Aanpak illegale arbeid; Verslag algemeen overleg op 16 maart 2000 met minister De Vries (SZW) over het rapport van de Algemene Rekenkamer 'Aanpak illegale arbeid'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26617, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

31-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26617 nr. 5

28-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26617Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 617Aanpak illegale arbeidnr. 5VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 28 maart 2000De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid1 heeft op 16 maart 2000 overleg gevoerd met minister De Vries van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over het rapport «Aanpak
illegale arbeid» van de Algemene Rekenkamer (26 617).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Verburg (CDA) vond dat uit de rapportage
het beeld naar voren komt van een ministerie dat achter de feiten aanloopt
bij het voorkomen en bestrijden van illegale arbeid. De directie arbeidsmarktbeleid
reageert, terwijl zij zou moeten anticiperen. Daarnaast moet zij een strategisch
beleid ontwikkelen om illegale arbeid gericht tegen de gaan. De arbeidsinspectie
heeft weliswaar een cyclisch sturingsmodel ontwikkeld, maar dit blijkt niet
de gewenste informatie op te leveren. Bovendien wordt nog gewerkt op basis
van een beleidsnota uit 1994, terwijl de situatie rond illegale arbeid drastisch
veranderd is.Blijkens de antwoorden op de vragen vindt de minister het niet nodig om
een nieuwe beleidsnota te ontwikkelen waarin in kaart wordt gebracht welke
sectoren gebruikmaken van al dan niet georganiseerde illegale arbeid. Zo'n
beleidsnota is echter wel nodig. Illegale werknemers mogen geen slachtoffer
worden van de barre praktijken van koppelbazen en hun verantwoordelijkheid
ontlopende werkgevers. Illegale arbeid werkt concurrentievervalsend. Te goeder
trouw handelende ondernemingen worden er verder op achterstand door gezet.
Daarnaast moeten meer langdurig werklozen en toegelaten vluchtelingen aan
de slag kunnen komen.De minister schrijft dat de Algemene Rekenkamer terecht kritiek uit op
de gebrekkige informatievoorziening en de daarbij behorende beleidsambitie,
maar meent dat daarbij onvoldoende rekening is gehouden met de aard van de
problematiek. Het is de vraag wat de minister belet om te komen tot een gerichter
aanpak. Ligt het aan een gebrekkige samenwerking met het openbaar ministerie
of loopt de samenwerking met de collega van Financiën niet goed? Het
lijkt erop alsof het kabinet met verschillende prioriteiten werkt. De voorspelling
kan nu reeds worden gedaan dat in de komende oogstmaanden de illegale arbeid
hoogtij zal vieren. Immers, na de Europese voetbalkampioenschappen
zullen politie en openbaar ministerie enige tijd met een minimale bezetting
opereren. Een dergelijk scenario mag zich niet voltrekken. Welke stappen denkt
het kabinet te zetten om dit te voorkomen?Bij arbeidsvoorziening wordt voor 2000 een recordaantal aanvragen van
ruim 30 000 verwacht in het kader van de Wet arbeid vreemdelingen (WAV).
Volgens de minister lijkt het erop dat de activiteiten van koppelbazen in
illegale arbeid in de land- en tuinbouw toenemen. De Algemene Rekenkamer toont
aan dat werkgevers wel een WAV-aanvraag doen, maar er vervolgens nogal eens
voor kiezen om toch gebruik te maken van illegale arbeid. Deze ontwikkeling
kan niet onbeantwoord blijven. Welke acties lopen er om de nieuwe methoden
en werkwijzen in kaart te brengen en deze actief terug te dringen? Het zou
goed zijn om een overzicht te ontvangen van de activiteiten en voornemens
in dit verband.Illegale arbeid loont. De pakkans en de boete leggen het zwaar af tegen
het economisch voordeel. De arbeidsinspectie wil een verhoogde sanctie, maar
het openbaar ministerie vindt dat niet nodig. Dat roept de vraag op naar onderbouwing
van die opvatting van het openbaar ministerie. De ervaringen van de Economische
controledienst en de FIOD leren dat gedrag pas verandert als de sancties van
dien aard zijn dat het voordeel van de overtreding daartegen niet langer opweegt.
Opvolging van de voorstellen van de arbeidsinspectie ligt voor de hand. De
Kamer moet vóór de komende begrotingsbehandeling een gericht
voorstel ontvangen om illegale arbeid actief te voorkomen, te ontmoedigen
en te bestrijden.Uitzetting van de illegale werknemer op kosten van de werkgever is niet
mogelijk, omdat de nieuwe vreemdelingenwet nog niet van kracht is en de werkgever
onevenredig zwaar getroffen kan worden wanneer hij slechts korte tijd gebruikgemaakt
heeft van illegale diensten van een vaak illegaal alhier verblijvende werknemer.
De minister moet aangeven wat de belemmeringen in de huidige Vreemdelingenwet
zijn en welke belemmeringen het nieuwe wetsvoorstel kent.Seizoensarbeid komt elk jaar terug. Ontwikkelingen in andere sectoren
laten zich eveneens behoorlijk voorspellen. De minister moet arbeidsvoorziening
aansturen op het volledig toetsen van aanvragen aan de relevantie voor de
arbeidsmarkt en het vertonen van grote terughoudendheid in het verstrekken
van vergunningen. Er is een flinke stap vooruit nodig om werklozen en gedeeltelijk
arbeidsgeschikten actief te bemiddelen naar de vele vormen van seizoensarbeid.
Een recht op uitkering gaat bij arbeidsgeschikten niet alleen gepaard met
een recht op bemiddeling, maar ook met een plicht tot aanvaarding van passend
werk. Volgens de NRC heeft de minister op dit punt zelfs een prijsvraag uitgeschreven.
De tijdelijkheid van seizoensarbeid kan als opstap naar een reguliere baan
haar nut bewijzen.De heer Santi (PvdA) wees allereerst op de
aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer. Zo wordt voorgesteld om de directie
arbeidsmarkt uit te breiden. De minister heeft daar negatief op gereageerd,
maar is wel bereid een nieuw model te hanteren voor prioriteitenstelling.
Het zou interessant zijn om te vernemen of de projectgroep reeds een voorstel
heeft gedaan en zo ja, of dit tegemoetkomt aan de aanbeveling van de Algemene
Rekenkamer. Er wordt melding gemaakt van afspraken met andere instanties over
inzet, doelstellingen en informatie-uitwisseling. Zijn de convenanten tussen
de arbeidsinspectie, de belastingdienst en uitvoeringsinstellingen al geïmplementeerd?
Over de taskforce beleidsinformatievoorziening bestaat onduidelijkheid. Illegale
arbeid moet ook in dit kader een aandachtspunt zijn.De Algemene Rekenkamer doet ook aanbevelingen over de aanpak en handhaving.
Op dit punt zijn meer investeringen nodig. Er schort nog het een en ander
aan de aanpak bij het openbaar ministerie en aan de samenwerking met andere
diensten, zoals de vreemdelingendienst. In het jaarplan 2000 van
het openbaar ministerie wordt illegale arbeid ten onrechte niet als prioriteit
opgevoerd. Het zou goed zijn om meer te horen over de stand van zaken rond
het Westlandinterventieteam en de samenwerking met het openbaar ministerie
in dezen. De activiteiten van dit team moeten nadrukkelijk ook leiden tot
vervolging.Kennelijk schort er nog het een en ander aan de strafmaat. Bij het openbaar
ministerie is expertise voorhanden op het terrein van fraudebestrijding en
de berekening van wederrechtelijk verkregen voordelen. Het moet mogelijk zijn
om een model te ontwikkelen om de voordeelberekening beter tot haar recht
te laten komen. In artikel 23 van de WAV wordt uitgegaan van een doorbetaling
van zes maanden minimumloon na ontbinding van een overeenkomst. Er kan ook
worden gedacht aan toepassing van de Wet ketenaansprakelijkheid. Op dit punt
valt er veel te verdienen.Bij illegale arbeid gaat het niet uitsluitend om mensen die illegaal in
Nederland verblijven. Uit onderzoek blijkt dat het bijvoorbeeld ook gaat om
mensen die wel legaal in Nederland verblijven, maar zwartwerken naast een
uitkering. Aangepakt moeten worden de mensen die illegale arbeid mogelijk
maken en de feitelijke werkgevers. Ook het aanbod van arbeidskracht is natuurlijk
van belang. Daarbij komen met het oog op de kritiek van de Algemene Rekenkamer
de Koppelingswet en de WAV aan de orde.Mevrouw Schimmel (D66) herinnerde aan de uitspraken
van de minister van vorig jaar dat hij voor een harde aanpak van illegale
arbeid is. Illegale arbeid is mensonterend en er is sprake van onrechtmatige
verrijking. Gezien de hardheid van de uitspraken van de minister, zou het
goed zijn om te horen wat er tussen vorig jaar en vandaag is gebeurd. In de
antwoorden op de vragen naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer
is een aantal acties aangekondigd. Zo komt er een nieuw onderzoek naar de
omvang van illegale arbeid. De capaciteit van de arbeidsinspectie wordt uitgebreid.
Er is een gesprek gaande tussen openbaar ministerie en arbeidsinspectie over
het verhogen van de boetes. De mogelijkheid van bestuurlijke boeten wordt
geopperd. Er wordt gesproken over de vernieuwing van de WAV en een nieuw convenant
tussen de uitvoeringsinstellingen en de belastingdienst. Al dergelijke acties
moeten natuurlijk resultaten afwerpen. Het zou goed zijn om daar meer over
te horen.Het geschil tussen de Algemene Rekenkamer en het ministerie lijkt met
name te zitten in de activiteiten van de directie arbeidsmarktbeleid in de
handhaving van de WAV. Als de directie iets meer zou doen aan informatieverzameling
over risicovolle sectoren, zou het beleid volgens de Rekenkamer beter worden.
Het is te betreuren dat de informatievoorziening blijkbaar achterblijft. De
minister heeft aangegeven dat de taskforce beleidsinformatievoorziening ook
aspecten van de handhaving van de WAV tot zijn taak rekent. Dit moet echt
gestalte krijgen.Het is interessant om te horen dat inmiddels afspraken zijn gemaakt over
de inzet van de verschillende actoren. In de media duiken regelmatig berichten
op over verschillende initiatieven. Het is vraag of de minister zich centraal
met dit soort zaken bemoeit. De duidelijke uitspraken van de minister vorig
jaar hebben de verwachting gewekt dat hij het voortouw zou nemen. Het lijkt
goed om de nota van 1994 te actualiseren.De heer Kamp (VVD) merkte op dat het verschijnsel
van de illegale arbeid niet kan worden uitgeroeid, maar wees erop dat het
wel degelijk mogelijk is om het verschijnsel met een krachtige bestrijding
te beperken. Het zal echter altijd mogelijk blijven om door de wet te overtreden
financieel gewin te realiseren. Daarnaast is er natuurlijk sprake van een
forse frictie op de arbeidsmarkt. Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is gedegen en de rapportage is
bijzonder nuttig. De Rekenkamer concludeert dat het niet mogelijk is om de
effectiviteit van het beleid dat is gericht op de aanpak van illegale arbeid
te beoordelen, omdat er onvoldoende inzicht is in de taakuitvoe- ring en de
resultaten van het beleid. De reactie van de minister is standaard: het rapport
is heel interessant, maar inmiddels zijn al vele verbeteringen doorgevoerd
die vruchten beginnen af te werpen en bij verdere verbetering zullen de suggesties
van de Rekenkamer worden betrokken. In dit geval is die reactie wellicht wel
realistisch. Vóór de zomer zal het onderzoek zijn afgerond naar
de omvang en verschijningsvormen van illegale arbeid. Daarnaast zal bij de
arbeidsinspectie een cyclisch sturingsmodel worden ingevoerd. De minister
is bezig met het vervangen van de risicoanalysesystematiek van de arbeidsinspectie
en met het uitbreiden van het aantal inspecteurs tot 100. Er zal een jaarlijkse
analyse van de handhaving komen. Verder is de minister bezig met het koppelen
van meetbare doelstellingen aan het convenant dat met belastingdienst en uitvoeringsinstellingen
is gesloten.Dit zijn weliswaar waardevolle initiatieven, maar de Rekenkamer wijst
erop dat de zaak zo georganiseerd moet zijn dat alle informatie die nodig
is om de doelmatigheid van het beleid te kunnen beoordelen, als vanzelf uit
het proces naar voren komt. De Rekenkamer pleit er terecht voor om het sturingsmodel
van de arbeidsinspectie planmatig te verbeteren. Met een verbetering conform
de suggesties van de Rekenkamer zal het model alle informatie opleveren die
de minister en de Kamer nodig hebben om te kunnen beoordelen of illegale arbeid
doelmatig wordt bestreden.Vooralsnog is de reactie van de minister op het rapport van de Algemene
Rekenkamer onvoldoende. Het is niet zeker dat de benodigde informatie inderdaad
beschikbaar zal komen. Eind 2000 moet de Kamer worden gerapporteerd over de
geboekte voortgang. Daarbij moet de minister zelf een analyse maken van de
resultaten op het punt van de organisatie in het licht van de aanbevelingen
van de Rekenkamer.De heer Van der Staaij (SGP) vond het een
centrale constatering van de Algemene Rekenkamer dat de aanpak van illegale
arbeid te lijden heeft onder een gebrekkige informatievoorziening. Deze belangrijke
vaststelling wordt door de minister echter betwist. Hij meent dat onvoldoende
rekening is gehouden met de aard van de problematiek van de illegaliteit.
Het is de vraag in hoeverre de conclusies van de Rekenkamer zijn ingegeven
door de omstandigheden van het moment waarop het oordeel is uitgebracht.Illegale arbeid moet worden teruggedrongen, allereerst daar waar het gepaard
gaat met uitbuiting in verband met illegaliteit. De aanpak moet niet geïsoleerd
worden bezien. Zeker bij krapte op de arbeidsmarkt moet de overheid oog hebben
voor de reële problemen die er bij werving van werknemers zijn.In reactie op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer heeft de minister
aangegeven dat hij samenwerking met andere instanties koppelt aan heldere
afspraken over inzet, gezamenlijke doelstellingen, samenhangende informatie
over resultaten en uitwisseling van informatie. Het zou goed zijn om de stand
van zaken op dit punt te vernemen.Volgens de Rekenkamer zijn er minder mogelijkheden om werkgevers die de
WAV overtreden, economisch aan te pakken. Dit noopt tot intensivering van
de samenwerking met het openbaar ministerie, gericht op optimale benutting
van de bestaande juridische mogelijkheden. Nieuwe impulsen zijn op dit terrein
geboden.Daarnaast is meer actie geboden in de bestrijding van het genoten economisch
voordeel dat werkgevers met illegale arbeid behalen.De minister heeft aangegeven het toenemend aantal illegale arbeidsbemiddelaars
te willen aanpakken. Het is de vraag of de capaciteit bij de arbeidsinspectie
hiervoor toereikend is. Het is al eerder gezegd dat de aanpak
van georganiseerde illegale arbeid zou worden geïntensiveerd. Dat roept
de vraag op in hoeverre daarvan zichtbaar sprake is.Voorkomen moet worden dat er een eenzijdige gerichtheid is op bepaalde
sectoren. Het is goed dat de verschillende vormen van overleg ontkoppeld zijn.
In dit verband kan ook worden gewezen op de illegale prostitutie. Een van
de doelstellingen van de opheffing van het bordeelverbod was het tegengaan
van illegale arbeid in de prostitutiesector. Wat is de rol van de arbeidsinspectie
in de intensivering van de bestrijding van illegale arbeid in de prostitutiesector?Met de nieuwe WAV zijn verbeteringen in het juridische regime totstandgekomen.
Wat is de mening van de minister over de suggestie om een werkgever een tewerkstellingsvergunning
te weigeren wanneer hij eerder is veroordeeld wegens illegale arbeid, ook
van legaal in Nederland verblijvende personen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks) sprak van een
loodzwaar dilemma bij de aanpak van illegale arbeid. Werknemers die ergens
illegaal werken en worden opgepakt, ondervinden daarvan zware consequenties.
Werkgevers die welbewust van deze arbeidskrachten gebruikmaken, vaak onder
onaanvaardbare arbeidsomstandigheden, kunnen daarentegen onvoldoende gestraft
worden. De werkgevers en de mensen die in deze sector bemiddelen, moeten harder
aangepakt worden.Er moet een samenhangende aanpak totstandkomen. Het moet duidelijk worden
om hoeveel mensen het gaat en in welke circuits het meest gebruikgemaakt wordt
van illegale arbeid. Het feit dat illegale arbeid lastig te traceren is, geeft
aan in welke circuits het zich afspeelt. Er moeten andere, samenhangende methoden
worden gevolgd om een helder inzicht te krijgen in de aantallen en sectoren,
alsmede in de diversiteit van de werknemers. In sectoren waar veel illegale
arbeid plaatsvindt, is het vaak moeilijk om via legale weg arbeidskrachten
te werven. Dat heeft nogal eens te maken met het feit dat het gaat om tijdelijke
arbeid met een slechte betaling en matige arbeidsomstandigheden. Getracht
moet worden om sectoren waar tijdelijk een piek optreedt te koppelen, zodat
mensen het hele jaar rond arbeid kan worden geboden. Daarbij kan worden gedacht
aan een arbeidspoolconstructie. Er is gesproken over de krapte op de arbeidsmarkt,
maar dat kan nooit een reden zijn om illegale praktijken toe te staan.Mevrouw Van Gent pleitte voor een integrale notitie met integrale voorstellen
tot aanpak van de problematiek. Het was haar onduidelijk in hoeverre er werkelijk
een intensivering van de inzet is opgetreden na de verschijning van het rapport
van de Algemene Rekenkamer.Net als bij de nieuwe arbeidsomstandighedenwet zijn de boetes voor illegale
arbeid te laag. Als beter inzicht kan worden verkregen in het voordeel, kan
dat vervolgens worden afgezet tegen de op te leggen boetes.De toespitsing op sectoren heeft eigen problemen. Thans is de horeca sterk
in beeld, met name toegespitst op Chinese horeca en shoarmatenten en de familie-
en vriendschapsrelaties die daarin een rol spelen. Als in een bepaalde sector
meer wordt gecontroleerd, heeft dat automatisch tot gevolg dat meer inzicht
ontstaat in wat zich daar afspeelt, waardoor een vertekend beeld kan ontstaan
in vergelijking met andere sectoren. Een evenwichtige aanpak moet steeds het
doel zijn. Witte vlekken moeten worden voorkomen.Antwoord van de regeringDe minister wees erop dat het rapport van
de Algemene Rekenkamer ziet op de jaren 1996, 1997 en een gedeelte van 1998,
terwijl het dossier zich onstuimig ontwikkelt. Het fenomeen van de illegale
arbeid wordt manifester, agressiever en geraffineerder.Het is voorstelbaar dat de Kamerleden het moeilijk vinden om aan de hand van het rapport en de antwoorden goed en systematisch inzicht
in de situatie te verkrijgen. Vóór de begroting zal de Kamer
een grondig overzicht ontvangen, opdat in samenhang de balans kan worden opgemaakt.Dat laat onverlet dat er het nodige gebeurt. Zo waren er in 1997 50 inspecteurs
beschikbaar. Volgend jaar moeten dat er 100 zijn. Voor de dienst is dat een
enorme opgave. De Rekenkamer refereert eraan dat een beleidscyclus is ontworpen,
die thans wordt ingevuld. Welke onderwerpen moeten aandacht krijgen om tot
goed beleid te komen? Het begint met marktverkenningen en het maken van plannen.
Vervolgens moet afstemming van het beleid op het departement plaatsvinden.
De minister moet daarover besluiten nemen, waarna implementatie moet geschieden
en terugkoppeling van gegevens uit het werk zelf en van experts. Er wordt
een marktverkenningsonderzoek gedaan naar de problematiek, waarvan de resultaten
in de loop van 2000 beschikbaar zullen komen. Deze zullen in de aangekondigde
nota worden meegenomen. In het vervolg zal elke vijf jaar een marktverkenningsonderzoek
worden verricht.Er wordt gewerkt aan een twaalftal echte actiepunten. Zo worden een risicoanalysemodel
en een effectmetingmodel ontworpen. Er wordt gewerkt aan het monitoren van
het opsporingsbeleid en aan het tot stand brengen van jaaranalyses. Verder
is er aandacht voor de punten die uit het Rekenkamerrapport voortkomen. In
de brief aan de Rekenkamer is de coördinatie tussen verschillende afdelingen
van het departement niet als een hard punt aangeduid. Het is bepaald niet
zo dat de ene helft van het departement beleid maakt en directieven uitschrijft
voor de uitvoerende diensten. Het handhavingsbeleid is toevertrouwd aan de
arbeidsinspectie. Daar zitten niet alleen inspecteurs, maar ook mensen die
nadenken over wat er moet gebeuren. Dat wordt kortgesloten met mensen van
de directie arbeidsmarkt, die zich bezighouden met de arbeidsmarktproblematiek
en daarbinnen in het bijzonder met het functioneren van de WAV. Bij die kortsluiting
komen ook andere directies aan de orde. Het geheel resulteert in een plan.
Het ophogen van het aantal mensen bij de directie arbeidsmarkt levert geen
betere aansturing van de arbeidsinspectie op. Het zijn afdelingen binnen het
departement die met elkaar over beleid, inzet en planning intrinsiek communiceren.
De directie arbeidsmarkt wordt ten volle betrokken bij het opstellen van plannen
en bij het bekijken van de resultaten van de arbeidsinspectie. Dat laat onverlet
dat de arbeidsinspectie op het gebied van de handhaving het voortouw heeft.
Essentieel is dat er goed gecommuniceerd wordt en dat de integraliteit van
de aanpak veilig wordt gesteld. Op den duur zal uit de kwaliteit blijken dat
de verschillende aspecten tot hun recht komen.De Algemene Rekenkamer is er ook niet in geslaagd om aan te geven wat
er door de organisatie van het departement fout zou gaan. Wel heeft zij gelijk
als zij oppert om periodiek de markt beter te verkennen. Die aanbeveling is
dan ook opgevolgd. De grootste knowhow zit bij de mensen die er dag in dag
uit mee bezig zijn en kan in die mate niet bij een andere directie veilig
worden gesteld. Dan zouden ook vreemde verhoudingen ontstaan, die misschien
zelfs tot een zekere hiërarchiesering zouden leiden. Het kan niet zo
zijn dat elders in het departement hiërarchieën ontstaan over de
manier waarop het beleid moet worden uitgevoerd. Dat hoort echt geïntegreerd
te gebeuren.In de beleidscyclus zit heel nadrukkelijk de beleids- en verantwoordingsinformatie,
alsmede de planning en prioriteitenstelling. Daarmee zal in de toekomst gemakkelijker
kunnen worden gerapporteerd.Er is veel tijd uitgetrokken voor de relatie met het openbaar ministerie.
Een van de elementen van het noodzakelijke beleid is het strafrecht. Vorig
jaar hebben gesprekken plaatsgehad met de procureur-generaal die hiervoor
verantwoordelijk is. Deze hebben er onder meer toe geleid dat een betere onderbouwing
wordt verstrekt van het genoten voordeel. Het was de ervaring dat veel zaken
geseponeerd werden en dat te lage straffen werden geëist.
Bij processen-verbaal worden berekeningen gegeven van het ingeschatte genoten
voordeel. Het openbaar ministerie kan daar bij de strafmaat rekening mee houden.
De strafrechtelijke bejegening is het afgelopen jaar markanter geworden. De
aandacht is sterk toegenomen. Er loopt een aantal strafzaken, waarbij gevangenisstraffen
worden geëist van vier tot zeven jaar voor notoire, grootschalige overtreders
van de wet.In de aanpak van de arbeidsinspectie moet een goede selectiviteit worden
toegepast. Er vindt concentratie plaats op notoire overtreders. In sommige
branches worden zij meerdere malen per dag geïnspecteerd. Verder wordt
hard gewerkt aan constructies. Er zijn organisaties die veel geld verdienen
aan het bevorderen van illegale arbeid van vreemdelingen. Het is heel ingewikkeld,
maar zeer belangrijk om deze aan te pakken. Verder is er het beleid dat in
de regio's afgestemd wordt met OM, belastingdienst enz. Er wordt gestreefd
naar een beleid dat elk jaar op de goede plekken werkt. Voorkomen moet worden
dat bepaalde branches of bepaalde bedrijven daarbinnen de exclusieve aandacht
hebben.De laatste tijd zijn echt vorderingen gemaakt in de samenwerking. Inmiddels
zijn er regionale interdisciplinaire fraudeteams (RIF's) die zich bezighouden
met fraude, illegaliteit enz. Zij stellen ook plannen op. Een aantal maanden
geleden is met zeer veel partners een convenant gesloten, waarbij nadrukkelijk
een commitment is aangegaan. Het gaat daarbij niet alleen om de arbeidsinspectie,
maar ook om het openbaar ministerie, de politie, de belastingdienst en de
uitvoeringsinstellingen. Deze brede opzet moet ertoe leiden dat geconcentreerd
actie kan worden ondernomen, dat gegevens op tijd worden doorgegeven. Een
en ander moet er ook toe leiden dat de meetbaarheid van het gebeuren wordt
vergroot. Het geeft voor de arbeidsinspectie geen enkele bevrediging als zij
inspecteurs op pad stuurt en vervolgens merkt dat de processen-verbaal geen
follow-up krijgen. Bij grootschalige projecten kan het gaan om grote gebieden
waar mensen plotseling van het veld verdwijnen. Er is grootschalig politieoptreden
nodig om dat goed aan te pakken. Het Westlandinterventieteam heeft vorig jaar
een zeer groot aantal acties opgezet met aanzienlijke resultaten. Vorig jaar
hebben in het Westland eenentwintig grote opsporingsacties plaatsgehad. 20%
van de werknemers bleek illegaal, 32% van de werknemers was niet gerechtigd
tot het verrichten van arbeid en een groot gedeelte werkte zwart en was dus
niet aangemeld bij de uitvoeringsinstellingen. Over de follow-up zijn goede
afspraken gemaakt. Er wordt over nagedacht om ook in andere gebieden dergelijke
teams op te zetten.Er is het commitment van het openbaar ministerie om het beleid strafrechtelijk
te ondersteunen. Wat de rechter vervolgens doet, is vervolgens aan hem. Zeker
na de reorganisatie van twee jaar geleden is het openbaar ministerie veel
beter geëquipeerd om op te treden. Het aanspreekpunt is helder; er wordt
maandelijks overleg mee gevoerd. De coördinatie tussen opsporingsdiensten
en met de strafrechtelijke aanpak is een speerpunt van het beleid van dit
en het vorig kabinet.In de samenwerking met de politie is nog sprake van knelpunten. Juist
in de periode dat er iets internationaals van enige omvang gebeurt, is het
voor de politie een enorme inspanning om tegelijkertijd alle andere taken
goed te vervullen. Dat geldt zeker voor taken waarvoor een grootschalige aanpak
essentieel is. Met de politie, ook op regionaal niveau, wordt overlegd over
de wijze waarop in de periode van Euro 2000 de acties kunnen worden voortgezet.
Het is duidelijk dat ook in die periode de opsporing gewoon voortgaat. De
capaciteit van alle diensten is uiteindelijk bepalend voor wat er kan gebeuren.
Afstemming is derhalve cruciaal.In het kader van de verbetering van de gegevensverzameling zal het automatiseringsproject
worden voltooid. De taskforce beleidsinformatievoorziening is opgezet omdat
er te weinig samenhang bleek te zitten in de verschillende gegevensstromen.
De illegale tewerkstelling heeft in dit proces een eigen plek. Er wordt ook met brancheorganisaties gesproken, bijvoorbeeld met LTO.
Het bleek dat in Nederland in vijf jaar twee aanvragen voor een tewerk- stellingsvergunning
voor mensen van buiten de Europese economische ruimte (EER) waren gedaan.
Men deed niet eens een poging om op een legale manier mensen van buiten de
EER aan te trekken. In samenwerking met LTO en arbeidsvoorziening is de folder
«Genoeg personeel in ieder jaargetijde» gemaakt, waarin staat
hoe de procedures in elkaar zitten, wat men moet doen om op tijd voldoende
personeel te hebben. Het moet tijdig in kaart worden gebracht wanneer er behoefte
is aan arbeidskrachten, of deze te mobiliseren te zijn, of uitkeringsgerechtigden
voor het werk in aanmerking komen en of er elders uit Europa of uit verder
gelegen streken mensen moeten worden gerekruteerd.Niet alle vormen van illegale arbeid zijn in relatie met de WAV te brengen.
Er zijn ook mensen die gerechtigd zijn om in Nederland te verblijven, maar
niet mogen werken. Er zijn ook zwartwerkers. Wat de WAV-gerela- teerde zaken
betreft, heeft de heer Santi de mogelijkheid geopperd van een straf van loondoorbetaling
van zes maanden. Ten eerste zijn illegalen meestal niet erg happig om dergelijke
procedures in werking te stellen. Zij worden natuurlijk ook vaak het land
uitgezet. Ten tweede kan van een dergelijke verplichting een aanzuigende werking
uitgaan. Een instrument waar veel van verwacht werd en waar eindeloos lang
over gepraat is, is het laten opdraaien van de werkgever voor de kosten van
uitzetting. Dit instrument is slechts in beperkte mate nuttig. Als de illegaal
pas kort bij een werkgever werkt, is er geen rechter die het evenredig vindt
om de werkgever alle kosten van uitzetting te laten betalen, terwijl het meestal
onbegonnen werk is om na te gaan bij wie de betrokken illegaal in het verleden
gewerkt heeft.Er wordt gewerkt aan een sluitende aanpak. Daarin wordt iedereen gestimuleerd
om er inventief en creatief mee bezig te zijn. De best practices moeten naar
voren worden gehaald. Om er een soort competitie van te maken is er een prijs
voor in het leven geroepen. Dat heeft niet te maken met onmacht, maar met
een stimulans voor het proces.Het onderwerp van de illegale arbeid heeft ook internationaal veel aandacht
gehad. In Den Haag is een OESO-conferentie gehouden. Het rapport daarvan wordt
nog gescreend op gevoeligheid en zal in de loop van dit jaar verschijnen.
In internationaal overleg wordt niet alleen met Europese, maar ook met Amerikaanse
autoriteiten gesproken over een mogelijke aanpak.Het is de vraag of het verstandig is om terughoudend te zijn in de afgifte
van tewerkstellingsvergunningen. Er wordt getoetst op prioriteitgenietend
aanbod. Als Nederland niet in de desbetreffende arbeidskracht kan voorzien,
wordt Europa ingeschakeld. Pas daarna komt de tewerkstellingsvergunning aan
de orde. Arbeidsvoorziening toetst daar scherp op. Het is goed als de werkgever
en werknemer bij naam en toenaam bekend zijn.Nadere gedachtewisselingMevrouw Verburg (CDA) dankte de minister voor
de toegezegde nota en vroeg of daarin ook aandacht kan worden besteed aan
de vraag of de extra inzet opweegt tegen de toename van het fenomeen van illegale
arbeid.De heer Santi (PvdA) vond het noodzakelijk
om andere straftrajecten in beeld te houden voor het geval dat mocht blijken
dat voordeelbereke- ningen moeilijk blijven en de strafmaat achterblijft bij
het genoten voordeel. Daarbij valt te denken aan ketenaansprakelijkheid en
aan het verbinden van gevolgen aan de ontbinding van de illegale arbeidsovereenkomst. Mevrouw Schimmel (D66) dankte de minister
voor de toegezegde notitie en voor de verstrekte folder. Het was haar onduidelijk
of de taskforce beleidsinformatievoorziening zich ook gaat bezighouden met
illegale arbeid. Verder hoorde zij graag wat over de mogelijkheid van het
hanteren van bestuurlijke boeten in dit verband.De heer Kamp (VVD) vroeg de minister om in
de toegezegde nota ook aan te geven dat de informatievoorziening zodanig is
georganiseerd dat beoordeeld kan worden of illegale arbeid doelmatig bestreden
wordt.De heer Van der Staaij (SGP) dankte de minister
voor zijn toezegging een nota te zullen opstellen. Hij herinnerde hem aan
de opmerking over illegale prostitutie. In het uitvoeringsbesluit van de WAV
staat dat voor prostitutie geen tewerkstellingsvergunning kan worden verleend.
Wat betekent dat voor de rol van de arbeidsinspectie? Verder herhaalde de
heer Van der Staaij zijn suggestie om een werkgever een tewerkstellingsvergunning
te weigeren wanneer hij is veroordeeld wegens illegale arbeid, ook van legaal
hier verblijvenden.Mevrouw Van Gent (GroenLinks) dankte de minister
voor zijn toezegging, maar merkte op dat het proces daarmee niet eindigt.
Het gaat om de inventarisatie van de knelpunten, de ingezette acties, de effectiviteit
van de maatregelen en de samenwerking met derden. Het is glashelder dat de
acties ook in de zomer voortgaan. Het kan interessant zijn om met de branches
in overleg te treden over het soort werk dat wordt aangeboden en de systematiek,
arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden waaronder dat gebeurt. Met de
huidige krappe arbeidsmarkt kunnen werkgevers daar niet meer mee aankomen.
Enige aansporing kan daarbij geen kwaad.De minister zegde toe de vraag naar de effectiviteit
van de maatregelen in de nota te zullen meenemen. Reeds een aantal jaren wordt
verloren grond heroverd.De gegevens moeten het mogelijk maken om te beoordelen of de beleidsdoelen
worden gehaald. Er zal een uiterste inspanning worden verricht om de gegevensbestanden
op een dergelijke wijze in te richten.Er vindt onderzoek plaats naar de mogelijkheid om bestuurlijke boeten
te hanteren bij WAV-overtredingen. In het licht van de gewenste scheiding
tussen toezicht en opsporing wordt nagegaan welke handhavingsmethode het meest
overzichtelijk is. De afweging zal ongetwijfeld gereed zijn op het moment
dat de Kamer hierover in het najaar wordt bericht.De taskforce beleidsinformatievoorziening heeft een breed takenpakket
en houdt zich ook bezig met illegale arbeid.Wat de prostitutie betreft is de wetgeving gewijzigd. Na een overgangsperiode
van een jaar of twee heeft de arbeidsinspectie niets meer te maken met de
branche zelf, maar natuurlijk nog wel met de arbeidsomstandigheden. De tewerkstelling
zal dan een zaak zijn van de vreemdelingenpolitie en de gemeentebesturen.De brancheorganisaties beseffen dat illegale arbeid een zeer schadelijk
fenomeen is dat de kwaliteit en de toekomst bedreigt. Men heeft een hekel
aan onderkruipers, aan freeriders. Het is echter ook voor de organisaties
moeilijk om er grip op te krijgen. In den brede wordt door arbeidsvoorziening
overleg gevoerd met de branches. Met een goed opsporings- en vervolgingsbeleid
moet het aantal overtredingen tot een minimum worden gereduceerd. De steun
van de branches is daarbij zeer nuttig.De voorzitter van de commissie,TerpstraDe griffier van de commissie,Van DijkXNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), voorzitter, Biesheuvel (CDA), Schimmel
(D66), Van Zijl (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Kalsbeek (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), ondervoorzitter, Kamp (VVD), Essers (VVD), Van Dijke (RPF/GPV),
Bakker (D66), Visser-van Doorn (CDA), De Wit (SP), Verburg (CDA), Smits (PvdA),
Spoelman (PvdA), Van der Staaij (SGP), Örgü (VVD), Harrewijn (GroenLinks),
Van Gent (GroenLinks), Bussemaker (PvdA), Balkenende (CDA), Wilders (VVD),
Santi (PvdA) en Snijder-Hazelhoff (VVD).Plv. leden: E. Meijer (VVD), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA),
Giskes (D66), Van der Hoek (PvdA), Dankers (CDA), Hamer (PvdA), Kortram (PvdA),
Blok (VVD), Van Blerck-Woerdman (VVD), Van Middelkoop (RPF/GPV), Van Vliet
(D66), Stroeken (CDA), Marijnissen (SP), Eisses-Timmerman (CDA), Schoenmakers
(PvdA), Middel (PvdA), Van Walsem (D66), Weekers (VVD), Vendrik (GroenLinks),
Rosenmöller (GroenLinks), Wagenaar (PvdA), Mosterd (CDA), De Vries (VVD),
Oudkerk (PvdA) en Klein Molekamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26617-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl