijgen, zodat wij de voortgang
van de diverse deelprojecten, de afzonderlijke sporen, kunnen volgen.Tot slot kom ik met onze politieke conclusie. Ook na dit debat zal ik
mijn fractie adviseren om voor de PKB te stemmen.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. Het besluit van de Kamer is een historische gebeurtenis voor
de Rotterdamse haven. Vroeger hebben wij de Botlek, de aanleg van de Europoort
en de eerste Maasvlakte gehad. Nu komt daar dan de Tweede Maasvlakte bij.
Het besluit is jarenlang voorbereid. De zorgvuldigheid is zodanig dat zelfs
de heer Van der Steenhoven het proces uiterst zorgvuldig vindt. Hij zegt bovendien
dat het op een democratische wijze is afgerond. Dat laatste is buitengewoon
belangrijk. De voorbereiding van het proces, het zoeken van draagvlak in de
regio en bij de verschillende maatschappelijke organisaties, is eveneens belangrijk.
Met vijf fracties is er bovendien een groot draagvlak voor de moties en amenderende
moties. Zelf voeg ik er twee moties aan toe over punten die heel duidelijk
aan de orde zijn geweest. De wijze waarop de minister dit debat gevoerd heeft,
is overigens als uiterst plezierig ervaren. De Kamer heeft een aantal signalen
uitgezonden en ik heb het gevoel dat de minister die opgepakt heeft.In twee gevallen wil ik een en ander in een amenderende motie verduidelijken.
De eerste motie heeft betrekking op het landschapspark IJsselmonde. De minister
heeft gezegd dat op een aantal punten meer ruimte voor de agrarische bedrijven
mogelijk is. Sterker nog, zij vindt die een zeker belang. Ook de cultuurhistorische
elementen zijn een belang. Deze staan wel in de tekst genoemd, maar niet in
de formele, concrete beleidsbeslissing. Daarom stel ik mede namens enkele
collega's de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het planologisch mogelijk moet worden gemaakt de alternatieven
van de gemeente Albrandswaard en het comité Behoud Cultureel Erfgoed
Albrandswaard uit te voeren;overwegende dat de uiteindelijke keuze in overleg met alle betrokken partijen
gemaakt zal moeten worden, rekening houdende met beschikbare middelen;verzoekt de regering, na de laatste regel van een concrete beleidsbeslissing
onder 3.4.2 Zuidflank Rotterdam, toe te voegen: "Bij de transformatie van
Midden-IJsselmonde zal ruimte blijven voor agrarische bedrijvigheid en zullen
de bestaande landschappelijke en cultuurhistorische elementen zo veel mogelijk
behouden blijven",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Feenstra, Buijs,
Ravestein en Van den Berg.Zij krijgt nr. 36 (24691).De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. De minister heeft gezegd dat als een en ander inzake het zeereservaat
iets meer of iets minder is, het zo veranderd moet kunnen worden. Er doet
zich echter een probleem voor: het is een dichtgedrukte tekst met heel concrete
getallen. Daarom hebben wij de volgende motie voorbereid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de omvang van het zeereservaat meer wetenschappelijke
onderbouwing behoeft;overwegende dat de maatschappelijke gevolgen van een zeereservaat beter
in beeld dienen te worden gebracht;verzoekt de regering, in de concrete beleidsbeslissing onder 3.3.4 Mitigatie
en compensatie de zinsnede "...van 31.250 hectare..." te schrappen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Buijs, Ravestein
en Van den Berg. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 37 (24691).De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. De indieners van de motie erkennen het belang van het zeereservaat.
Dat punt is dus niet het probleem. Juist omdat de wetenschappelijke onderbouwing
nog beslist niet goed is, moet er met de betrokken partijen gekeken worden
naar de meest juiste omvang en moet die ruimte gelaten worden die noodzakelijk
is om een afgewogen beslissing te nemen.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Beseft de heer Klein Molekamp dat hij mij hiermee in de kaart speelt?
Als deze motie wordt aangenomen, zou het best eens kunnen zijn dat de EU op
basis van de habitatrichtlijn grote problemen heeft met de PKB.De heerKlein Molekamp(VVD)De heer Van der Steenhoven zou gelijk hebben, als in de motie het gehele
zeereservaat ter discussie werd gesteld. Dat is echter niet het geval. De
indieners willen dat nagegaan wordt wat de meest geëigende omvang is.
Dat kan iets meer of iets minder zijn. Als je het echter nu vastlegt in de
PKB, is dat niet meer te veranderen, terwijl de minister zei dat de omvang
eventueel nog kan worden veranderd. Zij moet die ruimte dan echter wel hebben.MinisterNetelenbosIn de PKB staat het woordje "circa". Als voortschrijdend inzicht echter
duidelijk maakt – die wetenschap is er nu nog niet – dat het minder
wordt, sluit deze tekst dat niet uit bij de reservering. De heer Van der Steenhoven
heeft absoluut gelijk. Als er een procedurele fout wordt gemaakt met betrekking
tot de habitatrichtlijn, wordt Rotterdam geen dienst bewezen. U moet onderscheid
maken tussen "reservering voor het mogelijk maken" en het "mogelijk maken".
