Waterbeleid; Lijst van vragen en antwoorden over het ontwerpbesluit lozen buiten inrichtingen
Staten-Generaal — Kamerstuk Lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139220
 2009-2010
 
 27 625
 Waterbeleid
 
 
 
 
 Nr. 
 152
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 10 december 2009
 De vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over de brief van 20 augustus
2009 inzake het ontwerpbesluit houdende algemene regels voor lozen anders
dan vanuit een inrichting (Besluit lozen buiten inrichtingen) (Kamerstuk 27 625,
nr. 142).
 De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
heeft deze vragen beantwoord bij brief van 9 december 2009. Vragen en
antwoorden zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Koopmans
 De griffier van de commissie,
 Van der Leeden
 
 1
 
 Met welke (branche-)organisaties van belanghebbenden,
zoals bouwbedrijven, is overleg gevoerd ten behoeve van het opstellen van
dit Besluit?
 
 
 De voorschriften van het besluit hebben betrekking op vele categorieën
lozers. Daarbij gaat het zowel om bedrijven en burgers als om overheden. Het
gehele besluit is daarom voorgelegd aan VNO-NCW, dat bij de beoordeling daarvan
vertegenwoordigers van verschillende branches heeft betrokken, en aan de VNG,
het IPO en de Unie van Waterschappen. Ook heeft Rijkswaterstaat een uitvoeringstoets
uitgevoerd.
 
 De in hoofdstuk 3 opgenomen regels voor lozingen verschillen niet van
de regels die worden gesteld in het Activiteitenbesluit. Over het merendeel
daarvan heeft reeds overleg met belanghebbenden plaatsgevonden bij totstandkoming
van dat besluit.
 Dat was niet het geval voor regels met betrekking tot werkzaamheden aan
vaste objecten in en nabij een oppervlaktewaterlichaam (afdeling 3.5). Deze
worden namelijk pas met dit besluit in het Activiteitenbesluit ingevoegd.
Deze regels hebben daarom in bovengenoemd overleg met zowel overheden (die
vaak opdrachtgever zijn) als bedrijfsleven specifiek de aandacht gekregen.
Overigens verschillen de regels op hoofdzaken niet van de regels zoals die
voorafgaand aan dit besluit golden op grond van het Lozingenbesluit Wvo vaste
objecten. Wel is een vereenvoudiging doorgevoerd en bieden de nieuwe regels
een grotere flexibiliteit bij de toepassing. Een uitwerking van de technische
voorschriften zal plaatsvinden in een ministeriele regeling, waarover ook
zowel met bedrijfsleven als overheden wordt overlegd.
 
 Ook de regels in artikel 3.5 omtrent lozen vanuit treinen zijn nieuw.
Over deze regels is daarom specifiek overleg gevoerd met de Nederlandse Spoorwegen.
 
 De in hoofdstuk 4 opgenomen regels richten zich in belangrijke mate op
overheden (afdeling 4.1, 4.2, 4.4), en hebben dus veel aandacht gekregen in
het overleg met de VNG, het IPO en de Unie van Waterschappen. Omdat artikel
4.16 en met name de ministeriele regeling een nieuwe uitwerking bevat van
de regels voor gevelreiniging en graffitiverwijdering, wordt over de inhoud
van die voorschriften tevens overleg gevoerd met de Vereniging van Nederlandse
voegbedrijven en De Ondernemersorganisatie Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten.
 2
 
 Wanneer is een lozing een lozing? Is er een kwantitatieve
ondergrens?
 
 
 Het begrip lozen is omschreven in artikel 1.1 van het ontwerpbesluit.
De invulling van dat begrip volgt de invulling in de verschillende wetten,
waarop dit besluit is gebaseerd, en verschilt afhankelijk van de lozingsroute.
Zo is bijvoorbeeld bij het lozen in een oppervlaktewaterlichaam ook sprake
van lozen, indien uitsluitend stoffen in het oppervlaktewaterlichaam worden
gebracht, zoals bijvoorbeeld bij het stralen van objecten langs het oppervlaktewater.
Bij lozen in de bodem moet het daarentegen gaan om vloeistoffen – afvalwater
of overige vloeistoffen. De Wet milieubeheer (Wm) spreekt weer over afvalwater
en andere afvalstoffen.
 
 Voor alle genoemde omschrijvingen geldt, dat deze geen formele ondergrens
kennen. Ook dit is reeds op wetniveau bepaald. Het ontwerpbesluit, waarin
zoveel mogelijk lozingen buiten inrichtingen zijn opgenomen, staat lozingen
met geringe milieurelevantie zonder voorafgaande vergunning of ontheffing
toe. Daar waar concrete voorschriften ter bescherming van het milieu niet
noodzakelijk waren zijn deze ook niet opgenomen, wel dient bij dergelijk
lozen uiteraard de zorgplicht in acht genomen te worden. Op deze wijze kan
ook zonder een kwantitatieve ondergrens worden bereikt, dat geen onnodige
voorschriften gelden. De aanpak sluit aan bij de keuze die eerder omtrent
vergelijkbare lozingen in het Activiteitenbesluit is gemaakt.
 3
 
 Wordt bij alle soorten relatief schone lozingen de
voorkeursvolgorde gehanteerd van infiltratie in de bodem, lozing op oppervlaktewater,
lozing in het riool? Zo nee, waarom niet?
 
 
 De voorkeursvolgorde van artikel 10.29a van de Wm is bij alle relatief
schone lozingen uitgangspunt geweest bij het opstellen van de regels, die
in het besluit zijn opgenomen. Overigens spreekt die voorkeursvolgorde geen
algemene voorkeur uit tussen relatief schone lozingen in het oppervlaktewater,
de bodem of «schoonwaterstelsels» (zoals een gescheiden hemelwaterriool).
Uit milieukwaliteitsoogpunt zijn al deze lozingen van relatief schoon water
gelijkwaardig. Veelal zullen de waterkwantiteitsaspecten en de beschikbaarheid
van verschillende lozingsroutes bepalen, waar lozing van relatief schoon water
zal plaatsvinden. Al die lozingen verdienen echter wel de voorkeur boven het
lozen van relatief schoon water in een vuilwaterriool.
 
 Het toepassen van de voorkeursvolgorde heeft er bij vele lozingen toe
geleid, dat verschillende regels gelden voor verschillende lozingsroutes.
Zo wordt bijvoorbeeld bij het lozen van grondwater bij ontwatering en bij
bodemsanering het lozen in een vuilwaterriool in lijn met de voorkeursvolgorde
ontmoedigd.
 4
 
 Wordt infiltratie van water bij warmte-koudeopslag
op enigerlei wijze in dit Besluit geregeld? Hoe verhoudt zich dit met dat
wat hieromtrent geregeld wordt in de crisis- en herstelwet?
 
 
 Voor het onttrekken van grondwater in het kader van de warmte-koude opslag
is een vergunning vereist op grond van artikel 6.4 van de Waterwet. In die
vergunning zal conform de huidige praktijk bij het verlenen van vergunningen
onder de Grondwaterwet ook het terugbrengen van reeds onttrokken grondwater
worden gereguleerd. Het besluit is daarop niet van toepassing.
 
 Wanneer warmte-koude opslag buiten inrichtingen plaatsvindt, kan er bij
open systemen formeel tevens sprake zijn van het brengen van afvalwater in
de bodem, waardoor zonder nadere regeling het verbod van artikel 10.2 van
de Wm van toepassing zou zijn. Naast een Waterwet vergunning zou aldus ook
een ontheffing op grond van de Wm nodig zijn. Om dit te voorkomen is in het
vierde lid van artikel 2.2 van het ontwerpbesluit bepaald, dat lozen in de
bodem is toegestaan, indien aan dat lozen in een vergunning op grond van artikel
6.4 van de Waterwet voorschriften zijn gesteld. Daarbij wordt er van uitgegaan,
dat in de Waterwetvergunning bescherming van het grondwater adequaat is gewaarborgd.
 
 De regeling van warmte-koude opslag zal overigens naar aanleiding van
de crisis- en herstelwet, waarvan het voorstel na de publicatie van het ontwerpbesluit
is vastgesteld, worden bezien. Het ontwerpbesluit zal worden afgestemd op
de keuzes, die bij de nadere uitwerking van de crisis- en herstelwet zullen
worden gemaakt.
 5
 
 Is koudewinning uit het oppervlaktewater, waarover
in de praktijk onduidelijkheid bestaat voor wat betreft de voorschriften,
ook te regelen of geregeld in dit Besluit?
 
 
 Koudewinning uit het oppervlaktewater leidt tot het lozen van warmte en
stoffen in een oppervlaktewaterlichaam. Dit lozen is in het besluit niet expliciet
toegestaan, zodat, wanneer dit anders dan vanuit een inrichting of een huishouden
zou plaatsvinden, daarvoor een vergunning op grond van de Waterwet is vereist
(artikel 1.2, tweede lid van het ontwerpbesluit). Veelal zal het lozen overigens
vanuit inrichtingen plaatsvinden, zodat dit besluit niet van toepassing is.
Afhankelijk van de specifieke situatie zal ofwel de vergunningplicht ofwel
het Activiteitenbesluit van toepassing zijn.
 6
 
 Bij het ordenen van de regels wordt zo veel mogelijk
uitgegaan van (bedrijfsmatige) activiteiten en er wordt een aantal activiteiten
genoemd. Is overwogen om ook, gezien de specifieke samenstelling van de lozing
en ongeacht het feit dat dit over het algemeen indirecte lozingen betreft,
ziekenhuizen als (bedrijfsmatige) activiteit te beschouwen?
 
 
 Ziekenhuizen zijn inrichtingen in de zin van de Wet milieubeheer. Dat
houdt in dat wat betreft de milieuregelgeving ziekenhuizen al als een bedrijfsmatige
activiteit worden gezien. Lozingen daaruit vallen aldus niet onder dit besluit,
maar onder het Activiteitenbesluit, dan wel onder de vergunningplicht. Op
de lozingen vanuit ziekenhuizen wordt nader ingegaan in antwoord op vraag
8.
 7
 
 In de algemene regels wordt het stellen van concrete
voorschriften beperkt tot de meer milieurelevante lozingen. In hoeverre verhoudt
dit zich met de focus op het scheiden aan de bron?
 
 
 Het feit dat er voor de minder milieurelevante lozingen geen concrete
voorschriften worden gesteld betekent niet, dat er in het geheel geen regels
zouden gelden. Op alle lozingen is de zorgplichtbepaling van artikel 2.1 van
toepassing. Het met het afvalwater lozen van afvalstoffen, die evident van
dat afvalwater gescheiden kunnen worden gehouden, is in strijd daarmee. Het
bevoegd gezag kan dan handhavend optreden. Ook kan het bevoegd gezag maatwerkvoorschriften
stellen, daar waar de zorgplichtbepaling naar oordeel van dat gezag nadere
invulling behoeft. Op die wijze krijgt scheiden aan de bron ook aandacht bij
lozingen waarvoor in het besluit geen concrete voorschriften zijn uitgewerkt.
 8
 
 Veel lozingen bij activiteiten vinden niet rechtstreeks
in het milieu plaats, maar in voorzieningen voor inzameling, transport of
zuivering van afvalwater die in de meeste gevallen door de overheid worden
beheerd. Daar zitten niet-terugwinbare stoffen bij en stoffen die met de huidige
technieken niet uit het water te zuiveren zijn; te denken valt bijvoorbeeld
aan medicijnen. Is er gedacht over een apart lozingsregime voor deze stoffen?
 
 
 Allereerst wordt opgemerkt dat de meeste lozingen in rioolstelsels (voorzieningen
voor inzameling, transport of zuivering van afvalwater) niet door middel van
dit besluit zijn gereguleerd, maar door het activiteitenbesluit (waarmee lozingen
vanuit inrichtingen worden gereguleerd) en door het Besluit lozing afvalwater
huishoudens (waarmee lozingen vanuit particuliere huishoudens worden gereguleerd).
Conform de eerdergenoemde voorkeursvolgorde wordt bij alle lozingen bezien,
of maatregelen bij de bron mogelijk zijn, waarmee de lozing van
stoffen die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben (waaronder de
in de vraag genoemde stoffen) kan worden voorkomen of beperkt. Waar dergelijke
maatregelen redelijkerwijs mogelijk zijn, worden die vertaald in lozingsregels.
 
 De lozing van (afbraakproducten van) humane medicijnen vindt voornamelijk
plaats met huishoudelijk afvalwater vanuit particuliere huishoudens en zorginstellingen,
en valt aldus onder bovengenoemde besluiten. Op de stand van zaken bij de
aanpak van die lozingen is ingegaan in de Beknopte voortgangsrapportage Uitvoeringsprogramma
Diffuse Bronnen Waterverontreiniging (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
30 535 en 27 625, nr. 19).
 9
 
 Zijn er niet veel lozingen denkbaar (niet op het riool)
die toch geen regulering behoeven omdat het schoon water betreft? Behoeft
bijvoorbeeld het na een dag van gebruik legen van een waterbassin met schoon
water, gebruikt voor een sport- en speldag, midden in een natuurgebied gelegen
en zodoende niet in de nabijheid zijnde van een riool, werkelijk regulering
onder dit Besluit? Zo nee, is hier verdere vereenvoudiging mogelijk?
 
 
 Zoals in antwoord op vraag 2 is aangegeven zijn zo veel mogelijk directe
lozingen met geringe milieurelevantie onder het besluit gebracht, zodat lozen
volgens algemene regels en zonder voorafgaande vergunning of ontheffing is
toegestaan. Er zijn echter inderdaad lozingen van relatief schoon water denkbaar,
die niet expliciet in dit besluit zijn toegestaan, en gelet op de artikelen
1.2, tweede lid, en 2.2, eerste lid, niet zonder een voorafgaande toestemming
van het bevoegd gezag mogen plaatsvinden.
 
 De problematiek van lozingen van relatief schoon water kwam reeds aan
de orde in het CIW rapport «kleine en kortdurende lozingen» (CIW
12001–056). In dit CIW-rapport wordt aangegeven dat het niet mogelijk
is gebleken om door middel van een generieke aanpak aan de hand van stofconcentraties
en/of -vrachten te bepalen wat weinig milieurelevant is. Het is wel mogelijk
gebleken om categorieën van lozingen te benoemen, die door de waterbeheerders
als weinig milieurelevant worden gezien en die meer dan 80% van de
kleine en kortdurende lozingen omvatten. De CIW concludeert dat voor deze
categorieën van lozingen het opstellen van algemene regels de meest geschikte
vorm van regulering is. In het Besluit lozen buiten inrichtingen zijn in navolging
hiervan algemene regels voor de categorieën lozingen opgenomen. Daarbij
is zoveel mogelijk rekening gehouden met milieurelevantie.
 10
 
 Moeten onder vaartuigen ook woonboten worden verstaan?
 
 
 Nee. Woonboten vallen onder het Besluit lozing afvalwater huishoudens.
 Artikel 1, tweede lid van dat besluit bepaalt dat onder een particulier
huishouden mede wordt verstaan een woonschip dat uit hoofde van zijn feitelijke
bestemming plaatsgebonden is.
 Artikel 1.2, eerste lid, onder c van het ontwerpbesluit lozen buiten inrichtingen
bepaalt vervolgens, dat het besluit niet van toepassing is op lozen waarvoor
regels zijn gesteld bij of krachtens het Besluit lozing afvalwater huishoudens.
 11
 
 Wat zijn de overige voornaamste voorbeelden van te
rigide voorschriften waarnaar verwezen wordt?
 
 
 Naast de in paragraaf 9 van de nota van toelichting reeds genoemde
voorbeelden vindt met het besluit verruiming plaats van lozingseisen voor
PAK’s en naftaleen bij directe lozingen in een oppervlaktewaterlichaam
en van regels inzake de tijdsduur en de hoeveelheid bij lozingen van grondwater
bij ontwatering in een vuilwaterriool of een aangewezen oppervlaktewaterlichaam.
Zie daarvoor paragraaf 5.6.1 van de nota van toelichting.
 12
 
 Is de mogelijkheid om rekening te houden met een «specifieke
situatie» nieuw, of wordt die ook al in andere Besluiten toegepast?
 
 
 De mogelijkheid om rekening te houden met een specifieke situatie is in
zijn algemeenheid niet nieuw, deze wordt ook al in het Activiteitenbesluit
en het Besluit lozing afvalwater huishoudens toegepast. Specifiek wat betreft
lozen van huishoudelijk afvalwater is deze geboden in artikel 3.5, vijfde
lid, van het Activiteitenbesluit en artikel 11, vierde lid, van het Besluit
lozing afvalwater huishoudens.
 13
 
 Zien deze beperkingen en maatregelen ook toe op onderhoud
aan boten? Zo nee, waar is dat geregeld?
 
 
 Artikel 3.10 ziet niet toe op onderhoud aan boten. In de meeste gevallen
zal onderhoud aan boten plaatsvinden binnen een inrichting zoals een jachthaven.
Daarop zijn de bepalingen van het Activiteitenbesluit van toepassing. Wanneer
onderhoud aan het vaartuig echter buiten een inrichting plaatsvindt, bijvoorbeeld
op een drijvend ponton, staat het besluit direct lozen in een oppervlaktewaterlichaam
van water dat bij het onderhoud plaatsvindt niet expliciet toe, waardoor dit
gelet op artikel 1.2, tweede lid, zonder voorafgaande vergunning niet is toegestaan.
Uitzondering vormt het lozen van water, dat bij normaal gebruik van een pleziervaartuig
als huishoudelijk afvalwater kan worden aangemerkt, zoals het water afkomstig
van het schrobben van het dek. Dit mag op grond van artikel 4.6 wel worden
geloosd, waarbij de zorgplicht in acht moet worden genomen. Voor schepen die
geen pleziervaartuig zijn is het lozen van waswater dat afkomstig is van een
bezemschone gangboord of van een andere licht verontreinigde oppervlakte van
een schip toegestaan op grond van artikel 62 van het Scheepsafvalstoffenbesluit
Rijn- en binnenvaart, dat binnenkort in werking zal treden.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Gent (GL), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Mastwijk (CDA), Van Bochove (CDA), Koopmans
(CDA), voorzitter, Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch
(CDA), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus
(VVD), Van Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Ouwehand (PvdD),
Bilder (CDA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Linhard (PvdA) en De Mos
(PVV).
 Plv. leden: Vendrik (GL), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Remkes
(VVD), Jacobi (PvdA), Schermers (CDA), Pieper (CDA), Koppejan (CDA), Ormel
(CDA), Koşer Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), de Krom
(VVD), Vermeij (PvdA), Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp
(SP), Gerkens (SP), Elias (VVD), Thieme (PvdD), Algra (CDA), Ortega-Martijn
(CU), Smeets (PvdA) en Agema (PVV).