Zeevaartbeleid; Brief van de Staatssecretarissen van Financiën en Verkeer en Waterstaat
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-23 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133783
 2008-2009
 
 31 409
 Zeevaartbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 19
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN FINANCIËN EN VERKEER EN WATERSTAAT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 8 juni 2009
 
 Tijdens het Verzamel-AO van 26 november 2008 (Kamerstuk 30 375,
nr. 7) met de vaste commissie voor Financiën heb ik (staatssecretaris
van Financiën) de Kamer een gezamenlijke brief met de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat met betrekking tot het zeevaartbeleid toegezegd.
In deze brief zal nader worden ingegaan op voorstellen omtrent het herstel
van het level playing field, voor zover dat de loonkosten betreft, voor de
Nederlandse reders ten opzichte van hun Europese concurrenten.
 
 In de brief van 13 oktober 2008, die
tijdens het hiervoor bedoelde Verzamel-AO is besproken, ben ik, mede namens
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat, reeds tegemoetgekomen aan de motie Roefs/Kortenhorst.
Deze motie verzoekt de Kamer te informeren over de mogelijkheden om de concurrentiekracht
van Nederlandse reders en de arbeidsmarktpositie van Nederlandse zeevarenden
te herstellen en daarbij onder meer in te gaan op het voorstel van de sociale
partners om de afdrachtvermindering zeevaart te verhogen van 40 naar 45%
van het brutoloon, de effectiviteit van de regeling te optimaliseren en in
het buitenland getroffen maatregelen van commentaar te voorzien op hun bruikbaarheid
in de Nederlandse situatie.
 Naast een analyse van de Europese richtsnoeren en een uiteenzetting van
verschillende oplossingsrichtingen, is in die brief aangegeven dat uit een
vergelijking met België en Duitsland blijkt dat op basis van gelijke
brutolonen, de loonkosten in Nederland voor de belangrijkste categorie van
werknemers (officieren met een brutoloon van € 45 000) circa € 2 500
hoger liggen.
 
 In deze brief zal het door uw Kamer gevraagde perspectief van de staatssecretaris
van Financiën en de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat op de
voorliggende situatie nader uiteen worden gezet. Los van de vraag of verdere
actie wenselijk is, wordt aangegeven waartoe de mogelijkheden
volgens het kabinet strekken voor wat betreft de voorliggende verzilveringsproblematiek
en het loonkostenverschil.
 In aanvulling daarop willen wij de Kamer nader informeren op het punt
van de budgettaire gevolgen en de met de regelingen gepaard gaande uitvoeringskosten.
Het level playing field wordt vervolgens bekeken in een breder perspectief.
De brief wordt afgesloten met een samenvatting. 
 De instrumenten: Afdrachtvermindering versus subsidie
 Het is niet mogelijk om met het fiscale instrument van de afdrachtvermindering
zeevaart het loonkostenverschil met concurrenten effectief te verminderen.
Voor 40% van de reders bestaat er al een verzilveringsprobleem, waardoor
zij niet kunnen worden bereikt omdat binnen de systematiek van ons fiscale
stelsel geen mogelijkheid bestaat het gedeelte van de afdrachtvermindering
dat meer bedraagt dan de ingehouden loonbelasting en premies voor de volksverzekeringen,
uit te betalen. Dit geldt ook voor de afdrachtvermindering zeevaart. Dit treft
juist de groep reders waar het personeelsbestand vooral bestaat uit zeevarenden,
waardoor minder verrekening met de ingehouden loonbelasting en premies voor
de volksverzekeringen van het walpersoneel mogelijk is. Door een verhoging
van het percentage van de afdrachtvermindering zeevaart naar 45% zou
zelfs 55% van de reders een verzilveringsprobleem krijgen.
 
 Voor het oplossen van de verzilveringsproblematiek kan een aanvullende
subsidie effectief zijn. De verzilveringsproblematiek bestaat dan nog steeds
maar wordt door een subsidie gecompenseerd.
 Een subsidie ter grootte van het niet verzilverbare deel van de afdracht-vermindering
zeevaart heeft een budgettair beslag van circa € 6 miljoen per jaar.
Bij een dergelijke subsidie moet bedacht worden dat voor de uitvoering van
de subsidieregeling een aparte uitvoeringsorganisatie (naast de Belastingdienst
voor de afdrachtvermindering zeevaart) nodig is. Daaraan zijn extra kosten
verbonden. Deze worden geschat op circa 10% per jaar.
 
 Opgemerkt dient echter te worden dat voor een dergelijke subsidie geen
geld beschikbaar is op de Rijksbegroting.
 Level playing field in breder perspectief
 Het kabinet is van mening dat het level playing field in een breder perspectief
moet worden bezien. Dit bredere perspectief relativeert de mate waarin er
sprake zou zijn van een onevenwichtigheid in het level playing field in het
nadeel van de reders in Nederland.
 Het verschil in level playing field, waar de huidige discussie over gaat,
betreft de loonkosten voor de Nederlandse zeevarenden op de Nederlandse vloot
ten opzichte van Duitsland en België. Hier wordt een verschil van € 2 500
met Duitsland en België geconstateerd. Als naar de kostenopbouw van een
representatieve Nederlandse reder wordt gekeken maken de loonkosten van de
zeevarenden slechts circa 15% uit van de totale kosten van het exploiteren
van een schip.
 
 Bovendien heeft het geconstateerde loonkostenverschil met de buurlanden
betrekking op een relatief kleine groep zeevarenden. Van de in totaal 20 000
zeevarenden op de Nederlandse vloot hebben zo’n 6300 zeevarenden de
Nederlandse nationaliteit. Het overgrote deel van de bemanning van de Nederlandse
vloot bestaat uit buitenlandse zeevarenden, afkomstig uit bijvoorbeeld de
Filippijnen, waarbij geen sprake is van een verstoring van het level playing
field. De sociale partners sluiten in overleg met de Filippijnse overheid
aparte, goedkopere CAO’s af met Filippijnse zeevarenden. Deze praktijk
bestaat ook in bepaalde andere landen. Deze zijn ten minste gebaseerd
op de arbeidsvoorwaarden in het thuisland aangevuld met een pakket aan sociale
zekerheidsbescherming, dat voortvloeit uit verdragsverplichtingen waarbij
Nederland partij is.
 
 Buiten de loonkosten bestaan kosten onder meer uit havenkosten, brandstofkosten,
commissies, verzekeringen, onderhoud en reparatie. Deze beslaan dan circa
85% van de totale kosten. Of er ook een verschil (ten voordele of ten
nadele van de Nederlandse reders) ter zake van deze kosten bestaat, is onbekend.
Wel is het aannemelijk dat er geen noemenswaardig verschil zal bestaan ter
zake van brandstofkosten en havenkosten, omdat reders in een zelfde marktsegment
in gelijke mate hiermee worden geconfronteerd.
 
 Het level playing field van de sector wordt niet alleen beïnvloed
door fiscale aspecten, maar zeker ook door allerlei niet-fiscale overheidsinspanningen.
In de Beleidsbrief Zeevaart van 4 april 2008
is een groot aantal niet-fiscale maatregelen genoemd, zoals facilitering van
de Nederlandse maritieme cluster (een subsidieregeling), ondersteuning op
het terrein van innovatie (een innovatieprogramma voor reders), een aantrekkelijk
Nederlands scheepsregister met minimale administratieve lasten en moderne
klantgerichte registratieprocedures, kwalitatief hoogwaardig onderwijs en
ondersteuning van de arbeidsmarkt (een subsidie voor een deel van de kosten
van snuffelstages). Verder draagt de Nederlandse regering door middel van
een subsidie aan de zeevaartschool Palompon in belangrijke mate bij aan het
opleiden van gekwalificeerde zeevarenden uit de Filippijnen.
 
 Met het Belastingplan 2009 zijn per 1 januari 2009 de fiscale faciliteiten
voor de zeescheepvaart uitgebreid, zoals een extra schaal in de tonnageregeling
waardoor het voor reders aantrekkelijker wordt om het beheer van grote schepen
vanuit Nederland te verrichten. Een toename van de Nederlandse handelsvloot
als gevolg hiervan zal een positieve uitstraling hebben op Nederland als maritiem
vestigingsland. Daarnaast wordt de tonnagebelasting voor scheepsmanagers verlaagd,
waardoor naar verwachting meer schepen vanuit Nederland zullen worden beheerd.
Ook deze maatregel verbetert de concurrentiepositie van de Nederlandse zeescheepvaartsector.
Deze maatregelen zijn recent door Brussel goedgekeurd.
 Verder zal de Nederlandse overheid zich in internationaal verband blijven
inzetten op het tegengaan van oneerlijke concurrentie voor de Nederlandse
reders (zoals bijvoorbeeld door het tegengaan van «substandard shipping»,
waarbij scheepsregisters het minder nauw nemen met de invoering en handhaving
van internationale veiligheids- en milieunormen).
 
 Uit de studie «Het fiscale level playing field zeescheepvaart in
de EU» van Policy Research Corporation van 19 maart 2008 blijkt
dat verhoging van de staatssteun aan reders voor hun Nederlandse zeevarenden
niet leidt tot een substantiële toename van het aanbod van deze zeevarenden.
Het is belangrijk te beseffen dat de afdrachtvermindering zeevaart een instrument
is dat een effect heeft op de vraagzijde, maar niet op de aanbodzijde. Juist
het aanbod vormt momenteel een knelpunt. Het vergroten van het aanbod van
Nederlandse zeevarenden door stimulering van de vraag is niet effectief. Daarom
zijn in de Beleidsbrief zeevaart van 4 april 2008 maatregelen opgenomen om de instroom in het nautisch onderwijs te
vergroten en het imago van het beroep van zeevarende te verbeteren.
 
 In de studie wordt bij het geconstateerde loonkostenverschil met Duitsland
en België, ook genoemd dat de kans op uitvlaggen van Nederlandse reders
naar andere EU-registers als gevolg daarvan klein is. 
 
 Als wij bovenstaande punten afwegen, zien wij, ook in het bredere perspectief
op het level playing field, geen aanleiding om maatregelen voor te stellen.
 
 Indien uw Kamer van mening is dat extra staatssteun op de loonkosten wenselijk
is, dan kan bovengenoemde subsidie als instrument dienen. Echter, zoals opgemerkt,
is hiervoor geen geld beschikbaar op de Rijksbegroting.
 Samenvatting
 Het is niet mogelijk om met het fiscale instrument van de afdrachtvermindering
zeevaart het loonkostenverschil met concurrenten effectief te verminderen.
Het oplossen van de verzilveringsproblematiek is op zich mogelijk door het
creëren van een nieuwe subsidieregeling welke de niet-verzilverde afdrachtvermindering
zeevaart compenseert. In de afweging van genoemde punten, zoals de loonkosten
in verhouding tot de totale kosten, de reeds bestaande (en onlangs uitgebreide)
fiscale en niet-fiscale steunmaatregelen voor de zeevaartsector en de effectiviteit
van extra steunmaatregelen op het aanbod van Nederlandse zeevarenden, zien
wij in het bredere perspectief op het level playing field echter geen aanleiding
om extra maatregelen voor te stellen.
 
 Bovenal is hiervoor geen geld beschikbaar op de Rijksbegroting.
 
 Wij vertrouwen erop u hiermede voldoende te hebben geïnformeerd.
 
 De staatssecretaris van Financiën,
 J. C. de Jager
 De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat,
 J. C. Huizinga-Heringa 
 
 
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 409, nr. 9.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 31 409, nr. 1.
 
 
 Kamerstukken II 2008/09, 31 409, nr. 1.