Als u al een motie wilt indienen, moet u met een "slimmere" tekst komen.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik zal graag een "slimmere" tekst formuleren waarbij ik recht doe aan
hetgeen de indieners beogen. Hun bedoeling is duidelijk en misschien is het
mogelijk om een gewijzigde motie in te dienen.De voorzitter:Zeker als de heer Van der Steenhoven zegt dat de door u ingediende motie
hem in de kaart speelt!De heerFeenstra(PvdA)Er zit niet alleen een juridisch probleem, maar ook een inhoudelijk probleem
achter. Als een getal wordt geschrapt in een ruimtelijke reservering, kunnen
er problemen ontstaan als blijkt dat bij een ander getal niet de passende
reservering kan worden gevonden. Ik ben dus ook in voor een betere tekst.De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. Ten slotte meen ik te kunnen stellen dat er een goed evenwicht
is gevonden tussen economie en ecologie.De heerBuijs(CDA)Voorzitter. Ik complimenteer de minister met de wijze waarop zij zeer
enthousiast vertelde over verdrievoudiging van goederenstromen en alles wat
daaraan vastzit. Zij toonde een grote betrokkenheid. Ik feliciteer haar ook
met het feit dat het haar gelukt is om samen met zoveel verschillende partijen
dit resultaat ter tafel te krijgen. Er is op deze manier een breed draagvlak
gecreëerd.Ik heb mogen noteren dat de minister voorstander is van een nationale
holding voor de nationale zeehavens en dat zij daaraan een impuls wil geven.
Met het oog op de schaarse ruimte moet inderdaad niet in termen van concurrentie
maar in termen van efficiënt ruimtegebruik worden gesproken. Is de minister
voornemens die impuls binnenkort zichtbaar te maken?Het lijkt mij goed dat de bevolking van Albrandswaard wat meer invloed
krijgt op de invulling van het gebied.Eigenlijk ben ik ook wel tevreden over de opmerkingen van de minister
over de visserijsector. Er zijn echter heftige reacties uit die sector komen.
Er heerst daar een zekere onrust, niet alleen vanwege de Maasvlakte maar ook
vanwege allerlei windmolenparken, Europese regelgeving enz. Ik zou toch willen
dat de minister probeert om met de visserijsector een goed plan van aanpak
te realiseren. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- met de aanleg van de Tweede Maasvlakte, het instellen van een
natuurreservaat alsmede ten gevolge van de noodzakelijke zandwinning de visserijsector
schade zal ondervinden;- de visserijsector van mening is dat er nog geen adequate regeling is
voor nadeelcompensatie van de directe en indirecte te verwachten schade;van mening dat met de visserijsector overeenstemming moet worden bereikt
over een schaderegeling;verzoekt de regering, samen met de visserijsector een plan van aanpak
overeen te komen op basis waarvan de schade, alsmede de compensatie daarvan
kan worden vastgesteld,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Buijs, Klein Molekamp, Feenstra,
Ravestein en Van den Berg.Zij krijgt nr. 38 (24691).De heerBuijs(CDA)Ik hoop dat de minister met de visserijsector rond de tafel wil gaan zitten
om te bezien of dit kan worden gerealiseerd.In aansluiting op de opmerkingen van mevrouw Ravestein, wijs ik erop dat
ook mijn fractie het van essentieel belang vindt dat er een goede aansluiting
komt tussen de nieuwe voorzieningen en de binnenvaart.Rest mij de minister te bedanken voor de plezierige gedachtewisseling.MevrouwRavestein(D66)Voorzitter. Ik dank de minister voor haar heldere antwoorden op onze vragen.
Zij heeft onze twijfels – voorzover wij die hadden – nagenoeg
kunnen wegnemen. Ik deel de mening van de collega's dat dit een historisch
moment is nu er een akkoord ligt over de Tweede Maasvlakte met zoveel draagvlak
onder de bevolking.Ik zal de moties die ik heb medeondertekend niet verder toelichten. Ik
constateer dat – omdat de minister mij niet heeft tegengesproken –
er geen plannen zijn om ooit in de toekomst het Oostvoornse Meer vol te storten
met baggerspecie. Namens de onderwatersporters dank ik haar daarvoor.
Dit is een uniek recreatiegebied.De collega's hebben al aangekondigd dat ik een motie zal indienen over
de ontsluiting van de Tweede Maasvlakte voor de binnenvaart.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in de Rotterdamse haven de functionele afwikkeling van
goederenstromen via de meest geëigende modaliteiten waaronder de binnenvaart
dient te worden bevorderd;van mening dat een eigen toegang tot de landaanwinning voor de binnenvaart
daarvoor van vitaal belang is;verzoekt de regering de PKB-tekst als volgt aan te passen:op pagina 32 wordt aan de beslissing van wezenlijk belang beginnend
met de woorden "Voor de toegang voor de zeevaart" en eindigend met de woorden
"nieuwe havengebieden worden bereikt" een zin toegevoegd, luidende:"De ontsluiting van de landaanwinning voor de binnenvaart wordt nader
onderzocht. Onderzoek naar een directe toegang voor de binnenvaart tot de
landaanwinning maakt hiervan deel uit. De resultaten van dit onderzoek worden
betrokken bij het ontwerp voor de landaanwinning",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ravestein, Klein Molekamp, Feenstra,
Van den Berg, Stellingwerf, Van der Steenhoven, Van Bommel en Buijs.Zij krijgt nr. 39 (24691).MevrouwRavestein(D66)Voorzitter. Het zal u opvallen dat ook diegenen die niet willen dat er
een Tweede Maasvlakte komt, toch vinden dat als die er wel komt, die in ieder
geval goed ontsloten moet zijn voor de binnenvaart. U ziet dat zelfs een Kamerlid
dat niet aanwezig is, de motie heeft ondertekend.De voorzitter:Ik weet niet of het Reglement van orde dit toestaat. Ik zal dit nagaan.MevrouwRavestein(D66)De ChristenUnie zal deze motie in ieder geval steunen.Ik kom nu op het toekomstige traject. De heer Feenstra heeft al gesproken
over de monitoring, de procedure voor grote projecten en de regelmatige rapportages
aan de Kamer. Ik denk ook niet dat wij ons veel zorgen hoeven te maken over
de volgende periode in Rotterdam, want ik heb in Het Rotterdams Dagblad gelezen
dat de beoogd havenwethouder die namens Leefbaar Rotterdam wordt voorgesteld,
iemand is die ooit een zeer belangwekkend advies heeft geschreven voor mevrouw
Netelenbos. Dit moet haar geruststellen.Ten slotte: ik zal mijn fractie adviseren voor deze PKB te stemmen.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Voorzitter. De minister zei in reactie op mijn kritische verhaal dat de
distributie-economie in de komende jaren twee- tot driemaal zo hard zal groeien.
Natuurlijk zullen er goederen moeten worden vervoerd, maar er zijn alternatieven.
De minister heeft daarover weinig gezegd. Ik heb verwezen naar het rapport
"Ruimtelijke vernieuwing voor het goederenvervoer", dat op verzoek van de
regering is opgesteld en waarin veel voorstellen staan voor het verenigen
van leefbaarheid en economie.De heerFeenstra(PvdA)Mag ik u wijzen op de tabel in de eerste bijlage van dit rapport waarvan
u zo onder de indruk bent? Daarin gaat men namelijk uit van een verdubbeling
tot verdrievoudiging van het goederenvervoer, inclusief transportpreventie.
Ik vind het een goed advies en ben ook blij dat u eruit citeert.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Het rapport gaat vooral in op het voorkomen van de groei; een van de conclusies
is ook dat er een minder hoge groei moet komen. Daarna worden voorstellen
daartoe gedaan, zoals ondergronds transport en beprijzing. Ik denk dat ook
u vindt dat dit moet gebeuren. Ik wijs erop dat de minister wel altijd zegt
hoe hard het gaat groeien, maar er niet bij vertelt hoe het in de hand kan
worden gehouden.De heerFeenstra(PvdA)Daarover denken we hetzelfde. Maar in het rapport staat ook dat de voordelen
van bundeling moeten worden gehanteerd, evenals de functionele mogelijkheden
van keuze uit diverse modaliteiten.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Bundeling in Rotterdam, dus al onze kaarten zetten op Rotterdam en niet
ook op Amsterdam, de noordelijke havens of misschien Antwerpen, levert in
Europees opzicht een natuurlijke plek op voor de accommodatie van goederen.
Maar als bundeling overal gebeurt, dan worden de nadelen en leegstand overal
verspreid.Het rapport spreekt verder van een "kenniseconomie waarin de kwaliteit
en productiviteit van onderwijs, wetenschap en technologie voor een belangrijk
deel onze welvaart zullen bepalen". Ook dit geeft aan dat een ontwikkeling
van distributie-economie naar duurzame kenniseconomie noodzakelijk is. Het
is niet voor niets dat in deze onderlegger voor de ICES de distributie-economie
nauwelijks aan bod komt. De minister is hierop onvoldoende ingegaan.Wij maken ons zorgen over de aanleg van de 750 ha extra natuur. In tegenstelling
tot vorige uitbreidingen van de haven is bij dit project nagedacht over de
leefkwaliteit voor de bewoners van Rotterdam en omgeving. Dat is een heel
positief effect ervan, maar dan moet het ook wel gebeuren. Een aantal fracties
doet via moties afbreuk aan die 750 ha en inmiddels kun je ook twijfelen of
de financiering wel additioneel zal zijn. Daarom dien ik de volgende motie
in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat realisatie van 750 ha extra natuur in de regio Rotterdam-Rijnmond
noodzakelijk is voor zowel de natuurkwaliteit als de stedelijke kwaliteit;overwegende dat voor een goede realisatie van deze extra natuur essentieel
is dat vooraf financiering, planning en ambitieniveau afdoende geregeld zijn; overwegende dat de besluitvorming over de 750 ha extra natuur in de praktijk
gekoppeld wordt aan de besluitvorming over de aanleg van de Tweede Maasvlakte
en dat dit leidt tot onduidelijkheid over de realisatie van de extra natuur;spreekt als haar mening uit dat eerst besluitvorming in de Kamer over
de financiering, planning en het ambitieniveau van de realisatie van de 750
ha plaats dient te vinden, alvorens wordt overgegaan tot de definitieve besluitvorming
over de PKB-plus Project Mainportontwikkeling Rotterdam,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Steenhoven en Van Bommel.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 40 (24691).De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Voorzitter. De minister heeft aangegeven dat nadere studie noodzakelijk
is naar de gevolgen van de aanleg van de Tweede Maasvlakte voor het slib-
en zandtransport naar de Wadden. Mijn fractie vindt dat daarover nog te veel
onzekerheid bestaat. Gecombineerd met het voorzorgprincipe brengt ons dat
tot de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de aanleg van de Tweede Maasvlakte van invloed kan zijn
op de natuurlijke processen van zand- en slibtransport langs de Noordzeekust
en naar de Waddenzee;overwegende dat hiermee de aanleg van de Tweede Maasvlakte negatieve gevolgen
kan hebben op de zand- en slibhuishouding van de Wadden, de Waddenzee en de
Noordzeekust, en tot kustafslag, bodemdaling en het verdwijnen van biotopen
kan leiden;constaterende dat de regering in deze onzekerheid geen aanleiding ziet
om nader onderzoek te doen naar deze effecten; overwegende dat vanuit het voorzorgbeginsel het wenselijk is de relevante
effecten van de Tweede Maasvlakte op de Noordzeekust en het Waddengebied te
kennen en mogelijke mitigerende maatregelen in beeld zijn, voordat wordt overgegaan
tot aanleg ervan;verzoekt de regering, nader onderzoek te verrichten naar de mogelijke
nadelige effecten van de aanleg van de Tweede Maasvlakte op de Noordzeekust
en het Waddenzeegebied, alvorens over te gaan tot besluitvorming over de PKB-plus
PMR,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Steenhoven. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 41 (24691).De heerVan den Berg(SGP)Mijnheer de voorzitter. Ik bedank de minister voor haar heldere beantwoording.
In het begin van haar betoog heeft zij de mondiale ontwikkelingen van het
transport geschetst. Ik denk dat zij op zichzelf een juist beeld heeft geschetst,
maar dat sluit volgens mij niet uit dat wij vasthouden aan begrippen als "selectiviteit"
en "duurzaamheid" bij het ontwikkelen van ons economische beleid. Het een
sluit het ander immers niet uit. Dat neemt natuurlijk niet weg dat deze ontwikkeling
gaande is en dat met name Rotterdam, gezien de zeer grootschalige ontwikkelingen
in de containervaart, daarmee geconfronteerd wordt. Dat is uiteraard een gegeven
waarop mij moeten inhaken.Ik bedank de minister voor haar initiatieven om de kustvaart een prominente
plaats te geven. Het is immers van groot belang dat de Nederlandse positie
bij de kustvaart wordt versterkt.De minister is niet ingegaan op mijn vraag over de gefaseerde aanpak en
de relatie met de noodzakelijke infrastructurele werken. Ik vroeg meer in
het bijzonder of het geen nadelig effect heeft op de meest economische en
praktische wijze van aanleggen van die infrastructuur. Als je dat gefaseerd
moet doen, kan dat leiden tot onevenredig hoge kosten. Hoe men met dit probleem
denkt om te gaan, kon ik niet duidelijk opmaken uit de stukken. Er zijn voor mijn fractie drie cruciale punten bij de beoordeling van
deze PKB. In de eerste plaats is dat de natuurcompensatie. Mijn collega's
hebben al gesproken over deze 750 ha. Mijn fractie zou het onjuist vinden
als er geen rekening wordt gehouden met het bestaande recreatieve gebruik
en het gebied niet in zijn cultuurhistorische waarde wordt gelaten. Hierover
is uitgebreid gediscussieerd en mede namens mij is daarover een motie ingediend
door de heer Klein Molekamp.De heer Van der Steenhoven zegt dat hiermee afbreuk wordt gedaan aan de
compensatie. Hij miskent dan echter wel de rol die agrarisch natuurbeheer
kan spelen bij het natuurbeleid. Ik vind het heel belangrijk dat die rol wordt
onderkend en daarom heb ik op dit punt een interventie gepleegd. Die rol moet
worden erkend, zeker omdat zij juist in dit gebied heel goed gestalte kan
worden gegeven. De agrarische functie past heel goed bij deze doelstellingen
en dat moeten wij niet miskennen. Dat is de reden dat ik van harte mijn steun
heb uitgesproken voor de motie van de heer Klein Molekamp.De heerVan der Steenhoven(GroenLinks)Ik ben het met de heer Van den Berg eens dat agrarisch beheer een belangrijke
rol kan spelen bij natuurontwikkeling. Het gaat hierbij echter om een gebied
dat een recreatieve natuurwaarde krijgt. Als er een agrarische functie blijft
in het gebied, kan deze daarmee in strijd zijn.De heerVan den Berg(SGP)Dat zou kunnen, maar die discussie moeten wij dan voeren met de minister.
Er moet echter worden aangesloten bij de historische kenmerken van het gebied,
de wording vanuit de polders en het open landschap met cultuurhistorische
elementen. Deze kunnen heel goed bewaard blijven in het agrarische beheer,
waarbij ook recht wordt gedaan aan de natuurwaarden.Er bestaat in het licht van de visserij nog onduidelijkheid over de omvang
van het zeereservaat. Daarover is ook een motie ingediend. Het is verstandig,
dit te monitoren en nader te onderzoeken. De minister beriep zich namelijk
op "alle deskundigen". De visserij, waar toch ook deskundigen zitten, ontkent
dat alle deskundi gen het daarover eens zijn. De minister moet
dit nader onderbouwen. Er is verder nog onduidelijkheid over het geldende,
toekomstige regime en over de schadevergoeding. Over dat laatste heeft collega
Buijs mede namens mij een motie ingediend. De intentie daarvan is dat er met
de zeevisserij over wordt gesproken en dat de compensatie duidelijk wordt
vastgelegd.Over de ontsluiting van de binnenvaart hebben wij een- en andermaal gesproken.
De directe ontsluiting is uiterst belangrijk; deze moet er echt komen. Wij
kunnen hier niet vastleggen op welke manier dat zal gebeuren, maar het is
goed dat deze intentie nog eens wordt uitgesproken in de motie-Ravestein c.s.,
die ik heb ondersteund. Ik hoop dat de minister het belang daarvan onderschrijft
en dat zij dit zal meenemen.De heerVan Bommel(SP)Voorzitter. Het is vandaag in ieder geval duidelijk geworden dat nog veel
onzeker blijft: wat wij gaan doen, wanneer wij dat gaan doen en wat het gaat
kosten. Wel is duidelijk dat er veel gemeenschapsgeld zal worden uitgegeven.
Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de wijze van besteding, bijvoorbeeld
op het gebied van de natuurcompensatie. Het is onduidelijk of het daarbij
gaat om additioneel of regulier geld. De minister heeft zich daarover vandaag
nog niet duidelijk uitgesproken. Misschien wil zij dat nog doen in haar tweede
termijn. Het gaat erom dat hetgeen je aan de ene kant weghaalt, aan de andere
kant wordt gecompenseerd. Als dit zou worden gedaan uit bestaand geld, gaat
het om een sigaar uit eigen doos. In dat licht steun ik de motie-Van der Steenhoven
op dit punt.MinisterNetelenbosHet gaat om heel iets anders. De compensatie heeft te maken met het zeereservaat.
De natuur- en recreatieontwikkeling staat daar los van; dat is geen compensatie.
In het verleden hebben wij nog wel geprobeerd om het onder die noemer te brengen
in het kader van "ons bin zunig", maar de Kamer vond dat toen niet goed. Daarbij
had zij ook wel een punt.De heerVan Bommel(SP)Ik wacht dan nog even de nadere reactie van de minister af op de tekst
van de motie. De motie is op zich wel duidelijk, maar als de minister de motie
anders uitlegt of als deze volgens haar anders uitgelegd móét
worden, zal ik mijn ondertekening intrekken.De heerKlein Molekamp(VVD)In dit verband miskent de heer Van Bommel de betekenis van de motie-Feenstra
c.s., die door een aantal collegae is medeondertekend. Misschien heeft hij
zelf ook wel voor deze motie gestemd.De heerVan Bommel(SP)Om te beginnen, wacht ik de reactie van de minister af op de tekst van
de motie zoals die is ingediend. Op basis daarvan beslis ik over mijn steun
aan deze motie. Het zou kunnen dat ik de motie zelf verkeerd heb begrepen.
Ik dank de heer Molekamp op dit punt voor zijn aanvulling.De belangrijkste vraag uit mijn eerste termijn was of er nu wel een noodzaak
is om te voorzien in een toekomstige ruimtevraag in het havengebied zelf.
Ook de door mij geschetste ontwikkelingen op de markt zijn onzeker. Ik heb
verder vooral gewezen op de potentie die bestaat in de mogelijkheden tot samenwerking.
Wat het nationaal niveau betreft, hoop ik dat de minister zal ingaan op de
uitnodiging van de CDA-fractie om concreet aan te geven of zij het oprichten
van een nationale havenholding wil stimuleren. Ik had op dit punt eigenlijk
al een voorzichtige motie van de CDA-fractie verwacht. Als de minister op
dit punt echter duidelijke uitspraken doet, is zo'n motie wellicht niet nodig.
Verder zou er moeten worden gestreefd naar internationale samenwerking tussen
Rotterdam en Antwerpen.Wat de SP-fractie betreft, zou deze PKB voorlopig niet tot wet moeten
worden verheven. Ten aanzien van de samenwerking wil ik een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening dat het Project Mainportontwikkeling Rotterdam een dusdanig
groot project is dat het alleen doorgang moet vinden indien het noodzakelijk
is;constaterende dat een grote concurrent van de mainport Rotterdam de mainport
Antwerpen is;overwegende dat in het kader van Europese samenwerking de mainport Rotterdam
en de mainport Antwerpen elkaar kunnen helpen;overwegende dat ontwikkelingen in de mainport Rotterdam effecten zullen
hebben op de mainportontwikkeling Antwerpen en vice versa;verzoekt de regering, in overleg te treden met de Belgische regering met
als doel een samenwerkingsverband tussen de Rotterdamse en de Antwerpse haven
te realiseren om zodoende efficiëntere exploitatie van de havens mogelijk
te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bommel en Van der Steenhoven.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 42 (24691).De heerKlein Molekamp(VVD)Wij hebben zojuist opgemerkt dat de minister duidelijk geluisterd heeft
naar de Kamer. Dan is de Kamer ook verplicht om te luisteren naar de minister.
In die context trek ik de motie op stuk nr. 37 in.De voorzitter:Aangezien de motie-Klein Molekamp c.s. (24691, nr. 37) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik stel de volgende nieuwe motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de omvang van het zeereservaat meer wetenschappelijke
onderbouwing behoeft;overwegende dat de maatschappelijke gevolgen van een zeereservaat beter
in beeld dienen te worden gebracht;verzoekt de regering, in de concrete beleidsbeslissing onder 3.3.4 Mitigatie en compensatie de zinsnede toe te voegen: "Als uit onderzoek
en monitoring blijkt dat het reservaat minder groot hoeft te zijn, zal dit
in omvang worden bijgesteld",en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Klein Molekamp, Buijs, Ravestein,
Van den Berg en Feenstra.Zij krijgt nr. 43 (24691).De heerKlein Molekamp(VVD)Voorzitter. Als de Tweede Maasvlakte wordt aangelegd, het zeereservaat
en de andere zaken er komen, denk ik dat er in de kom rond het Haringvliet
een buitengewoon interessant natuurgebied zal ontstaan dat niet voor de Oostvaardersplassen
hoeft onder te doen.MinisterNetelenbosIk dank de leden voor de gemaakte opmerkingen. Ik zal de onderscheiden
woordvoerders van een antwoord voorzien en met name ingaan op de door hen
ingediende moties.De heer Feenstra heeft een motie ingediend op stuk nr. 35 waarin hij het
kabinet verzoekt, te voorzien in een blijvende en geëigende rol voor
het Rijk binnen de toekomstige organisatievorm voor Mainport Rotterdam. Hij
verwijst in zijn motie naar het onderzoek dat loopt in de gemeente Rotterdam.
Het zal duidelijk zijn dat ik deze motie zie als een ondersteuning voor mijn
positie. Ik ben van mening dat het gezien het grote belang van Mainport Rotterdam,
erg belangrijk is dat de Staat der Nederlandse volop betrokken blijft bij
die ontwikkelingen. Ik hoop ook dat de uitkomst van de studie in de gemeente
Rotterdam aanleiding geeft om dat te realiseren. Het is daarom belangrijk
dat de Tweede Kamer het signaal afgeeft dat in dezen de mening van minister
en de mening van de Kamer nogal overeenkomen. Dat kan wellicht een extra zet
in de gewenste richting geven. Naar mijn mening is het geen amenderende motie,
dus komt zij separaat in stemming.De heer Feenstra heeft in het kader van het groot project gesproken over
het jaarlijkse monitoringsrapport en de rol van ROM-Rijnmond. Wanneer wij
ten principale van alle betrokkenen bij ROM-Rijnmond gehoord hebben dat zij
participeren, zullen wij een plan van aanpak maken en aangeven hoe wij de
verslaglegging willen organiseren. Wanneer wij dat samen hebben uitgewerkt,
stel ik mij voor, u te laten weten hoe wij dat doen. Het lijkt mij verstandig,
te beginnen met een jaarlijkse verslaglegging in relatie tot monitoring en
alles wat daaraan annex is. Op het moment dat de activiteiten werkelijk beginnen,
zouden wij naar een normale halfjaarlijkse verslaglegging moeten gaan in het
kader van het groot project. Zo gauw er geld in omloop geraakt, kunnen wij
dat wellicht op die manier doen. Als u dat goedvindt, werk ik dat uit en zullen
wij dat na overleg met ROM-Rijnmond in een brief gieten. Ik neem aan dat u
ook wilt weten hoe het gaat met de activiteiten van de provincie Zuid-Holland
met betrekking tot de natuurontwikkeling. Dat kan ook een plek krijgen in
dat jaarlijkse verslag. De provincie is echter leidend bij de eigen activiteiten.De heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Ik had ook nog gevraagd of het compensatieakkoord in het programma
van eisen wordt opgenomen.MinisterNetelenbosDe investeringen die nodig zijn voor de compensatie worden gevoteerd door
de aanleg NV. In de statuten die nodig zijn om de aanleg NV op te richten
en de doelstellingen van de NV vast te leggen, worden al deze kwesties uitgewerkt.
De aanleg NV zal op enig moment geactiveerd worden. Het is verstandig om dit
in goed overleg met het departement van Financiën verder uit te werken.
Daarbij hoort het compensatieakkoord aan de orde te komen. Het heeft weinig
zin om het eerder ergens anders onder te brengen. Het gaat om de uitvoering.De heer Klein Molekamp heeft twee moties ingediend. De eerste is die op
stuk nr. 36 met betrekking tot het behoud van het cultureel erfgoed Albrandswaard.
Hij herhaalt in zijn verzoek de tekst uit de PKB-tekst op bladzijde 31 bovenaan.
Ik heb geen bezwaar tegen dit amenderende voorstel. De tekst die bovenaan
bladzijde 31 staat, wordt opgenomen onderaan bladzijde 30 dikgedrukt. Ik zal
de Kamer deze week nog laat weten hoe ik de amenderende voorstellen die ik
kan ondersteunen, wil gaan verwerken in de tekst. Op die manier kan niet,
zoals bij het NVVP, het misverstand ontstaan dat we amenderingen verwerken
en vervolgens separaat over moties stemmen, zodat het allemaal erg lang duurt.De heerKlein Molekamp(VVD)Ik dacht dat ik de tekst al had aangereikt.MinisterNetelenbosJa, maar u moet van mij wel zwart op wit hebben dat dit inderdaad het
geval is, zodat u uw motie niet meer separaat in stemming hoeft te brengen.
Wij doen anders veertien dagen over het aannemen van de PKB. En de tijd begint
een beetje te dringen, zoals de Kamer wellicht weet.Voorzitter. Wij hebben de gewijzigde teksten van de heer Klein Molekamp
nog niet ontvangen, maar hij heeft ze wel voorgelezen. Hij brengt de tekst
zoals deze op bladzijde 37 onderaan staat "beslissing van wezenlijk belang"
in in de tekst die bovenaan bladzijde 36 staat over de concrete beleidsbeslissing.
Ik heb daar geen bezwaar tegen. De tekst wordt hier gekoppeld aan de compensatie,
de kennisvermeerdering en mogelijkerwijs de uiteindelijke omvang van het aantal
hectaren zeereservaat. Ik zal de Kamer ook hier laten weten hoe ik dit letterlijk
in de dikgedrukte tekst wil gaan verwerken.De heer Buijs heeft een opmerking gemaakt over de nationale havenholding.
In de nota Zeehavens wordt al een aantal uitspraken gedaan over de wijze waarop
wij graag zouden zien dat de havens in Nederland met elkaar samenwerken. De
Nationale havenraad is op basis daarvan en op basis van eigen bevindingen
druk aan de slag. Men is met betrekking tot afstemming, samenwerking en onnodige
concurrentie op de goede weg. Wanneer dit hernieuwd leidt tot uitspraken van
mijn kant, dan zal ik deze uiteraard aan de Kamer doen toekomen. Omdat de
ontwikkeling op dit moment echter zeer de goede kant uitgaat, heb ik geen
behoefte aan moties op dit punt. Eenieder moet zijn rol daar willen spelen.
Daarbij is de ontwikkeling van de reders soms anders dan die van de havens.
Het valt mij juist op dat het allemaal zo goed loopt. Laat die broedende kip
dus even broeden. Men kent de opinies van de Kamer en van mijzelf. Ik verwacht
binnenkort een interessante uitwerking van de Nationale havenraad.De heerBuijs(CDA)Ik begrijp dat de eieren wel bebroed zijn.MinisterNetelenbosAl heel lang. De temperatuur loopt op!De voorzitter:Het zijn dus geen paaseieren.MinisterNetelenbosIn de motie op stuk nr. 38 staat onder "van mening" dat met de visserijsector
overeenstemming moet worden bereikt over een schaderegeling. Het woord "moet"
plaatst mij te veel in de positie van "met de pet in de hand" ten opzichte
van de visserijsector. Er is een reguliere standaardregeling voor planschade.
De vissers worden niet anders behandeld dan bijvoorbeeld woonbootbewoners
van de Ringvaart bij Haarlemmermeer of landbouwers bij de vijfde baan van
Schiphol. Betrokkenen hebben allen een even groot belang. Er is wel twijfel
over een goede onderbouwing van de planschade als zodanig. Daarvoor moet een
plan van aanpak worden opgesteld, dat verder zal worden uitgewerkt. Onder
andere moet transparantie worden betracht. De vissers kunnen echter geen vetorecht
krijgen ten aanzien van iedere bevinding. Daar houd ik niet van.De heerBuijs(CDA)Daar ben ik het mee eens. De motie moet zo worden gelezen dat het wenselijk
is, met de visserijsector tot een schaderegeling te komen.MinisterNetelenbosU kunt wellicht uw tekst in die zin wijzigen.In de amenderende motie-Ravestein c.s. op stuk nr. 39 wordt onder andere
verzocht, de PKB-tekst in die zin aan te passen dat onderzoek naar een directe
toegang voor de binnenvaart tot de landaanwinning hier deel van uitmaakt en
dat de resultaten van dit onderzoek worden betrokken bij het ontwerp voor
de landaanwinning. Met deze formulering kan ik uit de voeten. De scope is
onderdeel van het onderzoek. Ik zal deze tekst verwerken in pagina 38, onder
beslissing van wezenlijk belang.De heer Van der Steenhoven sprak over goederen, beïnvloeding en beprijzing.
Wij doen wat hij vraagt. In het NVVP is het prijsbeleid opgenomen. In Duitsland
is de wet inzake Strassenbenutzungsgebühr aangenomen. Ik ga ervan uit
dat daarvan enorme invloed uitgaat op het transitoverkeer naar Duitsland en
verder en, als gevolg daarvan, op de modaliteiten spoor en water. Dat type
modal-shiftbeleid willen wij verder uitwerken. Het gaat om sturing op basis
van prijsbeleid. Als volgend jaar in Duitsland voor iedere kilometer fors
moet worden betaald, zal dat enorme gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de
benutting van de Betuweroute en voor het goederenvervoer over het water. Gegeven
de toename van de wereldbevolking, de globalisering en de verlangens van de
consumenten, inhoudende een verdubbeling of verdriedubbeling van de vraag
en de goederenstromen, is het reëel om het beleid te richten op het middenscenario
inzake de economische ontwikkeling wereldwijd. Mocht dit anders liggen, dan
pas je je beleid daarop aan. Het is verstandig, het beleid te baseren op een
flexibele respons, maar ik mag toch hopen dat wij op het economische middenscenario
zullen uitkomen. Als wij op het model van "divided Europe" uitkomen, kunnen
alle mooie plannen waarmee de partijleiders nu door het land reizen niet doorgaan.
Het zou dus goed zijn als we minstens op het middenscenario uitkomen.De heer Van der Steenhoven heeft samen met de heer Van Bommel een motie
ingediend over de natuur. Het aannemen van deze motie moet ik zeer afraden
omdat het een uitstelmotie is en omdat er geen enkele aanleiding is om dit
te koppelen aan een financieringsvraagstuk van 182 mln euro over een periode
van tien jaar. We hebben het echt niet over grote bedragen per jaar. Het is
natuurlijk geld, maar verspreid over tien jaar is dat echt zeer overzienbaar.
Ik ben daarom van mening dat de heer Van der Steenhoven gewoon eerlijk moet
zeggen dat hij er niet voor voelt. De motie op stuk nr. 40 hoeft hij dan niet
in te dienen.Het aannemen van de motie over het Waddenzeegebied moet ik ook sterk afraden.
De monitoring moet plaatsvinden; die moet de expertise vergroten. De experts
weten al dat daar de eerste vijf jaar nog helemaal niets over te zeggen is.
Nederland heeft veel kennis op het gebied van kustontwikkeling, kustafslag,
zandverplaatsingen, enz. Als er ergens veel kennis is over dit soort zaken,
dan is het wel in Nederland, het RISA voorop. Met de kennis van nu kan worden
gezegd dat er geen aanleiding is om te menen dat daar zaken niet in orde zijn.
Het blijft natuurlijk wel van belang om de vinger aan de pols te houden. Volgen
wij de redenering van de heer Van der Steenhoven, dan kunnen we nooit iets
doen. De kennis zegt dat het verantwoord is. Wij willen echter een vinger
aan de pols houden, en juist daarin ziet de heer Van der Steenhoven aanleiding
om vervolgens niets te doen. Ik moet het aannemen van de motie dus echt afraden.De heer Van den Berg heeft gezegd te zullen blijven streven naar selectiviteit
en duurzaamheid. Zeker, het hele Nationaal verkeers- en vervoersplan is daarvan
doordrenkt. Onder andere de kustvaart kan daarin een belangrijk aandeel leveren.
Dat gaat niet goed genoeg. Dat heeft ook met de kosten te maken. We moeten
dus wel heel goede strategieën uitwerken. Ik hoop nou eens dat dit op
Europees niveau kan gebeuren. Tot nu toe maakt Europa zich alleen maar druk
over de spoorwegen.Hij vroeg zich verder af of een gefaseerde aanpak van de infrastructuur
niet duurder is. Naarmate de plannen voor de Tweede Maasvlakte verder worden
ingevuld, moet de aansluiting op de havenspoorlijn en het wegennetwerk ook
meer worden gerealiseerd. De waterontsluiting moet sowieso onmiddellijk goed
in orde zijn. Als je tot de invulling overgaat, zul je moeten afwegen of dat
alleen leidt tot een partje waarbij je de 200 ha volgt, dan wel of je iets
meer moet doen. Het blijft echter vijf keer 200 ha, of twee keer 500 ha. In
de stukken heeft men kunnen zien dat dit ook mag. Halverwege die 500 bezien
wij in een evaluatieproces opnieuw hoe die ontwikkeling verloopt, ook gerelateerd
aan Zuid-Nederland. Dat kan ook na tien jaar gebeuren, want het is mogelijk
dat het langzamer gaat en dat je na tien jaar nog eens bekijkt hoe een en
ander verloopt. Je moet er dus voor opletten dat men niet door efficiencyafwegingen
een strategie doorbreekt. Daartoe kan aanleiding zijn, want ik weet dat men
die vijf keer twee of twee keer vijf soms heel ongemakkelijk vindt. Mocht
er aanleiding zijn om dat één keer 600 te doen zijn –
er is bijvoorbeeld een klant die daarom vraagt – dan is dat naar de
mening van het kabinet bespreekbaar, maar wel in die volgorde.De heer Van Bommel vreest dat gemeenschapsgeld zomaar wordt uitgegeven.
Die vrees vind ik altijd zeer relevant. Ik houd daar ook niet van. Daarom
willen wij ook een rendement van 4% van de deelneming als aandeelhouder. Dat
verdient zich terug. Daar nemen we 100 jaar voor. Dat is een lange periode,
maar dan wordt in ieder geval geen geld gestoken in ontwikkelingen waarvoor
je geen revenuen krijgt.Bij alle andere investeringen spelen twee dingen. Wij geven geen leningen.
Bij wat de gemeente Rotterdam doet, is het aan het havenbedrijf c.q. de gemeente
Rotterdam zelf hoe zij daarin wil investeren. Dat is een separaat besluit
van de gemeenteraad aldaar. Als men subsidiebehoeftig is, zullen wij die subsidies
zeer prudent, maar ook zeer streng beoordelen, omdat wij niet zomaar subsidiëren.
Er moet echt aanleiding zijn om dat te willen subsidiëren. Als men dan
nog heel veel noten op zijn zang heeft, moet men ons gewoon aandeelhouder
laten worden. Dat is allemaal vrij overzichtelijk. Dat lijkt mij een fantastisch
degelijke aandeelhouder, zeg ik nog maar een keer.De compensatiefinanciering zit in de aanleg-NV, omdat dit een vereiste
is van de vogel- en habitatrichtlijn. Dat nemen wij mee bij de onvermijdelijke
kosten die onderdeel zijn van het zogenaamde skelet.Hiermee heb ik op alle voorstellen gereageerd. Ik verwerk drie moties
in de tekst. Ik zal hierover deze week uitsluitsel geven. Er zijn twee moties
die ik als ondersteunend zie. Er zijn twee amenderende moties die ik niet
kan accepteren.De voorzitter:De motie-Buijs c.s. (24691, nr. 38) is in die zin gewijzigd dat zij thans
luidt:De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- met de aanleg van de Tweede Maasvlakte, het instellen van een
natuurreservaat, alsmede ten gevolge van de noodzakelijke zandwinning de visserijsector
schade zal ondervinden;- de visserijsector van mening is dat er nog geen adequate regeling is
voor nadeelcompensatie van de directe en indirecte te verwachten schade;van mening dat het wenselijk is, met de visserijsector tot een schaderegeling
te komen;verzoekt de regering, samen met de visserijsector een plan van aanpak
overeen te komen op basis waarvan de schade alsmede de compensatie daarvan
kan worden vastgesteld,en gaat over tot de orde van de dag.Naar mij blijkt, wordt deze gewijzigde motie voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 44 (24691).MinisterNetelenbosEr is een schaderegeling, maar het gaat om de onderbouwing van de toekenning
van de schade.De heerBuijs(CDA)Tot een goed onderbouwde schaderegeling te komen.MinisterNetelenbosEr is een schaderegeling, maar er is een discussie over de schade die
gecompenseerd moet worden. Het gaat erom dat wij elkaar overtuigen over de
transparantie bij de onderbouwing van het toepassen van de schaderegeling.De voorzitter:Aangezien het een stenografisch verslag is, is de interpretatie van de
minister voldoende om in dezen te gelden als de werkelijke tekst van de motie.
Ik dank de minister en de haar begeleidende staf voor de verstrekte informatie
en voor het plezierige debat.Sluiting 16.14 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Blaauw (VVD), voorzitter, Van den Berg (SGP), Biesheuvel (CDA),
Rosenmöller (GroenLinks), Valk (PvdA), Feenstra (PvdA), Van Heemst (PvdA),
Verbugt (VVD), Giskes (D66), Stellingwerf (ChristenUnie), Klein Molekamp (VVD),
Hofstra (VVD), Wagenaar (PvdA), Van der Knaap (CDA), Ravestein (D66), Van
der Steenhoven (GroenLinks), Niederer (VVD), Van Bommel (SP), Eurlings (CDA),
Herrebrugh (PvdA), Ten Hoopen (CDA), Hindriks (PvdA) en De Swart (VVD). Plv. leden: Te Veldhuis (VVD), Bakker (D66), Stroeken (CDA), Halsema (GroenLinks),
Waalkens (PvdA), Duivesteijn (PvdA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Voûte-Droste
(VVD), Augusteijn-Esser (D66), Slob (ChristenUnie), Geluk (VVD), Luchtenveld
(VVD), Spoelman (PvdA), Buijs (CDA), Van Walsem (D66), Vendrik (GroenLinks),
Weekers (VVD), Poppe (SP), De Pater-van der Meer (CDA), Depla (PvdA), Th.A.M.
Meijer (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Nicolaï (VVD), Atsma (CDA) en Crone
(PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24691-46.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl