Ministeriële Conferentie van de Wereld Handelsorganisatie (WTO); Verslag algemeen overleg op 27 augustus 2003 over de Instructie voor de Nederlandse delegatie naar de 5e WTO Conferentie te Cancún, Mexico (10-14 september 2003)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25074, nr. 69

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

18-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

25074 nr. 69

15-09-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25074Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 074Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO)nr. 69VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 15 september 2003De vaste commissies voor Economische Zaken1
en voor Buitenlandse Zaken2 hebben op 27 augustus
2003 overleg gevoerd met minister Brinkhorst van Economische Zaken, minister
Van Ardenne-van der Hoeven voor Ontwikkelingssamenwerking en staatssecretaris
Van Gennip van Economische Zaken over:– de Instructie voor de delegatie van
het Koninkrijk der Nederlanden naar de 5de Ministeriële WTO Conferentie
te Cancún, Mexico d.d. 10–14 september 2003.Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer Douma (PvdA) wijst op het grote belang
van het slagen van de onderhandelingen in Cancún, omdat dit kan bijdragen
aan het herstel van de groei van de wereldeconomie. Er begint een zekere spanning
te ontstaan tussen enerzijds de sterke rechtsorde van de WTO en anderzijds
de zwakke rechtsorde van een aantal andere internationale afspraken over ontwikkeling,
milieu, mensenrechten en sociale kwesties. Deze onbalans is oorzaak van een
groeiende weerstand tegen de WTO. Hoe denkt de regering deze andere afspraken
te verankeren?De heer Douma is in grote lijnen tevreden met de inzet van de Nederlandse
regering, met name ten aanzien van de liberalisering van de landbouwsector
en van TRIPs (Trade Related aspects of Intellectual Property rights). Als
op het landbouwdossier geen succes wordt geboekt, komt er waarschijnlijk niet
veel terecht van de besprekingen in Cancún. Het gemeenschappelijk landbouwbeleid
van de Europese Unie en het raamakkoord tussen de EU en de Verenigde Staten
zijn stappen in de goede richting, maar er moet meer gebeuren. De Nederlandse
regering moet in Cancún verder willen gaan dan deze afspraken en dient
een aantal stappen te zetten naar de door WTO-landbouwvoorman Harbinson gedane
voorstellen. Gedacht moet worden aan het verder terugdringen van productsteun
ten gunste van inkomenssteun, aan de voorstellen van Harbinson over de markttoegang,
aan het versneld uitfaseren van exportsubsidies en aan de «special and
differential treatment» (SDT). De verantwoordelijkheid hiertoe ligt
zowel op de schouders van de EU als op die van de VS. In Cancún
moet blijken wat zwaarder weegt, eerlijke handel en ontwikkeling van ontwikkelingslanden
of de belangen van de boeren in Texas.De inzet van het kabinet om zo snel mogelijk tot een TRIPs-akkoord te
komen, desnoods buiten de «single undertaking» om, verdient steun.
Welke problemen zien de Verenigde Staten precies? De discussie rond TRIPs
lijkt zich de afgelopen tijd te hebben beperkt tot de medicijnen, maar het
onderwerp verdient bredere aandacht. In toenemende mate ontstaat spanning
tussen enerzijds intellectueel eigendom dat wordt geclaimd op basis van TRIPs
en anderzijds de biodiversiteit van de betrokken landen. Het lijkt alsof verschillende
beginselen van eigendom over met name gewassen en dieren met elkaar in strijd
raken. De heer Douma heeft de indruk dat de huidige gang van zaken niet ten
gunste van ontwikkelingslanden uitpakt. De afspraken die in het kader van
TRIPs zijn gemaakt, moeten worden geëvalueerd op hun effecten op de ontwikkeling.Op het gebied van de SDT van ontwikkelingslanden is de heer Douma het
eens met de inzet van het kabinet. In hoeverre vormt de positie van een aantal
ontwikkelingslanden ondertussen een belemmering voor de onderhandelingen?
Het lijkt erop dat een aantal landen het beste van beide werelden wil: enerzijds
willen zij aan de kant staan van de meer ontwikkelde landen, anderzijds willen
zij meeliften met de voordelen voor de ontwikkelingslanden. Ten aanzien van
de niet-agrarische producten staat de heer Douma achter het voorstel om stappen
te zetten op het gebied van de introductie van tariefplafonds en de harmonisatie
van tariefgemiddelden.Beperkt de technische assistentie van ontwikkelingslanden waarmee Nederland
zich bezighoudt, zich tot ondersteuning bij de onderhandelingen of strekt
die zich uit tot de implementatie van de WTO-afspraken? Hoe zit het met de
deelname van andere landen?De instructie voor de regeringsdelegatie naar Cancún is onduidelijk
over de Singapore-onderwerpen. Terecht wordt gesteld dat het van belang is
dat investeringen een plaats krijgen in een wereldhandelsverdrag. Tegelijkertijd
wordt gezegd dat het vooral gaat om transparantie en non-discriminatie. Welke
doelen kunnen met een investeringsakkoord worden gerealiseerd? Mogen ontwikkelingslanden
voorwaarden stellen aan investeringen, zoals joint ventures met nationale
ondernemingen? De onduidelijkheid die hierover bestaat, verklaart voor een
deel de weerstand tegen een investeringsverdrag in de WTO. Als er niet meer
duidelijkheid komt over de beoogde doelstellingen, is het beter om de Singapore-onderwerpen
van de agenda te halen.Ook in de geschillenbeslechting moet niet alleen aandacht worden besteed
aan handelsbelangen. Hoe kunnen milieu en sociale belangen een plaats krijgen,
zodat de WTO niet alleen haar eigen, maar ook andere regels volgt?Volgens mevrouw Van Velzen (SP) moet veel
meer werk worden gemaakt van de toegang van ontwikkelingslanden tot goedkope
medicijnen. Er is al lang afgesproken dat deze landen het recht krijgen om
patentloze medicijnen te kopen, maar onder druk van de Amerikaanse farmaceutische
industrie is eerst het aantal landen en daarna het aantal ziekten beperkt
waarvoor deze afspraken zouden gelden. Deze kwestie moet voor de top in Cancún
worden opgelost. Wat mevrouw Van Velzen betreft, mag er zonder afspraken over
TRIPs en de toegang tot patentloze medicijnen geen nieuwe onderhandelingsronde
komen.Onder leiding van de Europese Unie probeert een aantal landen in Cancún
besprekingen te beginnen over een investeringsverdrag. Omdat een investeringsverdrag
gaat over buitenlandse investeringen direct in een gastland en niet over handel,
hoort een dergelijk onderwerp volgens mevrouw Van Velzen niet thuis bij de
WTO-onderhandelingen. Een groot aantal ontwikkelingslanden en
NGO's zijn fel tegen een investeringsverdrag. Nederland zou gehoor moeten
geven aan hun oproep om dit onderwerp niet op de agenda in Cancún te
zetten. Een investeringsverdrag is mogelijk zelfs zeer schadelijk voor de
landen waarin de investeringen zouden plaatsvinden. Het kan ertoe leiden dat
landen geen beperkingen meer kunnen opleggen aan buitenlands aandeelhouderschap
in nutssectoren of in ondernemingen die natuurlijke hulpbronnen exploiteren.
Het kan ertoe leiden dat geen eisen meer mogen worden gesteld aan de verblijfsduur
van kapitaal, het besteden van de winst of de overdracht van technologie.
Ook toont in juni uitgevoerd onderzoek van de Wereldbank aan dat een dergelijk
verdrag geen extra investeringen uitlokt.De minst ontwikkelde landen lijken de felste tegenstanders te zijn van
dergelijke onderhandelingen. Bij een ontwikkelingsronde zou het niet op zijn
plaats zijn om de mening van de meerderheid van de ontwikkelingslanden te
negeren en iets te agenderen waarover grote onenigheid bestaat. Landen als
Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië hebben laten
weten dat de onderhandelingen over het investeringsverdrag op dit moment zeker
geen hoge prioriteit hebben. Ook multinationals als Unilever, Nestlé
en Boeing pleiten voor het schrappen van dit agendapunt, omdat zij bang zijn
dat dit de gehele top in gevaar brengt. Binnen de EU hebben de lidstaten vetorecht
over investeringen. Als Nederland niet wil dat investeringsonderhandelingen
worden begonnen, zal eurocommissaris Lamy zich daaraan moeten houden.Regionale zelfvoorzienendheid dient het uitgangspunt te zijn van het landbouwbeleid.
Het eindeloze gesleep met dieren en landbouwproducten kan ziekten veroorzaken
die zich snel verspreiden. Juist in ontwikkelingslanden komt de eigen voedselvoorziening
door de nadruk op handel regelmatig in gevaar. Mevrouw Van Velzen is het eens
met de inzet van de regering betreffende productiegerelateerde steun en exportsubsidies:
die moeten worden afgebouwd en uiteindelijk geschrapt.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD)
stelt dat de Nederlandse economie en de wereldeconomie gebaat zijn bij een
succesvolle top in Cancún. Het is belangrijk dat er verregaande afspraken
worden gemaakt op het gebied van de handelsliberalisatie.Mevrouw Dezentjé is in grote lijnen te spreken over de instructie
voor de regeringsdelegatie naar Cancún. Het Nederlandse economische
belang en dat van de ontwikkelingslanden zijn redelijk in evenwicht. De T
van Trade is hier op zijn plaats: de WTO is geen ontwikkelingsorganisatie,
maar een wereldhandelsorganisatie.Landbouw is een zeer belangrijk onderwerp in Cancún. In de instructie
ontbreekt een weergave van de offensieve belangen, zoals het belang om toegang
te hebben tot andere markten. De minister van LNV heeft gezegd dat er een
importverbod moet gelden voor agrarische producten die niet voldoen aan de
«non-trade concerns» voedselveiligheid, dierenwelzijn en het tegengaan
van kinderarbeid. Klopt het dat het ministerie van Economische Zaken de oplossing
zoekt in etikettering?Wat TRIPs betreft, stelt mevrouw Dezentjé voor om de toegang van
ontwikkelingslanden tot medicijnen niet via amendementen maar via waivers
met een jaarlijkse review te regelen. Zo hoeft niet het gehele verdrag te
worden opengebroken. Gezondheid in ontwikkelingslanden is erg belangrijk,
zowel voor de ontwikkeling van het land zelf als in relatie tot de vreemdelingenstroom.
Van langlopende octrooien moet worden bekeken in hoeverre er nog een relatie
is met de werkelijke research and development. Is een octrooi op een gegeven
moment niet verlopen? Verantwoord ondernemen staat hier bovenaan. Het is ook
belangrijk, te vermijden dat medicijnen door wederexport terugkomen op de
markt.Scheepswerf Van der Giessen-De Noord heeft recentelijk geklaagd over het
vermeende dumpen van scheepsbouw op de Europese markt door Zuid-Korea. De
Europese Unie zou hiertegen niet krachtig genoeg zijn opgetreden.
In dit kader onderstreept mevrouw Dezentjé dat een «level playing
field» bij de «Rules»-onderhandelingen het sleutelbegrip
dient te zijn.Mevrouw Dezentjé is een groot voorstander van het agenderen van
de Singapore-onderwerpen. De dienstenliberalisatie biedt grote kansen voor
ontwikkelingslanden, omdat handel is gebaat bij een betere dienstverlening
op het gebied van bancaire zaken, transport en distributie. Benadrukt moet
worden dat grote ondernemingen momenteel voor hoogwaardige werkgelegenheid
zorgen in ontwikkelingslanden door er callcentres en back-offices te vestigen.De heer Van den Brink (LPF) memoreert dat
in de bijbel staat dat de gezonde de medicijnmeester niet nodig heeft maar
de zieke wel. Wat voor religie of levensbeschouwing iemand ook heeft, iedereen
weet dat het ten enenmale verkeerd is om ontwikkelingslanden de toegang tot
goedkope medicijnen te versperren. Iemand die een ander het leven niet gunt,
is gruwelijk aan lager wal geraakt. De heer Van den Brink deelt de mening
van mevrouw Van Velzen dat dit onderwerp moet zijn geregeld voordat andere
zaken worden besproken. Het zou de Nederlandse regering sieren om dit standpunt
krachtig naar voren te brengen.De economische recessie in Nederland mag niets te maken hebben met ontwikkelingssamenwerking,
omdat dit laatste anders een gelegenheidssituatie wordt. De beoogde complete
liberalisering van de landbouw strookt niet met het concept ontwikkelingssamenwerking.
Complete liberalisering leidt onherroepelijk tot overproductie, waardoor ontwikkelingslanden
geen voet aan de grond krijgen. Dit zal nopen tot het instellen van nieuwe
regels, die dan weer massaal zullen worden ontdoken. Bij een goede ontwikkelingssamenwerking
behoort productiebeheersing in de huidige voedselproducerende landen, anders
komt de voedselproductie in de ontwikkelingslanden niet van de grond.De heer De Haan (CDA) is zeer tevreden over
de instructie voor de regeringsdelegatie, een gebalanceerd stuk waarin mogelijkheden
en onmogelijkheden om succes te behalen redelijk zijn weergegeven.Cancún is op de eerste plaats een ontwikkelingsronde. Het is essentieel
dat de top slaagt: mislukking zou een geweldige terugslag hebben op de ontwikkeling
van de wereldeconomie. Als op de terreinen van landbouw en TRIPs niet tot
overeenstemming wordt gekomen, zal er weinig terechtkomen van de doelstellingen
van Singapore en Doha. Dan kan niet meer worden gerekend op de steun van de
ontwikkelingslanden.Het is zeer belangrijk om de ontwikkelingslanden op verantwoorde wijze
te integreren in het op «Rules» gebaseerde wereldhandelsstelsel.
Daarom onderstreept de heer De Haan de uitgangspunten die staan vermeld in
de onderhandelingsopdracht. De ontwikkelingslanden kunnen niet over één
kam worden gescheerd, daarom moet de gedifferentieerde benadering worden gevolgd.
In sommige landen zou vrijhandel op dit moment tot ellende leiden. Ook de
West-Europese landen hebben een periode van protectionisme gekend waarin zij
een binnenlandse markt opbouwden. Een aantal landen moet op tijdelijke basis
ook die mogelijkheid krijgen. Complete liberalisering van de landbouw moet
daarom met voorzichtigheid worden bejegend.De heer De Haan is het eens met de uitgangspunten die in de instructie
zijn geformuleerd over de landbouw. Hopelijk is er door het akkoord dat binnen
de EU is gesloten, ook op basis van het document van Harbinson, zaken te doen
met de Verenigde Staten. Hoe groot schat de regering de kans in dat op dit
belangrijke terrein tot een voor alle partijen acceptabel compromis wordt
gekomen? Ziet de regering mogelijkheden in de groene en blauwe box om de negatieve
effecten van liberalisering voor boeren te mitigeren? Anders kan niet worden
bewezen dat vrijhandel de welvaart bevordert. Grond is niet verplaatsbaar,
daarom is een zekere mate van compensatie hier op zijn plaats.Over TRIPs moet een akkoord komen. Het is essentieel dat de Amerikanen
hun bezwaren tegen het akkoord opgeven, maar dat gebeurt pas als wederinvoer
wordt uitgesloten. Wederinvoer heeft een uitholling van het patentrecht tot
gevolg, wat op lange termijn desastreuze gevolgen heeft voor de ontwikkeling
van nieuwe medicijnen. De regering dient scherp in te zetten op het gescheiden
houden van de markten en op het controleren daarvan.De heer Vendrik (GroenLinks) is blij dat bij
de eerdere technische toelichting van het Cancún-proces door ambtenaren
van het ministerie van Economische Zaken het woord «dierenwelzijn»
werd gebruikt. Dat is vooruitgang. Hij staat kritisch tegenover de grondslag,
de filosofie en de werkwijze van de WTO. Vrijhandel moet niet de grondslag
zijn van internationale betrekkingen en van alles wat nog meer van waarde
is.Een aantal strategische vragen dient te worden gesteld. In de toelichting
op de instructie worden allerlei wensen genoemd, terwijl er ook wordt gesteld
dat het belangrijkste is dat er een akkoord komt. Wat zal in Cancún
de doorslag geven voor Nederland c.q. de Europese Unie? De kwestie van de
medicijnen is hier een goed voorbeeld. Er hoeft helemaal geen nieuw akkoord
te worden gesloten; de Verenigde Staten hoeven zich alleen nog aan het oude
akkoord te houden. Of krijgen de VS voor de zoveelste keer ruimte om te zeuren
over hun unieke positie? Een van de belangrijkste lessen van de Doha-ronde
was dat het zeer moeilijk is, tijdens zo'n top zicht te krijgen op de zich
ontwikkelende posities van de verschillende landen. Uit de instructie blijkt
niet wat voor Nederland het zwaarste zal wegen.In het landbouwakkoord is een aantal goede punten opgenomen. De landbouwexporterende
landen moeten inderdaad ophouden met het verpesten van de wereldmarkt met
gesubsidieerde dumping. Het is goed dat Nederland pleit voor een uitbreiding
van de groene box. Toch geldt ook hier de strategische vraag: waarop laat
de Nederlandse regering het springen? Is zij bijvoorbeeld bereid om milieu-issues
te laten lopen ter wille van een akkoord? Er mag niet tot liberalisering van
de landbouw worden gekomen voordat dat milieu- en dierenwelzijnbelangen voldoende
zijn geborgd.De ontwikkelingslanden hebben bij herhaling laten weten, geen behoefte
te hebben om trajecten in gang te zetten inzake de Singapore-onderwerpen.
Dat geldt in het bijzonder voor het investeringsakkoord. Waarom kunnen zij
op dit punt niet gewoon gelijk krijgen? Dit punt zou kunnen worden afgewogen
tegen de «non-trade issues», een punt waarop de regering voet
bij stuk moet houden. Hoe wordt dit spel gespeeld?Transparantie blijft belangrijk in dit proces. Zonder dat duidelijk is
waar dit gebeurt, wemelt het in het internationale circuit tegenwoordig van
de greenrooms, waar over akkoorden, deelakkoorden en bilateraaltjes wordt
onderhandeld. Dit staat haaks op de doelstellingen van Doha. Ook daarom is
het van belang dat de Singapore-onderwerpen voorlopig van tafel gaan. Bij
de werkelijk terzake doende dossiers zoals TRIPs, medicijnen en de GATT wordt
telkenmale gesignaleerd dat het zeer moeilijk is om de processen te volgen,
zowel voor de betrokken landen als voor de buitenwereld. Zijn hier dit keer
harde afspraken over gemaakt?Als er dan toch over een investeringsakkoord moet worden onderhandeld,
wordt dan ook de OESO-gedragscode voor multinationale ondernemingen verplicht
gesteld? Er moet dan niet alleen worden gesproken over plichten voor overheden
en rechten voor internationale bedrijven. Elf Afrikaanse landen hebben het
WTO-panel een achttal aanbevelingen gedaan om de transparantie te verhogen.
Hoe denkt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking hierover? Antwoord van de regeringDe minister van Economische Zaken stelt dat
het belang van Cancún al wordt onderstreept omdat voor het eerst de
minister voor Ontwikkelingssamenwerking deel uitmaakt van de delegatie bij
een WTO-onderhandelingsronde. In het verleden werd het spel gespeeld door
de geïndustrialiseerde landen; de ontwikkelingslanden schoven toen pas
aan het einde aan. De top in Seattle is een breekpunt geweest: toen werd voor
het eerst gesteld dat een liberalisering van de wereldhandel niet alleen voor
industrielanden, maar ook voor vele niet-industrielanden van belang is. Bij
de top in Doha heeft een doorbraak plaatsgevonden. Toen, een kleine twee maanden
na 11 september 2001, stond niets minder op het spel dan de vraag of
het multilaterale handelskader wereldwijd zou overleven ja of nee. Het antwoord
op die vraag is een voorwaardelijk ja, voorwaardelijk omdat het eindstation
pas eind 2004 wordt bereikt en Cancún niets anders is dan een tussenstation.Het slagen van Cancún zal er van afhangen of ontwikkelingslanden
voldoende van hun gading vinden om met het proces door te willen gaan. De
Nederlandse regering en de Europese Unie zullen daaraan van harte meewerken.
Ook tegen een achtergrond van geopolitieke aard is het van groot belang dat
deze ronde slaagt. Helaas is de huidige periode er een van toenemend unilateralisme.
Dit is de eerste kans om te laten zien dat het multilaterale werk van fundamenteel
belang is. Daarnaast zal een geslaagde ronde in Cancún een politieke
impuls geven om de dreiging van de economische recessie wereldwijd tegen te
gaan.De machtsverhoudingen in de wereld zijn op dit gebied van dien aard dat
zonder de instemming van ontwikkelingslanden geen akkoord zal worden bereikt.
Dat wil niet zeggen dat andere belangen geen rol spelen. De EU is bijvoorbeeld
de enige van de grote partners die «non-trade concerns» zoals
dierenwelzijn aan de orde stelt. Het is een onderhandelingsronde, geen eenrichtingsverkeer.
De Nederlandse regering beschouwt het Europese mandaat als een goed uitgangspunt.
Nederland maakt evenwel niet voor niets deel uit van de delegatie; op een
aantal punten moet wellicht verder worden gegaan.Cancún is dan wel een tussenstation, maar als op een aantal terreinen
zoals TRIPs en landbouw geen resultaten worden bereikt, komt er geen vervolg.
Iedere onderhandelaar wil zo lang mogelijk bepaalde kaarten voor zich houden,
maar de minister verwacht dat het isolement waarin de VS terecht verkeren,
ertoe leidt dat zij hun akkoord zullen geven. In Cancún zullen dus
niet de laatste letters op papier worden gezet, maar zal een raamwerk worden
opgezet, met name voor de landbouwproblematiek.De minister is het met de heer Douma eens dat de wereld op handelsgebied
een relatief sterke rechtsorde kent, maar dat dit op andere terreinen veel
minder het geval is. De ontwikkelingsgeschiedenis van de EU kan hierbij als
illustratie dienen. De EU is begonnen als een douane-unie, waar het om niets
anders ging dan om de afbraak van douanerechten, een gemeenschappelijk douanetarief
en een gemeenschappelijke landbouwpolitiek met flinke subsidies. Nog geen
twintig jaar geleden werd milieu binnen de EU voor het eerst aan de orde gesteld.
Nu behoort milieu tot de hoofdactiviteiten van het Europees Verdrag. Handel
en milieu worden zodanig afgewogen dat onder bepaalde omstandigheden milieupolitiek
voor gaat op handelsvrijheid. Wereldwijd heeft dit proces nog een andere kleur,
maar de minister verwacht dat het dezelfde richting zal uitgaan. De «non-trade
concerns» en de Singapore-onderwerpen zijn typisch vraagstukken van
maatschappelijke aard waar cultuurverschillen wereldwijd groot zijn. De problemen
om «non-trade concerns» en het milieu op de agenda te krijgen,
zijn niet zozeer een probleem tussen de EU en de VS, maar een probleem van
de ontwikkelingslanden. Een geleidelijke emancipatie van ontwikkelingslanden
zal ertoe leiden dat zij zich ervan bewust worden dat andere,
bredere belangen een onderdeel zijn van de nieuwe rechtsorde. Dat wil niet
zeggen dat de EU voor de verantwoordelijkheid moet weglopen. De EU heeft van
alle onderhandelingspartners veruit de breedste agenda op tafel gelegd.Het interne akkoord dat de EU in Luxemburg heeft afgesloten over de landbouwpolitiek
is van groot belang. Drie punten spelen hierbij een rol: het beperken van
de interne steun, het afbouwen van de exportsubsidies en het regelen van de
markttoegang. Deze drie elementen komen ook terug in het voorakkoord dat de
EU en de VS over de landbouw hebben gesloten. Het akkoord is nog niet perfect,
maar de minister benadrukt hoe belangrijk het is dat de VS en de EU op dit
punt een gezamenlijke positie hebben bereikt. Op het terrein van de markttoegang
hebben de ontwikkelingslanden de grootste belangen en is de EU relatief het
minst kwetsbaar. Wanneer de Uruguay Formula zou worden gebruikt, waarbij een
gelijk percentage van de tarieven wordt afgehaald, zouden er relatief hoge
tarieven overblijven. Daarom bestaat de wens om een koppeling te leggen tussen
de Uruguay Formula en de Swiss Formula, zodat aan bepaalde tarieven een plafond
kan worden gesteld.De special and differential treatment van ontwikkelingslanden is essentieel.
Het wordt geleidelijk aan relevant om rekening te houden met de grote verschillen
tussen ontwikkelingslanden onderling. Ook de Zuid-Zuidhandel, die voor een
groot aantal landen essentieel is, wordt gemarkeerd door quotum- en tariefbarrières.
Het is in deze context van belang dat in het voorstel van de EU onderscheid
wordt gemaakt tussen de minst ontwikkelde landen en de landen die niet tot
die groep behoren. In de nieuwe wereldorde zal het geen kwestie meer zijn
van de arme ontwikkelingslanden tegenover de vreselijke industrielanden. De
wereld is in werkelijkheid wat gecompliceerder.Het grote Nederlandse belang in Cancún is het slagen van de onderhandelingsronde.
Zoals uit de instructie blijkt, is de regering bereid om daartoe concessies
te doen. Op landbouwgebied is een verdergaande afbouw van subsidies van groot
belang, ook voor Nederland. Als liberalisering een grote betekenis heeft voor
de Nederlandse economie, geldt dat dus ook op landbouwgebied.De staatssecretaris van Economische Zaken
onderstreept dat het komen tot een TRIPs-akkoord over de toegang tot goedkope
medicijnen voor ontwikkelingslanden letterlijk van levensbelang is. De afgelopen
maanden is druk uitgeoefend op de Verenigde Staten om als laatste WTO-land
het akkoord te ondertekenen. De originele tekst is voor de Nederlandse regering
uiteraard het uitgangspunt. De VS hebben kennelijk behoefte aan verduidelijking
van een aantal zaken, met name over de uitvoer van goedkoop geproduceerde
medicijnen naar ontwikkelde landen. Op dit moment proberen de VS met Singapore,
India, Brazilië, Zuid-Afrika en Kenia, vijf van de grootste ontwikkelingslanden,
tot een akkoord te komen. De uitkomst van dit overleg moet worden afgewacht.
Voor die tijd moet Nederland niet op de stoel van de ontwikkelingslanden gaan
zitten. Een amendement heeft de voorkeur boven een waiver. Een waiver biedt
slechts een tijdelijke oplossing, terwijl een amendement een definitieve verandering
in de tekst is en dus zekerheid biedt.Biodiversiteit staat op het werkprogramma van de TRIPs-raad. Een aantal
van de door de heer Douma besproken problemen komt daarbij aan de orde. Op
basis van de uitkomsten van deze onderzoeken kunnen, als daarvoor aanleiding
is, onderhandelingen worden gestart. Het is nog niet besloten of dat dan binnen
de WTO of binnen een andere organisatie zal gebeuren.Er is de afgelopen tijd veel aandacht geweest voor de Singapore-onderwerpen,
maar voorop moet worden gesteld dat TRIPs en landbouw in Cancún de
twee belangrijke onderwerpen zullen zijn. Handelsfacilitatie en investeringen
zijn twee van de Singapore-onderwerpen die in het oog springen.
Bij handelsfacilitatie gaat het met name om douaneprocedures. Vooral ontwikkelingslanden
hebben er belang bij dat deze procedures simpeler en duidelijker worden.In antwoord op de vragen over het investeringsakkoord benadrukt de staatssecretaris
dat het gaat om een voorstel om in Cancún onderhandelingen te beginnen.
Een dergelijk akkoord zal «bottom-up» worden geregeld. Dat betekent
dat de landen zelf kunnen kiezen welke sectoren zij openstellen en dat de
regels van het desbetreffende land blijven gelden. Transparantie, markttoegang
en non-discriminatie zijn de drie elementen die in een investeringsakkoord
zouden worden vastgelegd. Over markttoegang bestaat de meeste discussie. Dit
punt maakt nu eenmaal deel uit van de onderhandelingen. Voor sommige landen
is dit een zeer reële kwestie, voor sommigen meer een beginpunt van de
onderhandelingen. De interne politiek van landen speelt hierbij af en toe
ook een rol. Er is sprake van een onderhandelingsspel. Een investeringsakkoord
hoeft niet nadelig te zijn voor ontwikkelingslanden. Landen die een dergelijk
akkoord afsluiten, kunnen straks beter af zijn dan landen die dat niet doen.
Zij zijn daardoor beter in staat om buitenlandse investeringen aan te trekken,
waardoor de lokale economie een impuls krijgt. Al deze zaken spelen mee. Het
is niet verstandig, als onderhandelaar nu al het achterste van de tong te
laten zien.Een investeringsakkoord is geen verplichting om alles te liberaliseren,
het biedt een mogelijkheid om het voor buitenlandse investeerders aantrekkelijker
te maken om in landen te investeren. Over voorwaarden zoals joint ventures
met plaatselijke bedrijven valt nog niet veel te zeggen, omdat er nog geen
verdrag of conceptverdrag is. Ontwikkelingslanden kunnen deze punten inbrengen
in mogelijke onderhandelingen over een investeringsakkoord. Overigens heeft
het internationale bedrijfsleven niet laten weten dat het geen behoefte heeft
aan investeringsonderhandelingen, maar dat de onderhandelingen over TRIPs
en de landbouw belangrijker zijn. Grote bedrijven komen altijd wel aan de
slag in ontwikkelingslanden, het gaat hier om middelgrote en kleinere bedrijven
die willen investeren in deze landen.Met de OESO-gedragscode kunnen regeringen in hun thuislanden internationale
bedrijven aanspreken op hun gedrag in andere landen. De code maakt deel uit
van het maatschappelijk verantwoord ondernemen. In de WTO worden afspraken
gemaakt tussen landen, niet tussen landen en ondernemingen. De staatssecretaris
is het met haar voorgangers eens dat met de huidige vrijwillige code verder
wordt gegaan dan mogelijk zou zijn met een wettelijk verplichte code.Het economische belang van handelsvrijmaking is groot: volgens studies
zou dit Nederland tot 7 mld euro per jaar opleveren, wereldwijd 650 mld euro.
Ook de Zuid-Zuidhandel moet in het kader van handelsvrijmaking kritisch worden
bekeken. Uit een onderzoek van de Wereldbank blijkt dat 70% van de tarieven
die ontwikkelingslanden moeten betalen, zijn opgelegd door andere ontwikkelingslanden.
Hier is de opmerking van de heer Douma op haar plaats over ontwikkelingslanden
die het beste van beide werelden lijken te willen.Naar aanleiding van de vermeende Zuid-Koreaanse steun voor de scheepsbouwsector
treedt 1 september a.s. een tijdelijke productiesteunregeling in werking.
De kwestie van de Zuid-Koreaanse steun is aanhangig gemaakt bij de WTO. In
afwachting van de uitkomsten daarvan heeft de Europese Unie besloten dat landen
tijdelijk steun kunnen geven aan hun eigen scheepsbouwsector.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
is het met de heer Douma eens dat er een onbalans is ontstaan in de activiteiten
van de WTO en dat de aandacht te veel op handel is gericht geweest. Het wordt
de hoogste tijd, ontwikkeling een kans te geven. Vorig jaar zijn daarover
afspraken gemaakt; het komt er nu op aan om geloofwaardig te zijn. Het zal zichtbaar moeten worden dat dit een ontwikkelingsronde is en dat
Cancún een deel in het traject is. Ook moet de wereldeconomie een impuls
krijgen, net als het multilaterale stelsel, dat zo nodig is voor een gemeenschappelijke
set van waarden en een gemeenschappelijke aanpak om vrede, veiligheid en ontwikkeling
een kans te geven. Ten slotte is het van belang dat het vertrouwen van ontwikkelingslanden
in de westerse wereld wordt versterkt. Gedane beloften moeten worden nagekomen.Over special and differential treatment is al een aantal goede afspraken
gemaakt. De minst ontwikkelde landen zijn niet verplicht om bepaalde maatregelen
te nemen. Voor de ontwikkelingslanden worden uitzonderingen bepaald. De gemaakte
afspraken stemmen misschien niet tot volledige tevredenheid, maar zij vormen
een goed uitgangspunt voor verdere stappen.Technische assistentie kent verschillende vormen en bestaat uit ondersteuning
bij zowel de onderhandelingen als de implementatie van de akkoorden. Technische
assistentie wordt bilateraal verleend, maar ook multilateraal door de EU,
de WTO en de Wereldbank. Nederland verleent voor 17,5 mln euro per jaar aan
technische assistentie en is daarmee een van de grote donoren, naast de Verenigde
Staten, het Verenigd Koninkrijk en Zweden. De Europese Unie heeft onlangs
50 mln euro uitgetrokken voor de ACP-landen. Ook de vergroting van de handelscapaciteit
speelt in dit kader een belangrijke rol. Landen kunnen onvoldoende profiteren
van markttoegang als zij niet genoeg handelscapaciteit hebben. Er is dus meer
nodig dan alleen het openstellen van markten. In de aanloop naar Cancún
hebben Nederland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk
de katoenproducerende landen ondersteund bij het formuleren van hun onderhandelingspositie.
Deze laatste hebben een initiatief genomen om katoen als een apart product
op de agenda te plaatsen. Zij moeten het zelf doen, want ontwikkelingslanden
hebben een eigen positie en zullen voor hun eigen belangen moeten opkomen.
Wel kunnen zij worden geassisteerd in het vergroten van hun bekwaamheid. Een
Zwitsers instituut is hierbij behulpzaam.De minister is met de heer De Haan van mening dat het bij het TRIPs-akkoord
gaat om een werkbare en te controleren oplossing. Alternatieve medicijnen
moeten in de landen terechtkomen waarvoor zij zijn bedoeld. De markten moeten
gescheiden zijn en dit dient goed gecontroleerd te worden. Ongeacht wat de
VS willen, de werkbare oplossing moet bovenaan blijven staan en de medicijnen
moeten betaalbaar worden voor de ontwikkelingslanden.Het is een abuis dat de WTO zou inzetten op vrijhandel; er wordt gestreefd
naar liberalisering. Deze ronde is met name bedoeld om recht te trekken wat
er in het verleden is scheefgegroeid in het nadeel van de ontwikkelingslanden,
zodat deze landen een kans krijgen op eerlijke handel. Zuid-Zuidhandel is
daarbij natuurlijk van belang. Er bestaan enorme barrières tussen ontwikkelingslanden,
niet zozeer van continent naar continent, maar ook in het zuiden en midden
van Afrika. Dat is zeer belemmerend voor de regionale handel.Er zal in Cancún nauwgezet op worden toegezien dat ontwikkelingslanden
en NGO's zo goed mogelijk zicht hebben op wat er gebeurt. De eerdere problemen
op dit vlak zijn onderkend. Landen hebben zich gebundeld en hebben gezorgd
voor een goede woordvoering. De belangen van ontwikkelingslanden dienen voorop
te staan. De WTO opereert uiteindelijk bij consensus en de uiteindelijke besluiten
worden in de openbaarheid genomen.Aan de aanbevelingen van de elf Afrikaanse landen wordt voor een deel
tegemoetgekomen in de concept-ministeriële verklaring. Het gaat hen met
name om effectieve participatie. Zij willen op basis van deskundigheid kunnen
deelnemen aan de discussie. Hierbij speelt technische assistentie ook een
rol. Nadere gedachtewisselingMevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD)
benadrukt dat resultaat in Cancún een impuls kan geven aan de duurzame
economische groei in ontwikkelingslanden. Het motto «trade, not aid»
is hier van toepassing. Daarin past de gefaseerde afbouw van de landbouwsubsidies
en de importheffingen.De heer De Haan (CDA) is voorstander van «trade
and aid», omdat veel landen te arm zijn om zichzelf staande te houden
op de wereldmarkt.In de instructie wordt een formule genoemd voor het terugbrengen van de
tarieven voor industriële producten, waarbij direct vraagtekens worden
gezet. Volgens die formule worden landen die heel hoge gemiddelde tarieven
hebben, minder aangespoord om die te verlagen dan landen met lage gemiddelde
tarieven. Is dit niet de wereld op zijn kop? Protectionistische landen krijgen
zo te horen dat zij hun best niet hoeven te doen.Mevrouw Van Velzen (SP) constateert dat de
regering niet tegen onderhandelingen over een investeringsverdrag is om de
reden dat ieder land daarbij zijn eigen voorwaarden kan stellen. De inzet
van het verdrag zou juist zijn om binnenlandse en buitenlandse investeerders
een zelfde positie te geven in de landen die zich aansluiten. De landen kunnen
dan toch niet zelf hun voorwaarden stellen? Is dat niet strijdig met de geest
van het verdrag zoals dat nu in contouren op tafel ligt?De heer Vendrik (GroenLinks) zegt dat er momenteel
over TRIPs een soort nieuw halfakkoord lijkt te worden uitonderhandeld. Dat
akkoord zou nogal afwijken van de oorspronkelijke Pérez Motta-tekst,
die volgens de staatssecretaris het uitgangspunt is in de kwestie van de medicijnen.
Wat is het politiek oordeel van de regering hierover? Gelet op het levensbelang
dat hiermee is gemoeid, is het te gemakkelijk om het maar aan de onderhandelende
partijen over te laten.Volgens de minister van Economische Zaken
moet het uitgangspunt zijn «trade and aid». Hier is echter de
versterking van de internationale economische structuur aan de orde en gaat
het over «trade» in bredere zin. Daarbij wordt een poging gedaan
tot integratie van ontwikkelingslanden in het internationale stelsel.De reductieformules voor de niet-landbouwproducten zijn zeer ingewikkeld.
De kern van het geheel is dat het in het belang van de ontwikkelde landen
is om tot nultarieven te komen. Een aantal ontwikkelingslanden heeft nog heel
hoge tariefmuren, ook in de Zuid-Zuidhandel. Hierin moet met special and differential
treatment een balans worden bereikt. In Cancún zal blijken welke formules
hierbij worden gebruikt.Transparantie is inderdaad zeer belangrijk. Iedereen moet bij het globale
kader worden betrokken. Toch speelt hier soms gedateerde beeldvorming mee.
Provocatief gezegd is het wat koloniaal en bevoogdend om het beter te weten
dan de ontwikkelingslanden. Veel ontwikkelingslanden weten zeer goed waar
Abraham de mosterd haalt. Zij zullen terecht op hun belangen letten. Nederland
en de Europese Unie streven naar een multilaterale en multipolaire wereld.
Dat neemt niet weg dat een aantal arme ontwikkelingslanden speciale aandacht
behoeft.De staatssecretaris van Economische Zaken
is met de heer De Haan van mening dat de reductieformule voor industriële
producten oneerlijk is. Er is sprake van onterechte discriminatie, omdat landen
die hun tarieven al eerder hadden verlaagd, dat nu weer moeten doen. De hoogte
van de tarieven zou afhankelijk moeten zijn van het ontwikkelingsniveau van
een land. Slecht gedrag in het verleden mag niet worden beloond. Het is daarom
goed nieuws dat deze formule in de recente tekst van onderhandelaar
Pérez del Castillo niet wordt genoemd. Dat doet vermoeden dat de formule
zal worden aangepast.Wat de vraag van de heer Vendrik over TRIPs betreft, is het moeilijk om
te oordelen over een halfakkoord. De staatssecretaris heeft begrepen dat het
akkoord juist dichtbij de originele tekst ligt en dat de Verenigde Staten
een aantal van hun oorspronkelijke eisen, met name over de lijst van ziekten,
hebben laten vallen.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
benadrukt het belang van «trade and aid» of zelfs «aid for
trade». Veel landen kunnen op eigen kracht nog absoluut niet optimaal
deelnemen aan de wereldhandel. Er moet zowel op handel als op hulp worden
ingezet; beide zijn buitengewoon belangrijk.De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,De GraveDe voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,Tielens-TripelsXNoot1Samenstelling:Leden: Crone (PvdA), De Grave (VVD), voorzitter, De Haan (CDA), Van Fessem
(CDA), ondervoorzitter, Atsma (CDA), Timmermans (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Slob (ChristenUnie), Van den Brink (LPF), Duyvendak
(GroenLinks), Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), Gerkens (SP), Van Velzen (SP),
Varela (LPF), Algra (CDA), Aptroot (VVD), Blom (PvdA), Smeets (PvdA), Douma
(PvdA), De Krom (VVD), Van der Laan (D66), Heemskerk (PvdA), Van Dam (PvdA)
en Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD).Plv. leden: Tichelaar (PvdA), Örgü (VVD), Van Dijk (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Mastwijk (CDA), Koenders (PvdA), Vos (GroenLinks),
Weekers (VVD), Jan de Vries (CDA), Van der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van
den Brand (GroenLinks), Verburg (CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Lazrak (SP),
De Ruiter (SP), Eerdmans (LPF), De Haan (CDA), Hofstra (VVD), Samsom (PvdA),
Van Dijken (PvdA), Van Heteren (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Giskes (D66),
Tjon-A-Ten (PvdA), Waalkens (PvdA) en Szabó (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Terpstra (VVD), Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA),
voorzitter, Koenders (PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter,
Van Bommel (SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen
(VVD), Van Winsen (CDA), Van As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier
(CDA), Duyvendak (GroenLinks), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen
(SP), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Fierens (PvdA),
Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA) en Szabó (VVD).Plv. leden: Oplaat (VVD), Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA),
Hessels (CDA), Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP),
Leerdam (PvdA), Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela
(LPF), Van den Brink (LPF), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks), Van der
Staaij (SGP), Kant (SP), Çörüz (CDA), Wolfsen (PvdA), Van
Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Geluk (VVD) en Dittrich (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25074-69.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl