Uitvoering van richtlijn nr. 2004/25/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 21 april 2004 betreffende het openbaar overnamebod; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30419, nr. 8

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

21-06-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

30419 nr. 8

16-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEENVerplicht openbaar bodWaarborgen voor de minderheidsaandeelhouderArtikelsgewijs commentaarArtikel 1, tweede lid, onderdeel o, van de Wte 1995Artikel 1, eerste lid, onderdeel r, van de Wte 1995Artikel 1, eerste lid, onderdeel s, onder 4, van de Wte
1995Artikel 6a van de Wte 1995Artikel 6b, eerste lid, onderdelen c en d, van de Wte
1995Artikel 6c, eerste lid, van de Wte 1995Artikel 6c, derde lid, van de Wte 1995Artikel 6c, vierde lid, van de Wte 1995Artikel 6d, van de Wte 1995Artikel 6e, van de Wte 1995Artikel 6f, tweede lid, van de Wte 1995Artikel 6g, derde lid, en Artikel 6l van de Wte 1995Artikel 6l, eerste lid, van de Wte 1995Artikel 6i van de Wte 1995Artikel 2:118a BWArtikel 2:359b BWArtikel 2:359d BWArtikel 2:392 BWDe richtlijnGevolgen van implementatie van de richtlijn voor het biedingsprocesVennootschapsrechtelijke aspecten van de richtlijn ten
aanzien van een openbaar overnamebodOvernames en beschermingsmaatregelenAdministratieve lastenII ARTIKELENArtikel I Wet toezicht effectenverkeer 1995Onderdeel AArtikel 1Onderdeel BArtikel 6aArtikel 6bArtikel 6cArtikel 6dArtikel 6lArtikel II Boek 2 van het Burgerlijk WetboekArtikel 359bArtikel 359cArtikel 359dArtikel 359eOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30419Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 124 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 419Uitvoering van richtlijn nr. 2004/25/EG van het Europees Parlement en
de Raad van de Europese Unie van 21 april 2004 betreffende het openbaar
overnamebodnr. 8NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 16 juni 2006I. ALGEMEENMet belangstelling is kennisgenomen van de vragen en opmerkingen van de
leden van de CDA-fractie, de PvdA-fractie en de VVD-fractie. Het verheugt
het kabinet dat de Tweede Kamer zich bereid heeft getoond om het wetsvoorstel
op relatief korte termijn in behandeling te nemen. Alvorens specifiek in te
gaan op de vragen en opmerkingen van de aan het woord zijnde fracties, wil
ik graag mede namens de ministers van Financiën en van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de Staatssecretaris van Economische Zaken enkele algemene
opmerkingen maken.Door meerdere fracties is geconstateerd dat het wetsvoorstel op onderdelen
verder gaat dan strikt noodzakelijk is op grond van de overnamerichtlijn (richtlijn
nr. 2004/25/EG betreffende het openbaar overnamebod). Het op onderdelen «verder
gaan» dan de overnamerichtlijn is inherent aan de reikwijdte en systematiek
van die richtlijn. De overnamerichtlijn is in vele opzichten een kaderrichtlijn,
die niet alle onderwerpen met betrekking tot openbare biedingen regelt. Artikel
6 van de richtlijn bevat bijvoorbeeld slechts enkele summiere bepalingen over
het biedingproces. Niet uitputtend is geregeld hoe een bod moet worden aangekondigd
en uitgebracht en welke informatie een biedingsbericht dient te bevatten.
Het is aan de lidstaten overgelaten om verdere invulling te geven aan het
biedingsproces. Het bepaalde bij of krachtens dit wetsvoorstel dat tot doel
heeft een volledige regeling te geven voor het biedingsproces, strekt daartoe.
Voorts geldt dat artikel 5 van de richtlijn toestaat dat de lidstaten afwijken
van het bepaalde in de richtlijn, mits die afwijkingen in overeenstemming
zijn met de algemene beginselen van de overnamevoorschriften. Het karakter
van een kaderrichtlijn in combinatie met de genoemde afwijkingsmogelijkheid
hebben tot gevolg dat een «level playing field» binnen de Europese
Unie op het terrein van openbare biedingen niet gerealiseerd zal worden, maar
dat is met deze richtlijn ook niet beoogd.Een onderdeel van het wetsvoorstel dat samenhangt met de materie van de
overnamerichtlijn maar niet noodzakelijk is ter uitvoering daarvan, betreft
het voorgestelde artikel 359c van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
De kern van deze bepaling is dat de kapitaalverschaffer die 75% van
het geplaatste kapitaal vertegenwoordigt na gestanddoening van een
bod, zodra zes maanden zijn verstreken na het uitbrengen van het openbaar
bod, een algemene vergadering bijeen kan roepen en in die vergadering bijzondere
(statutaire) rechten van (andere) aandeelhouders ten aanzien van de benoeming
of het ontslag van bestuurders en commissarissen terzijde worden gesteld.
De bepaling wordt ook wel aangeduid als de automatische doorbraakregel.Alle aan het woord zijnde fracties hebben vraagtekens geplaatst bij dit
voorstel. De fracties hebben twijfel of met de voorgestelde bepaling een «level
playing field» zal ontstaan met andere Europese landen, omdat Nederland
verder zou gaan met het aantasten van beschermingsconstructies dan die andere
landen. Nederlandse beursvennootschappen zouden daardoor kwetsbaar kunnen
worden voor vijandige overnames. Ook VNO-NCW, de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht
van de KNB en de Nederlandse Orde van Advocaten en FNV steunen het desbetreffende
voorstel niet. In een eerder stadium sprak de commissie vennootschapsrecht
zich uit tegen de automatische doorbraak. Ook van de zijde van de wetenschap
zijn daarover overwegend kritische commentaren ontvangen. Het kabinet heeft
zich daarom opnieuw beraden op het voorgestelde artikel 2:359c BW. De bedoelde
vraagtekens van de fracties in samenhang met de ontvangen commentaren en de
bestudering van inmiddels beschikbare gegevens over de wijze waarop andere
lidstaten de overnamerichtlijn zullen implementeren, hebben geleid tot heroverweging
van het wetsvoorstel op het punt van de automatische doorbraak. In dit verband
is ook van belang dat de overnamerichtlijn zo spoedig mogelijk wordt uitgevoerd
omdat de implementatietermijn op 20 mei 2006 reeds is verstreken. Het
kabinet meent dat de automatische doorbraakregel in het huidige tijdsgewricht
zodanig omstreden is dat deze een spoedige behandeling en inwerkingtreding
van het wetsvoorstel in de weg zal staan. Artikel 2:359c BW wordt daarom geschrapt
bij tweede nota van wijziging.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd in te gaan op een reeks vragen
en opmerkingen van de FNV in haar brief van 1 maart 2006. In hoeverre
kan het wetsvoorstel de medezeggenschapspositie van de werknemers aantasten?
In hoeverre dreigt het gevaar van asset-stripping, afwenteling van financieringslasten,
bedenkelijke transacties en diefstal van corporate opportunities? Hoe beoordeelt
het kabinet de stelling van de FNV dat deze regeling geen pendant zal vinden
in andere EU-lidstaten? Kan het kabinet een analyse geven van de voordelen
van het bevorderen van een overnamemarkt ten opzichte van de nadelen daarvan?
Welke nadelen kent de overnamemarkt? Is het huidige enquêterecht voldoende
om dwarsliggende raden van bestuur tot de orde te roepen? Deelt het kabinet
de mening van FNV dat de ondernemingsraad zich in de op pagina. 4 van de brief
van 1 maart bedoelde verzoekschriftprocedure moet kunnen voegen?Allereerst wordt ingegaan op de vraag over de medezeggenschap van werknemers.
Artikel 14 van de overnamerichtlijn bepaalt uitdrukkelijk dat geen afbreuk
wordt gedaan aan bestaande nationale bepalingen op het gebied van informatie
en raadpleging en eventuele inspraak van de werknemers van de biedende en
de doelvennootschap. Dit betekent dat de bepalingen van de Wet op de ondernemingsraden
en de SER-fusiegedragsregels 2000 onverkort van toepassing zijn. Bovendien
houdt de richtlijn specifieke informatierechten in voor de werknemersvertegenwoordigers
(of bij ontstentenis van werknemersvertegenwoordigers de werknemers). Deze
informatierechten worden uitgewerkt in het Besluit openbare biedingen (hierna:
Bob). De richtlijn en het wetsvoorstel dat deze uitvoert, doen derhalve geen
afbreuk aan de bestaande medezeggenschapspositie van de werknemers van een
onderneming, die via een vennootschap die de onderneming in stand houdt, betrokken
zijn bij een openbare bieding. Het kabinet meent dat in zijn algemeenheid niet gezegd kan worden dat
het onderhavige wetsvoorstel bijdraagt aan een toename van de door de FNV
gepercipieerde gevaren van asset-stripping, afwenteling van financieringslasten,
bedenkelijke transacties en diefstal van corporate opportunities. De huidige
wetgeving biedt voldoende waarborgen aan minderheidsaandeelhouders, crediteuren
en werknemers om misstanden in de vennootschap aan de kaak te stellen, zoals
het enquêterecht en het aansprakelijkheidsrecht.In verband met de vraag of het wetsvoorstel – kennelijk is bedoeld
de onverplichte onderdelen daarvan – een pendant zal vinden in andere
EU-lidstaten wordt verwezen naar hetgeen hiervoor is opgemerkt over het schrappen
van artikel 2:359c BW. Artikel 2:118a BW kent voor zover thans bekend geen
pendant in de meeste andere lidstaten, waarschijnlijk omdat certificering
van aandelen daar niet als beschermingsconstructie wordt gehanteerd.De leden van de PvdA-fractie vroegen om een analyse van de voordelen van
het bevorderen van de overnamemarkt ten opzichte van de nadelen. Ook werd
gevraagd om een opsomming van de nadelen van de overnamemarkt.Over de voor- en nadelen van het bevorderen van een overnamemarkt («market
for corporate control») zijn talloze wetenschappelijke artikelen verschenen.
In de rechtseconomische literatuur is de heersende opvatting dat de «agency
costs» en «private benefits» hoger uitvallen bij controlerende
aandeelhouders. De gedachte is dat een efficiënte overnamemarkt aan aandelen
een hogere waarde verbindt omdat inefficiënte bestuurders kunnen worden
vervangen, waardoor ondernemingen beter in staat zijn kapitaal aan te trekken.
Het kapitaal komt daar terecht waar het het meest efficiënt kan worden
ingezet. Als nadeel van de overnamemarkt wordt wel genoemd dat deze ertoe
kan leiden dat het bestuur winstgevende (R&D)investeringen afwijst, onder
invloed van (potentiële) aandeelhouders die niet altijd voldoende in
staat zijn de informatie over de investeringen op waarde te schatten. Een
ander genoemd nadeel van de overnamemarkt is het risico dat bestuurders teveel
gericht zijn op de korte termijn, zodat bijvoorbeeld minder investeringen
plaatsvinden omdat bestuurders liever aandelen inkopen dan nieuwe aandelen
uitgeven.In verband met de vraag of het huidige enquêterecht voldoende handvatten
biedt om een dwarsliggende raad van bestuur tot de orde te roepen, wordt het
volgende opgemerkt. Het enquêterecht is in de praktijk een zeer belangrijk
instrument om de gang van zaken bij een vennootschap – de vraag of sprake
is van wanbeleid – aan het oordeel van de rechter te onderwerpen. De
Ondernemingskamer doet hierover elk jaar – binnen een relatief kort
tijdsbestek na het begin van de procedure – een groot aantal uitspraken.
Van wanbeleid kan onder meer sprake zijn wanneer het bestuur van een overgenomen
vennootschap het standpunt van de grootaandeelhouder bij voortduring negeert.
Overigens kan een grootaandeelhouder ook beroep doen op de regel dat het bestuur
zich naar redelijkheid en billijkheid dient te gedragen jegens hem (artikel
2:8 BW). Besluitvorming door het bestuur in strijd met de redelijkheid en
billijkheid kan tot gevolg hebben dat het desbetreffende besluit vernietigbaar
is (artikel 2:15 lid 1 onderdeel b BW). Voorts riskeren bestuurders aansprakelijkheid
wanneer zij grove fouten maken in het uitoefenen van de bestuurstaak (artikel
6:162 BW). Een grootaandeelhouder heeft bij een dwarsliggend bestuur derhalve
verschillende juridische middelen om zijn positie kracht bij te zetten.Ook wilden de leden van de PvdA-fractie vernemen of de ondernemingsraad
zich moet kunnen voegen in een procedure op grond van het voorgestelde artikel
6c, derde lid, Wet toezicht effectenverkeer 1995 (hierna Wte 1995), waarmee
de doelvennootschap, de aandeelhouders en de certificaathouders aan de Ondernemingskamer
kunnen verzoeken te bepalen dat geen openbaar bod behoeft te worden uitgebracht –
hoewel de biedgrens wordt overschreden – vanwege de financiële
toestand van de doelvennootschap en de met haar verbonden onderneming.In dit verband wijs ik op artikel 282 lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering. Op grond van dat artikel kan iedere belanghebbende tot de
aanvang van de behandeling van een verzoekschrift of, indien de rechter dit
toestaat nog in de loop van de behandeling, een verweerschrift indienen. Aldus
kan de ondernemingsraad zich mengen in de verzoekschriftprocedure die door
de doelvennootschap, de aandeelhouders of de certificaathouders is gestart.
De griffier roept hen die een verweerschrift hebben ingediend op tegen de
dag van de behandeling. Ik meen dat met deze mogelijkheid om een verweerschrift
in te dienen feitelijk is voldaan aan de wens van de FNV.De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd om in te gaan op de vragen
en opmerkingen over het wetsvoorstel van zowel Eumedion, de Gecombineerde
Commissie Vennootschapsrecht als VNO-NCW. Verschillende van deze vragen en
opmerkingen komen ook later terug in dit verslag. Op deze plaats zal –
zoveel mogelijk artikelsgewijs – worden ingegaan op de vragen en opmerkingen
die niet tevens separaat door de aan het woord zijnde fracties zijn gesteld.
Voor de overige vragen en opmerkingen wordt verwezen naar de inbreng van de
desbetreffende fractie(s).Verplicht openbaar bodTen aanzien van het verplichte openbaar bod wees de Gecombineerde Commissie
Vennootschapsrecht erop dat ingeval een verzoek bij de Ondernemingskamer wordt
ingediend als bedoeld in artikel 6b, de verzoeker aannemelijk moet maken dat
er sprake is van een biedplicht, bijvoorbeeld ten gevolge van het feit dat
door personen in onderling overleg wordt gehandeld. De commissie adviseerde
expliciet in de wet te bepalen dat de bewijsrechtelijke bepalingen van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering op deze verzoekschriftprocedure van
toepassing zijn.In verband met deze opmerking wordt gewezen op artikel 284 lid 1 van het
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. In 2002 is de negende afdeling van
de tweede titel van dat wetboek (bewijs) uitdrukkelijk van overeenkomstige
toepassing verklaard op de verzoekschriftprocedure, tenzij de aard van de
zaak zich hiertegen verzet. Daarmee is reeds bewerkstelligd wat de Gecombineerde
Commissie Vennootschapsrecht heeft voorgesteld.De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht en Eumedion stelden dat
alleen personen met een duurzame samenwerking
zouden moeten kwalificeren als «personen waarmee in onderling overleg
wordt gehandeld». Deze zienswijze wordt niet gedeeld. De omschrijving
van personen waarmee in onderling overleg wordt gehandeld als bedoeld in het
voorgestelde artikel 1, eerste lid, onderdeel s, van de Wte 1995 sluit nauw
aan bij de definitie van «in onderling overleg ...handelende personen»
als bedoeld artikel 1, onderdeel d, van de overnamerichtlijn. De definitie
in de richtlijn is niet beperkt tot personen die duurzaam samenwerken. Ook incidentele samenwerking tussen aandeelhouders
kan onder omstandigheden leiden tot een biedplicht, mits voldaan wordt aan
twee voorwaarden. Er moet sprake zijn van een overeenkomst op grond waarvan
wordt samen gewerkt en de samenwerking dient te strekken tot het verkrijgen
van (overwegende) zeggenschap of het dwarsbomen van het openbaar bod.Eumedion achtte het daarnaast wenselijk dat in de toelichting op het voorgestelde
artikel 1, eerste lid, onderdeel s van de Wte 1995 een aantal voorbeelden
wordt gegeven van gevallen waarin personen in onderling overleg handelen.
Hiervoor is echter reeds ingegaan op de vraag aan welke voorwaarden moet zijn
voldaan om te kunnen spreken van handelen in onderling overleg. De vraag wanneer
sprake is van «een overeenkomst» die «strekt tot het verkrijgen
van (overwegende) zeggenschap of het dwarsbomen van het openbaar
bod» moet worden beantwoord aan de hand van de waardering van de concrete
omstandigheden van het geval. De bedoelde situaties zullen doorgaans zo specifiek
zijn dat voorbeelden in algemene zin weinig verhelderend zullen werken.Waarborgen voor de minderheidsaandeelhouderEumedion stelde de vraag of minderheidsaandeelhouders beter moeten worden
beschermd wanneer een juridische fusie of activa-passiva transactie plaatsvindt
nadat een openbaar bod is uitgebracht waarop de desbetreffende aandeelhouders
niet hebben gereflecteerd. Een gelijke vraag is gesteld door de leden van
de VVD-fractie (in het algemeen deel), de leden van de CDA-fractie (in het
deel vennootschapsrechtelijke aspecten in de richtlijn ten aanzien van een
openbaar overnamebod) en de leden van de PvdA-fractie (in het deel overnames
en beschermingsmaatregelen). Naar de desbetreffende antwoorden wordt verwezen.Artikelsgewijs commentaarArtikel 1, tweede lid, onderdeel o, van de Wte 1995VNO-NCW merkte op dat de definitie van openbaar bod niet tot uitdrukking
brengt dat het moet gaan om een voor aanvaarding vatbaar bod. Dit zou onduidelijkheid
veroorzaken over de mededelingsplichten die voorafgaan aan het moment waarop
de AFM-goedkeuring wordt verkregen. Deze visie wordt niet gedeeld. In de definitie
van een openbaar bod wordt verwezen naar een aanbod als bedoeld in artikel
6:217 lid 1 BW. Dit betekent dat een overeenkomst tot stand komt door een
aanbod en aanvaarding daarvan. De verwijzing behelst
dus wel degelijk een voor aanvaarding vatbaar bod. Onder een openbaar bod
wordt overigens ook verstaan een uitnodiging tot het doen van een aanbod.
Deze uitnodiging betreft op zichzelf geen aanbod dat voor aanvaarding vatbaar
is, maar een uitnodiging om effecten aan te bieden. Dit laatste kan aan de
orde zijn bij een partieel of een tenderbod.Artikel 1, eerste lid, onderdeel r, van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht wees op de mogelijkheid,
als gevolg van de voorgenomen vervroegde registratiedatum (30 dagen), dat
zich de situatie kan voordoen dat een persoon stemrecht kan uitoefenen in
de aandeelhoudersvergadering op het moment dat hij zijn aandelen inmiddels
heeft verkocht. Het kabinet is zich bewust van die mogelijkheid, maar beschouwt
dat niet als een nieuw fenomeen. Met de introductie in 1999 van de mogelijkheid
om een registratiedatum vast te stellen (artikel 2:119 BW) is reeds de principiële
keuze gemaakt dat op de aandeelhoudersvergadering aandeelhoudersrechten kunnen
worden uitgeoefend door personen die ten tijde van de aandeelhoudersvergadering
wellicht niet langer aandeelhouder zijn. Dat de registratietermijn thans –
op verzoek van zowel Eumedion als VNO-NCW – van 7 dagen naar 30 dagen
wordt verlengd doet daaraan niet af. Wanneer een persoon – doordat hij
30% van de stemrechten heeft kunnen uitoefenen – overwegende
zeggenschap heeft (gehad) en daarmee bepalend is (geweest) in de aandeelhoudersvergadering,
wordt aan hem terecht een biedplicht opgelegd.Artikel 1, eerste lid, onderdeel s, onder 4, van de Wte
1995Eumedion merkte op dat de in dit onderdeel opgenomen categorie van in
onderling handelende personen overbodig is, gezien de daaraan voorafgaande
verwijzing naar de definitie van dochtermaatschappij. De opmerking
van Eumedion is terecht en deze verwijzing zal bij tweede nota van wijziging
worden geschrapt.Artikel 6a van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht betwijfelde de juistheid
van de opmerking op pagina 26 van de memorie van toelichting, inhoudende dat
het bij een verplicht bod niet geoorloofd is om territoriale restricties op
te nemen in het bod, maar dat in het biedingsbericht kan worden opgenomen
dat de bieder zich niet actief zal richten tot de markten buiten de Europese
Economische Ruimte (EER) en dat alsdan biedingsregels buiten de EER niet behoeven
te worden nageleefd. Deze opmerking behoeft inderdaad enige nuancering. Ook
een verplicht bod dient te worden gericht tot alle aandelen van een bepaalde
categorie of klasse, ongeacht of die aandelen worden gehouden door personen
die zich buiten de EER bevinden of werkzaam zijn. Niet valt uit te sluiten
dat, gezien het feit dat het bod zich zal kunnen richten op bieders buiten
de EER, ook bepaalde (disclosure)regelgeving uit landen buiten de EER van
toepassing zal zijn omdat aandeelhouders daar wonen of gevestigd zijn.De commissie deed voorts de suggestie om de Stichting Autoriteit Financiële
Markten (AFM) de mogelijkheid te geven een verzoek als bedoeld in het voorgestelde
artikel 6d van de Wte 1995 in te dienen bij de Ondernemingskamer en de AFM
met betrekking tot het verplichte bod een inlichtingenbevoegdheid te geven.
Deze suggestie wordt niet gevolgd. Aandeelhouders, certificaathouders en een
in het kader van het collectieve actierecht ingezette rechtspersoon hebben
de mogelijkheid om de Ondernemingskamer te verzoeken maatregelen te treffen
ten einde het uitbrengen van een verplicht bod en eventuele bijkomende maatregelen
af te dwingen. Het kabinet is niet overtuigd van de noodzaak om deze bevoegdheid
ook aan de AFM te verlenen. Temeer omdat een dergelijke bevoegdheid wederom
een nieuwe taak voor de AFM zou betekenen, die bekostigd zal moeten worden
uit bijdragen van de sector en de algemene middelen.Artikel 6b, eerste lid, onderdelen c en d, van de Wte
1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht deed het voorstel om een
stichting continuïteit die vóór de aankondiging van een
openbaar bod aandelen gaat houden onder de uitzondering van onderdeel c van
artikel 6b te brengen. Dit voorstel wordt niet gevolgd. De desbetreffende
uitzondering is bedoeld om een vennootschap in een overnamesituatie de mogelijkheid
te bieden beschermingspreferente aandelen uit te geven aan een stichting continuïteit,
ten einde de doelvennootschap tijd en ruimte te geven haar positie ten opzichte
van de bieder te bepalen. Van belang is hierbij dat van een werkelijke overnamesituatie,
in de zin van het wetsvoorstel, pas kan worden gesproken wanneer een openbare
aankondiging tot een openbaar bod is gedaan. De uitzondering van onderdeel
c geldt alleen voor stichtingen die aandelen in de vennootschap gaan houden nadat een openbaar bod is aangekondigd. Dit staat er niet
aan in de weg dat – voordat sprake is van
enig overnamebod – de vennootschap opties uitgeeft aan een stichting
die gelieerd is aan de vennootschap, ten einde de stichting aandelen te laten
verkrijgen in de vennootschap zodra op enig toekomstig moment een overnamesituatie
zou ontstaan (na aankondiging van een openbaar bod).Eumedion merkte op van mening te zijn dat de definitie van «onafhankelijk»
in het voorgestelde artikel 6b, eerste lid, onderdeel c, van de Wte 1995 in
de wettekst dient te worden opgenomen en niet in een, op grond van het tweede
lid van artikel 6b van de Wte 1995 vast te stellen, algemene maatregel
van bestuur. Naar de mening van Eumedion zou daarbij aangesloten kunnen worden
bij de definitie van onafhankelijkheid van een administratiekantoor in het
huidige artikel 2:118a lid 3 BW. Ook in het voorgestelde onderdeel d van het
eerste lid van artikel 6b van de Wte 1995 zou aan de rechtspersoon een onafhankelijkheidseis
moeten worden opgelegd waarbij eveneens kan worden aangesloten bij het huidige
artikel 2:118a lid 3 BW, aldus Eumedion.De suggestie van Eumedion om het begrip «onafhankelijk» in
het voorgestelde onderdeel c van het eerste lid van artikel 6b van de Wte
1995 op te nemen, neemt het kabinet niet over. Omdat het antwoord op de vraag
wanneer kan worden gesproken van «onafhankelijkheid» onderhavig
is aan veranderende maatschappelijke opvattingen, zo leren de ervaringen uit
het verleden, heeft het de voorkeur de invulling van dit begrip op een lager
niveau vast te leggen dan in een wet in formele zin. Hierdoor ontstaat meer
flexibiliteit om op gewijzigde maatschappelijke opvattingen in te kunnen spelen.
Bij de invulling van het begrip in de op grond van het tweede lid van artikel
6b van de Wte 1995 eventueel vast te stellen algemene maatregel van bestuur,
vormt de in het huidige artikel 2:118a lid 3 BW opgenomen formulering wel
het uitgangspunt. Omdat in dit wetsvoorstel echter wordt voorgesteld dat artikel
te laten vervallen, ligt het – naast de wens voor de mogelijkheid tot
een flexibelere vormgeving – niet in de rede om in artikel 6b, eerste
lid, onderdeel c van de Wte 1995 zelf te verwijzen naar de formulering van
artikel 2:118a lid 3 BW.Het kabinet neemt de suggestie van Eumedion om ook in onderdeel d van
het eerste lid van artikel 6b van de Wte 1995 een onafhankelijkheidseis op
te (kunnen) nemen, over.In de tweede nota van wijziging zal dit worden aangepast.De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht wees voorts op de mogelijkheid
dat twee personen gelijktijdig stemrechten kunnen verwerven waarbij het aantal
stemrechten dat daaraan is verbonden, ook gelijk is. Indien twee personen
gelijktijdig (op dezelfde dag) overwegende zeggenschap verkrijgen en het aantal
aan de zeggenschap verbonden stemrechten voor beide personen gelijk is, is
de uitzondering van lid 1 onderdeel h niet van toepassing. Dit betekent dat
beide personen op grond van het voorgestelde artikel 6a van de Wte 1995 in
beginsel verplicht zullen zijn een bod uit te brengen. Hierop geldt één
uitzondering die bij de tweede nota van wijziging aan het wetsvoorstel zal
worden toegevoegd. Indien een dochtermaatschappij overwegende zeggenschap
verkrijgt en de moedermaatschappij, onder toepassing van het voorgestelde
artikel 1, eerste lid, onderdeel s, onder 2, van de Wte 1995 gelijktijdig
eveneens (middellijk) overwegende zeggenschap verkrijgt waarbij (middellijk)
eenzelfde aantal stemrechten wordt verkregen, kan worden volstaan met slechts één
openbaar bod dat door de moedermaatschappij en/of dochtermaatschappij wordt
uitgebracht. Hetzelfde geldt wanneer twee of meer groepsmaatschappijen onder
toepassing van het voorgestelde artikel 1, eerste lid, onderdeel s, onder
1, gelijktijdig overwegende zeggenschap verkrijgen waaraan hetzelfde aantal
stemrechten is verbonden. In het laatste geval kan ook worden volstaan met één
openbaar bod.Artikel 6c, eerste lid, van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht vindt het wenselijk dat
de termijn van 30 dagen pas ingaat wanneer een aandeelhouder weet of behoort
te weten dat hij inmiddels over overwegende zeggenschap beschikt. Het kabinet
deelt deze mening niet. Artikel 5, eerste lid, van de overnamerichtlijn houdt
een verplichting tot het uitbrengen van een openbaar bod in zodra een aandeelhouder
overwegende zeggenschap heeft verkregen. Het voorgestelde artikel 6a van de
Wte 1995 sluit aan hij de richtlijn. Op grond van de formulering van de richtlijn
is niet van belang of de persoon die de overwegende zeggenschap
heeft verkregen, dit ook weet of zou behoren te weten.Artikel 6c, derde lid, van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht wees terecht op de onduidelijke
verhouding tussen het voorgestelde artikel 6c, derde lid, en artikel 6d van
de Wte 1995. Door middel van de tweede nota van wijziging zal dit worden aangepast,
opdat duidelijk wordt dat de Ondernemingskamer een persoon niet van een biedplicht
kan ontslaan, maar wel maatregelen kan nemen teneinde te waarborgen dat een
verplicht bod werkelijk wordt uitgebracht.Artikel 6c, vierde lid, van de Wte 1995Ten aanzien van de termijn in het vierde lid merkte de Gecombineerde Commissie
Vennootschapsrecht op dat het redelijker is wanneer deze pas ingaat op het
moment dat de desbetreffende persoon wist of behoorde te weten dat de uitzondering
op de verplichting om een bod uit te brengen, was komen te vervallen. Het
kabinet deelt deze mening niet. Daar waar het de eigen verantwoordelijkheid
van een aandeelhouder is om er bedacht op te zijn of hij overwegende zeggenschap
verkrijgt en biedplichtig wordt, is het ook zijn verantwoordelijkheid om,
indien hij onder een uitzondering van het voorgestelde artikel 6b van de Wte
1995 valt, gedurende de periode dat hij overwegende zeggenschap heeft in de
gaten te houden of de uitzondering van toepassing blijft.Artikel 6d, van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht wees er terecht op dat artikel
6d van de Wte 1995 thans niet bepaalt dat de Ondernemingskamer het verzoek
om maatregelen slechts toewijst wanneer artikel 6a of 6c is overtreden.
In de tweede nota van wijziging zal deze omissie worden hersteld.Verder zal overeenkomstig de wens van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht
en Eumedion het voorgestelde artikel 6d van de Wte 1995 worden aangevuld in
die zin dat de Ondernemingskamer de bevoegdheid krijgt om een besluit van
de aandeelhoudersvergadering van de doelvennootschap te schorsen of te vernietigen
indien een aandeelhouder die biedplichtig was, maar nog geen bod heeft uitgebracht,
voor het desbetreffende besluit heeft gestemd.Ook stelde de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht de vraag of een
uitspraak van de Ondernemingskamer waarbij een verplicht bod wordt opgelegd
aan een buitenlandse aandeelhouder, een uitspraak is die in het buitenland
erkend wordt en afdwingbaar is.Een uitspraak van de Nederlandse rechter is uitvoerbaar wanneer de desbetreffende
aandeelhouder valt onder het recht van een lidstaat van de Europese Unie.
In dat geval kan beroep worden gedaan op het Europees Executieverdrag. Zou
uitspraak worden gewezen tegen een aandeelhouder die buiten de Europese Unie
is gevestigd, dan kan de executie daarvan bemoeilijkt worden door het ontbreken
van rechtsmacht. In de praktijk zijn hier echter niet snel problemen te verwachten.
Op grond van artikel 6d, onderdeel b, van de Wte 1995 kan het stemrecht van
de desbetreffende aandeelhouder worden geschorst gedurende een door de Ondernemingskamer
te bepalen periode. Op grond van onderdeel c van artikel 6d kan voorts de
deelname aan de aandeelhoudersvergadering worden verboden. Deze maatregelen
treffen ook de aandeelhouder die zich buiten de Europese Unie bevindt, omdat
de algemene vergadering van een Nederlandse beursvennootschap in Nederland
dient te worden gehouden. Artikel 6e, van de Wte 1995Naar aanleiding van een opmerking van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht
wordt het voorgestelde 6e, eerste lid, van de Wte 1995 in de tweede nota van
wijziging aangevuld, zodat duidelijk is dat de bieder in elke bekendmaking
naar het goedgekeurde biedingsbericht moet verwijzen (vgl. artikel 5:74, eerste
lid, van de Wft).Artikel 6f, tweede lid, van de Wte 1995Zowel de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht als Eumedion plaatsten
opmerkingen bij het voorgestelde artikel 6f, tweede lid, van de Wte 1995 en
de redactie daarvan. De commissie merkte op dat niet duidelijk uit het artikel
blijkt dat er een verband dient te bestaan tussen de informatie die openbaar
moet worden gemaakt en een gerechtvaardigde koersvorming van de effecten.
Eumedion vroeg zich af of het artikel nodig is en hoe het artikel zich verhoudt
met artikel 9b van het Besluit toezicht effectenverkeer 1995 (Bte 1995).Bij het antwoord op deze vragen en opmerkingen dient allereerst te worden
bedacht dat het Bte 1995 – en dus ook artikel 9b Bte 1995 – zal
komen te vervallen en worden vervangen door het Bob. Van het Bob is inmiddels
een ambtelijk voorontwerp ter consultatie openbaar gemaakt. De uiteindelijke
redactie van artikel 6f, tweede lid, van de Wte 1995 en het Bob zullen op
elkaar worden afgestemd. Het startpunt bij de formulering van deze bepalingen
is dat koersgevoelige informatie die verband houdt met een openbaar bod, volgens
de in de artikelen 46 en 47 van de Wte 1995 opgenomen algemeen geldende regels
omtrent de openbaarmaking van koersgevoelige informatie, in beginsel openbaar
moet worden gemaakt. Het door de commissie genoemde verband tussen (de thans
nog zo genoemde) «gerechtvaardigde koersvorming» en het openbaar
maken van informatie blijkt ook thans al uit het voorgestelde artikel 6f,
tweede lid, van de Wte 1995, door opname van de verwijzing naar «informatie
als bedoeld in artikel 46, vierde of vijfde lid, van de wet». Met het
vervallen van artikel 9b Bte 1995 is voorts de reden gegeven waarom uitbreiding
van de werkingssfeer van de artikelen 46 en 47 van de Wte 1995 noodzakelijk
is.Artikel 6g, derde lid, en Artikel 6l van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht merkte op dat artikel 6g
lid 3 van de Wte 1995, waarin de voorwaardelijkheid van de delegatie is geregeld,
geen pendant kent in artikel 6l, terwijl laatstgenoemde bepaling in het derde
lid wel een grondslag bevat voor de vaststelling van de algemene maatregel
van bestuur. Naar aanleiding van deze opmerking zal aan artikel 6l van de
Wte 1995 evenals aan artikel 5:81 van de Wft (Artikelen VI en VII) een bepaling
overeenkomstig artikel 6g, derde lid, van de Wte 1995 worden toegevoegd.Artikel 6l, eerste lid, van de Wte 1995Eumedion merkte op een ministeriële regeling geen geschikt instrument
te vinden om vrijstellingen van het verplicht bod op te nemen. Zoals hierna,
in antwoord op vragen van leden van de VVD-fractie, zal worden besproken is
het kabinet voorstander van de mogelijkheid om (ook) bij ministeriële
regeling vrijstelling te (kunnen) verlenen van de biedplicht. Hierdoor wordt
bewerkstelligd dat op relatief snelle en flexibele wijze nieuwe vrijstellingen
van de biedplicht kunnen worden geïntroduceerd indien de ontwikkelingen
op de kapitaalmarkt daarom vragen. Artikel 6i van de Wte 1995De Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht merkte op dat het aanknopen
bij de goedkeuring van het biedingsbericht voor de vaststelling van de einddatum
waarop het bod moet worden uitgebracht, willekeurig is. Volgens de commissie
kan het zijn dat de bieder nog niet in de gelegenheid is een bod uit te brengen
na de goedkeuring van het biedingsbericht. Deze opmerking verbaast enigszins.
Wanneer het biedingsbericht is goedgekeurd door de AFM, mag verwacht worden
dat de bieder gereed is het bod uit te brengen. Alle voor de beoordeling van
het bod noodzakelijke informatie zal in het biedingsbericht zijn opgenomen
en dus door de bieder beschikbaar zijn gesteld. De bieder behoeft na de goedkeuring
alleen nog maar het bod uit te brengen door het biedingsbericht algemeen verkrijgbaar
te stellen. Openbaarmaking van het biedingsbericht binnen zes werkdagen na
goedkeuring door de AFM is derhalve niet onredelijk.Artikel 2:118a BWDe Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht steunt de voorgestelde wijziging
van artikel 2:118a BW niet. De commissie stelde voor om de mogelijkheid van
intrekking van volmachten in oorlogstijd te koppelen aan de zes-maanden termijn
van artikel 2:359c BW.Afgezien van de omstandigheid dat artikel 2:359c BW bij tweede nota van
wijziging wordt geschrapt, zou dit voorstel tot gevolg hebben dat stemvolmachten
aan de certificaathouder kunnen worden geweigerd en dat stemvolmachten kunnen
worden ingetrokken gedurende de eerste zes maanden van de «oorlogstijd».
Dat resultaat is niet wenselijk vanuit de gedachte dat de certificaathouder
juist in oorlogstijd behoefte heeft om zijn stem te laten gelden. Na afloop
van een termijn van zes maanden zou de certificaathouder voor een voldongen
feit kunnen komen te staan. De suggestie van de commissie is niet overgenomen.Artikel 2:359b BWDe Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht is ingegaan op verschil
van mening in de literatuur ten aanzien van de vraag of bij de toepassing
van artikel 2:359b lid 1 onderdeel b BW een call optie tot het nemen van beschermingspreferente
aandelen valt onder een uitvoeringshandeling die niet is toegestaan in het
zicht van een openbaar bod.Uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat beursvennootschappen zelf bepalen
of zij een beschermd karakter hebben of niet. Zoals de commissie ook zelf
opmerkte, is niet waarschijnlijk dat veel genoteerde vennootschappen met preferente
beschermingsaandelen zullen kiezen voor een vrijwillige toepassing van artikel
2:359b lid 1 BW. De keuze voor de mogelijkheid om beschermingsaandelen uit
te geven, geeft immers aan dat een vennootschap kiest voor een beschermd karakter,
terwijl de vrijwillige toepassing van artikel 2:359b lid 1 BW moet duiden
op een tegengestelde keuze. Wanneer een vennootschap kiest voor de toepassing
van artikel 2:359b lid 1 onderdeel b BW is dat niet te rijmen met het bestaan
van call opties die nog na de aankondiging van een openbaar bod kunnen worden
uitgeoefend ten behoeve van de uitgifte van preferente beschermingsaandelen.De commissie plaatste vraagtekens bij de mogelijke toepassing van (slechts
enkele onderdelen van) artikel 2:359b BW, teneinde de toepassing van artikel
2:359c BW te vermijden. Hierop behoeft niet te worden ingegaan, nu artikel
2:359c BW wordt geschrapt bij tweede nota van wijziging.In verband met lid 3 is door de commissie verzocht om een verduidelijking
van de billijke vergoeding die verschuldigd is wanneer een aandeelhouder
wordt geschaad door de toepassing van artikel 2:359b lid 1 en lid 2 BW. Het
gaat daarbij om de situatie dat geen beroep kan worden gedaan op statutaire
of contractuele beperkingen van de overdracht van aandelen of op statutaire
of contractuele beperkingen van de uitoefening van het stemrecht, dan wel
wanneer voor elk aandeel slechts een stem kan worden uitgebracht of een bijzonder
recht ten aanzien van de benoeming of het ontslag van bestuurders en commissarissen
niet geldt. De richtlijn verplicht de lidstaten om een regeling te treffen
op grond waarvan een vergoeding van de schade van de aandeelhouder die hierdoor
wordt getroffen, kan worden vastgesteld. Uitgangspunt van de regeling in het
onderhavige wetsvoorstel is dat de schade van geval tot geval dient te worden
vastgesteld. Er kan immers niet goed bij voorbaat worden bepaald welke vergoeding
in een specifiek geval billijk zal zijn. De voorgestelde regeling biedt de
rechter de mogelijkheid om in te spelen op de omstandigheden van het geval.
Daarbij zijn de bepalingen van Titel 1, Afdeling 10 van Boek 6 van het Burgerlijk
Wetboek van toepassing. De aandeelhouder kan de veroorzaker van de schade
aansprakelijk stellen. Dit zal in de praktijk veelal de bieder betreffen.
Op grond van artikel 6:95 BW kan aanspraak worden gemaakt op de vermogensschade.
Voor vergoeding komt in aanmerking de schade die in een zodanig verband staat
met de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid van de schuldenaar berust,
dat zij mede gezien de aard van de aansprakelijkheid en de schade, als een
gevolg van de gebeurtenis kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW). De richtlijn
verplicht niet tot de invoering van een meer gedetailleerde (en daarmee ook
minder flexibele) regeling.Artikel 2:359d BWVNO NCW vroeg of de samentrekking van de voorgestelde uitkoopregeling
in artikel 2:359d BW met de bestaande uitkoopregeling in artikel 2:92a BW
zou leiden tot meer overzichtelijkheid. Dat is niet het geval. Bij het opstellen
van het wetsvoorstel is de samenvoeging van de bepalingen overwogen, maar
is daarvan afgezien toen bleek dat een en ander zou leiden tot een slecht
leesbare bepaling. Artikel 2:359d wijkt op verschillende punten af van de
regeling in artikel 2:92a BW, omdat de aan artikel 2:359d ten grondslag liggende
richtlijnbepaling specifiek is geschreven voor de situatie van een openbaar
bod. Vanwege die verschillen ligt opname in een afzonderlijke bepaling meer
voor de hand. Plaatsing van de desbetreffende bepaling in Afdeling 3 van titel
8 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, die ziet op openbare biedingen, eveneens.De opmerking van Eumedion, inhoudende dat artikel 2:359d lid 6 BW een
onjuiste verwijzing bevat, wordt meegenomen in de tweede nota van wijziging.Artikel 2:392 BWDe redactionele opmerkingen van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht
ten aanzien van onjuiste verwijzingen in artikel 2:392 BW worden verwerkt
in de tweede nota van wijziging.De leden van de VVD-fractie verzochten om een analyse van het Europese
speelveld. Zij vroegen in het kader van de bescherming van beursgenoteerde
bedrijven, om een overzicht van de wijze waarop de belangrijkste EU-landen,
waaronder in ieder geval Engeland, Duitsland en Frankrijk, de overnamerichtlijn
implementeren.De overnamerichtlijn houdt een aantal keuzemogelijkheden ten aanzien van
de bescherming van beursvennootschappen tegen een vijandige overname in. De
lidstaten kunnen bepalen dat beursvennootschappen verplicht zijn om de zogenoemde
passiviteitregel (artikel 9, leden 2 en 3 van de overnamerichtlijn)1 en de doorbraakregel (artikel 11 van de overnamerichtlijn)1 toe te passen. Indien een lidstaat daartoe niet beslist,
is de keuze omtrent de toepassing van de artikelen 9 en/of 11 aan de
beursvennootschap zelf. De toepassing van de desbetreffende artikelen van
de richtlijn blijkt dan uit de statuten van de vennootschap.De reciprociteitregel is een ander onderdeel van de overnamerichtlijn
met implicaties voor de bescherming van beursvennootschappen. Beursvennootschappen
mogen de reciprociteitregel slechts toepassen indien de nationale implementatiewetgeving
dat uitdrukkelijk toestaat. Het toepassen van de reciprociteitregel is alleen
relevant voor onbeschermde beursvennootschappen. Onbeschermde beursvennootschappen
zijn de vennootschappen die ofwel verplicht ofwel vrijwillig de passiviteitregel
of de doorbraakregel toepassen. Wanneer een onbeschermde beursvennootschap
wordt geconfronteerd met een (vijandige) bieder die zelf niet eveneens (en
op gelijke wijze) onbeschermd is, dan kan de doelvennootschap zich omwille
van argumenten van «level playing field» alsnog beschermen. Voor
de goede orde: het betreft hier alleen reciprociteit ten opzichte van (het
bestuur en de raad van commissarissen van) de overnemende onderneming en niet
ten opzichte van aandeelhouders, toezichthouders of overheden (artikel 12
lid 3 van de overnamerichtlijn). De richtlijn heeft als achterliggende gedachte
dat alleen beursvennootschappen die statutair gevestigd zijn in de EU in staat
zijn om de status «onbeschermd» te krijgen. Slechts zij kunnen
de artikelen 9, leden 2 en 3, en artikel 11 van de overnamerichtlijn toepassen.Om de vraag van de leden van de VVD-fractie goed te kunnen beantwoorden
wordt hierna een overzicht gegeven van de keuzes die de verschillende lidstaten
maken omtrent de al dan niet verplichte toepassing van de passiviteitregel
(artikel 9, leden 2 en 3, van de overnamerichtlijn), de doorbraakregel (artikel
11 van de overnamerichtlijn) en de reciprociteitregel (artikel 12, lid 3,
van de overnamerichtlijn).Informatie van de Europese Commissie uit maart 2006 geeft het volgende
aan, waarbij overigens wordt aangetekend dat het implementatietraject destijds
in de regel nog niet door de lidstaten was afgerond. LandNLFRDuiVKSpaItaIrlDkZweBelOosPortGrieFin Verplichte toepassing passiviteitregelNeeJaNeeJaJaNb*JaNeeJaJaJaJaJaJaVerplichte toepassing doorbraakregelNeeNeeNeeNeeNbNbNeeNeeNeeNeeNeeNeeJaNeeMogelijkheid van toepassing reciprociteitregelJaJaJaNeeNbNbNeeJaNeeJaNeeJaJaNee* Nb in de tabel betekent dat de gegevens niet bekend zijn.  LandTsjHonLetLitPolLuxSlowVerplichte toepassing passiviteitregelJaJaJaJaNeeJaJaVerplichte toepassing doorbraakregelNeeNeeJaJaNeeNeeNeeMogelijkheid van toepassing reciprociteitregelNeeJaNeeJaNeeJaNb.Naar aanleiding van het bovenstaande overzicht kan een aantal conclusies
worden getrokken. Ten eerste blijkt dat het merendeel van de lidstaten de
passiviteitregel verplicht voorschrijft. Het onderhavige wetsvoorstel doet
dat echter niet. Het bestuur van een Nederlandse doelvennootschap kan derhalve
in beginsel, nadat een (vijandig) bod is uitgebracht, desgewenst nog beschermingsmaatregelen
treffen. Het wetsvoorstel heeft immers als uitgangspunt dat een vennootschap
zelf beslist over de vraag of zij een beschermd karakter heeft. Ten tweede
volgt uit het overzicht dat de doorbraakregel uitsluitend door Griekenland,
Letland en Litouwen verplicht lijkt te worden voorgeschreven. Ten derde bestaat
over de mogelijkheid om beroep te doen op de reciprociteitregel verdeeldheid.
Het Verenigd Koninkrijk past deze regel bijvoorbeeld niet toe.
Duitsland, Frankrijk en Nederland wel.De leden van de VVD-fractie wensten te vernemen hoe het kabinet aankijkt
tegen het Franse beleid van «patriottisme économique» waarbinnen
beschermingsconstructies expliciet worden toegestaan voor een aantal met name
genoemde sectoren.Het kabinet heeft kennis genomen van het Franse beleid gericht op het
beschermen van specifieke sectoren en ziet geen aanleiding om dit beleid na
te volgen. Aangezien Nederland voor bedrijven een relatief kleine thuismarkt
vormt, dient de kracht van de Nederlandse economie naar de opvatting van het
kabinet primair te worden gevonden in openheid en betrouwbaarheid in plaats
van in afsluiting van de markt. Het kabinetsbeleid is daarom vooral gericht
op het aantrekkelijk houden en het verbeteren van het vestigingsklimaat voor
alle ondernemingen.Deze leden wensten voorts te vernemen of het kabinet kwantitatief kan
aangeven welke positieve economische effecten verwacht mogen worden van het
wetsvoorstel. Daarbij denken zij aan efficiënter werkende kapitaal- en
productmarkten en de prikkel tot innovatie. Daartegenover vroegen zij om een
inschatting van de negatieve economische effecten, zoals de overname van Nederlandse
ondernemingen door buitenlandse ondernemingen, waardoor ook hoofdkantoor-
en R&D activiteiten uit Nederland verdwijnen. Daarnaast kan volgens deze
leden een effect uitgaan naar buitenlandse ondernemingen die overwegen zich
in Nederland te vestigen, maar daarvan afzien omdat zij de wens hebben om
zich te beschermen.Het kabinet verwacht dat het wetsvoorstel bijdraagt aan een efficiëntere
kapitaalmarkt, zodat de kosten van kapitaal van Nederlandse beursgenoteerde
ondernemingen omlaag kunnen gaan en deze bedrijven aantrekkelijker worden
voor investeerders. Het wetsvoorstel past in het bredere kabinetsbeleid om
de corporate governance van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen te verbeteren
door de transparantie en de zeggenschap van aandeelhouders te vergroten. Andere
maatregelen in dit kader zijn onder meer de aanpassing van de structuurregeling
en de wettelijke verankering van de Nederlandse Corporate Governance Code.
De positieve effecten van het wetsvoorstel kunnen moeilijk los worden gezien
van het genoemde kabinetsbeleid en externe factoren, zodat de kwantitatieve
effecten van het wetsvoorstel lastig te meten zijn. Het kabinet is er op voorhand
niet van overtuigd dat de door de VVD-fractie genoemde effecten (overname
van Nederlandse bedrijven door buitenlandse ondernemingen) negatief zullen
zijn voor de Nederlandse economie. Zoals ook hiervoor is opgemerkt, dient
de kracht van de Nederlandse economie naar de opvatting van het kabinet te
worden gevonden in openheid en betrouwbaarheid.Nederlandse beursvennootschappen hebben in het verleden veel buitenlandse
acquisities gepleegd en zullen deze waarschijnlijk in de toekomst blijven
plegen. Keerzijde van de medaille is dat Nederlandse ondernemingen ook kunnen
worden overgenomen door buitenlandse bieders. Het kabinet meent dat dit het
gevolg kan zijn van een goed werkende internationale kapitaalmarkt. Het kabinetsbeleid
is daarom gericht op het aantrekkelijk houden en het verbeteren van het vestigingsklimaat
voor hoofdkantoren en R&D-activiteiten, zodat het verblijf in Nederland
een positieve keuze is voor deze bedrijven. Hierin past onder meer de door
het kabinet reeds gerealiseerde en aangekondigde verlaging van de vennootschapsbelasting.
In het desbetreffende wetsvoorstel, dat voor advies bij de Raad van State
ligt, is ook de invoering van een zogenaamde octrooibox opgenomen. Dat past
goed binnen het specifieke en generieke innovatiebeleid van het kabinet. In
dat kader is de afgelopen jaren onder andere een verdere intensivering van
de WBSO doorgevoerd en besloten tot de gerichte stimulering van een aantal
sleutelgebieden via een programmatische aanpak. Het R&D klimaat is hiermee
duidelijk verbeterd. Vervolgens stelden de leden van de VVD-fractie de vraag of het reciprociteitbeginsel
ook kan worden gekoppeld aan de automatische doorbraakregel van artikel 2:359c
BW.De achterliggende gedachte achter deze vraag is een verzachting van de
effecten van artikel 2:359c BW, zodat geen sprake is van een automatische
doorbraak indien de overnemende partij een beschermd karakter heeft en de
doelvennootschap niet. Aan deze vraag kan voorbij worden gegaan nu het voorgestelde
artikel 2:359c BW geheel wordt geschrapt bij tweede nota van wijziging.De leden van de VVD-fractie wezen op het gebruik van beschermingsconstructies
in andere lidstaten en vroegen of het kabinet het redelijk vindt indien een
buitenlandse beschermde onderneming die een belang van 75% in een Nederlandse
onderneming heeft verworven, beschermingsconstructies doorbreekt met een beroep
op het onderhavige wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie doelden met hun vraag waarschijnlijk op de
zogenoemde automatische doorbraakregeling van artikel 2:359c BW. Deze bepaling
zal, zoals eerder aangegeven, vervallen door de tweede nota van wijziging.
Het is voor een, al dan niet, beschermde buitenlandse onderneming dan niet
meer mogelijk om met een beroep op de automatische doorbraakregeling beschermingsconstructies
van een Nederlandse doelvennootschap te doorbreken. Doorbraak is na de schrapping
van artikel 2:359c BW wel mogelijk wanneer de doelvennootschap uit eigen beweging
heeft gekozen voor de toepassing van artikel 11 van de richtlijn (artikel
2:359b lid 2 BW) en zij voorts geen beroep doet op de reciprociteitregel.
In het laatste geval is het onbeschermde karakter van de doelvennootschap
een eigen keuze.De leden van de VVD-fractie vroegen naar een oordeel over de inzet van
gelegenheidswetgeving door andere EU-landen op het moment dat grote ondernemingen
geconfronteerd worden met een overnamebod. Deze leden wezen in dit verband
op maatregelen genomen door de Luxemburgse, Franse en Spaanse regering.Het kabinet is in algemene zin geen voorstander van de inzet van gelegenheidswetgeving.
Eén van de uitgangspunten voor de totstandbrenging van Nederlandse
regelgeving is dat transparantie voorop staat en dat willekeur geen rol speelt.
Ook de bestendigheid van regelgeving is van belang. Deze uitgangpunten verhouden
zich slecht met «gelegenheidswetgeving». Op het terrein van fusies
en overnames speelt voorts mee dat naar het oordeel van het kabinet overwegingen
van protectionisme niet de boventoon zouden moeten voeren. Dergelijke overwegingen
zouden een belemmering kunnen vormen voor economische groei, omdat deze –
zo kan bijvoorbeeld worden afgeleid uit de regelgeving inzake het (grensoverschrijdend)
kapitaalverkeer – gebaat kan zijn bij marktwerking.De leden van de VVD-fractie haalden aan dat ondernemingen uit landen die
bereid zijn gelegenheidswetgeving te gebruiken, zonder enige beperking Nederlandse
ondernemingen kunnen overnemen. De leden van de VVD-fractie informeerden in
dit kader naar de houding en mogelijke acties van het kabinet.Zoals blijkt uit de beantwoording van de bovenstaande vragen wordt voor
Nederlandse beursvennootschappen de keuze voor een beschermd of een onbeschermd
karakter principieel neergelegd bij henzelf. Er is geen sprake van een verplichte
toepassing van de reciprociteit- en passiviteitregel. Daarnaast zal de automatische
toepassing van de doorbraakregel (artikel 2:359c BW) door de tweede nota van
wijziging vervallen. Gesteld kan worden dat de keuze om zich te beschermen
tegen buitenlandse beschermde ondernemingen in handen is van de Nederlandse
beursgenoteerde ondernemingen en er voor het kabinet geen noodzaak is tot
het invoeren van gelegenheidswetgeving. Kan het kabinet ingaan op de bescherming tegen overnames die uit kan gaan
van sectorspecifieke toezichthouders, zo vroegen de leden van de VVD-fractie.Binnen de Europese Unie geldt voor diverse economische sectoren bijzondere
regelgeving. Het betreft onder meer de financiële sector, de energie-,
de telecom- en de postsector. Het waarborgen van vitale publieke belangen,
van consumentenbescherming, van netwerkgebondenheid of van het nutskarakter
vormen in de regel de grond voor die bijzondere regelgeving. De bijzondere
regelgeving is (per sector) neergelegd in Europese richtlijnen en verordeningen,
waaraan uitvoering is gegeven in de nationale wetgeving van de lidstaten.
De bijzondere regelgeving is binnen de Europese Unie geharmoniseerd: in sommige
sectoren is sprake van volledige harmonisatie, in andere van gedeeltelijke
harmonisatie. Het toezicht op de naleving van de bedoelde regelgeving wordt
in de regel uitgeoefend door daartoe aangewezen instanties: de sectorspecifieke
toezichthouders. De toezichthouders hebben, althans niet formeel, niet de
bevoegdheid om ondernemingen te beschermen tegen overnames.Desalniettemin is niet uit te sluiten dat sectorspecifieke toezichthouders
in verschillende lidstaten hun discretionaire bevoegdheden enigszins verschillend
invullen. De Europese Commissie, die in eerste instantie verantwoordelijk
is voor de bewaking van de interne markt en het vrij verkeer van kapitaal,
ziet er nauwlettend op toe dat de bevoegdheden van deze toezichthouders niet
interfereren met het vrije verkeer van kapitaal. Zo heeft de Commissie recentelijk
de Spaanse toezichthouder voor de elektriciteit- en gassector verzocht opheldering
te geven over zijn bevoegdheid om fusies te weigeren. Het kabinet steunt de
Commissie bij de uitoefening van haar taak in deze. In Europa is de inzet
van het kabinet gericht op het openstellen van nationale markten, ook voor
Nederlandse bedrijven die buitenlandse afgeschermde markten willen betreden.De leden van de VVD-fractie vroegen of het mogelijk is om sectoren die
te maken hebben met sectorspecifieke toezichthouders uit te sluiten van de
automatische doorbraakregel en of het kabinet voornemens is buitenlandse ondernemingen
die zelf beschermd kunnen worden door nationale toezichthouders uit te sluiten.
Zoals hierboven is beschreven zal de automatische doorbraakregel worden geschrapt
bij tweede nota van wijziging, waardoor ook mogelijke uitzonderingen op de
doorbraakregel niet meer aan de orde zijn.De leden van de VVD-fractie verzochten een reactie naar aanleiding van
het voorstel van de heer R. Pieterse in Het Financieele Dagblad om langdurige
aandeelhouders extra stemrecht te geven. Ook vroegen zij of een dergelijke
regeling een wetswijziging zou behoeven dan wel dat ondernemingen deze op
eigen initiatief kunnen invoeren. In hetzelfde artikel is door Pieterse gevraagd
naar een betere registratie van aandeelhouders. De leden van de VVD-fractie
wilden ook daarvan vernemen of wetgeving noodzakelijk is.In de memorie van toelichting (p. 11) is aangegeven dat in het kader van
de uitvoering van artikel 11 van de richtlijn is overwogen om een dubbel stemrecht
te introduceren voor trouwe aandeelhouders. Een dergelijke regeling bestaat
in Frankrijk. De commissie vennootschapsrecht steunde die gedachte echter
niet. Er zou moeten worden bezien of aan zo’n regeling in de praktijk
behoefte bestaat en wat de ervaringen zijn in Frankrijk. In de praktijk heeft
ca. 60% van de beursgenoteerde vennootschappen in Frankrijk dubbel
stemrecht. Institutionele beleggers maken hier echter slechts sporadisch gebruik
van omdat het slechts geldt voor aandelen op naam. Inmiddels is gebleken dat
de standpunten in Frankrijk over de Franse regeling niet eenduidig zijn. Sommigen
ervaren de Franse regeling als een beschermingsconstructie. Door anderen wordt
benadrukt dat trouwe aandeelhouders in dit systeem worden beloond en dat de
stabiliteit van de koersen wordt bevorderd. In plaats van dubbel stemrecht hebben sommige ondernemingen ervoor gekozen om extra dividend uit
te keren aan trouwe aandeelhouders. Ook in Nederland zijn de standpunten divers.
De heer Pieterse pleit voor een meervoudig stemrecht, niet op basis van het
verleden zoals in Frankrijk, maar op basis van de mededeling van de aandeelhouder
dat hij bereid is bij de vennootschap betrokken te blijven. Naar de mening
van de heer Pieterse kan een en ander technisch worden geregeld (blokkering
van aandelenoverdracht) via een stemkantoor. Een ander standpunt is verdedigd
door de heren Munsters, Maatman en Raaijmakers in Het Financieele Dagblad
van 1 maart 2006. Zij zijn tegenstander van een doorbraak van de evenredigheid
van stemrecht en kapitaalinbreng door de invoering van een meervoudig stemrecht,
maar propageren een extra risicopremie, bijvoorbeeld in de vorm van extra
dividend, voor de trouwe aandeelhouder. Dat zou een financiële prikkel
geven om meer betrokken te zijn bij de onderneming en aandeelhoudersrechten
uit te oefenen. Aan de verschillende visies kan naar het oordeel van het kabinet
het best recht worden gedaan door flexibiliteit te bieden voor de inrichting
van de vennootschap. De vennootschapswetgeving staat er niet aan in de weg
om verschillende soorten aandelen uit te geven. Daarbij kan ook rekening worden
gehouden met de overdraagbaarheid van de aandelen, de omvang van het stemrecht
en de hoogte van dividenduitkeringen.De heer Pieterse gaf voorts aan dat het wenselijk is dat vennootschappen
de identiteit van hun aandeelhouders kunnen achterhalen. Hij merkte op dat
een registratiesysteem al functioneert in diverse Angelsaksische landen. Voor
wat betreft dit laatste geldt dat beursvennootschappen in de meeste Angelsaksische
landen vooral aandelen op naam hebben uitgegeven. Dat betekent dat de aandeelhouders
in het aandeelhoudersregister worden geregistreerd. In Nederland kunnen vennootschappen
aandelen op naam en/of aandelen aan toonder uitgeven. Beide soorten aandelen
kunnen tegenwoordig in beginsel tot de handel van een beurs worden toegelaten.
Indien is gekozen voor aandelen op naam, dan is de identiteit van de aandeelhouder
te achterhalen door de vennootschap. Indien is gekozen voor aandelen aan toonder,
dan is de vennootschap daarvoor afhankelijk van de medewerking van de aandeelhouder.
Er is onvoldoende aanleiding om de door de vennootschappen gemaakte keuze
voor aandelen aan toonder thans bij wet onmogelijk te maken. Ter nuancering
kan overigens worden opgemerkt dat de houders van een belangrijk pakket aandelen
aan toonder wel bekend zullen zijn bij de vennootschap, omdat de desbetreffende
aandeelhouders verplicht zijn om hun belang te melden aan de vennootschap
(vgl. het voorstel van Wet melding zeggenschap en kapitaalbelang in effectenuitgevende
vennootschappen, Kamerstukken I, 28 985, waarmee de relevante drempelwaarden
worden aangepast).De leden van de VVD-fractie vroegen naar de bescherming van minderheidsaandeelhouders
wanneer een meerderheidsaandeelhouder tracht alle aandelen in handen te krijgen,
niet via toepassing van de uitkoopregeling, maar via bijvoorbeeld een juridische
fusie of een activa-passiva transactie. Gevraagd is of de minderheidsaandeelhouders
een bezwaarmogelijkheid moeten hebben tegen de prijsbepaling bij een juridische
fusie of activa-passiva transactie.Wanneer een openbaar bod wordt uitgebracht, staat niet bij voorbaat vast
hoeveel van de zittende aandeelhouders op het bod zullen reflecteren. De zittende
aandeelhouders hebben het recht, maar niet de plicht, om op het bod in te
gaan. Het resultaat van een openbaar bod kan zijn dat de bieder 95%
of meer van het aandelenkapitaal in handen krijgt. In dat geval kan de bieder
zich in beginsel beroepen op de wettelijke uitkoopregeling en kan hij alle
aandelen van de resterende minderheidsaandeelhouder(s) verwerven. Verkrijgt
de bieder ten gevolge van het openbaar bod een belang van bijvoorbeeld 85%
van de aandelen, dan is een beroep op de uitkoopregeling uitgesloten. Als
grootaandeelhouder heeft de bieder vanzelfsprekend een grote
invloed in de algemene vergadering. Wanneer het bestuur en de raad van commissarissen
zou willen overgaan tot een juridische fusie, hangt het in de gegeven casus
primair af van de instemming van de grootaandeelhouder of de fusie doorgang
kan vinden. Een minderheidsaandeelhouder kan immers worden overstemd. Met
de mogelijkheid dat de vennootschap een gedaantewisseling kan ondergaan door
fusie, splitsing of omzetting dient een minderheidsaandeelhouder rekening
te houden wanneer hij tot de aankoop van een minderheidspakket overgaat of
een minderheidsbelang aanhoudt. Vergelijkbare opmerkingen gelden in verband
met een activa-passiva transactie. Een andere vraag is of de minderheidsaandeelhouder
daarbij een onevenredig slechte positie inneemt. Zolang een transactie zich
afspeelt in een Nederlandse vennootschap is daarvan naar mijn mening geen
sprake. De minderheidsaandeelhouder staan voldoende middelen ter beschikking
om op te treden wanneer hij ontevreden is over de (voorwaarden) van bijvoorbeeld
een voorgenomen juridische fusie. Hij kan beroep doen op het enquêterecht
(artikel 2:345 e.v. BW) en onder bepaalde omstandigheden kan de fusie zelfs
worden aangetast (artikel 2:323 BW). Met deze middelen in handen zou een bezwaarrecht
voor de minderheidsaandeelhouder terzake de prijsbepaling kunnen leiden tot
extra procedures en de belemmering van een fusie die door de meerderheid van
de aandeelhouders wordt aanvaard. Dat is niet proportioneel. Dit kan anders
liggen in het geval van een grensoverschrijdende juridische fusie. Een dergelijke
fusie wordt mogelijk met de uitvoering van richtlijn 2005/56/EG betreffende
grensoverschrijdende fusies van kapitaalvennootschappen. Ter implementatie
van die richtlijn wordt thans een wetsvoorstel voorbereid. Bij een grensoverschrijdende
fusie waarbij de verkrijgende vennootschap een vennootschap is naar het recht
van een andere lidstaat van de Europese Unie, mist het enquêterecht
werking ten aanzien van die verkrijgende vennootschap. Ook kan een grensoverschrijdende
fusie op grond van de desbetreffende richtlijn niet worden vernietigd. In
het kader van de uitvoering van de fusierichtlijn wordt daarom onderzocht
op welke wijze aan de noodzaak van voldoende bescherming van minderheidsaandeelhouders
tegemoet kan worden gekomen. De merites van een verkooprecht of recht op schadeloosstelling
van de (tegenstemmende) minderheidsaandeelhouders kunnen dan bijvoorbeeld
worden bezien.Afsluitend vroegen de leden van de VVD-fractie of een scherpere definitie
en praktijkvoorbeelden kunnen worden gegeven van handelen in onderling overleg.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar de beschouwing over
deze kwestie in het algemeen deel van deze nota (in het onderdeel verplicht
openbaar bod).De richtlijnDe leden van de CDA-fractie vroegen in te gaan op het feit dat het wetsvoorstel
op twee onderdelen verder gaat dan de richtlijn. Ook vroegen zij te schetsen
welke vorm van implementatie van de richtlijn per lidstaat is gerealiseerd
of wordt beoogd.De voorgestelde wijziging van artikel 2:118a BW (recht op volmacht certificaathouder)
en de door de tweede nota van wijziging te schrappen introductie van artikel
2:359c BW (automatische doorbraakregeling), zijn onverplicht in het kader
van de uitvoering van de overnamerichtlijn. Wel zijn zij in overeenstemming
met het stelsel van de richtlijn. De richtlijn bevat minimumvereisten en biedt
de lidstaten in artikel 3, tweede lid, onderdeel b, expliciet de mogelijkheid
om verder te gaan. Mede hierdoor zal er van een door de CDA-fractie gewenst
level playing field geen sprake zijn. Twee andere redenen waarom van een level
playing field geen sprake zal zijn is, dat (i) artikel 4, vijfde lid, van
de overnamerichtlijn de mogelijkheid biedt om van richtlijnbepalingen af te
wijken en (ii) artikel 12, eerste lid, van de overnamerichtlijn
lidstaten de keuze geeft om de toepassing van de kernartikelen 9, tweede en
derde lid, en/of 11 van de overnamerichtlijn door vennootschappen al
dan niet verplicht te stellen.Met de wijziging van artikel 2:118a BW worden de mogelijkheden van de
aandeelhouder om een certificaathouder «in oorlogstijd» uit te
sluiten van het recht op een stemvolmacht voor de aandeelhoudersvergadering
geschrapt. Hierdoor krijgt de certificaathouder steeds de mogelijkheid om
invloed uit te oefenen op de stemming in de algemene vergadering, in het bijzonder
ook wanneer daar een besluit wordt genomen dat een dreigende overname betreft.
Door de wijziging van artikel 2:118a BW worden de mogelijkheden om certificering
als beschermingsmaatregel te gebruiken belangrijk beperkt. Dit is in lijn
met de Nederlandse Corporate Governance Code. In principe IV.2 is bepaald
dat certificering niet als beschermingsmaatregel dient te worden gebruikt.
In hetzelfde principe is bepaald dat het bestuur van het een administratiekantoor
aan certificaathouders die daarom verzoeken onder alle omstandigheden en onbeperkt
stemvolmachten verstrekt. De wijziging van artikel 2:118a BW kan een positief
effect hebben op het beeld van de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van
de Nederlandse kapitaalmarkt bij buitenlandse beleggers. De oorspronkelijk
voorgestelde maatregel van artikel 2:359c BW wordt, zoals eerder toegelicht
geschrapt. Voor een overzicht van de wijze waarop de overnamerichtlijn in
de andere lidstaten wordt geïmplementeerd zij verwezen naar hetgeen eerder
in deze nota naar aanleiding van het verslag is opgemerkt in antwoord op een
vergelijkbare vraag van de VVD-fractie.De leden van de VVD-fractie vroegen waarom het kabinet, in afwijking van
ondermeer het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië, grootaandeelhouders
die reeds een controlerend belang bezitten, heeft vrijgesteld van de biedplicht.
Zij vroegen tevens of het niet logisch is in ieder geval een biedplicht te
introduceren zodra een bestaande grootaandeelhouder zijn belang uitbreidt
boven een bepaald percentage.Opgemerkt dient te worden dat de biedplicht op grond van de overnamerichtlijn
niet van toepassing is op de reeds aanwezige grootaandeelhouders; het kabinet
heeft hier derhalve geen keuzevrijheid. Dit volgt uit artikel 5, eerste lid
van de overnamerichtlijn, in samenhang met overweging 10 van de overnamerichtlijn,
op grond waarvan slechts een biedplicht ontstaat wanneer een controlerend
belang wordt verworven. De biedplicht geldt niet voor zeggenschapsdeelnemingen
die reeds bestaan op het tijdstip van inwerkingtreding van de nationale wetgeving
tot uitvoering van de overnamerichtlijn. Op advies van de commissie vennootschapsrecht
is, ter verduidelijking van de positie van de bestaande grootaandeelhouder,
in artikel 6b, eerste lid, onder i een uitzondering op de biedplicht opgenomen
voor degene die al een controlerend belang bezit op het moment van toelating
van de effecten tot de gereglementeerde markt.De invoering van een biedplicht is voor reeds bestaande grootaandeelhouders
in de Nederlandse beursvennootschappen noodzakelijk noch wenselijk. Minderheidsaandeelhouders
kunnen op het moment dat zij aandelen van een dergelijke vennootschap kopen
nagaan of er een grootaandeelhouder is die over een controlerend belang beschikt.
Zij kunnen dan afwegen of zij onder die omstandigheden aandelen in de vennootschap
willen kopen. Dit argument gaat ook op voor de situatie dat een bestaande
grootaandeelhouder zijn belang uitbreidt. Ook in dat geval wist de minderheidsaandeelhouder
dat er een grootaandeelhouder met een controlerend belang aanwezig was op
het moment dat hij zijn aandelen kocht. Hij had op dat moment rekening kunnen
houden met de mogelijkheid dat deze grootaandeelhouder zijn belang zou kunnen
uitbreiden. Bovendien zal een uitbreiding van het belang van de grootaandeelhouder
geen wezenlijke gevolgen hebben voor de besluitvorming in de
algemene vergadering. Hij was immers al in bezit van overwegende zeggenschap.De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd waarom de beschermende werking
van prioriteitsaandelen niet onder de doorbraakregeling valt in verband met
statutenwijziging en de benoeming en het ontslag van bestuurders en commissarissen.
Gevraagd is of dat alsnog zal gebeuren.Bij de beantwoording van deze vragen wordt ingegaan op artikel 2:359b
lid 2 BW en niet op artikel 2:359c BW, dat bij tweede nota van wijziging wordt
geschrapt. De overnamerichtlijn beperkt de doorbraak vanwege de verkrijging
van 75% van de aandelen uitdrukkelijk tot «de in de statuten
van de doelvennootschap vastgelegde buitengewone rechten van de aandeelhouders
ten aanzien van de benoeming of het ontslag van leden van het leidinggevend
of het bestuursorgaan» (artikel 11 lid 4 overnamerichtlijn). In het
onderhavige wetsvoorstel is bij die formulering aangesloten in artikel 2:359b
lid 2 BW. Beursvennootschappen wordt daar de mogelijkheid geboden om in de
statuten te bepalen dat bijzondere statutaire rechten van aandeelhouders in
verband met een besluit tot benoeming of ontslag van een bestuurder of commissaris
niet gelden. Daarmee kunnen prioriteitsaandelen die bijzondere rechten inhouden
voor benoeming en ontslag dus wel worden geraakt door de voorgestelde regeling.Het oogmerk van deze doorbraakregeling van de overnamerichtlijn is dat
de desbetreffende bieder (inmiddels grootaandeelhouder) in een op korte termijn
te houden algemene vergadering doorslaggevende zeggenschap heeft over de benoeming
of het ontslag van leden van het bestuur en de raad van commissarissen. Met
de richtlijn is niet bedoeld te bewerkstelligen dat door de toepassing van
artikel 11 lid 4 van de overnamerichtlijn een permanente wijziging in de vennootschappelijke
structuur van de vennootschap zou kunnen worden aangebracht. Een dergelijke
wijziging – indien door de grootaandeelhouder gewenst – vereist
de naleving van de reguliere wettelijke en statutaire voorschriften met betrekking
tot een statutenwijziging. Om die reden rept artikel 2:359b lid 2 BW –
gelijk de overnamerichtlijn – niet over een doorbraak van de (eventueel
bestaande bijzondere statutaire) rechten in verband met een statutenwijziging.
Voor de uitvoering van de overnamerichtlijn is niet meer vereist. Een en ander
laat onverlet dat partijen desgewenst uit eigen beweging kunnen overwegen
om bijzondere rechten in verband met een statutenwijziging uit de statuten
te schrappen dan wel te bepalen dat zij niet zullen gelden na een geslaagd
overnamebod.Deze leden hebben voorts gevraagd om het stemrecht op financieringspreferente
aandelen aan te passen aan de aanbeveling van de Commissie Tabaksblat terzake,
alsmede best practice bepaling IV.I.2 van de Nederlandse Corporate Governance
Code. Ook is de vraag gesteld of de artikelen 2:118 en 228 BW worden aangepast
teneinde wettelijk mogelijk te maken dat het stemrecht op financieringspreferente
aandelen wordt gekoppeld aan de reële kapitaalinbreng in plaats van de
nominale waarde.De Nederlandse Corporate Governance Code beveelt aan dat beursvennootschappen
het stemrecht in verband met financieringspreferente aandelen koppelen aan
de waarde van de daadwerkelijke inbreng van de aandeelhouder. Dat zou in elk
geval bij de uitgifte van die aandelen moeten geschieden. Op grond van artikel
2:118 BW bepaalt de vennootschap zelf het stemrecht van de aandeelhouder.
De vennootschap bepaalt de nominale waarde van (elke soort) aandelen. Het
aantal stemmen dat kan worden uitgebracht is daarvan een afgeleide. Desgewenst
kan de vennootschap bepalen dat een soort aandelen geheel moet worden volgestort
bij uitgifte en dat de nominale waarde gelijk is aan het desbetreffende bedrag.
In dat geval zal het stemrecht van de aandeelhouder aan zijn werkelijke inbreng
zijn gerelateerd. Gevolgen van implementatie van de richtlijn voor het biedingsprocesDe leden van de CDA-fractie vroegen, hoewel zij in principe geen behoefte
hebben aan een verdere uitbreiding van de verantwoordelijkheden van de AFM
en dus ook niet aan een zelfstandig recht van de AFM om een verzoekschrift
bij de Ondernemingskamer in te dienen, of belanghebbenden in staat zullen
zijn om bijvoorbeeld aannemelijk te maken dat «personen in onderling
overleg hebben gehandeld». Misschien dat de AFM daar, zeker met een
bevoegdheid om inlichtingen in te winnen, meer mogelijkheden toe heeft. Deze
leden zouden hierop graag een reactie ontvangen, mede in het licht van het
feit dat de AFM in het wetsvoorstel toezicht financiële verslaggeving
wel de bevoegdheid krijgt om bij de Ondernemingskamer een verzoek in te dienen.Naar aanleiding van de vraag of belanghebbenden in staat zullen zijn om
aannemelijk te maken dat «personen in onderling overleg hebben gehandeld»
wordt het volgende opgemerkt. De beoordeling of in een concrete situatie sprake
zal zijn van het «in onderling overleg handelen door personen»
zal doorgaans afhangen van de omstandigheden van het geval, met name van het
feitelijk handelen en optreden van de betrokken personen, bijvoorbeeld in
een aandeelhoudersvergadering. Omdat belanghebbenden, waaronder (andere) aandeelhouders
en (het bestuur van) een doelvennootschap, het dichtst bij de bij de vennootschap
betrokken personen staan zullen zij het snelst – en het beste –
zicht hebben op dergelijk feitelijk handelen en optreden. Zij kunnen in een
concreet geval het beste beoordelen of sprake is van «personen die in
onderling overleg handelen». Belanghebbenden kunnen vervolgens een procedure
bij de Ondernemingskamer entameren indien naar hun oordeel een biedplicht
bestaat. Gezien de hierboven beschreven positie van belanghebbenden, verwacht
het kabinet dat zij erin zullen slagen dergelijk «handelen in onderling
overleg» aannemelijk te maken. Bovendien mag verwacht worden dat, nu
belanghebbenden een groot belang hebben bij naleving van de biedplicht, zij
ook daadwerkelijk gebruik zullen maken van de mogelijkheid om een procedure
bij de Ondernemingskamer te starten. Of belanghebbenden in de praktijk zullen
slagen in die opzet zal nauwlettend worden gevolgd.Mocht over enige jaren blijken dat belanghebbenden in de praktijk niet –
of onvoldoende – in staat zijn om aannemelijk te maken dat «door
personen in onderling overleg wordt gehandeld», dan zal worden bezien
op welke wijze daaraan tegemoet kan worden gekomen. Daarbij kan worden overwogen
of een rol voor de AFM is weggelegd. Bedacht dient echter te worden dat de
AFM, in tegenstelling tot belanghebbenden, op een grotere afstand van de (doel)vennootschap
staat en daardoor in een minder goede positie verkeert om te beoordelen of
sprake is «personen die in onderling overleg handelen». De AFM
zal hierdoor, in een concreet geval, afhankelijk zijn van het optreden van
belanghebbenden, alvorens zelf, al dan niet met behulp van een inlichtingenbevoegdheid,
in actie te kunnen komen. Op het moment dat belanghebbenden zelf reeds tot
uitdrukking hebben gebracht dat naar hun mening sprake is van «personen
die in onderling overleg handelen», bijvoorbeeld door indiening van
een klacht bij de AFM, kan worden getwijfeld over de meerwaarde van mogelijk
optreden van de AFM bij de Ondernemingskamer. Belanghebbenden kunnen in dat
geval immers ook een eigen procedure bij de Ondernemingskamer entameren.Bij het thans in Uw Kamer aanhangige wetsvoorstel toezicht financiële
verslaggeving, waar de AFM wel de bevoegdheid krijgt om bij de Ondernemingskamer
een verzoek tot herziening van de financiële verslaggeving in te dienen
is de situatie anders. In dat kader is in de afgelopen 30 jaar gebleken dat
belanghebbenden onvoldoende in staat zijn om herziening van de financiële
verslaggeving bij de Ondernemingskamer af te willen en te kunnen
dwingen. De AFM krijgt om die reden in het kader van dat toezicht een taak
en de mogelijkheid om een nadere toelichting te verzoeken via de weg van de
Ondernemingskamer. Zolang geen sprake is van een niet-handhaven van de biedplicht
door belanghebbenden, ligt een extra taak voor de AFM op het terrein van de
biedplicht echter onvoldoende voor de hand.De leden van de CDA-fractie vroegen of het niet meer voor de hand zou
liggen dat het Besluit Openbare Biedingen de Ondernemingskamer de verantwoordelijkheid
geeft om te oordelen over de billijke prijs bij verplichte biedingen.In het Bob was inderdaad een bepaling opgenomen die erin voorzag dat de
AFM, in bepaalde omschreven situaties, op verzoek de billijke prijs bij verplichte
biedingen kon aanpassen. Mede naar aanleiding van reacties in de consultatie
is deze bepaling vervallen. Met behulp van de tweede nota van wijziging zal
een bepaling in het wetsvoorstel worden opgenomen waarmee mogelijk wordt dat
de Ondernemingskamer de billijke prijs bij verplichte biedingen aanpast.Vennootschapsrechtelijke aspecten van de richtlijn ten
aanzien van een openbaar overnamebodDe leden van de CDA-fractie stelden de bescherming van minderheidsaandeelhouders
aan de orde waar zij – indien niet op een openbaar bod wordt gereflecteerd –
te maken kunnen krijgen met een juridische fusie, waarna de beursnotering
wordt beëindigd, of een activa-passiva transactie, waarna de onderneming
wordt geliquideerd. De leden van de VVD-fractie hadden een vergelijkbare vraag
in het algemeen deel van het verslag gesteld. Naar het antwoord op die vraag
wordt verwezen.Overnames en beschermingsmaatregelenDe leden van de CDA-fractie hebben verzocht om een nadere analyse van
de stelling dat steeds meer buitenlandse kopers interesse tonen in de aan
Euronext-Amsterdam genoteerde ondernemingen. In dit kader stelden de leden
van de CDA-fractie dat het hier veelal gaat om hedge en private equity funds,
waarbij het belang van de doelvennootschap ondergeschikt is aan het financiële
kortetermijnbelang van de bieder.In de afgelopen 10 jaar is het buitenlands aandelenbezit in grote Nederlandse
beursgenoteerde ondernemingen gestegen van ca. 67% in 1995 tot ca.
86% in 2005. Gesteld kan worden dat er steeds meer interesse is van
buitenlandse beleggers in Nederlandse ondernemingen. Doordat het aandelenbezit
zich niet beperkt tot Nederlanders is het voor ondernemingen aldus eenvoudiger
om kapitaal aan te trekken. De open kapitaalmarkt werpt vruchten af als het
gaat om het aantrekken van geld, onder andere afkomstig uit het buitenland.
Dankzij het relatief goedkoop aantrekken van geld kunnen Nederlandse ondernemingen
voldoende investeren om bij te dragen aan groei en uitbreiding. Relevant is
om in dit verband op te merken dat niet alleen het aandelenbezit maar ook
de omzetcijfers van in Nederland gevestigde ondernemingen internationaliseren.
In 1995 was (bij de grote Nederlandse fondsen) ruim 70% van de omzet
afkomstig uit het buitenland. In 2005 bedroeg dit cijfer bijna 90%.Aandeelhouders zijn de afgelopen jaren ook actiever geworden. Actieve
aandeelhouders lijken zich vooral te manifesteren bij bedrijven waarvan zij
menen dat deze inefficiënt worden aangestuurd. Een groot deel van de
actieve aandeelhouders komt uit het Verenigd Koninkrijk en de VS. Binnen deze
groep zijn het vooral «private equity partijen» en de «hedge
funds» die veel aandacht krijgen in de media. «Hedge funds»
is een verzamelnaam voor besloten fondsen die als doel hebben in ondernemingen
of in andere fondsen te beleggen. Er bestaan hedge funds die actief in de
markt op zoek zijn naar inefficiënt aangestuurde ondernemingen. Deze
fondsen proberen vanuit de positie van aandeelhouder beslissingen
bij het bestuur af te dwingen die ten goede komen aan aandeelhouders (bijvoorbeeld
het afstoten van verliesgevende onderdelen, het uitkeren van geld aan aandeelhouders,
inkoop van aandelen, etc). Veel van deze acties zijn gericht op kortetermijnresultaten. «Private
equity partijen» zijn net als hedge funds besloten. Een mogelijke activiteit
van deze partijen is het overnemen van beursfondsen. Na een overname volgt
in de regel een reorganisatie van de onderneming. Private equity-partijen
zijn in de regel geen vijandige overnamebieders maar werken nauw samen met
zittende besturen.De aanwezigheid van hedgefunds en private equity partijen wordt niet altijd
gewaardeerd door bepaalde belangengroepen. Daarbij dient in het oog te worden
gehouden dat actieve aandeelhouders inefficiënte besturen kunnen disciplineren
en actieve aandeelhouders kunnen bijdragen aan een betere waardering van een
onderneming (bijvoorbeeld door middel van het veranderen van de financieringsstructuur;
het inruilen van eigen vermogen voor vreemd vermogen en omgekeerd). De aanwezigheid
van zowel private equity als hedge funds wordt deels verklaard door het feit
dat veel wordt gewerkt met vreemd vermogen. Vreemd vermogen is momenteel relatief
goedkoop ten opzichte van eigen vermogen.De leden van de CDA-fractie vroegen de voorgestelde wijziging van artikel
2:118a BW en artikel 2:359c BW niet door te voeren. Met betrekking tot artikel
2:118a BW merkten de leden van de CDA-fractie op dat zelfregulering hun voorkeur
heeft ten aanzien van certificering, zoals ook in de Nederlandse Corporate
Governance Code voorzien. De leden van de PvdA-fractie vroegen waarom in de
ogen van het kabinet nog onvoldoende waarborgen tegen bovenmatig en daarmee
ongewenst gebruik van beschermingsconstructies bestaan.Door het laten vervallen van het voorgestelde artikel 2:359c BW in de
tweede nota van wijzing is het kabinet in belangrijke mate tegemoet gekomen
aan de wens van de leden van de CDA-fractie en heeft ook een deel van de vraag
van de leden van de PvdA-fractie aan belang verloren. Wat betreft het tegengaan
van certificering als beschermingsconstructie en de opmerking van de leden
van de CDA-fractie dat zelfregulering via de Nederlandse Corporate Governance
Code de voorkeur verdient kan het volgende worden opgemerkt.Ofschoon het kabinet in algemene zin voorstander is van zelfregulering,
speelt juist in dit verband een rol dat de Commissie Tabaksblat heeft voorgesteld
om de leden 2 tot en met 4 van artikel 2:118a BW te schrappen.1 De wettelijk verankerde Nederlandse Corporate Governance Code houdt
als principe in dat certificering van aandelen niet wordt gebruikt als beschermingsmaatregel
(principe IV.2). Dit is uitgewerkt in best practicebepaling IV.2.8, waarin
is opgenomen dat een administratiekantoor aan alle certificaathouders die
daarom vragen zonder enige beperking en onder alle omstandigheden stemvolmachten
verleent. Tegelijkertijd merkte de Commissie Tabaksblat in haar verantwoording
op dat in de definitieve code geen best practice bepalingen zijn opgenomen
over de toelaatbaarheid van beschermingsconstructies in (vijandige) overnamesituaties,
omdat de commissie van mening is dat «deze situaties een wettelijke
regeling vergen.»2 Ook de Commissie Tabaksblat
onderkent dat, zelfs met de in de code opgenomen bepalingen, onvoldoende waarborgen
bestaan tegen ongewenst gebruik van (certificering als) beschermingsconstructie(s)
en stelt de wetgever om die reden voor de huidige leden 2 tot en met 4 van
artikel 2:118a BW te laten vervallen.Een bijkomende reden voor het schrappen van de leden 2 tot en met 4 van
artikel 2:118a BW is, zoals in de memorie van toelichting is opgemerkt, dat
de (kapitaal)markt niet in staat is het gebruik van certificering als beschermingsmiddel
voldoende terug te dringen. Weliswaar gebruikt thans nog maar een klein deel
van de beursgenoteerde ondernemingen (ca. 10) certificering als beschermingsconstructie,
maar aan dat gebruik door enkele ondernemingen zijn negatieve
uitstralingseffecten verbonden voor de Nederlandse kapitaalmarkt als geheel.De leden van de PvdA-fractie zouden graag een schatting zien van de omvang
van de beschermingsconstructies van bedrijven in de VS, China en India en
een vergelijking daarvan met de in de EU en Nederland gangbare beschermingsconstructies.Het effectenrecht is in de Verenigde Staten federaal geregeld (Securities
and Exchange Act, Sarbanes Oxley Act), terwijl de vennootschapswetgeving is
voorbehouden aan de Staten. Een meerderheid van de Amerikaanse beursgenoteerde
ondernemingen is in Delaware is gevestigd. Het recht van Delaware biedt vennootschappen
uitgebreide mogelijkheden voor beschermingsconstructies zoals «poison
pills» en «staggered boards». Deze beschermingsconstructies
hoeven niet (vooraf) te worden voorgelegd aan aandeelhouders. Besluiten over
overnamebiedingen worden zowel bij bieder als doelwit veelal aan de desbetreffende
besturen overgelaten. Er komen dan ook nauwelijks vijandige overnames meer
voor.In China bestaan speciale regels voor het overnemen van binnenlandse vennootschappen
door buitenlandse investeerders. Buitenlandse investeringen in beursgenoteerde
vennootschappen zijn gereguleerd aan de hand van de aard van de verkregen
aandelen. De meeste aandelen zijn niet vrij verhandelbaar. Sommige aandelen
mogen uitsluitend worden gehouden door Chinezen, andere aandelen mogen uitsluitend
worden gehouden door buitenlanders, weer andere uitsluitend door de Staat.
Op de beurs is meestal een minderheid van de aandelen genoteerd. In 2003 is
nieuwe regelgeving geïntroduceerd die overname van Chinese vennootschappen
door buitenlandse investeerders mogelijk maakt. Overname wordt gedefinieerd
als het verkrijgen van 30% van het geplaatste kapitaal, hetgeen niet
noodzakelijkerwijs het beursgenoteerde kapitaal behoeft te zijn. De goedkeuring
van de Chinese beursautoriteit is vereist. Na het verkrijgen van 30%
is een openbaar bod verplicht.In India is de overnameregelgeving onder meer neergelegd in de Substantial
Acquisitions and Takeovers Regulations uit 1997. Er geldt een verplicht bod.
Er mogen geen extra (preferente) aandelen worden uitgegeven na het bod. Uitgifte
van aandelen met verschillende stemrechten moet door de algemene vergadering
voorafgaand worden goedgekeurd. Sinds 1997 zijn er 25 vijandige overnames
geweest. Voor buitenlandse investeerders gelden voor bepaalde sectoren beperkingen.
Zo mogen buitenlanders niet actief zijn in de retail sector, atoomenergie
en de gokindustrie. Voor sommige andere sectoren is goedkeuring vereist van
de Indiase overheid.Op basis van deze informatie is de voorlopige conclusie dat India een
vergelijkbaar systeem heeft als het Verenigd Koninkrijk, dat China een zeer
beperkte overnamemarkt kent en dat bedrijven in de VS ruime mogelijkheden
hebben zich te beschermen tegen vijandige overnames. Een en ander completeert
het diverse beeld dat eerder is geschetst ten aanzien van de mogelijkheid
om beschermingsconstructies te gebruiken in de lidstaten van de Europese Unie.De leden van de PvdA-fractie verzochten aan te geven in hoeverre de voor
Nederland voorgestelde maatregelen zullen leiden tot een situatie waarin in
Nederland gevestigde ondernemingen aanzienlijk minder mogelijkheden hebben
zich te beschermen tegen vijandige overnames.In dit verband wordt allereerst gewezen op het overzicht terzake de uitvoering
van de overnamerichtlijn dat eerder is gegeven naar aanleiding van een vergelijkbare
vraag van de leden van de VVD-fractie. Uit dat overzicht kan worden afgeleid
dat het onderhavige wetsvoorstel niet resulteert in de situatie dat Nederlandse
beursvennootschappen niet in staat zijn zich te beschermen tegen
vijandige overnamebiedingen. Ook is relevant dat het voorgestelde artikel
2:359c BW wordt geschrapt bij tweede nota van wijziging.Deze leden stelden voorts de vraag of aantoonbaar is dat een laag niveau
van beschermingsconstructies gepaard gaat met een hogere beurskoers en dus
tot het eenvoudiger aantrekken van kapitaal.In het verleden werd wel gesproken over de «Dutch discount».
Gesteld werd dat aandelen (of certificaten) van Nederlandse bedrijven ca.
10–30% minder waard waren ten opzichte van buitenlandse bedrijven
vanwege de beschermde positie van het bestuur en de raad van commissarissen.
Los van de vraag of dit objectief meetbaar is, bestond de Dutch discount in
ieder geval in de perceptie van beleggers. Dit was voor sommige buitenlandse
investeerders een drempel om in Nederlandse bedrijven te beleggen. Het kabinetsbeleid
gericht op het vergroten van de invloed van beleggers heeft hierin verandering
gebracht. Nederlandse bedrijven vormen nu een aantrekkelijke belegging voor
buitenlandse investeerders. Uit diverse internationale onderzoeken komt naar
voren dat het beleid gericht op het verbeteren van de Nederlandse corporate
governance daarmee werkt.De leden van de PvdA-fractie wensten te vernemen welke relatie bestaat
tussen de omvang van gehanteerde beschermingsconstructies en de aanwezigheid
van hoofdkantoren van multinationale beursgenoteerde ondernemingen.Er zijn vele factoren van invloed op de aanwezigheid van hoofdkantoren
van multinationale beursgenoteerde ondernemingen in Nederland. Uit onderzoek
verricht in opdracht van het Commissariaat voor Buitenlandse Investeringen
in Nederland over Europese hoofdkantoren uit 2005 worden met name genoemd
de infrastructuur, kwaliteit van arbeid en de fiscaliteit. De omvang van de
gehanteerde beschermingsconstructies komt in onderzoeken naar het vestigingsklimaat
niet naar voren. Overigens moet worden bedacht dat de keuze voor een bepaalde
rechtsvorm los kan staan van de fysieke lokatie van het hoofdkantoor. Zo is
Royal Dutch Shell een Engelse plc geworden, onder meer omdat in de Londense
FTSE-index uitsluitend noteringen worden opgenomen van vennootschappen die
statutair zijn gevestigd in het Verenigd Koninkrijk. Het hoofdkantoor van
Royal Dutch Shell staat desalniettemin in Nederland.De leden van de PvdA-fractie stelden vervolgens de vraag of en wanneer
een nader onderzoek zal worden verricht naar de wenselijkheid om een regeling
te introduceren op grond waarvan aandeelhouders die langdurig bij een vennootschap
betrokken zijn, meer stemrecht krijgen dan beleggers die zich slechts voor
korte tijd aan de vennootschap verbinden.Een dergelijk onderzoek ligt in de rede wanneer meer concrete signalen
worden ontvangen dat het bedrijfsleven onvoldoende uit de voeten kan met de
mogelijkheden die de huidige wetgeving reeds biedt. Mijn voorlopig oordeel
is dat er voldoende mogelijkheden bestaan om via de statuten te bewerkstelligen
dat aandelen van verschillende soort (met verschillend stemrecht of dividend)
worden uitgegeven.In verband met de reciprociteitregeling in artikel 2:359b lid 4 BW vroegen
deze leden hoe van de regeling gebruik kan worden gemaakt als de overnemer
een geheel andere juridische structuur heeft dan de doelvennootschap, bijvoorbeeld
een consortium van private kapitaalverstrekkers.Voor de toepassing van de reciprociteitregeling is relevant of de bieder –
net als de doelvennootschap – de artikelen 9 en/of 11 van de overnamerichtlijn
toepast overeenkomstig de nationale regels ter uitvoering van die richtlijn.
De overnamerichtlijn is van toepassing op beursgenoteerde vennootschappen
(artikel 1 lid 1 overnamerichtlijn). Omdat het moet gaan om een beursgenoteerde
vennootschap die artikel 9 of 11 toepast, ligt voor de hand dat de bieder
in grote lijnen een vergelijkbare juridische structuur heeft als de doelvennootschap.
Zou het gaan om een overnemer met een geheel afwijkende juridische
structuur, dan is waarschijnlijk sprake van een entiteit die zelf niet onder
de overnamerichtlijn valt en derhalve de relevante bepalingen niet kan toepassen.
De biedende entiteit dient dan waarschijnlijk – binnen het begrippenkader
van de overnamerichtlijn – te worden beschouwd als een beschermde entiteit.De leden van de fractie van de PvdA vroegen wat het nut is van de reciprociteitbepaling,
nu het kabinet beschermingsconstructies wil afbreken, en op welke wijze de
juridische toets kan plaatsvinden of de onderneming zich terecht of onterecht
op het reciprociteitbeginsel beroept.Door het in de tweede nota van wijziging laten vervallen van artikel 2:359c
BW en afgezien van de voorgestelde wijziging van artikel 2:118a BW is het
de keuze van vennootschappen zelf om zich al dan
niet te beschermen tegen (onvriendelijke) overnamebiedingen. Een beursvennootschap
kan er voor opteren om haar statuten in overeenstemming te brengen met lid
1 of lid 2 van artikel 2:359b BW, waardoor zij een onbeschermd karakter krijgt.
Indien op die «onbeschermde» vennootschap een openbaar bod wordt
uitgebracht door een «beschermde» vennootschap, dan wel door een
dochtermaatschappij van een «beschermde» vennootschap, dan heeft
de onbeschermde vennootschap op grond van lid 4 van artikel 2:359b BW de mogelijkheid
om zich (alsnog) te beschermen tegen dat bod. Het betreft in wezen een uitzondering
op het onbeschermde karakter van de vennootschap. Het is aan de onbeschermde
vennootschap om aan te tonen dat de bieder beschermd is. Dit zou zij kunnen
doen op basis van kennis van de statuten van de bieder dan wel van de nationale
wetgeving waaraan de bieder is onderworpen. Indien in de lidstaat van vestiging
artikel 9, leden 2 en 3, en 11 van de overnamerichtlijn verplicht dienen te
worden toegepast, is dit een belangrijke indicatie dat de bieder niet beschermd
is. De Ondernemingskamer kan worden verzocht te oordelen over de vraag of
het beroep van de doelvennootschap op artikel 2:359b lid 4 BW terecht is.De leden van de fractie van de PvdA stelden in verband met de uitkoopregeling
van artikel 15 van de overnamerichtlijn de vraag welke procedure moet worden
gevolgd indien tussen de meerderheidsaandeelhouder en de resterende minderheidsaandeelhouders
geen overeenstemming wordt bereikt over de prijs van de aandelen.Artikel 15 van de overnamerichtlijn wordt uitgevoerd met artikel 2:359d
BW (dat in de tweede nota van wijziging wordt vernummerd tot artikel 2:359c
BW). Overeenkomstig de overnamerichtlijn wordt de prijs voor de over te dragen
aandelen vastgesteld door de rechter (lid 6). De rechter kan daarvoor in beginsel
aansluiting zoeken bij de prijs die in het kader van het openbaar bod is geboden.
Deze wordt geacht een billijke prijs in te houden. De rechter mag echter ook
afwijken van dat uitgangspunt en overgaan tot het benoemen van een of drie
deskundigen die hem moeten berichten over de waarde van de over te dragen
aandelen. Indien er in een bepaald geval een discussie bestaat tussen de grootaandeelhouder
en de minderheidsaandeelhouder, is het aan de rechter om op basis van de aangevoerde
argumenten te bepalen of hij behoefte heeft aan de benoeming van deskundigen
of niet.Deze leden vroegen voorts op welke wijze de minderheidsaandeelhouders
worden beschermd tegen maatregelen van de meerderheidsaandeelhouder die langs
andere wegen dan door uitkoop beoogt de volledige zeggenschap over de doelvennootschap
te verkrijgen, bijvoorbeeld door een juridische fusie of een bedrijfsovername.
Een vergelijkbare vraag is hiervoor gesteld door de leden van de VVD-fractie
en leden van de CDA-fractie. Naar de desbetreffende antwoorden wordt verwezen.De leden van de PvdA-fractie vonden het gebruik van certificering van
aandelen als beschermingsconstructie niet in alle gevallen onaanvaardbaar.
Op de kapitaalmarkt moet wel volledige transparantie bestaan over de
zeggenschapsrechten die wel/niet aan een vermogenstitel gekoppeld zijn. Zij
stelden de vraag of die transparantie onvoldoende is.Tijdens de behandeling van het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek in verband met aanpassing van de structuurregeling
(hierna: wetsvoorstel aanpassing structuurregeling) in 2003 heeft het kabinet
bij tweede nota van wijziging voorgesteld de leden 2 tot en met 4 in het (toen
voorgestelde) artikel 2:118a BW te laten vervallen. In de toelichting bij
die nota van wijziging1 is destijds aangegeven
dat het kabinet met de Commissie Tabaksblat van mening was dat de corporate
governance binnen ondernemingen op korte termijn versterkt moest worden. Deze
mening is het kabinet nog steeds toegedaan. Het kabinet deelt daarnaast het
uitgangspunt dat op de kapitaalmarkt transparantie moet bestaan over de zeggenschapsrechten
die al dan niet aan een vermogenstitel zijn gekoppeld. Onder omstandigheden
kan het enkel verschaffen van transparantie echter ontoereikend zijn en is
verder overheidsingrijpen gewenst. Naar het oordeel van het kabinet is daarvan
bij certificering als beschermingsconstructie sprake, omdat de (kapitaal-)
markt onvoldoende in staat is gebleken het gebruik van deze constructie terug
te dringen en aan dat gebruik voor de Nederlandse kapitaalmarkt als geheel
negatieve uitstralingseffecten zijn verbonden.Deze leden wensten voorts te vernemen of er een ongewenst prijsverschil
bestaat tussen gewone aandelen en gecertificeerde aandelen.Een prijsverschil tussen gewone aandelen en gecertificeerde aandelen,
al dan niet met een recht op volmachtverlening te allen tijde, is niet eenduidig
vast te stellen. De reden van het kabinet om artikel 2:118a BW aan te passen
is dan ook niet hierin gelegen, maar in het versterken van de checks and balances binnen de beursvennootschappen, door aan de
kapitaalverschaffers meer invloed te geven.Deze leden stelden de vraag in welke mate Nederlandse beursgenoteerde
ondernemingen op dit moment gebruik maken van certificering van aandelen.
Zij vroegen tot welke veranderingen de Nederlandse Corporate Governance Code
op dit punt heeft geleid en of de ondernemingen die certificering van aandelen
kennen afdoende hebben uitgelegd waarom zij die keuze hebben gemaakt.Uit onderzoek van de Erasmus Universiteit in opdracht van de Monitoring
Commissie Corporate Governance Code uit 2005 blijkt, dat van de 160 aangeschreven
beursgenoteerde ondernemingen er 31 gebruik maakten van certificering van
hetzij gewone, hetzij preferente aandelen of beide. Daarvan gaven er 12 uitleg
waarom zij niet onder alle omstandigheden stemvolmachten aan hun certificaathouders
gaven. Sinds de publicatie van het rapport heeft nog een aantal bedrijven
de certificering van aandelen beëindigd (Wessanen, Wolters Kluwer). Uit
het onderzoek blijkt voorts dat de uitleg die destijds door vennootschappen
werd gegeven slechts bij hoge uitzondering voorzien was van een inhoudelijke
motivering. In het algemeen werd volstaan met de mededeling dat de bepaling
niet was toegepast. In geval van een inhoudelijke uitleg werd handhaving van
certificering als beschermingsconstructie genoemd. De Monitoring Commissie
heeft aangekondigd in 2006 extra aandacht te besteden aan veelvuldig uitgelegde
bepalingen van de Nederlandse Corporate Governance Code.De leden van de PvdA-fractie vroegen in verband met de certificering van
aandelen in welk opzicht het huidige wetsvoorstel verschilt van het voorstel
tot wijziging van de structuurregeling? Welke aanvullende argumenten heeft
het kabinet om nu wel de instemming van de Tweede Kamer te krijgen voor dit
onderdeel van het wetsvoorstel?Het huidige voorstel wijkt in verband met de afschaffing van de certificering
van aandelen als beschermingsconstructie niet af van het toenmalige voorstel
tot aanpassing van de structuurregeling. Het belangrijkste bezwaar dat de
Tweede Kamer destijds aanvoerde betrof het tijdstip en de context van het
voorstel. Aangegeven werd dat het wenselijk werd geacht dat de
bespreking van de toekomst van de certificering van aandelen zou plaatsvinden
in een breder kader van wettelijke maatregelen inzake beschermingsconstructies.
Daarvan is thans sprake. Inhoudelijk is het kabinet, zoals hierboven en in
de memorie van toelichting op het onderhavige wetsvoorstel uiteen is gezet,
nog steeds van mening dat het tegengaan van certificering als beschermingsmiddel
wenselijk is. Administratiekantoren moeten om die reden verplicht worden om
ook in«oorlogstijd» stemvolmachten aan certificaathouders af te
geven. Het kabinet ziet echter geen aanleiding om de certificering van aandelen
in het algemeen te verbieden.De leden van de PvdA-fractie vroegen of met de invoering van de doorbraakregel
uit artikel 11 van de overnamerichtlijn op ongewenste wijze de balans wordt
verstoord tussen de belangen van de overnemende partij en de mogelijkheden
voor het zittende management om tot goede afspraken te komen en/of betere
alternatieven te zoeken.Het kabinet laat de keuze aan de beursvennootschappen om bij de inrichting
van de statuten (desgewenst) te kiezen voor een onbeschermd karakter in de
zin van de overnamerichtlijn. Dit laat de mogelijkheden van het zittende management
om tot goede afspraken te komen of op zoek te gaan naar betere alternatieven
onverlet.Tevens is door deze leden gevraagd naar de economische effecten en de
gevolgen voor de werkgelegenheid van uiteindelijk geslaagde overnames die
aanvankelijk als «vijandig» zijn beoordeeld.In Nederland is een aantal als vijandig betitelde overnamebiedingen gedaan
(Elsevier/Kluwer, Diamond Tools/ Flexovit, Buhrmann/Samas/Ahrend, Uni-Invest/Breevast,
WE International/KBB, Boskalis/HBG, LVMH/Gucci) maar slechts een enkele daarvan
is geslaagd (Westfield/Rodamco North America). Empirisch onderzoek in Nederland
over de effecten van geslaagde overnames is derhalve is niet goed mogelijk.
Buitenlandse empirische onderzoeken naar de economische effecten van geslaagde
vijandige overnames bieden geen eenduidig beeld.De leden van de fractie van de PvdA vroegen ook welke knelpunten de huidige
wet- en regelgeving en jurisprudentie opleveren voor het benoemen en ontslaan
van bestuurders en commissarissen van een doelvennootschap door een aandeelhouder
die daarin een meerderheidsbelang heeft verkregen.De mogelijke knelpunten zijn enerzijds vennootschapsrechtelijk en anderzijds
arbeidsrechtelijk (voor bestuurders die tevens door een arbeidsovereenkomst
zijn verbonden met de rechtspersoon) van aard. Vennootschapsrechtelijk bestaat
de mogelijkheid:• dat een vennootschap bijzondere statutaire rechten aan aandeelhouders
of anderen toekent in verband met een besluit tot benoeming of ontslag van
een bestuurder of commissaris, bijvoorbeeld een recht tot het doen van een
bindende voordracht, of• dat er statutaire beperkingen zijn verbonden aan de uitoefening
van het stemrecht.Bij de benoeming en het ontslag van de bestuurder (degene die de hoogste
zeggenschap uitoefent bij de leiding van de arbeid) moet de ondernemingsraad
door de ondernemer in de gelegenheid worden gesteld om advies uit te brengen
over elk door de ondernemer voorgenomen besluit tot benoeming en ontslag (artikel
30 Wet op de ondernemingsraden). Arbeidsrechtelijk kan de situatie zich voordoen
dat een ontslagbesluit geen einde maakt aan de arbeidsrechtelijke verhouding,
omdat een wettelijk ontslagverbod aan de beëindiging in de weg staat
of omdat partijen anders zijn overeengekomen (HR 15 april 2005, NJ 2005,
483 (Ciris/Bartelink)).Tenslotte wilden de leden van de PvdA-fractie vernemen of het kabinet
bereid is op korte termijn een beperkter wetsvoorstel in te dienen, dat wil
zeggen zonder de wijziging van artikel 2:118a BW en de automatischedoorbraakregeling
in artikel 2:359c BW, wanneer blijkt dat andere lidstaten van de Europese
Unie geen noemenswaardige verandering in hun beleid ten aanzien van de bescherming
van beursvennootschappen doorvoeren.In dat verband wordt allereerst gerefereerd aan de voorgenomen schrapping
van artikel 2:359c BW bij tweede nota van wijziging. Ten aanzien van artikel
2:118a BW is niet tot schrapping beslist, zoals in het voorgaande naar aanleiding
van opmerkingen van de leden van de CDA-fractie is onderbouwd. Naar desbetreffende
opmerkingen wordt verwezen.Administratieve lastenWelke administratieve lasten worden voor het bedrijfsleven veroorzaakt
door de voorgestelde wijziging van artikel 2:118a BW, zo vroegen de leden
van de CDA-fractie. Ook informeerden deze leden naar de toetsing door Actal.De voorgestelde wijziging van artikel 2:118a BW houdt in dat de certificaathouders
van beursgenoteerde vennootschappen steeds recht hebben op een stemvolmacht
van de aandeelhouder ten behoeve van de stemming in de algemene vergadering.
Dat recht op een stemvolmacht wordt niet aangetast door de omstandigheid dat
een vijandig bod wordt uitgebracht op de vennootschap.Artikel 118a is geformuleerd als een regel van dwingend recht. Dat betekent
dat de certificaathouder ook recht heeft op een stemvolmacht wanneer de statuten
van de vennootschap nog zouden bepalen dat dit recht op een stemvolmacht kan
worden beperkt of uitgesloten of dat een gegeven volmacht kan worden herroepen,
bijvoorbeeld omdat een vijandig bod is uitgebracht. Het voorgaande heeft tot
gevolg dat het wetsvoorstel niet verplicht tot een aanpassing van de statuten.
Wel ligt voor de hand dat vennootschappen waarvan de statuten luiden overeenkomstig
het thans geldende artikel 2:118a lid 2–4 BW op enig moment –
wanneer een statutenwijziging om andere redenen is voorzien – overgaan
tot de schrapping van de desbetreffende bepalingen. Daaraan zijn dan echter
vrijwel geen extra kosten verbonden.In verband met de vraag naar de toetsing door Actal wordt opgemerkt dat
op 6 juli 2005 advies is uitgebracht. Vanwege de omstandigheid dat het
wetsvoorstel op het punt van artikel 2:118a BW niet leidt tot administratieve
lasten, zijn opmerkingen daarover achterwege gelaten in de memorie van toelichting.II ARTIKELENDe leden van de CDA-fractie hebben gevraagd in te gaan op het wetstechnische
en het artikelsgewijze commentaar van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht.
Op deze opmerkingen is reeds ingegaan in het algemeen deel van deze nota naar
aanleiding van het verslag, naar aanleiding van een gelijke vraag van de leden
van de PvdA-fractie.Artikel I Wet toezicht effectenverkeer 1995Onderdeel AArtikel 1De leden van de CDA-fractie hebben geconstateerd dat hun voorstel tot
het verlagen van de bieddrempel van 35 naar 30 procent van de stemrechten
is overgenomen. Zij vroegen waarom een vaste controledrempel meer gewenst
is dan een drempel die door de Ondernemingskamer kan worden doorbroken op
het moment dat er ook onder de 30 procent sprake is van een aanmerkelijke
invloed.De overnamerichtlijn bepaalt in artikel 5, derde lid, dat de lidstaten
een percentage van de stemrechten dienen vast te stellen waarmee de zeggenschap
over de vennootschap wordt verkregen. Bij dit percentage moet een openbaar
bod worden uitgebracht. Wanneer een drempel zou worden bepaald die door de
Ondernemingskamer kan worden doorbroken, zou dit afbreuk doen aan de rechtszekerheid.
De verwachting is immers dat na inwerkingtreding slechts weinig verplichte
biedingen zullen worden uitgebracht omdat aandeelhouders ervoor zullen zorgen
dat hun belang onder de biedgrens blijft. Het is een inbreuk op de rechtszekerheid
wanneer iemand die bewust rekening heeft gehouden met de biedgrens toch wordt
verplicht een openbaar bod uit te brengen.De leden van de CDA-fractie stelden de vraag of daar waar in artikel 1,
onderdeel o wordt gesproken over «openbaar bod», het moet gaan
om een «voor aanvaarding vatbaar bod», waartoe goedkeuring van
de AFM vereist is.Gebruik van het begrip «openbaar bod» in onderdeel o van artikel
1 is voldoende. Het is niet nodig te spreken over een «voor aanvaarding
vatbaar bod». Immers, ieder uitgebracht openbaar bod zal voor aanvaarding
vatbaar zijn. Een openbaar bod is namelijk naar zijn aard onherroepelijk.
Wel kunnen voorwaarden worden bepaald door de bieder waarvan de gestanddoening
afhankelijk wordt gesteld. In het Bob zal echter bepaald worden dat het bij
een verplicht bod, zoals bedoeld in het voorgestelde
artikel 6a, niet mogelijk is om dergelijke voorwaarden te stellen.De leden van de CDA-fractie vroegen naar de verschillende definities van «personen
waarmee in onderling overleg wordt gehandeld» in de Wet melding zeggenschap
en het onderhavige wetsvoorstel.De definitie van «personen waarmee in onderling overleg wordt gehandeld»,
zoals opgenomen in artikel 1, eerste lid, onderdeel s, van het wetsvoorstel
is inderdaad niet gelijk aan hetgeen in artikel 12, vierde tot en met zesde
lid en negende lid, is geregeld in het voorstel van Wet melding zeggenschap
en kapitaalbelang in effectenuitgevende instellingen (Kamerstukken II, 28 985,
nrs. 2–13) (hierna: WMZ-wetsvoorstel). In laatstbedoelde bepalingen
wordt mede invulling gegeven aan het element «beschikken over stemmen»,
welk element bepalend is voor de meldingsplicht die bestaat indien een drempelwaarde
in het kapitaal van de beursgenoteerde vennootschap over- of onderschreden
wordt. De achtergrond van het onderscheid tussen dit wetsvoorstel en het WMZ-wetsvoorstel
is gelegen in de Europese richtlijnen ter implementatie waarvan de wetsvoorstellen
gelden. Het voorgestelde artikel 1, eerste lid, onderdeel s, van de Wte 1995
in dit wetsvoorstel dient ter uitvoering van de definitie van artikel 2, eerste
lid, onderdeel d, van de overnamerichtlijn, terwijl de genoemde leden van
artikel 12 van het WMZ-wetsvoorstel ter implementatie gelden van artikel 10
van de Richtlijn 2004/109/EG van het Europese Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 15 december 2004 betreffende de transparantievereisten
die gelden voor informatie over uitgevende instellingen waarvan effecten tot
de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten en tot wijziging van
richtlijn 2001/34/EG (de transparantierichtlijn). Als gevolg van dit onderscheid
valt niet uit te sluiten dat in een concreet geval een aandeelhouder een melding
moet op grond van artikel 7 van het WMZ-voorstel omdat de 30% drempelwaarde
is overschreden terwijl er geen sprake is van overwegende zeggenschap, ten
gevolge van in onderling overleg handelende personen, als bedoeld in artikel
6a van de Wte 1995 van het wetsvoorstel op grond waarvan een openbaar bod
moet worden uitgebracht. Het omgekeerde laat zich ook voorstellen. Er kan
sprake zijn van overwegende zeggenschap omdat personen in onderling overleg
handelen terwijl de drempelwaarde van 30% in de zin van het WMZ-wetsvoorstel
nog niet overschreden is.In de memorie van toelichting is gesteld dat «Samenwerking in de
zin van dit onderdeel kan duurzaam maar ook incidenteel zijn». De leden
van de CDA-fractie vroegen of het gewenst is dat een incidentele samenwerking
leidt tot een biedplicht. Zij kunnen zich goed voorstellen dat aandeelhouders
gezamenlijk optrekken op het moment dat zij van oordeel zijn dat de doelvennootschap
of de bieder in strijd handelt met hun belangen of in strijd met de regels
van het onderhavige wetsvoorstel. Dan moeten aandeelhouders gezamenlijk kunnen
(blijven) handelen, zonder dat dit leidt tot een biedplicht, aldus deze leden.Naar aanleiding van deze vraag wijs ik op de memorie van toelichting waarin
is opgemerkt dat voor het antwoord op de vraag of samenwerking leidt tot handelen
in onderling overleg – als gevolg waarvan de biedplicht kan ontstaan –
het doel van die samenwerking doorslaggevend is. Als het doel van de samenwerking
het verkrijgen van overwegende zeggenschap of het dwarsbomen van het welslagen
van het aangekondigd openbaar bod is, dan zal sprake zijn van handelen in
onderling overleg. Om effectief overwegende zeggenschap te (kunnen) verkrijgen
zal dergelijke samenwerking doorgaans niet van incidentele aard zijn, maar
zal daaraan enige vorm van (duurzaam) beleid ten grondslag liggen. Het valt
echter niet uit te sluiten dat in uitzonderlijke situaties ook incidentele
samenwerking kan worden aangemerkt als samenwerken met als doel het verwerven
van overwegende zeggenschap. Het gezamenlijk optrekken van aandeelhouders
op het moment dat zij van oordeel zijn dat de doelvennootschap of de bieder
in strijd handelt met hun belangen wordt, zolang het doel van deze samenwerking
niet is gericht op het verwerven van overwegende zeggenschap of het dwarsbomen
van het aangekondigd openbaar bod, overigens niet gezien als samenwerking
die kan leiden tot een biedplicht.Is het kabinet het eens met de stelling van Eumedion dat de tekst van
artikel 2 lid 1 onderdeel d niet juist is geïmplementeerd en dat het
gaat om «het» bod in plaats van «een» bod, zo vroegen
de leden van de VVD-fractie.Het kabinet kan zich in de opmerking van Eumedion vinden. Bij tweede nota
van wijziging zal «een» bod worden vervangen door «het»
bod.Onderdeel BArtikel 6aDe leden van de CDA-fractie vroegen waarom het uitgangspunt dat een verplicht
bod tegen een billijke prijs moet worden gedaan niet in de wet is opgenomen.
Ook de leden van de VVD-fractie stelden de vraag waarom het begrip billijke
prijs niet in het wetsvoorstel is opgenomen.Deze vraag houdt verband met artikel 5, eerste en vierde lid, van de overnamerichtlijn
waarin is bepaald dat een verplicht bod tegen een billijke prijs moet worden
uitgebracht alsmede de wijze waarop die billijke prijs moet worden vastgesteld.
Het was aanvankelijk de bedoeling om deze bepaling bij algemene maatregel
van bestuur (in het voorgenomen Besluit openbare biedingen), op basis van
het voorgestelde artikel 6g, tweede lid, onderdeel b, van de Wte 1995, te
implementeren. Mede gezien het belang van de materie wordt het bij nader inzien
passender geacht om artikel 5, eerste en vierde lid, van de overnamerichtlijn
bij wet te implementeren. De tweede nota van wijziging zal hierin voorzien.Artikel 6bDe leden van de CDA-fractie stelden de vraag of het aanvragen van voorlopige
surseance van betaling een instrument kan zijn voor een partij met een overwegend
belang om de biedplicht te voorkomen. Het lijkt niet waarschijnlijk dat deze
situatie zich snel zal voordoen. Surseance van betaling wordt niet verleend
om een partij (aandeelhouder) van de biedplicht als bedoeld in het voorgestelde
artikel 6a van de Wte 1995 «af te helpen», maar om een onderneming
waarvoor de financiële situatie problematisch maar wel levensvatbaar
is de ruimte te geven om te saneren opdat de onderneming kan blijven voortbestaan.
Bovendien kan een verzoek tot (voorlopige) surseance van betaling alleen door
de schuldenaar zelf, derhalve door het bestuur van de vennootschap, worden
ingediend en niet door een aandeelhouder (artikel 215 Faillissementswet). Wel zou de aandeelhouder kunnen pogen het bestuur ertoe te bewegen
om een aanvraag in te dienen. Het bestuur, aannemende dat dit zijn taak behoorlijk
vervult, zal hier echter alleen op kunnen ingaan als de financiële toestand
van de vennootschap werkelijk problematisch is. Zo er al een verzoek wordt
gedaan, is het aan de rechter om dit al dan niet toe te kennen. Een andere
mogelijkheid voor de aandeelhouder die overwegende zeggenschap verkrijgt in
een vennootschap die in een penibele financiële toestand verkeert, is
om zich op grond van het voorgestelde artikel 6c, derde lid, van de Wte 1995
rechtstreeks tot de Ondernemingskamer te wenden met het verzoek om te bepalen
dat de verplichting om een bod uit te brengen, niet geldt.De leden van de VVD-fractie vroegen naar de suggestie van de Eumedion
om een stichting continuïteit alleen vrij te stellen van de biedplicht
als de aandelen maximaal zes maanden worden aanhouden.Eumedion meent dat het de voorkeur zou verdienen om te bepalen dat een
stichting continuïteit maximaal zes maanden na de aankondiging van een
vijandig bod (preferente) aandelen mag houden in plaats van de twee jaar zoals
bepaald in het voorgestelde artikel 6b, eerste lid, onderdeel c van de Wte
1995. Zes maanden zou, zo overwoog Eumedion, beter aansluiten bij de termijn
van zes maanden als bedoeld in artikel 2:359c BW. Nu evenwel is besloten om
artikel 2:359c BW, waarin de automatische doorbraakregel is opgenomen, te
laten vervallen komt de grond onder de wens van Eumedion te vervallen. De
termijn van twee jaren blijft gehandhaafd. Deze vroegen voorts naar de suggestie
van Eumedion om de zinsnede «waaraan voorlopige surseance van betaling
is verleend of» te schrappen.Er is geen reden om deze zinsnede te schrappen. Het lijkt niet erg waarschijnlijk
dat het bestuur van een doelvennootschap ten behoeve een partij die ten minste
30% van de aandelen verwerft, surseance van betaling aanvraagt. Allereerst
geldt, zoals hierboven is vermeld, dat surseance wordt verleend om een vennootschap
waarvan de financiële situatie problematisch is de gelegenheid te geven
te saneren, en niet om een aandeelhouder van een biedplicht te ontheffen.
Daarnaast zal het verzoeken van de surseance voor het bestuur weinig aantrekkelijk
zijn omdat dit de vrijheid van handelen in surseance aanzienlijk beperkt:
het bestuur is in surseance onbevoegd om daden van beheer of beschikking te
verrichten zonder medewerking van de bewindvoerder. Ook voor de aandeelhouder
met overwegende zeggenschap lijkt het doen verzoeken van surseance van betaling
door het bestuur niet zonder meer aantrekkelijk. Indien de surseance wordt
opgeheven, bijvoorbeeld omdat de bewindvoerder meent dat voortzetting niet
langer wenselijk is omdat de vennootschap wel degelijk aan zijn verplichtingen
kan voldoen, herleeft de biedplicht weer. Bovendien zal de surseance een neerwaarts
effect kunnen hebben op de beurskoers, hetgeen voor een aandeelhouder die
kort daarvoor overwegende zeggenschap heeft verworven belangrijke financiële
risico’s kan meebrengen. Daarbij moet steeds worden bedacht dat de rechter
uiteindelijk bepaalt of het verzoek wordt toegewezen.Artikel 6cDe leden van de VVD-fractie vroegen naar een standpunt ten aanzien van
de suggestie van de Gecombineerde Commissie Vennootschapsrecht om te bepalen
dat reeds vanwege een voorgenomen transactie kan worden verzocht om verlenging
van de periode waarin een aandelenbelang kan worden terug gebracht ter voorkoming
van de verplichting om een openbaar bod uit te brengen.Op grond van het voorgestelde artikel 6c, tweede lid, van de Wte 1995
kan degene die verplicht is een openbaar bod uit te brengen de Ondernemingskamer
verzoeken om de periode van dertig dagen, waarin hij de mogelijkheid heeft
zijn belang af te bouwen tot onder de biedgrens en als gevolg
waarvan de biedplicht komt te vervallen, te verlengen met maximaal zestig
dagen. Dit verzoek kan slechts worden gedaan wanneer een biedplicht bestaat.
Het is onnodig om de mogelijkheid tot het doen van een dergelijk verzoek uit
te breiden tot de situatie dat er nog geen biedplicht is, maar er een voornemen
is om een transactie te doen die tot overwegende zeggenschap zal kunnen leiden.
Wanneer het verzoek eerder kan worden gedaan verandert dat niets aan de situatie.
De termijn om het belang af te bouwen blijft dertig dagen en is na verlenging
in totaal niet meer dan negentig dagen. Ook wanneer zo’n verlenging
eerder zal zijn toegewezen, blijft de termijn maximaal negentig dagen vanaf
het ontstaan van de biedplicht. Bovendien is de initiële periode van
dertig dagen lang genoeg om een verzoek tot verlenging in te dienen en toegewezen
te krijgen. Tenslotte kunnen vraagtekens worden gezet bij de situatie dat
men tevoren al besloten heeft een transactie te doen die leidt tot een biedplicht
en vervolgens dit belang weer af te bouwen tot onder de biedplicht. Was het
dan niet praktischer geweest om het belang de gehele periode onder de biedgrens
te houden?Artikel 6dDe leden van de CDA-fractie vroegen waarom er in artikel 6d geen termijn
is opgenomen voor het aanhangig maken van een overtreding van de biedplicht
bij de Ondernemingskamer. Ook de leden van de VVD-fractie vroegen waarom geen
termijn is genoemd waarbinnen een overtreding van de biedplicht aanhangig
gemaakt moet worden bij de Ondernemingskamer.Er is geen termijn opgenomen in het voorgestelde artikel 6d van de Wte
1995 omdat Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek algemene termijnen bevat voor
de verjaring van rechtsvorderingen en voor de aanvang van die termijnen.Wat is de status van besluiten die eventueel genomen zijn met instemming
van een partij die geen openbaar bod heeft uitgebracht, maar dit wel had moeten
doen, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Voorzover de door de leden van de VVD-fractie genoemde besluiten, besluiten
van de aandeelhoudersvergadering betreffen, kan het volgende worden opgemerkt.
Dergelijke besluiten zijn in beginsel rechtsgeldig. Op verzoek van de doelvennootschap
of de houder van aandelen daarvan kunnen dergelijke besluiten echter worden
geschorst of vernietigd (vergelijk het aangepaste artikel 6d, tweede lid,
van de Wte 1995).Tenslotte vragen de leden van de VVD-fractie wat het kabinet vindt van
de suggestie van de VEB om de Ondernemingskamer om, na een verzoek van marktpartijen,
een bod verplicht te laten stellen indien er in de praktijk overwegende zeggenschap
wordt bereikt bij een percentage beneden 30%.Het kabinet is niet voornemens deze suggestie over te nemen. De verplichting
om een bod uit te brengen kan, ook voor de eventuele bieder, een ingrijpende
verplichting zijn. Om die reden heeft het kabinet het oogmerk om deze verplichting
in de wetgeving zo duidelijk mogelijk vorm te geven. Beursgenoteerde vennootschappen
kunnen er daarnaast voor kiezen om binnen de geldende vennootschapswetgeving,
al dan niet op verzoek van (minderheids)aandeelhouders, statutair te bepalen
dat een aandeelhouder bij een lager percentage dan 30 overwegende zeggenschap
verkrijgt en uit dien hoofde statutair verplicht
is om een bod uit te brengen.Artikel 6lWaarom wordt vrijstelling van de biedplicht niet bij wet geregeld, in
plaats van bij ministeriële regeling, zo informeerden de leden van de
VVD-fractie.Een aantal van de «vrijstellingen» van de biedplicht is bij
wet geregeld. Vergelijk de in het voorgestelde artikel 6b van de Wte 1995
opgenomen uitzonderingen op artikel 6a van de Wte 1995. Doordat daarnaast
de mogelijkheid wordt opengehouden om (ook) bij ministeriële
regeling vrijstelling te verlenen van de biedplicht is het mogelijk dat op
relatief snelle en flexibele wijze, indien ontwikkelingen op de kapitaalmarkt
daarom vragen, nieuwe vrijstellingen te introduceren.Artikel II Boek 2 van het Burgerlijk WetboekArtikel 359bDe leden van de CDA-fractie vroegen om verduidelijking van de regeling
in lid 1 onderdeel e van artikel 2:359b waarin is bepaald dat voor elk aandeel
een stem kan worden uitgebracht, ongeacht de nominale waarde van de aandelen.
Ook vroegen zij om een toelichting op de omschrijving «aandelen met
meervoudig stemrecht». Ook de leden van de VVD-fractie vroegen om opheldering
van het begrip «meervoudig stemrecht».In de overnamerichtlijn wordt met een aandeel met meervoudig stemrecht
bedoeld elk aandeel van een bepaalde soort (bijvoorbeeld de aandelen B) waaraan
meer dan 1 stem is verbonden. De aandelen met meervoudig stemrecht worden
daarmee geplaatst tegenover de aandelen van een andere soort (bijvoorbeeld
de aandelen A) waaraan slechts 1 stem is verbonden (vgl. artikel 2 lid 1 onderdeel
g van de overnamerichtlijn). Op grond van artikel 11 van de overnamerichtlijn
moet een beursvennootschap er voor kunnen kiezen om in de statuten te bepalen
dat de regel «one share one vote» wordt toegepast in de aandeelhoudersvergadering
die beslist over de invoering van nieuwe beschermingsmaatregelen (artikel
9 overnamerichtlijn) of beslist over de benoeming of het ontslag van bestuurders
en commissarissen in de vergadering die kort na een geslaagd bod wordt gehouden
(artikel 11 lid 4 overnamerichtlijn). Hierbij moet wel worden bedacht dat
de overnamerichtlijn het beginsel «one share one vote» niet consequent
toepast. Een aantasting van het in Frankrijk bestaande systeem van dubbel
stemrecht van de trouwe aandeelhouders is uitdrukkelijk voorkomen. In het
Franse systeem krijgt de houder van een aandeel A een dubbel stemrecht nadat
hij een bepaalde tijd aandeelhouder is geweest. Hij behoudt dan zijn aandelen
A, maar heeft meer stemmen uit te brengen. Omdat de aandeelhouder dezelfde
soort aandelen behoudt, valt deze constructie buiten de eerdergenoemde definitie
van het begrip meervoudig stemrecht in de overnamerichtlijn. In Nederland
ontbreekt een wettelijke regeling voor dubbel stemrecht zoals in Frankrijk.
In de Nederlandse situatie is sprake van een zuivere keuze van de vennootschap
voor de toepassing van het «one share one vote» beginsel indien
de statuten luiden overeenkomstig artikel 2:359b lid 1 onderdeel e of lid
2 BW. De overnamerichtlijn onderscheidt overigens niet in de hoogte van de
nominale waarde van de aandelen. Naar aanleiding van de vraag van de leden
van de CDA-fractie zal de verwijzing naar de nominale waarde van de aandelen
in de genoemde artikelleden worden geschrapt in de tweede nota van wijziging.
In de praktijk is het overigens niet waarschijnlijk dat veel vennootschappen
die aandelen met verschillende nominale waarde hebben uitgegeven, zullen kiezen
voor de toepassing van artikel 2:359b lid 1 onderdeel e of lid 2 BW.De leden van de fractie van het CDA stelden de vraag waarom het stemrecht
voor financieringspreferente aandelen niet wordt gekoppeld aan de reële
waarde van de inbreng in plaats van de nominale waarde. Moet hierin niet meer
flexibiliteit in het vervullen van de financieringsbehoefte worden geboden,
zo vroegen deze leden.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar een eerdere gelijke
vraag van de leden van de VVD-fractie.Voorts wilden deze leden graag vernemen hoe het kabinet de pleidooien
voor de invoering van een regeling voor dubbel stemrecht voor bijvoorbeeld
trouwe aandeelhouders beoordeelt. Ook in verband met deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op een
gelijke vraag van de leden van de VVD-fractie.De leden van de CDA-fractie vroegen vervolgens of de in het voorgestelde
vierde lid opgenomen reciprociteitbepaling eventueel in strijd zou kunnen
zijn met Europees recht en met de verplichtingen op basis van de WTO.De overnamerichtlijn biedt een uitdrukkelijke grondslag voor de reciprociteitbepaling.
Het kabinet maakt gebruik van deze grondslag overeenkomstig de randvoorwaarden
die deze richtlijn stelt. Derhalve gaat het kabinet ervan uit dat de reciprociteitbepaling
in overeenstemming is met het Europese recht. De WTO-regelgeving (GATT, TRIMs
en GATS) kent geen specifiek vennootschapsrechtelijke bepalingen. GATT (general
agreement on tariffs and trade) ziet op goederen en producten, GATS (general
agreement on services) ziet op diensten en TRIMs (trade related investment
measures) op investeringsmaatregelen met betrekking tot goederen. TRIMs kent
geen algemene discriminatiebepaling ten aanzien van investeerders. Naar de
opvatting van het kabinet raakt de voorgestelde reciprociteitregeling het
WTO-recht dan ook niet.De leden van de VVD-fractie vroegen of een vennootschap die de artikelen
9 en 11 van de overnamerichtlijn niet in de statuten heeft opgenomen, gebruik
kan maken van middelen die kennelijk niet met het oog op de bescherming van
de vennootschap tegen een overname zijn opgenomen.Het wetsvoorstel biedt beursgenoteerde vennootschappen de mogelijkheid
om hun statuten in te richten overeenkomstig de artikelen 9 en 11 van de overnamerichtlijn.
De vennootschappen zijn daartoe niet verplicht. Ook overigens zijn de vennootschappen
vrij om hun statuten – binnen de grenzen van de wet – in te richten.
Wanneer in een overnamesituatie zou blijken dat de gekozen statutaire regeling
als neveneffect heeft dat deze tot op zekere hoogte beschermt tegen een vijandige
overname, dan staat dat niet in de weg aan een beroep op die statutaire regeling.
Wel zal de mogelijkheid om beroep te doen op een statutaire regeling telkens
worden begrensd door de eisen van de redelijkheid en billijkheid (artikel
2:8 BW).Ook vroegen deze leden naar een oordeel over de suggestie van Eumedion
om het bestuur van de vennootschap te verplichten om binnen een termijn van
zes maanden na de inwerkingtreding van de wet een voorstel voor te leggen
aan de aandeelhouders over het al dan niet toepassen van de artikelen 9 en
11 van de overnamerichtlijn.De overnamerichtlijn en het wetsvoorstel hebben als uitgangspunt dat een
beursvennootschap beslist over haar eigen statutaire inrichting. Zij beslist
daarmee zelf over de vraag of de vennootschap een beschermd karakter heeft
of krijgt en het tijdstip waarop desgewenst een wijziging in dat karakter
wordt aangebracht. Een karakterwijziging kan plaatsvinden door statutenwijziging.
Het Burgerlijk Wetboek schrijft voor een statutenwijziging enkele formaliteiten
voor (vgl. artikel 2:121 e.v. BW). Die formaliteiten staan niet in de weg
aan een statutaire regeling die aansluit bij het voorstel van Eumedion. Er
is vanwege de vrijheid van inrichting van de statuten echter geen aanleiding
om beursvennootschappen bij wet te verplichten tot het doen van een voorstel
over de toepassing van de artikelen 9 en 11 van de overnamerichtlijn. Deze
richtlijn verplicht daartoe ook niet.De leden van de VVD-fractie vroegen voorts of de mening van Eumedion wordt
gedeeld dat de formulering van artikel 2:359c lid 2 BW niet aansluit bij artikel
5, eerste lid van het voorontwerp van het Bob en dat hierdoor de mogelijkheid
wordt gecreëerd om binnen zeven dagen (beschermingspreferente) aandelen
uit te geven.Het is juist dat in het voorontwerp van het Bob pas zeven dagen na de
verzending van de kennisgeving van het voornemen tot het uitbrengen van een
openbaar bod een eerste openbare mededeling over een vijandig bod vereist
was. Inmiddels is dit heroverwogen. Omdat artikel 2:359c BW bij
tweede nota van wijziging zal komen te vervallen, speelt het door Eumedion
geconstateerde niet-aansluiten overigens geen rol meer.De leden van de VVD-fractie wilden vernemen of de bijzondere statutaire
rechten die bestaan indien een vennootschap vrijwillig het structuurregime
toepast, doorbroken worden indien een partij 75% van het geplaatste
kapitaal heeft verworven.De statuten van een beursvennootschap kunnen op vrijwillige basis in overeenstemming
zijn gebracht met de structuurregeling. Wanneer de structuurregeling wordt
toegepast, geldt als bijzonderheid dat de leden van de raad van commissarissen
worden benoemd door de algemene vergadering op de voordracht van de raad van
commissarissen (artikel 2:158 lid 4 BW). Ten behoeve van de voordracht kunnen
de algemene vergadering en de ondernemingsraad kandidaten aanbevelen (artikel
2:158 lid 5 en 6 BW). Wanneer de statuten van de desbetreffende vennootschap
voorts inhouden dat artikel 2:359b lid 2 BW van toepassing is, te weten dat
een bieder die 75% van de aandelen verwerft een algemene vergadering
kan houden waarin bijzondere statutaire rechten van aandeelhouders niet gelden in verband met de benoeming van een commissaris, dan
zou dat de bevoegdheid tot benoeming van de raad van commissarissen en de bevoegdheid tot het doen van aanbevelingen van de ondernemingsraad niet aantasten. Wel zou de aandeelhouder het aanbevelingsrecht missen. Het ligt daarom niet
voor de hand dat de aandeelhouder beroep zou willen doen op artikel 2:359b
lid 2 BW wanneer de structuurregeling vrijwillig van toepassing is. Het ligt
meer voor de hand dat de desbetreffende aandeelhouder stappen zet om een statutenwijziging
te bewerkstelligen waarmee een einde wordt gemaakt aan de toepassing van de
structuurregeling.Ook wilden deze leden weten waarom het wetsvoorstel wel een uitsluiting
van de bijzondere rechten tot benoeming en ontslag van bestuurders en commissarissen
bevat, maar niet voor bijzondere rechten met betrekking tot statutenwijziging.Een vergelijkbare vraag is gesteld in het onderdeel «De richtlijn».
Samengevat is daar aangegeven dat voor de formulering van artikel 2:359b lid
2 BW is aangesloten bij de formulering van de overnamerichtlijn die inhoudt
dat «de in de statuten van de doelvennootschap vastgelegde buitengewone
rechten van de aandeelhouders ten aanzien van de benoeming of het ontslag
van leden van het leidinggevend of het bestuursorgaan» niet gelden (artikel
11 lid 4 overnamerichtlijn. De overnamerichtlijn verplicht niet tot een doorbraak
van rechten in verband met een statutenwijziging. Een en ander laat overigens
onverlet dat de vennootschap zelf beslist of aandelen met bijzondere rechten
in verband met statutenwijziging worden uitgegeven of niet. Indien de vennootschap
meent dat dergelijke bijzondere rechten niet uitgeoefend behoren te kunnen
worden nadat een openbaar bod is uitgebracht, dan kan de vennootschap een
statutenwijziging overwegen. Dit past in de structuur van het onderhavige
wetsvoorstel, dat de inrichting van de statuten zoveel mogelijk overlaat aan
de keuze van de vennootschap.Voorts vroegen de leden van de VVD-fractie waarom statutaire en contractuele
stemrechtbeperkingen niet expliciet zijn genoemd in artikel 2:359b BW, zodat
zij zouden vallen onder de doorbraakregeling.De overnamerichtlijn schrijft voor dat statutaire en contractuele beperkingen
van het stemrecht buiten werking kunnen worden gesteld «tijdens de algemene
vergadering die overeenkomstig artikel 9 een beslissing neemt over eventueel
te nemen beschermingsmaatregelen» (artikel 11 lid 3 overnamerichtlijn).
Het gaat daar om een doorbraak van stemrechtbeperkingen in de vergadering
die beslist over de vraag of nieuwe beschermingsmaatregelen kunnen worden
getroffen ter voorkoming van een vijandige overname. Uitsluitend de beperkingen
van het stemrecht van de aandeelhouders tot wie het bod van de bieder is gericht,
worden doorbroken. De regeling heeft geen invloed op het stemrecht van de bieder. De desbetreffende bepaling is uitgevoerd met artikel 2:359b
lid 1 onderdeel d BW. Daarnaast houdt artikel 11 lid 4 van de overnamerichtlijn
een verwijzing in naar de doorbraak van beperkingen van de uitoefening van
het stemrecht in verband met de vergadering waarin over benoeming of ontslag
van bestuurders of commissarissen wordt beslist. Het onderhavige wetsvoorstel
voorzag nog niet in de desbetreffende regeling. Dit wordt rechtgezet door
een aanpassing van artikel 2:359b lid 2 BW in de tweede nota van wijziging.De leden van de VVD-fractie stelden in verband met artikel 2:359b lid
2 BW de vraag of de situatie kan ontstaan waarbij de statuten bepalen dat
de verkrijging van 75% van de aandelen leidt tot een zekere doorbraak,
maar een bieder in de praktijk niet zal toekomen aan een 75% belang
omdat een emissie van beschermingspreferente aandelen kan plaatsvinden.De observatie van deze leden is op zichzelf correct. Wanneer de vennootschap
vanwege een openbaar bod beschermingspreferente aandelen kan uitgeven, ligt
het echter niet voor de hand dat de desbetreffende vennootschap uit eigen
beweging in de statuten een bepaling opneemt in de zin van artikel 2:359b
lid 2 BW, omdat aan die bepaling de vooronderstelling ten grondslag ligt dat
een bieder 75% van de aandelen kan verwerven. Zou de vennootschap toch
een dergelijke bepaling opnemen, dan kan zich inderdaad de situatie voordoen
zoals door de leden van de VVD-fractie beschreven. In die keuze treedt het
kabinet niet, omdat de inrichting van de statuten – overeenkomstig het
uitgangspunt van de overnamerichtlijn – een aangelegenheid is van de
vennootschap. Het wetsvoorstel behoeft ter uitvoering van die richtlijn slechts
aan te geven wat de rechtsgevolgen kunnen zijn wanneer een bieder er wèl
in slaagt het 75% belang te verkrijgen.De leden van de VVD-fractie vroegen een reactie op de opmerking van Eumedion
dat de wederkerigheidregel mogelijk in strijd is met Europees recht en de
WTO. Ook wilden de leden vernemen of de reciprociteitregel een bredere werking
kan worden gegeven dan als optie in de statuten. De leden van de VVD-fractie
stelden zich daarbij de situatie voor dat de automatische doorbraakregel alleen
van kracht is indien de overnemende vennootschap zelf niet beschermd is.Op de verhouding van de reciprociteitregel ten opzichte van het Europees
recht en de WTO is hiervoor ook ingegaan naar aanleiding van een gelijke vraag
van de CDA-fractie. Naar dat antwoord wordt verwezen. De vraag over de wenselijkheid
van aanpassing van de automatisch doorbraakregel teneinde rekening te houden
met het mogelijk ontbreken van reciprociteit – wanneer de doelvennootschap
minder bescherming geniet dat de overnemende vennootschap – kan buiten
beschouwing blijven nu artikel 2:359c BW wordt geschrapt bij tweede nota van
wijziging.Artikel 359cDe leden van de VVD-fractie stelden de vraag of onder omstandigheden moet
kunnen worden afgeweken van de zes-maanden termijn in artikel 2:359c BW, bijvoorbeeld
omdat een overname schadelijk kan zijn voor de doelvennootschap. Deze leden
refereerden voorts aan de opmerking van Eumedion dat de formulering van artikel
2:359c lid 2 BW niet aansluit bij artikel 5 lid 1 Bob.Vanwege de schrapping van artikel 2:359c BW vervalt de automatische doorbraak
na zes maanden geheel; een nuancering is dan niet meer nodig. Bij de bespreking
van artikel 2:359b BW is naar aanleiding van een vergelijkbare vraag over
de aansluiting van artikel 5 Bob en artikel 2:359c BW aangegeven dat het Bob
wordt aangepast, nog afgezien van het feit dat artikel 2:359c BW vervalt.Artikel 359dDe leden van de CDA-fractie stelden de vraag of de zinsnede «die
billijk moet zijn» moet worden toegevoegd aan de eerste
zin van het zesde lid van dit artikel.In de bedoelde eerste zin wordt reeds aangegeven dat de rechter «een
billijke prijs» dient vast te stellen voor de over te dragen aandelen.
Ik vertrouw dat daarmee tegemoet is gekomen aan de opmerking van deze leden.Artikel 359eDe leden van de VVD-fractie vroegen naar mijn standpunt ten aanzien van
de suggestie van de VEB om te bepalen dat aandeelhouders een onbeperkt recht
hebben om beroep te doen op een verkooprecht, zonder een koppeling aan de
termijn van drie maanden zoals bepaald in de overnamerichtlijn.Het verkooprecht van minderheidsaandeelhouders op grond van de overnamerichtlijn
moet binnen een relatief korte periode (drie maanden) worden ingeroepen door
de minderheidsaandeelhouder. Hij oefent het verkooprecht uit jegens de grootaandeelhouder.
Deze moet de aandelen overnemen. In het systeem van de overnamerichtlijn weet
de grootaandeelhouder (die zijn belang heeft verworven via een openbaar bod)
dat hij nog gedurende een beperkte periode kan worden geconfronteerd met een
minderheidsaandeelhouder die zich heeft bedacht dat hij toch op het openbaar
bod had moeten ingaan. De desbetreffende minderheidsaandeelhouder krijgt in
beginsel dezelfde prijs als de aandeelhouders die wel onmiddellijk hebben
gereageerd, omdat de prijs van het bod billijk wordt geacht. Voor de desbetreffende
grootaandeelhouder geldt dat hij de aandelen van de minderheidsaandeelhouder
ook had moeten overnemen wanneer deze wel onmiddellijk op het bod had gereflecteerd,
zodat de grootaandeelhouder niet wezenlijk wordt geschaad door de uitoefening
van het verkooprecht door de minderheidsaandeelhouder binnen een termijn van
drie maanden.Ik zie daarentegen geen aanleiding voor de invoering van een algemeen
en doorlopend recht op verkoop van aandelen door de minderheidsaandeelhouder
jegens de grootaandeelhouder. Een dergelijk recht op verkoop is uitsluitend
in bijzondere omstandigheden gepast en proportioneel ten opzichte van degene
die gedwongen wordt de aandelen van de minderheidsaandeelhouder over te nemen.
Een rechtvaardiging ontbreekt wanneer zich geen bijzondere omstandigheden
voordoen waardoor de positie van de minderheidsaandeelhouder in het bijzonder
in het gedrang komt. Het enkele feit dat de minderheidsaandeelhouder slechts
een gering pakket aandelen heeft gekocht en wordt geconfronteerd met een meerderheidsaandeelhouder
is daarvoor niet voldoende. Voor dat risico heeft hij zelf gekozen.De Minister van Justitie,J. P. H. Donner XNoot1Passiviteitregel: het bestuur van de doelvennootschap moet zich na de
aankondiging van een vijandig bod neutraal (passief) opstellen.XNoot1Doorbraakregel: Bepaalde statutaire beschermingsconstructies worden doorbroken
indien de bieder 75% verkrijgt door een openbaar bod uit te brengen.XNoot1Aanbevelingen van de Commissie Tabaksblat aan de wetgever, nummer 11.XNoot2Vergelijk nummer 57 van de Verantwoording van het werk van de Commissie.XNoot1Kamerstukken II, 2002–2003, 28 179, nr. 31, p. 4. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30419-8.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl