Vreemdelingenwet 2000; Verslag wetgevingsoverleg op 8 mei 2000 over de Vreemdelingenwet 2000
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26732, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

19-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26732 nr. 12

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieEerste termijn van de zijde van de commissieEerste termijn van de zijde van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26732Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 240 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 732Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000)nr. 12VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEGVastgesteld 11 mei 2000De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
8 mei 2000 overleg gevoerd met staatssecretaris Cohen van Justitie over de
Vreemdelingenwet 2000 (26 732).Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,Van HeemstDe griffier van de vaste commissie voor Justitie,Pe Stenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissie
voor JustitieMaandag 8 mei 2000 10.15 uurDe voorzitter: WagenaarAanwezig zijn 8 leden der Kamer, te weten:Albayrak, Dittrich, Halsema, Rouvoet, Van der Staaij, Wagenaar, Wijn en
De Wit,alsmede de heer Cohen, staatssecretaris van Justitie.Aan de orde is de behandeling van:de brief van
de staatssecretaris van Justitie met antwoorden op tijdens het wetgevingsoverleg
van 17 april 2000 door de commissie gestelde vragen;toegang en
toezicht (hoofdstukken 2, 4, 5 en 6 van het wetsvoorstel Algehele herziening
van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000);overgangsrecht
en implementatie (hoofdstuk 9 van het wets- voorstel Algehele herziening van
de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000).De voorzitter:Ik stel voor, dat er over de brief van de staatssecretaris slechts feitelijke
vragen ter verduidelijking worden gesteld. Het zijn schriftelijke antwoorden
en ik kan mij voorstellen dat een aantal dingen niet helder zijn. Ik wijs
er nog eens op dat dit een wetgevingsoverleg is, waarin wij niet een politieke
discussie voeren. Die is echt bedoeld voor het plenaire debat. Een wetgevingsoverleg
is bedoeld voor onduidelijke zaken en wetstechnische zaken.Verder wil ik de drie onderwerpen gezamenlijk behandelen en een ieder
hiervoor twaalf minuten spreektijd geven. Na elf minuten zal ik waarschuwen
dat er nog een minuut over is.Eerste termijn van de zijde van de commissieMevrouwAlbayrak(PvdA)Voorzitter! De verleiding is groot om vandaag te beginnen met een uitvoerige
reactie op de antwoorden van de regering in eerste termijn, maar u hebt net
al gezegd dat dit niet de bedoeling is. Gezien de punten die hierbij voor
de Partij van de Arbeid een rol spelen, zou het een politieke discussie betekenen,
waarmee wij zouden vooruitlopen op het plenaire debat. Dit is een reden temeer
om maar niet daarmee te beginnen. Wij hebben nog wel een paar opmerkingen
zowel naar aanleiding van de mondelinge als naar aanleiding van de schriftelijke
beantwoording. Deze gaan over het reguliere vreemdelingenbeleid, het hoger
beroep en het hoger beroep in vreemdelingenbewaringszaken.De regering houdt vol dat het in het wetsvoorstel niet gaat om aanscherping
van de weigerings- en intrekkingsgronden op grond van het openbareordecriterium,
maar om uniformering van de huidige weigeringsgrond dat er sprake moet zijn
van ernstige bedreiging van de openbare orde. Kan de regering aangeven waarom
de volgende regels geen achteruitgang zouden betekenen? De wettelijke bevoegdheid
tot intrekking of weigering van de verlening wordt verruimd doordat in artikel
30b van het wetsvoorstel "gevaar" wordt gehanteerd in plaats van "inbreuk",
zoals in artikel 12c van de huidige Vreemdelingenwet staat. Ook staat in het
wetsvoorstel het huidige artikel 14, lid 1, onder c, op zichzelf, terwijl
dit in de huidige Vreemdelingenwet moet worden gelezen in samenhang met artikel
13, lid 3, onder b. Concreet betekent dit dat slechts bij een ernstige inbreuk
op de openbare orde kan worden overgegaan tot intrekking dan wel weigering.
Een winkeldiefstal, waarop een strafmaat van drie jaar kan staan, kan dan
niet worden tegengeworpen. Met het wetsvoorstel is dit wel mogelijk, door
het ontbreken van de genoemde combinatiebepaling. Verder hebben wij begrepen
dat in het ontwerpbesluit staat dat de vergunning "wordt" ingetrokken als
de vreemdeling niet aan de schaal voldoet. Is dit juist? Is dit geen verscherping
ten opzichte van de huidige situatie, waarin de rechter en de IND rekening
kunnen houden met de gevolgen van de intrekking voor de vreemdeling en zijn
of haar gezin? Is de regering ertoe bereid, dit om te zetten in een kan-bepaling?
De ruimere bevoegdheid in de wet en de verplichting tot intrekking in het
besluit openen de mogelijkheid tot intrekking in gevallen waarin dit nu volgens
de circulaire is uitgesloten, bijvoorbeeld bij een kortere straf dan in de
schaal staat. Ook hebben wij begrepen dat in het ontwerp-Vreemdelingenbesluit
de bescherming tegen uitzetting is vergeten als het gaat om de vergunning
voor onbepaalde tijd. Kan de staatssecretaris ook hierop een reactie geven?De regering noemt op een aantal plaatsen in de memorie van toelichting
dat wij ons richten op een meer en meer gelijk wordend Europees asiel- en
vreemdelingenbeleid en dat wij al naargelang er sprake is van Europees beleid,
ons beleid moeten aanpassen. Dit klinkt allemaal vrij logisch. Waarom past
de regering deze regel dan niet toe op het reguliere vreemdelingenbeleid?
In Tampere heeft de Unie er vrij concrete uitspraken over gedaan dat lang
verblijvende derdelanders zoveel mogelijk dezelfde positie moeten hebben als
Unieburgers. Ligt bij een vergunning tot verblijf voor onbepaalde tijd niet
een beperking voor de hand tot het tegenwerpen van die openbare gronden die
bij EU-burgers kunnen leiden tot weigering of intrekking van een vergunning?
Waarom is dit niet gelijkgetrokken? Waarom voegen wij niet de daad bij de
woorden en nemen wij niet een aantal waarborgen op in de wet, zoals waarborgen
voor de positie van kinderen die hier geboren of opgegroeid zijn en het recht
op gezinshereniging? Onze inzet blijft om in navolging van een aantal andere
Europese landen deze beide punten ook in Nederland in de wet te regelen, en
dus niet in het Vreemdelingenbesluit zoals de regering dat voorstelt.In dit verband vragen wij ons af waarom het recht op gezinshereniging,
dat nu in de circulaire staat, wordt vervangen door een bevoegdheid om in
die gevallen een verblijfsvergunning te verlenen. Nu kan de vreemdeling die
aan de voorwaarden uit de circulaire voldoet, op grond van de beginselen van
behoorlijk bestuur zo nodig bij de rechter een recht op gezinshereniging bewerkstelligen;
door de voorgestelde kan-bepaling in het besluit vervalt dat recht.Dan een aantal opmerkingen en vragen over het hoger beroep. Wij hebben
de regering gevraagd waarom er niet voor is gekozen om het hoger beroep neer
te leggen bij de Centrale raad van beroep. Daar heeft de staatssecretaris
kort op geantwoord in zijn eerste termijn en naar aanleiding van dat antwoord
hebben wij nog een aantal vragen. De eerste is welke uitbreiding de Raad van
State, zowel wat de leden als het ondersteunend personeel betreft, te wachten
staat als gevolg van de invoering van het hoger beroep. Kan de regering aangeven
aan welke oplossing is gedacht wat betreft het overschot aan personeel, wanneer
ten gevolge van de voltooiing van de derde fase van de reorganisatie van de
rechterlijke macht de hogerberoepsrechtspraak alsnog aan de Raad van State
wordt onttrokken? Immers, dat proces is nu toch sterk gaande. Ziet de regering
geen gevaren van stagnatie, nu de Raad van State een gemiddelde afdoeningstijd
kent van 20 maanden en dit college ook nog is gewikkeld in een nog jaren durend
reorganisatieproces? Ziet de regering geen bezwaar in het overlaten van de
hogerberoepsrechtspraak aan rechters die primair zijn benoemd met het oog
op wetgeving? Kan de regering verder nog aangeven of en in welke mate andere
Europese lidstaten rechtspraak in vreemdelingenzaken aan een college zoals
de Raad van State overlaten?In reactie op de mededeling van de regering dat van de expertise van de
Raad van State in vreemdelingenzaken geprofiteerd kan worden, vragen wij hoeveel
leden en hoeveel ondersteunend personeel van de raad nog daadwerkelijk terzake
kundig zijn, gezien het grote verloop bij de Raad van State.Wij hebben vraagtekens gezet bij het uitsluiten van hoger beroep, als
het gaat om vreemdelingenbewaringszaken. Die vraagtekens blijven staan. Weliswaar
is door de regering in de nota nadrukkelijk bevestigd dat bij de periodieke
rechterlijke toetsing zowel de rechtmatigheid van de maatregel als de proportionaliteit
van de voortzetting daarvan kan worden beoordeeld, maar in de praktijk blijkt
de rechtmatigheid van de bewaring na de eerste rechterlijke toets niet langer
te worden getoetst. Dit is vaste jurisprudentie, zo heb ik gemerkt. Met het
oog op een daadwerkelijk volwaardige rechtsbescherming en vanwege het feit
dat de nevenzittingsplaatsen op den duur worden uitgebreid naar 19 rechtbanken,
waardoor er dus behoefte ontstaat aan een instantie die de rechtseenheid ook
hier bewaart, lijkt het ons voor de hand te liggen het hoger beroep ook voor
vreemdelingenbewaringszaken mogelijk te maken. Graag verkrijg ik hier een
reactie op.Dan kom ik bij de onderdelen waar we de vorige keer niet aan zijn toegekomen,
betreffende toegang en toezicht, de hoofdstukken 2, 4, 5 en 6. De regering
heeft daar aangegeven vast te zullen houden aan het toetsingscriterium "redelijk
vermoeden van illegaal verblijf" in plaats van het huidige criterium "concrete
aanwijzingen van illegaal verblijf". In de nota naar aanleiding van het verslag
staat met betrekking tot het redelijk vermoeden vermeld, dat dit redelijk
moet zijn en gemeten moet worden naar objectieve maatstaven; mede op basis
van ervaringsregels kan een redelijk vermoeden worden aangenomen. Is de regering
het niet met de PvdA-fractie eens dat in dit laatste nu juist het gevaar schuilt
van misbruik van dit criterium? Ik wil daarbij wat ons betreft vermelden dat
wij niet overtuigd zijn van een non-discriminatoire toepassing van het criterium
zoals het op dit moment in het wetsvoorstel is verwoord.Vervolgens zijn er nog een aantal artikelen waar ik op in wil gaan; dit
betreft de artikelsgewijze toelichting. Allereerst artikel 1. De suggestie
om het begrip vervoerder expliciet in dit artikel op te nemen, is niet overgenomen.
De huidige omschrijving zou voldoende werkbaar zijn volgens de KMAR, maar
wij hebben volgens mij, tijdens het rondetafelgesprek, juist van de KMAR hier
een ander oordeel over gehoord. Zij hebben gemeend dat er wel degelijk behoefte
bestond aan het opnemen van een omschrijving van het begrip vervoerder. Kan
de staatssecretaris zeggen hoe dit zich tot elkaar verhoudt?Dan artikel 3, bladzijde 90 van de nota. Het betreft de liaisonofficier.
Kan de liaisonofficier ook reisdocumenten controleren en daarbij adviseren?
Wordt er door de werkzaamheden van de liaisonofficier in de praktijk niet
bewerkstelligd dat bepaalde personen niet aan boord kunnen komen van een vliegtuig,
terwijl zij eigenlijk de bedoeling hadden om asiel aan te vragen en dat wellicht
ook gekregen zouden hebben?Voorts artikel 5. Is het juist dat de wijziging die in dit artikel is
aangebracht in het derde lid, als consequentie heeft dat er geen flexibiliteit
is om in reguliere zaken in uitzonderingsgevallen van het MVV-vereiste af
te wijken? Op bladzijde 62 onderaan wordt verwezen naar artikel 43. Moet dat
echter geen ander artikel zijn?Ik zou graag vernemen tot hoever op grond van artikel 49, lid 1, de bevoegdheid
tot het aanhouden van voertuigen strekt. Kan ieder voertuig met vreemdelingen
worden aangehouden? Ik vraag dit temeer omdat de jurisprudentie daarop ook
geen eenduidig antwoord geeft.Met betrekking tot hoofdstuk 9 moet ons van het hart dat in de nota naar
aanleiding van het verslag wel een erg optimistisch beeld wordt gegeven van
de verbetering van de kwaliteit van de beslissing in eerste aanleg
en over het wegwerken van de achterstanden, zodat de Vreemdelingenwet 2000
op efficiënte wijze van start kan gaan. Kan de staatssecretaris de stand
van zaken aangeven met betrekking tot de aanpak van het bezwaar dat separaat
in de organisatie behandeld gaat worden? Wordt daarvoor extra personeel ingezet?
Aan welke termijnstellingen wordt gedacht? Zal er groepsgewijs worden afgedaan?
Is de regering bereid om naar aanleiding van de kritiek van de ombudsman te
bekijken of het werkproces zodanig kan worden ingericht, dat al in een vroegtijdig
stadium kan worden onderkend dat een onderzoek elders moet plaatsvinden, bijvoorbeeld
bij Buitenlandse Zaken, en dat dan ook wordt opgestart? In dit verband vragen
wij de regering ook in te gaan op de opmerking van de ombudsman, de heer Fernhout,
die hij maakte tijdens het congres over de nieuwe Vreemdelingenwet, namelijk
dat de beslistermijn met zes maanden kan worden verlengd bij het inschakelen
van derden. Bij die derden wordt naar onze mening onterecht ook de medisch
adviseur gerekend. Die vormt immers onderdeel van justitie? En is dat wel
terecht nu een onderzoek door derden ook reeds in de eerste zes maanden kan
worden opgestart.Wij vernemen graag hoe het werkproces zal worden ingericht om de wachttijden
met betrekking tot MVV's en visums te beperken. Daarover zijn immers ontzettend
veel klachten! Kan de regering een overzicht geven welk deel van de MVV's
en visums op de ambassades zelf wordt afgedaan en welk deel uiteindelijk in
Nederland wordt beslist?De heerDittrich(D66)In de motie-Middel staat dat bewaring net zolang moet duren totdat de
uitzetting geëffectueerd kan worden. De regering antwoordt dat dit niet
kan en weigert dus in die zin de motie uit te voeren. Wat vindt u van die
stellingname van de regering en hoe gaat u daarmee verder om? Het verbaast
mij namelijk dat u dat punt niet aan de orde hebt gesteld, mevrouw Albayrak.MevrouwAlbayrak(PvdA)Ik heb het punt niet aan de orde gesteld omdat ik het niet nodig vond
daarop in te gaan tijdens dit wetgevingsoverleg. Daarop zullen wij vast op
een later tijdstip terugkomen.De heerDittrich(D66)In het wetgevingsoverleg gaat het onder andere over de vreemdelingenbewaring.
Daarop heeft die motie betrekking. Het ligt dus zeer in de reden om nú
duidelijkheid te bieden over wat de fractie van de PvdA in dezen vindt. Vindt
u dat de wet op dat punt moet worden aangepast, of blijft u het standpunt
van de regering volgen?MevrouwAlbayrak(PvdA)Ons standpunt staat in die motie. Ik kan u nu geen antwoord geven op uw
vraag wat wij gaan doen met de reactie van de regering op dit motie.De heerRouvoet(RPF/GPV)Misschien mag ik dit veralgemeniseren, mevrouw de voorzitter? Ik vrees
dat er sprake is van een misverstand met betrekking tot de orde van deze vergadering
en dat zou ik jammer vinden. Ik heb mevrouw Albayrak namelijk niet horen spreken
over de hoofdstukken die gaan over toezicht, vrijheidsbeperking en vrijheidsontneming,
terwijl ik uit het ordevoorstel van de voorzitter begrepen heb dat wij alles
in één keer zouden behandelen. Ik zou het jammer vinden als
de PvdA in dit wetgevingsoverleg niets naar voren brengt over wat zij vindt
van de voorgestelde wetgeving inzake het toezicht en de vrijheidsbeperking.
Daarover heb ik namelijk nog wel een paar vragen, onder andere over lid 2
van artikel 57. Ik hoop dus dat het misverstand kan worden opgehelderd.MevrouwAlbayrak(PvdA)Als de vraag is of ik het bewust of onbewust heb weggelaten, dan antwoord
ik dat ik het bewust heb weggelaten. Dit was mijn inbreng.De heerRouvoet(RPF/GPV)Voor de hele dag?MevrouwAlbayrak(PvdA)Ja.De heerRouvoet(RPF/GPV)Dan hoor ik graag of de PvdA vasthoudt aan haar bezwaren tegen het voorgestelde
artikel 57, lid 2, met betrekking tot de preventieve bewaring. Houdt de PvdA
vast aan haar bezwaar uit de schriftelijke voorbereiding op dat punt?MevrouwAlbayrakHet antwoord is: ja. Deze wetsbehandeling kent nog vele momenten waarop
wij daarop kunnen en zullen terugkomen.De voorzitter:Dank u wel. Mevrouw Albayrak is keurig binnen haar spreektijd gebleven.
Ik neem aan dat u allen uw best zult doen om dat te evenaren.De heerKamp(VVD)Voorzitter! Ik wil eerst een opmerking vooraf maken, vervolgens ga ik
in op de brief van de staatssecretaris van 5 mei en tot slot kom ik op een
paar punten uit het wetgevingsoverleg van 17 april.Ik maak dus eerst een opmerking vooraf. Na dit vervolgwetgevingsoverleg
krijgen wij spoedig de vraag aan de orde of het wetsvoorstel voor plenaire
behandeling kan worden vrijgegeven. De VVD is met dit wetsvoorstel bezig mede
omdat de laatste twee jaar zo'n 45.000 asielzoekers naar Nederland zijn gekomen.
Wij willen graag weten of dat nog steeds zo is dan wel of in het eerste kwartaal
van dit jaar een andere ontwikkeling gaande is. Ik vraag de staatssecretaris
dus naar de ontwikkeling van het aantal asielzoekers in het eerste kwartaal
van dit jaar, vergeleken met het aantal van vorig jaar. Wij gaan ervan uit
dat zo'n 30% van de asielzoekers uiteindelijk een verblijfsvergunning krijgt;
dat kregen wij als antwoord op schriftelijke vragen aan de staatssecretaris.
Wij zijn in verwarring gebracht, omdat de heer Middel al vaker heeft gezegd
dat zo'n 50% van de asielzoekers hier blijft. Hij noemde zelfs een percentage
van 60 in een interview in het Reformatorisch Dagblad; dat zal de heer Rouvoet
deugd doen.De voorzitter:Mijnheer Kamp, interviews in het Reformatorisch Dagblad zijn vandaag niet
aan de orde. Wij zijn nu bezig met een wetgevingsoverleg. Ik suggereer u dan
ook om u tot de voorliggende stukken te beperken.De heerKamp(VVD)Ik vraag de staatssecretaris om op dat percentage te reageren.De heerDittrich(D66)De heer Kamp zei dat wij na dit wetgevingsoverleg voor de vraag staan
of het wetsvoorstel plenair kan worden behandeld en vervolgens
ging hij in op het aantal asielzoekers. Maar is de plenaire afhandeling voor
de VVD-fractie afhankelijk van het antwoord op de vraag naar het aantal asielzoekers
dat het eerste kwartaal in Nederland is binnengekomen?De heerKamp(VVD)Het is voor de VVD-fractie wel van belang. Er zijn namelijk meer maatregelen
nodig als het probleem groot is. Als het aantal hoger is dan 45.000, waar
wij al twee jaar mee kampen, is het probleem nog groter. Dan moeten de maatregelen
misschien nog ingrijpender zijn. Daarom willen wij graag weten hoe de ontwikkelingen
nu zijn.In zijn brief van 5 mei gaat de staatssecretaris in op de driejarenregeling.
Hij heeft tot mijn genoegen toegezegd met informatie te komen over het aantal
verblijfsvergunningen dat dreigt te worden verstrekt als gevolg van toepassing
van die driejarenregeling. Ik heb de indruk dat hij denkt dat wij het alleen
hadden over een verblijfsvergunning "asiel". Ik had het over vele duizenden,
misschien wel enkele tienduizenden, die volgens mij een verblijfsvergunning
"asiel" krijgen. Maar ik denk dat hetzelfde probleem speelt bij de verblijfsvergunningen
"regulier". Ik vraag de staatssecretaris dan ook om de informatie aan de Kamer,
die wij naar ik hoop binnenkort krijgen, ook hierop betrekking te laten hebben.
Ik denk bijvoorbeeld aan de witte illegalen. Destijds zeiden de rechtshulpver-
leners dat het om enkele honderden gevallen zou gaan. Later werden het er
800 tot 1200. Nu zijn er 6500 in behandeling. Die verzoeken worden voor het
grootste deel afgewezen. De betrokkenen gaan dan vervolgens allemaal in beroep.
Dan gaat ook bij hen de klok van de driejarenregeling tellen. Ik hoor dus
ook graag wat de stand van zaken bij de driejarenregeling is als het gaat
om de verblijfsvergunningen "regulier".Op bladzijde 1 van zijn brief stelt de staatssecretaris met nadruk dat
illegaal verblijf in Nederland niet strafbaar is. Je bent wel strafbaar, met
een maximale strafmaat van zes maanden, als je het land niet onmiddellijk
verlaat nadat je de toegang is geweigerd. Dat leidt tot rechtsongelijkheid.
Ik geef een voorbeeld. Van twee mensen die naar Nederland zijn gekomen, vraagt
de ene een verblijfsvergunning aan en de andere niet. De verblijfsvergunning
van de ene wordt geweigerd, maar zij blijven beiden in Nederland wonen. Dan
is het verblijf van de eerste strafbaar en van de tweede niet. Kan de staatssecretaris
aangeven waarom deze rechtsongelijkheid een goede zaak zou zijn en waarom
dit een goede regeling zou zijn? Het is voor de VVD-fractie absoluut geen
argument dat het nu ook al zo geregeld is. Wij vinden dat het illegaal verblijf
in Nederland strafbaar moet worden gesteld.Op bladzijde 2 van de brief van de staatssecretaris wordt ingegaan op
de relatie tussen artikel 6 EVRM en de gratis rechtsbijstand aan illegalen.
Heb ik goed begrepen dat illegalen volgens de staatssecretaris recht hebben
op gratis rechtsbijstand in civiele en bestuursrechtelijke gedingen en niet
in vreemdelingenzaken?Dan het punt van het MVV-vereiste en medische zorg. Artikel 15.1c bepaalt
dat een aanvraag voor een verblijfsvergunning niet wordt afgewezen vanwege
het ontbreken van een geldige machtiging tot voorlopig verblijf indien verlening
van medische zorg in Nederland noodzakelijk is. Uit bladzijde 6 van de brief
van 5 mei heb ik begrepen dat het de bedoeling is het ontbreken van een MVV
alleen niet tegen te werpen indien het terugreizen naar het land van herkomst
om medische redenen niet verantwoord is. Wordt daarmee bedoeld dat het om
medische redenen niet verantwoord is om te reizen? Waarom wordt het dan niet
zo in de wet gezet? Het lijkt ons beter om het zo te formuleren als ik zojuist
heb gedaan. Deelt de staatssecretaris de opvatting dat het uitgangspunt is
dat de terugreis wel gemaakt kan worden, omdat men immers ook in staat was
om de heenreis naar Nederland te maken?Dan de opvang in de regio. Op bladzijde 11 en 12 van de brief staat een
beschouwing over het concept opvang in de eigen regio naar aanleiding van
een vraag van D66. Die beschouwing heeft ons aangenaam verrast, omdat wij
op dit punt uitvoerig in onze bijdrage aan het schriftelijk verslag zijn ingegaan
en daar geen reactie op hebben mogen krijgen. Wij zullen dit dan maar als
die reactie zien. Het mag dan zo zijn dat 90% van de vluchtelingen al in de
eigen regio wordt opgevangen, maar er is toch een fundamenteel probleem als
Nederland maar een klein deeltje van die resterende 10% opvangt en daar al
een veelvoud voor uitgeeft van wat voor die 90% in de hele wereld beschikbaar
is. De VVD-fractie zal hierop bij de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel
terugkomen, zoals ik op 17 april al heb aangekondigd.De voorzitter:Wat is uw vraag nu op dit punt? Over welk punt van de brief van de staatssecretaris
wilt u verheldering?De heerKamp(VVD)Mevrouw de voorzitter! Ik heb een uitnodiging gekregen voor dit overleg
en daarin staat dat u als voorzitter een brief van de staatssecretaris aan
de orde stelt en de hoofdstukken 2, 4, 5, 6 en 9 van de wet. Ik ga daarop
in, meestal in de vragende vorm, maar soms door het poneren van stellingen
die misschien een reactie uitlokken. Dat is de manier waarop ik mijn bijdrage
voor de VVD-fractie aan dit wetgevingsoverleg wil leveren.De voorzitter:Dat begrijp ik, mijnheer Kamp, maar ik heb aan het begin van deze vergadering
een ordevoorstel gedaan om over de brief vooral feitelijke vragen te stellen,
omdat de onderwerpen die daarin staan tijdens het vorige overleg al uitvoerig
aan de orde zijn geweest. Ik verzoek u, uiteraard met respect voor de wijze
waarop u uw inbreng op dit punt levert, daar zoveel mogelijk naar te handelen.De heerKamp(VVD)Dat zal ik doen, voorzitter.De reactie van de zijde van de regering op de opmerkingen dat de formuleringen
van het eerste en het tweede lid van artikel 29 niet op elkaar aansluiten –
met name collega Van der Staaij heeft dit aan de orde gesteld – vindt
de VVD-fractie niet overtuigend. In het eerste lid staat: de aanvraag wordt
afgewezen. In het tweede lid staat: bij het onderzoek of de aanvraag kan worden
afgewezen. Dat klopt niet. Om aan te sluiten op het eerste lid zou de formulering
van het tweede lid moeten zijn: bij het onderzoek of de aanvraag dient te
worden afgewezen. Is de staatssecretaris het daarmee eens?De heerRouvoet(RPF/GPV)Kan de heer Kamp zich voorstellen dat de redenering een andere richting
 opgaat, omdat artikel 28 zogenoemde imperatieve gronden bevat
en artikel 29 niet-imperatieve? De discrepantie tussen de twee leden zou kunnen
worden opgeheven door het eerste lid niet-imperatief te formuleren, omdat
daar de kwestie van refoulement aan de orde is.De heerKamp(VVD)Ja, dat is juist. Onze voorkeur gaat in dit geval uit naar de formulering
op imperatieve gronden.De heerRouvoet(RPF/GPV)Dit is een principieel punt en daarom vraag ik de heer Kamp of hij daarmee
het risico van schending van het verbond over refoulement op de koop toeneemt?
Dat doet hij daarmee in feite.De heerKamp(VVD)Nee, want de nadere specificaties na "een aanvraag wordt afgewezen als"
zijn zodanig geformuleerd, dat voorkomen wordt dat er sprake is van refoulement.Vervolgens kom ik bij het kerkasiel. Op bladzijde 21 van de brief van
de staatssecretaris staat: hieruit volgt naar onze mening dat de tekst van
artikel 43 geen aanleiding geeft voor de veronderstelling dat kerkasiel niet
langer zal worden gerespecteerd. Ik heb dat hele wetsvoorstel nagelezen, maar
ik kom nergens kerkasiel tegen. Wil de regering hiermee zeggen dat kerkasiel
wel wordt geaccepteerd? Wat is dat: kerkasiel? Geldt dat alleen voor vreemdelingenzaken
of ook voor andere zaken? Geldt het bij vreemdelingenzaken zowel voor asielzoekers
als voor regulieren, bijvoorbeeld de witte illegalen? Zijn er bepaalde voorwaarden
van toepassing? Geldt het bijvoorbeeld ook als iemand zonder toestemming van
het kerkbestuur in de kerk verblijft? Is alles wat kerk wordt genoemd ook
inderdaad kerk? Ik zou daar een paar leuke voorbeelden van kunnen noemen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Wil de VVD-fractie kerkasiel niet langer respecteren?De heerKamp(VVD)Ik snap niet goed wat kerkasiel is. Ik kan daar niet mee uit de voeten
als iets waarmee wij in het beleid rekening moeten houden. Vandaar dat kerkasiel
naar mijn mening terecht niet in de wet is opgenomen. Kerkasiel is volgens
mij niks. Als je toestemming krijgt om in Nederland te blijven, dan mag dat.
Als je geen toestemming krijgt, moet je Nederland uit en zal de overheid moeten
optreden. In dat verband kan ik kerkasiel niet plaatsen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat betekent dus dat politie en vreemdelingendiensten kerken zouden moeten
kunnen binnenvallen?De heerKamp(VVD)Binnenvallen, razzia's, daar houd ik niet van. Wij moeten gewoon de wet
uitvoeren. Als wij eenmaal besloten hebben, dat mensen hier mogen blijven,
dan gebeurt dat en geven wij hun alle rechten die iedereen heeft in dit land.
Als wij echter besluiten dat mensen het land uitmoeten, dan moeten wij dat
besluit effectueren. Over de moraliteit valt te praten, maar kerkasiel als
instituut kunnen wij niet gebruiken. Deze zinsnede wekt verkeerde verwachtingen.Ik kom toe aan de resterende punten van het wetgevingsoverleg van 17 april.
Het eerste betreft de glijdende schaal. Ik begrijp dat mevrouw Albayrak dat
ook een interessant punt vindt en daarmee wat terughoudender wil omgaan. Zij
wil een verblijfsvergunning wat minder snel intrekken. De VVD-fractie daarentegen
vindt dat een verblijfsvergunning wat eerder moet worden ingetrokken. Bij
verblijfsbeëindiging op grond van de openbare orde geldt die glijdende
schaal. De regeling is dat de inbreuk op de openbare orde zwaarder moet zijn
als iemand al langer in het land verblijft. De VVD-fractie is van mening dat
eerder dan nu het geval is bij inbreuk op de openbare orde het verblijf beëindigd
moet worden. Wij willen over die glijdende schaal een discussie hebben. Wil
de staatssecretaris zijn beleid inzake die glijdende schaal nog eens helder
uiteenzetten, zodat de Kamer naar aanleiding daarvan daarover van gedachten
kan wisselen? Eventueel kunnen wij dan proberen daarover een uitspraak van
de Kamer te verkrijgen.MevrouwAlbayrak(PvdA)De VVD-fractie heeft op verschillende momenten de afgelopen maanden te
kennen gegeven voorstander te zijn van een vergaand Europees beleid op dit
terrein. Op een aantal specifieke punten heeft de heer Kamp dat in het wetgevingsoverleg
genoemd, bijvoorbeeld voor het landgebonden asielbeleid. Is het niet inconsequent
om nu ten aanzien van langer op Europees grondgebied verblijvende mensen een
strengere aanpak te bepleiten, terwijl zij volgens Europees beleid juist behandeld
moeten worden als Europese onderdanen?De heerKamp(VVD)Het begin van de vraag klopt niet. Daarom kan ik op de rest van de vraag
ook niet ingaan. Over het punt dat mevrouw Albayrak aan de orde stelt, heb
ik gezegd dat het anders zou moeten gaan.De voorzitter:Misschien wil mevrouw Albayrak haar vraag kort herformuleren.MevrouwAlbayrak(PvdA)Komt het standpunt dat de heer Kamp verwoordde niet neer op een verslechtering
van de positie van in Nederland verblijvende zogeheten derdelanders, terwijl
volgens Europees beleid hun positie verstevigd zou moeten worden, althans
voor mensen die vijf jaar of langer in het betreffende land verblijven?De heerKamp(VVD)Sorry, voorzitter, dat ik de vraag van mevrouw Albayrak niet goed heb
onthouden. Het ging mij om het eerste punt dat zij noemde. Zij legde het verband
met hetgeen wij tijdens het vorige overleg zouden hebben gezegd. Wat was dat
verband ook alweer?MevrouwAlbayrak(PvdA)Het verband was dat u op verschillende momenten te kennen hebt gegeven
dat u voorstander bent van het aanpassen van het Nederlandse beleid aan mogelijk
te vormen Europees beleid, een Europees beleid dat op dit moment nog niet
bestaat. Dat geldt bijvoorbeeld voor het landengebonden beleid van verschillende
ons omringende landen. De heer Kamp pleit voor meer Europese harmonisatie.
Ik wijs hem erop dat er concrete punten zijn waarop de Europese harmonisatie
is verwoord in intenties en uitspraken, bijvoorbeeld inzake de positie van
derde landen binnen de Europese Unie. Nu komt u met voorstellen die duidelijk
een verslechtering van die positie inhouden. Mij lijkt dat inconsequent.De heerKamp(VVD)Het punt dat ik kwijt was, was het voorbeeld van het landgebonden
asielbeleid. Dat is namelijk niet juist. Ik heb op 17 april tijdens de eerste
ronde van dit wetgevingsoverleg gezegd, dat als Nederland verder gaat met
het geven van rechten aan mensen die geen vluchteling zijn, maar die toch
het vluchtelingenpaspoort krijgen, omdat zij uit een land komen waar de algehele
situatie als slecht wordt gezien, Nederland zich ook terughoudender moet opstellen
bij het landgebonden asielbeleid. Ik heb gezegd dat wij voorop zouden moeten
lopen in Europa in terughoudendheid bij het vaststellen van een landgebonden
asielbeleid. Dat voorbeeld was niet goed als de inleiding van de vraag die
u mij heeft gesteld. Het is mijn sterke indruk dat er in de andere landen
van Europa een veel krachtiger beleid wordt gevoerd als het gaat om het intrekken
of niet verlenen van een verblijfsvergunning ingeval van het aantasten van
de openbare orde. Ik denk dat wij ook van die invalshoek uit tot de conclusie
zullen moeten komen dat wij eerder een verblijfsvergunning moeten intrekken
of weigeren ingeval van inbreuk op de openbare orde.MevrouwAlbayrak(PvdA)De VVD-fractie bepleit ook het integratieproces in Nederland. Wat u zegt,
komt neer op een verslechtering van de rechtspositie van hier verblijvende
reguliere migranten. Hoe kunt u van hen verwachten dat zij volledig integreren
als u ervoor kiest het zwaard van Damocles blijvend boven hun hoofd te laten
hangen?De heerKamp(VVD)De mensen die integreren, zijn niet de mensen die inbreuk plegen op de
openbare orde. Mensen die inbreuk plegen op de openbare orde geven aan dat
zij marginaliseren en juist niet integreren. Als dat afgestraft wordt, zal
de aansporing voor de velen die wel willen integreren groter worden dan nu
het geval is. Wij vinden dit een belangrijk punt. Wij denken dat als je in
dit land wordt toegelaten, met alle rechten die daaraan zijn verbonden, van
je mag worden verwacht dat je je maximaal inspant en op geen enkele wijze
inbreuk pleegt op de openbare orde. "Op geen enkele wijze" is moeilijk vast
te leggen in de wetgeving. De glijdende schaal moet wel worden aangescherpt,
maar dat hoeft niet zodanig te gebeuren dat de schaal wordt teruggebracht
tot nul. Over de mate waarin aangescherpt moet worden, willen wij graag een
discussie voeren aan de hand van een uiteenzetting van de staatssecretaris
over het huidige beleid.Ik kom nu tot het punt van misbruik van en tegenwerking tijdens de asielprocedure.
De VVD-fractie is van mening dat het in verband met de aanvraag van een verblijfsvergunning
(asiel of regulier) verstrekken van onjuiste gegevens, het gebruiken van valse
documenten als waren zij echt en het op enigerlei wijze tegenwerken of niet
volledig meewerken, niet kan worden geaccepteerd, maar moet leiden tot het
weigeren, niet verlengen of intrekken van een verblijfsvergunning. Het gaat
hierbij om een van de grootste problemen bij het Nederlandse asielbeleid.
Ik heb al gezegd dat zo'n 90% van de mensen op dit moment zonder enig document
het land binnenkomt met standaard-, dus onjuiste vluchtverhalen en verkeerde
informatie. Dat bemoeilijkt de procedure voor de Nederlandse overheid zeer.
De VVD-fractie denkt dat dit tij met consequent optreden moet worden gekeerd.
Wie liegt of knoeit, moet ervaren dat hij daarmee zijn kansen verspeeld. Dat
moet zowel voor asielaanvragen als voor reguliere aanvragen om een verblijfsvergunning
gelden. Wij vinden dat in de nota naar aanleiding van het verslag bij 1.9.4
en 3.1 (slot) te veel mitsen en maren en voorbehouden staan: weigeren, intrekken
niet van punitieve aard; zwaar punt bij de belangenafweging; mits geen inmenging
in het gezinsleven, EVRM; mits het Vluchtelingenverdrag op betrokkene niet
meer van toepassing is, tenzij de overheid te lang wacht na het aan het licht
komen van de feiten. Wij vragen de regering het wetsvoorstel op dit punt nog
eens kritisch na te lopen en consequenter op te treden tegen diegenen die
het ons moeilijk maken om degenen die bescherming nodig hebben, die bescherming
zo snel en zo goed mogelijk te geven.De heerRouvoet(RPF/GPV)Voorzitter! Aansluitend aan mijn eerdere vraag wil ik de heer Kamp vragen
om aan zijn uitspraak "als iemand liegt of knoeit, heeft hij zijn kansen vergooid"
toe te voegen: tenzij het risico van refoulement aanwezig is. Immers, in dat
geval kunnen wij iemand niet terugsturen. Ik mis dat voortdurend in zijn betoog.
Ik verzoek hem die nuancering aan te brengen.De heerDittrich(D66)Waar hij de regering vraagt het wetsvoorstel kritisch na te lopen, is
mijn vraag aan de heer Kamp of hij zelf vanuit de VVD-visie concrete wijzigingsvoorstellen
heeft voor dit wetgevingsoverleg.MevrouwHalsema(GroenLinks)Waarom is de heer Kamp destijds akkoord gegaan met de Wet ongedocumenteerden?
Waarom heeft hij die niet geamendeerd in de zin die hij nu voorstelt? Hij
spreekt zichzelf tegen.De heerKamp(VVD)Eerst het punt van het refoulement en het Vluchtelingenverdrag. Het is
heel erg belangrijk, maar het is ook belangrijk dat wij het in de praktijk
uitvoerbaar houden. Ik heb al gezegd dat vorig jaar 2,9% van de asielzoekers
volgens IND bij de beoordeling een vluchteling bleek te zijn in de zin van
het Vluchtelingenverdrag. Dat betekent dat 97,1% dat niet was. Als wij het
beleid vervolgens concreet gaan invullen, zullen wij ook met dat laatste rekening
moeten houden. Je kunt niet volstaan met telkens naar het refoulement te verwijzen
en te zeggen dat wij niet kunnen doen wat nodig is om degenen die echt bescherming
behoeven die goed en snel te kunnen geven en om degenen die daar onterecht
een beroep op doen zo snel mogelijk het land uit te krijgen. Ik wijs dus vooral
op het laatste punt en vraag daar de aandacht voor, waarmee ik wil proberen
te voorkomen dat een voortdurend beroep op refoulement het ons onmogelijk
maakt om een situatie die op dit moment nauwelijks beheersbaar is alsnog beheersbaar
te krijgen.Natuurlijk kunnen wij ook zelf met amendementen komen en dat zullen wij
zeker ook doen als dat nodig is, maar wij zijn nog bezig met een wetgevingsoverleg
en er ligt nog maar een amendement, dat van de heer Wijn. Het is mogelijk
dat de staatssecretaris naar aanleiding van onze inbreng in dit overleg alsnog
met een nota van wijziging komt.Wat ten slotte de vraag van mevrouw Halsema betreft, herinner ik eraan
dat wij bij de Wet ongedocumenteerden inderdaad niet met een wijzigingsvoorstel
zijn gekomen, omdat wij toen ook allemaal de verwachting hadden dat de wijziging
van de desbetreffende bepaling uit de Vreemdelingenwet een positief effect
zou sorteren in die zin dat meer mensen hun papieren zouden bewaren en in
Nederland zouden tonen. Helaas hebben wij moeten constateren dat nadien het
aantal mensen, althans het percentage ervan, dat de papieren weggooit en dus
geen papieren heeft als zij asiel vragen alleen maar groter is geworden. Dat
betekent dat er dus aanleiding kan zijn om bij de eerstvolgende herbeoordeling,
dat kan nu dus ook bij de vaststelling van de nieuwe wet, op dit punt met
een andere formulering te komen. Daarom hebben wij dit ook al prominent aan
de orde gesteld in onze inbreng op 17 april. Er is dus geen sprake van dat
ik mijzelf zou tegenspreken!Voorzitter! De stuwende kracht achter het oneigenlijke gebruik van de
asielprocedure is de mensensmokkel. Daartegen zou harder en effectiever moeten
worden opgetreden. Dat zal ook aan de orde komen bij de discussie over de
glijdende schaal. In de nota naar aanleiding van het verslag staat onder 5.2
dat ingeval van veroordeling wegens mensensmokkel een vergunning wordt geweigerd,
maar niet dat een vergunning dan per definitie wordt ingetrokken. De VVD-fractie
is van mening dat ook dit het geval zou moeten zijn. Wij denken dat een effectief
optreden tegen mensensmokkel niet zonder zo'n bepaling kan en wij vragen daarover
de opvatting van de staatssecretaris.Ten slotte nog de huidige VVTV'ers. Van de 12.000 lopende VVTV's worden
er 3000 ingetrokken. Dat betekent dat de resterende 9000 onder het nieuwe
regime worden gebracht. De redenering van de staatssecretaris is dat het anders
te ingewikkeld zou worden. Ik verwijs naar de nota naar aanleiding van het
verslag onder 9.2. Het argument dat het anders te ingewikkeld zou worden,
geldt kennelijk niet voor de lopende statussen waar het gaat om de aanscherping
van de inkomenseis voor gezinshereniging. Voor wie nu een status heeft, gaat
gedurende drie jaar de aangescherpte inkomenseis niet gelden. Waar het gaat
om de VVTV's wordt de ene kant op geredeneerd, waar het gaat om inkomenseis
voor gezinshereniging de andere kant op. Dat is niet consequent. Je kunt volgens
de VVD-fractie niet tegelijkertijd twee tegenovergestelde kanten op redeneren.
Wij vragen de regering dan ook waarvoor zij kiest: voor beide het oude of
voor beide het nieuwe regime?De heerRouvoet(RPF/GPV)Voorzitter! Ik weet natuurlijk niet of er sprake is van afspraken onderling,
maar moet ik uit het feit dat de heer Kamp met geen woord heeft gesproken
over toezicht en zijn opvattingen over de desbetreffende artikelen en gehoord
hebbende zijn toelichting hoe hij dit wetgevingsoverleg namens zijn fractie
heeft voorbereid, daaruit afleiden dat hij het eens is met het voorgestelde
over toezicht en vrijheidsbeperking en vrijheidsontneming of zijn de wijzigingsvoorstellen
die hij in gedachten heeft allemaal politiek van aard en zullen wij die nog
te zien krijgen?De heerKamp(VVD)De VVD-fractie is heel wel in staat om afspraken vooraf te maken. Ik zou
ook met de heer Rouvoet afspraken vooraf kunnen maken, maar ook dat is niet
gebeurd. De VVD-fractie heeft haar eigen inbreng bepaald. Die heeft zij in
eerste instantie schriftelijk geleverd en nadien in de eerste ronde van dit
wetgevingsoverleg en nu in de tweede. Dat alles hebben wij in te brengen.
Naar aanleiding van hetgeen andere fracties naar voren brengen en hebben gebracht
en hetgeen namens de regering naar voren wordt gebracht, zullen wij een en
ander voor onszelf op een rijtje zetten en vervolgens bepalen met welke amendementen
en moties wij zullen komen. Als in dat verband nog een afspraak met de heer
Rouvoet te maken is, dan is dat wat mij betreft ook prima.De heerRouvoet(RPF/GPV)Afspraken maak ik altijd in het openbaar. De heer Kamp is dus welkom om
vandaag voorstellen te doen en dan zal ik daar graag op reageren. Ik vind
het echter wat onbevredigend, voorzitter, en wellicht mag ik dit punt even
maken. Wij hebben de vorige keer een hele dag gesproken over een aantal hoofdstukken
van het wetsvoorstel. Vandaag zijn er andere hoofdstukken geagendeerd, maar
de sprekers van de coalitiepartijen die tot nu toe aan het woord zijn geweest,
hebben hun opvatting over deze hoofdstukken niet gegeven. Zij bespreken slechts
dezelfde onderwerpen als twee weken geleden. Ik vind het buitengewoon onbevredigend
dat deze sprekers dit wetgevingsoverleg zo invullen, omdat zij medewetgevers
zijn. Het kan niet zo zijn dat de twee grootste fracties zich beperken tot
luisteren naar de andere fracties en pas aan het eind van het overleg beslissen
of zij amendementen zullen indienen. Als zij het niet eens zijn met de inhoud
van het wetsvoorstel, hoor ik dat graag vandaag, want dan kan ik daarover
met hen in debat gaan. Ik ga er vooralsnog dan ook maar van uit dat zij het
eens zijn met de regering. Ik vind het echter heel onbevredigend om de hele
dag bij elkaar te moeten zitten en onderwijl in het duister te moeten tasten
over de opvattingen van de coalitiepartijen. De heer Dittrich moet het woord
nog voeren en daarom geef ik hem het voordeel van de twijfel.De voorzitter:Mijnheer Rouvoet, ik voel met u mee.De heerKamp(VVD)De heer Rouvoet denkt op hoge toon anderen te mogen aanspreken op hun
inbreng. Ik stel voor dat hij zich beperkt tot zijn eigen inbreng, want daar
zal hij het druk genoeg mee hebben. De VVD-fractie had haar inbreng voor het
overleg van 17 april vastgesteld en wilde die inbreng op die dag zelf naar
voren brengen. Dat bleek niet mogelijk, omdat het tweede en derde deel niet
aan de orde werden gesteld. De inbreng die wij voor dat overleg hebben vastgesteld,
heb ik vandaag naar voren gebracht. Ik heb vier punten aan de orde gesteld
die betrekking hebben op de onderdelen die 17 april niet aan de orde konden
worden gesteld. Dat zijn de glijdende schaal_De voorzitter:U hoeft al uw punten niet te herhalen.De heerKamp(VVD)..., misbruik, mensensmokkel en de huidige VVTV'ers. Verder ben ik ook
ingegaan op de brief van de staatssecretaris van 5 mei, omdat deze door de
voorzitter is geagendeerd. Dat was mijn inbreng en ik wacht nu af wat de inbreng
van de heer Rouvoet precies behelst.De heerWijn(CDA)Voorzitter! Onder punt 1 van de agenda is een brief van de staatssecretaris
van Justitie geagendeerd. Deze brief is geschreven naar aanleiding van het
eerste gedeelte van dit wetgevingsoverleg. Op 4 mei werd er om 19.45 uur een
fax bij mij thuis bezorgd waarin stond dat het ministerie van Justitie een
brief per e-mail naar het Kameradres had verstuurd. Die fax is op 4 mei om
15.45 uur naar de Kamer gestuurd. Vervolgens heb ik de contactpersoon gebeld
die aangesproken kon worden als de e-mail niet was aangekomen. Ik heb van
deze persoon verder niets meer vernomen. Zaterdag is mijn medewerker naar
de Kamer gegaan, maar hij kon deze brief toen niet achterhalen, omdat de e-mail
als gevolg van het ILOVEYOU-virus niet was doorgekomen. Al met al heb ik de
brief pas gisteravond om 23.15 uur ontvangen. Met het oog hierop heb ik overwogen
om een extra procedurevergadering aan te vragen om aan te kunnen geven dat
deze brief wat mij betreft vandaag niet kon worden geagendeerd, omdat zij
zo laat is aangeleverd dat ik niet tot op een goede manier tot een oordeel
kon komen, laat staat dat ik er met anderen van gedachten over had kunnen
wisselen.Ik heb die extra procedureverga- dering niet aangevraagd, maar ik vind
de hele gang van zaken wel een veeg teken voor wat ons nog te wachten staat
als de wet straks daadwerkelijk wordt ingevoerd. Ik behoud mij overigens het
recht voor om hierop bij een andere gelegenheid terug te komen. Ongetwijfeld
tot vreugde van de heer Rouvoet zal ik mijn inbreng daarom beperken tot de
onderdelen die op de vorige agenda werden genoemd en in het bijzonder tot
de punten 2 en 3. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de heer Kamp over
de glijdende schaal en over de mensen die ons in de maling nemen of misbruik
maken van onze gastvrijheid. Verder laat ik een aantal punten rusten waarop
ik bij de plenaire behandeling of het wetgevingsoverleg naar aanleiding van
de invoeringswet zal terugkomen.In artikel 3 wordt gesteld dat iemand die niet in het bezit is van een
geldig grensdocument de toegang tot Nederland zal worden geweigerd. Die toegang
wordt ook aan mensen geweigerd die een gevaar opleveren voor de openbare orde.
Een en ander wordt vervolgens uitgewerkt met de kan-bepaling "indien de desbetreffende
vreemdeling staat gesignaleerd in het opsporingsregister of in het Schengeninformatiesysteem
ter fine van weigering". Hiermee wordt gedoeld op mensen met een strafblad
of op mensen die in een ander Schengenland ongewenst zijn verklaard. Langs
een omweg wordt zo een kan-bepaling ingevoerd in een artikel dat op zichzelf
imperatief is geformuleerd. Waarom is hiervoor gekozen? Het ligt immers voor
de hand dat de beslissing van een ander Schengenland om iemand ongewenst te
verklaren automatisch door Nederland wordt overgenomen.Artikel 47 gaat over de bestuursdwang, het feitelijk handelen van een
bestuursorgaan. Ik denk aan ontruimen, beletten, vorige toestanden herstellen.
Daarbij zijn een aantal artikelen van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing
verklaard. Ik denk aan hoofdstuk 5, de artikelen 12, 13 en 20. Wat betekent
dit precies voor beroepsmogelijkheden? Voor welke vormen van bestuursdwang
is dat het geval?Ik kom te spreken over artikel 48: de bevoegdheid om iemand staande te
houden bij een redelijk vermoeden van illegaal verblijf om de identiteit,
de nationaliteit en verblijfsrechtelijke positie vast te stellen. Wij stemmen
in met de herintroductie van het begrip redelijk vermoeden, zij het dat het
nu niet om het vreemdelingenschap gaat, maar om illegaal verblijf. Er wordt
openlijk gesteld – ik ben daarvan geschrokken – dat het actieve
vreemdelingentoezicht vanaf de vorige wetswijziging bijna geheel is verdwenen.
Dat is een forse constatering. Het komt voor dat illegalen aan het einde van
een vrijheidsstraf vanuit een inrichting – een huis van bewaring –
moeten worden overgebracht naar een vreemdelingendienst om hen in vreemdelingenbewaring
te stellen. Er zijn in het huis van bewaring niet altijd of vaak geen ambtenaren
van de vreemdelingendienst werkzaam. Zou je dan niet, net als in artikel 54
Wetboek van Strafvordering in de wet een bepaling moeten opnemen dat de korpschef
of de hulpofficier van Justitie de bevoegdheid heeft om overbrenging naar
een plaats van verhoor te bevelen? Zou je de beheerder van de inrichting niet
moeten verplichten om de vreemdeling nog even op te houden totdat hij wordt
overgebracht naar een plaats van verhoor? Zo'n illegaal mag immers niet de
dans ontspringen doordat de verschillende diensten niet goed op elkaar aansluiten.
Wil de regering overwegen om de wet hiertoe aan te passen? Het sluit een beetje
aan bij het VRIS-rapport. Mevrouw Albayrak gaf al aan dat wij dat nog aan
de orde krijgen.De heerDe Wit(SP)Ik wil een vraag stellen over het redelijk vermoeden van illegaal verblijf.
Vindt de heer Wijn niet dat artikel 48 zo ruim is geformuleerd, dat het risico
aanwezig is, dat mensen op discriminatoire gronden worden aangehouden en dat
een soort van willekeur ontstaat?De heerWijn(CDA)Nee. De politie moet toch de bevoegdheid hebben om na te gaan of iemand
hier illegaal verblijft of niet?De heerDe Wit(SP)Hoe stelt de heer Wijn zich dat voor? Kan iemand staande worden gehouden
op de markt?De heerWijn(CDA)Er moet een redelijk vermoeden zijn. De politie kan hiermee in de praktijk
heel goed uit de voeten. Er is op het moment helemaal geen actief vreemdelingentoezicht.
De heer De Wit suggereert nu dat wij naar een situatie toegaan waarin iedereen
zo maar van de markt kan worden geplukt. Als iemand iets koopt bij een marktkraam,
dan is geen redelijk vermoeden aanwezig.MevrouwHalsema(GroenLinks)En wat als je daarbij zwart bent?De heerWijn(CDA)Wat zit achter die vraag? Het hebben van een donkere huidskleur is geen
redelijk vermoeden voor illegaal verblijf.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik wil die vraag dan doorgeleiden naar de staatssecretaris. In 1994 was
dat de reden om af te zien van redelijk vermoeden omdat het wel degelijk discriminatoir
is. Het werd door de regering erkend.De heerWijn(CDA)Ik heb het over het redelijk vermoeden. De politie kan daarmee heel goed
omgaan. Ik zie het discriminatoire karakter absoluut niet. Als mevrouw Halsema
dat wel ziet, moet ze maar in discussie met de staatssecretaris
gaan. Ik vind het onverteerbaar dat de staatssecretaris bot zegt, dat het
actieve vreemdelingentoezicht bijna geheel is verdwenen.Ik sprak al over het VRIS-rapport. Wij hebben er lang op moeten wachten.
Er is een jaartje niets gebeurd.Als een illegaal – althans iemand van wie dat redelijkerwijs te
vermoeden valt – wordt aangehouden mogen wel diens kleding, lichaam
of zaken worden onderzocht, maar gedurende de staandehouding niet zijn woning.
Waarom heeft de regering er overigens problemen mee dat iemand op straat op
kleding, lichaam of zaken wordt onderzocht? De Raad van hoofdcommissarissen
zou deze bevoegdheid heel graag willen. Onderzoeken van de woning heeft voordelen
voor het identiteitsonderzoek en voor de voorbereiding van het vertrek uit
Nederland. Nu zegt de regering dat men eerst op andere wijze wil trachten,
de identiteit vast te stellen. Wat moet er gebeuren wanneer dat niet lukt?
Hoe is die tweetrapsraket ingebouwd? Wat moet er gebeuren wanneer de vermoedelijke
illegaal gewoon niet meewerkt? Men zou een extra toets kunnen inbouwen door
een korpschef of een hulp-OVJ ernaar te laten kijken. Voorzitter! Illegaliteit
moet harder worden aangepakt en daar behoort de bevoegdheid om thuis op zoek
te gaan, wat ons betreft bij.De reacties op het onderzoek vreemdelingen- en strafrechtketen hebben
wij nog niet goed kunnen bestuderen. Wij kunnen nu dus niet ingaan op de vraag
in hoeverre de huidige en de voorgestelde wettelijke kaders voldoende zijn
om bijvoorbeeld criminele illegalen het land uit te krijgen. Wij nemen aan
dat er een aparte gelegenheid komt om de desbetreffende brief te bespreken.
Hopelijk gaan de voorstellen verder dan alleen betere samenwerking. Als het
laatste het geval is, hadden wij niet zo lang op de voorstellen behoeven te
wachten en wordt de kern van de motie-Middel geen recht gedaan. Die kern houdt
in dat criminele illegalen in Nederland niet meer op straat mogen komen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Hoelang mag in de visie van uw fractie de vreemdelingenbewaring duren?De heerWijn(CDA)Het dictum van de genoemde motie is hierover bijzonder duidelijk. Wij
hebben dit punt bij de behandeling van de terugkeernotitie besproken. Bij
die gelegenheid zijn wij uitvoerig ingegaan op de aantallen tasjesroof, de
aantallen berovingen met geweld en de andere delicten. Totdat hij het land
uitgaat, mag een criminele illegaal niet op straat komen. Ik wil dat hij niet
meer op straat komt, klaar.MevrouwHalsema(GroenLinks)Hoe verhoudt dit zich tot de jurisprudentie? De rechter staat dit niet
toe.De heerWijn(CDA)Wij maken hier de wet en daarbij behoort de parlementaire geschiedenis.
Als wij hier aangeven wat wij als parlement op dit terrein willen, is dat
duidelijk. Vervolgens zien wij het wel en toetst de rechter de juiste toepassing
van de wet.De heerDittrich(D66)Stel nu eens dat de rechter de Handelingen van dit debat naleest... Met
het oog daarop wil ik duidelijk zeggen dat ik het absoluut niet met u eens
ben. Ik kom er in mijn eigen betoog wel op terug en ook dat kan die rechter
dan lezen.De heerWijn(CDA)Voorzitter! Vervolgens richt ik mij op artikel 49. Bij een redelijk vermoeden
dat in een vervoermiddel illegalen zitten, zijn ambtenaren bevoegd om dat
vervoermiddel te onderzoeken. Uit de hoofdlijnennotitie met betrekking tot
het Vreemdelingenbesluit blijkt dat de regering overweegt om dit slechts toe
te staan – ik neem aan dat het om vliegtuigen gaat – na tussenkomst
van de luchtverkeersleiding. Waarom wordt deze beperking overwogen?Op grond van artikel 52 kan de vreemdeling een aantal verplichtingen worden
opgelegd. Voorbeelden zijn medewerking aan het vastleggen van gegevens met
het oog op identificatie, periodieke aanmelding en het verstrekken van gegevens
die van belang kunnen zijn voor de toepassing van de Vreemdelingenwet. Kan
hier ook het meewerken aan een DNA-test onder vallen? Zo neen, waarom niet?
Het voldoen aan de bedoelde verplichtingen is bedreigd met onder andere een
straf op grond van artikel 105. Waarom kan of wordt het niet voldoen aan deze
verplichtingen niet ook betrokken bij de asielaanvrage? Ik geef een voorbeeld:
wanneer een asielzoeker niet meewerkt aan het vastleggen van gegevens met
het oog op identificatie, wordt de aanvrage niet ingewilligd.Ik richt mij vervolgens op het vijfde hoofdstuk, artikel 57, de vreemdelingenbewaring
ter fine van uitzetting. Kan de staatssecretaris aangeven hoe vaak deze bewaring
wordt opgeheven omdat de uitzetting niet of niet binnen een bepaalde termijn
lukt of gaat lukken? Kan hij aangeven wat doorgaans hiervan de oorzaken zijn?
Wij begrijpen dat dit vaak te maken heeft met het feit dat de identiteit van
de vreemdeling niet bekend is. Al vaker hebben wij gezegd dat het wijs lijkt
om tevens vreemdelingenbewaring ter fine van identiteitsvaststelling mogelijk
te maken. Deze kan dan zowel bij het begin van de procedure wordt gebruikt,
zoals ook wel in Denemarken gebeurt, als bij het einde daarvan.Soms verdwijnen mensen even vóór de dag van de fysieke uitzetting.
Daarom wordt het op grond van lid 2 mogelijk om iemand in bewaring te stellen.
De staatssecretaris geeft aan dat vóórdat dit gebeurt een afweging
plaatsvindt van de belangen van de uit te zetten persoon en het algemeen belang.
Welke argumenten spelen hierin een rol? Welke proceduremogelijkheden biedt
dit? De maatregel wordt na de nota van wijziging niet meer toegepast op personen
die een verblijfsvergunning hebben gehad, maar die niet meer hebben. Komt
bij deze personen het probleem niet voor? Als zij zich één keer
aan een uitzetting hebben onttrokken, is daarna dan niet altijd het belang
van de openbare orde aangetoond om bewaring toe te passen?In het hoofdstuk over vertrek wordt het meewerkcriterium van de commissie-Van
Dijk niet ingebracht. Dat betekent dat iemand die volgens die criteria wel
meewerkt aan zijn eigen vertrek geen voorzieningen meer krijgt en geacht wordt
Nederland zelf te verlaten. De vraag is of dit kan en of er geen landen zijn
die, in tegenstelling tot de mondeling beleden plicht om eigen onderdanen
in het eigen land toe te laten, terugkeer praktisch onmogelijk maken. Bij
de terugkeernotitie hebben wij hierover gesproken. Dat hoeft nu niet helemaal
uitgebreid opnieuw. Maar het zij gezegd, dat het CDA graag had
vastgehouden aan die criteria. Twee weken geleden vroeg ik in mijn inbreng
hoe groot de staatssecretaris de kans acht dat hieromtrent procedures zullen
worden gevoerd. Nu stond afgelopen vrijdag zowel in NRC Handelsblad als in
Trouw, dat gelet op de parlementaire geschiedenis van de Vreemdelingenwet
de Rechtseenheidskamer toch weer kijkt naar het meewerkcriterium. Nu heb ik
de uitspraak nog niet gelezen, maar om dat de krant de suggestie wekt, dat
het wel degelijk van belang kan zijn, verzoek ik de staatssecretaris om de
uitspraak met zijn commentaar aan ons toe te sturen, met de beleidsimplicaties
die zij kan hebben.MevrouwHalsema(GroenLinks)Begrijp ik goed dat als bijvoorbeeld de fractie van GroenLinks met een
motie komt om het buitenschuldcriterium te vervangen door het meewerkcriterium,
wij op de steun van de CDA-fractie kunnen rekenen?De heerWijn(CDA)U weet dat wij daarover zelf een motie hebben ingediend bij de terugkeernotitie.In artikel 60, vierde lid, wordt bepaald dat in het belang van de openbare
orde of de uitzetting de periode die beschikbaar is om het vertrek voor te
bereiden kan worden verkort. Er is dus niet vier weken voorbereiding nodig,
maar het kan korter. De procedure is dan achter de rug. Iemand moet weg. Als
de minister de mogelijkheid krijgt om die termijn te verkorten, lijkt het
erop dat er weer een beroepsmogelijkheid wordt gecreëerd. Als dat zo
is, is lid 4 feitelijk een dode letter.In artikel 61 wordt bepaald dat de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf
heeft en niet binnen vier weken Nederland heeft verlaten kan worden uitgezet.
Hiertegen zou geen beroep ex artikel 70, lid 3, mogelijk zijn, omdat vaste
jurisprudentie is dat dit alleen bij rechtersrelevante handelingen kan. Toch
zou het wel een rechtersrelevante handeling kunnen zijn bij veranderde omstandigheden.
De staatssecretaris verwacht dat dit mede door de toetsing ex nunc beperkt
het geval zal zijn. Waarom wordt de uitzettingshandeling dan niet expliciet
van beroep uitgesloten, om maar weer eens een extra slot op de deur te suggereren?
Dan weet je zeker dat procedures worden voorkomen.Artikel 65 bevat kan-bepalingen met betrekking tot ongewenstverklaringen.
Wij vinden dat de vreemdeling dat, zeker voor de gronden a, b en c zelf in
de hand heeft. Het kan dus een imperatieve ongewenstverklaring worden. Men
heeft het echt aan zichzelf te danken. Ook snappen wij niet helemaal waarom
de ongewenstverklaring bij gewelds- en opiumdelicten pas na tien jaar kan
worden ingetrokken en bij andere delicten de ongewenstverklaring al na vijf
jaar ongedaan wordt gemaakt. In lid 2 wordt gesuggereerd dat de termijn van
tien jaar algemeen geldig is, maar blijkbaar geeft de minister zichzelf graag
erg veel beleidsruimte.Uit het antwoord op vragen van ons bleek dat er meer scenario's zijn doorgerekend.
53.000 bezwaarzaken schuiven door naar 2001. Bij een theoretische capaciteit
van 60.000 zit 2001 dan eigenlijk ook al vol. Wat is op dit moment dan de
praktische omvang van de capaciteit bij de IND?Er schijnen meer scenario's doorgerekend te zijn. Heeft de staatssecretaris
scenario's doorgerekend met de inschatting van een AC-afdoening die niet 22%
is – dat zou een record zijn – maar bijvoorbeeld de huidige 12%?
Is er een scenario doorgerekend waarbij niet 85% van de afgewezenen in beroep
gaat maar 100%, zoals nu het geval is? Is er een scenario doorgerekend met
betrekking tot de aanzuigende werking van het eenstatussysteem? Is er een
scenario doorgerekend voor het geval er toch statusdeterminatie moet plaatsvinden?
Is er een scenario doorgerekend indien de asielzoeker toch inzicht krijgt
in het dossier volgens de Wet WOB? Is een scenario doorgerekend...De voorzitter:Hoeveel scenario's komen er nog?De heerWijn(CDA)Een stuk of twaalf.De voorzitter:Ik verzoek u snel af te ronden. Ik creëer rechtsongelijkheid indien
ik u nog meer spreektijd geef.De heerWijn(CDA)Is een scenario doorgerekend indien de personele capaciteit met een langzamer
tijdpad voldoende omvang krijgt? Is een scenario doorgerekend indien de Raad
van State niet tot 80% schriftelijk in behandeling wil nemen en meer dan 20%
ter zitting behandelt? Als deze scenario's zijn doorgerekend, wil de staatssecretaris
ons die dan doen toekomen? Tot nu toe werden ons alle berekeningen geweigerd.De heerDittrich(D66)Voorzitter! Ik begin bij hoofdstuk 2 over de toegang. Artikel 3 is hierbij
het belangrijkste artikel. Nederland is een klein land. Wij hebben meer dan
16 miljoen inwoners en volgens sommige berekeningen gaan wij richting 20 miljoen.
Hoe meer mensen, hoe groter de aanslag op de ruimte, de natuur en de stilte.
Om deze redenen kent Nederland een restrictief toelatingsbeleid. Niet iedereen
mag zomaar in Nederland komen wonen. D66 is het met dat uitgangspunt eens.
Het bevreemdt ons echter dat de kern van het beleid niet in de Vreemdelingenwet
zelf verwoord staat. Wij menen dat, als het in een nieuw lid 1 in artikel
3 wordt opgenomen, duidelijkheid ontstaat omdat dit punt bij de toegang behoort.
Wat vindt de regering van deze suggestie?Artikel 3 regelt overigens de grond voor weigering om in Nederland te
worden toegelaten. Het antwoord van de regering heeft ons er niet van overtuigd
dat die toegangsbepaling imperatief moet worden geformuleerd. De regering
geeft als reden dat verdragen voorgaan en dat door omstandigheden van de hoofdregel
kan worden afgeweken. Om deze reden wil D66 juist van een kan-bepaling in
artikel 3 spreken. Op pagina 89 van de nota van wijziging spreekt de regering
over "kan worden geweigerd". Is de regering bereid in artikel 3 de imperatieve
formulering te vervangen door de kan-bepaling?In lid 1, onder b, is de weigeringsgrond openbare orde opgenomen. Wij
zijn het daarmee eens, maar uit het wetsvoorstel, de toelichting, e.d., blijkt
dat hetzelfde begrip steeds anders wordt ingekleurd. Er wordt duidelijkheid
geboden als onder het begrip "openbare orde" steeds hetzelfde wordt verstaan.
Kan het wetsvoorstel nog eens kritisch worden doorgenomen om te bezien of
er andere formuleringen gebruikt kunnen worden die meer duidelijkheid geven
over de uiteindelijke bedoeling?De openbareordegrond bij de toegang doet zich voor wanneer men in
het opsporingsregister staat ingeschreven of in het Schengeninformatiesysteem
ter fine van weigering, bijvoorbeeld vanwege een strafblad of een ongewenstverklaring.
Dat roept vragen op. Hoe werkt het SIS nu, na een aanvankelijk moeizame start?
Gebruiken alle deelnemende landen dezelfde begrippen? Wegen deze begrippen
in de deelnemende landen even zwaar? Welke verschillen zijn er tussen de Europese
landen met betrekking tot de ongewenstverklaring? Nu het wetsvoorstel het
mogelijk maakt vaker tot ongewenstverklaring over te gaan, kan de positie
van de desbetreffende vreemdeling in een ander Schengenland worden bemoeilijkt,
terwijl dat land veel minder vergaande regels ten aanzien van de ongewenstverklaring
kent. Dit geldt overigens ook andersom.Artikel 4 regelt de verplichtingen van de vervoerder. Hij moet ervoor
zorgen dat degene die hij vervoert geldige documenten laat zien. Volgens lid
2 van artikel 4 kan een afschrift van zo'n document worden gemaakt. Waarom
is niet geregeld dat die vervoerder verplicht kan worden het originele paspoort
in te nemen en ter beschikking te houden voor de ambtenaren die belast zijn
met de grensbewaking, terwijl hij een afschrift maakt dat hij tijdelijk de
vreemdeling ter beschikking stelt totdat controle heeft plaatsgevonden. Daarover
hebben wij in eerdere debatten gesproken. Ik begrijp dan ook niet waarom nu
alleen de afschriftverplichting opgenomen is.Artikel 6 regelt dat de vreemdeling moet plaatsnemen in een bepaalde ruimte
wanneer hem de toegang tot Nederland is ontzegd. Hierbij kan gedacht worden
aan het grenshospitium of bepaalde ruimten op Schiphol. Volgens de regering
kan deze vrijheidsbeneming wel zes maanden duren, en dan staat er op pagina
96 van de nota naar aanleiding van het verslag: "Een vrijheidsbenemende maatregel
die langer duurt dan zes maanden zal streng worden getoetst." Mede naar aanleiding
van deze toelichting vraag ik mij af of dit betekent dat de regels van de
vreemdelingenbewaring niet van toepassing zijn op degenen die op grond van
artikel 6 zijn opgesloten. Bij vreemdelingenbewaring wordt regelmatig getoetst
of het vastzitten nog wel het doel dient, namelijk de uitzetting. Mijn vraag
is uiteindelijk welke rechtsbescherming mensen hebben die op grond van artikel
6 zijn opgesloten en of het niet logisch is dat deze gekoppeld wordt aan de
rechtsbescherming die de vreemdelingenbewaring biedt. Overigens kom ik daarover
straks nog te spreken.Ik sta vervolgens even stil bij hoofdstuk 4, toezicht en uitvoering. Volgens
artikel 48 mogen staande gehouden vreemdelingen niet op straat gefouilleerd
worden. Is hun identiteit niet onmiddellijk duidelijk, dan kunnen zij voor
verhoor zes uur worden opgehouden. Dit kan met 48 uur verlengd worden. Volgens
de regeling kan alleen een opgehouden persoon worden gefouilleerd. De fractie
van D66 is het hiermee eens. Het voert ons te ver een vreemdeling op straat
te fouilleren om achter zijn identiteit te komen, als de identiteit al ter
plekke bekend kan worden. Voor het geval dat dit niet kan, heb je juist die
ophoudregeling.Artikel 48, lid 1, geeft de bevoegdheid, op grond van een redelijk vermoeden
van illegaal verblijf personen staande te houden. In de huidige wet staat
het criterium "op grond van concrete aanwijzingen". Het voorstel is dus een
verruiming van bevoegdheden. D66 is bang dat met dit voorstel een mogelijkheid
wordt geopend om op grond van huidskleur of taal iemand staande te houden.
Het gevaar van rassendiscriminatie ligt dan op de loer. Toen in 1994 de Wet
op de identificatieplicht werd besproken in de Tweede Kamer, is artikel 19
van de huidige Vreemdelingenwet veranderd. Toen gold als randvoorwaarde dat
de uitoefening van het vreemdelingentoezicht evenredig dient te zijn aan het
hiermee te dienen doel. Het Landelijk bureau racismebestrijding heeft de Kamer
onlangs nog in een brief nadrukkelijk hierop gewezen. In de memorie van toelichting
geeft de regering geen verwijzing naar de doelstelling uit de Wet op de identificatieplicht.
De regering stelt alleen dat in het redelijke vermoeden voldoende waarborgen
zijn besloten voor non-discriminatoir gebruik van de toezichtsbevoegdheid.
De fractie van D66 waagt dit te betwijfelen. Ik vraag de regering daarom aan
te geven waarom deze wijziging in haar ogen noodzakelijk is. Lopen met deze
wijziging het strafrecht, met het redelijke vermoeden van schuld, en het vreemdelingenrecht
niet door elkaar heen? Is dit niet juist waarop de staatssecretaris, in mijn
ogen overigens terecht, wijst in zijn brief van 20 april om te verklaren waarom
de motie-Middel niet uitgevoerd zal worden?Volgens artikel 51 mogen ambtenaren een woning betreden als er een redelijk
vermoeden bestaat dat er zich een vreemdeling bevindt die geen rechtmatig
verblijf heeft. De fractie van het CDA vroeg in het verslag of onder een woning
ook een opvangcentrum wordt verstaan. Het antwoord hierop was ja. Naar aanleiding
van die vraag en naar aanleiding van de opmerking van de heer Kamp over kerkasiel
vraag ik de regering of onder een woning ook een kerk of een moskee kan worden
verstaan. Geeft artikel 51 dan ambtenaren de bevoegdheid, een kerk binnen
te treden wanneer er een redelijk vermoeden is dat er kerkasiel wordt verleend
aan illegale vreemdelingen? Kan de regering aangeven in welke situaties gebruik
gemaakt zal worden van deze bevoegdheid en waar in de wet of de regelgeving
vermeld wordt dat kerken of moskees op dit punt anders behandeld worden dan
woningen of opvangcentra?De heerRouvoet(RPF/GPV)Voorzitter! Graag zou ik de heer Dittrich de volgende informatieve vraag
stellen. Is de heer Dittrich op zich akkoord met het criterium "redelijk vermoeden"
voor het binnentreden van woningen?De heerDittrich(D66)In de wet die het binnentreden van woningen regelt, staat "redelijk vermoeden".
Het staat dus al in andere wetgeving. In die zin heb ik er wat dat betreft
geen problemen mee, als dit ook in de Vreemdelingenwet wordt gezet, want zodoende
is de Wet op het binnentreden van woningen gelijkgesteld met de Vreemdelingenwet.MevrouwHalsema(GroenLinks)U betoogde eerder dat vreemdelingenrecht niet verward moest worden met
strafrecht. Hier gaat het, bij het redelijk vermoeden, ook bij het binnentreden
van huizen, niet om mensen die strafbare feiten hebben gepleegd. Of ben ik
verkeerd geïnformeerd?De heerDittrich(D66)Ja, ik denk dat u verkeerd geïnformeerd bent, omdat in de Wet op
het binnentreden van woningen ook een redelijk vermoeden wordt
gehanteerd als begrip. Dat is niet het strafrecht; dat is een specifiek...MevrouwHalsema(GroenLinks)Dan begrijpt u mij verkeerd, want dan moet er een strafbaar feit zijn
gepleegd of er moet een redelijk vermoeden van een strafbaar feit zijn. Het
grote verschil met het vreemdelingenrecht is dat er alleen maar een redelijk
vermoeden van illegaal verblijf hoeft te zijn. Voorzover ik weet en als ik
het goed begrepen heb, is dat nog altijd geen strafbaar feit.De heerDittrich(D66)Volgens mij – maar ik begin nu ook te aarzelen – is het niet
zo dat in de Wet op het binnentreden van woningen staat dat er een redelijk
vermoeden van een strafbaar feit aanwezig moet zijn. Maar dan leid ik die
vraag door naar de staatssecretaris, want ik heb het niet voor niets opgebracht.
Dit levert onduidelijkheid op.Artikel 53 is bij nota van wijziging veranderd; ook vóór
de indiening van een aanvraag asiel is het mogelijk de vreemdeling te fouilleren.
Dat is noodzakelijk, zo zegt de regering, in verband met de wachttijd die
vreemdelingen in een tent moeten doorbrengen, voordat hun verzoek in een aanmeldcentrum
wordt ontvangen. Dat roept bij mij de vraag op, op welke basis vreemdelingen
de afgelopen periode, toen zij op die wachtlijst stonden, werden gefouilleerd.
Waren die doorzoekingen in hun bagage en op hun lichaam rechtmatig of niet?
Als zij toestemming hebben verleend, is er uiteraard niets aan de hand, maar
het gaat juist om die andere situaties.Dan kom ik bij hoofdstuk 5, vrijheidsbeperkende maatregelen. In artikel
57, lid 2, is geregeld dat een vreemdeling in bewaring kan worden genomen
vlak voordat de terugkeer naar het land van herkomst geregeld is, tenzij de
vreemdeling eerst rechtmatig in Nederland verbleef. Mijn vraag is of hiermee,
met deze nieuwe bepaling, niet het liberale uitgangspunt wordt losgelaten
dat de vreemdeling zelf geacht wordt te vertrekken. Wat is de reden van de
regering om van dat liberale uitgangspunt terug te komen? Het is echt een
heel liberaal uitgangspunt: iemand moet zelf kunnen vertrekken; die gelegenheid
bied je hem. Maar nu pakt de regering een deel daarvan af door te zeggen:
als de uitzetting dichterbij gaat komen en de documenten bijna zijn geregeld,
dan word je opgesloten. Dat vind ik toch vreemd.Artikel 57 regelt niet de maximale duur van de bewaringstermijn. Volgens
jurisprudentie is dat zes maanden met een uitloop in uitzonderlijke situaties.
De fractie van D66 vindt eigenlijk dat, nu deze termijn zo belangrijk is,
we dit in de wet moeten opnemen en niet in lagere regelgeving. Dat kan door
artikel 57 eenvoudigweg te herschrijven. Is de regering bereid dit alsnog
te doen, namelijk de bewaringstermijn van zes maanden, met uitzondering, in
de wetstekst op te nemen?In dit verband ga ik heel even in op de brief van 20 april, waarin ingegaan
wordt op het VRIS-rapport. Ik moet zeggen dat ik het schokkend vond te lezen
hoe al die overheidsdiensten langs elkaar heen werken, omdat staatssecretaris
Kosto al begin jaren negentig heeft gezegd dat men allemaal beter moet gaan
samenwerken. Wat is er sinds begin jaren negentig op dit terrein eigenlijk
gebeurd?Overigens ben ik blij dat de motie-Middel niet wordt uitgevoerd. Daar
zullen wij later nog wel op terugkomen. Het valt mij wel op dat TBS voor vreemdelingen
die niet rechtmatig in Nederland verblijven, niet uitgesloten wordt. Waarom
eigenlijk niet, gelet op het feit dat we zo'n tekort hebben aan TBS-plaatsen
in Nederland?Collega Wijn heeft vragen gesteld over de hulpofficier. Met die vragen
ben ik het eens en die neem ik kortheidshalve over.Dan kom ik bij hoofdstuk 6, vertrek, uitzetting en ongewenstverklaring.
Is lid 1 van artikel 59 niet dubbelop met lid 1 van artikel 60? Kunnen deze
twee artikelen niet in elkaar geschoven worden? Het is opvallend dat niet
in artikel 59 staat dat de vreemdeling die buiten schuld niet kan vertrekken,
een uitzondering vormt op het hoofdbeginsel dat mensen verplicht zijn om te
vertrekken. De regering noemt expliciet staatloze Palestijnen die hieronder
kunnen vallen. Kortheidshalve vraag ik een overzicht van hoeveel staatloze
Palestijnen al een verblijfsvergunning hebben gekregen. Ik weet namelijk van
mensen die al zes jaar in Nederland zijn, een paar keer zijn uitgezet, door
Israël of Libanon zijn geweigerd en nog geen verblijfsvergunning hebben
gekregen.De heerWijn(CDA)Hoe interpreteert de heer Dittrich het buitenschuldcriterium in het licht
van de bij de terugkeernotitie gevoerde discussie?De heerDittrich(D66)Ik vind de interpretatie van de regering – alleen staatloze Palestijnen –
te beperkt. Wat ons betreft, moet de redelijkheid in het oog gehouden worden.
Als mensen moeite hebben gedaan, naar de ambassade zijn gegaan, alle medewerking
hebben verleend en het dan toch niet lukt, vind ik het heel erg hard om te
zeggen: u moet zelf maar zien wat er gebeurt, u moet vertrekken. Daarover
hebben wij indertijd gediscussieerd onder anderen met de heren Melkert en
Middel. Daarom vraag ik ook hoe de regering dat buitenschuldcriterium ziet
en dat nader denkt in te vullen. En waarom staat het niet in de wet?De heerWijn(CDA)Wat is dan volgens u het verschil tussen het meewerkcriterium en het redelijk
niet-buitenschuldcriterium dat u nu introduceert?De heerDittrich(D66)Nee, dat introduceer ik niet.Het is een beetje een herhaling van zetten. Ik herinner mij de discussie
met mevrouw Halsema over het meewerkcriterium. Ik heb toen aangegeven dat
er vreemdelingen zijn die naar hun ambassade gaan en terugkomen zonder documenten
of een laissez-passer, terwijl andere vreemdelingen uit datzelfde land wél
een laissez-passer krijgen omdat zij aangeven vrijwillig terug te willen.
In zo'n situatie vind ik dat de vreemdeling die niets heeft gekregen, moet
aangeven waarom dat zo is. Dat is dus een stap verder dan het meewerkcriterum.
Maar het buitenschuldcriterium zoals de regering dat interpreteert, is bijna
niks. Daarin zit naar mijn gevoel een ruimte. Ik probeer die ruimte te verkennen.
Bovendien vraag ik waarom het niet in de wetstekst is opgenomen, want dat
is natuurlijk wel essentieel. Alleen in lagere regelgeving kunnen wij daarover
iets vinden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik kan mij dat interruptiedebat ook herinneren en ik ben
verrast door de wending die het nu neemt. U zegt dus met andere woorden dat
iemand die heeft meegewerkt aan zijn eigen uitzetting en kan aantonen dat
hij er niets aan kan doen, hier mag blijven?De heerDittrich(D66)Als hij kan bewijzen dat hij er helemaal niets aan kan doen en dat het
land van herkomst absoluut tegenwerkt, vind ik dat je heel dicht komt in de
buurt van het buitenschuldcriterium. Dat heb ik toen ook al gezegd.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het probleem is dat het niet aangetoond kan worden en dat er een keuze
gemaakt moet worden. Zoals de staatssecretaris zegt, het is een black box.
De vraag is, of je bereid bent de asielzoeker het voordeel van de twijfel
te geven.De heerDittrich(D66)Daarover hebben wij inderdaad een discussie gehad. Ik heb daarbij gezegd
dat, wanneer het sommige mensen uit een land wel lukt een laissez-passer te
krijgen omdat zij duidelijk aangeven vrijwillig terug te willen, terwijl anderen
die eigenlijk niet weg willen maar van de overheid naar die ambassade moeten
en dan terugkomen met de mededeling dat het hen niet lukt, je de keuze anders
moet maken. Op dat punt ben ik het met de regering eens.MevrouwHalsema(GroenLinks)Nog één afsluitende vraag, voorzitter!De voorzitter:Nee, ik denk dat dit voldoende is uitgediscussieerd. De heer Dittrich
rondt zijn betoog nu in zeer korte tijd af.De heerDittrich(D66)Mag ik dan, wat de orde betreft, nog zeggen dat ik nog veel vragen aan
de regering heb die ik volgens de methode-Halsema schriftelijk zal stellen?
Ik hoop dat ik daarop ook antwoord krijg van de regering.De voorzitter:Voordat iedereen de methode-Halsema hanteert...MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik zal die deze keer niet hanteren.De voorzitter:De vorige keer hadden wij toch een wat uitvoeriger overleg. Als u nog
vragen aan de regering wilt voorleggen, dan stel ik voor dat wij dat op de
procedurevergadering van aanstaande woensdag als procedurevoorstel behandelen.
Daarover nemen wij nu geen beslissing. Ik vraag de heer Dittrich om zijn betoog
snel af te ronden.De heerDittrich(D66)Dat zal mij lukken.Artikel 64 regelt het verhaal van kosten van uitzetting op de vreemdeling.
Dat verhaal kan bij de vreemdeling zelf plaatsvinden. Het CDA vroeg waarom
hierbij de werkgever niet is genoemd. Ik vond dat een interessante vraag.
Het antwoord van de regering is dat dit te belastend is voor uitvoeringsorganisaties
en de rechter. Dat antwoord vond ik niet overtuigend. Omdat het een kan-bepaling
is, denk ik dat de werkgever wel degelijk in de wetstekst kan worden opgenomen.
Is de regering daartoe bereid?Artikel 65, lid 1a, gaat volgens de fractie van D66 wel heel erg ver.
Een vreemdeling die bij herhaling een bij de Vreemdelingenwet strafbaar feit
heeft begaan, kan ongewenst worden verklaard. Een ongewenstverklaring leidt
niet alleen tot een gevangenisstraf van zes maanden, maar ook tot uitsluiting
uit het hele Schengengebied. Is dat wel proportioneel?Volgens lid 2 van artikel 66 kan de ongewenstverklaring na tien jaar worden
opgeheven. In de hoofdlijnennotitie van het Vreemdelingenbesluit staat vermeld
dat deze bij niet-geweldsdelicten en bij niet-opiumdelicten na vijf jaar kan
worden opgeheven. Waarom staat dat niet in de wetstekst van artikel 66?MevrouwHalsema(GroenLinks)Voorzitter! Hoofdonderdeel van dit wetgevingsoverleg betreft "toegang,
toezicht en vertrek" en "overgangsrecht en implementatie". Gezien mijn tijdsproblemen
bij het vorige wetgevingsoverleg zal ik met dit onderdeel beginnen. Mocht
ik nog tijd overhouden, dan zal ik nog stilstaan bij de schriftelijke beantwoording.
Ik ben het met de heer Wijn eens dat die beantwoording laat kwam. Ik dank
de staatssecretaris wel voor de uitvoerigheid van de beantwoording.Ik ga dus eerst in op "toegang, toezicht en vertrek". Andere fracties
hebben het al gehad over de bevoegdheden. Ik wil nog een opmerking maken over
het redelijk vermoeden in artikel 48 en volgende. Gevolg hiervan is naar ons
idee dat elke vreemdeling bij een vermoeden van illegaal verblijf in vrijwel
elke omstandigheid staande kan worden gehouden. De onderbouwing van de vervanging
van concrete aanwijzingen van illegaal verblijf naar een redelijk vermoeden
schiet, wat ons betreft, ernstig tekort. Politie en vreemdelingendiensten
stellen wel vaker verregaande maatregelen voor, zo hebben wij ook kunnen lezen
in het VRIS-rapport. Die worden niet altijd zonder meer door de staatssecretaris
overgenomen. Waarom gebeurt dat in dit geval wel?Volgens de staatssecretaris zou geen gevaar meer bestaan voor discriminatoir
gedrag, omdat de verruiming oorspronkelijk, in 1994, nog veel verreikender
was. Toen was de suggestie namelijk om op te nemen "een redelijk vermoeden
dat iemand vreemdeling is", terwijl nu gekozen is voor "een redelijk vermoeden
van illegaal verblijf". Maar de angst voor discriminatie had onzes inziens
niet alleen betrekking op het tweede deel van de zinsnede, namelijk vreemdeling
of illegaal verblijf. Wij hebben ook bezwaar tegen wijziging van het eerste
deel van de zinsnede. Wij vragen ons namelijk ook af hoe de politie bij een
redelijk vermoeden nog een onderscheid moet maken tussen vreemdelingenschap
en illegaal verblijf. Geldt hier niet al snel voor elke vreemdeling of wie
dan ook met een afwijkende huidskleur, dat er een redelijk vermoeden zou kunnen
zijn van illegaal verblijf?Ter onderbouwing van de verruiming van de wet legt de staatssecretaris
bovendien een link met het Wetboek van Strafvordering. Bepalend is echter
dat wij hier nu juist niet te maken hebben met een verdachte van een strafbaar
feit, althans als wij de uitleg van de staatssecretaris over de ongewenstverklaring
mogen geloven. De vlucht in strafrechtelijke argumenten in de nota naar aanleiding
van het verslag contrasteert bovendien met de ministeriële reactie op
het VRIS-rapport. In die reactie zegt de staatssecretaris: "Ik hecht er belang
aan te benadrukken dat voorkomen moet worden dat er sprake is van een vermenging
van het vreemdelingenrecht en het strafrecht". Zou de staatssecretaris in
het licht van zijn eigen citaat de keuze voor het redelijk vermoeden inhoudelijk
willen beargumenteren? Dan kom ik bij de vrijheidsbeper- kende en vrijheidsontnemende maat- regelen
die ingevolge de artikelen 54, 55 en 56 aanzienlijk zijn verruimd. Heb ik
goed begrepen dat artikel 54, de beperking van de bewegingsvrijheid, een vangnet
is dat justitie naar believen kan inzetten, bijvoorbeeld wanneer niet voldaan
kan worden aan de wettelijke gronden voor vreemdelingenbewaring en beschikbaarheid
toch gewenst is? Als dat het geval is, is het naar ons idee eens temeer noodzakelijk
de Kamer zo spoedig mogelijk op de hoogte te stellen, zo nodig schriftelijk,
van de criteria die gehanteerd zullen worden bij de toepassing van artikel
54. Wij willen die criteria namelijk betrekken bij de plenaire behandeling.
Zeker omdat het mensen betreft met een vergunning voor bepaalde tijd, wekt
het artikel naar ons idee ook erg veel verbazing. Er wordt gesproken over
het belang van de openbare orde, maar daarvoor is, lijkt ons en ook naar de
maatstaven van de staatssecretaris, toch gewoon het strafrecht van toepassing?
Graag krijg ik hierop een reactie van de staatssecretaris.De staatssecretaris weigert een maximumtermijn voor de duur van de vreemdelingenbewaring
te introduceren, bijvoorbeeld in artikel 6 bij "toegang". Hij zegt namelijk
ervan uit te gaan dat de jurisprudentie, waarin de termijn van zes maanden
geldt als maximumtermijn, zal worden gehandhaafd. Dan is het ons eerlijk gezegd
volstrekt onduidelijk waarom hier toch wordt gekozen voor een open norm, zeker
omdat het ook nog eens strijdig is met de ambities van het regeringsbeleid
om juridisering tegen te gaan. Bovendien ondergraaft de staatssecretaris komende
jurisprudentie door in andere passages, bijvoorbeeld op pagina 77 in de nota
naar aanleiding van het verslag, te stellen dat de afwezigheid van een maximumtermijn
kan betekenen dat deze veel langer zal duren. Het is, lijkt ons, van tweeën
één. Óf de staatssecretaris onderschrijft de maximumtermijn
van zes maanden en dan is er, naar ons idee, geen enkel bezwaar om dit in
de wet op te nemen. Anders zou ik graag van de staatssecretaris willen horen
wat die bezwaren wel zijn. Óf de staatssecretaris onderschrijft de
maximumtermijn niet, maar dan vind ik eerlijk gezegd dat hij dat hier wel
eens luid en duidelijk zou mogen zeggen.De heerDittrich(D66)Mevrouw Halsema verwees in verband met vreemdelingenbewaring naar artikel
6. Onderkent zij dat artikel 6 niet over vreemdelingenbewaring gaat maar over
andere vrijheidsbeperkende maatregelen, namelijk dat een ambtenaar belast
met grensbewaking iemand in het grenshospitium laat vastzitten. Vindt u dan
een termijn van zes maanden niet buitensporig lang? Ik kan mij niet voorstellen
dat GroenLinks die maximumtermijn in de wet zou willen hebben.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daar heeft u volledig gelijk in. Ik moet nog nagaan waar die maximumtermijn
zou moeten worden opgenomen, want zo'n verruiming van de wet willen wij vanzelfsprekend
niet.Voorzitter! Dan kom ik bij artikel 57, tweede lid. Wij hebben grote moeite
met dat artikel vanwege de verwantschap met preventieve hechtenis. Wel zijn
wij blij met de beperking die bij nota van wijziging is aangebracht ten aanzien
van vreemdelingen die hier al legaal verbleven. Maar ook voor de resterende
groep blijft gelden dat het instellen van vreemdelingenbewaring wellicht contraproductief
werkt. Degene die papieren aanvraagt wordt in bewaring genomen, maar over
degene die geen actie onderneemt bestaat onduidelijkheid. Wordt deze op straat
gezet of wordt deze toch in vreemdelingenbewaring genomen? Als dat niet zo
is, lijkt het gevaar groot dat men of geen papieren aanvraagt of in een eerder
stadium met onbekende bestemming vertrekt. Mijn fractie zal waarschijnlijk
voorafgaand aan het plenaire debat voorstellen om dit tweede lid geheel te
schrappen. Dit neemt niet weg dat ik wel graag een antwoord krijg op de vragen
die ik gesteld heb nu het nog niet geschrapt is, want wellicht ben ik nog
te overtuigen.Dit brengt mij op de procedure rondom de laissez-passer's. Bewaring wordt
slechts gevorderd bij de verwachting dat de reisdocumenten binnen vier weken
verkregen kunnen worden. Vraag blijft natuurlijk hoe dat van tevoren kan worden
ingeschat. Zoals bekend, heeft elke ambassade een andere termijn nodig voor
de laissez-passer-aanvraag. Dat zou kunnen betekenen dat voor elke nationaliteit
op een ander moment in de laissez-passer-procedure de vreemdelingenbewaring
wordt ingesteld. Dat kan niet de bedoeling van de staatssecretaris zijn.Tot nu toe hebben wij geen antwoord gekregen op de volgende vraag. Kan
van de asielzoeker die nog niet onherroepelijk is afgewezen, worden gevergd
bij de ambassade een laissez-passer te vragen? De staatssecretaris antwoordt
steeds dat iemand zijn familieleden in het land van herkomst kan vragen bewijzen
van zijn identiteit te vergaren. Maar een reisdocument moet je toch altijd
bij de autoriteiten aanvragen? Is de staatssecretaris het met mij eens dat
als een dergelijke verplichting zou worden opgenomen in het Vreem- delingenbesluit
of in de wet dit strijd kan opleveren met het refoulementverbod?Als je ervan uitgaat dat iemand pas na de uitspraak van de rechter met
de autoriteiten in contact kan treden, dan is de termijn van vier weken, zoals
is aangegeven in artikel 60, eerste lid, heel optimistisch. Waarom wordt hiervan
niet "een redelijke termijn" gemaakt, zodat de laissez-passer-aanvraag kan
worden afgewacht?Ik heb nog een vraag die enigszins op een mantra begint te lijken, omdat
de staatssecretaris ondanks herhaald verzoek hierop geen antwoord geeft. Dat
is de vraag naar de criteria voor het objectieve buitenschuldcriterium. In
het vorige overleg hebben wij het voorbeeld gegeven van de Afghanen die worden
teruggezonden naar Pakistan, aangezien dit land een vestigingsalternatief
zou zijn, terwijl Pakistan weigert papieren af te geven. Dit voorbeeld blijkt
zeer actueel nu de REC onze bezwaren lijkt te delen. Het onderstreept eens
temeer de noodzaak van duidelijkheid over deze zeer ingrijpende beleidswijziging.
Ik zou dan ook graag van de staatssecretaris precies willen weten welke criteria
hij gaat hanteren bij het buitenschuldcriterium. Betreft het alleen de Palestijnen?
Gaat het verder? Volgens welke criteria kunnen mensen vervolgens al dan niet
in aanmerking komen voor verblijf in Nederland?Ik zou ook graag van de staatssecretaris willen vernemen of hij de opvattingen
van de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid deelt dat mensen die
wel weg willen, maar niet terug kunnen omdat het land van herkomst
hen niet opneemt, in aanmerking dienen te komen voor een humanitaire vergunning.
Ik verwijs daarbij naar het debat dat door het ministerie van Justitie zelf
is georganiseerd in het Circustheater en waar de heer Melkert dit antwoordde
op een vraag van de heer Van Dam.Als laatste bij dit onderdeel noem ik de ongewenstverklaring. Ongewenstverklaring,
artikel 65, lid 1, sub a, heeft ook tot gevolg dat iemand minimaal vijf jaar
niet meer welkom is op EU-grondgebied, wat verstrekkende gevolgen heeft voor
bijvoorbeeld de mogelijkheid van familiebezoek. Ongewenstverklaring is steeds
bedoeld geweest voor zware criminelen. Nu treedt er inflatie op. Onze bezwaren
hiertegen zijn bekend. Criteria voor ongewenstverklaring zouden echter allang
bekend moeten zijn, evenals de criteria voor de gronden voor opheffing van
de ongewenstverklaring, zoals in artikel 66 genoemd. Ik hoop dan ook dat de
staatssecretaris daarover nu uitsluitsel geeft, omdat ik dit punt wil kunnen
betrekken bij het plenaire debat.De regering is evenmin ingegaan op onze schriftelijke opmerking dat het
openbaar ministerie niet ontvankelijk wordt verklaard door de strafrechter
als de ongewenstverklaarde niet kan terugkeren.De heerKamp(VVD)Ik begrijp dat mevrouw Halsema tegen ongewenstverklaring is om mensen
die geen toestemming hebben om in Nederland te mogen blijven het land te doen
verlaten. Zij was ook tegen de koppelingswet en tegen het strafbaar stellen
van illegaal verblijf. Wat zou zij willen doen om mensen die afgewezen zijn,
te bewegen Nederland te verlaten indien zij dat niet doen?MevrouwHalsema(GroenLinks)Wij kunnen hierover heel lang discussiëren. Wij hebben dat ook gedaan
bij het terugkeerbeleid. Ik wil nog wel een paar suggesties noemen waar de
VVD-fractie nooit voor te vinden is, zoals het opnemen van terugkeerbepalingen
in handelsverdragen. De VVD haakt dan altijd af, omdat het economisch belang
van Nederland daarmee niet gediend zou zijn. Met zo'n terugkeerbepaling zou
je staten kunnen bewegen, mensen op te nemen. Een ander voorbeeld dat wij
al heel vaak aangegeven hebben, is het verwijderen van het expulsiestempel
uit de paspoorten. Ik kan een hele reeks voorbeelden geven. Wij hebben ze
ook op papier staan. Als de heer Kamp geïnteresseerd was geweest, had
hij die allang kunnen lezen. Ik wil hem die voorbeelden best doen toekomen.De heerKamp(VVD)Ik begrijp dat dit het antwoord is op mijn vraag? Die voorbeelden en die
verwijzing waarvan ik niet begrijp waarover u het hebt? Is dat het antwoord
op mijn vraag wat u effectief wilt doen om mensen die geen toestemming hebben
in Nederland te verblijven, te bewegen het land te verlaten?MevrouwHalsema(GroenLinks)Ja, met het vriendelijke aanbod erbij u buiten dit overleg uitgebreider
op de hoogte te stellen, wat u blijkbaar afslaat, is dit voorlopig mijn antwoord,
omdat dit volledig buiten dit wetgevingsoverleg om gaat.De heerKamp(VVD)U begint er zelf over.De voorzitter:Mijnheer Kamp, het is wellicht niet bevredigend, maar het is een helder
antwoord.Mevrouw Halsema, ik verzoek u uw betoog te vervolgen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Graag hoor ik van de staatssecretaris hoe hij van plan is om te gaan met
de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie.In het kader van artikel 65, lid 1, sub b, wordt ook bij de ongewenstverklaring
een glijdende schaal gehanteerd.Wat de overgang en implementatie betreft, heb ik eigenlijk maar één
grote vraag aan de staatssecretaris, namelijk waarom de wet per se per 1 januari
2001 moet worden ingevoerd en waarom niet per bijvoorbeeld 1 maart 2001. Ik
heb twee redenen om deze vraag te stellen. De eerste is dat ik zo langzamerhand
beducht begin te raken voor de zorgvuldigheid van de behandeling van dit wetsvoorstel
door de Tweede Kamer. Heb ik goed begrepen, dat de Tweede Kamer vóór
30 mei moet stemmen over het wetsvoorstel, opdat de Eerste Kamer het nog op
tijd kan behandelen? Als dat zo is, maak ik mij grote zorgen over deze zeer
ingewikkelde en technische wet en de mate waarin wij in staat zijn het wetsvoorstel
rustig te behandelen.Een tweede reden voor uitstel wordt gevormd door de werkvoorraden van
de IND en de vreemdelingenkamers, met name waar de staatssecretaris zelf heeft
gezegd uitermate bezorgd te zijn over hoe de vreemdelingenkamers zullen omgaan
met de werkvoorraden. De staatssecretaris heeft in het vorige wetgevingsoverleg
de suggestie gedaan om bij de werkvoorraden wel degelijk het driejarenbeleid
te gaan toepassen. Ik moet zeggen dat ook mijn fractie geen voorstander is
van het gebruik van het driejarenbeleid in dit geval. Wij vinden dat er dan
gewoon moet worden nagedacht over regularisatieregelingen om de overgang naar
de nieuwe wet beter te laten verlopen. Graag wil ik nog eens duidelijk van
de staatssecretaris horen op welke wijze hij de werkvoorraden wil verkleinen.Ik hoop, voorzitter, dat ik nog een afsluitende opmerking mag maken ten
aanzien van de schriftelijke beantwoording.MevrouwAlbayrak(PvdA)Denkt u dat twee maanden uitstel van de invoering voldoende is om de grote
bezwaren die u heeft weg te nemen? U zegt nogal wat.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het gaat mij niet om het wegnemen van mijn bezwaren, want ik ben eerlijk
gezegd bang dat ook twee jaar niet voldoende zou zijn om mijn bezwaren tegen
de (ontwerp)wet weg te nemen. Dat is niet aan de orde. Aan de orde is dat
ik een zorgvuldige (wets)technische behandeling van het wetsvoorstel wens.
Het verbaast mij bijvoorbeeld zeer dat u niet de moeite neemt om in een wetgevingsoverleg
vier hoofdstukken van de (ontwerp)wet te bespreken. Ik hoop dat dit een gevolg
is van tijdgebrek, maar ik vind het uitermate belangrijk om een wetsvoorstel
van 150 artikelen uitgebreid artikelsgewijs te kunnen behandelen. Ik voeg
hieraan toe dat de ervaring met de wet uit 1994 onderstreept hoe belangrijk
dit is. Niet voor niets is er daarna binnen zeer korte tijd een leemtewet
overheen gekomen en is, als ik goed ben geïnformeerd, de wet in de vijf
daaropvolgende jaren 85 keer aangepast, omdat zij niet bleek te werken. Als
je nu een nieuwe wet invoert, moet je het goed doen en dan moet
je niet door tijdsdruk komen tot invoering van een onvolledige en onzorgvuldige
wet.MevrouwAlbayrak(PvdA)Het was inderdaad mijn keuze om niet het hele schriftelijke verslag hier
te gaan herhalen. Ik denk dat dat ook niet de bedoeling is van een wetgevingsoverleg.
Wat ik wel en wat ik niet in mijn inbreng noem, is nog steeds geheel aan mij,
dunkt mij.U heeft nog geen antwoord gegeven op mijn vraag of u denkt dat met een
uitstel van twee maanden die zorgvuldigheid wel in acht genomen zal zijn.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik wierp de mogelijkheid van twee maanden uitstel op, omdat ik niet snap
waarom zo krampachtig wordt vastgehouden aan de datum van 1 januari. De Wet
bijzondere opsporingsbevoegdheden bijvoorbeeld is ook per 1 maart ingevoerd.
We zitten niet vast aan invoering bij het begin van een jaar. Ik denk dat
een aantal extra maanden de Kamer de ruimte zou geven om de stukken op zich
te laten inwerken en de regering de ruimte zou geven om ons in een ruime termijn
te beantwoorden, zodat wij de tijd hebben, meer dan een weekend, om de schriftelijke
beantwoording te lezen.De voorzitter:Uw intentie is helder. Ik meen dat u nog een laatste opmerking wilde maken
over de brief.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik had nog veel meer opmerkingen over de schriftelijke beantwoording,
maar er is één punt dat ik toch nog even aan de orde wil stellen,
namelijk de kwestie van de Dublinclaimanten, want die kwestie zit me niet
lekker. In het eerder aangehaalde overleg heeft de staatssecretaris gesteld –
ik wil hem graag een kopie bezorgen van het stenogram – dat Dublinclaimanten
na zes maanden wachten opnieuw opvang zouden krijgen. In zijn schriftelijke
beantwoording lijkt hij die niet mis te verstane toezegging te herzien. Hij
stelt nu: zes maanden nadat het claimakkoord is gegeven door het andere Dublinland.
Maar, dat lijkt ons nogal wiedes, omdat de rechtbanken in een eerder stadium
hebben bepaald dat als Justitie een halfjaar na het geven van het claimakkoord
heeft zitten slapen, het asielverzoek in behandeling zou moeten worden genomen.
De toezegging die de staatssecretaris in het eerdere overleg heeft gedaan,
was een volstrekt andere, namelijk dat zes maanden nadat de claim is gedaan
de opvang moet worden hervat. Opvangorganisaties en betrokken Dublinclaimanten
gaan daar inmiddels ook van uit. Ik wil van de staatssecretaris dan ook duidelijkheid
hebben: heeft hij zich vergist in het eerdere overleg, of nu in de schriftelijke
beantwoording? Ik hoop echt dat het laatste het geval is, want anders wordt
er grote onzekerheid gecreëerd.De heerDe Wit(SP)Mevrouw de voorzitter! Ik wil beginnen met het tweede blok, zoals dat
in het vorige overleg werd genoemd en wel met een technische opmerking over
artikel 3, lid 1, onder d, waarin wordt gesproken over het niet voldoen aan
voorwaarden die bij of krachtens algemene maatregel van bestuur zijn gesteld.
Wordt met die algemene maatregel van bestuur dezelfde bedoeld als in lid 2?Nog een opmerking over de bewaring en over de artikelen 6 en 7, de ophouding.
De bezwaren van de SP-fractie tegen deze artikelen alsmede tegen artikel 57
zijn dat daar geen maximumtermijnen worden genoemd. Dat is met name aan de
orde als er sprake is van landen waarmee geen terugnameovereenkomsten zijn
gesloten of waarmee dergelijke overeenkomsten mogelijk wel zijn gesloten,
maar waar bijvoorbeeld de betrokken asielzoeker of vreemdeling zelf de nodige
medewerking verleent maar er geen uitzetting mogelijk blijkt. Ook wij vragen
dus een verheldering van die termijnen in deze artikelen. De verwijzing naar
de jurisprudentie vind ik in dat opzicht niet voldoende steekhoudend.Artikel 48, lid 1, spreekt over het redelijk vermoeden van illegaal verblijf.
Ook wij vrezen dat hier sprake kan zijn van discriminerend optreden van de
overheid. Als dat ook zou kunnen gebeuren op een markt of op een straat of
waar dan ook, dan zou dat mogelijkerwijs alleen maar ingegeven kunnen zijn
door de uiterlijke kentekenen van iemand, met name de huidskleur. Hoe staat
de staatssecretaris daar tegenover? Is het niet beter om het te beperken tot
de Wet op de identificatieplicht die voor iedereen die zich hier in Nederland
bevindt limitatief aangeeft in welke gevallen naar iemands identiteit kan
worden gevraagd? Zo worden de risico's van een ruimere toepassing van dat
principe worden afgesneden.De heerDittrich(D66)Is de heer De Wit het wel eens met het huidige criterium dat in de wet
staat, namelijk die concrete aanwijzingen, of wil hij daar ook van af en zich
alleen maar beperken tot de Wet op de identificatieplicht?De heerDe Wit(SP)Mijn voorkeur zou zijn om ons te beperken tot de Wet op de identificatieplicht,
omdat dat onderscheid uitsluit tussen de een of de ander op basis van willekeurige
argumenten, maar ik zou als second-bestoplossing ook wel kunnen leven met
de huidige formulering, want dan moeten het inderdaad concrete aanwijzingen
zijn. Dat is in ieder geval een stuk helderder dan de formulering die nu wordt
voorgesteld.Artikel 53 maakt het mogelijk om te fouilleren en de bagage te doorzoeken.
Is dat in alle stadia van het onderzoek mogelijk of is het alleen mogelijk
in het kader van de AC-procedure, in het kader van de eerste 48 uur? Hoe ruim
vat de staatssecretaris dat artikel 53 op waar het gaat om het fouilleren
en het doorzoeken van bagage?Artikel 57. Ik heb al aangegeven dat in dit artikel termijnen voor de
bewaring moeten worden opgenomen. Een termijn van zes maanden is in dit verband
genoemd. Wij houden principiële bezwaren tegen artikel 57, tweede lid.
In eerdere debatten hebben wij naar voren gebracht dat bewaring niet als een
soort preventieve maatregel mag worden opgelegd op het moment dat de uitzetting
wordt voorbereid en de papieren bijna rond zijn. Artikel 57 is enigszins verbeterd,
omdat in het eerste lid een aantal uitzonderingen wordt genoemd. Is het mogelijk
om ook het besluitmoratorium als een speciale grond te beschouwen en in artikel
57, tweede lid, op te nemen?De heerDittrich(D66)Ik wijs de heer De Wit erop dat iemand die onder het besluitmoratorium
valt, in het belang van de openbare orde in bewaring kan zijn gesteld, bijvoorbeeld
omdat hij een strafbaar feit heeft gepleegd. Wil hij de uitzetting van
deze mensen ook opschorten? Door zijn voorstel wordt immers het toepassingsbereik
van het artikel enorm beperkt.De heerDe Wit(SP)Het gaat bij artikel 57 om de vraag of iemand in bewaring mag worden gesteld.De heerDittrich(D66)Het gaat dan wel om bewaring ter fine van uitzetting.De heerDe Wit(SP)Een besluitmoratorium impliceert dat de overheid redenen ziet om nog geen
beslissing te nemen en te onderzoeken of er een vergunning tot verblijf kan
worden gegeven als er volledige duidelijkheid is. In deze situatie mag het
aspect van het gevaar voor de openbare orde nog geen rol spelen. Ik hoor graag
de mening van de staatssecretaris, maar ik vind dat dit aspect dan nog niet
aan de orde is.De heerDittrich(D66)Uit deze redenering volgt dat iemand die in een asielprocedure zit, nooit
wegens gevaar voor de openbare orde in bewaring mag worden gesteld.De heerDe Wit(SP)Ik kom sowieso nog te spreken over het aspect van het gevaar voor de openbare
orde. In het vorige overleg heb ik al naar voren gebracht dat het besluitmoratorium
te gemakkelijk wordt gebruikt om allerlei moeilijke beslissingen te omzeilen.
Als echter is besloten tot een besluitmoratorium, mag dat niet nadelig uitvallen
voor de betrokkene. Is de staatssecretaris dat met mij eens en ziet hij een
mogelijkheid om dit onder artikel 57, eerste lid, te brengen?Artikel 59. Wij hebben al eerder gesproken over het buitenschuldcriterium.
Mijn fractie heeft de nodige bezwaren tegen dit criterium. Kunnen de criteria
die hierbij op dit moment worden gehanteerd niet nader worden geëxpliciteerd?
Verdient het verder niet de voorkeur om deze criteria in de wet op te nemen?
Dit leidt immers tot meer duidelijkheid.In artikel 62 wordt gesproken over de gezondheidstoestand van mensen die
worden uitgezet. Men gaat niet tot uitzetting over als het niet verantwoord
is om te reizen. Mijn bezwaar tegen de gekozen formulering is dat zelfs iemand
die ernstig ziek is, wel kan reizen. In de formulering van het artikel in
de huidige wet, wordt in dit verband het woord "onverantwoord" gebruikt. Men
stelt daar dat het onverantwoord kan zijn om iemand te laten reizen. Ik denk
dat dit een duidelijker criterium is en dat een en ander in het wetsvoorstel
veel te ruim is geformuleerd.De heerRouvoet(RPF/GPV)Ik wijs de heer De Wit erop dat ook in het wetsvoorstel wordt gesproken
over "niet verantwoord". Ik denk dat zijn probleem ergens anders ligt.De heerDe Wit(SP)De heer Rouvoet heeft gelijk. Ik sprak over de vraag of het verantwoord
is om te reizen, maar ik had moet spreken over de vraag of uitzetting verantwoord
is gelet op de gezondheidstoestand.Mijn fractie heeft in het verleden vragen gesteld over de dwangmiddelen
bij uitzetting en dan in het bijzonder over de mogelijkheid van dwangmedicatie.
De staatssecretaris heeft daarop een antwoord gegeven mede naar aanleiding
van een artikel van Kalmthout. In dat artikel wordt gesuggereerd dat wil je
dwangmiddelen hanteren bij uitzetting, dat via de wet moet worden geregeld.
De staatssecretaris ziet geen reden om de wet op dit punt aan te passen. Wel
moet worden bekeken of de voorschriften die nu bestaan in de regelgeving kunnen
worden ondergebracht. Moet de dwangmedicatie niet worden geregeld bij de Vreemdelingenwet?Ik kom te spreken over de ongewenstverklaring, artikel 65. Wij hebben
daar bezwaar tegen. Ongewenstverklaring van iemand die niet crimineel is gaat
te ver.Is iemand die hier illegaal verblijft nu wel of niet strafbaar? De staatssecretaris
verwijst in de brief naar artikel 5 in combinatie met artikel 105. Is illegaliteit
strafbaar als iemand die is aangezegd dat hij moet vertrekken weigert te vertrekken?
Of is illegaal verblijf altijd strafbaar?Ik kom te spreken over de inkomenseis, toegespitst op de vrouwennotitie.
Zowel in die vrouwennotitie als in de huidige wet is de inkomenseis aangescherpt.
Leidt dat niet tot strijd met artikel 8 EVRM? Dreigen degenen die hier verblijven
en werkloos of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn door de hoge eis in de
problemen te komen?Ik heb nog een vraag over de ingangsdatum van de vergunning. De staatssecretaris
heeft gezegd dat de ingangsdatum voor de vergunning de datum van aanvraag
is. De mogelijkheid is aanwezig dat er een verlenging plaatsvindt voor het
doen van nader onderzoek. Is na die verlenging de ingangsdatum nog steeds
de datum van aanvraag? Of verschuift de datum naar het moment waarop alle
bewijzen zijn aangedragen?Ten slotte nog een vraag over de Dublinclaimanten. De staatssecretaris
is uitgebreid ingegaan op de gezinshereniging, omdat dat als ernstig bezwaar
naar voren is gebracht op grond van artikel 28. De staatssecretaris verwijst
nu naar Europa. Moeten nu geen maatregelen worden genomen voor schrijnende
situaties? Voor schrijnende gevallen wil de staatssecretaris een uitzondering
maken. Op welke situaties doelt de staatssecretaris als het gaat over schrijnende
situaties? Gaat het over somatische of psychische klachten?De heerRouvoet(RPF/GPV)Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de brief van 5 mei. Onze
fractie is niet op alle punten overtuigd. Bij de plenaire behandeling kom
ik er zeker op terug, al dan niet vergezeld van amendementen.In artikel 15, eerste lid, onder c, gaat het over de medisch noodzakelijke
zorg. Ik maak hierover een opmerking om een misverstand weg te nemen. Onze
fractie kreeg een uitvoerige beantwoording waarom wij het bij het verkeerde
eind hadden. Onze opmerkingen over het hoog leggen van de lat hadden geen
betrekking op het wetsvoorstel, maar op de suggestie van de heer Dittrich
om een andere formulering te introduceren. Ik verwijs naar het amendement
dat ik tezamen met collega Apostolou heb ingediend bij de behandeling van
het initiatiefvoorstel van de heer Verhagen, dat ging over het MVV-vereiste.
Toen is de term "medisch noodzakelijke zorg" in de wet opgenomen door aanneming
van het amendement. Dat lijkt mij een krachtig argument om het hier niet anders
te willen doen.Artikel 29 handelt over de afwijzingsgronden. De staatssecretaris heeft
gelijk als hij zegt dat, als het tweede lid ook imperatief wordt gesteld,
er schending van het refoulementver bod dreigt. Mijn vraag was
en is echter: is het niet beter om lid 1 niet-imperatief te formuleren om
in elk geval de misverstanden die in de Kamer zijn gerezen, weg te nemen?
Het is de bedoeling om het niet-imperatief te maken. Mijn suggestie is dan
ook: doe dat dan ook expliciet.Artikel 40, lid 2, handelt over de motiveringsplicht. Hierover hebben
wij langdurig gesproken. Ik doe die discussie niet over, maar stel wél
een vraag over de argumentatie die is weergegeven in de brief van 5 mei, die
ik zwak vind. Ik leid hieruit af dat zelfs het belang van de eerbieding van
de persoonlijke levenssfeer, de privacy, van de vreemdeling wordt aangevoerd
als argument om die vreemdeling geen inzage in de minute te geven. Het lijkt
mij curieus dat men een zo belangrijk recht aan iemand onthoudt met het argument:
het is in het belang van uw privacy om geen inzage te hebben in de minute
bij uw beschikking. Ik vraag de staatssecretaris voorts om aan te geven wat
in dit verband "persoonlijke beleidsopvattingen" zijn. Ook die term kwam ik
tegen in deze indrukwekkende passage. Ook wordt gesproken over de bescherming
van rechten en vrijheden van anderen, in dit geval de staat, die zouden opwegen
tegen het belang van de vreemdeling. Wat moet hier worden verstaan onder "rechten
en vrijheden" van de staat? Ik zie wel belangen van de staat, maar dat is
wat anders.Artikel 40, lid 5, handelt over de verlenging van de beslistermijnen.
Hierop en op het besluitmoratorium in verband met artikel 41 kom ik in de
plenaire vergadering terug. Mijns inziens is een vraag over artikel 40 nog
niet beantwoord. Deze handelt over de verlenging van de termijn voor de vergunning
voor onbepaalde tijd. Ik citeer de staatssecretaris wanneer ik zeg dat het
hierbij om een standaardmatige toets gaat. Daarvoor behoeft men mijns inziens
niet nog eens zes maanden extra te nemen.Artikel 42, lid 2, betreft het woord "aangetoond". Eerder heeft de staatssecretaris
wat dit betreft een stelling verwoord die ik bijzonder goed vond: aantonen
behoort bij regulier, aannemelijk maken bij asiel. Met deze heldere en begrijpelijke
stelling was ik het eens, maar in de brief van 5 mei lijkt men een andere
kant op te gaan, in de zin van: het kan geen kwaad wanneer een en ander bij
"asiel" blijft staan. Als ik het verkeerd zie – dit lijkt de staatssecretaris
non-verbaal te willen communiceren – hoor ik het graag.Voorzitter! Vandaag staan de hoofdstukken 2, 4, 5 en 6 prominent geagendeerd.
De staatssecretaris zou mij dienen met een nadere toelichting op artikel 3,
waar het gaat om de ratio van het verschil tussen weigering toegang enerzijds
en weigering verblijfsvergunning op grond van de openbare orde anderzijds.
Het hierbij aan de orde zijnde criterium wordt in verschillende artikelen
op verschillende manieren ingevuld. De toelichting heb ik goed gelezen, maar
ik vind haar niet in alle opzichten helder en overtuigend. Wellicht kan de
staatssecretaris nader uitleggen wat de ratio is van de verschillende invullingen
van het openbareordecriterium, het begaan van misdrijven enz.Wat artikel 4 betreft kan ik zeggen dat ik niet zoveel moeite heb met
kan-bepalingen op zichzelf, zeker niet waar het gaat om het principiële
punt van verlening of weigering van vergunningen. Echter, bij dit artikel
gaat het om de plicht voor vervoerders om afschriften te maken van documenten.
Moet hier de kan-bepaling niet vervallen? Het lijkt een beetje op capituleren
voor de praktijk. Deze bepaling is indertijd niet voor niets als een verplichting
opgenomen. Het komt mij verder voor dat de kan-bepaling in het tweede lid
zich moeilijk verdraagt met de stelligheid van lid 1, waarin wordt gezegd
dat de vervoerder de nodige maatregelen neemt.Ik richt mij vervolgens op hoofdstuk 4, toezicht. In artikel 46 wordt
een aanwijzingsbevoegdheid van de minister van Justitie geïntroduceerd
in de richting van de politie. Enige tijd geleden hebben wij een debat gehad
waarbij van regeringszijde werd onderstreept dat aanwijzingsbevoegdheden in
het kader van beheer en inzet van politie bij de minister van BZK moesten
worden geconcentreerd. Ik vraag mij af of artikel 46 zich daarmee op een goede
wijze verhoudt.Artikel 48 betreft de kwestie van het redelijk vermoeden. Ik onderschrijf
de vragen die daarover al zijn gesteld. Ik heb de neiging om erin mee te gaan,
gelet op de praktijk tot nu toe. Het blijft een beetje een listig punt. Ik
luister graag naar de toelichting van de staatssecretaris op de kleurcontroles,
om het heel onsympathiek maar kort te zeggen.Een belangrijke bevestiging zou voor mij zijn, dat wij bij "redelijk vermoeden"
in artikel 48 moeten denken aan hetgeen in artikel 27 Wetboek van Strafvordering
een redelijk vermoeden is genoemd. Er moeten feiten en omstandigheden zijn,
met de jurisprudentie die daarbij hoort.MevrouwHalsema(GroenLinks)Bent u het eens met de link met strafvordering of juist niet?De heerRouvoet(RPF/GPV)Niet met de link met strafvordering in die zin, dat vreemdelingenrecht
en strafrecht niet vermengd moeten worden. Daarin val ik u bij. Wel wil ik
weten of ik op hetzelfde niveau aan een redelijk vermoeden moet denken als
in artikel 27 Wetboek van Strafvordering. Een redelijk vermoeden mag niet
zoiets zijn als: het zou wel eens zo kunnen zijn. Er zijn feiten en omstandigheden
nodig om tot een redelijk vermoeden van een strafbaar feit te komen. Ik wil
een bevestiging van dat niveau van redelijk vermoeden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Gaat u, als u zekerheid krijgt over het niveau van het redelijk vermoeden,
namelijk dat er feiten en omstandigheden moeten zijn, akkoord met de omschrijving
in de wet?De heerRouvoet(RPF/GPV)Laten wij het antwoord van de staatssecretaris afwachten. Ik stel een
vraag over een wetsartikel, in een wetgevingsoverleg. Ik heb gezegd dat ik
gelet op de argumentatie geneigd ben om erin mee te gaan. U kunt dus wel een
beetje proeven waar ik zit, maar ik heb een geruststelling nodig. Dat heet,
geloof ik, een positieve grondhouding. Het zal u niet plezieren, maar in dit
geval heb ik een positieve grondhouding.Iets meer moeite heb ik met artikel 51, waar het redelijk vermoeden terugkeert
als voldoende grond voor het binnentreden van woningen. Na de discussie met
collega Dittrich ben ik niet helemaal zeker meer over de terechtheid van die
aarzeling. Er zijn vragen gesteld over de relatie met de Wet op het binnentreden.
Ik vind het punt belangrijk, maar ik had er wat moeite mee, gelet op de stelling
van de staatssecretaris in de stukken, dat binnentreden nu eenmaal
een zwaar middel is. Daar was ik het zeer mee eens. Ik ben het in ieder geval
eens met de weigering van de regering verder te gaan. Ik ben het eens met
hetgeen over het doorzoeken van de woning en het onderzoek van zaken in de
nota naar aanleiding van het verslag wordt opgemerkt.In lid 2 van artikel 53 is, verrassend voor mij, bij nota van wijziging
tussen neus en lippen door een aanvulling aangebracht, waarbij ook fouilleren
mogelijk wordt gemaakt in de fase van het afsprakensysteem van het aanmeldcentrum.
Dat vond ik een merkwaardige wijziging, die eerlijk gezegd een beetje uit
de lucht kwam vallen. Dit punt lijkt mij tamelijk principieel, omdat het moeilijk
verdedigbaar lijkt dat er een bevoegdheid is tot het fouilleren ter ondersteuning
van het onderzoek of een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning
in behandeling moet worden genomen, terwijl die aanvraag nog niet kon worden
ingediend, omdat er een afspraak is gemaakt. Waarop berust de bevoegdheid
dan? De Nederlandse staat zegt nog niet te kunnen helpen, maar alvast te fouilleren,
omdat dit kan helpen bij het behandelen van de aanvraag. Dat lijkt mij moeilijk
verdedigbaar. Dit moet meer worden toegelicht dan in de stukken is gebeurd.
Ik vond het nogal een donderslag bij heldere hemel.In artikel 55, het oude artikel 18a, wordt de vrijheidsbeperking van de
KONO's uitgebreid. Waarom is hier niet alleen een relatie gelegd naar artikel
29, waar de KONO-gronden zijn opgenomen?Artikel 57 betreft vooral de preventieve bewaring en vrijheidsontneming.
Ik sluit mij aan bij aarzelingen die anderen op dit punt hebben verwoord en
die ik ook al in een heel vroeg stadium naar buiten heb gebracht, in een AO
dat wij hebben gehouden nog voordat wij een letter hadden gezien. Ik vind
in ieder geval dat de redactie van artikel 57, lid 2, gewijzigd zou moeten
worden. Nu staat er dat in die gevallen het belang van de openbare orde geacht
wordt de bewaring van de vreemdeling te vorderen, tenzij. Ik vind dat hier
een kan-bepaling zou moeten worden opgenomen. Nu moet het als er geen bewaring
wordt gevorderd worden uitgelegd. De openbare orde is kennelijk zo belangrijk,
dat die geacht wordt bewaring te vergen. Je moet daarvoor op z'n minst een
voorzichtige formulering opnemen. Mijn aarzeling gaat echter verder. De vraag
naar de consequenties voor de capaciteit van de vreemdelingenbewaring gaat
dit wetgevingsoverleg te buiten.Gesteld wordt dat het vooralsnog niet de bedoeling is om de verhaalsmogelijkheid
van artikel 58 ook te gebruiken. Waarom is die dan toch opnieuw opgenomen?
Onder welke omstandigheden zou tot gebruik kunnen worden overgegaan?Ik kom bij hoofdstuk 6, artikel 60, het vertrek. Wat is de ratio van het
tweede lid, waarin onmiddellijk vertrek wordt voorgeschreven als de beroepstermijn
verstreken is? Waarom wordt niet de gebruikelijke termijn voor vertrek gehanteerd?
In verband met artikel 62 sluit ik mij aan bij de vraag van de collega's over
de precieze betekenis van de andere formulering. Volgens mij gaat het er niet
zozeer om dat uitzetting of reizen niet verantwoord is. Ik meen dat het woord
"indien" vervangen is door het woord "zolang". Ik wil zicht hebben op de betekenis
van deze aanscherping.Ik wil een vraag stellen in verband met artikel 65, eerste lid, onder
e. Daarin is sprake van een ongewenstverklaring in het belang van de internationale
betrekkingen van Nederland. Ik hecht aan een meer principiële toelichting
op wat daaronder moet worden verstaan. Bij een kwestie als de zaak-Öçalan
kan dit aan de orde zijn, maar het is natuurlijk de principiële vraag
hoe dit zich verhoudt tot de kern van het asielrecht. In eigen land kan een
persoon zeer ongewenst zijn, maar dit hoeft voor Nederland geen reden zijn
om zich dit aan te trekken. In plaats van Öçalan kan ook Salman
Rushdie als voorbeeld worden genomen.Ik heb niet veel toe te voegen aan wat collega's hebben opgemerkt over
het overgangsrecht en de implementatie. Wellicht wil de staatssecretaris iets
zeggen over de capaciteit van vreemdelingenbewaring als dit wetsvoorstel ongewijzigd
doorgaat. Hij zou mij dienen als hij ook iets zegt over het belang van de
uitbreiding van de capaciteit van de rechtsbijstand. Mijn laatste vraag betreft
de voorhangprocedure van de algemene maatregel van bestuur inzake het Vreemdelingenbesluit.
Verschillende keren las ik in de stukken dat deze voorhangprocedure niet wordt
opgenomen. Het resultaat daarvan is dat in de wet zelf niet staat dat een
voorhangprocedure bij het Vreemdelingenbesluit zal worden gevolgd. Dit lijkt
mij niet gewenst. Kan hieraan alsnog uitvoering worden gegeven? Dit kan per
amendement worden geregeld, maar deze weg lijkt mij niet nodig.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! Naar aanleiding van de schriftelijke beantwoording van de
vragen in de brief van 5 mei merk ik het volgende op. Ik noem de kwestie van
de herhaalde aanvraag, zie artikel 1f. De vraag die ik daarover heb gesteld,
is blijkens het antwoord niet duidelijk doorgekomen en daarom doe ik een nieuwe
poging. Is de verwijzing naar artikel 4:6, lid 2, AWB niet te beperkt? Het
gaat hierbij namelijk om een situatie waarover in het geheel geen nieuwe feiten
en omstandigheden zijn vermeld. Hoe gaat het nu met gevallen waarin wel een
beroep is gedaan op nieuwe feiten en omstandigheden, maar waarvan blijkt dat
deze op zichzelf geen reden zijn voor een andere beslissing dan de eerdere
afwijzing. Valt zo'n kwestie nu wel of niet onder de onthouding van schorsende
werking ex artikel 71, derde lid? Is het niet beter, de herhaalde aanvraag
te definiëren met de woorden van artikel 4:6, eerste lid, namelijk in
de zin van een nieuwe aanvraag na een geheel of gedeeltelijk afwijzende beschikking?Mijn volgende punt betreft de minute van de beschikking waarover collega
Rouvoet al sprak. Verleden keer hebben wij hierover uitgebreid gediscussieerd.
Met klem wordt gesteld dat de minute niet tot het dossier behoort. Dit zal
fysiek niet het geval zijn, maar inhoudelijk is het dezelfde aangelegenheid
in de zin van de WOB.Een tweede vraag is of die minute nu wel of niet de grond van de toekenning
bevat. Ik stel die vraag omdat er werd gezegd dat die grond niet in het dossier
staat. Maar als de minute daar niet toe behoort, staat in die minute dan wel
de grond? Mijn laatste vraag op dit punt is op welke grond genoemd in de Wet
openbaarheid van bestuur, een verzoek om inzage in een minute zal worden afgewezen.
Op bladzijde 20 staat dat het verzoek om kennisneming van een minute zal worden
geweigerd, omdat door het recht op kennisne ming de vereiste
zorgvuldigheid in de besluitvormingsprocedure en daarmee de kwaliteit van
de besluitvorming wordt bedreigd, maar ik kan dat nog niet direct rijmen met
een weigeringsgrond van de Wet openbaarheid van bestuur. Graag krijg ik daarover
meer duidelijkheid.Het laatste punt naar aanleiding van de brief van 5 mei betreft de formulering
van artikel 29, tweede lid. In de brief staat dat het verbod van refoulement
een imperatieve formulering in de weg staat. Ik begrijp die redenering, maar
ik vraag mij af of het alternatief moet zijn dat zo'n vrijblijvende formulering
wordt gekozen als nu het geval is. Nu worden de omstandigheden die in het
tweede lid zijn opgesomd, betrokken bij het onderzoek naar de mogelijkheid
van afwijzing van de aanvraag. Waarom zou niet kunnen worden geformuleerd
dat die omstandigheden leiden tot afwijzing van de aanvraag, tenzij dat in
uitzonderlijke gevallen in strijd is met het refoulementverbod?Een andere grond die genoemd wordt, is het gebruik van vervalste papieren.
Als, ondanks het gebruik van vervalste papieren, toch tot een vergunningverlening
wordt besloten – en daar kunnen inderdaad goede gronden voor zijn –
is er dan geen reden om het volgtijdelijke systeem te doorbreken en niet tot
een vergunningverlening voor onbepaalde tijd over te gaan? Zou dat geen concrete
bijdrage kunnen zijn om het gebruik van vervalste papieren te ontmoedigen?Wat betreft de toegang en het toezicht heeft de SGP-fractie naar aanleiding
van artikel 3 in het verslag aandacht gevraagd voor de pre-boarding checks.
In de nota naar aanleiding van het verslag stelt de regering dat voor toepassing
van dit instrument de instemming van de lokale autoriteiten op de luchthaven
van vertrek nodig is, maar dat een verdrag vereist wordt om Nederlandse ambtenaren
op vreemd grondgebied bevoegdheden toe te kennen, bijvoorbeeld in het kader
van grensbewaking. Acht de regering een dergelijk verdrag nodig c.q. gewenst
om de effectiviteit van de grensbewaking te verhogen?Artikel 4 betreft de verantwoordelijkheid van de vervoerder. Hierin staat
dat de vervoerder de "nodige maatregelen" moet treffen. De regering schrijft
dat de definitie van deze term geheel afhangt van de concrete omstandigheden
en perspectieven. Mijn vraag blijft of deze formulering aan vervoerders van
vreemdelingen wel voldoende houvast biedt.Ik kom bij hoofdstuk 4, toezicht en uitvoering. In artikel 44, tweede
lid, gaat het om nadere regels die gesteld zullen worden in verband met de
grensbewaking. Ik lees in de nota naar aanleiding van het verslag dat wordt
uitgegaan van parlementaire betrokkenheid bij de totstandkoming van die nadere
regels. Waarom is dan niet gekozen voor een formele voorhangprocedure? Deze
vraag komt bij andere artikelen ook terug en ik vind dat wij duidelijkheid
moeten krijgen over de vraag in welke gevallen de betrokkenheid van het parlement
bij nadere regelgeving nodig is in afwijking van het gebruikelijke uitgangspunt,
opdat wij niet later per geval dit soort discussies krijgen. Ik vind dat dit
in de wet zelf op alle punten helder en duidelijk conform de aanwijzing van
de regelgeving moet worden uitgewerkt.Artikel 48 betreft een wijziging van het criterium voor de bevoegdheid
tot het staande houden van vreemdelingen ter vaststelling van identiteit,
nationaliteit of verblijfsrechtelijke positie. Enkele sprekers hebben er al
aan gerefereerd dat in het wetsvoorstel wordt gesproken van een redelijk vermoeden.
De fractie van de SGP kan zich in het licht van de toelichting en de verwijzing
naar het criterium in het Wetboek van Strafvordering vinden in de verandering
die hiermee wordt voorgesteld, ook tegen de achtergrond van het feit dat actief
vreemdelingentoezicht op straat nauwelijks meer heeft plaatsgevonden sinds
de wetswijziging van 1993. Het viel mij wel op dat in de memorie van toelichting
en in het presentatievoorstel Vreemdelingenwet 2000 nadrukkelijk werd gesteld
dat wij teruggaan naar de situatie voor 1993. Als ik het goed begrijp, is
dit in de nota naar aanleiding van het verslag genuanceerd. Daarin staat dat
het om een ander criterium gaat en dat we niet zomaar de klok terugdraaien
naar de situatie voor 1993.Wat betreft artikel 48, vijfde lid, acht de regering de ongeclausuleerde
bevoegdheid om tijdens staandehouding de woning te doorzoeken, te vérgaand.
In de nota naar aanleiding van het verslag wordt gezegd dat eerst op andere
wijze getracht moet worden identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke
positie vast te stellen. Maar dan blijft de vraag, als je een ongeclausuleerde
bevoegdheid afwijst – daar kan ik mij iets bij voorstellen – of
niet juist in die gevallen waarin andere middelen tekortschieten, een geclausuleerde
bevoegdheid wenselijk respectievelijk mogelijk is.Voorzitter! Dan kom ik bij hoofdstuk 5, waar ik wat opmerkingen heb over
de vrijheidsbeperkende en vrijheidsontnemende maatregelen. Een vrees die wij
al eerder hebben verwoord in het verslag, is dat artikel 57 ertoe kan leiden
dat de uitgeprocedeerde asielzoekers die mee hebben gewerkt aan het verkrijgen
van de benodigde reisdocumenten, als het ware gestraft worden met inbewaringstelling
en vervolgens spoedige uitzetting. Is deze regeling niet een premie op het
met onbekende bestemming vertrekken? Ik zou graag zien dat daarop nader wordt
ingegaan.Van artikel 57, tweede lid, betreffende de mogelijkheid tot inbewaringstelling
op het moment dat alleen fysieke uitzetting moet plaatsvinden, ondersteunen
wij op zichzelf de gedachte en de achtergrond. Ik heb wel een vraag naar aanleiding
van de wijziging die in de nota van wijziging is toegevoegd. Het betreft de
zin die er, kort samengevat, op neerkomt dat de bewaringsgrond niet meer van
toepassing is ingeval van eerder legaal verblijf. Ik vroeg me af hoe het dan
zit in gevallen waarin tot intrekking van een verblijfsvergunning is overgegaan.
Is het in die gevallen dan niet meer mogelijk en is dat ook bedoeld?De heerRouvoet(RPF/GPV)Voorzitter! De heer Van der Staaij zegt dat hij de gedachte achter artikel
57, lid 2, steunt. Geldt dit ook voor de nogal categorische formulering dat
indien de bescheiden voorhanden zijn, het belang van de openbare orde geacht
wordt de bewaring van de vreemdeling te vorderen? Ik doel op het categorische
dat het per definitie zo zou zijn, dat het belang van de openbare orde dan
vordert dat iemand in bewaring wordt genomen. Ik heb daar een ander voorstel
voor gedaan. Kan de heer Van der Staaij hier een reactie op geven?De heerVan der Staaij(SGP)Het punt is helder. We zullen ook graag het antwoord van de staatssecretaris
daarop verkrijgen. Ik denk wel dat als je die mogelijkheid hier nadrukkelijk
opent, in de zin dat het belang van de openbare orde ermee gediend kan zijn
om wel degelijk tot bewaring over te gaan, je dan ook een formulering moet
kiezen die daaraan beantwoordt. Het betekent dat die formulering niet zo open
moet worden, dat je het in geen enkel geval meer gaat toepassen.De heerRouvoet(RPF/GPV)Het was mij opgevallen dat de formulering hier heel categorisch is, terwijl
in de nota naar aanleiding van het verslag wordt gezegd: het gebeurt niet
altijd, want er moet naar gekeken worden en het betreft bepaalde gevallen.
Mijn suggestie zou zijn om dit in de tekst van het artikel tot uitdrukking
te brengen, waardoor je voorkomt dat iedereen maar heel makkelijk wordt opgesloten.
De heer Van der Staaij plaatst daar immers zelf ook een kanttekening bij.De heerVan der Staaij(SGP)Dan merk ik wel op dat artikel 57, eerste lid, de mogelijkheid openhoudt
om al dan niet tot bewaring over te gaan. Het is derhalve geen verplichting,
als ik de artikelen goed zie. Alleen, er wordt een fictie in het tweede lid
aangenomen om allerlei bewijsproblemen tegen te gaan. Daar kan ik mij iets
bij voorstellen, omdat je anders in elk concreet geval duidelijk zult moeten
maken dat inderdaad het belang van de openbare orde ermee is gediend. De formulering
van artikel 57, eerste lid, lijkt mij voldoende mogelijkheden te bieden om
niet in alle gevallen zonder meer tot inbewaringstelling over te gaan.De heerRouvoet(RPF/GPV)Het heeft inderdaad te maken met hoe je het leest, maar je kunt heel gemakkelijk
artikel 57, lid 2, als een specialis ten opzichte van lid 1 lezen en dan heb
je wel een probleem.De heerVan der Staaij(SGP)Ik meen toch dat het eerste lid de bevoegdheid schept en het tweede een
soort rechtsvermoeden geeft, zodat uw lezing mij niet de lezing lijkt zoals
deze bedoeld is.Voorzitter! Een vraag is of de bepaling over de termijn van de inbewaringstelling
wel effectief zal zijn. Er is gezegd dat de vierwekentermijn in de praktijk
wel eens te kort zal kunnen zijn; je kunt dan niet meer verlengen. Er is iets
voor te zeggen om die periode wel degelijk aan een duidelijke termijn te binden,
maar de vraag daarbij is of het effect dan niet zal ontbreken. Zal het moment
van aanvang dan niet een heel precieze timing vragen, die in de praktijk niet
zo eenvoudig kan worden opgebracht? Over de wijze van inbewaringstelling wordt
in de nota naar aanleiding van het verslag naar aanleiding van vragen van
de fractie van GroenLinks gezegd, dat het in die gevallen niet om een gevangenis
zal gaan. Als ik echter het concept-Vreemdelingenbesluit lees, zie ik dat
het wel kan gaan om politiecellen of cellen in huizen van bewaring. Kan de
staatssecretaris hierop nader ingaan?Kortheidshalve sluit ik mij aan bij de vragen over het buitenschuldcriterum.
Heb ik het goed gezien dat de staatssecretaris in de nota naar aanleiding
van het verslag explicieter dan in het debat over het terugkeerbeleid zegt
dat het eigenlijk erop neerkomt dat het nieuwe criterium de staatlozen ten
goede komt? Roept de formulering van het buitenschuldcriterium dan niet heel
veel vragen op? Als dat echt de bedoeling is, waarom wordt daarover dan niet
meer duidelijkheid geschapen? Buiten schuld suggereert immers dat het element
van de verwijtbaarheid wel degelijk een rol kan spelen. Als het zo stringent
wordt toegepast en geobjectiveerd, wat blijft er dan nog over van die notie
van de verwijtbaarheid? Wij blijven de discussie hierover zeer onbevredigend
vinden.Waarom is in artikel 61 met betrekking tot de uitzetting gekozen voor
een kan-bepaling, terwijl rechtens in die gevallen de uitzetbaarheid al is
komen vast te staan? In artikel 43, lid 1b, staat eigenlijk al dat de vreemdeling
kan worden uitgezet als hij niet uit eigen beweging het land verlaat. Hier
wordt eigenlijk reeds de bevoegdheid tot uitzetting gegeven. Hoe verhoudt
zich dat tot artikel 61, lid 1? Is hier geen sprake van een doublure?Met betrekking tot artikel 61 doet zich ook de vraag voor wat er gebeurt
als de minister geen gebruikmaakt van zijn bevoegdheid tot uitzetting. Na
lezing van de nota naar aanleiding van het verslag is het antwoord duidelijk.
Zeker wanneer de uitzetting niet spoedig volgt op de afwijzende beschikking,
wordt de uitzetting alsnog een rechtens relevante handeling waartegen beroep
openstaat. Ziet de staatssecretaris hier geen problemen rijzen als het gaat
om de vermindering van procedures?MevrouwHalsema(GroenLinks)Als het een imperatieve bepaling wordt, zou de consequentie dan niet kunnen
zijn dat er helemaal geen uitzondering meer gemaakt kan worden bij uitzetting,
bijvoorbeeld ook niet ten opzichte van de staatlozen?De heerVan der Staaij(SGP)Ik kan mij voorstellen dat er bepaalde uitzonderingen nodig zijn bij de
toepassing van het artikel 61. Die zouden mijns inziens preciezer geformuleerd
moeten worden. Met een algemene kanformulering ontstaan er nieuwe vragen over
wanneer al dan niet wordt uitgezet, terwijl de achtergrond van die meeromvattende
beschikking toch is dat in principe kán worden uitgezet en dat iemand
reeds uit eigen beweging Nederland had dienen te verlaten.MevrouwHalsema(GroenLinks)De oude wet heeft geleerd dat het creëren van allerlei uitzonderingen
op een algemene wettelijke regel niet erg vruchtbaar is. We weten bij voorbaat
dat er, op het moment dat die bepaling in artikel 61 imperatief zou worden,
een groot aantal uitzonderingsgevallen gecreëerd moet worden.De heerVan der Staaij(SGP)Ik zou wel eens willen horen of het inderdaad om een groot aantal uitzonderingsgevallen
gaat.Kan de staatssecretaris nog een toelichting geven op de in artikel 63,
lid 2, gehanteerde formulering: "zo niet binnen redelijke tijd mogelijk"?In de artikelen 65 en 66 gaat het om de criteria voor de ongewenstverklaring.
In februari van dit jaar zouden wij reeds geïnformeerd moeten zijn over
de criteria voor ongewenstverklaring, de wijze waarop aan de beleidsintensivering
voor het terugkeerbeleid gevolg zou worden gegeven en welke kosten daarmee
gepaard zouden gaan. Ik meen dat wij die informatie nog niet hebben ontvangen.
Wanneer kan daarover meer duidelijkheid komen? Artikel 66, lid 2, bepaalt dat "de ongewenstverklaring kan worden opgeheven
indien de vreemdeling tien jaren onafgebroken buiten Nederland verblijf heeft
gehad en zich in die periode geen van de gronden, bedoeld in artikel 65, eerste
lid, hebben voorgedaan". Hoe uitvoerbaar is deze bepaling en in hoeverre bestaat
er inzicht in hetgeen zich in het buitenland heeft afgespeeld?De vergadering wordt van 12.45 uur tot 13.45 uur geschorst.Eerste termijn van de zijde van de regeringStaatssecretarisCohenMevrouw de voorzitter! Allereerst wil ik een opmerking maken over het
belang van de invoering van de wet per 1 januari 2001. Dat hangt uiteraard
samen met het hele belang van de wet en de context waarin een en ander plaatsvindt.
Wij hebben het de afgelopen twee jaar in dit gezelschap en daarvoor in ander
gezelschap voortdurend gehad over de druk die op het asielvraagstuk ligt.
Ik denk dat er ook in dit gezelschap overeenstemming over bestaat dat daaraan
het nodige moet en kan worden gedaan. De wet is erop gericht om het tempo
in het afwikkelen van de procedures op een aantal punten te versnellen. Het
is buitengewoon ingewikkeld om dat allemaal op een goede manier vorm te geven,
waarbij het nodige in de asielketen op elkaar moet aansluiten. Er zijn ook
al de nodige voorbereidingen getroffen om het zodanig te organiseren, dat
dit per 1 januari kan ingaan. Daar is naar mijn gevoel een groot belang mee
gemoeid, wat niet alleen met de procedure maar ook met de betrokkenen te maken
heeft. Met deze wet willen wij namelijk proberen het nodige te doen aan het
probleem van het ellenlange verblijf in de opvang. Mijn departement heeft
er de afgelopen periode zeer hard aan gewerkt om dat zo goed mogelijk voor
te bereiden. Wat voor invoering per 1 januari 2001 in ieder geval nodig is,
is dat voor 1 juli 2000 duidelijk is wat de tekst van de wet is. Dat is met
name van belang voor de uitvoeringsinstellingen. Het zou nog mooier in zijn
als de Tweede Kamer in staat is om de behandeling voor 1 juni af te ronden,
want dat zou betekenen dat de Eerste Kamer in staat zou zijn om de behandeling
voor de zomer af te wikkelen. Het argument van de Eerste Kamer is dus dat
het wetsvoorstel voor 1 juni bij haar moet zijn ingediend om het nog voor
de zomer te behandelen.De heerDittrich(D66)Ik onderschrijf het belang van de wet. Maar wat is er nu op tegen om de
wet per 1 februari, 1 maart of 1 april 2001 in te voeren? Dat biedt de administratie,
maar ook het parlement de gelegenheid om het op een zorgvuldige manier af
te wikkelen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat was ook mijn vraag. Mijn tweede vraag is waarom de tekst van de wet
al een halfjaar van tevoren, dus per 1 juli 2000, bekend moet zijn.De heerRouvoet(RPF/GPV)Ik neem aan dat de opmerking van de staatssecretaris niet alleen geldt
voor de Vreemdelingenwet, maar ook voor de invoeringswet. Die laatste hebben
wij nog niet artikelsgewijs doorgenomen. Maar ook daarbij hecht ik aan een
zorgvuldige behandeling.StaatssecretarisCohenDe reden waarom invoering niet later kan, hangt rechtstreeks samen met
het belang waar het hier om gaat. Mijn inzet is van het begin af aan geweest
te streven naar die datum van 1 januari. Nogmaals, in verband met het belang
van de zaak hecht ik daar sterk aan. Het is nodig dat de tekst van de wet
rond 1 juli klaar moet zijn vanwege de invoering. De noodzakelijke veranderingen
en bepalingen moeten duidelijk zijn. Ik noem het aanpassen van de programmatuur.
De IND en de andere ketenpartners hebben doodeenvoudig een halfjaar nodig
om de invoering op een goede manier te organiseren. Als wij dat niet redden
voor die datum lopen wij het risico in dezelfde val te trappen als in 1994.
Die invoering zal zorgvuldig voorbereid moeten worden en daar hebben wij een
halfjaar de tijd voor. Het wetsvoorstel is overigens in september aan de Kamer
voorgelegd. In die zin kan naar mijn gevoel niet van overhaasting gesproken
worden. De Kamer heeft de tijd gehad om het wetsvoorstel te bestuderen. Ik
heb mijn uiterste best gedaan om zo snel mogelijk met de nota naar aanleiding
van het verslag te komen. Natuurlijk realiseer ik mij dat zowel van onze kant
als van de kant van de Kamer onder tijdsdruk gewerkt wordt, maar toch wil
ik het belang dat met een tijdige invoering gemoeid is nog eens onderstrepen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik ben eerlijk gezegd niet door de staatssecretaris overtuigd. Ik kan
mij voorstellen dat uitstel van een halfjaar of een jaar, vanwege het door
hem benadrukte belang, uitermate problematisch zou zijn. Maar daar is ook
niet om gevraagd. Het gaat om een uitstel van een maand of van twee maanden,
zodat de Kamer in de gelegenheid is om de invoeringswet zorgvuldig te behandelen.
Die wet is nog niet eens aan de orde geweest in een wetgevingsoverleg en toch
moet er voor 1 juni over gestemd worden.StaatssecretarisCohenDat is waar, maar ook de invoeringswet ligt al enige tijd bij de Kamer.
Nogmaals, iedere maand eerder is winst en iedere maand die het langer duurt
is dus verlies. Het gaat om belangen waarover wij in de afgelopen twee jaar
zeer uitvoerig met elkaar van gedachten gewisseld hebben. Die invoeringswet
hoort daar natuurlijk bij.De heerRouvoet(RPF/GPV)Maar het is wel van belang dat de invoeringswet zorgvuldig behandeld wordt
in een wetgevingsoverleg. Dat zal de staatssecretaris toch met mij eens zijn.StaatssecretarisCohenNatuurlijk vind ik dat van belang. Ik vraag dan ook opnieuw om het tempo
erin te houden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Daarbij tekent de staatssecretaris dan aan dat de Kamer niet in de gelegenheid
zal zijn om het Vreemdelingenbesluit te kennen voordat de wet wordt geaccordeerd,
terwijl een groot deel van de regelgeving wordt vastgelegd in het Vreemdelingenbesluit.StaatssecretarisCohenDat is niet nieuw. Ik heb de Kamer bij brief van 31 maart het Vreemdelingenbesluit
op hoofdlijnen toegestuurd, met de mededeling dat wij op basis van die hoofdlijnen
verder zouden gaan. Belangrijke onderdelen van het Vreemdelingenbesluit zijn
in deze wetgeving neergelegd. Voorzitter! Tot zover deze prealabele opmerkingen. Nu wil ik overgaan
tot de behandeling van de verschillende hoofdstukken die aan de orde zijn
en ik begin bij hoofdstuk 2 inzake de toegang.Mevrouw Albayrak heeft gevraagd waarom is afgezien van een definitie van
vervoerder in het wetsvoorstel, ook al had de marechaussee daar om gevraagd.
De marechaussee heeft inderdaad aangedrongen op een definitie. Wij hebben
daarover met de marechaussee overlegd en dat heeft geleid tot de constatering
dat er in internationaal verband overleg plaatsvindt over een dergelijke definitie.
Zolang dat overleg niet is afgerond, is het op dit ogenblik niet noodzakelijk
tot een definitie te komen. Er is dus geen sprake van afstel ook al is er
wel sprake van uitstel. Op dit punt is met de leiding van de marechaussee
overeenstemming bereikt.Mevrouw Albayrak heeft vervolgens de vraag gesteld of de liaisonofficier
ook een rol heeft bij de controle van reisdocumenten en het adviseren daarover.
Zij heeft gevraagd of dit ertoe kan leiden dat personen de toegang tot een
vliegtuig wordt geweigerd. In de nota naar aanleiding van het verslag hebben
wij al opgemerkt dat de liaisonofficier niet bevoegd is toegang te weigeren.
Zijn werkzaamheden bestaan met name uit het op verzoek van de lokale autoriteiten
adviseren bij problemen met betrekking tot reizigers naar Nederland en/of
West-Europa, het geven van basistraining aan lokaal personeel en het faciliëren
van werkbezoeken. De bevoegdheid over de toegang tot het vliegtuig ligt uiteraard
bij de vervoerder.De heer Dittrich vroeg zich af of in het begin van de wet geen artikel
kan worden opgenomen met daarin de aan het vreemdelingenbeleid ten grondslag
liggende uitgangspunten, met name de restricties. De wijziging die wij hebben
doorgevoerd door het opnemen van artikel 12a voldoet naar mijn gevoel al aan
dat uitgangspunt, waarin is vastgelegd wat de redenen zijn om vreemdelingen
in Nederland toe te laten. Uit de wetsgeschiedenis en hetgeen daarover in
de memorie van toelichting staat, blijken die uitgangspunten mijns inziens
voldoende.De heerKamp(VVD)Ik neem aan dat zo'n bepaling alleen zin heeft, als zij met inhoudelijke
bepalingen verder wordt uitgewerkt. Als je alleen zo'n bepaling opneemt, waarin
staat dat je een restrictief beleid voert en je verandert verder niks in de
wet, dan bereik je inhoudelijk toch niks? Is de staatssecretaris dat met mij
eens?StaatssecretarisCohenNederland voert al heel lang een restrictief beleid, ook al blijkt dat
volgens de heer Kamp niet altijd evenzeer. De uitgangspunten, zoals de internationale
verplichtingen en het feit dat het uitsluitend moet gaan om Nederlandse belangen,
laten zien dat wij een volstrekt ander beleid voeren dan de Verenigde Staten
of Canada die het op een heel andere manier doen. De hele wet en de bepalingen
daarin zijn doortrokken van het restrictieve beleid.De heerDittrich(D66)In artikel 12a worden inderdaad de verblijfsvergunning en de voorwaarden
daarvoor geregeld. Mij gaat het erom dat helemaal in het begin van de wet
het hoofdbeginsel zou moeten worden vastgelegd. Artikel 3 over de toegang
lijkt mij een veel logischer plaats dan artikel 12a, waarin de verblijfsvergunning
wordt geregeld.StaatssecretarisCohenIn de systematiek van de wet waarvoor wij hebben gekozen, lijkt mij die
bepaling in artikel 12a op haar plaats. In de systematiek van de wet komt
de restrictieve kant van het beleid tot uitdrukking.Mevrouw Halsema en de heer Dittrich hebben gevraagd waarom de weigering
tot toelating in artikel 3 imperatief is voorgeschreven. Waarom is niet gekozen
voor een kan-bepaling in verband met de verdragsbepalingen die tot afwijking
nopen? Verdragsverplichtingen die dienen te leiden tot afwijking, gaan, dat
spreekt vanzelf, boven de nationale wet. De beperking wordt gevormd door de
internationale verplichtingen. Als je daarvan een kan-bepaling zou maken,
moet een weigering meer gemotiveerd worden door de overheid. Om die reden
hebben wij ervoor gekozen een imperatieve bepaling op te nemen.De heer Wijn heeft naar aanleiding van vragen over het begrip openbare
orde gevraagd of deze bepaling tot uitzetting niet facultatief wordt als de
betreffende vreemdeling gesignaleerd staat in het opsporingsregister dan wel
het Schengeninformatiesysteem. Wanneer wordt toegang soms wel, soms niet en
wanneer zeker wel geweigerd? Uitgangspunt blijft dat toegang tot Nederland
wordt geweigerd aan de vreemdeling die een gevaar oplevert voor de openbare
orde of de nationale veiligheid. Zoals wordt aangegeven in de nota naar aanleiding
van het verslag kan de toegang tot Nederland worden geweigerd als de betreffende
vreemdeling staat gesignaleerd in het opsporingsregister of het Schengeninformatiesysteem
ter fine van weigering, bijvoorbeeld omdat de vreemdeling een strafblad heeft
of ongewenst is verklaard. Per individueel geval zal moeten worden bepaald
of de aard van de opneming in het opsporingsregister of in het Schengeninformatiesysteem
reden is voor weigering van toegang tot Nederland zoals bedoeld in artikel
3. Ik voeg daar nog aan toe dat er geen Europese toetsing plaatsvindt van
het Schengeninformatiesysteem zoals het nu in de verschillende landen wordt
gehanteerd. Er is nog geen overkoepelende Europese toetsing. Zolang die er
niet is, is het goed om dat nog eens nationaal te bekijken om te bezien of
eenzelfde begrip in een ander land zodanig is gehanteerd dat het in overeenstemming
is met onze nationale uitgangspunt. Dat is mogelijk door een kan-bepaling.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of het begrip "nodige maatregelen"
in artikel 4 voldoende houvast biedt voor de vervoerder. Dat begrip is uitgewerkt
in de zogeheten richtlijnen voor vervoerders. De vervoerder kan daarbij desgewenst
door de met grensbewaking belaste uitvoerende diensten worden ondersteund.De heer Dittrich heeft naar aanleiding van de afschriftverplichting voor
de vervoerder in het kader van artikel 4 gevraagd waarom niet kan worden geregeld
dat de vervoerder zelf het originele reisdocument gedurende de reis onder
zich houdt. Dat idee lijkt misschien op het eerste gezicht aantrekkelijk,
maar veelal bepaalt de nationale wetgeving van landen dat het niet is toegestaan
het reisdocument in handen van particulieren te geven. De vervoerder is een
dergelijke particulier. De Nederlandse wetgeving kan daarin geen verandering
brengen.De heer Rouvoet heeft gevraagd waarom niet-imperatief wordt bepaald dat
van ieder document een afschrift moet worden gemaakt. Het is
goed om je te realiseren dat er op Schiphol jaarlijks zo'n 30 tot 40 miljoen
mensen binnenkomen, terwijl het probleem waarover wij het hebben, natuurlijk
maar op een fractie daarvan betrekking heeft. Dat is ook de reden waarom wij
ons beperken tot van tevoren afgesproken vluchten en landen met een zekere
risicofactor. Het is ook hier weer een kwestie van proportionaliteit. Het
is dus niet een capitulatie.De heerDittrich(D66)Begrijp ik het goed, voorzitter, dat de staatssecretaris dat wetgeving
in de landen van herkomst het vaak onmogelijk maakt dat een vervoerder de
originele documenten tijdens de reis inneemt? Zo ja, als iemand in een vliegtuig
stapt van de KLM of een andere Nederlandse luchtvaartmaatschappij dan is dat
toch Nederlands grondgebied waarop de Nederlandse wetgeving geldt? Dan zou
de KLM of welke andere Nederlandse vervoerder ook, toch wel degelijk op basis
van onze eigen nationale wetgeving die documenten kunnen innemen?MevrouwHalsema(GroenLinks)Als ik het goed begrijp, zal de vervoerder niet aansprakelijk worden gesteld
voor het vervoer van iemand die ongedocumenteerd was op het moment dat het
vluchtrelaas van betrokkene aannemelijk blijkt te zijn. Dat betekent naar
mijn idee dat de vervoerder in de positie wordt gebracht, dat hij het asielrelaas
inhoudelijk moet gaan beoordelen. Is dat correct?StaatssecretarisCohenNee. Wij hebben dat debat al eerder gehad. Ik kan mij in zo'n geval wel
voorstellen dat de vervoerder die dat verhaal hoort ter plaatse contact opneemt
met een vertegenwoordiger van de Nederlandse ambassade die met een 24 uur
per dag bemand station van de IND kan overleggen over wat hem te doen staat.
Hij moet dan van tevoren weten wat er aan de hand is. Daarover kan hij dan
onmiddellijk contact opnemen met de IND om vervolgens naar bevind van zaken
te handelen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Uit de wet vloeit wel voort dat de vervoerder wel degelijk aansprakelijk
is als hij iemand heeft vervoerd die zijn asielrelaas achteraf niet aannemelijk
kon maken. Daaruit vloeit dan weer volgens mij rechtstreeks voort een inhoudelijke
beoordeling door de vervoerder van het asielrelaas.StaatssecretarisCohenNee, de vervoerder is aansprakelijk als hij iemand meeneemt die geen vervoersbewijs
heeft. Als het om iemand gaat van wie hij van tevoren weet dat die een goede
reden heeft om geen vervoersbewijs te hebben en over wie hij tevoren contact
heeft gehad met de IND, dan kan hij zich hiermee verontschuldigen.De heerDittrich(D66)Is de staatssecretaris bereid om bij de halfjaarlijkse rapportage een
overzicht te geven van het aantal keren dat het is voorgekomen dat 's nachts
de IND op Schiphol vanuit het buitenland is benaderd voor overleg over de
vraag of iemand wel of niet zonder documenten meegenomen kon worden?StaatssecretarisCohenIk weet niet of dat wordt bijgehouden, voorzitter. Ik kan dus niet toezeggen
dat ik dat zal doen, maar ik zal ernaar kijken en als er iets over te zeggen
is, zal ik het doen.De heerDittrich(D66)Als het niet wordt bijgehouden, is het misschien wel heel raadzaam om
het bij te gaan houden, zodat wij inzicht krijgen in de mate waarin het tot
problemen aanleiding kan geven.StaatssecretarisCohenLaat ik nu maar eerst eens nagaan wat erover te vinden is.Ik ben u nog een antwoord verschuldigd op de vraag die u stelde voordat
mevrouw Halsema het heft in handen nam, namelijk de vraag hoe het zit met
het paspoort wanneer je als buitenlander een Nederlands vliegtuig binnenkomt
en daarmee op Nederlandse grondgebied komt. Waar men ook is, men mag het paspoort
niet afgeven, zoals dat ook in de Paspoortwet is vastgelegd. Overigens vraag
ik mij af of het wel zo'n goed idee is om altijd zodra men een vliegtuig binnenstapt
je paspoort af te geven aan de vervoerder. Ik weet ook niet of dat nu wel
in overeenstemming is met alle belangen die moeten worden afgewogen.De heerDittrich(D66)Je zou er dan een kan-bepaling van kunnen maken!StaatssecretarisCohenDe vraag is of je er dan zoveel mee opschiet, want dan gaat het weer om
bepaalde landen en vluchten waarvoor die afschriftplicht al geldt. Het maakt
naar mijn gevoel dan niet zoveel uit of men dan het afschrift heeft of het
paspoort zelf.Voorzitter! Mevrouw Halsema en mevrouw Albayrak stelden dat de nota van
wijziging in artikel 5, derde lid, een forse aanscherping van de MVV-verplichting
met zich brengt. Ik kan die stelling niet onderschrijven, want dat artikel
staat los van de MVV-verplichting. Het maakt een uitzondering op de regel
dat als de toegang is geweigerd de vreemdeling verplicht is om Nederland onmiddellijk
te verlaten. Die verplichting geldt niet voor vreemdelingen die een asielaanvrage
indienen. Zo geeft Nederland gehoor aan de door haar aangegane internationale
verplichtingen. Voor andere vreemdelingen geldt het MVV-vereiste onverkort,
behoudens de formele vrijstellingen. Daarin brengt de wijziging van het derde
lid van artikel 5 geen verandering.Ik kom nu toe aan het hoofdstuk toezicht. Misschien is het goed om eerst
een overzicht te geven van de wijzigingen die de wet met zich brengt in vergelijking
tot de huidige wet. Zoals al in de memorie van toelichting is aangegeven,
hechten wij zeer aan een goed functionerend vreemdelingentoezicht, ook voor
een goede uitvoering van de wet. Tijdens de voorbereiding is ons gebleken
dat er nog maar nauwelijks actief vreemdelingentoezicht plaatsvindt, zoals
ook de heer Wijn al constateerde. Met name door de vreemdelingendiensten wordt
gesteld dat men in de praktijk moeite heeft om met de bevoegdheden die zij
op grond van de huidige wet hebben een effectief toezicht uit te oefenen.
Teneinde iets aan de problemen te doen die zich in de alledaagse praktijk
van het vreemdelingentoezicht voordoen, hebben wij ten opzichte van de huidige
wet een aantal wijzigingen voorgesteld. In de eerste plaats betreft dat het
geven van aanwijzingen. Ingevolge het regeerakkoord is een nieuwe bepaling
opgenomen inzake de bevoegdheid van de minister van Justitie om aan de korpschef
en aan de bevelhebber van de Koninklijke marechaussee aanwijzingen
te geven over de inrichting van werkprocessen en de bedrijfsvoering. Ook kan
de minister van Justitie vragen om hem gewenste inlichtingen te verstrekken.
In het voorgestelde artikel 48, het oude artikel 19, is een wijziging aangebracht
in de bevoegdheid van toezichtambtenaren om vreemdelingen staande te houden
ter vaststelling van hun identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke
positie. Waar onder de huidige wet van deze bevoegdheid gebruik kan worden
gemaakt indien er concrete aanwijzingen zijn van illegaal verblijf, wordt
in het voorstel vastgelegd dat dit kan bij een redelijk vermoeden van illegaal
verblijf. Daartoe is besloten omdat gebleken is dat de wijziging van 1993
ertoe heeft geleid dat er nauwelijks nog actief vreemdelingentoezicht op straat
plaatsvindt, omdat dan slechts zelden concrete aanwijzingen voor illegaal
verblijf aanwezig zijn.Ook het derde lid van artikel 48 is nieuw. Op grond van artikel 19 van
de huidige wet is het niet mogelijk om een persoon over te brengen naar een
plaats voor verhoor indien diens identiteit na staandehouding bekend is. Omdat
het in de praktijk nogal eens voorkomt dat het wenselijk is om te onderzoeken
of de vreemdeling rechtmatig in Nederland verblijft, is die bevoegdheid uitgebreid
en kan de vreemdeling worden overgebracht naar een plaats voor verhoor om
te kunnen uitzoeken of hij rechtmatig in Nederland verblijft. De tekst van
het voorgestelde derde lid voorziet bovendien in de mogelijkheid om een vreemdeling
die in strafrechtelijke detentie heeft gezeten, te vervoeren naar een plaats
voor verhoor met het oog op uitzetting. In het vierde lid is voorzien in de
mogelijkheid van verlengen van de ophouding met twee maal 24 uur, wanneer
het redelijk vermoeden van illegaal verblijf na 6 uur nog aanwezig is en dat
in het belang van het onderzoek naar het illegaal verblijf van de vreemdeling
is.In artikel 49 wordt net als in artikel 4b van de huidige wet voorzien
in de bevoegdheid om een voertuig aan te houden, indien er een redelijk vermoeden
bestaat dat er vreemdelingen mee worden vervoerd. Naast de ook in de huidige
wet opgenomen bevoegdheid om van een bestuurder van een voertuig of een schip
te kunnen vorderen dat deze zijn voertuig stil houdt op een daartoe aangewezen
plek, kan een dergelijke vordering in het wetsvoorstel ook worden gericht
tot de gezagvoerder van een luchtvaartuig. Daardoor kan een luchtvaartuig
een "bufferopstelling" toegewezen krijgen en na toegangsweigering vertrek
met dezelfde vervoersondernemer gemakkelijker worden gerealiseerd. Op deze
manier kan beter worden gereageerd op een vlucht zoals die afkomstig uit Turkmenistan,
enkele jaren geleden.In artikel 50 van het wetsvoorstel is voorzien in de ook nu bestaande
mogelijkheid om reis- en identiteitspapieren in te nemen en tijdelijk te bewaren.
In de huidige regelgeving kan die bevoegdheid uitsluitend worden gebruikt
jegens de vreemdeling, terwijl in het wetsvoorstel deze bevoegdheid ook kan
worden gebruikt jegens personen. Dat maakt het mogelijk om ook de papieren
van een vreemdeling die zijn afgegeven aan derden, tijdelijk te bewaren. Het
komt vaak voor dat vreemdelingen hun papieren aan derden afgeven. Teneinde
in meer gevallen zo nodig tot uitzetting te kunnen overgaan, is in het tweede
lid bovendien voorzien in de mogelijkheid die papieren over te dragen aan
een persoon die belast is met de grensbewaking van een land waar toelating
van de vreemdeling gewaarborgd is.Op grond van de AWB zijn toezichthouders bevoegd iedere plaats, met uitzondering
van een woning, te betreden zonder toestemming van de bewoner. In artikel
51 is deze algemene bevoegdheid van de AWB enigszins uitgebreid. Het eerste
lid voorziet namelijk in de mogelijkheid een woning te betreden, zonder toestemming
van de bewoner, als er een redelijk vermoeden van illegaal verblijf van een
vreemdeling bestaat.Voorzitter! Dit was een korte recapitulatie van de voorstellen. Ik zal
nu ingaan op de gestelde vragen. Ik begin met een algemene vraag die is gesteld
door de heer Kamp. Hij vroeg of er geen sprake is van rechtsongelijkheid als
een illegaal die geen vergunning tot verblijf heeft aangevraagd, niet strafbaar
is en een illegaal die die vergunning wel heeft aangevraagd maar wiens verzoek
is afgewezen, wel strafbaar is. Ik kan mij niet vinden in het voorbeeld van
de heer Kamp, want het illegale verblijf op zichzelf is niet strafbaar. Dat
geldt voor beide gevallen en daarom is er van rechtsongelijkheid geen sprake.
Het niet voldoen aan een vertrekverplichting is strafbaar en niet het illegale
verblijf. Dat geldt zowel voor de illegaal die een vergunning heeft aangevraagd
en als voor de illegaal die dat niet heeft gedaan.De heerKamp(VVD)Ik doelde op de situatie dat er twee mensen naar Nederland komen van wie
er een zegt "je bekijkt het maar" en de ander een asielaanvraag doet. Als
degene die een aanvraag doet, wordt geweigerd, loopt hij het risico gepakt
te worden en zes maanden gevangenisstraf opgelegd te krijgen. Tegen degene
die nooit van plan is geweest een aanvraag te doen, kan echter niets worden
gedaan, omdat het illegaal verblijven in Nederland op zichzelf niet strafbaar
is. Hier is toch zeker sprake van rechtsongelijkheid?StaatssecretarisCohenNee, want de illegaal die niet om een vergunning heeft gevraagd maar wel
een aanzegging tot vertrek heeft ontvangen, is evenzeer strafbaar. In beide
gevallen is niet het illegale verblijf als zodanig strafbaar, maar het feit
dat men geen gehoor heeft gegeven aan een aanzegging tot vertrek.De heerKamp(VVD)Ik doel op de situatie dat iemand geen enkele actie heeft ondernomen waardoor
hij bekend kon worden bij de overheid. Het verblijf van zo iemand is niet
strafbaar. Iemand die wel een aanvraag heeft gedaan, is wel bekend bij de
overheid, is wel strafbaar en kan dan ook worden aangepakt. Worden mensen
zo niet aangemoedigd om helemaal geen aanvraag meer te doen? Als men geen
aanvraag doet, loopt men immers geen enkel risico.StaatssecretarisCohenIk denk niet dat het zo zal gaan. Er zijn ongetwijfeld mensen die bewust
kiezen voor illegaal verblijf in Nederland. Er zijn echter ook mensen die
daarvoor heel bewust niet kiezen en zich wel aanmelden en wel vragen om een
vergunning tot verblijf. Iemand die wel een vergunning aanvraagt, is gedurende
de behandeling van zijn aanvraag rechtmatig in Nederland. Als hij die vergunning
niet heeft gekregen en de aanzegging tot vertrek heeft gekregen, is sprake
van strafbaarstelling. Dat geldt ook voor degene die hier een tijd is geweest
 en de aanzegging tot vertrek heeft gekregen. De positie is hetzelfde.
Het gaat om verschillende typen.De heerKamp(VVD)Hebt u er geen behoefte aan om degene die hier bewust naartoe is gekomen
om illegaal te verblijven en dus niets vraagt, door strafbaarstelling aan
te kunnen pakken?StaatssecretarisCohenWij komen nu tot een principieel punt. Moet illegaliteit strafbaar worden
gesteld? In hoeverre moet je daarmee gaan? Ik vind het daarom een principiële
vraag omdat het ons dwingt na te gaan wat het inhoudt om te leven in een democratische
rechtsstaat. Moet je voor een aantal dingen die je zelf niet plezierig vindt,
zoals illegaliteit, maatregelen nemen die als je niet oppast die democratische
rechtsstaat kunnen aantasten? Mogelijkerwijs leiden het strafbaar stellen
van illegaliteit en nog een aantal andere maatregelen ertoe dat juist die
zaken die Nederland zo aantrekkelijk maken in de eerste plaats voor de bewoners
zelf worden aangetast. Terzake van de illegaliteit en het vreemdelingenbeleid
moet je je realiseren dat je te maken hebt met een wankel evenwicht tussen
maatregelen die noodzakelijk zijn en maatregelen die misschien ook wel noodzakelijk
zijn, maar waarvan je je afvraagt of die toch genomen moeten worden. Het gaat
dan om de normen en de waarden die wij in onze samenleving van belang vinden.
Straks gaat het om concrete aanwijzingen of redelijk vermoeden, strafrecht
en vreemdelingenrecht – hier is sprake van een grijs gebied –
waarbij het van belang is – de heer Rouvoet sprak daarover – die
balans voortdurend in het oog te houden. De wetgever moet die normen en waarden
die ons land tot dat aantrekkelijke land maken handhaven. Aspecten die te
maken hebben met kanten van illegaliteit en het toezicht daarop moeten goed
in de gaten worden gehouden.De heerKamp(VVD)Die benadering van de staatssecretaris spreekt mij zeer aan. Het gaat
om het in stand houden van de normen en waarden en die niet verloren te laten
gaat door een overreactie Je moet dat voornamelijk laten meespelen bij het
beoordelen van de proportionaliteit van de maatregelen die je gaat nemen om
iets nageleefd te krijgen. Als je in Nederland bent zonder vergunning, ben
je in overtreding. Dat kan toch wettelijk worden vastgelegd? Vervolgens kan
worden bekeken welke maatregelen moeten worden genomen om die wettelijke bepaling
te handhaven. Die moet dan wel redelijk zijn en mag onze waarden niet aantasten.
Dat de staatssecretaris dit vertaalt in het zelfs niet strafbaar willen stellen
van illegaal verblijf begrijp ik niet.StaatssecretarisCohenHet enkele feit van illegaliteit wil ik niet strafbaar stellen. Na veel
wikken en wegen heb ik wel een aantal stappen gezet. Ik denk aan het punt
van het redelijk vermoeden dat wordt ingekaderd. De heer Rouvoet wees op de
verwijzing naar artikel 27 Wetboek van Strafvordering. Die maatregel moet
in dat kader worden gezien. Er zijn twee aspecten van belang bij deze balans.
Enerzijds zijn er de mensen die menen dat, als men het houdt bij concrete
maatregelen, het niet zo kan zijn dat dit betekent dat er geen enkel toezicht
meer op straat is. Anderzijds zijn er degenen die mij zeggen: pas op als je
overgaat naar dat "redelijk vermoeden"; weet je wel zeker dat daarin geen
discriminatoire elementen zitten. Voortdurend gaat het om de afweging van
die twee punten. Het is van belang dat ieder voor zich die afweging maakt.
Waar het gaat om het redelijk vermoeden versus concrete aanwijzingen, heb
ik geoordeeld dat het van belang is om, zij het met een zekere inkadering,
te kiezen voor dat redelijk vermoeden. Al eerder is gezegd dat hiermee niet
wordt teruggegrepen op de bepaling van voor 1993. Immers, die was veel ruimer
omdat het daarbij ging om vreemdelingen tout court. Thans is het toegespitst
op redelijke vermoeden in verband met illegaal verblijf.De heerRouvoet(RPF/GPV)Als de staatssecretaris dit zo principieel benadert en onderbouwt, is
hij mijns inziens gehouden om aan te geven wat het verschil is tussen die
concrete aanwijzingen – daarover is gezegd dat sinds 1993 is gebleken
dat daarvan nauwelijks sprake is – en de feiten en omstandigheden die
aanleiding kunnen geven tot het redelijk vermoeden. Dat mag niet vaag blijven.StaatssecretarisCohenIk denk dat het voor een gedeelte vaag móet blijven omdat het telkens
weer om concrete omstandigheden gaat die niet geheel te voorzien zijn. Wanneer
het bijvoorbeeld om huidskleur gaat, moet volstrekt duidelijk zijn dat dat
geen feit of omstandigheid kan zijn die in dit kader van belang kan zijn.
Daar zal men nooit op af kunnen gaan.De heerRouvoet(RPF/GPV)Ik vind de omgekeerde vraag veel belangrijker. Als er sprake is van een
strafbaar feit, kan worden aangetoond dat iemand erbij betrokken is geweest,
maar illegaal verblijf kan zich niet uiten in bepaalde voorwerpen of anderszins.
Wanneer een verbinding wordt gelegd met artikel 27 Wetboek van Strafvordering,
rijst de vraag welke feiten en omstandigheden voldoende kunnen zijn voor een
redelijk vermoeden van illegaal verblijf. Ik ben het met u eens dat huidskleur
geen feit of omstandigheid kan zijn die aanleiding geeft voor een redelijk
vermoeden, maar wat dan wél?StaatssecretarisCohenHet is in ieder geval goed om ook die negatieve constatering hier nog
eens met nadruk vast te stellen. Een voorbeeld dat ik daarnaast kan geven
en dat ik zelf nogal overtuigend vind, is dat wanneer een auto wordt aangehouden
en een van inzittenden als mensensmokkelaar wordt herkend, men zich in een
dergelijke situatie afvraagt of de overigen niet met die mensensmokkelaar
mee zijn gegaan. Als men dan vermoedt dat er sprake zou kunnen zijn van illegaliteit,
is dat een voorbeeld van een situatie waarin feiten en omstandigheden een
rol kunnen spelen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Dat voorbeeld heb ik voorgelegd aan een aantal juristen en die zijn van
mening dat daarin sprake is van een concrete aanwijzing: de hoofdbestuurder
is een mensensmokkelaar en dat is bekend bij de politie. Het gaat mijns inziens
eerder om vagere situaties.StaatssecretarisCohenIk heb dit nu juist aangereikt gekregen als een voorbeeld waarbij er géén
sprake is van een concrete aanwijzing. Overigens, in het kader van artikel
27 Wetboek van Strafvordering is er in de loop van de jaren een criterium
ontstaan dat handen en voeten heeft gekregen aan de hand van
de ontwikkeling van de jurisprudentie. Is er sprake van een nieuwe bepaling
dan komt men niet veel verder dan het geven van een aantal voorbeelden om
ongeveer aan te geven waaraan men denkt. Positieve én negatieve voorbeelden
geven een eerste richting aan. Het belang van artikel 27 Wetboek van Strafvordering
is dat in dat verband een vorm van redeneren wordt aangereikt waarmee de rechter
vertrouwd is. De rechter kan hierop voortborduren, wetend welke valkuilen
hij daarbij kan tegenkomen.De heerDe Wit(SP)Ligt het niet voor de hand om dat redelijk vermoeden te koppelen aan concrete
omstandigheden zoals de controle van een voertuig, het betreden van een woning,
het doorzoeken van bagage enz.? Vervolgens kan uit de concrete aanwijzingen
een redelijk vermoeden ontstaan. Anders is het risico toch dat de bepaling
veel te ruim wordt toegepast.MevrouwAlbayrak(PvdA)De staatssecretaris zegt terecht dat het een dilemma is. Dat blijkt ook
weer uit deze discussie. Ligt het, juist omdat het een dilemma is, omdat de
meningen welke kant wij op moeten gaan uiteenlopen en in lijn met het betoog
van de staatssecretaris over waarden en normen, nu er een mogelijkheid lijkt
te zijn van willekeur en discriminatie, niet voor de hand om de discussie
gewoon af te sluiten, door het bij concrete aanwijzingen te laten?StaatssecretarisCohenIn feite stellen de heer De Wit en mevrouw Albayrak dezelfde vraag. In
beide gevallen is mijn antwoord dat een terugkeer naar het criterium dat wij
nu kennen, een terugkeer is naar een criterium dat in de praktijk niks doet.
Als je tot de conclusie komt dat het niks doet, dus dat het toezicht op deze
manier eigenlijk een wassen neus is en als je ook vindt dat dit niet het geval
zou moeten zijn, dan zul je een stap moeten zetten, in het besef dat die stap
niet alleen prachtig en mooi is. Je moet je de negatieve aspecten realiseren.
Nederlandse rechters kennende, zullen zij erop gespitst zijn ervoor te zorgen
dat de mogelijk discriminatoire kanten zoveel mogelijk naar achter worden
geschoven, door de formuleringen en de hantering daarvan. Wij hopen dat die
kanten door de jurisprudentie die zal ontstaan, inderdaad naar de achtergrond
verdwijnen. Je moet je ook realiseren waar het om gaat, om illegaal verblijf,
waaraan in gevallen waarin dat gewenst is bij het toezicht op straat wat gedaan
kan worden.De heerDe Wit(SP)Heb ik de staatssecretaris verkeerd begrepen? Hij antwoordde de heer Rouvoet
dat ook de inhoud van "redelijk vermoeden" in deze zin is dat het moet gaan
om concrete feiten en omstandigheden. Wat is dan het verschil tussen feiten
en omstandigheden en concrete aanwijzingen?MevrouwAlbayrak(PvdA)Aansluitend op de laatste zin van de staatssecretaris wil ik hem vragen
welke prijs hij bereid is te betalen. Waar worden de prioriteiten gelegd,
bij het absoluut voorkomen van willekeur en discriminatie? Of is het belangrijker
dat de vreemdelingenpolitie binnen bepaalde grenzen kan werken? Het is allebei
belangrijk, maar nu gaat het erom wat net even belangrijker is. Ik vind het
belangrijker om willekeur en discriminatie uit te sluiten. Wellicht kan er
via het mobiele vreemdelingentoezicht zodanig gewerkt worden, dat men wel
wat kan met het criterium.StaatssecretarisCohenMijn hele betoog is erop gericht dat allebei vermeden wordt. Je wilt vermijden
dat er niets gebeurt en je wilt discriminatie vermijden. Wij hebben geprobeerd
een formulering te zoeken die minder concreet is, dus meer ruimte biedt dan
"concrete aanwijzingen". Het toezicht krijgt dan wel degelijk weer een zekere
substantie. Met de formulering en met de waarborg dat de rechter gewend is
te werken met het criterium, zij het dat hij het nu op een ander terrein moet
toepassen, niet met het ruime begrip "vreemdeling", maar met het begrip "iemand
die hier illegaal verblijft", wordt gestreefd naar een zodanige afbakening,
dat niet het slechtste van twee kwaden wordt gekozen. Er moet meer toezicht
mogelijk worden gemaakt en er moet worden geprobeerd om discriminatie te vermijden.
Ik heb geprobeerd met deze bepaling een, misschien wat wankel, evenwicht te
zoeken. Op de normen en waarden kom ik straks nog wel terug.De heer Wijn stelt naar aanleiding van artikel 48, de staandehouding,
dat het voorkomt dat een illegaal aan het einde van zijn vrijheidsstraf vanuit
het huis van bewaring naar de vreemdelingendienst wordt overgebracht om in
bewaring gesteld te worden. Hij vraagt om de bevoegdheid voor de korpschef
of de hulpofficier van justitie om de overbrenging naar een plaats van verhoor
te bevelen en om de beheerder van een inrichting te verplichten een vreemdeling
op te houden totdat hij naar de plaats van verhoor wordt overgebracht. De
heren Dittrich en Rouvoet sloten zich bij deze vraag aan. Naar mijn gevoel
is een wetswijziging daarvoor niet noodzakelijk. In belangrijke mate kunnen
de bestaande knelpunten op een andere manier dan door wetswijziging worden
opgelost. In dat verband verwijs ik naar mijn brief van 20 april over onder
andere het VRIS-rapport waarin aanbevelingen worden gedaan om deze problematiek
op te lossen. Ik meen dat het veel belangrijker is, ervoor te zorgen dat de
uitvoering goed op elkaar is afgestemd dan dat het noodzakelijk is een extra
bevoegdheid te creëren.De heerDittrich(D66)In het VRIS-rapport staat duidelijk dat de hulpofficieren niet altijd
aanwezig zijn. Daarom vroeg ik of het niet veel beter is bijvoorbeeld de parketwacht,
een politiefunctionaris of een vreemdelingenrechercheur die bevoegdheid formeel
te geven. Op deze manier wordt een oplossing geboden in het geval de hulpofficier
niet aanwezig is.De heerWijn(CDA)Ik sluit mij aan bij deze vraag. Het gaat echter ook om de vraag of die
bevoegdheid er überhaupt is. Als de diensten niet op elkaar zijn aangesloten,
of het loopt in de praktijk fout, is die bevoegdheid er niet.De heerKamp(VVD)De leiders van de opsporingseenheden zijn toch als hulpofficier aangewezen,
zodat er altijd een hulpofficier beschikbaar is?StaatssecretarisCohenDe vragen hangen met elkaar samen. De leiders van het opsporingsonderzoek
zijn hulpofficieren. Deze mensen zijn niet voor niets hulpofficier gemaakt.
Het gaat me te ver om, als zij niet aanwezig zijn, anderen hulpofficier van
justitie te maken. De normen die daarvoor gesteld zijn, moeten
voor degene die hulpofficier is gemaakt in acht worden genomen. Ik vind het
belangrijk dat het streven er thans op gericht is dat de uitvoering van strafrecht
en vreemdelingenzaken op elkaar worden afgestemd zodat dit probleem kan worden
opgelost.De heerDittrich(D66)Je hoeft een parketwacht niet per se hulpofficier van justitie te maken.
Wel kan een specifieke bevoegdheid worden toegekend om bijvoorbeeld de vreemdeling
op dat moment aan te houden. Als dit niet goed geregeld is, kan de betrokkene
de straat op gaan.StaatssecretarisCohenDeze beslissing is aan de hulpofficier voorbehouden.De heerDittrich(D66)Een hulpofficier heeft nog andere bevoegdheden. Zoals ik al zei, kan ik
me voorstellen dat het te ver gaat om die bevoegdheid aan een parketwacht
toe te kennen, maar zo'n specifieke bevoegdheid kan in de wet geregeld worden.StaatssecretarisCohenHet is dan de vraag of men bereid is die stap te zetten. Ik vind het belangrijker
dat in de uitvoering gezorgd wordt voor de aanwezigheid van een hulpofficier.De heerDittrich(D66)De praktijk spreekt dit tegen. Staatssecretaris Kosto is hiermee al begonnen
en tien jaar lang is het niet tot stand gekomen. Waarom moeten wij nu denken
dat het wel gebeurt?StaatssecretarisCohenIk zei al dat het om een balans gaat. Ik vind het belangrijk dat wij proberen
om de aanzetten die op dit punt gegeven zijn, voortvarend verder uit te breiden,
zodat winst kan worden geboekt. In rechtsstatelijk opzicht vind ik het belangrijker
dat op deze manier winst geboekt wordt dan op een andere wijze.De heerWijn(CDA)Het gaat om een uitdrukkelijk verzoek dat gedaan is door de politie. Doordat
de praktijk niet werkt, kan iemand die wordt overgebracht vanuit strafdetentie
naar vreemdelingenbewaring op deze manier de dans ontspringen. Wij pleiten
voor de mogelijkheid om iemand nog even op te houden of iemand anders deze
persoon te laten overbrengen. Ik kan mij niet voorstellen dat de staatssecretaris
dit te ver vindt gaan.StaatssecretarisCohenAls dat meebrengt dat de bevoegdheid – die zeker op dat niveau toch
fors is – aan iemand anders wordt gegeven, ben ik geneigd om te zeggen
dat met een betere afstemming in de praktijk zoveel bereikt kan worden dat
die bevoegdheid niet nodig is. Immers, wij zien dat in de uitvoering veel
verbeterd kan worden. Bij de concrete aanwijzingen ligt dat anders, omdat
het daarbij niet lukt om met dezelfde beperkte bevoegdheid de praktijk te
verbeteren. Maar in dit geval verruim ik de bevoegdheid liever niet, ook al
wil de politie dat graag. Het is natuurlijk vaker aan de orde dat de politie
meer bevoegdheden wil hebben. Ik begrijp dat best, maar het is aan de wetgever
om scrupuleus te bekijken of het nodig is dit al dan niet te doen.Voorzitter! Inzake de aanwijzingsbevoegdheid in artikel 46 heeft de heer
Rouvoet gevraagd hoe deze bevoegdheid zich verhoudt tot de concentratie van
de beheersbevoegdheden bij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Deze aanwijzingsbevoegdheid laat de beheersverantwoordelijkheid van de minister
van BZK onverlet. Als de aanwijzingen budgettaire consequenties hebben, vindt
overleg plaats met de minister van BZK.De heer Wijn heeft gevraagd naar de toezichtsbevoegdheden en de mogelijkheden
van beroep. Hij vroeg waartegen beroep kan worden ingesteld, tegen welke toezichtshandelingen
dit kan en of het ook mogelijk is bij uitzettingshandelingen. In artikel 47
is een verwijzing opgenomen naar artikelen in de AWB om discussie te voorkomen
over de vraag of de AWB nu van toepassing is of niet. Het gaat daarbij om
de uitoefening van dezelfde soort bevoegdheden, waarop dezelfde normen van
toepassing behoren te zijn. Wat de beroepsmogelijkheden betreft, volgt uit
artikel 70 dat er bezwaar of beroep mogelijk is als er sprake is van een rechtens
relevante handeling. Dat is onder de huidige wet niet anders. Ik wijs op artikel
1a. Evenmin als onder de huidige wet zal onder de nieuwe wet uitzetting als
een vorm van bestuursdwang worden beschouwd.De heerWijn(CDA)U spreekt nu alleen over uitzetting, maar zijn er nog meer feitelijke
handelingen van een bestuursorgaan die onder artikel 47 kunnen vallen, maar
die toch een feitelijke rechtshandeling kunnen zijn? Ik denk aan ontruimen
of het beletten van bepaalde zaken.StaatssecretarisCohenIeder gebruik van een bevoegdheid levert de mogelijkheid op om daar iets
tegen te doen. Dat is het uitgangspunt waar rekening mee gehouden moet worden,
dus dat kan heel ruim opgevat worden.De heerWijn(CDA)De angst is dat zo via een omweg toch weer beroepsmogelijkheden gecreëerd
worden. U geeft aan dat u dat zelf niet wilt. Ik heb hier wel behoefte aan
een extra slot op de deur.StaatssecretarisCohenDe vraag is hoe je dat extra slot op de deur creëert. Wij zijn dat
punt verschillende keren tegengekomen. De mededeling dat men niet in beroep
kan gaan, maakt het veelal mogelijk dat de bestuursrechter weliswaar niet
meer bevoegd is, maar dat daardoor de bevoegdheid voor de civiele rechter
wordt gecreëerd. Dat is de valkuil die wij voortdurend moeten ontlopen.
Het is daarom vaak beter om toch maar de bevoegdheid te geven aan de bestuursrechter,
waardoor het in één hand blijft en waardoor het beter mogelijk
is er controle op te houden. Dat is beter dan het creëren van een ventiel
door middel van uw suggestie van een extra slot op de deur.De heerWijn(CDA)Dan wordt het een soort kattenluikje?StaatssecretarisCohenEen kattenluikje, dat is nog mooier gezegd!Mevrouw Albayrak heeft ten aanzien van artikel 49 de vraag gesteld of
de bevoegdheid bestaat om ieder voertuig aan te houden. Artikel 49, eerste
lid, stelt dat ambtenaren belast met grensbewaking en ambtenaren belast met
toezicht op vreemdelingen die een redelijk vermoeden hebben dat met een vervoermiddel
personen worden vervoerd met betrekking tot wie zij een toezichthoudende
taak hebben, bevoegd zijn om dat vervoermiddel te onderzoeken. Ergo, niet
ieder voertuig kan worden onderzocht, maar alleen als er een redelijk vermoeden
bestaat, kan tot aanhou- ding worden overgegaan. Van een standaardmatige aanhouding
is dus geen sprake.De heer Wijn vroeg, in verband met artikel 49, derde lid, waarop de tussenkomst
van de luchtverkeersleiding betrekking heeft. Met dit lid is alleen tussenkomst
van de verkeersleiding beoogd met het oog op de veiligheid van het luchthaventerrein.
De luchtverkeersleiding wijst de plaats aan waar het luchtvaartuig zal worden
geparkeerd, maar zij zal natuurlijk geen oordeel geven over de vraag of die
bufferopstelling wel of niet moet plaatsvinden.Mevrouw Albayrak vroeg of de verwijzing naar artikel 43, op bladzijde
62 van de nota naar aanleiding van het verslag, wel klopte. Die verwijzing
op bladzijde 62 van de nota naar artikel 43 is correct. Een van de gevolgen
van de afwijzing van de vergunningaanvrage is dat ambtenaren belast met toezicht
op vreemdelingen, bevoegd zijn iedere plaats te betreden, waaronder de woning.De heer Dittrich heeft gevraagd of op grond van artikel 51 ook in een
kerk kan worden binnengetreden. Het antwoord is ja, maar de Wet op het binnentreden
merkt een kerk, een moskee of een synagoge wel aan als een bijzondere plaats
waarvoor ook bijzondere regels gelden. Ook hier is weer zo'n punt waarbij
ik zelf het gevoel heb, in het licht van de normen en waarden waar we het
eerder over hadden, dat kerkasiel, ook zonder dat je nu precies hebt afgebakend
wat dit betekent, typisch zoiets is wat in die balans een rol speelt en waarvan
je ook bij dit vraagstuk, bij het hele vreemde- lingenbeleid, niet kunt zeggen
dat het positief of negatief is. Daar speelt, met alle verschillende beoordelingen
die je daarbij hebt en ook beoordelingen ten aanzien van individuele gevallen,
van alles een rol in. Maar wanneer zoiets als het kerkasiel daar een rol in
speelt – ik heb het nu niet zozeer over de wet, maar meer over het beleid
dat je daar voert – dan moet je daar ook terughoudend en voorzichtig
mee zijn, zoals omgekeerd ook kerken, naar ik merk, daar heel terughoudend
en voorzichtig mee zijn.Op zichzelf, daargelaten wat nu precies de juridische positie ervan is,
kan het heel belangrijk zijn dat er in de samenleving organisaties zijn die
vanuit een kritische betrokkenheid zich bezighouden met dit vraagstuk en op
die manier ook de overheid, die hier vaak over forse middelen beschikt, kritisch
bevragen over waar men nu precies mee bezig is. Dat kan wel eens tot uitdrukking
komen in kerkasiel en dat is voor mij ook een reden, zoals dat geloof ik ook
voor al mijn voorgangers een reden is geweest, om te zeggen dat je heel voorzichtig
met het kerkasiel moet zijn. Of het nu wel of niet kan: wees daar voorzichtig
mee. Wat mij betreft zal de nieuwe wet daar ten aanzien van het beleid niet
zoveel verandering in moeten brengen, in het licht van de balans waar het
in dit hele beleid om moet gaan.De heer Dittrich heeft gevraagd naar de verhouding van de Wet op het binnentreden
ten opzichte van de Vreemdelingenwet. Het Wetboek van Strafvordering, de Vreemdelingenwet
en diverse andere bijzondere wetten geven de bevoegdheden om plaatsen, waaronder
woningen, te betreden. In al die gevallen, dus niet alleen voor de strafrechtelijke,
geeft de Wet op het binnentreden vervolgens een aantal regels, waaronder de
regel dat het binnentreden in een woning redelijkerwijze nodig moet zijn voor
het doel dat met het binnentreden moet worden bereikt.Ook ten aanzien van het binnentreden van woningen, artikel 51, heeft de
heer Wijn een vraag gesteld. Hij zegt dat een illegaal staande gehouden kan
worden en gefouilleerd, maar dat gedurende die staandehouding niet de woning
mag worden onderzocht. Waarom is niet een bevoegdheid opgenomen om in een
woning op zoek te gaan naar aanwijzingen over de identiteit, zo is zijn vraag.
Dat is weer zo'n punt. Eigenlijk gaat het ook hier weer om de vraag hoever
je wilt gaan. Wat mij betreft ligt hier de grens, waarbij je zegt: de bevoegdheden
zoals ze nu in de wet zijn voorgesteld, zien wat mij betreft op datgene wat
je nog kunt doen en veel verder moet je niet gaan. Ik meen ook dat de heer
Rouvoet op dit punt tot eenzelfde conclusie kwam als waartoe ik kwam.De heerWijn(CDA)Voorzitter! Bij het verhaal over die balans kan ik mij nog wel iets voorstellen.
Maar waar het hier om gaat, is het volgende. Iemand wordt aangehouden; hij
is illegaal of er is een redelijk vermoeden dat hij illegaal is, en we weten
zijn identiteit niet. Vervolgens wordt zo'n iemand voor gehoor opgehouden
en dan werkt betrokkene nog niet mee. Nu staat in de nota naar aanleiding
van het verslag dat de regering eerst op andere wijze de identiteit wil proberen
vast te stellen. Als nu die wijze, namelijk het ophouden voor verhoor, niet
werkt, zou je toch in tweede instantie kunnen zeggen: dan kun je de woning
doorzoeken? Als je daar nog eens een toets inbouwt van een hulpofficier van
justitie of een korpschef, dan is die balans toch voldoende afgewogen en geef
je de bevoegdheid toch niet aan iemand die zomaar van de straat komt?StaatssecretarisCohenNee, je geeft die bevoegdheid inderdaad niet aan zomaar iemand van de
straat. Dat zou niemand willen, u ook niet, mijnheer Wijn, dat is volstrekt
duidelijk. Toch gaat het ook hier weer om de vraag hoever je daarin gaat.
Hoever ga je met het creëren van stapjes in die bevoegdhedenverdeling?
Wat mij betreft, ligt hier dan een grens. Waar je die grens legt, is inderdaad
in zekere mate arbitrair, maar wat mij betreft ligt die hier.De heerDittrich(D66)Ik heb het gevoel dat die balans waarover de staatssecretaris steeds spreekt,
een soort black box aan het worden is. Hij geeft namelijk niet aan waarom
nu wel of niet. Hij zegt alleen dat het een kwestie van gevoel is en dat het
te maken heeft met die balans. In artikel 51 wordt de ambtenaren de bevoegdheid
verleend om een woning te betreden als er een redelijk vermoeden bestaat dat
daar een illegaal verblijft. Dan zijn zij dus in die woning. Ik vind dat de
staatssecretaris duidelijker moet aangeven waarom zij dan – dus als
zij al in die woning zijn – niet mogen kijken of er paspoorten of andere
identiteitsdocumenten zijn.De heerVan der Staaij(SGP)Mijn vraag sluit daarop aan. In de stukken wordt gezegd dat de regering
een ongeclausuleerde bevoegdheid op dit punt te ver vindt gaan. Akkoord, maar
waarom dan geen geclausuleerde bevoegdheid waarin nadrukkelijk
wordt aangegeven dat men daarmee niet zomaar aan de slag kan gaan, doch dat
aan bepaalde voorwaarden voldaan moet worden?StaatssecretarisCohenU stelt voor een extra bevoegdheid toe te voegen. Hier gaat het echter
om de bevoegdheid een woning binnen te treden omdat er een redelijk vermoeden
bestaat dat daar iemand illegaal verblijft! Dat is een geheel andere bevoegdheid
dan de bevoegdheid om die woning te doorzoeken en daarbij de identiteit vast
te stellen. Dat is gewoon een nieuwe bevoegdheid!Ik geloof dat ik op dit moment niet veel verder kom met de mededeling
dat men zich ervan bewust moet zijn dat het telkens om precaire bevoegdheden
gaat en wat men daarin wél en niet doet. Hier gaat het over een uitbreiding
van concrete aanwijzingen naar een redelijk vermoeden van illegaal verblijf.
Het is echter nog een stap verder om een woning te betreden om daarmee de
identiteit te achterhalen. Ik vind dat dit echt verder gaat.De heerDittrich(D66)Zou u het minder bezwaarlijk vinden als die extra bevoegdheid geformuleerd
wordt met concrete aanwijzingen: een redelijk vermoeden, dan binnentreden,
is men binnen en zijn er concrete aanwijzingen dan mag er verder worden gezocht?De heerRouvoet(RPF/GPV)Ik wil het niet ingewikkeld maken, maar mijn vraag lag in diezelfde sfeer.
Ik kan de staatssecretaris heel erg volgen als hij zegt dat er verschillende
bevoegdheden zijn, dat je nieuwe bevoegdheden erbij kunt bedenken en dat het
de vraag is of je een bevoegdheid om de woning te doorzoeken wilt hebben.
Ik zou daarvan geen voorstander zijn. Maar is de staatssecretaris het met
mij eens dat het staande houden iets anders is dan het binnentreden van een
woning? Ik zou mij kunnen voorstellen dat het criterium bij het binnentreden
van een woning een tikkeltje hoger ligt dan bij het staande houden. Ik verwijs
naar de discussies die wij bij andere wetgeving over dit punt hebben gehad.De heerKamp(VVD)Misschien begrijp ik iets niet goed en kan de staatssecretaris dat verhelderen.
Is het nu zo dat tot de vreemdelingen die geen rechtmatig verblijf hebben
ook die vreemdelingen behoren die hier illegaal verblijven, geen verblijfsvergunning
hebben gevraagd en hier dus zomaar zijn? Vallen die ook onder deze definitie?
Als dat het geval is, kunnen de ambtenaren dan tegen de wil van de bewoner
een woning binnengaan om zo iemand aan te houden, terwijl de staatssecretaris
het illegale verblijf in Nederland niet strafbaar wil stellen?De heerWijn(CDA)Als een vreemdeling niet meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit,
is het toch aan die persoon zelf te danken dat daardoor extra bevoegdheden
kunnen ontstaan? Dat heeft hij toch zelf in de hand?De heerDe Wit(SP)Ziet de staatssecretaris ook de koppeling tussen artikel 51 en artikel
53, lid 2?MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik heb nog een vraag over ophouding en de verlenging daarvan. Klopt het
dat het beroep daartegen in artikel 91, eerste lid, bij nota van wijziging
is weggevallen? Houdt dat niet in dat het redelijk vermoeden dan niet meer
door de rechter kan worden getoetst?StaatssecretarisCohenVoorzitter! Ik ben het met de heer Rouvoet eens dat staande houden en
binnentreden niet hetzelfde zijn. Integendeel. Binnentreden is een stapje
verder. Dat maakt het a fortiori een stapje verder om, nadat men is binnengetreden,
ook nog eens onderzoek te doen. Op dat punt zitten wij op dezelfde lijn.De heerRouvoet(RPF/GPV)Dat zou ik toejuichen, maar ik heb daar ook als consequentie aan verbonden
dat je dan ook het criterium aanpast aan het verschil in indringendheid waarmee
wordt opgetreden. Nu mag men bij een redelijk vermoeden staande houden, maar
bij hetzelfde wat vaag gehouden criterium redelijk vermoeden mag men ook een
woning binnentreden.StaatssecretarisCohenIk doe dit debat recht als ik zeg dat ik daar nog eens rustig over wil
nadenken.De heer Kamp vond het raar om enerzijds de illegaliteit niet strafbaar
te stellen, maar het anderzijds wel mogelijk te maken dat iemand bij een redelijk
vermoeden van illegaliteit kan worden staande gehouden of zelfs zijn woning
kan worden binnengetreden. Wij moeten constateren dat tot op zekere hoogte
tegenstrijdige belangen een rol spelen. Ik heb het net uitvoerig gehad over
het belang om illegaliteit als zodanig niet strafbaar te stellen. Maar het
is voor onze samenleving wel noodzakelijk om in een aantal gevallen iets te
kunnen doen aan de illegaliteit. Aan beide aspecten moet je recht doen, of
je dat nu leuk vindt of niet. Dat is met ons voorstel mogelijk.De heerKamp(VVD)Ik vind dit een belangrijk punt. Op grond van welke wettelijke bepaling
wilt u dan iemand aanhouden?StaatssecretarisCohenDat is de bepaling in het wetsvoorstel, namelijk de bepaling over het
redelijke vermoeden van illegaliteit.De heerKamp(VVD)Illegaliteit is niet strafbaar, maar toch wilt u zo iemand aanhouden.StaatssecretarisCohenJa. Daarom kunnen wij niet gemakkelijk zeggen dat wij dat maar even op
die manier doen. Je zou haast zeggen: was illegaliteit maar verderfelijk en
strafbaar. Ik heb niet het gevoel dat dat zo is. In ieder geval vind ik niet
dat dat zo is. Dat neemt niet weg dat je op een gegeven ogenblik wel degelijk
tegen illegaliteit moet kunnen optreden. Het debat gaat om de vraag wanneer
je dat moet doen, welke aanwijzingen je moet hebben. Moeten die aanwijzingen
heel concreet zijn, of zijn wij bereid om daarin een stapje verder te gaan?
Ik realiseer mij wel dat wij met dat laatste een eind op weg gaan naar de
uitspraak, dat er iets mis is met illegaliteit.De heerKamp(VVD)Er zijn vier stappen. Is de illegaliteit strafbaar, dan ga je iemands
woning binnen, dan houd je hem aan en ga je de woning doorzoeken. U wilt illegaliteit
niet strafbaar maken en dat doorzoeken van de woning niet toestaan, maar de
middelste twee stappen kunnen volgens u wel. Daarin bent u niet consequent.
Dat is echt raar.MevrouwHalsema(GroenLinks)Het klopt dat de staatssecretaris daarin niet consequent
is. Dat zou namelijk betekenen dat je moet kiezen voor concrete aanwijzingen,
juist omdat illegaliteit niet strafbaar is.MevrouwAlbayrak(PvdA)Is het geen misvatting dat je een strafbaar feit gepleegd moet hebben,
alvorens men je woning kan binnentreden? De staatssecretaris legde een link
met het doel van het binnentreden van een woning: het illegaal verblijf. Los
van de vraag of daarbij sprake moet zijn van een redelijk vermoeden of concrete
aanwijzingen, waarover wij het uitgebreid kunnen hebben, is dat doel er wel
degelijk. De link die wordt gelegd met de strafbaarstelling, is volgens mij
niet op zijn plaats.StaatssecretarisCohenKortom, als binnengetreden wordt omdat er een vermoeden van illegaliteit
is, dan wordt dat gedaan met het oog op de vaststelling van die illegaliteit.
En als er sprake is van illegaliteit, is het mogelijk om uit te zetten, maar
dat is geen vermenging met het strafrecht.De heerDittrich(D66)De staatssecretaris heeft toegezegd dat hij hierover wil nadenken. Mijn
vraag is: stelt hij ons schriftelijk op de hoogte van zijn bevindingen en,
zo ja, op welke termijn?StaatssecretarisCohenJa, deze week.Voorzitter! Mevrouw Halsema constateerde dat de mogelijkheid tot beroep
is weggevallen in de nota van wijziging. Daar heeft zij wel gelijk in, maar
om dit te verklaren moet ik een stap teruggaan. Het had er ten onrechte een
plaats in gekregen. De bedoeling was om de bestaande systematiek voort te
zetten en daar kwam al geen beroep in voor. Het is dus ten onrechte in de
wet terechtgekomen en dat is er nu bij nota van wijziging uit verdwenen.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik had nog een bijkomende vraag, namelijk of hierdoor het gebruik van
het redelijk vermoeden niet meer door de rechter getoetst kan worden.StaatssecretarisCohenDe deskundigen om mij heen zeggen dat het wel kan en voegen daar de vraag
aan toe: waarom zou het niet kunnen?MevrouwHalsema(GroenLinks)Kan de staatssecretaris dat nader toelichten?StaatssecretarisCohenHet komt aan de orde wanneer de uitzetting beoordeeld wordt. Wanneer er
sprake is van een redelijk vermoeden van illegaal verblijf leidt dat tot uitzetting
en daarbij wordt vervolgens beoordeeld of iemand terecht is staande gehouden.
Op die manier komt het aan de orde.MevrouwHalsema(GroenLinks)Maar als er geen uitzetting volgt, moet het mogelijk zijn om voor de rechter
te brengen dat je überhaupt bent staande gehouden. En dat kan dan niet
meer.De heerDittrich(D66)Is het niet zo dat de uitzetting de uitvoeringshandeling is van een eerdere
beslissing en dat daarom die toets niet plaats zal vinden bij de uitzetting?StaatssecretarisCohenIk denk dat ik er goed aan doe hierop schriftelijk terug te komen.Voorzitter! Op dit punt heeft de heer De Wit gevraagd naar de relatie
met fouilleren. Die relatie zie ik niet, want het fouilleren heeft uitsluitend
betrekking op de asielprocedure. De heer De Wit heeft ook gevraagd of de in
artikel 53 genoemde bevoegdheid tot fouilleren zich beperkt tot de AC-procedure.
Die bevoegdheid is niet beperkt tot een bepaald stadium van de procedure.
Wel moet die bevoegdheid worden uitgeoefend met inachtneming van de beginselen
van subsidiariteit en proportionaliteit. Dat wil zeggen dat er aanleiding
moet zijn om te veronderstellen dat het fouilleren voor de behandeling van
de aanvraag de benodigde informatie kan opleveren.In dat verband heeft de heer Rouvoet gevraagd naar de bevoegdheid om tot
fouilleren over te gaan, voordat de AC-procedure al gestart is. De grondslag
daarvoor is, dat je ervan uitgaat dat iemand een aanvraag tot asiel heeft
gedaan en zich daaraan zal willen onderwerpen. Wij zijn daarop gekomen als
gevolg van de huidige procedure. Wij hebben geconstateerd dat het van belang
lijkt, zodra de aanvraag gedaan is, de mogelijkheid te hebben tot fouillering
over te gaan, zonder dat dit betekent dat daarmee de 48-uursprocedure al een
aanvang heeft genomen.De heer Wijn wijst erop dat het niet voldoen aan de opgelegde verplichtingen
strafbaar is gesteld in artikel 105 en vraagt zich af waarom het niet voldoen
aan die verplichtingen niet wordt betrokken bij de asielaanvraag. Verschillende
maatregelen van toezicht die genoemd zijn in artikel 52 zijn naar hun aard
niet geschikt om betrokken te worden bij de inhoudelijke beoordeling van de
asielaanvraag. Als voorbeeld noem ik de periodieke aanmelding en het inleveren
van het document waaruit het rechtmatig verblijf blijkt. Daarnaast wordt voor
wel relevante maatregelen van toezicht expliciet in artikel 29 vermeld dat
zij van belang kunnen zijn voor de beoordeling van de asielaanvraag. Ik wijs
met name op de verplichting gegevens te verstrekken. Kortom, voorzover relevant
voor asiel zijn die punten opgenomen in artikel 29.De voorzitter:Voordat de staatssecretaris zijn beantwoording voortzet, wil ik u erop
wijzen dat ik het aantal interrupties zal beperken, omdat wij anders een tijdsprobleem
krijgen. Wij moeten om kwart over vier klaar zijn. Ik ga ervan uit dat u daarvoor
begrip hebt.StaatssecretarisCohenIk kom bij het hoofdstuk vrijheidsbeperking en vrijheidsontneming. Ik
doe er waarschijnlijk verstandig aan onmiddellijk over te gaan tot de verschillende
gestelde vragen.De heerVan der Staaij(SGP)Voorzitter! Ik geef toe dat het wat brutaal is na uw aankondiging, maar
ik zou toch een vraag willen stellen.De voorzitter:Absoluut! Maar ik moet u wel zeggen, mijnheer van der Staaij, dat wij
een lijstje bijhouden van het aantal interrupties en u staat helemaal onderaan.
Gaat uw gang.De heerVan der Staaij(SGP)Ik heb een vraag gesteld over artikel 44, tweede lid. In de stukken staat
dat de AMvB over de grensbewaking ter goedkeuring aan het parlement zal worden
voorgelegd. Er is echter geen voorhangprocedure opgenomen. Waarop berust deze
discrepantie?StaatssecretarisCohenDat hangt samen met de keuze die wij hebben gemaakt om niet
in het algemeen een voorhangprocedure op te nemen, maar slechts voor een aantal
bepaalde punten. In dit geval is dus niet voor een voorhangprocedure gekozen.De heerVan der Staaij(SGP)Waarom staat er in de stukken dan wel de toezegging dat het parlement
zijn goedkeuring hieraan moet geven? Mijn vraag is ingegeven om te voorkomen
dat wij per geval een discussie moeten voeren. Uit de wet zelf dient te blijken
in welke gevallen die betrokkenheid van het parlement al dan niet wenselijk
wordt geacht.StaatssecretarisCohenWij hebben aansluiting gezocht bij de situatie in de vorige wet. Als er
al sprake was van een voorhangprocedure, hebben wij die gehandhaafd. Als er
geen sprake van was, is dat ook nu niet het geval. Zoals zo vaak hebben wij
aansluiting gezocht bij de praktijk die in het verleden gold.Voorzitter! Ik kom toe aan de beperking van de bewegingsvrijheid, artikel
54. Mevrouw Halsema heeft gevraagd of dat noodzakelijk is. Zij heeft geen
duidelijkheid over de criteria die daarvoor gelden. Het lijkt een vangnet
naast de vreemdelingenbewaring dat naar believen kan worden toegepast. Zij
vraagt of die inschatting correct is.Ik deel de constatering van mevrouw Halsema dat er bij die bepaling sprake
is van een soort vangnet. Ik deel niet haar zienswijze dat die bepaling naar
believen kan worden toegepast. Dat blijkt uit de ervaring met de toepassing
van het huidige artikel 18. Daarom lijkt mij een dergelijke bepaling wenselijk
voor situaties waarin geen andere vreemdelingenrechtelijke of strafrechtelijke
maatregelen mogelijk zijn. Hiervoor geldt ook dat in vergelijking met de huidige
situatie er niets nieuws onder de zon is.De heer Wijn heeft in dat verband gevraagd waarom er niet voor is gekozen
om daadwerkelijk vertrek of begeleid vertrek als criterium voor opheffing
van de maatregelen te laten gelden. Hij vroeg of hier artikel 50 geldt en,
zo ja, of dit geval in de AMvB wordt opgenomen. Zoals in de nota naar aanleiding
van het verslag al is gesteld, zal in de praktijk slechts van die mogelijkheid
gebruik worden gemaakt als het wettelijk niet mogelijk is om op andere gronden
vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen en het toch gewenst is dat de
vreemdeling beschikbaar is. Als de vreemdeling te kennen geeft dat hij Nederland
wil verlaten, wordt de maatregel opgeheven. Dan worden eventuele op grond
van artikel 50 ingenomen reis- en identiteitspapieren teruggegeven. Dat zal
zoveel mogelijk op een zodanig tijdstip gebeuren, dat duidelijk is dat de
vreemdeling ook daadwerkelijk vertrekt, bijvoorbeeld als hij op Schiphol staat.
Artikel 50, tweede lid, houdt niet in dat papieren altijd direct na opheffing
van de maatregel worden teruggegeven. Wij zijn niet van plan daarvoor nadere
regels te stellen in een AMvB.De heer Rouvoet heeft de vraag gesteld waarom artikel 55 niet alleen betrekking
heeft op artikel 29 over de niet-imperatieve afwijzingsgronden, maar ook op
artikel 28. Dat hangt samen met het afschaffen van de KONO-gronden. Voor de
toepassing van artikel 55 is het onderscheid tussen de imperatieve en de niet-imperatieve
afwijzingsgronden niet van belang. Artikel 55 kan worden toegepast indien
de aanvraag als bedoeld in artikel 26 is afgewezen, ongeacht de afwijzingsgrond.De heer Rouvoet heeft naar aanleiding van artikel 57 gevraagd wat de nieuwe
vorm van preventieve vrijheidsontneming voor de capaciteit van de vreemdelingenbewaring
betekent. De huidige capaciteit is om en nabij de 1000 plaatsen. Op dit moment
is onvoldoende nauwkeurig vast te stellen in welke inrichting en in welke
mate de behoefte aan bewaringscapaciteit zal veranderen door invoering van
de vorm van preventieve vrijheidsontneming in het wetsvoorstel. Het is dus
moeilijk om daarop vooruit te lopen. Het spijt mij, maar ik kan er niets anders
over zeggen.De heer Wijn heeft de vraag gesteld of ik kan aangeven hoe vaak opheffing
van de bewaring plaatsvindt omdat uitzetting niet binnen een bepaalde termijn
lukt of gaat lukken en of ik kan aangeven wat doorgaans de oorzaken zijn van
het niet lukken van uitzetting. Waarom geen bewaring ter fine van identiteitsvaststelling,
zo vroeg hij ook. Uitzetting van de vreemdeling staat of valt doorgaans met
de bereidheid van de vreemdeling om mee te werken aan zijn uitzetting. Als
dat niet het geval is en dientengevolge de identiteit en nationaliteit van
de vreemdeling niet is vast te stellen waardoor geen reisdocumenten kunnen
worden verkregen, zal de uitzetting niet gerealiseerd kunnen worden. Ik heb
er geen gegevens over hoe vaak dat wel of niet lukt. Dit is een antwoord dat,
naar ik vrees u, maar ook mij spijt, maar dat wel de situatie weergeeft. Op
dit ogenblik zijn er wel voldoende mogelijkheden om een vreemdeling in bewaring
te stellen. Bij de vraag om het opnemen van een aparte bewaringsgrond ter
fine van identiteitsvaststelling kom je weer terecht bij het algemene punt:
wil je dat of wil je dat niet. Ik vind het nogal wat om dat een grond te noemen
om iemand vast te zetten en vast te laten zitten.De heer De Wit heeft, evenals anderen, gevraagd of voor artikel 57 niet
een maximale termijn zou moeten gelden, bijvoorbeeld zes maanden. Ik dacht
dat in eerdere debatten al aan de orde was geweest dat wij er niet voor hebben
gekozen om voor vreemdelingenbewaring een absolute maximum termijn te hanteren,
omdat het risico bestaat dat de vreemdeling die termijn gaat uitzitten en
omdat er ook na die termijn wel degelijk een reëel uitzicht op uitzetting
kan bestaan. Wel toetst de rechter na zes maanden de voortduring van de bewaring
streng. Wat mij betreft, is dat een voldoende rechtswaarborg. Bovendien is
het toepassen van de bewaringsvorm noodzakelijk om onttrekking aan uitzetting
te voorkomen. Het belang van de overheid wordt daarbij afgewogen tegen het
belang van de vreemdeling.De heer Dittrich heeft naar aanleiding van artikel 57, tweede lid, gevraagd
of, en nu citeer ik hem letterlijk, "het liberale uitgangspunt van de eigen
verantwoordelijkheid wordt losgelaten". Artikel 57, tweede lid, verandert
niets aan het uitgangspunt van de eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling
voor zijn terugkeer, maar biedt alleen maar de mogelijkheid om in voorkomende
gevallen een vreemdeling in bewaring te stellen indien nog slechts de feitelijke
terugkeer moet worden gerealiseerd. Van een standaardmatige inbewaringstelling
is dus geen sprake. Wat betreft het debat dat daarover is gevoerd tussen de
heren Van der Staaij en Rouvoet, stel ik mij graag op het standpunt zoals dat door de heer Van der Staaij werd verwoord.De heer Wijn stelde dat illegale vreemdelingen moeten worden opgesloten
totdat verwijdering mogelijk is. Zoals gesteld in mijn brief over onder andere
het VRIS-rapport zal uitvoering van de motie-Middel zich noodzakelijkerwijs
binnen de huidige wettelijke kaders moeten afspelen en dat impliceert dat
voortduring van de vreemdelingenbewaring na zes maanden zeer streng door de
rechter zal worden getoetst. In zeer specifieke gevallen kan de bewaring maximaal
12 tot 13 maanden voortduren. Als de heer Wijn dan zegt dat de rechter dat
wel kan vinden, maar dat hier toch wetten worden gemaakt, dan verwijs ik hem
opnieuw naar het debat dat zojuist is gevoerd. Ook al gaat het om een vorm
van illegaliteit die strafbaar is en ook al gaat het om criminele illegalen,
het zou mij veel te ver gaan om te zeggen dat criminele illegalen maar moeten
worden vastgezet totdat ze terug kunnen gaan, al duurt het nog zo lang. Dat
zou bijvoorbeeld ook levenslang kunnen betekenen en dat kan ik niet in overeenstemming
brengen met de normen en waarden die wij binnen onze samenleving hebben. Ik
kan mij voorstellen dat dit nu zo'n punt is dat zich echt leent voor het plenaire
debat.De heer Wijn stelde ten aanzien van dat artikel 57, tweede lid, dat de
maatregel niet meer wordt toegepast op personen die een verblijfsvergunning
hebben gehad en hij vroeg of het probleem zich bij die personen dan niet meer
voordoet. Als die zich een keer aan uitzetting hebben onttrokken, is daarna
dan niet altijd het belang van de openbare orde aangetoond om bewaring toe
te kunnen passen? Voorkomen moet worden dat vreemdelingen die rechtmatig verblijf
hebben gehad, worden getroffen door het tweede lid. Dat laat onverlet dat
die categorie vreemdelingen wel op basis van artikel 57, eerste lid, in bewaring
kunnen worden gesteld. Wanneer een vreemdeling zich onttrekt aan zijn uitzetting,
kan het belang van de openbare orde die inbewaringstelling vorderen.Mevrouw Halsema constateerde ten aanzien van artikel 57, tweede lid, dat
niet iedereen die meewerkt in bewaring wordt genomen en zij vroeg naar de
criteria en de situaties waaraan de regering dan denkt. De bewaring wordt
immers slechts gevorderd bij de verwachting dat de reisdocumenten binnen vier
weken verkregen zijn. Hoe kan daarop beleid worden gevoerd? Het komt vaak
voor dat een vreemdeling zich rond de dag van de uitzetting fysiek daaraan
onttrekt. Om dat te voorkomen is het tweede lid in artikel 57 ingevoerd. Van
een standaardmatige inbewaringstelling kan dan ook geen sprake zijn. Dat hangt
in juridische zin dan ook weer samen met de kan-bepaling in het eerste lid
van artikel 57. Altijd vindt een belangenafweging plaats tussen het belang
van zijn vrijheid voor het individu en dat van de staat tot inbewaringstelling.
Bewaring wordt gevorderd indien de reisdocumenten voorhanden zijn of binnen
vier weken voorhanden zullen zijn.Ten aanzien van artikel 57, derde lid, vroeg de heer Wijn of opheffing
van de bewaring als de vreemdeling te kennen geeft Nederland te willen verlaten
en daartoe ook de mogelijkheid bestaat, is gebaseerd op artikel 50, eerste
lid, en of dat betekent dat de praktijk in een AMvB wordt vastgelegd. Als
de vreemdeling te kennen geeft dat hij Nederland wil verlaten, dan wordt de
bewaring opgeheven en vanzelfsprekend worden dan op grond van artikel 50 ingenomen
reis- en identiteitspapieren teruggegeven. Dat zal zoveel mogelijk op een
dusdanig tijdstip gebeuren dat duidelijk is dat de vreemdeling ook daadwerkelijk
vertrekt, bijvoorbeeld op Schiphol. Artikel 50, tweede lid, houdt niet in
dat die papieren altijd direct na opheffing van de bewaring worden teruggeven,
maar dat is hetzelfde antwoord van zojuist.De voorzitter:Ik stel voor dat er niet meer dan één vervolgvraag per spreker
wordt gesteld. Verder sta ik tijdens deze vragen geen interrupties toe, omdat
het anders onmogelijk wordt om dit wetgevingsoverleg voor kwart over vier
af te ronden.MevrouwHalsema(GroenLinks)Als gevolg van artikel 57, tweede lid, zal er een periode van vier weken
voorafgaan aan de uitzetting. Betekent dit dat er per nationaliteit en op
verschillende momenten mensen in bewaring zullen worden genomen? Zal er voor
de laissez-passer-procedures, afhankelijk van het land van herkomst, meer
of minder tijd nodig zijn? Zullen mensen die niet meewerken aan hun uitzettingen,
op straat worden gezet en die wel meewerken in bewaring worden genomen?De heerRouvoet(RPF/GPV)Mijn vraag betreft artikel 55. De staatssecretaris zegt dat de vrijheidsbeperking
zal worden gerelateerd aan de artikelen 28 en 29. Hij stelt dat de KONO-gronden
zijn afgeschaft. In de schriftelijke stukken wordt echter telkenmale naar
voren gebracht dat de KONO-gronden nu in artikel 29 staan. Deze gronden zijn
dus niet afgeschaft, maar hebben een plaatsje gekregen in een niet-imperatieve
sfeer. Met het oog hierop blijf ik mij afvragen waarom de vrijheidsbeperking
niet aan artikel 29 wordt verbonden. Heeft dit soms ook iets te maken met
het zoeken naar de juiste balans?De heerWijn(CDA)De staatssecretaris geeft aan dat uitzetting vaak niet mogelijk is, omdat
het vaststellen van de identiteit in de vreemdelingenbewaring niet mogelijk
blijkt. Hij geeft aan dat hier een moeilijke belangenafweging een rol speelt.
Ik verzoek hem de uitkomst van die afweging zo mogelijk nog voor de plenaire
behandeling van de wet aan de Kamer bekend te maken, opdat wij de effectiviteit
van de vreemdelin- genbewaring beter kunnen beoordelen.De heerDe Wit(SP)Ik vraag mij af of er van de uitleg van de staatssecretaris aan artikel
57, tweede lid, geen preventieve werking kan uitgaan. Als men immers niet
weet hoe een en ander in de wet is geregeld – ik doel dan bijvoorbeeld
op de termijnen – zal men namelijk eerder geneigd zijn om onder te duiken.De heerKamp(VVD)De staatssecretaris geeft nu aan de motie-Middel niet uit te willen voeren,
omdat daar een wetswijziging voor nodig is. Verder zegt hij, onder verwijzing
naar een aantal normen en waarden, geen criminele illegalen te willen opsluiten
totdat zij het land kunnen worden uitgezet. Ik wijs hem er dan wel op dat
het afhankelijk van de stad om groepen van enkele honderden tot enkele duizenden
criminele illegalen gaat. Deze criminelen houden zich de hele dag met misdrijven
bezig en dat roept toch zeker de vraag op hoe recht kan worden
gedaan aan de normen en waarden van de tienduizenden die het slachtoffer worden
van deze mensen. Zijn de slachtoffers niet het belangrijkst? Moet dat geen
overweging zijn om de motie-Middel wel degelijk uit te voeren?De heerDittrich(D66)De staatssecretaris heeft nu terecht afstand genomen van het gedachtegoed
van de PvdA, zoals dat is vervat in de motie-Middel. Waarom heeft hij dat
echter niet gedaan in het debat waarin deze motie is ingediend? Hij had die
motie toen toch zeker kunnen ontraden op grond van alle goede argumenten die
hij nu naar voren brengt? Ik stel deze vraag, omdat de staatssecretaris deze
motie toen niet heeft ontraden, maar heeft gezegd dat hij liever niet zag
dat deze motie werd aangenomen.StaatssecretarisCohenIn het debat waaraan nu wordt gerefereerd, heb ik een uitleg aan deze
motie gegeven die haar zeer inperkte. Die uitleg komt overeen met hetgeen
in de VRIS-notitie is opgeschreven. Als men de stukken erbij neemt, kan men
dat zo nalezen.De heerDittrich(D66)Dat is geen antwoord op mijn vraag.StaatssecretarisCohenDe heer Dittrich vroeg mij waarom ik deze motie toen niet heb ontraden.
Ik zeg hem wat ik toen gedaan heb om hem duidelijk te maken dat ik toen iets
anders heb gedaan dan hij nu suggereert.De voorzitter:Mijnheer Dittrich, ik zie dat u wilt interrumperen. Ik sta dat niet toe,
omdat wij daarvoor geen tijd meer hebben.De heerDittrich(D66)Ik dacht dat dit debat nu juist was bedoeld om met de staatssecretaris
van gedachten te wisselen.De voorzitter:Dat klopt, maar dit debat moet wel om kwart over vier afgelopen zijn.
Ik stel voor dat de staatssecretaris verdergaat met zijn beantwoording.StaatssecretarisCohenDe heer Kamp stelt terecht het probleem aan de orde dat een afweging moet
worden gemaakt tussen de rechtspositie van de criminele illegalen aan de ene
en van de slachtoffers aan de andere kant. Het is waar dat deze illegalen
allerlei kleine misdrijven begaan, zoals tasjesroof. Houd je dat goed in de
gaten? Bestrijd je dat niet onvoldoende door het niet mogelijk te maken hen
daadwerkelijk het land uit te sturen? Het gaat hier om een afweging. De aanpak
bestaat uit een combinatie van het strafrecht en het vreemdelingenbeleid.
Het gaat mij te ver om in het kader van het vreemdelingenbeleid tot maatregelen
te komen die veel verder gaan dan in het strafrecht gebruikelijk is. Als terecht
wordt gezegd dat er iets aan gedaan moet worden, dan meen ik dat wij voortdurend
door moeten gaan om hier de strafrechtelijke kant te blijven benadrukken.
Wat mij betreft gebeurt dat in combinatie met het vreemdelingenbeleid. Wanneer
er sprake is van een overtreding of een misdrijf, moet dat worden vastgelegd.
Telkens opnieuw moet worden bekeken of het mogelijk is betrokkene uit te zetten.
Ik vind het goed om op dat punt vreemdelingenbewaring toe te passen, maar
wel met grenzen. Het gaat mij om de grenzeloosheid die mogelijkerwijs kan
zitten in die motie. Ik wil er een grens aan stellen. Voor het genoemde probleem
hebben wij andere middelen.Mevrouw Halsema en de heer De Wit hebben vragen gesteld over het tweede
lid van artikel 57. Wanneer het mogelijk is om binnen vier weken iemand uit
te zetten – de nationaliteit doet er niet zoveel toe – omdat de
documenten er zijn, dan moet je dat doen. Er wordt dan gezegd: dat is niet
eerlijk, want je moet maar je best doen om ervoor te zorgen dat je geen documenten
hebt. Dat is een probleem in meer algemene zin. Het is treurig dat je soms
tot een sterkere positie komt als je niet meewerkt. Dat is een van de redenen
om niet door te gaan met het meewerkcriterium. Ik weet niet of mevrouw Halsema
dat bedoelde.De heer Rouvoet vroeg naar het verband tussen artikel 25 en de KONO-gronden.
Die KONO-gronden zitten niet alleen in artikel 29, maar ook in artikel 28.De heer Wijn vroeg of je de vreemdelingenbewaring ter fine van identiteit
niet moet hebben. Moet niet worden onderzocht hoe het zit? Praktisch is dat
onmogelijk. Je moet dan weten hoe de gegevens in elkaar zitten. Dat lukt niet.
Ik weet niet of de gegevens in voldoende mate zijn bijgehouden om ernaar te
kijken. Het gaat om de uitzetting. De vreemdelingenbewaring is er ter fine
van de uitzetting. De heer Wijn wil er nog iets voor zetten namelijk ter fine
van identiteitsvaststelling. Als je dat hebt, dan uitzetten. Het is de vraag
of dat nodig is, want het gaat per slot van rekening om de uitzetting.Ik kom aan het hoofdstuk terugkeer en ongewenstverklaring. De heer Wijn
heeft gezegd: van een vreemdeling kan medewerking worden gevorderd ingeval
van opschortende werking van de beschikking. Waarom een kan-bepaling? In welke
gevallen wordt die medewerking niet vereist? Ik denk dat een imperatieve bepaling
haar doel voorbijschiet. Het is alleen zinvol om medewerking te vorderen als
de vreemdeling niet zelf voor de nodige papieren zorgt. Als hij zelf aan die
papieren kan komen, is een vordering helemaal niet nodig.Mevrouw Halsema vraagt of van een asielzoeker die nog niet onherroepelijk
is afgewezen kan worden gevergd om bij de ambassade een laissez-passer te
vragen. Is dat niet in strijd met het verbod van refoulement? Voorzitter!
Ik stel voorop dat ik in artikel 59, tweede lid, niet zie staan dat van een
vreemdeling kan worden gevergd dat bij een ambassade een laissez-passer te
vragen. Dat staat er niet. Zoals bij de behandeling van de terugkeernotitie
in september 1999 is aangegeven, wordt de vreemdeling al vroegtijdig in de
procedure gewezen op de mogelijke uitkomsten van de toelatingsprocedure en
de consequenties die zijn verbonden aan een afwijzende beslissing. Van de
vreemdeling wordt verwacht dat hij zich reeds na een eerste negatieve beschikking
inspanningen getroost om bijvoorbeeld reis- en identiteitsdocumenten te verkrijgen.
Overigens is ook de wetgeving inzake ongedocumenteerden al een signaal dat
een vreemdeling bij binnenkomst dient te beschikken over de documenten waaruit
zijn identiteit blijkt. Dit betekent niet per se dat de vreemdeling zich dient
te wenden tot de autoriteiten van het land van herkomst. Hij kan ook trachten
om, bijvoorbeeld via familieleden in het land van herkomst of anderszins,
documenten te verkrijgen waaruit zijn identiteit blijkt. Het vertrek en het
eventueel verkrijgen van documenten vormen een verantwoordelijkheid die primair bij de vreemdeling zelf berust. Desgewenst zal de Nederlandse
overheid betrokkene hierbij ondersteunen. Van enige strijdigheid met het verbod
op refoulement is in dit verband wat mij betreft geen sprake.Mevrouw Halsema heeft een vraag over de vertrektermijn. Ervan uitgaande
dat eerst na uitspraak van de rechter met autoriteiten contact kan worden
opgenomen, vindt zij dat een termijn van vier weken optimistisch is. Zou hiervan
niet beter een redelijker termijn kunnen worden gemaakt? Verder vraagt zij
zich af of, als de voorlopige voorziening bij de Raad van State mag worden
afgewacht, de vreemdeling niet toch rechtmatig verblijft en dus de termijn
van vier weken pas begint te lopen na afwijzing van de voorlopige voorziening
door de Raad van State. Waarom is een en ander niet in de wet opgenomen? Voorzitter!
Wat het contact met de autoriteiten betreft vermeld ik het volgende. Het vertrek
en het eventueel verkrijgen van documenten zijn verantwoordelijkheden die
primair berusten bij de vreemdeling zelf. Daarbij wordt van de vreemdeling
verwacht dat hij zich al na de eerste negatieve beschikking inspanningen getroost
om de nodige stukken te krijgen. Ik onderstreep opnieuw dat dit niet per se
betekent dat de vreemdeling zich moet wenden tot de autoriteiten van het land
van herkomst. Met betrekking tot de voorlopige voorziening bij de Raad van
State wijs ik erop dat in de nota naar aanleiding van het verslag en in de
memorie van toelichting is aangegeven dat de vreemdeling in beginsel niet
wordt uitgezet alvorens de rechter zich heeft uitgesproken over het verzoek
om een voorlopige voorziening. Op die regel kan, net als nu het geval is,
een uitzondering worden gemaakt wanneer er sprake is van een tweede verzoek
om een voorlopige voorziening. Het mogen afwachten van een voorlopige voorziening
is gebaseerd op een gentlemen's agreement tussen bestuur en rechterlijke macht
en is niet in de wet zelf neergelegd. Het verblijf van de vreemdeling wordt
slechts rechtmatig in de zin van artikel 8 wanneer de afdeling het verzoek
om een voorlopige voorziening toewijst.De heer Wijn vraagt waarom de uitzettingshandeling niet expliciet van
beroep is uitgesloten; dan weet je zeker dat je procedures voorkomt. Voorzitter!
Deze vraag heb ik zojuist al in een ander verband beantwoord.De heer Wijn stelt voorts de vraag wat de kans op procedures is, nu het
meewerkcriterium is geschrapt. Hij zal begrijpen, voorzitter, dat het niet
eenvoudig is om deze vraag te beantwoorden. Het afschaffen van dit criterium
en de daaraan ten grondslag liggende argumentatie zijn echter voldoende helder.
Met het afschaffen van dit criterium is in elk geval het aantal afwegingsmomenten
om te komen tot beëindiging van de opvangvoorzieningen, verminderd. Daardoor
bestaat er naar mijn oordeel geen grond meer om een procedure aan te spannen.
Ik verwacht dus dat het aantal procedures op grond van het afschaffen van
het meewerkcriterium beperkt zal zijn.De heer Van der Staaij vraagt waarom er in artikel 61 sprake is van een
kan-bepaling. Wat is de verhouding tussen de leden 1 en 3? Voorzitter! Het
eerste lid van artikel 61 bevat een kan-bepaling omdat een verplichting voor
de overheid om echt alle niet rechtmatig verblijvende vreemdelingen uit te
zetten, onuitvoerbaar zou zijn. Verder gaat lid 3 over personen die niet of
nog niet kunnen worden uitgezet omdat hun beroep schorsende werking heeft.
In verband hiermee kán medewerking worden gevorderd; dit vorderen is
niet altijd noodzakelijk.De heer Rouvoet vraagt in verband met artikel 62 wat precies de betekenis
is van de aanscherping "zolang" in plaats van "indien". Voorzitter! Met die
bepaling wordt duidelijker dan in de huidige wet tot uitdrukking gebracht
dat de uitzetting slechts achterwege blijft zolang de vreemdeling of een van
zijn gezinsleden om gezondheidsredenen niet kan reizen. Wanneer de gezondheidstoestand
dusdanig is, dat het verantwoord is dat betrokkenen kunnen reizen, zal tot
uitzetting kunnen worden overgegaan.De heer Dittrich vraagt naar aanleiding van artikel 64 waarom de werkgever
van de vreemdeling niet genoemd is als degene op wie de kosten van uitzetting
kunnen worden verhaald, nu dit een kan-bepaling betreft. Artikel 64 komt vrijwel
overeen met de delegatiegrondslag van artikel 28 van de huidige wet. Ook daarin
is niet voorzien in kostenverhaal op de werkgever. In de nota naar aanleiding
van het verslag hebben wij aangegeven dat uit het overleg met het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bleek dat de preventieve werking van
de verhaalsmogelijkheid maar zeer beperkt zou zijn, terwijl de uitvoeringslasten
groot zouden zijn. Wij voelen er niets voor om een delegatiemogelijkheid op
te nemen als wij van tevoren weten dat daar geen gebruik van zal worden gemaakt.Ten aanzien van de ongewenstverklaring verwijst de heer Wijn naar de gronden
a, b en c in artikel 65. Hij vraagt waarom dat een kan-bepaling is, omdat
de vreemdeling die gevallen zelf in de hand heeft. Gezien de verstrekkende
gevolgen van een maatregel voor een vreemdeling is, net als in de huidige
wet, niet gekozen voor een imperatieve bepaling in de wet. De in het wetsvoorstel
neergelegde kan-bepaling zal in de lagere regelgeving nader worden ingevuld
en uitgewerkt.De heer Rouvoet vraagt naar aanleiding van artikel 65, eerste lid, onder
e, de ongewenstverklaring in het belang van de internationale betrekkingen
van Nederland, waarbij hij als voorbeeld de zaak-Öçalan noemt,
hoe dat zich verhoudt tot het asielrecht. Hij vraagt daarbij of wij ons laten
gezeggen door andere landen. Door middel van onderdeel e wordt gewaarborgd
dat Nederland niet verwordt tot een gastland van personen die elders de publieke
orde ernstig verstoren, door daden die ook naar Nederlands recht zware misdrijven
zouden opleveren. In zo'n geval kan in het belang van de internationale betrekkingen
tot ongewenstverklaring worden overgegaan. Eventuele strijdigheid met het
asielrecht is niet aan de orde. In artikel 32 van het Vluchtelingenverdrag
is een uitzettingsverbod neergelegd ten aanzien van vluchtelingen die rechtmatig
op ons grondgebied verblijven. Uitzetting is ingevolge dit artikel alleen
maar toegestaan op grond van nationale veiligheid of openbare orde, na een
zorgvuldige procedure. Onder openbare orde kunnen ook de internationale betrekkingen
worden verstaan.De heer De Wit vraagt of artikel 65 ook van toepassing is op niet-criminelen
en waarom dat dan nodig zou zijn. Ik merk op dat aan de criteria van ongewenstverklaring
 niets is gewijzigd. Ook onder de huidige wet kunnen personen
die niet rechtmatig in Nederland verblijven en bij herhaling een bij de Vreemdelingenwet
strafbaar gesteld feit begaan, ongewenst verklaard worden.Mevrouw Halsema vraagt wat te doen als terugkeer niet mogelijk is, kortom:
het buitenschuldcriterium. Indien wordt voldaan aan het buitenschuldcriterium,
zal geen ongewenstverklaring volgen. In alle andere gevallen is de vreemdeling
zelf verantwoordelijk voor het verkrijgen van vervangende reisdocumenten.
De betrokken vreemdeling kan ongewenstverklaring dus vermijden door daadwerkelijk
invulling te geven aan de eigen verantwoordelijkheid en zelfstandig te vertrekken.
Ik meen dat mevrouw Halsema Somalië en Noord-Irak als voorbeelden noemde.
Ik wijs erop dat ook daar tal van mensen daadwerkelijk voor zichzelf zorgen,
zonder dat de Nederlandse regering ook maar iets doet. Daaraan verbind ik
de constatering dat het ook mogelijk is.Er zijn nog verschillende vragen gesteld over de criteria voor de toepassing
en opheffing van ongewenstverklaring. Die vragen zal ik beantwoorden in een
brief aan de Kamer over ongewenstverklaring, waarvan ik heb toegezegd dat
hij deze maand naar de Kamer wordt gezonden.De voorzitter:Ik neem aan dat de brief er in ieder geval vóór het plenaire
debat is.StaatssecretarisCohenDe brief is er vóór 22 mei.De heerDe Wit(SP)Voorzitter! Ik heb nog een vraag over artikel 62. Ik heb gezegd dat in
principe iedereen kan reizen, op een enkele ernstige uitzondering na. Iemand
die ziek is, kan ook reizen. In de huidige wet staat dat het vanuit gezondheidsoogpunt
onverantwoord kan zijn iemand uit te zetten. Dat is een ander criterium, maar
meer verantwoord, omdat gelet wordt op de medische toestand van betrokkene,
waaraan ook in Nederland iets kan worden gedaan.MevrouwHalsema(GroenLinks)Ik kom terug op het buitenschuldcriterium. In eerste termijn zei ik dat
dit op een mantra begint te lijken. Een paar maanden lang heb ik hierover
een vraag gesteld en de staatssecretaris heeft ooit gezegd dat hij voor het
begrip "buiten schuld" criteria zal voorstellen. Voor wie geldt het wel en
voor wie niet. Ik wacht al heel lang op deze criteria. De staatssecretaris
heeft enige keren gezegd dat het om meer zal gaan dan om staatlozen, de Palestijnen,
maar hij zei niet om wie het wél gaat.De heerRouvoet(RPF/GPV)Wil de staatssecretaris mijn vragen over de artikelen 58 en 60 nog beantwoorden?De heerDittrich(D66)In verband met artikel 59, het buitenschuldcriterium, noemde de staatssecretaris
steeds als voorbeeld de Palestijnen. Hoeveel Palestijnen hebben de laatste
tijd daadwerkelijk een verblijfsvergunning gekregen? De Kamer krijgt geluiden
te horen waaruit blijkt dat mensen zo'n zes jaar wachten.StaatssecretarisCohenIn artikel 62 staat nu dat als gevolg van de gezondheidstoestand uitzetting
achterwege kan blijven. De heer De Wit vroeg of het beter is om de formulering
"onverantwoord om te reizen" over te nemen. Het nu voorliggende tekstvoorstel,
namelijk "niet verantwoord om te reizen" is voldoende duidelijk. Het tekstvoorstel
is overgenomen uit de huidige wet en de door de heer De Wit voorgestelde wijziging
is mijns inziens niet noodzakelijk.De heerDe Wit(SP)Ik meen dat de staatssecretaris mijn vraag verkeerd heeft begrepen. De
voorgestelde tekst spreekt over "reizen". De huidige tekst spreekt alleen
over het vanuit gezondheidsoogpunt onverantwoord zijn om iemand uit te zetten.
Dat is een meer verantwoorde formulering dan "reizen". Reizen kan namelijk
iedereen, ook al ben je – bij wijze van spreken – doodziek. Ik
stel dus voor het oude wetsartikel te handhaven.StaatssecretarisCohenHet gaat om iemand die op zichzelf moet terugkeren naar het land van herkomst
en om de vraag of dit wel of niet mogelijk is. En als dit mogelijk is, kan
dat. Vandaar dit criterium.Mevrouw Halsema gaf aan dat zij nog steeds wacht op de criteria voor het
begrip "buiten schuld". Ik heb daarover in het verleden gezegd dat ik mij
daarbij in ieder geval staatlozen voorstel en ik sluit niet uit dat er ook
andere groepen kunnen zijn met het criterium van objectivering. Maar ik kan
op dit ogenblik geen antwoord geven op de vraag welke groepen dit precies
zijn, omdat ik dit niet weet. Ik sluit alleen niet uit dat het om meer mensen
kan gaan dan alleen staatlozen.In antwoord op de vraag van de heer Rouvoet wat de ratio is van het tweede
lid van artikel 60, het onmiddellijke vertrek bij het ongebruikt laten verstrijken
van de beroepstermijn, kan ik hem meedelen dat in dat geval de desbetreffende
vreemdeling zich blijkbaar heeft neergelegd bij de afwijzende beslissing op
zijn verzoek en ervan uitgegaan mag worden dat hij voldoende voorbereidingen
heeft getroffen om zijn zelfstandige terugkeer te kunnen realiseren. In een
dergelijk geval is er geen reden om de vreemdeling nog een langere vertrektermijn
te gunnen.Op de vraag van de heer Dittrich hoeveel Palestijnen nu inmiddels een
vergunning hebben gekregen, moet ik het antwoord schuldig blijven.De heerDittrich(D66)Krijgen wij het antwoord nog?StaatssecretarisCohenIk denk het niet, want dat wordt niet geregistreerd.Voorzitter! Ik kom toe aan het overgangsrecht en de implementatie. De
heer Kamp vroeg of het niet inconsequent is dat de regering enerzijds de VVTV'er
direct bij invoering van de wet onder het nieuwe statusregime brengt, omdat
het anders te ingewikkeld wordt, terwijl voor bestaande statushouders na invoering
van de wet de aangescherpte inkomenseis niet gaat gelden. Voor die laatste
groep blijft alles dus bij het oude. Het handhaven van de VVTV is naar mijn
idee niet vergelijkbaar met het al dan niet per direct invoeren van een aangepaste
toelatingsvoorwaarde voor gezinshereniging. Het eerste betekent dat nog lang
na invoering van de nieuwe wet een aparte status zou moeten worden gehandhaafd,
in afwijking van het volgtijdelijke statusmodel en met het risico van procedures,
en een aparte infrastruc tuur in stand gehouden moet worden voor
de regeling van verstrekkingen aan deze groep in het kader van de Zorgwet
VVTV. Dat is onnodig ingewikkeld, terwijl met overbrenging naar het volgtijdelijke
statusmodel zowel doorprocederen als een apart regime voor verstrekkingen
kan worden voorkomen. De uitzondering voor bestaande statushouders ten aanzien
van de veranderingen van het inkomensvereiste bij gezinshereniging is een
uitvloeisel van het goede gebruik dat rechthebbenden niet in een nadeliger
positie worden gebracht. Als wij dit gebruik willen handhaven, is er overgangsrecht
nodig.De heer Wijn vroeg welke restcapaciteit er in 2001 bij de IND blijft om
de achterstand in bezwaarzaken weg te werken. Voor het wegwerken van deze
achterstand zijn vanaf 1 januari a.s. ongeveer 250 medewerkers beschikbaar.
Dat aantal bestaat zowel uit beslismedewerkers als uit ondersteunende medewerkers
in een verhouding van 1 op 3. Met die personele inzet zal de voorraad bezwaarzaken,
naar het zich laat aanzien, uiterlijk in het eerste kwartaal van 2002 zijn
weggewerkt.Verder vroeg hij naar de prognoses van de IND in de uitvoeringstoets.
Bij deze toets is ervan uitgegaan dat 22% van de instroom wordt afgedaan op
het AC, terwijl het gemiddelde afdoeningspercentage in 1999 12% was. De heer
Wijn vroeg zich af waar dit optimisme op gebaseerd is. Ik meen dat ik die
vraag de vorige keer ook al besproken heb. Deze 22% is inclusief hetgeen voortvloeit
uit de overeenkomst van Dublin, dus de Dublinclaims zijn daarbij betrokken.
Verder zijn er in het afgelopen jaar twee veranderingen aangebracht. Ten eerste
is dit de overgang van de 24- naar de 48-uursprocedure. Doordat dit systeem
beter kan functioneren, kan het percentage iets stijgen en daar is op het
ogenblik ook al sprake van. De tweede verandering is de invoering van de Wet
ongedocumenteerden, waarover binnenkort zal worden gerapporteerd.De heer Wijn vroeg ook wat op dit moment de feitelijke besliscapaciteit
van de IND is. Die bedraagt voor asiel 387 FTE's en dat aantal is exclusief
de ondersteuners en gecorrigeerd voor de ervaringscoëfficiënt met
betrekking tot opleiding en inwerkperiodes. Ook hier is de verhouding van
beslissers en ondersteuners ongeveer 1 op 3 en het aantal zaken dat in 2000
in eerste aanleg zal worden afgehandeld, bedraagt naar het zich laat aanzien
59.000.De heer Wijn vraagt welke afspraken inmiddels zijn gemaakt met de vreemdelingenkamer
over het wegwerken van de achterstanden. De vreemdelingenkamer zal, in aansluiting
op de inmiddels in gang gezette uitbreiding met 150 FTE's, in de loop van
2002 nogmaals een uitbreiding van 150 FTE's realiseren. Inmiddels zijn de
rechtbanken bezig het aantal zittingsplaatsen uit te breiden met vijf, die
operationeel zijn per 1 januari a.s. Daarnaast wordt gesproken over scheiding
van werkvoorraad en instroom, waarbij oud en nieuw apart zullen worden behandeld,
op een vergelijkbare manier als bij de IND het geval is.Mevrouw Albayrak vraagt naar de laatste stand van zaken met betrekking
tot het wegwerken van bezwaren. Alle inspanningen binnen de IND zijn erop
gericht om vanaf 1 januari 2001 aanvragen in eerste aanleg binnen de wettelijke
termijn af te kunnen doen en daar zal dus ook de capaciteit in eerste aanleg
op worden afgestemd. Als gevolg van de groei die de IND heeft doorgemaakt,
blijft er vervolgens voldoende capaciteit over om de resterende voorraad bezwaren
voor het grootste deel in 2001 weg te werken, dus uiterlijk, naar het zich
nu laat aanzien, in het eerste kwartaal van 2002. Dat kan onder andere worden
bereikt, doordat ervoor is gekozen om per regionale directie beslisunits uitsluitend
te belasten met het wegwerken van die voorraad. Die units worden niet belast
met de nieuwe wet. Bovendien is landenspecialisatie mogelijk, waardoor ook
op dit terrein nog efficiencywinst te boeken is.De heer Kamp heeft gevraagd hoe de instroom in het eerste kwartaal van
2000 zich verhoudt tot de instroom in dezelfde periode in 1999. De instroom
in het eerste kwartaal van 1999 was 11.157 en in het eerste kwartaal van 2000
is er sprake van enige stijging, namelijk tot 12.849. De cijfers van de laatste
maand van het eerste kwartaal van 2000 zijn onder voorbehoud in verband met
de administratieve verwerking van zaken uit april.De heer Rouvoet heeft nog een vraag gesteld over de capaciteit van de
vreemdelingenbewaring; met name vroeg hij of die voldoende is. Ik heb daar
net ook al iets over gezegd. Het wetsvoorstel kan leiden tot een verandering
van de behoefte aan bewaringscapaciteit. Het aantal gevallen en de gemiddelde
duur van de vreemdelingenbewaring kunnen veranderen, toenemen of afnemen,
door invoering van een rechtmatigheidstoets binnen tien in plaats van 28 dagen
en door wijziging van het aantal gevallen van vreemdelingenbewaring vanwege
de toevoeging van een bewaringsgrond. Momenteel worden in een pilotsituatie
de gevolgen van de invoering van de tiendagentoets voor de uitvoeringspraktijk
onderzocht.De heer Wijn heeft gevraagd naar een flink aantal scenario's; hij vroeg
of hij daar inzicht in zou kunnen krijgen. Het scenario en de berekeningen
die op dit moment gehanteerd worden, zijn gebaseerd op de aannames die naar
mijn gevoel in de huidige situatie realistisch zijn. Berekeningen zijn gebaseerd
op ervaringscijfers; ze zijn tot stand gekomen in nauw overleg met de betrokken
ketenpartners. Het heeft dus niet veel zin, voorzitter, om al de punten die
hij genoemd heeft en die in het verleden ook een aantal keren een rol hebben
gespeeld, nog eens de revue te laten passeren. Waar het nu om gaat, is te
kijken naar de gegevens zoals ze op dit ogenblik zijn en om, voorzover we
dat en zo goed als we dat kunnen overzien, van die gegevens en scenario's
uit te gaan.De heer Rouvoet heeft gevraagd naar de capaciteit van de rechtsbijstand.
In de ex ante-uitvoeringstoets is van de zijde van de rechtsbijstand geconcludeerd
dat op basis van de op dat moment berekende rechtsbijstandsmomenten geen extra
capaciteit nodig is. Rechtsbijstand heeft daarbij een voorbehoud gemaakt ten
aanzien van de invulling van de lagere regelgeving en de wijze waarop de procedure
betreffende het voornemen en het hoger beroep in de praktijk uitwerken.Voorzitter! Ten slotte merk ik op dit punt en ook ten aanzien van de scenario's
het volgende op. Het is natuurlijk zo dat als je een nieuwe wet gaat invoeren,
waarin toch ook zoveel verandert als we nu voornemens zijn, je op een aantal
punten prognoses zult moeten maken. Daar waar het gaat om prognoses die op
dit ogenblik niet kunnen corresponderen met feiten, betekent het dat je daar in een aantal gevallen niet met zekerheid uitspraken over zult
kunnen doen. Wat we wel geprobeerd hebben, is om die prognoses zo realistisch
mogelijk te maken en daarmee ook te proberen om de risico's die er natuurlijk
zijn – die zijn er altijd, als je zo'n nieuwe wet gaat invoeren –
zo klein mogelijk te maken.De heerWijn(CDA)De IND laat dus oude zaken liggen en de vreemdelingenkamers krijgen een
extra uitbreiding in 2002. Het is nu begin 2000. Dan is toch de opmerking
over de driejarenregeling aan de orde. Welke informatie krijgen wij daarover
van de staatssecretaris?Ik heb tien scenario's geschetst met alle risico's die worden genomen.
Ik denk overigens dat het reële risico's zijn. Wij begrepen uit de uitvoeringstoetsen
dat de IND zowel een basisscenario heeft gemaakt als een terugvalscenario
en dat dit terugvalscenario onder andere geleid heeft tot een achterstand
van 103.000 zaken bij de vreemdelingenkamers, zoals blijkt uit een artikel
in het Algemeen Dagblad. Wil de staatssecretaris ons deze berekening sturen?De heerDittrich(D66)Ik heb een vraag over de overgangsbepaling in artikel 112. Een aanvraag
die nu is gedaan, zal ingevolge artikel 112 volgens het nieuwe recht worden
afgedaan. Een vreemdeling die wordt afgewezen, krijgt dan die meervoudige
beschikking. Verandert dan ook het voorzieningenpakket tijdens de procedure?
Nu heeft een VVTV'er minder voorzieningen dan iemand in de nieuwe wet. Volgt
het voorzieningenpakket ook de nieuwe situatie?MevrouwAlbayrak(PvdA)Mijn vragen over het werkproces zijn nog niet beantwoord. De beslistermijn
kan met zes maanden worden uitgebreid als er extern onderzoek moet plaatsvinden.
Ik heb gevraagd om in een vroeger stadium dan nu het geval is, te erkennen
dat dit moet gebeuren. Daardoor kunnen die extra zes maanden overbodig worden.
Verder heb ik gevraagd of de wachttijden voor MVV's en visa beperkt kunnen
worden en welk aandeel Buitenlandse Zaken daarin heeft en welk aandeel in
Nederland gedaan moet worden.De heerKamp(VVD)Ik wil de staatssecretaris graag danken voor de informatie over de toestroom
van asielzoekers. In het eerste kwartaal lag die ongeveer 15% hoger. Kan hij
aangeven of wij met betrekking tot het percentage dat een verblijfsvergunning
heeft, uit moeten gaan van 30 of 60?MevrouwHalsema(GroenLinks)Acht de staatssecretaris het mogelijk het Vreemdelingenbesluit vóór
1 juni naar de Kamer te sturen, zodat de Kamer 30 dagen de tijd heeft om het
te behandelen en het voor 1 juli gereed kan zijn en met de rest van de wet
in werking kan treden, of is een dergelijke verwachting niet realistisch?StaatssecretarisCohenVoorzitter! De heer Wijn vraagt opnieuw naar de driejarenregeling. Ik
heb gezegd dat ik de gegevens aan de Kamer over zal leggen zodra ik die voorhanden
heb, maar ook daarbij zal weer sprake zijn van een aantal aannames.De ex ante-uitvoeringstoets is natuurlijk wel weer van een jaar geleden.
Sindsdien is er het nodige gebeurd. Ik zie eerlijk gezegd niet welke zin het
heeft om een aantal rekenexercities die gemaakt zijn en op basis waarvan door
de IND beleid is gevoerd, aan de Kamer voor te leggen. Er is inderdaad wel
eens sprake geweest van een scenario waarbij het zou kunnen gaan om een aantal
van 100.000. Mede op basis daarvan is een koers ingeslagen die heeft geleid
tot de situatie die ik nu aan u heb voorgelegd.De heer Dittrich vraagt met betrekking tot artikel 112 of, wanneer er
sprake is van het omzetten van die VVTV'ers, dit met zich brengt dat het voorzieningenniveau
ook omgaat. Dat is inderdaad daaraan gekoppeld.De heerDittrich(D66)Het staat er niet, maar het antwoord is duidelijk.StaatssecretarisCohenHet is te vinden in de invoeringswet.Mevrouw Albayrak vraagt naar de verlenging van de beslistermijn bij individueel
onderzoek. Bij een individueel onderzoek door de medisch adviseur moeten in
vrijwel alle gevallen de artsen worden bevraagd die de vreemdeling behandelen
of hebben behandeld. In dat geval kan de doorlooptijd van het onderzoek niet
uitsluitend door het ministerie van Justitie worden bepaald en zal, voorzover
noodzakelijk, de beslistermijn wegens individueel onderzoek moeten worden
verlengd. Daarnaast moet de vreemdeling eerst ook toestemming verlenen voor
het opvragen van gegevens. Ook daardoor heeft de overheid niet altijd grip
op de doorlooptijd.Mevrouw Albayrak vroeg ook hoe het werkproces wordt ingericht om wachttijden
blijvend te beperken. IND's, vreemdelingendiensten en Buitenlandse Zaken zijn
druk bezig gestalte te geven aan de toezegging aan de Tweede Kamer om de gemiddelde
beslistermijn op een MVV-aanvraag terug te brengen tot drie maanden, zo mogelijk
per 1 januari 2001. Intussen zijn er enkele maatregelen op het technische
vlak ingevoerd, waaronder een goede koppeling tussen de informatiesystemen
van de vreemdelingendiensten en Buitenlandse Zaken. Aanvragen voor een MVV
worden op dit moment bijna uitsluitend in Nederland afgedaan. Aanvragen voor
visa voor kort verblijf worden voor ruim 90% door de ambassades en Buitenlandse
Zaken afgedaan. Op dit ogenblik zijn in een aantal landen pilots gaande over
de afgifte van MVV's door ambassades.De heer Kamp vroeg om het percentage verblijfsvergunningen. Het aantal
statusverleningen ligt bij het huidige beleid van de IND onder de 30%.Mevrouw Halsema vroeg of het Vreemdelingenbesluit voor 1 juni gereed is.
Het antwoord daarop heb ik al eerder gegeven, namelijk dat wij dat niet zullen
redden. Ik heb de commissie al laten weten dat de hoofdlijnennotitie inzicht
verschaft in de lijn die met het Vreemdelingenbesluit zal worden gevolgd.
In die notitie wordt ook zeer uitvoerig aandacht geschonken aan de voornemenprocedure.Dan kom ik nog op een aantal vragen over de brief. Als ik ontzettend hard
voorlees, kan ik dat nog voor kwart over vier afronden.De voorzitter:Heel graag.StaatssecretarisCohenMevrouw Albayrak vroeg, verwijzend naar de Europese harmonisatie, naar
de nationale aanpassingen. Waarom is daar bij "regulier" geen sprake van geweest?
Daarbij verwees zij ook naar Tampere, de langdurig verblijvende derdelanders
en de vergunning voor bepaalde tijd. Ingevolge de conclusies
van Tampere moet de rechtspositie van langdurig verblijvende derdelanders
worden versterkt en zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers liggen.
Wij vinden de uitgangspunten van de nieuwe Vreemdelingenwet wat dit betreft
in overeenstemming met de conclusies van Tampere. Vreemdelingen die langdurig
in Nederland verblijven, hebben een sterke rechtspositie. Zij houden die positie
ook wanneer het wetsvoorstel wet is geworden. Hoe de conclusies van de Europese
Raad in Tampere worden uitgewerkt, is op dit ogenblik nog niet duidelijk.
Er zal nog veel overleg nodig zijn met de andere regeringen om die uitgangspunten
in EU-regelgeving neer te leggen. Naar aanleiding van die regelgeving zal
het beleid zo nodig moeten worden aangepast.Mevrouw Albayrak vraagt of er geen sprake is van aanscherping van de intrekkings-
en weigeringsgronden door de combinatie van artikel 30, eerste lid, onder
b, en artikel 14, eerste lid, onder c. Die vraag moet ontkennend worden beantwoord.
De glijdende schaal is en blijft van toepassing en daarmee ook de ondergrens
voor de strafmaat van drie jaar. Die ondergrens geldt op dit moment zowel
voor de intrekking van de vergunning tot verblijf als voor de weigering van
de vestigingsvergunning. Het verschil in terminologie van de huidige wet komt
in het openbareordebeleid dus niet terug. Om die reden is er in het wetsvoorstel
ook geen sprake van een aanscherping.De heer Kamp en de heer Wijn hebben gevraagd naar de openbare orde in
relatie tot de glijdende schaal. Bij verblijfsbeëindiging op grond van
de openbare orde geldt die glijdende schaal. Hoe langer de vreemdeling in
Nederland is, hoe zwaarder de inbreuk op de openbare orde moet zijn om het
verblijf te kunnen beëindigen. De VVD-fractie is van mening dat eerder
dan nu bij inbreuk op de openbare orde het verblijf beëindigd moet worden.
De heer Kamp heeft mij verzocht om een brief over mijn voornemens met betrekking
tot de zogenoemde glijdende schaal, zodat daarover een separaat overleg kan
plaatsvinden. Inmiddels heb ik de Kamer bij brief van 20 april geïnformeerd
over het rapport Vreemdelingen in de strafrechtsketen. In die brief staan
mijn voornemens om de glijdende schaal aan te passen, in die zin dat bij de
beoordeling van de hoogte van de straf ook alternatieve straffen en maatregelen
kunnen worden meegenomen.Mevrouw Albayrak heeft gevraagd wat er gebeurt als de vergunning wordt
ingetrokken indien niet wordt voldaan aan de glijdende schaal en stelde dat
in de huidige situatie rekening wordt gehouden met persoonlijke omstandigheden.
Zij vroeg of de regering daarvan in het Vreemdelingenbesluit een kan-bepaling
wil maken. Op dit moment zijn wij bezig met het Vreemdelingenbesluit en daarbij
is in discussie of de afwijzingsgronden imperatief zullen worden uitgewerkt.
Als de redactie imperatief zal luiden, dan zal een soort hardheidsclausule
moeten worden opgenomen.De heren Kamp en Rouvoet hebben een vraag gesteld ten aanzien van mensensmokkel.
Ingeval van veroordeling wegens mensensmokkel wordt een vergunning geweigerd,
maar niet per definitie ingetrokken. De heer Kamp vindt dat dat wel zou moeten.
Veroordeling wegens mensensmokkel zou volgens de heer Rouvoet altijd tot weigering
respectievelijk intrekking van een vergunning moeten leiden. Op het moment
dat iemand wordt veroordeeld wegens mensensmokkel wordt bij een eerste toelating
de aanvraag afgewezen. Bij een veroordeling wegens legaal verblijf wordt een
relatie gelegd tussen de duur van het legale verblijf en de zwaarte van de
opgelegde straf. Afhankelijk van de glijdende schaal kan de vergunning worden
ingetrokken. In het algemeen echter zal een veroordeling op basis van artikel
197a van het Wetboek van Strafrecht voldoende zijn voor het intrekken van
de vergunning.De heer Kamp heeft gevraagd of uit de brief moet worden afgeleid dat aan
illegalen wel gratis rechtsbijstand wordt verleend in civiele en bestuursrechtelijke
zaken en niet in vreemdelingenzaken. Het antwoord op die vraag is ontkennend.
Bij de gefinancierde rechtsbijstand wordt geen onderscheid gemaakt naar type
zaak. De passage in de brief beoogt antwoord te geven op de gestelde vraag
hoe dit zich verhield tot artikel 6 van het Europese verdrag.De heer De Wit heeft gevraagd of met de toepassing van de inkomenseis
gezinshereniging voor bepaalde groepen wel voldoende rekening is gehouden
met de mogelijkheid tot ontheffing. In de brief aan de Kamer van 25 april
jl. over de positie van vrouwen in het vreemdelingenrecht heb ik de uitgangspunten
van het middelenvereiste opgenomen alsmede de vrijstellingen daarbij. Daarin
is opgenomen dat ontheffing voor alleenstaande ouders met de zorg voor kinderen
beneden de 5 jaar gehandhaafd blijft.De heer De Wit heeft gevraagd of de ingangsdatum van de vergunning ook
dezelfde datum als de datum van de aanvraag is. Hij vroeg of na verlenging
van de termijn van zes maanden ook de datum voor de aanvraag geldt en als
dit niet het geval is, waarom niet als de vreemdeling alle documenten heeft
aangedragen. Bij toepassing van de mogelijkheid om de beslistermijn in het
individuele geval te verlengen met zes maanden wordt de vergunning verleend
vanaf het moment dat aangetoond is dat aan de voorwaarden wordt voldaan. Als
dit datum aanvraag is, zal de vergunning met terugwerkende kracht tot datum
aanvraag worden verleend.Mevrouw Albayrak heeft gevraagd waarom in het ontwerp-Vreemde- lingenbesluit
de toelating als een bevoegdheid is neergelegd en niet als een recht. Het
Vreemdelingenbesluit wordt thans nog opgesteld. Vooralsnog is gekozen voor
de volgende systematiek. Steeds wordt bepaald dat een vreemdeling kan worden
toegelaten als hij voldoet aan de voorwaarden. In de vreem- delingencirculaire
staat vervolgens de regel dat de vreemdeling zal worden toegelaten als aan
de voorwaarden wordt voldaan. In de huidige regelgeving is dit op dezelfde
manier geregeld. De circulaire geeft ook nu als zodanig geen recht.De heer Kamp heeft opgemerkt dat het effect van de Wet ongedocumenteerden
niet is zoals beoogd. Het gedeelte vreemdeling dat zonder papieren inreist
wordt voortdurend groter, is zijn stelling. De wetgeving zou zijns inziens
op dit punt moeten worden aangepast. Momenteel wordt de wet ongedocumenteerden
geëva- lueerd. Ik verwacht de resultaten van die evaluatie binnenkort
en die zal ik, naar verwachting, voor het zomerreces aan de Kamer bekendmaken.Het verstrekken van onjuiste gegevens en documenten moet, evenals het
tegenwerken, leiden tot weigering of intrekking van de vergunning,
zo heeft de heer Kamp gesteld. De Wet ongedocumenteerden heeft geen effect.
Hij wil een aanpassing van de wet op dat punt. In het wetsvoorstel wordt op
twee manieren geprobeerd het aantal ongedocumenteerden terug te brengen. De
vreemdeling tast de geloofwaardigheid van zijn verhaal aan door het gebruik
van een valse identiteit op onjuiste reis- en identiteitspapieren. In zo'n
geval wordt van hem verlangd dat hij zich meer inspant dan andere asielzoekers
om de noodzaak tot bescherming aan te tonen. De bevoegdheid om in het kader
van het onderzoek na de aanvraag te kunnen fouilleren, ik heb dat eerder gezegd,
is uitgebreid. Op die manier kan tot fouilleren worden overgegaan bij het
maken van de afspraak voor het doen van een aanvraag in het AC. Aanvullende
wetgeving op dat terrein is mijns inziens niet noodzakelijk en voor een deel
ook niet mogelijk zonder in strijd te komen met het refoulementbeginsel.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of het volgtijdelijke systeem niet
kan worden doorbroken als een vreemdeling valse papieren heeft gebruikt en
de vergunning niet wordt ingetrokken. Op zichzelf is het denkbaar een uitzondering
op te nemen in artikel 32. De vraag is of dat zinvol is. De vergunning tot
verblijf bepaalde tijd asiel kan worden ingetrokken bij gebruik van valse
papieren die hebben geleid tot het verlenen van de vergunning. Als besloten
is de vergunning niet in te trekken, is er eigenlijk geen reden de vergunning
onbepaalde tijd om die reden niet te verlenen. Want waarom zou je dan wel
die valse papieren willen tegenwerpen? Bovendien, als je dat toch doet, krijg
je procedures en moet de rechter alsnog de vraag beantwoorden of er valse
papieren zijn gebruikt. Om die reden ben ik er geen voorstander van artikel
32 aan te passen.Ten aanzien van de openbare orde heeft de heer Dittrich gevraagd naar
de weigeringsgronden. Waarom moeten die weigeringsgronden inzake de openbar
orde steeds anders worden ingekleurd? Is het niet van belang het wetsvoorstel
op dit punt nog eens kritisch door te nemen? Ik ben mij ervan bewust dat het
begrip openbare orde in het wetsvoorstel op verschillende wijzen wordt ingekleurd.
Dat houdt verband met de aard van de aanvraag, bijvoorbeeld eerste toelating
of voortgezet verblijf. Ook moet rekening worden gehouden met de internationale
verplichtingen, met name bij asiel. Dat wordt in de brief van 5 mei jl. op
pagina 7, derde alinea aangegeven.De heer Dittrich heeft vervolgens een vraag gesteld over de bewaring in
het grenshospitium die zes maanden kan duren. Vreemdelingenbewaring wordt
regelmatig getoetst, maar niet bij artikel 6. Gelden daarbij minder waarborgen?
De rechtsbescherming die geboden wordt aan vreemdelingen in vreemdelingenbewaring
geldt onverkort voor vreemdelingen die op grond van artikel 6 in het grenshospitium
zijn geplaatst. Dat geldt eveneens voor de aangekondigde vervroeging van de
rechterlijke toets.Mevrouw Albayrak heeft over de vreemdelingenbewaring gevraagd of hoger
beroep niet mogelijk moet worden nu de rechtmatigheid bij periodieke toetsing
niet meer bezien wordt. Op het punt van het hoger beroep in bewaringszaken
blijf ik tot een andere afweging komen. Waar het om gaat, is dat bij iemand
die vastzit, periodiek wordt nagegaan of hij ook vast moet blijven zitten.
Dat is de kern en daarin voorziet het wetsvoorstel.De heer Dittrich heeft gevraagd of artikel 60, lid 1, en artikel 59, lid
1, niet kunnen worden samengetrokken. Technisch gezien is dat mogelijk. Wij
hebben dat niet gedaan om de hoofdregel "geen rechtmatig verblijf betekent
vertrek" goed tot uitdrukking te laten komen. Ik zal de Kamer nog deze maand
informeren over de wijze waarop ik invulling zal geven aan dit onderdeel van
het vernieuwde terugkeerbeleid. Als de heer Dittrich inzake het buitenschuldcriterium
doelt op het vervullen van inspanningsverplichtingen, dan heb ik daar geen
moeite mee. Als hij beoogt daarmee een vernieuwd meewerkcriterium te introduceren,
wat ik niet vermoed, dan ben ik het daarmee niet eens.Mevrouw Albayrak heeft verschillende vragen gesteld over de Raad van State.
Waarom moet hoger beroep worden aangetekend bij de Raad van State en niet
bij de Centrale raad voor beroep? Welke kwantitatieve uitbreiding komt er
bij de Raad van State? Wat gebeurt er met het personeel van de Raad op State
op termijn als op grond van een mogelijk reorganisatie alsnog sprake moet
zijn van inkrimping? Zijn de rechters bij de Raad van State niet primair opgeleid
om te oordelen over wetgeving? Het antwoord op die vragen is als volgt. Voorzien
is uitbreiding van de Raad van State met 18 fulltime-equivalenten aan staatsraden,
100 FTE's bij de directie bestuursrechtspraak en 29 FTE's bij de stafdiensten.
De stroom vreemdelingenzaken zal overigens organisatorisch worden gescheiden
van andere zaken. Wij hebben dus geen last van de 20 maanden doorlooptijd
van milieuzaken. Het is niet juist dat alle staatsraden primair vanwege hun
wetgevingsexpertise worden benoemd. Staatsraden in buitengewone dienst doen
zelfs helemaal geen wetgeving. Hoeveel staatsraden precies ervaring hebben
met vreemdelingenzaken weet ik niet. In ieder geval zijn er wel enkele voor
wie dat geldt. Ik denk dat wij niet vooruit moeten lopen op de derde fase
herziening rechterlijke organisatie. Ik weet echt niet wat die derde fase
voor de Raad van State of de Centrale raad van beroep gaat betekenen. Niemand
weet dat trouwens. Wat de verhouding Raad van State-Centrale raad van beroep
betreft heb ik al in de nota naar aanleiding van het verslag gesteld dat het
voor mij zeer de vraag is of de Centrale raad van beroep gezien zijn omvang
dit erbij zou kunnen hebben. Ik denk dat het heel goed in het geheel ingebed
kan worden bij de Raad van State.Gevraagd is of de minute van de beschikking tot het dossier behoort en,
zo ja, of die wel of niet de grond bevat waarop de vergunning is verleend.
Voorts is gevraagd of er procedures zijn gevoerd ter verkrijging van de minute.
De minute bij de beschikking behoort tot het interne dossier. De WOB strekt
zich niet uit tot zulke interne dossiers. De minute kan worden aangemerkt
als een document voor intern beraad dat persoonlijke beleidsopvattingen van
de beslismedewerker bevat waarover ingevolge artikel 11 van de WOB geen informatie
wordt verstrekt. Daarnaast kan ook een beroep worden gedaan op weigeringsgronden
uit artikel 10, lid 2, onder e. De minute bevat overigens wel de overwegingen
die tot het verlenen van de beschikking hebben geleid en dus ook de grond
waarop de vergunning is verleend. Er zijn voorzover bekend geen WOB-procedures
gevoerd ter verkrijging van inzage in het interne dossier. Dan Dublin. Het is wel degelijk van belang daar nog iets over te zeggen.
Mevrouw Halsema wil nu duidelijkheid over wat er is bedoeld ten aanzien van
het opnemen in de opvang van Dublinclaimanten na zes maanden. Zij zegt dat
er op dat punt een toezegging is gedaan die nu gewijzigd lijkt. Voorzitter!
Wat mij betreft, is er tijdens het algemeen overleg van 9 februari geen sprake
geweest van een toezegging. Ik heb toen gerefereerd aan het huidige beleid,
dat inmiddels is neergelegd in een circulaire. Dat houdt in dat indien er
na zes maanden na ontvangst van het claimakkoord nog geen Dublinbeschikking
is genomen, er geen sprake is van manifest bedrog en er geen geldige reden
is voor de lange duur, het asielverzoek door Nederland wordt behandeld. Dat
betekent dat de betrokken asielzoeker dan ook tot de opvang wordt toegelaten.
Maar er is geen sprake van nieuw beleid, zoals ik ook uiteengezet heb in de
brief van 3 mei. Als mijn opmerkingen op 9 februari op dit punt tot misverstanden
aanleiding hebben gegeven, dan betreur ik dat zeer, maar ik heb toen werkelijk
niet het oog gehad op wijziging van beleid, ook al weet ik dat mevrouw Halsema
dat graag had gewild.De heer De Wit vroeg in welke gevallen gezinnen niet van elkaar worden
gescheiden. In de vreemdelingencirculaire is geregeld dat ingeval twee of
meer landen, waaronder Nederland, voor de behandeling van asielaanvragen van
leden van één gezin verantwoordelijk is, Nederland in bepaalde
gevallen de behandeling van het asielverzoek aan zich trekt op basis van artikel
3, lid 4, van de overeenkomst van Dublin. Dat is bijvoorbeeld ingeval van
ernstige ziekte, zware handicap of andersoortige hulpbehoevendheid, zwangerschap,
zes weken voor en zes weken na de bevalling, als er een minderjarige door
toepassing van Dublin zonder begeleiding dreigt achter te blijven in een Dublinland.De heer Van der Staaij vroeg een toelichting op de term "redelijke tijd"
in artikel 63, lid 2. In de nota naar aanleiding van het verslag hebben wij
al opgemerkt dat invulling van het begrip "redelijke tijd" van geval tot geval
en per vervoermiddel verschilt. Een nadere invulling lijkt mij dan ook niet
zinvol.Ten slotte vroeg de heer Kamp naar toepassing van het driejarenbeleid.
Die beperkt zich niet tot asielzaken. Ook vroeg hij inzicht in de toepassing
daarvan ook in reguliere zaken. Dat zal ik doen in de brief die ik al heb
toegezegd te zullen sturen, zodra ik de gegevens daarover voorhanden heb.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording en constateer dat
de verdere procedure voor de behandeling van het wetsvoorstel Vreemdelingenwet
2000 zal worden vastgesteld in de procedurevergadering van aanstaande woensdag.
Ik constateer voorts dat de staatssecretaris heeft toegezegd dat de brief
over de ongewenstverklaring zo mogelijk voor 22 mei a.s. de Kamer zal bereiken
en dat de schriftelijke beantwoording van de vragen die vandaag zijn blijven
liggen nog deze week naar de Kamer zal komen, zo mogelijk voor de procedurevergadering
van aanstaande woensdag.Sluiting 16.21 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Swildens-Rozendaal (PvdA), Van de Camp (CDA), Biesheuvel (CDA),
Scheltema-de Nie (D66), Zijlstra (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Apostolou (PvdA),
Middel (PvdA), Van Heemst (PvdA), voorzitter, Rouvoet (RPF/GPV), Rabbae (GroenLinks),
Van Oven (PvdA), Dittrich (D66), ondervoorzitter, O.P.G. Vos (VVD), Van Wijmen
(CDA), De Wit (SP), Weekers (VVD), Wijn (CDA), Van der Staaij (SGP), Ross-van
Dorp (CDA), Patijn (VVD), Niederer (VVD), Nicolaï (VVD), Halsema (GroenLinks) Plv. leden: Wagenaar (PvdA), Balkenende (CDA), Verhagen (CDA), Van Vliet
(D66), Duijkers (PvdA), Arib (PvdA), Kuijper (PvdA), Albayrak (PvdA), Barth
(PvdA), Schutte (RPF/GPV), Karimi (GroenLinks), Santi (PvdA), Hoekema (D66),
Van den Doel (VVD), Rietkerk (CDA), Marijnissen (SP), De Vries (VVD), Eurlings
(CDA), Van Walsem (D66), Buijs (CDA), Rijpstra (VVD), Van Baalen (VVD), Van
Blerck-Woerdman (VVD), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26732-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl