Wet implementatie richtlijn markten voor financiële instrumenten; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31086, nr. 20

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-12-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31086 nr. 20

16-12-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: Blok Griffier: BerckVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31086Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 086Wijziging van de Wet op het financieel toezicht ter implementatie van
richtlijn markten voor financiële instrumenten (Wet implementatie richtlijn
markten voor financiële instrumenten)nr. 20VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 december 2008De vaste commissie voor Financiën1 heeft
op 6 november 2008 overleg gevoerd met minister Bos van Financiën
over:– de brief van de minister van Financiën
d.d. 12 september 2008 over harmonisatie van regelgeving inzake provisie-
en kostentransparantie (31 086, nr. 19).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk verslag
uit.Voorzitter: Blok Griffier: BerckVragen en opmerkingen uit de commissieDe voorzitter: Ik open dit algemeen overleg
van de vaste commissie voor Financiën. Ik heet de minister, de aanwezige
ambtenaren en de belangstellenden op de publieke tribune welkom. Aan de orde
is de brief omtrent de harmonisatie van regelgeving inzake provisie en kostentransparantie.
Er is twee uur beschikbaar voor dit overleg. Voor de eerste termijn stel ik
een spreektijd voor van zes minuten per fractie.De heer Bashir (SP): Voorzitter. Er was een
woekerpolisaffaire voor nodig, maar dan heb je ook wat. Er is duidelijk vooruitgang
geboekt. Zo is de SP-fractie blij met de afschaffing van de bonusprovisies,
iets waarvoor wij vaker hebben gepleit. Daarbij is aangesloten bij normen
rondom de MiFID. Dit schept duidelijkheid voor de omzetgerelateerde bonussen.
Deze worden verboden. Maar de bonusprovisies blijken toch niet helemaal verboden
te worden. Als marktpartijen kunnen aantonen dat een bonusprovisie kwaliteitsbevorderend
werkt en niet strijdig is met het belang van de consument, is deze wel geoorloofd.
Veel duidelijkheid schept dat natuurlijk niet. Kan de minister een aantal
voorbeelden geven waar de bonusprovisie kwaliteitsbevorderend werkt en waar
deze niet in strijd is met het belang van de consument? Nu moet de AFM bepalen
of een bonusregeling toelaatbaar is. Komt het er dan in de praktijk niet op
neer dat de AFM achter de feiten aan blijft lopen en lang niet alle verkeerde
bonusregelingen ontdekt? Is dat alleen al niet een reden om de bonusprovisies
geheel te verbieden, nog voordat er in de markt allerlei creatieve wegen worden
gevonden om het verbod op bonusprovisies te omzeilen?Mijn fractie betreurt het dat de aanpassing van de balansregel weer vertraging
oploopt, maar vooral dat de balansregel niet wordt uitgebreid naar niet-complexe
hypotheekvormen. Welke rechtvaardiging heeft de minister hiervoor? Waar baseert
hij het op dat er evident hiervoor geen toegevoegde waarde is? Is dat onderzocht?De minister schrijft in zijn brief dat hij de negatieve liquiditeitseffecten
voor tussenpersonen wil beperken. Hoe groot zijn deze effecten? Worden deze
niet al tenietgedaan door zijn andere maatregel, namelijk het jaar uitstel? «Met
betrekking tot de balansregel is ook afgesproken dat deze in 2010 zal worden
geëvalueerd om te bezien of het marktgedrag aanleiding geeft om per 2011
de regel al dan niet voort te zetten», aldus een citaat uit de brief.
Ik vind dit een verontrustende uitspraak. Als wij de balansregel afschaffen,
zijn wij terug bij af. Moet hier staan dat er wordt bezien of de regel verder
wordt doorgetrokken, zodat wij toe kunnen groeien naar 100%-doorloopprovisie?
Doorlopende provisies zijn in het belang van de consument. De tussenpersoon
wordt dan immers beloond om ook na afsluiting van een product zijn werk te
blijven doen.Wij zijn erg benieuwd naar de werking van het dienstverleningsdocument.
Kunnen aan dit document rechten worden ontleend? Welke consequenties worden
eraan verbonden als de dienstverlening niet overeen blijkt te stemmen met
wat in het dienstverleningsdocument is beschreven? Het dienstverleningsdocument
wordt overhandigd voorafgaand aan het moment dat de tussenpersoon daadwerkelijk
start met het geven van advies. In de praktijk is dat voorafgaand aan het
opstellen van het klantprofiel. Stel dat ik bij een tussenpersoon langsga.
Heb ik er dan meteen recht op om het dienstverleningsdocument te zien? Of
moet ik eerst een gesprek voeren met de bewuste man of vrouw?Het dienstverleningsdocument is te vergelijken met de menukaart in een
restaurant. Het is fijn als die al buiten hangt. Dan kun je op je gemak de
kaart bestuderen en besluiten of je binnen wilt gaan zitten om te eten. Stel
dat de menukaart er niet hangt. Dan ga je naar binnen, zoek je een mooi tafeltje
uit, neem je een drankje, en dan pas komt de menukaart en vallen de prijzen
misschien heel erg tegen. In zo’n geval denkt een consument misschien:
ach, ik blijf maar zitten, het is veel te veel gedoe om op te staan en een
ander restaurant op te zoeken. Gaat het niet ook zo bij de tussenpersonen?
Eigenlijk is de onduidelijkheid daar nog groter, want in een dienstverleningsdocument
staat niet hoeveel de tussenpersoon de consument gaat kosten, maar slechts
een bandbreedte van de provisie per product. In het restaurant zou dat betekenen
dat er op de menukaart staat dat je €15 kwijt bent voor een bord nasi,
maar dat er verschillende manieren zijn om dat te betalen en dat afhankelijk
van die betaalwijze de prijs zich binnen een bepaalde bandbreedte zal bewegen.
Vervolgens zegt de ober ook nog dat je blij mag zijn, omdat er vroeger geen
contractuele nominale kostentransparantie was. Gewoonlijk zou je gillend wegrennen,
maar als je weet dat het bij andere restaurants op dezelfde manier gaat, heb
je geen keuze en ook geen zin om het circus opnieuw mee te maken.Mijn fractie is blij met de verbeteringen. Er komt meer duidelijkheid
vooraf. Wij zien het echter vooral als een eerste, goede stap in de juiste
richting. Uiteindelijk zal de klant in een zo vroeg mogelijk stadium aan de
hand van een aantal persoonskenmerken een veel preciezer inzicht moeten kunnen
krijgen in de kosten.Mevrouw Vos (PvdA): Voorzitter. Het is eigenlijk
ontzettend sneu dat wij met deze nieuwe regels over kostentransparantie en
de balansregels moeten komen. Wij hebben heel lang geloofd dat onze banken
en verzekeraars goed te vertrouwen waren, maar zij hebben ons vertrouwen beschaamd.
Dat is erg jammer. Met deze nieuwe regels haalt het kabinet de bezem door
de sector. De PvdA-fractie heeft niet veel medelijden met een
aantal partijen uit deze sector. Wie zijn billen brandt, moet op de blaren
zitten. De regels dienen een goed doel, namelijk een eerlijke en mooie markt.
Ik moet denken aan mijn oma. Als zij mijn haren hard borstelde en in strenge
vlechten legde, zei zij «wie mooi wil zijn, moet pijn lijden».
Dat zeg ik ook tegen de sector.Mijn collega Bashir van de SP heeft een prachtige vergelijking gemaakt
over het dienstverleningsdocument en wat er van tevoren valt te weten. Die
kan ik niet overdoen. Wel vraag ik mij af hoe het precies werkt met de bandbreedtes.
Hoe groot zijn die? Krijgt de consument al voor hij dat dienstverleningsdocument
ondertekent inzicht in de hoogte van de provisie? Hoe gaat het precies in
zijn werk: moet de tussenpersoon zich er echt van vergewissen dat de consument
het dienstverleningsdocument gelezen heeft, net als wanneer je een programma
downloadt van internet en het icoontje zegt dat je de voorwaarden echt moet
lezen? Hoe vergewist de tussenpersoon zich ervan dat de consument het document
echt leest?Wij hebben van een aantal tussenpersonen gehoord dat de balansregel tot
liquiditeitsproblemen kan leiden. Dat is vervelend, maar sinds 2005 is al
bekend dat deze regel eraan komt, dus ook daarin zet de minister een goede
stap. Mijn fractie kan leven met de kleine coulance die wordt gegeven door
het een beetje uit te stellen. Wij ondersteunen dus de fasering.De uitzondering voor niet-complexe producten lijkt begrijpelijk, maar
vooral in deze markt lijkt elke uitzondering tot een waterbedeffect te leiden.
Ik ben benieuwd of de minister en zijn staf hebben bekeken hoe de uitzondering
uiteindelijk leidt tot verschillen in advisering. Gaat de minister ook na één
of anderhalf jaar – ik weet niet hoeveel er wordt verkocht – kijken
hoe deze uitzondering precies werkt? Kan deze dan nog worden aangepast? Wij
zien het liefst zo weinig mogelijk uitzonderingen in deze sector.Het level playing field tussen de verkoopkanalen is een belangrijk onderwerp.
Het is van groot belang dat iedereen, direct writer, tussenpersoon, bank of
verzekeraar, dezelfde duidelijkheid geeft over de kosten. Ik snap niet waarom
de banken tot nu toe niet mee hoefden te doen met dit soort kostentransparantie.
Wat is daarvoor de reden? De banken bieden nu aan, via zelfregulering per
2010 de opsplitsing van de kosten te laten zien. Dat is aardig, maar ik begrijp
niet waarom zij niet nu al meedoen.Waarom hoeven vergelijkingssites zoals independer.nl niet te laten zien
hoeveel provisie zij krijgen op hun lead? Steeds meer consumenten, vooral
van mijn generatie, kijken eerst daar. Het lijkt mij erg belangrijk dat van
dat soort sites duidelijk is dat ook zij geld verdienen en dat dit via provisies
gaat.Volgens mij is bijna iedereen het erover eens dat bonusprovisies verkeerd
gedrag bevorderen. Daar wil mijn fractie dus vanaf. Wij snappen echt niet
waarom kwaliteitsbevordering via bonussen moet. In andere sectoren wordt het
gewoon betaald, via «uurtje, factuurtje». Ik neem aan dat deze
sector slim genoeg is om datgene wat hij wil bereiken, kwaliteitsbevordering,
op een andere manier te betalen. Het kan bijvoorbeeld via een frontofficevergoeding
of via cursussen. Dit wordt al gedaan. Onze grote vraag is of toezichthouder
AFM tijd heeft om te kijken naar de manier waarop het gebeurt. Bevordert het
daadwerkelijk de kwaliteit? Wat de PvdA-fractie betreft: niet doen. De bonusprovisie
moet gewoon 100% niet meer toegestaan worden.Ik heb een aantal interessante krantenartikelen gelezen waarin een 06-nummer
staat dat je kunt bellen om een Wft-vergunning te krijgen. «Aangeboden
inclusief hypotheken». Er wordt hevig geworven voor allerlei mensen, «mbo
werk- of denkniveau, ervaring is een pre maar geen must...» Wij vragen
ons af of het tijd is om ook alle individuele adviseurs te gaan registreren,
bijvoorbeeld in een BIG-register, zoals dat ook gebeurt bij verpleegkundigen.
Een Wft-vergunning wordt namelijk aan een kantoor verstrekt, maar
het is niet geregeld wie de cliënt vervolgens voor zijn neus krijgt.
Er is een aantal administratieve verschillen, gebaseerd op de diploma’s
van een individuele adviseur, maar een consument zegt bijvoorbeeld het diploma «leven»
helemaal niets. Denkt de minister erover om de individuele adviseurs beter
te accrediteren of te reguleren?In de brief van de minister staat een heel interessante zin: ook voor
de consumenten wordt de hoeveelheid informatie die nu wordt verstrekt wellicht
uitdagend. Moeten wij dit lezen als een eufemisme voor «verschrikkelijk
veel» of zoals je in de Verenigde Staten niet gewoon blind bent, maar «visually
challenged»?De werkgroep lijkt mijn fractie erg zinnig. Wij zijn benieuwd wie er in
deze werkgroep zit. Zitten daar consumentenorganisaties in en experts, bijvoorbeeld
van de stichting Lezen en Schrijven? Zij hebben veel verstand van hoe mensen
zaken lezen en hoe boodschappen overkomen bij mensen die niveau C2 hebben.Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Voorzitter.
Dit is de zoveelste keer dat wij spreken over kostentransparantie, alle regels
die ontworpen zijn met betrekking tot de MiFID en alle bonusprovisies. De
CDA-fractie is blij dat wij vandaag proberen een afrondend gesprek te hebben
over dit onderwerp en dat wij met elkaar en met de sector met een groot draagvlak
tot een set regels komen die transparantie en duidelijkheid in de markt zal
brengen. Voor mijn fractie staat de bescherming van de consument voorop. Opleidingseisen,
en continuïteit en objectiviteit van de tussenpersonen worden met een
set regels gewaarborgd. Vandaag spreken wij over vier punten: de dienstverleningovereenkomst,
de bonussen, de provisieregels en het level playing field in de keten.Klopt het dat er afgelopen vrijdag in de ministerraad een wetswijziging
is besproken en dat er nu al een voorstel bij de Raad van State ligt? Als
dat zo is, wat is dan de status van dit overleg?De dienstverleningsovereenkomst is bedoeld om de consument een duidelijker
overzicht te bieden van de producten die hij afsluit, zowel op het gebied
van de dienstverlening als op het gebied van de kosten. De invulling die de
minister in zijn brief beschrijft, stelt ons niet helemaal gerust. Moeten
aanbieders aan dezelfde eisen voldoen als de tussenpersonen bij dienstverleningsovereenkomsten?
Kan de consument in één oogopslag zien wat de echte kosten zijn
van het product dat hij afsluit? Heeft het document een juridische status?
Als dat niet het geval is, wegen dan de hoge administratieve lasten die dit
document met zich meebrengt op tegen de duidelijkheid en transparantie die
de consument krijgt?Op het gebied van de bonussen kiest de minister ervoor om de MiFID-regel «nee,
tenzij» over te nemen. In een vorig overleg is Kamerbreed heel duidelijk
gezegd dat dit «nee» moet zijn. «Tenzij» hoeft niet.
Op het gebied van «tenzij» heb ik al een rijtje van twaalf verschillende
alternatieve kwaliteitsbonussen gezien waarmee de sector op de een of andere
manier toch het bonussysteem in stand houdt. Kan de minister aangeven welke
bonussen hij in het belang van de consument in stand wil houden? Wat denkt
hij van de vergoeding voor de vertaling van het beleid? Dat is een bonus die
op dit moment al in de keten zit. Niet de kwaliteit staat daarbij voorop,
maar simpelweg de vertaling van het beleid van de aanbieders komt al voor
een bonus in aanmerking. Is de minister het eens met de CDA-fractie dat dit
een onwenselijke situatie is? Wordt de AFM op deze wijze niet onnodig veel
belast, gelet op het aantal bonussen dat binnenkort in de markt zijn beslag
zal krijgen? In eerste instantie blijft mijn fractie bij het «nee».
Het «tenzij» kan er wat ons betreft uit.De aanpassing van de balansregel, waarbij de provisie lager wordt en de
doorlopende provisie hoger, heeft grote gevolgen voor de liquiditeitspositie
in de sector. Kan de minister deze effecten kwantificeren? Het moet helder
worden waar wij het precies over hebben als wij spreken over de liquiditeitsproblemen
in de keten. De CDA-fractie is het eens met de keuze van de minister
om de markt meer tijd te geven om de nieuwe regels door te voeren. De balansregel
is op dit moment alleen van toepassing op complexe producten en niet op niet-complexe
producten. De CDA-fractie ziet het gevaar dat door de liquiditeitsspanningen
bij de individuele kantoren er bij advisering veel meer de neiging zal komen
om niet-complexe producten af te sluiten, ten koste van complexe producten,
waarop de balansregel van toepassing is. Hoe kijkt de minister daar tegenaan?
Deelt hij onze zorg dat de sector daardoor misschien geen objectief advies
aan de consument geeft?Er wordt veel gevraagd van de sector. Het is niet de bedoeling dat de
bedrijven in deze sector de nek wordt omgedraaid. De minister schrijft dat
de verschuiving van de balans tussen eerste en doorlopende provisie naar 50:50
per 1 januari 2011 zal plaatsvinden. Verderop lijkt hij te suggereren
dat eerst het marktgedrag zal worden geëvalueerd voordat de 50:50-regel
wordt ingevoerd. Waarom moeten wij nog evalueren? De discussie hierover is
voldoende gevoerd. De balansregel staat, wat mijn fractie betreft. Wel willen
wij de sector meer tijd geven om zichzelf aan te passen. Wat ons betreft,
hoeft daarover niet geëvalueerd te worden. Dat suggereert dat er nog
ruimte is om de balansregel terug te draaien. Een eventuele evaluatie van
het totale pakket maatregelen is wat de CDA-fractie betreft wel bespreekbaar.Om de administratieve lasten in kaart te brengen, richt de minister een
werkgroep op met experts uit de sector. Kan de minister aangeven welke besluiten
er inmiddels zijn genomen door deze werkgroep? Zou het niet redelijk zijn,
gezien de inwerkingtreding van de regels op 1 januari, om nu al een pakket
aan maatregelen tegen de administratieve lasten zichtbaar te maken? Ik denk
namelijk dat wij de sector behoorlijk zwaar belasten met extra administratieve
lasten.De minister schrijft dat hij het van groot belang acht dat er een level
playing field is tussen verkoop via tussenpersonen en verkoop door aanbieders.
Daarin vindt de minister ons aan zijn zijde. Toch is ervoor gekozen de maatregelen
met betrekking tot de bonusprovisie en de kostenbemiddelaar op 1 januari
te laten ingaan, terwijl de overige regelgeving pas per 1 juli volgt.
Wordt hiermee niet een ongelijk speelveld in de keten gecreëerd tussen
aanbieders en tussenpersonen? Als dat zo is, zou het dan niet verstandig zijn
om alle maatregelen gelijktijdig in te laten gaan?Serviceproviders zijn eigenlijk gewoon groothandels tussen aanbieders
en tussenpersonen. Uit de markt heeft mijn fractie het bericht gekregen dat
de balansregel van toepassing is op de serviceproviders. Dat betekent dat
deze serviceproviders een bron van inkomsten gaan missen. Dat brengt grote
continuïteitsrisico’s met zich mee voor deze groep. Is de minister
hiervan op de hoogte? Wat is zijn reactie?De heer Weekers (VVD): Voorzitter. Het is
vandaag niet het eerste debat dat wij over dit thema voeren. Eigenlijk hadden
wij het in het voorjaar al met de minister willen afronden, maar na overleg
met de sector was het nodig om tot een totaalpakket aan maatregelen te komen.
Ik moet zeggen dat mijn fractie in grote lijnen de aanpak van de minister
kan volgen en steunen. Hier en daar heb ik nog wat vragen.De tussenpersonen staan centraal in de brief van de minister. De minister
is nog onvoldoende ingegaan op de positionering van deze tussenpersoon. In
de ogen van mijn fractie is deze een onafhankelijk figuur waarbij de consument
terechtkan. De onafhankelijke tussenpersoon kijkt op basis van het cliëntprofiel,
op basis van wat de klant wil, naar wat er allemaal in de markt is en vervolgens
komt hij met de beste aanbiedingen. Het is daarvoor noodzakelijk dat de consument
erop kan vertrouwen dat de tussenpersoon niet door andere prikkels wordt geleid
dan louter het cliëntbelang. Daarom vindt mijn fractie het goed dat er
regels komen om transparantie af te dwingen en dat de verkeerde beloningsprikkels
uit het systeem worden gehaald, om zo de positie van de consument
fors te verbeteren.Ik heb enkele vragen over de beloningsprikkels. Een bonusprovisie, een
omzetprovisie, is in principe uitgesloten, want dat is een verkeerde prikkel.
Echter, als er een kwaliteitselement aan wordt gehangen, blijft het wel toegestaan.
De AFM moet dit controleren. Dit zal een mer à boire worden. Collega
Blanksma noemde al de twaalf verschillende vormen die in ontwikkeling zijn.
Ik denk dat de markt uitermate creatief is. Waarom heeft de minister er niet
voor gekozen om gewoon «nee» te zeggen tegen omzetgerelateerde
bonussen? Het gaat erom dat een tussenpersoon fatsoenlijk beloond wordt voor
het werk dat hij doet, maar dat de verkeerde prikkels eruit gaan.De optimale transparantie zal in de gehele keten moeten zitten, van aanbieder
tot en met tussenpersoon. Wat dat betreft, sluit ik mij aan bij de vraag hoe
het zit met het level playing field gedurende de tijd dat al wel voor tussenpersonen
de meest stringente regels gelden, maar nog niet voor verzekeraars. Brengt
dat banken en verzekeraars in ieder geval gedurende het eerste halfjaar in
een preferentiële positie? Dat moet voorkomen worden. Mijn fractie vindt
het belangrijk dat het level playing field op orde is en dat er eerlijk handel
kan worden gedreven.Kijkend naar die volledige transparantie en ervan uitgaand dat de bonusprovisie
straks niet meer mogelijk is, doet de vraag zich voor in hoeverre er moet
worden vastgehouden aan de balansafspraak, aan het uitgangspunt dat er uiteindelijk
fiftyfifty gespreid moet worden bij de provisie. Als die andere twee maatregelen
al zijn genomen, is dat dan niet voldoende? Reguleert de markt zichzelf dan
al niet voldoende? Of is de minister bang dat wanneer het derde element achterwege
blijft, de markt niet voldoende op orde is?Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Pleit
de VVD-fractie ervoor om de balansregel te verlaten en de sector de vrijheid
te geven?De heer Weekers (VVD): Ik stel een vraag.
Ik vraag mij af of de balansregel nog noodzakelijk is als je ten eerste optimale
transparantie voorschrijft, zodat het voor de consument volstrekt inzichtelijk
wordt wat de tussenpersoon krijgt, en ten tweede alle verkeerde beloningsprikkels
eruit haalt. Ik leg die vraag open op tafel bij de minister. De minister meldt
dat hij die balansregel volgend jaar wil evalueren. Hij temporiseert de invoering
van de balansregel, dus kennelijk is deze niet heel erg noodzakelijk om nu
al de markt op orde te brengen. Ik vraag mij dus af of de regel daadwerkelijk
nodig is. Als dat niet het geval is, kan er wellicht tegemoet worden gekomen
aan bezwaren die door de markt, met name de serviceproviders, worden opgeroepen.Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Is
de balansregel niet juist ingesteld om «hit and run»-gedrag te
voorkomen, om langer bij de consument te blijven en juist de doorlopende provisie
er een aantal jaren bij te houden? Wil de VVD-fractie dat nu verlaten?De heer Weekers (VVD): Nee. Mevrouw Blanksma
heeft mij verkeerd beluisterd. Ik begon mijn betoog met te zeggen dat ik in
grote lijnen volg wat de minister ons voorlegt, want het is ook voor de VVD-fractie
helder dat de markt op orde moet worden gebracht. Ik sta achter het uitgangspunt,
maar nu wordt er maatregel op maatregel gestapeld. Ik vraag mij daarom af
of het noodzakelijk is om alle drie de maatregelen naast elkaar te laten voortbestaan,
zeker als bepaalde maatregelen ten opzichte van de voorstellen van de minister
nog worden verscherpt. In de kwaliteitsbonus zie ik een mogelijk ongewenste
vluchtroute. Ik vraag mij af of het pakket nog in evenwicht is.Voorzitter. Ik vraag de minister om nader toe te lichten waarom er onderscheid
blijft bestaan tussen complexe en niet-complexe producten. Deze vraag vloeit
natuurlijk ook voort uit de discussie die wij over de MiFID hebben gevoerd.
Er moeten geen zwaardere regels worden opgelegd als die uiteindelijk niet
het beoogde resultaat opleveren. Met name de Vereniging Eigen Huis wijst er
echter op dat als je het onderscheid maakt, dat zou kunnen leiden tot verkeerde
prikkels in het systeem. Vandaar at het heel belangrijk is om een goed afgewogen
pakket te hebben. Ook mogen er geen vluchtroutes bestaan waardoor een consument
wellicht knollen voor citroenen verkocht krijgt. Dat willen en moeten wij
voorkomen.De vraag doet zich dan voor waarom bijvoorbeeld pensioenverzekeringen
en natura-uitvaartverzekeringen niet onder dit systeem vallen. Deze zijn uitgezonderd,
hoewel het toch complexe producten zijn. Bovendien leggen mensen zich voor
heel lange tijd vast. Moeten daaraan niet dezelfde eisen worden gesteld?Er is al vaker gesproken over de cliëntovereenkomst. Deze overeenkomst
is nu gedegradeerd tot een dienstverleningsdocument. Welke juridische status
heeft zo’n dienstverleningsdocument? Het is volgens mij geen wederkerige
overeenkomst. Zijn het dan een soort algemene voorwaarden of is het een foldertje?
Of zijn het kleine lettertjes die wel tegen maar niet door de consument kunnen
worden gebruikt? Het is mij volstrekt niet helder wat ermee wordt bedoeld.Ik krijg ook graag meer uitleg over de administratieve lasten. Mijn fractie
heeft al eerder gewaarschuwd dat de sector wordt opgezadeld met een enorme
verzwaring van de administratieve lasten. Er is nu kennelijk een werkgroep
bezig. Heeft de minister daar al wat meer informatie over? Als dat niet zo
is, wanneer kan hij de Kamer dan wel informeren op dit punt? Het is al heel
snel 1 januari. Ik wil inzicht hebben in wat het allemaal betekent voor
de sector wat administratieve lasten betreft.Ik sluit mij aan bij de gestelde vragen over de evaluatie. Ook wat mij
betreft moet het een evaluatie van het totaalpakket worden en niet alleen
van de balansregel. Wat is naar het oordeel van de minister een handig moment
voor evaluatie?Kan de minister kijken naar de fiscale consequenties van de aangekondigde
maatregel? Er wordt nu van alles gedaan met het beloningssysteem, maar wat
gebeurt er wanneer er bijvoorbeeld sprake is van een abonnementsysteem? Hoe
zit het met de advisering, wanneer moet er wel btw in rekening worden gebracht
en wanneer niet? Er bestaat een folder uit 2002. Die bevatte toen al onvolkomenheden.
Nu wordt het systeem verder veranderd. Ik vraag de minister om er heel goed
naar te kijken. Ik heb op dit punt een aantal concrete vragen, maar omwille
van de tijd laat ik die nu achterwege. Ik denk dat mijn algemene punt ook
zo wel helder is.De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter.
De fractie van de Partij voor de Vrijheid gelooft niet zo in dat transparantieverhaal.
De minister denkt dat perverse prikkels weggenomen kunnen worden als alles
maar transparant wordt gemaakt. Wij vragen ons echter af in hoeverre een consument überhaupt
kan bepalen of een bepaalde provisie redelijk is. Met andere woorden: er wordt
nu als het ware door transparantie geforceerd dat consumenten het redelijkheidsgehalte
van een tussenpersoon kunnen beoordelen. Wat ons betreft, is dat niet het
geval. De vraag is ook of het wenselijk is dat consumenten überhaupt
hun keuze voor een bepaald product mede laten afhangen van de provisie die
over dat product wordt gerekend. Het vertroebelt namelijk de keuze onnodig.
Het transparant maken van de provisie heeft geen toegevoegde waarde voor de
consument. Sterker nog, het werkt alleen maar verwarrend.Mevrouw Vos (PvdA): De heer Van Dijck zegt
dat transparantie alleen maar verwarrend werkt. Betekent dit dat wij dan maar
niets moeten doen? Hij maakt zich terecht zorgen over de consument die niet
kan weten wat de dienstverlening waard is. Dat kan volgens hem
niet geregeld worden via het prijskaartjesprincipe. Hoe dan wel?De heer Tony van Dijck (PVV): Aan het einde
van mijn betoog kom ik op dit punt terug. Het komt allemaal voort uit de woekerpolissen
en het feit dat er hoge kosten zijn verbonden aan producten. Wij vragen ons
af in hoeverre het iets toevoegt als het transparant gemaakt wordt. Ik kan
mij voorstellen dat tussenpersonen tegen een cliënt zeggen dat zij het
perfecte product voor hem hebben, maar eerlijk moeten toegeven dat zij op
dat specifieke product heel veel geld verdienen. Dat voegt niets toe aan de
informatie en het keuzeproces van de klant. Sterker nog, het werkt zelfs vertroebelend.
De klant moet het beste product toegewezen krijgen. Of een product daadwerkelijk
het beste is, hangt niet af van de mate en hoeveelheid provisie die eraan
hangt. Er zijn andere mogelijkheden om de kosten van producten te beperken.Mevrouw Vos (PvdA): Ik ruik toch iets van
communisme bij de PVV! Wie gaat dan bepalen wat het «beste» product
is? Moet de Staat bepalen wat voor een klant het beste product is? Hoe moet
het bepaald worden en wie gaat het bepalen?De heer Tony van Dijck (PVV): Dat heeft dus
te maken met het adviseringsproces. Dat kan geëvalueerd worden bij de
verzekeraar, zoals nu al steekproefsgewijs gebeurt door de toezichthouder.
Het transparant maken van wat een tussenpersoon verdient op een bepaald product,
voegt niets toe aan de mate waarin dat product al dan niet het beste product
voor een klant is. Het nut van de transparantie voor de consument ziet mijn
fractie niet.Mevrouw Vos (PvdA): Ik hoop dat de heer Van
Dijck aan het eind van zijn betoog dan met een beter voorstel komt. Het is
wel duidelijk dat hij het nut niet ziet. Ik ben benieuwd naar zijn betere
voorstel.De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter.
Mijn fractie vindt de keuze tussen uurtarief en provisie arbitrair. Niemand
trekt graag de portemonnee, dus waarom zou een klant kiezen voor het uurtarief?
Ik vraag mij ook af in hoeverre dat uurtarief ervoor zorgt dat het product
goedkoper wordt. Met andere worden: als ik kies voor het uurtarief hoef ik
de provisie niet te betalen en zou het product dus eigenlijk goedkoper moeten
worden. Wie ziet daar op toe als ik kies voor het uurtarief en dus geen provisie
betaal?Dan kom ik op het dienstverleningsdocument. Dit document dient ter ondersteuning
van het besluit om van een bepaalde tussenpersoon gebruik te maken. Het document
is dus eigenlijk niet meer dan een reclamefolder over de bij de dienstverlening
behorende kosten. Op zich is het goed – de woordvoerder van de SP-fractie
gaf dit al aan – om de klant vooraf te informeren wat een dienst kost.
Mijn fractie heeft daar op zich niet zo’n probleem mee. Maar wij vragen
ons wel af wat het toevoegt voor de consument, die meestal direct geholpen
wil worden als hij bij een tussenpersoon binnenstapt. Neemt zo iemand wel
de tijd om dit document te bestuderen? Ook dient er nog getekend te worden
voor ontvangst van dit document. Dit komt op ons heel stroperig en bureaucratisch
over.Mijn fractie snapt helemaal niets van het verbod op bonusprovisies. Dit
is heel makkelijk te omzeilen. Wij vinden het wel goed dat omzetgerelateerde
bonussen verboden worden, omdat daar een perverse prikkel van uitgaat. Maar
zolang de bonusprovisie kan bestaan als deze «de kwaliteit van de dienstverlening
ten goede komt en het geen afbreuk doet aan het handelen in het belang van
de consument» vragen wij ons af welke uitwijkmogelijkheden er bij de
bonusprovisies zijn. Hoe kan een tussenpersoon aantonen dat een bonusprovisie
kwaliteitsbevorderend werkt en niet strijdig is met het belang
van de consument? Wanneer is een bonus, en überhaupt een provisie, in
het belang van de consument? Aanbieders kunnen verschillende provisies hanteren
bij verschillende tussenpersonen. Daarmee is het dus heel gemakkelijk om iets
van een bonusprovisie of kwaliteitsbonus te introduceren via de differentiatie
van de verschillende provisies over de verschillende tussenpersonen.Over de nalevingskosten is al het een en ander gezegd. Ook mijn fractie
vraagt zich af wat dit allemaal extra kost voor de tussenpersoon en de aanbieders.Het gelijke speelveld is ook al door de vorige twee sprekers aangehaald.
Is het zo dat tussenpersonen per 1 januari moeten voldoen aan deze maatregelen
en de banken en verzekeraars pas per 1 juli? Dat geeft een ongelijk speelveld
gedurende zes maanden.Ook de rol van de serviceproviders wordt in het hele verhaal een beetje
vergeten. Zij hebben namelijk geen rechtstreeks contact met de consument.
Betekent het afschaffen van de bonusprovisies dat een deel van hun inkomsten
wordt afgeschaft? Komt daardoor het bestaan van serviceproviders op de helling
te staan? Ik heb gelezen dat de minister van plan is om een inhoudelijke norm
te introduceren voor provisies die tussenpersonen mogen ontvangen. Met andere
woorden: er wordt een stap verder gezet. Eerst wordt de bonusprovisie afgeschaft,
vervolgens worden de provisies die tussenpersonen mogen ontvangen genormeerd.
Dat lijkt mij een volgende stap in de harmonisatie.Het doel van deze gehele exercitie is voortgekomen uit de woekerpolissen,
waarbij hoge kosten in rekening werden gebracht waarvan de klant achteraf
heel erg schrok. Nu worden de provisies toch in stand gehouden. Zij moeten
alleen kenbaar worden gemaakt, wat dat dan ook mag toevoegen. Wij vragen ons
af of er niet veel meer gekeken moet worden naar de norm van kosten die in
rekening mogen worden gebracht, de opcenten, op een product. Het voorstel
van de heer Wabeke om maximale kostenpercentages te hanteren voor bepaalde
beleggingsverzekeringen zou uitgebreid kunnen worden tot een norm per product.
Bijvoorbeeld een hypotheek mag dan een bepaalde hoeveelheid kosten voor de
consument in zich hebben. Dit zijn dan de totale kosten, dus van verzekeraars
zowel als tussenpersonen. Volgens mij kom je dan veel meer op een redelijke
norm voor de consument terecht. Die weet dan als hij een hypotheek afsluit
wat het maximum percentage aan kosten is. Dat is de norm die verzekeraars
inclusief tussenpersonen in rekening mogen brengen.De heer Weekers (VVD): Volgens mij haalt de
heer Van Dijck een heel aantal zaken door elkaar. Ik concentreer mij op de
provisies. Hij zegt dat de provisies moeten worden genormeerd. Wie zou dat
moeten doen? Moet er een overheidsorgaan worden ingesteld dat precies voorschrijft
wat de provisies moeten worden? Waar is dan de «V» uit de naam
van zijn partij nog gebleven? Dit komt op mij namelijk redelijk communistisch
over.De heer Tony van Dijck (PVV): Dat is onzin.
Het gaat ons erom dat er bij de woekerpolisaffaire hoge kosten bij de klant
in rekening werden gebracht waarvan hij niet op de hoogte was en die hij niet
naar redelijkheid kon beoordelen. Achteraf schrokken veel klanten van die
polissen. Wij vragen ons af of er geen kostennorm à la Wabeke moet
komen voor een product. Bij het voorstel om de kosten transparant te maken,
wordt van de consument gevraagd te bepalen of een provisie redelijk is of
niet. De consument kan dat echter niet. Het betreft namelijk heel ingewikkelde
producten. Er wordt een variëteit aan provisies geïntroduceerd en
alleen het transparant maken van de provisie of van de marge die een tussenpersoon
verdient, voegt niets toe. Je kunt beter besluiten dat omdat het complexe
producten zijn met een grote impact op de burger, er een norm van bijvoorbeeld
3,5% of 5% wordt gehanteerd op dat product. Dat bedrag
mag dan aan kosten in rekening worden gebracht. Zo heeft de heer Wabeke
dat bepaald. Het is overgenomen door AEGON en Delta Lloyd. Ik vind het belangrijk
dat er in redelijkheid verdiend wordt aan dit soort producten. Alleen het
transparant maken geeft daar geen garantie op.De voorzitter: De minister heeft gevraagd
om een kwartier voorbereidingstijd. Ik schors de vergadering tot 11.30 uur.Antwoord van de ministerMinister Bos: Voorzitter. Ik dank de leden
voor hun bijdragen en vooral ook voor hun steun in grote lijnen voor de manier
waarop wij met deze materie proberen om te gaan. Ik denk dat het goed is om
te beginnen met het in algemene zin neerzetten van wat wij aan het doen zijn
en waarom wij dat doen, al was het alleen omdat daar totaal verschillende
opinies over te horen waren van de kant van de Kamer. Als ik hoor wat de heren
Van Dijck, Weekers en Bashir in algemene termen zeggen over hoe moet worden
aangekeken tegen de rol van tussenpersonen en de rol van provisies, dan zijn
dat drie fundamenteel tegengestelde opinies, waarbij ik mij overigens het
meest thuis voel bij wat de heer Weekers heeft gezegd.Een rode lijn in de manier waarop wij ons in dit dossier hebben opgesteld
is dat wij de rol en positie van tussenpersonen waarderen. Op dit moment wijzen
wij niet ten principale een systeem af van provisies als beloning voor tussenpersonen.
Dit bespreken de leden en ik al tijdenlang met elkaar, het loopt als een rode
draad door de diverse brieven aan de Kamer en speelt ook vandaag. Onze reden
voor deze opstelling is dat wij denken dat het mogelijk is om het systeem
zo in elkaar te zetten dat het functioneren van tussenpersonen als onafhankelijke
adviseurs voor de consument in het belang is van die consument. Ook zonder
zo’n tussenpersoon zal de consument op enigerlei moment advies nodig
hebben over welk product hij nodig heeft. Als hij dat advies niet bij een
tussenpersoon kan krijgen, is hij ertoe veroordeeld om direct naar de aanbieder
van het product te gaan. Dan is de onafhankelijkheid van het advies vele malen
meer in het geding dan wanneer de consument kan terugvallen op een tussenpersoon.
Het gaat erom of de onafhankelijke positie van de tussenpersoon beter geschraagd
kan worden dan in het verleden het geval was, onder andere door veranderingen
in de manier waarop de tussenpersoon wordt beloond en door veranderingen in
de manier waarop hij openheid moet betrachten over de diensten die hij verleent
en het tarief dat daarbij hoort. Wij denken dat met het gehele pakket aan
maatregelen dat hier ligt, dit inderdaad beter kan dan in het verleden het
geval was.Ik zeg er direct bij dat mevrouw Blanksma gelijk heeft dat afgelopen vrijdag
in de ministerraad al een heel pakket voor een spoedadvies naar de Raad van
State is gegaan. Dat waren echter besluiten, dus geen wetten, die invoering
per 1 januari 2009 nodig hebben. Een groot deel daarvan volgt uit het
pakket dat de leden en ik voor de zomer al met elkaar besproken hebben. Er
zitten inderdaad onderdelen bij, bijvoorbeeld aangaande het dienstverleningsdocument,
die betrekking hebben op wat hier vandaag bediscussieerd wordt. Als de leden
het daarmee oneens zouden zijn, moet ik het er weer uithalen. Dat kan natuurlijk
allemaal; het enige gevolg is dat het dan onmogelijk wordt om nog op 1 januari
iets anders of iets nieuws in te voeren. Ik zeg dit in alle helderheid en
eerlijkheid. Wij hebben alles zo opgelijnd dat als de leden het ermee eens
zijn, wij in staat zijn om alles wat op 1 januari in moet gaan, ook op
1 januari in te laten gaan. Als de Kamer het er niet mee eens is, gebeurt
het gewoon niet. Zo hoort het ook te werken. Ik hoop uiteraard dat de Kamer
het ermee eens is.Ik blijf nog even bij de algemene lijn. De heer Bashir ging zich helemaal
te buiten aan een prachtige vergelijking over iemand die een restaurant ingaat
en driedubbel in het pak genaaid wordt voordat hij zelfs nog maar een eerste
hap gegeten heeft. Met alle respect voor het hilarische karakter van
het voorbeeld, doet het niet helemaal recht aan de materie waarover wij spreken.
Ten eerste is het grote verschil met een restaurant dat de diensten of de
producten waar het in dit geval om gaat niet standaard zijn, maar toegesneden
worden op de persoonlijke omstandigheden en kenmerken van de consument. Er
is dus geen menukaart die voor iedereen hetzelfde is. De menukaart is afhankelijk
van de persoon die het restaurant binnenloopt. Dat vermenigvuldigt dus met
een«factor veel» de hoeveelheid informatie die gegeven zal moeten
worden teneinde iemand wegwijs te maken in wat het beste bij hem of haar past.Ten tweede gaat die persoon niet bij een restaurant, dus bij de aanbieder
van het product, naar binnen. Het gaat hier over de tussenpersoon, dus over
iemand die fungeert als bijvoorbeeld lekker.nl, als doorverwijzer naar een
goed restaurant dan wel goed product. Het gaat om producten, of zo men wil
om diensten, die toegesneden zijn op de individuele omstandigheden, kenmerken
en wensen van consumenten. Daarmee betreft dit zo’n enorme hoeveelheid
potentiële producten en diensten, dat het juist in het belang van de
consument is om er iemand tussen te schakelen die kan filteren en selecteren,
zodat de consument er nog een beetje wijs uit wordt. Als je dat filter er
niet tussen zou zetten, laat je de consument aankloppen bij een restaurant
waar hij een menukaart met honderden gerechten aantreft, zeg maar de ergste
Chinees die je je voor kunt stellen _ Daar bewijs je de consument geen dienst
mee.Zo ver durf ik ongeveer mee te gaan in de analogie die de heer Bashir
heeft geconstrueerd om deze vervolgens tegen te spreken. Als je de positie
probeert te begrijpen waarin een consument terecht zou kunnen komen, is de
bottomline wat mij betreft dat het verstandig is om een tussenpersoon te hebben
die kan filteren en selecteren, en die een goed advies kan geven in het belang
van de consument. Vervolgens is er het een en ander nodig om de tussenpersoon
daartoe beter in staat te stellen dan in het verleden, namelijk meer transparantie,
normen omtrent de provisie en verbeteringen in de balansregel.De heer Van Dijck voegt daaraan in zijn betoog nog een paar zaken toe.
Een paar van zijn collega’s hebben al gevraagd of hetgeen hij voorstelt
wel zo vrij is als de Partij voor de Vrijheid zou moeten bepleiten. Moet niet
ook de manier waarop kosten in rekening worden gebracht helemaal worden voorgeschreven,
zo vraagt hij. Zou niet gezegd moeten worden dat dit via een uurtarief moet
gebeuren? Hij verkeert kennelijk in de veronderstelling dat dit het product
goedkoper maakt. Of het werken via een uurtarief het product goedkoper maakt,
is echter de vraag. Wij weten bijvoorbeeld uit de advocatuur dat het werken
op basis van een uurtarief niet noodzakelijkerwijs betekent dat de dienst
daarmee toegankelijker wordt voor mensen met een lager inkomen. Dat is maar
helemaal de vraag. Het is ook de vraag of je dit moet willen. Als de transparantie
goed is geregeld, moet je de keuze dan niet aan het oordeel van de consument
kunnen overlaten?Ook op een ander punt suggereert de heer Van Dijck dat het allemaal wel
wat strenger mag worden. Waarom niet een Wabekeachtige norm, zo vraagt hij.
De Wabekenorm is de norm die gehanteerd is om met terugwerkende kracht te
kijken naar een heleboel polissen die destijds waren afgesloten. Wij vonden
met elkaar dat daarmee iets was misgegaan en dat wij op zoek moesten naar
een manier om een faire compensatie te organiseren voor mensen die eronder
geleden hadden. Ook rond de woekerpolissen is de Wabekenorm echter niet de
norm voor de toekomst geworden. De norm voor de toekomst hebben wij gevonden
in De Ruiterachtige modellen en alles wat daarbij verder is komen kijken.
Om voor dit onderwerp de Wabekenorm wel voor de toekomst te gebruiken en deze
uit de specifieke context te lichten waarvoor hij destijds is gecreëerd,
lijkt mij niet verstandig.De heer Tony van Dijck (PVV): Ik wil toch
iets rechtzetten. Mij ging het meer om de vraag wat de transparantie toevoegt
aan de mate waarin de kwaliteit van het advies kan worden beoordeeld. Stel,
lekker.nl verwijst mij naar restaurant A en moet daarbij vermelden dat de
site € 20 provisie verdient als ik daar ga eten. Op basis van het
advies ga ik ervan uit dat dit wel het beste aan mijn afspraak gerelateerde
restaurant zal zijn. De wetenschap dat lekker.nl er € 20 aan verdient,
voegt voor mij als consument niets toe. Sterker nog, en dat was mijn betoog,
misschien vertroebelt dit mijn mening wel. Ik kan denken: € 20 voor
lekker.nl is wel erg gortig; heb je nog een ander advies? Dan krijg ik een
alternatief advies, dat niet het beste is, en zou ik alleen voor dat restaurant
kiezen omdat lekker.nl maar €10 op dat advies verdient. Ik verwacht van
lekker.nl het beste advies, ongeacht de provisie die aan lekker.nl ten goede
komt.Minister Bos: Ik geloof dat dit echt het moment
is om de beeldspraak te laten voor wat die is. Waarom is transparantie over
de provisiekosten belangrijk? Ten eerste is het een consumentenrecht om te
weten hoeveel de consument betaalt voor een dienst. Als die dienst niet het
product is maar het advies, vind ik dat een consument recht heeft om te weten
hoeveel hij voor het advies betaalt. Dat is een elementair consumentenrecht.
Ten tweede wordt de consument erdoor in staat gesteld om te vergelijken. Misschien
kan hij het advies ergens anders beter of goedkoper krijgen. Ten derde wordt
de consument erdoor in staat gesteld om te beoordelen in hoeverre de hoogte
van de kosten afhankelijk is van het type product dat hem wordt geadviseerd.
Als het goed is, komt dat overigens in de toekomst steeds minder of helemaal
niet meer voor. Vervolgens kan de consument zelf de afweging maken of hij
daartegen achterdocht wil koesteren dan wel dat hij het normaal vindt. Daarin
moeten wij niet willen treden. Dat moet de consument uiteindelijk zelf kunnen
uitmaken.Door een aantal leden is gevraagd naar de betekenis van het dienstverleningsdocument.
Die moet in deze context worden gezien. Het is geen overeenkomst, geen contract.
Dat is een van de redenen waarom wij de eis hebben laten vallen dat ervoor
getekend wordt. Daarmee zou je namelijk suggereren dat het toch een contract
is met allerlei juridische verplichtingen. Het gaat vooral om een verplichting
voor de aanbieder van het advies om bepaalde informatie te verstrekken aan
de geadviseerde. Het is daarmee een informatiedocument. Daarvoor geldt dan
ook juridisch wat altijd geldt als in een zakelijke relatie informatie wordt
verschaft. Als de informatie niet juist of misleidend blijkt te zijn, heeft
de aanbieder van de informatie een probleem. Er wordt door middel van het
dienstverleningsdocument dus geen contract gesloten tussen de adviseur en
de geadviseerde. Er is de verplichting voor de adviseur om de consument over
een bepaald aantal zaken vooraf in te lichten. Dat verklaart misschien ook
het misverstand over de vraag of de consument exact inzicht krijgt in de provisiekosten
dan wel slechts inzicht krijgt over een bandbreedte. Het eerste moment van
informatieverlening is aan het begin van de adviesrelatie tussen consument
en adviseur. Op dat moment is nog niet duidelijk welk product uiteindelijk
door de geadviseerde betrokken wordt. De uiteindelijke provisiekosten zijn
mede afhankelijk van het product waarvoor de consument kiest. Het precieze
inzicht in de hoogte van de provisiekosten kan dus pas gegeven worden op het
moment waarop duidelijk is waarvoor de consument gekozen heeft. Op dat moment
is het inzicht ook exact. Vooraf, op het moment waarop de adviesrelatie tussen
adviseur en geadviseerde begint, is er niet meer mogelijk dan het aangeven
van een bandbreedte. Deze is nog niet exact maar kan pas exact kan worden
ingevuld als de keuze door de consument is gemaakt.Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Nu
ben ik een beetje de draad kwijt. Wij hadden het eerst over de MiFID en over
een cliëntovereenkomst. Dat was het uitgangspunt dat wij
met elkaar zouden bespreken. Nu is mij niet helder meer wat de status is van
zo’n dienstovereenkomst of dienstverleningsdocument, «dvd».
Ik vraag mij af wat de klant, de consument, er nog aan heeft. Moet hij niet
voor akkoord of ontvangst tekenen, als bevestiging dat hij inzicht heeft in
wat hij afsluit? Ik begrijp nu helemaal niet meer de toegevoegde waarde van
het dvd.De heer Bashir (SP): De minister had het over
de bandbreedten die worden vastgelegd. Kan hij daarover misschien wat meer
vertellen? Komen er daarvoor bijvoorbeeld normen? Hoe moet ik dat voor mij
zien in het kader van het dienstverleningsdocument?De heer Weekers (VVD): Het is dus eigenlijk
louter een informatiedocument in de precontractuele fase. Begrijp ik de minister
zo goed? In een eerder debat hebben wij gewezen op de Britse praktijk. Kan
de minister aangeven hoe men het in Groot-Brittannië anders heeft geregeld?
De minister mag deze vraag opzoeken.Minister Bos: Die mogelijkheid grijp ik dan
met beide handen aan. Het antwoord op deze vraag geef ik de heer Weekers graag
later. Zijn eerste stelling klopt. Het gaat om een informatiedocument in de
precontractuele fase. Het is dus ook niet hetzelfde als de cliëntovereenkomst
die wij kennen uit de MiFID. Dat is echt een overeenkomst. Die heeft dus een
ander karakter, met name juridisch. De verwachting is inderdaad dat hieraan
in de praktijk normen zullen worden gesteld, zeg ik tegen de heer Bashir.
Wat ons betreft kan de AFM namelijk regels stellen ten aanzien van dit informatiedocument.
In het debat hierover werd het de laatste tijd wenselijk geacht, mede door
consumentenorganisaties, dat al in het vroegste stadium waarin een consument
in contact komt met een adviseur, zo veel mogelijk duidelijkheid wordt geboden
over wat de adviseur kan betekenen voor de consument en wat dit kan betekenen
voor wat de adviseur uiteindelijk bij de consument in rekening brengt. Als
dit pas aan het eind van de adviesrelatie aan de orde komt, kan gebeuren wat
de heer Bashir in zijn bijdrage zo beeldend beschreef, namelijk dat je er
niet meer uit durft te stappen. Daarom is het juist ter bescherming van de
consument van belang om al vroeg in de adviesrelatie zo veel mogelijk informatie
te geven. Dat gebeurt met het dienstverleningsdocument. De uiteindelijke berekening
van de provisiekosten kan echter pas gemaakt worden als zij er met elkaar
uit zijn en duidelijk is voor welk product gekozen wordt.Over het Britse document weten wij blijkbaar meer dan ik aanvankelijk
dacht. Mij wordt verteld dat ook dat een informatiedocument is, dat een heleboel
overeenkomsten vertoont met ons dienstverleningsdocument. Bij het opstellen
van de Nederlandse praktijk is zelfs zeer nadrukkelijk naar het Britse voorbeeld
gekeken.Ik kom op een ander onderwerp dat de Kamerleden hoog zit. Ook op dit punt
stroom ik over van begrip. Het gaat om de verdere ontwikkeling van de balansregel,
het evaluatiemoment en alles wat speelt rond bonusprovisies. Daarbij is de
vraag opgekomen of wij wel voldoende strikt hebben opgetreden en niet te veel
administratieve lasten veroorzaken door de AFM te verplichten om toezicht
te houden op iets wat, als het aan de leden ligt, gewoon verboden zou kunnen
worden. In dat geval zou er ook geen, of in ieder geval minder, toezicht op
hoeven te worden gehouden. Het is overigens ook maar de vraag of je geen toezicht
hoeft te houden als je iets verbiedt.Achter de evaluatie van de balansregel moeten de leden niets zoeken. Het
uitgangspunt is een doorontwikkeling in de richting van 50:50, zoals wij dat
hier altijd hebben besproken. Tussentijds evalueren om te bekijken wat zich
afspeelt in de markt, of de dingen gaan zoals ze zouden moeten gaan, of de
positie van de consument sterker aan het worden is en of additionele
dingen nodig zijn dan wel of er minder dingen nodig zijn die eerder waren
voorgenomen, is volgens ons een «no regret»-maatregel die je altijd
kunt uitvoeren. Baat het niet, dan schaadt het niet. De uitkomst van deze
evaluatie staat dus ook niet vast. De evaluatie is niet bedoeld om te kunnen
blijven steken op 60:40, laat staan om terug te gaan naar 70:30. Dat is allemaal
niet aan de orde. De evaluatie is niet beladen met enigerlei gewenste uitkomst.
Het uitgangspunt blijft gewoon het pad dat wij hier met elkaar reeds meerdere
malen hebben afgesproken.Overigens kan ik mij heel wel iets voorstellen bij de suggestie van de
heer Weekers dat wij misschien niet alleen de balansregel zouden moeten evalueren
maar het totaalpakket. Ik ben geneigd om te zeggen dat wij de balansregel
sowieso zouden moeten evalueren op het door ons voorgestelde moment. Ik kan
mij echter voorstellen dat wij na een jaar of vier – dat is zo’n
beetje de gebruikelijke termijn – nog eens het gehele pakket evalueren
op effectiviteit. Dat zeg ik bij dezen graag toe.De heer Bashir (SP): De organisaties voor
tussenpersonen hebben een persbericht uitgegeven. Zij interpreteren het als
volgt: «Als uit het onderzoek zou blijken dat intermediairs daadwerkelijk
transparant werken en de klant invloed heeft op de prijsvorming, dan is er
geen aanleiding, de balansregel verder in stand te houden.» Zegt de
minister nu eigenlijk dat zij hun verwachtingen niet op juiste gegevens hebben
gebaseerd en dat hij daarmee dus niet akkoord gaat?Minister Bos: Ik misgun hun hun verwachtingen
niet, maar ik accepteer dit niet als een soort preconditie voor de evaluatie.Wij hebben het ook gehad over de liquiditeitsproblemen die kunnen ontstaan
bij de verschuiving in de balansregel en over de vertraging van de verschuiving
in de balansregel. Als er een verschuiving is van 70% naar 60%
en als het gaat om 50% van de productenportefeuille van een tussenpersoon,
kan dat liquiditeitsproblemen met zich meebrengen. Ik heb geen bedrag voorhanden,
maar bij 10% verschuiving over 50% van de portefeuille, kost
het de tussenpersoon in enig jaar 5% als het een jaar later zal plaatsvinden.
Dat is niet niets. Wij hebben er geen enkele behoefte aan om het de tussenpersonenbranche,
waarvan al een enorme verandering wordt gevraagd, op dit punt onnodig moeilijk
te maken, zeker niet als dat zou betekenen dat de dienstverlening aan de consument
er uiteindelijk door verschraald zou worden. Van belang is wel dat wij bij
het aanpassen van de balansmaatregel geen onderscheid maken tussen serviceproviders
en andere partijen in de totale keten. Een aantal van de leden heeft daarover
gesproken. Als wij dat wel zouden doen, en als wij dit strikt op de tussenpersonen
in formele zin zouden toepassen, zou het waarschijnlijk vrij makkelijk te
ontduiken zijn, bijvoorbeeld door er een bv’tje achter te schakelen.
Dan wordt het heel moeilijk om er controle op te houden. Het is dus noodzakelijk
dat door de aanpassing van de balansregel ook de serviceproviders uiteindelijk
geraakt worden, omdat dit de enige manier is waarop wij de effectiviteit van
de maatregel kunnen garanderen.Ik kom op de bonussen en de bonusprovisie. Met het verbod op de omzetgerelateerde
bonusprovisie dachten wij het grootste kwaad bestreden te hebben. Van de termen
die wij gebruiken voor wat er nog mag, namelijk alleen bonusprovisies die «aantoonbaar
in het belang van het consument» zijn, dachten wij: hoe kan de Kamer
daartegen zijn? Als het in het belang is van de consument, wat is er dan mis
mee? De twaalf voorbeelden van mevrouw Blanksma ken ik niet, maar ik ken,
moet ik eerlijk zeggen, ook geen voorbeelden van bonussen die wel onder de
omschrijving uit ons voorstel vallen. Wij moeten ons dus afvragen hoe relevant
de opening is die wij nog laten, als er toch niet of nauwelijks gebruik van
gemaakt zal worden en deze opening inderdaad wel tot een handhavingslast kan
leiden. Dit alles in ogenschouw nemend en een beetje vermoedend
hoe de wind hier vandaag waait, ben ik bereid om toe te zeggen dat wij zullen
overgaan tot een totaalverbod op de bonusprovisie.De heer Tony van Dijck (PVV): Ik stel een
vraag voordat wij hier een totaalverbod afkondigen. Er wordt ook wel gesproken
van een «kwaliteitsprovisie». Omdat binnen de bonusprovisie ruimte
voor kwaliteit van dienstverlening wordt opengelaten, zou er ruimte zijn voor
een kwaliteitsbonus. Wat bedoelde de minister precies toen hij zei dat de
bonusprovisie is toegestaan als deze maar aan de kwaliteit van de dienstverlening
en de consument ten goede komt? Kan hij daarvan voorbeelden geven? Misschien
zijn er toch wel provisies te noemen die inderdaad aan de kwaliteit van de
dienstverlening ten goede komen of waarmee de belangen van de consument worden
behartigd. Als het gaat om omzetgerelateerde provisies, ben ik het helemaal
met de minister eens. Dat is een perverse prikkel, die wij moeten elimineren.
Misschien zijn er echter nog andere provisiemogelijkheden.Minister Bos: Vraagt de heer Van Dijck mij
nu om een positie te analyseren die ik net heb opgegeven? Hoe zinnig is dat?De heer Tony van Dijck (PVV): De minister
is erg kort door de bocht met het opgeven. Hij denkt dat iedereen tegen de
bonusprovisie is.Minister Bos: Oké, ik trek het weer
in!De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb mij afgevraagd
wat precies een bonusprovisie is en wanneer een provisie ten goede van de
consument en van de kwaliteit komt. Dan kan ik pas mijn oordeel geven.Minister Bos: Mijn argumentatie was dat mij
op dit moment geen bonussen bekend zijn die vallen binnen de ruimte die in
mijn oorspronkelijke positiebepaling werd opengelaten. Ik meende daarnaast
waar te nemen dat zich in de Kamer een meerderheid aftekent voor een volledig
verbod op het gebied van bonusprovisies. Ten slotte kan ik mij iets voorstellen
bij het argument van de disproportionele handhavingslasten bij de AFM. Alles
optellend en aftrekkend kom ik tot de conclusie dat het wellicht verstandig
is om te zeggen dat ik dan maar doe wat de Kamer op dit punt van mij vraagt.De heer Tony van Dijck (PVV): De minister
liet dus ruimte bij de bonusprovisies zonder te weten of daarvan ooit gebruikgemaakt
zou kunnen worden?Minister Bos: Ik kan alleen maar zeggen dat
mijn kennis tot nu toe mij vertelt dat er geen gebruik van gemaakt is. Ik
weet niet wat er in de toekomst nog gebruikt had kunnen worden. Ik zie wel
dat je daarmee meteen in allerlei problemen terechtkomt, omdat van alles moet
worden aangetoond en de handhavingsautoriteit dat dan weer moet checken. Je
moet je afvragen of het je dat waard is.De heer Tony van Dijck (PVV): Nog één
korte vraag voor de duidelijkheid, voorzitter.De voorzitter: Er is al drie keer geprobeerd
om duidelijkheid te geven.De heer Tony van Dijck (PVV): Een bonusprovisie
is dus equivalent aan een omzetgerelateerde provisie?Minister Bos: Ik begrijp er niets meer van.De heer Tony van Dijck (PVV): Een bonusprovisie
is een-op-een met een omzetgerelateerde provisie?Minister Bos: De omzetgerelateerde provisie
was een vorm van bonusprovisie waarover ons standpunt, waarover wij het vandaag
hebben, al was dat wij die totaal zouden verbieden. Nu stel ik voor dat wij
dat ook voor alle overige vormen doen, waarvan wij toch al geen voorbeelden
kenden, maar waarbij wij mogelijk wel tegen allerlei handhavingsproblemen
aan zouden lopen.De heer Weekers (VVD): Dit is een aanscherping
van het standpunt van de minister, waarin ik hem overigens wel kan volgen.
Ik had ook wat bezwaren tegen de bonusprovisie opgeworpen. Ik zit echter nog
met de positie van de serviceproviders. Als wij een systeem creëren voor
tussenpersonen, moeten wij oppassen dat er zo meteen constructies kunnen worden
bedacht om het systeem te ontlopen; dat de minister dit zegt, snap ik. Er
zitten in de markt echter belangrijke tussenschakels in de vorm van de serviceproviders.
Ik zou niet willen dat deze de nek worden omgedraaid. Sterker, ik denk dat
het een heel mooi alternatief is om een stukje marktmacht voor onafhankelijke
tussenpersonen te organiseren. Kan de minister nog even ingaan op die positie?Minister Bos: De reden waarom wij de serviceproviders
ook onder deze regels laten vallen, is dat anders de regels niet effectief
zullen zijn en makkelijk ontdoken kunnen worden. Ik heb geen aanwijzing dat
daarmee de positie van serviceproviders onmogelijk wordt gemaakt. Ik zie die
dynamiek niet.Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Ook
ik had daarover vragen gesteld in eerste termijn. Met name de serviceproviders,
de groothandels in de keten eigenlijk, zijn afhankelijk van de bonussen. Daartegen
zeggen wij nu «nee». Vervolgens vallen zij onder de balansregel.
Zij hebben echter nooit provisies. In die zin is er een gedeelte in de keten
dat nu op een andere manier aan een bepaald inkomen moet komen, als ik het
goed begrijp. Of saneren wij de serviceproviders er nu eigenlijk helemaal
uit?Minister Bos: Mag ik daarop in tweede termijn
iets nauwkeuriger terugkomen?Voorzitter. Er zijn een paar vragen gesteld over het level playing field.
Er is inderdaad sprake van een halfjaar verschil tussen de implementatiedatum
voor, om het even simpel te zeggen, de tussenpersonen, en de implementatiedatum
voor de aanbieders. Dat hadden wij zelf ook graag anders gezien, maar dat
heeft te maken met de mogelijkheden om een en ander praktisch en op tijd in
te voeren. De enige manier om het helemaal gelijk aan elkaar te laten lopen
is om ook het deel dat betrekking heeft op de tussenpersonen een halfjaar
later in te voeren, en dat lijkt ons om allerlei andere redenen weer niet
wenselijk.Overigens is het mijns inziens belangrijk om te constateren dat de verzekeringssector
de systematiek kent die ten grondslag ligt aan de eisen voor verdere opsplitsing
van kosten. De modellen-De Ruiter die nu gelden voor beleggingsverzekeringen,
zijn daarop namelijk al gebouwd. Verzekeraars kunnen deze eisen dus per medio
2009 doortrekken naar alle verzekeringsproducten. Van de bancaire sector vragen
wij om voor het gedeelte dat wij vanwege de reikwijdte van de MiFID-richtlijn
niet wettelijk kunnen regelen, met name de bancaire producten, door middel
van zelfregulering verdere opsplitsing van kosten te realiseren. Dat is een
systematiek waarmee de bancaire sector op dit moment nog niet bekend is. Dat
kan dus op zijn vroegst pas per 1 januari 2010 worden gerealiseerd. De
tijdpaden lopen dus niet zo omdat wij het zo hebben gewenst, maar hangen samen
met de snelheid waarmee de betrokken marktpartijen naar redelijke verwachting met deze zaken kunnen omgaan. Er zijn echt maximale inspanningen gepleegd,
en daar is dit uitgekomen.De heer Weekers heeft gevraagd naar pensioen- en uitvaartverzekeringen.
Het belangrijkste argument bij pensioenverzekeringen is het volgende. Het
pakket waarover wij het nu hebben, is ontstaan uit de wens om MiFID en adviesmatch
te harmoniseren. Daarbij hebben wij de reikwijdte genomen van wat al onder
adviesmatch viel. Het was gewoon niet haalbaar om daarin op dit moment ook
de pensioenproducten op te nemen. Dat is ook relatief laat opgekomen. Als
dit is gestabiliseerd, is het echter volstrekt logisch is om te veronderstellen
dat tevens bekeken wordt hoe dat hierin een plek kan krijgen. Het ligt denk
ik iets anders bij de natura-uitvaartverzekering omdat je je daarvan echt
moet afvragen of die in complexiteit vergelijkbaar is met de andere producten
waarover wij het hebben.De heer Weekers (VVD): Het is mij er niet
om te doen om alles maar in een regelgevend kader te brengen. Het gaat mij
erom dat de consument in elk geval inzicht moet hebben in de dienstverlening.
Ook aan bijvoorbeeld natura-uitvaartverzekeringen zitten vaak forse bonussen
vast als ze worden afgesloten. Het is goed als de consument daarin inzicht
heeft. Vandaar dat ik deze vraag heb opgeworpen. Misschien kan de minister
daarop op een later moment terugkomen.Minister Bos: Dan neem ik even de tijd om
daarnaar preciezer te kijken. Er is namelijk nog een ander punt waarop ik
schriftelijk bij de Kamer zou willen terugkomen. Dat betreft de vraag die
de heer Weekers stelde over de fiscale behandeling van een en ander. Voor
de beantwoording daarvan heb ik ook niet de expertise hier achter de tafel
zitten. Als ik daarop schriftelijk mag terugkomen, neem ik in de beantwoording
graag meteen de vraag mee hoe wij precies moeten aankijken tegen de complexiteit
van natura-uitvaartverzekeringen.Voorzitter. Mevrouw Vos vroeg zich af of het verstandig zou zijn om een
deskundigheidsregister op persoonsniveau op te zetten, vergelijkbaar met het
BIG-register in de gezondheidszorg. Dat zou wel erg gaan schuren met datgene
waarvoor wij gekozen hebben toen wij de Wft opzetten. Daarin is namelijk gekozen
voor een systeem waarbij wij niet de grote groep van individuele dienstverleners
afzonderlijk aanspreken op de vraag of zij deskundig zijn, maar waarbij wij
de kleinere groep van kantoren en organisaties mede kunnen aanspreken op de
deskundigheid van hun medewerkers. Dat is in termen van handhaving belangijk.
De verplichting die op een onderneming rust om enkel deskundige medewerkers
in te zetten, maakt deel uit van het lopend toezicht van de AFM. De onderneming
kan hetzij aantonen dat de medewerkers geldige diploma’s hebben hetzij
een inrichting van de bedrijfsvoering demonstreren die zodanig is dat deze
naar het oordeel van de AFM de kwaliteit van de financiële dienstverlening
aan de consumenten voldoende waarborgt. Het heeft dus met name te maken met
de doelmatigheid van de handhaving. Als je op ondernemings- of organisatieniveau
mag toetsen, is dat aanmerkelijk doelmatiger dan als je dat op individueel
niveau moet doen.Ik kan mij er overigens wel het nodige bij voorstellen – volgens
mij heeft mevrouw Vos daar al een keer eerder naar gevraagd, maar ik weet
niet zeker of ik dit al eerder heb toegezegd – dat examen- en PE-instituten
beschikken over een registratiesysteem waarin de benodigde persoonlijke gegevens
van de gediplomeerden en de gecertificeerden zijn opgenomen. De vraag in hoeverre
dat al het geval is of daar naartoe wordt gewerkt, dan wel in hoeverre wij
nog een zetje zouden moeten geven, neem ik gaarne op in het gesprek met de
betrokken partijen. Ik zal de Kamer informeren over de uitkomst daarvan.Een laatste vraag, van naar ik meen zowel mevrouw Vos als mevrouw Blanksma,
heeft betrekking op administratieve lasten en dergelijke. Kan de consument
het allemaal wel aan? Mevrouw Vos vroeg zich af wat wij ons moeten
voorstellen bij de zinsnede dat de informatie voor de consument«uitdagend»
is. Dat heeft inderdaad betrekking op het feit dat het gewoon ongelooflijk
veel is: de offertes, de bijsluiters, de niet-wettelijk voorgeschreven informatie,
de modellen van De Ruiter en het dienstverleningsdocument. Het moet natuurlijk
allemaal wel in proportie blijven staan tot wat de consument aankan en wat
de consument nuttig vindt. Om dat met elkaar in de gaten te houden, wordt
bekeken of een en ander verder gestroomlijnd kan worden. Zoals mevrouw Blanksma
terecht opmerkte, is er ook sprake van een werkgroep administratieve lasten.
Die is inmiddels al een keer bij elkaar gekomen. Daarin zitten zowel experts
uit de markt als van de Consumentenbond, de Vereniging Eigen Huis en de AFM
bij elkaar. Overigens wordt ook bekeken of de informatie die verstrekt wordt,
begrijpelijk is, inclusief de gehanteerde taalniveaus. Ik meen dat mevrouw
Vos daarnaar vroeg. Dit proces zijn wij al eens doorgegaan bij de financiële
bijsluiter. Het maakt ook deel uit van dit proces.Nadere gedachtewisselingDe voorzitter: Er is ruimte voor een korte
tweede termijn. De spreektijd is maximaal twee minuten per fractie.De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik ben heel
tevreden met de antwoorden van de minister. Er zijn geen verwachtingen gewekt
over het afschaffen van de balansregel. Er vindt geen evaluatie plaats met
het oog op het afschaffen van de balansregel per 2011. Er komt een totaalverbod
op bonusprovisies, dus ook de zogenaamde «kwaliteitsbevorderende»
bonusprovisies.Toch heb ik nog een aantal vragen. De Vereniging Eigen Huis pleitte ervoor
om in de regels vast te stellen dat de nominale transparantie van de beloning
reeds in de adviessoftware verplicht wordt gesteld en niet pas in de offertefase.
Gebeurt dat niet, zo stelt de vereniging, dan zullen adviseurs daarop massaal
anticiperen en aansturen op slechts één doorrekening in een
enkele offerte. Het effect van de regels voor meer transparantie zou daardoor
ernstig worden ondermijnd. Wat is de reactie daarop van de minister? Is dat
ook te regelen?Volgens mij heeft de minister geen antwoord gegeven op de vraag waarom
de niet-complexe hypotheekvormen niet meegenomen worden in de balansregel.
Ik heb zonet gerefereerd aan een persbericht van de organisatie van tussenpersonen.
Daarin valt ook te lezen dat de minister tegemoet is gekomen aan de eis van
financiële compensatie voor de lastenverzwaring van de tussenpersonen.
Klopt dat? Wat houdt die financiële compensatie precies in? Gaat het
om iets anders dan het uitstellen van de balansregel?Mevrouw Vos (PvdA): Voorzitter. Ik ben erg
tevreden over de gezwinde toezegging van de minister over de bonusprovisies.
Wij hadden net al bedacht dat het geen «kop» maar een «dalletje»
zou zijn op de Europese regelgeving. Dat ziet de minister gelukkig ook. Volgens
mij heeft de minister inderdaad nog niet de vraag beantwoord over de uitzondering
van niet-complexe producten. Is de inschatting al gemaakt? Een evaluatie over
pas vier jaar waarin dit wordt meegenomen, is misschien wat laat. Ik denk
dat wij eerder de vinger aan de pols zouden moeten houden.Ik had nog een vraag over de webvergelijkers, zoals Independer. Als wij
echt een compleet level playing field willen hebben, zou het eerlijk en terecht
zijn dat ook zij laten zien dat zij iets verdienen op de leads, en hoeveel
dat is.Mevrouw Blanksma-van den Heuvel (CDA): Ook
de CDA-fractie dankt de minister voor de gedane toezeggingen. Ik denk dat
het heel belangrijk is dat wij nu duidelijkheid hebben over de bonussen. De
sector is er in ieder geval bij gebaat dat het op deze wijze
zal worden ingevoerd. Wij hadden eveneens de vraag gesteld over de complexe
en de niet-complexe producten. Daarop is de minister in zijn antwoorden in
eerste termijn niet ingegaan. Ik vraag om daarover in ieder geval duidelijkheid
te geven. Een gevaar dat boven de markt hangt, is dat een grotere neiging
ontstaat om dadelijk niet-complexe producten te adviseren ten gunste van de
provisie-inkomsten.De minister heeft toegezegd om in tweede termijn in te gaan op de positie
van de serviceproviders. Het is belangrijk dat de continuïteit van de
serviceproviders in de keten gewaarborgd is. Het antwoord hierover zie ik
graag tegemoet.De heer Weekers (VVD): Voorzitter. Op hoofdlijnen
ben ik tevreden met de antwoorden. De minister heeft toegezegd om later op
onder meer de belastingproblematiek terug te komen. Hij zou in tweede termijn
terugkomen op de positionering van de serviceproviders. Ik vind het van belang
dat wij daarop goed zicht hebben. Ik snap goed dat voorkomen moet worden dat
alternatieve routes worden gevonden om de regels te ontduiken. Als wij per
1 januari bepaalde wetgeving doorvoeren, willen wij echter in geen geval
dat een belangrijke tussenschakel die in de afgelopen jaren zijn diensten
heeft bewezen, daarmee de nek zou worden omgedraaid. Ik vind dus dat wij daarnaar
heel zorgvuldig moeten kijken. Zo nodig zouden wij deze tussenschakel, die
in de keten heel goed te identificeren en te omschrijven valt, een aparte
juridische positie moeten geven in het hele systeem. Ik zou graag zien dat
daarnaar nog even werd gekeken.Ik heb vragen gesteld over de balansregel. Als wij het hele pakket compleet
hebben, is de balansregel dan überhaupt nog noodzakelijk? Wij moeten
volgend jaar maar gewoon eens aan de slag gaan. Over een jaar wordt de balansregel
geëvalueerd. Ik vraag de minister wel om in de evaluatie meteen andere
aspecten van het pakket mee te nemen. Je kunt het zaakje namelijk niet geïsoleerd
beschouwen. Ik begrijp de minister als hij zegt dat een complete evaluatie
pas over een jaar of vier komt, zoals gebruikelijk is. Wij storten echter
nogal wat over de sector uit. Bepaalde producten vallen er wel onder en bepaalde
producten niet. Wij kunnen nu nog niet overzien welke gedragseffecten dit
allemaal teweeg zal brengen. Ik vind dat wij in de loop van volgend jaar met
elkaar moeten bespreken of het middel niet uiteindelijk erger dan de kwaal
is gebleken. Dat zouden wij in elk geval willen voorkomen.De heer Tony van Dijck (PVV): Voorzitter.
Zoals gezegd heeft de Partij voor de Vrijheid haar twijfels of transparantie
iets toevoegt en iets zegt over de kwaliteit van het advies en van de dienstverlening.
Aangezien wij geen ander middel hebben, zal het wel ergens goed voor zijn.
De tijd zal het uitwijzen. Verder vragen wij ons af of de minister tijdens
de ministerraad van vorige week iets gezegd heeft over een inhoudelijke norm
die hij wil introduceren voor provisies die tussenpersonen mogen ontvangen.
Is hij van plan om met zo’n norm te komen? Deze vraag heb ik ook in
eerste termijn gesteld. Stuurt de minister daarmee aan op een normering en
meer harmonisatie van provisies?Zolang aanbieders verschillende provisies kunnen uitdelen aan verschillende
tussenpersonen, vragen wij ons af in hoeverre zij daarmee toch het bonusprovisieprincipe,
of het omzetgerelateerde-provisieprincipe kunnen volgen. Zij kunnen zo immers
zeggen: jij bent goed voor een grote omzet en krijgt van ons dus een gunstigere
provisiestructuur. Daarmee delen zij indirect een omzetgerelateerde provisie
uit.Ik had ook een opmerking over de serviceproviders, maar daarop komt de
minister terug.Tot slot vraag ik de minister of hij een idee heeft over de nalevingskosten
van wat wij nu over de sector uitstorten. De minister schrijft in zijn brief dat deze waarschijnlijk aanzienlijk zullen zijn. Wij moeten natuurlijk
goed in de gaten houden dat de administratieve lasten voor de sector onder
controle blijven.Minister Bos: Voorzitter. Ik dank de leden.
Ik ga hun vragen in volgorde af. De heer Bashir vroeg in aansluiting bij de
brief van de Vereniging Eigen Huis waarom niet al in de software transparantie
geboden wordt. Dat lijkt ons niet nodig omdat in het dienstverleningsdocument
al voldoende inzicht wordt geboden in termen van de bandbreedte. Het is ook
de vraag of het belang van de consument ermee gediend is, in termen van overzichtelijkheid,
als in elke doorrekening van elke optie steeds ook duidelijk wordt wat de
consequenties zijn voor de provisiekosten. Het lijkt ons voldoende en proportioneel
dat vooraf inzicht geboden wordt in het dienstverleningsdocument en achteraf
op het moment dat men er met elkaar uit is.Ongeveer alle leden hebben gevraagd hoe het zit met de uitzondering voor
de niet-complexe hypotheekvormen. Het lijkt mij goed om vast te stellen dat
er ten opzichte van het vorige debat al een uitbreiding met betrekking tot
niet-complexe hypotheken heeft plaatsgevonden, vanuit de redenering dat er
een zekere mate van concurrentie plaatsvindt met de complexe hypotheken en
dat er daarom zorg gedragen moet worden voor een redelijk level playing field.
Deze uitbreiding heeft zich echter inderdaad niet uitgestrekt tot en met de
balansregel. Op dat punt is een uitzondering gehandhaafd. Dat heeft onder
andere te maken met het feit dat de provisies op niet-complexe hypotheekproducten
lager zijn dan op complexe producten. Je moet je dus afvragen in hoeverre
uitwijkgedrag hierbij waarschijnlijk is. Zelfs als uitwijking zou plaatsvinden,
moeten wij ons afvragen hoe erg het is als er in de toekomst meer van niet-complexe
producten gebruikgemaakt gaat worden en wat minder van de complexe producten.
Het is voor ons dus uiteindelijk vooral een proportionaliteitsvraag geweest.Ik heb goed gehoord dat een aantal van de leden niet bij voorbaat overtuigd
is. Tegelijkertijd werd gevraagd of een evaluatie van het totaalpakket na
vier jaar vroeg genoeg is. Ik zou de Kamer het volgende compromisvoorstel
willen doen. Voor het totaalpakket zou ik de evaluatie willen houden op een
termijn van vier jaar, maar de evaluatie van de balansregel in, naar ik meen,
2010 zou ik willen uitbreiden. Dan evalueren wij daarbij ook specifiek op
het punt van de reikwijdte. Zo kunnen wij bekijken of het verstandig is geweest
om deze uitzondering in stand te houden.In antwoord op de laatste vraag van de heer Bashir: waar gesproken wordt
over financiële compensatie, gaat het inderdaad enkel en alleen om uitstel
van de balansregel.Mevrouw Vos stelde naast de vraag over complexe en niet-complexe producten
de vraag hoe het zit met webvergelijkers. Zij noemde concreet Independer.
In zijn algemeenheid is het heel moeilijk om daarover iets te zeggen. Wat
uiteindelijk vastgesteld moet worden, is of op zo’n website puur sprake
is van informatie geven of dat er sprake is van bemiddeling en advies. Zo’n
vaststelling, als die aan de orde is, moet plaatsvinden door de AFM. Als er
sprake is van bemiddeling en advies, zijn de provisieregels gewoon van toepassing,
maar als er enkel en alleen sprake is van informatieverschaffing niet. Er
is dus niet in zijn algemeenheid te zeggen hoe het zit bij alle webvergelijkers.
Het is aan de AFM om dat in de gaten te houden. Dat zal zij ook doen. Dit
kan dan ook van geval tot geval verschillen.Mevrouw Blanksma en anderen spraken over de serviceproviders. Het van
toepassing verklaren van alle transparantievereisten op de partij die uiteindelijk
in contact staat met de cliënt, is geen probleem als er een directe relatie
is tussen aanbieder en tussenpersoon. Als er echter een partij tussen is geschakeld,
een partij die dus niet meer direct in contact staat met de cliënt en
dus ook niet meer onderhevig is aan de transparantievereisten,
komt er een intransparante schakel in de keten, waardoor het moeilijk wordt
om aan het eind van de keten, waar de cliënt er weer wel bij is, totaalinzicht
te geven in hoe de zaak in elkaar steekt. Om die reden hebben wij gezegd dat
de transparantievereisten ingaan vanaf het moment dat een product de aanbieder
verlaat. Daarbij maakt het ons niet uit wie er verder nog allemaal in de keten
zitten, maar op het moment dat transparantie verschaft wordt aan de cliënt,
moet een totaalinzicht kunnen bestaan over wat zich in de hele keten aan kosten
heeft voorgedaan, inclusief kosten die gerelateerd zijn aan de serviceprovider.Wordt daarmee in de praktijk de positie van serviceproviders onmogelijk
gemaakt? Dat lijkt ons niet. Nog steeds blijft het mogelijk dat serviceproviders
betalingen ontvangen van verzekeraars, in de vorm van provisies per product.
Zij kunnen ook hogere provisies uitonderhandelen dan op dit moment aan de
orde zijn. Het blijft ook nog steeds mogelijk dat de serviceproviders uitbetaald
worden door de tussenpersonen, vanuit hun fee of provisie. Voorts blijft het
nog steeds mogelijk dat zij daarbuiten door aanbieders ingeschakeld worden
om bepaalde taken uit te voeren. Dan gelden de normale uitbestedingsregels
en kan daarvoor worden betaald. Het is dus niet zo dat hiermee de inkomensstromen
voor de serviceproviders opdrogen en het daarmee in de praktijk voor serviceproviders
onmogelijk wordt om te functioneren, maar wij schroeien wel een paar potentiële
lekken in het systeem dicht, zodat door het tussenschakelen van serviceproviders
niet een situatie kan ontstaan waarin uiteindelijk aan de cliënt geen
volkomen transparantie kan worden aangeboden.Op de vraag van de heer Weekers heb ik al antwoord gegeven. De heer Van
Dijck stelde een vraag over de nalevingskosten. Die staan helemaal doorgerekend
in het totale pakket aan besluiten dat nu voor spoedadvies bij de Raad van
State ligt en dat daarna openbaar zal worden. Dan kan ook hij daarvan kennisnemen.Zoals ik in eerste termijn eigenlijk al zei, geloof ik dat het niet verstandig
zou zijn als wij een inhoudelijk norm vaststellen. Het hele systeem is gebaseerd
op de gedachte dat je de consument inzicht biedt in de kosten en waarvoor
die gemaakt worden, zodat hij zelf zijn keuze kan maken. De parallel met Wabekeachtige
inhoudelijke normen gaat niet op. Daarbij ging het echt om de vraag hoe je
iets wat zich in het verleden heeft afgespeeld op een faire manier kunt beslechten.
Er moest daarvoor dus een norm gesteld worden om er met elkaar uit te komen.
Ook bij de woekerpolissen en wat ik maar even de Wabekeproducten zal noemen,
hebben wij echter gezegd dat wij niet voor de toekomst vaststellen dat je
nog maar zoveel kosten mag rekenen of zoveel winst mag maken. Nee, wij organiseren
het zo dat de consument er zo veel inzicht in heeft dat hij daarover zelf
een verstandige beslissing kan nemen.De heer Tony van Dijck (PVV): Ik heb nog een
vraag over de serviceproviders. Betekent dit iets voor de btw-vrijstelling?Minister Bos: Op alle fiscale aspecten kom
ik schriftelijk separaat terug.De voorzitter: Ik dank de minister, de aanwezige
ambtenaren en de belangstellenden op de publieke tribune. Ik sluit de vergadering.De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,BlokDe griffier van de vaste commissie voor Financiën,BerckXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Heerts (PvdA), Gesthuizen (SP),
Ouwehand (PvdD), Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP) en Sap (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Jonker (CDA), Aptroot
(VVD), Jan de Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), De Krom (VVD),
De Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (ChristenUnie), De Roon (PVV), Van Dam
(PvdA), Smeets (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs
(PvdA), Van Gerven (SP) en Vendrik (GroenLinks). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31086-20.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl