Actieprogramma Elektronische Overheid; Brief minister met het Actieprogramma Elektronische Overheid
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26387, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

08-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26387 nr. 1

18-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamACTIEPROGRAMMA ELEKTRONISCHE OVERHEID Een efficiëntere en effectievere overheid op de elektronische
snelweg 1. INLEIDING 1.1 De overheid als scheidsrechter en sponsor1.2 De overheid als speler1.3 Doelstellingen en uitgangspuntenUitgangspunten van Elektronische Overheid zijn:1.4 Millennium en Euro2. EEN TOEGANKELIJKE, DIGITALE OVERHEID 2.1 Betere toegang tot overheidsinformatieVoorlichting Rijksoverheid2.2 Meer digitale overheidsinformatie2.3 Interactieve overheidsdiensten2.4 Pro-actieve dienstverlening3. TOEGANG TOT INFRASTRUCTUUR 3.1 Project Communicatie Overheid-Burger (COB)3.2 Chipcard en overheidsdienstverlening4. ACHTER DE SCHERMEN VAN DE OVERHEID4.1 Overheidsintranet4.2 Betrouwbare elektronische communicatie4.3 Digitalisering en Duurzaamheid4.4 Gegevensuitwisseling4.5 Overheidsnetwerk 21e eeuw (ON 21)Overheidsaanschaffingen5. SECTORALE TERREINEN VAN OVERHEIDSZORG EN ICT5.1 Sociale Zekerheid en Arbeidsmarkt5.2 Gezondheidszorg6. ONDERZOEK «ICT & OVERHEID»7. FLANKEREND BELEID, ORGANISATIE EN FINANCIËN 7.1 Voorlichting7.2 Internationale samenwerking en kennisuitwisseling7.3 Sociale gevolgen van ICT7.4 Een ICT-uitvoeringsorganisatie, een Clusteroverleg
en een Expertgroep7.5 FinanciënOndertekeningBIJLAGE 1BIJLAGE 2:BIJLAGE 3:Advies Raad voor het Openbaar BestuurRegeringsstandpunt
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26387Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 101 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 387Actieprogramma Elektronische Overheidnr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VOOR GROTE STEDEN- EN INTEGRATIEBELEIDAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 18 december 1998Hierbij doe ik u toekomen het Actieprogramma Elektronische Overheid. Met het actieprogramma wordt beoogd via een gerichte inzet van informatieen
communicatietechnologie bij de overheid een impuls te geven aan het verbeteren
van de kwaliteit en service (klantgerichtheid), efficiëntie (kostenbesparing)
en effectiviteit (doelgroepbereik) van de dienstverlening aan burgers en bedrijfsleven.Het Actieprogramma richt zich daarbij op drie thema's:– Een goede elektronische toegankelijkheid van de overheid,– Een betere publieke dienstverlening,– Een verbeterde interne bedrijfsvoering bij de rijksoverheid.Op deze thema's worden concrete projecten gestart, die in de lopende kabinetsperiode
tot aanwijsbare resultaten moeten leiden.De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van Boxtel ACTIEPROGRAMMA ELEKTRONISCHE OVERHEID Een efficiëntere en effectievere overheid op de elektronische
snelweg INHOUDSOPGAVEblz.    1.Inleiding31.1De overheid als scheidsrechter en sponsor3 1.2De
overheid als speler3 1.3Doelstellingen en uitgangspunten41.4Millennium en Euro6    2.Een toegankelijke,
digitale overheid72.1Betere toegang tot overheidsinformatie72.2Meer digitale overheidsinformatie9 2.3Interactieve
overheidsdiensten9 2.4Pro-actieve dienstverlening11   3.Toegang tot infrastructuur123.1Project
Communicatie Overheid-Burger12 3.2Chipcard en overheidsdienstverlening13   4.Achter de schermen van de overheid134.1Overheidsintranet14 4.2Betrouwbare elektronische
communicatie15 4.3Digitalisering en duurzaamheid154.4Gegevensuitwisseling16 4.5Overheidsnetwerk
21e eeuw17    5.Sectorale terreinen van overheidszorg
en ICT185.1Sociale zekerheid en Arbeidsmarkt195.2Gezondheidszorg20    6.Onderzoek «ICT
& Overheid»21   7.Flankerend beleid, organisatie
en financiën227.1Voorlichting22 7.2Internationale
samenwerking en kennisuitwisseling23 7.3Sociale gevolgen
van ICT23 7.4Een ICT-uitvoeringsorganisatie, een Clusteroverleg
en een Expertgroep24 7.5Financiën25    Bijlage
1: Actielijst Elektronische Overheid28 Bijlage 2: Indicatieve
begroting Elektronische Overheid30 Bijlage 3: Kabinetsstandpunt
op het advies van de Raad voor het openbaar bestuur «Dienen en verdienen
met ICT»311. INLEIDING 1.1 De overheid als scheidsrechter en sponsorDe stormachtige ontwikkelingen van de informatie- en communicatietechnologie
(ICT) van de laatste jaren geven de begrippen tijd, afstand en schaal nieuwe
dimensies. De gevolgen van de huidige «ICT-revolutie» laten zich
steeds meer gelden en raken daarmee in volle omvang de vier traditionele overheidsfuncties:
de ordenende, de sturende, de presterende en de verzorgende functie.De overheid heeft de laatste jaren in haar ordenende en sturende
rol als «scheidsrechter» t.a.v. de ICT-ontwikkelingen al
het een en ander bereikt. Zo is met succes de telecommunicatiemarkt geliberaliseerd
en ook op andere terreinen is de overheid in de randvoorwaardelijke sfeer
actief bezig. Hierbij kan met name gewezen worden op de notitie van het ministerie
van Justitie «Wetgeving voor de elektronische snelweg»1 . Ook nieuwe markten vragen nu eenmaal om spelregels
en voor nieuwe vragen, zoals die onder meer op het normatieve en fiscale vlak
opkomen, moet de overheid met nieuwe antwoorden komen.Tevens onderneemt de overheid gerichte acties om het elektronische verkeer
door marktwerking te bevorderen, de betrouwbaarheid van dat verkeer te vergroten,
belemmeringen weg te nemen, toezicht te houden op het gedrag van marktpartijen
en ondersteunende voorzieningen aan te bieden.De overheid treedt ook anderszins sturend op, door als «sponsor»
met behulp van technologiesubsidies innovatie van elektronische diensten te
bevorderen en de kennisinfrastructuur voor ICT te versterken. 1.2 De overheid als spelerDe overheid reguleert en stimuleert niet alleen, maar neemt ook actief
als «speler» deel aan het maatschappelijk proces. De overheid
heeft immers ook presterende en verzorgende functies; zij draagt
zorg voor de publieke dienstverlening, die als specifieke kenmerken heeft
dat zij algemeen toegankelijk, rechtszeker en rechtsgelijk van aard moet zijn.
ICT kan een belangrijke bijdrage leveren aan het voldoen aan die voorwaarden.
Daarenboven zal, zoals de Raad voor Openbaar Bestuur in zijn advies «Dienen
en verdienen met ICT» signaleert, ICT niet alleen in het bedrijfsleven,
maar ook bij de overheid tot snellere productontwikkeling leiden en zullen
de mogelijkheden groter worden om te komen tot meer geïndividualiseerde
(overheids)dienstverlening2 .Door de snelle ICT-ontwikkelingen kan de overheid efficiënter, effectiever
en klantvriendelijker gaan opereren. Dit is geen vrijblijvende optie; de overheid
is verplicht de belastinggulden zo efficiënt en effectief mogelijk aan
te wenden. De dienstverlening aan burgers en bedrijven kan belangrijk verbeteren.
Evenals bedrijven voortdurend moeten vernieuwen om hun concurrentiepositie
te blijven behouden, moet ook de overheid zich steeds aanpassen. Een vitale
maatschappij met een gezonde economie vraagt om een sterke overheid, die haar
rol vervult met de meest geavanceerde «gereedschappen» die er
zijn. Alleen zo kan, met schaarser wordende middelen, de overheid haar presterende
en verzorgende functie naar behoren blijven vervullen. Daar komt bij dat zowel
burgers als bedrijfsleven steeds kritischer worden ten opzichte van de dienstverlening
door de overheid. Burgers ontdekken immers zelf thuis en op het werk de mogelijkheden
van ICT en worden vanuit de private sector ook steeds meer bediend met maatwerk.Het nu voorliggende actieprogramma, dat werd aangekondigd in de Herijkingsnota
van het Nationaal Actieprogramma Elektronische Snelwegen (NAP),
beperkt zich tot de presterende en verzorgende rol van de overheid en wil
op een aantal thema's een stimulans geven om met inzet van ICT te komen tot
een efficiëntere en effectievere overheid.1
In de afgelopen jaren is al ervaring opgedaan met een groot aantal pilots.
Voor een deel kan die ervaring worden ingezet om nu stappen voorwaarts te
zetten. Voor een ander deel gaat het om nieuwe vraagstukken of zijn de randvoorwaarden
nog niet optimaal. Op weer andere terreinen is nog onderzoek nodig. Daarbij
zal, veel meer dan voorheen, gebruik gemaakt moeten worden van buitenlandse
ervaringen en zal er een vorm gevonden moeten worden waarbij een voortdurende
meting duidelijk maakt of de ingeslagen weg de juiste is en of iedere gulden
of euro, die ingezet wordt voor ICT, op den duur zal leiden tot een betere
organisatie met een optimale dienstverlening tegen lagere kosten. Gebruik
van ICT is immers geen doel op zichzelf, maar een middel waarmee de overheid
haar aloude functies ook in deze tijd zo goed mogelijk kan vervullen. 1.3 Doelstellingen en uitgangspunten«Elektronische Overheid», dat ook in het Regeerakkoord (Hfdst.VII,
g) is aangekondigd, geeft een samenhangend overzicht van de verschillende
voornemens op het terrein van ICT en overheid.Het Actieprogramma is een uitwerking en verbreding van actielijn 5 uit
het NAP. Het wil een forse impuls geven aan het verbeteren van de kwaliteit
en service (klantgerichtheid), efficiëntie (kostenbesparing) en effectiviteit
(doelgroepbereik) van de publieke dienstverlening gericht op burgers en bedrijfsleven
door een gerichte inzet van ICT.Het terrein van de overheid, de publieke sector, is te breed, te versnipperd
en te complex om in zijn totaliteit te omvatten. Vandaar dat dit Actieprogramma
zich richt op drie thema's, waarop concrete projecten worden gestart, die
in de lopende kabinetsperiode tot aanwijsbare resultaten moeten leiden. In
staat gesteld door middelen die in het kader van het NAP worden verstrekt,
gaat het daarbij om het aanjagen van activiteiten; niet om het structureel
subsidiëren van (exploitatie)kosten. Beoogd wordt dat de te starten projecten
via een soort «olievlekwerking» navolging krijgen binnen de hele
publieke sector. Duidelijk is dat die olievlekwerking alleen tot stand komt
wanneer overheidsorganisaties zich betrokken voelen en zelf voldoende investeren
in het gebruik van ICT. Door sterke betrokkenheid van andere departementen
en overheidslagen zal er sprake zijn van uitwisseling van ervaringen, zodat
van de successen èn de fouten van anderen kan worden geleerd.Gekozen is voor de volgende thema's met als (afgeleide tussen-)doelen:– een goede elektronische toegankelijkheid van de overheid:* eind 1999 staan in alle openbare bibliotheken van Nederland pc's met
Internet-aansluitingen, waarmee digitale overheidsinformatie kan worden geraadpleegd;* een site op Internet (www.overheid.nl) die het met behulp van een zoekmechanisme
mogelijk maakt op een gebruiksvriendelijke manier snel overheidsinformatie
op te zoeken;* alle Kamerstukken en alle wet- en regelgeving zoals vanaf 1995 gepubliceerd
in het Staatsblad, de Staatscourant en het Tractatenblad, worden zo mogelijk
al in 1999 via het Internet gratis raadpleegbaar;– een betere publieke dienstverlening:* in 2002 moet een substantieel deel (minimaal een kwart) van de publieke
dienstverlening langs elektronische weg afgehandeld kunnen worden. Onder meer
het programma OL2000 wordt hiertoe voortgezet;* onderzoek en besluit over invoering chipkaarten als identificatiemiddel. Duidelijkheid over de mogelijkheden van chipkaarten voor verbetering
van de publieke dienstverlening;– een verbeterde interne bedrijfsvoering bij de rijksoverheid:* door departementen meer als onderdeel van één concern
te laten werken, bijvoorbeeld via de bouw van een overheidsintranet, te beginnen
met een beveiligde e-mailfaciliteit voor alle rijksambtenaren; * een verbeterde uitwisseling van gegevens tussen overheidsinstellingen
door zoveel mogelijk gebruik te maken van de gegevens die al ergens binnen
de overheid zijn opgeslagen. Dit in het streven om, uiteraard binnen de kaders
van de heersende opvattingen over privacy, burgers en bedrijven zo min mogelijk,
liefst slechts één keer, dezelfde gegevens aan de overheid te
laten aan leveren. Voor bedrijven zal dit bijvoorbeeld leiden tot vermindering
van hun administratieve lasten en daarmee tot kostenbesparingen en dus tot
verbetering van hun internationale concurrentiepositie. Uitgangspunten van Elektronische Overheid zijn:– Elektronische overheidsdiensten moeten met een betere kwaliteit
en tegen maximaal dezelfde prijs geleverd worden, vergeleken met bestaande
traditionele overheidsdiensten;– Vrijwilligheid: zolang het gebruik van ICT nog niet even vanzelfsprekend
is voor alle burgers, moet er een keuzemogelijkheid zijn tussen elektronische
en traditionele diensten. In deze overgangsfase moet gestreefd worden naar
een zo hoog mogelijke mate van gebruiksvriendelijkheid en begeleiding van
potentiële «klanten». Deze overgangsfase moet zo kort mogelijk
zijn om ten volle te kunnen profiteren van de efficiëntiewinst en de
kostenreductie van elektronische diensten;– Privacy: bescherming van persoonsgebonden databestanden; de individuele
burger moet zeker weten dat zijn/haar informatie vertrouwelijk wordt behandeld;
hij/zij moet de mogelijkheid hebben te weten welke data over hem/haar zijn
verzameld en deze zonodig kunnen controleren en rectificeren. Bovendien moet
de overheid een garantie bieden, dat de burger wordt beschermd tegen «datamining»
van openbare registers. Deze garanties moeten inhouden dat derden niet langs
deze weg verschillende gegevens van burgers met elkaar kunnen vergelijken.
In het algemeen zal per project binnen Elektronische Overheid worden bezien
in hoeverre privacy een rol speelt en of additionele overheidsmaatregelen
gewenst zijn.– Samenwerken met de private sector: de private sector heeft een
centrale rol bij het ontwikkelen en leveren van de benodigde systemen. De
overheid heeft daarnaast haar eigen verantwoordelijkheid bij het aanbieden
van elektronische diensten;– De overheid moet in het digitale tijdperk in staat zijn om verantwoording
af te leggen over haar handelen. Dat wil zeggen dat de zorgvuldigheid die
betracht wordt bij «gewone» archieven, ook ten aanzien van elektronische
documenten in acht moet worden genomen;– Het ministerie van BZK heeft een belangrijke rol in het stimuleren
van lagere overheden bij het gebruik van ICT. De doorsnee burger heeft immers
vooral baat bij het verbeteren van de elektronische dienstverlening op lokaal
niveau. Er zal daarom in sterke mate moeten worden samengewerkt met provincies,
gemeenten en andere overheidsorganisaties;– De bestaande departementale verantwoordelijkheden met betrekking
tot het informatiebeleid blijven ongewijzigd. Zo mag van het ministerie van
BZK verwacht worden dat het initiërend optreedt ten aanzien van departementsoverstijgende
ICT-aangelegenheden, zoals het tot stand komen van een overheidsintranet,
het opstellen van een kader voor overheidsgebruik van chipkaarten e.d., terwijl
bijvoorbeeld de ministeries van SZW resp. VWS aanspreekbaar zijn
voor het stimuleren van het ICT-gebruik in de sociale zekerheid resp. de volksgezondheid.– De voor dit programma beschikbare NAP-middelen hebben de functie
van «aanjaaggelden». De structurele (exploitatie)kosten die de
op te zetten projecten met zich mee zullen brengen, dienen uit de reguliere
begrotingen te worden gefinancierd.– Het ministerie van BZK kan en wil de uitvoering van Elektronische
Overheid niet alleen verzorgen. Voor een efficiëntere en effectievere
overheid op de elektronische snelweg is de hulp en daadkracht van alle partners
binnen de openbare sector onontbeerlijk.Paragraaf 2 van deze notitie gaat in op toegankelijke digitale overheidsinformatie,
waarbij de overheid gedigitaliseerde informatie via de elektronische snelweg
aanbiedt, en behandelt het spoor om te komen tot interactieve digitale overheidsdiensten,
die inspelen op (latente) behoeften bij de klant (de burger, het bedrijfsleven).
Paragraaf 3 geeft aan welke intermediaire voorzieningen nodig zijn om
een optimale communicatie tussen overheid en burgers c.q. bedrijven mogelijk
te maken, waarbij vooral nagegaan wordt hoe in fysieke zin het «grote
publiek» het beste in contact gebracht kan worden met elektronische
overheidsdiensten, terwijl paragraaf 4 ingaat op de noodzakelijke veranderingen
achter de overheidsschermen die een geavanceerde en geïntegreerde dienstverlening
mogelijk moeten maken en de overheidsorganisatie toe zullen snijden op de
eisen van een moderne samenleving.Het stramien dat in de paragrafen 2 t/m 4 wordt uitgewerkt, kan worden
toegepast op specifieke terreinen van overheidszorg. Ten aanzien van het onderwijs
is er al het plan «ICT in het onderwijs». Paragraaf 5 noemt
de thema's gezondheidszorg, sociale zekerheid en arbeidsmarktbeleid. Ook hier
kan een gerichte inzet van ICT leiden tot meer efficiëntie en een effectiever
beleid. De keuze voor deze terreinen van overheidszorg is gemaakt in de herijkingsnotitie
NAP. Paragraaf 6 benoemt strategische thema's waar nog geen concrete
projecten op zijn geformuleerd, maar die eerst nader moeten worden onderzocht.
Naast de activiteiten in de front- en back-office zullen een aantal aanvullende
maatregelen genomen worden zoals voorlichting en acties betrekking hebbend
op maatschappelijke randvoorwaarden. Deze komen in paragraaf 7 aan de
orde, waar ook wordt ingegaan op de opzet van een ICT-uitvoeringsorganisatie
en op de financiën. Bijlagen 1 en 2 geven inzicht in de duur en kosten
van de op te starten projecten, terwijl bijlage 3 het kabinetsstandpunt weergeeft
op het advies van de Raad voor het openbaar bestuur «Dienen en verdienen
met ICT». 1.4 Millennium en EuroHoe langer hoe meer dringt het besef door dat de wereld zal worden geconfronteerd
met het veel omvattende millenniumprobleem. Ook de overheid, als grote informatieverwerkende
organisatie, kan niet om de datum van 1 januari 2000 heen en doet er alles
aan om de nadelige gevolgen zoveel mogelijk te beperken. Landen van de Europese
Unie krijgen tevens nog te maken met de invoering van de euro, die naast de
nodige ICT-capaciteit, ook een enorme bestuurscapaciteit vergt. Door het grote
beslag op de beschikbare ICT-capaciteit, zowel bij het ICT-bedrijfsleven als
bij de overheid zelf, is de ruimte om nieuwe ICT-projecten te starten beperkt.
Anderzijds geeft met name de millenniuminhaalslag mogelijkheden voor versnelde
invoering van projecten, wanneer dit effectiever blijkt te zijn. Zo zijn er
bij een aantal departementen nieuwe registratuursystemen ingevoerd en is versneld
overgegaan tot invoering van Windows.Een conditio sine qua non voor «Elektronische Overheid»
is dat projecten slechts dan in uitvoering zullen worden genomen
als dat niet leidt tot vertragingen bij het oplossen van de millenniumproblematiek
en de invoering van de euro.Tevens moet evenwel voorkomen worden dat, door nu het denken als
het ware stop te zetten en geen voorbereidende ICT-werkzaamheden te starten,
in het begin van de komende eeuw de overheid een niet meer in te halen achterstand
heeft opgelopen op het gebied van ICT. Het vinden van oplossingen voor het
millenniumprobleem geeft tegelijkertijd kansen voor de aandacht van het management
van organisaties voor ICT. Het is in dit spanningveld, dat door alle betrokkenen
wordt herkend en erkend dat het kabinet het toch noodzakelijk acht om een
ambitieus Actieprogramma uit te brengen.2. EEN TOEGANKELIJKE, DIGITALE OVERHEID 2.1 Betere toegang tot overheidsinformatieHet Internet is welhaast het symbool van de enorme ICT-ontwikkelingen
van de laatste jaren. Zo maakt het Internet het mogelijk op eenvoudige wijze
wereldwijd elektronisch informatie te vergaren en te publiceren en sneller
en intensiever te communiceren met behulp van e-mail. Er zijn nu rond 1,5
miljoen zakelijke en privé-aansluitingen in Nederland. De doorbraak
naar de professionele toepassing binnen de overheid heeft reeds plaatsgevonden,
terwijl de doorbraak naar het grote publiek binnen enkele jaren wordt verwacht.Voor de communicatie tussen overheid en burger is er daarmee een belangrijk
kanaal bijgekomen. Een medium dat de mogelijkheid biedt om informatie snel
en op maat aan te bieden, toegespitst op de individuele burger. Bovendien
is het mogelijk om, beter dan in het verleden, te voldoen aan het adagium
dat iedere burger geacht wordt de wet te kennen. Uitgangspunt is dat de basisinformatie
van de democratische rechtsstaat (wet- en regelgeving, representatieve rechterlijke
uitspraken, parlementaire informatie) zo toegankelijk mogelijk moet zijn.
Ruim de helft van alle overheidsinstanties heeft al een home-page op het Internet
geopend en biedt op deze wijze informatie aan over hun activiteiten. Zo hebben
vele gemeenten, provincies, departementen en andere publieke instellingen
gedigitaliseerde informatie «op het Internet gezet», zoals (gemeente)gidsen,
brochures, brieven aan de Tweede Kamer, persberichten en raadsinformatie e.d.
Ook culturele instellingen en archiefdiensten zijn inmiddels op Internet te
vinden.Het doel is zo mogelijk al in 1999 via het Internet alle Kamerstukken
en alle wet- en regelgeving, zoals vanaf 1995 gepubliceerd in het Staatsblad,
de Staatscourant en het Tractatenblad, alsmede arresten van de Hoge Raad en
de Staatsalmanak gratis te kunnen raadplegen. Kort na het jaar 2000 zal een
bestand met geïntegreerde teksten van wet- en regelgeving op Internet
beschikbaar komen evenals (een uitbreiding van) gerechtelijke uitspraken.
Ook andere overheidsinformatie zal in toenemende mate digitaal ter beschikking
gesteld worden aan het publiek.Door de beschikbaarheid van dit soort overheidsinformatie krijgt de burger
zicht op de wijze waarop het bestuur en de dienstverlening zijn georganiseerd,
welke thema's op de beleidsagenda staan etc. De inzet van ICT kan veel betekenen
op het terrein van toegankelijkheid, permanente beschikbaarheid, volledigheid
en informatie-ontsluiting. Voorwaarde is wel dat de aard en hoeveelheid van
de aangeboden informatie aansluit bij de behoeften van de gebruiker en vooral
dat de informatie op een gebruiksvriendelijke manier en in het jargon van
de gebruiker wordt aangeboden. Dit vereist een goed inzicht in datgene wat
de burger zoekt en hoe hij zoekt. Er is behoefte aan een goede, eenvoudige,
zoekstructuur om snel en gemakkelijk de gezochte overheidsinformatie
te vinden. Daarom zal in het kader van het project Communicatie Overheid-Burger
(COB) (zie par 3.1) in 1999 één ingang voor de hele overheid
worden gerealiseerd door middel van een algemene overheidssite (www.overheid.nl)
met een zoekmachine, links naar overheidsorganisaties, links naar belangrijke
onderwerpen en een standaard overheidsdomeinnaam die voor burgers de garantie
vormt dat de informatie ook van de overheid afkomstig is. Vanuit deze centrale
ingang zal, parallel aan de afzonderlijke «sites», de op het Internet
beschikbare overheidsinformatie oproepbaar worden voor degenen die in een
bepaalde activiteit geïnteresseerd zijn. Deze faciliterende voorzieningen
zullen de voorwaarden scheppen voor daadwerkelijke toegankelijkheid van openbare
overheidsinformatie.Het COB-project zal tevens voorzien in praktische ondersteuning (in de
vorm van werkconferenties, handreikingen, een helpdesk, best practices en
een model-overheidssite) van overheidsorganisaties die zich voor het eerst
op het Internet (willen) begeven. «De toegankelijkheid van overheidsinformatie (in het bijzonder
wet- en regelgeving), onder meer door toepassing van nieuwe technologieën
zoals Internet, dient te worden bevorderd tegen zo beperkt mogelijke kosten.
Het is niet alleen van belang dat zoveel mogelijk burgers tot zoveel mogelijk
overheidsinformatie toegang hebben, maar ook dat maatwerk kan worden geleverd
om met bepaalde boodschappen specifieke doelgroepen te bereiken. Onderzoek
naar de organisatie en de inzet van middelen en nieuwe instrumenten, moet
leiden tot een vergroting van de effectiviteit van de overheidsvoorlichting
en tot betere toegankelijkheid van overheidsinformatie.» Regeerakkoord
1998, Hfdst. VII, g. Voorlichting RijksoverheidNaast het gebruikmaken van departementale internet-sites zal de bereikbaarheid
en toegankelijkheid van overheidsinformatie nog verder worden vergroot door
(nog meer) gebruik te gaan maken van nieuwe media als interactieve teletekst,
informatiezuilen, call centra en dergelijke.Tevens zal het via de bestaande infrastructuur van de Postbus 51 Informatietelefoon
mogelijk worden om ook via Internet vragen te stellen aan de Rijksoverheid
en brochures en publicaties te bestellen. Hiertoe zal onder verantwoordelijkheid
van de Voorlichtingsraad het Gemeenschappelijk Voorlichtingsloket (GVL) van
de rijksoverheid worden ontwikkeld: www.postbus51.nl dan wel rijksoverheid.nl.
Zowel de afzonderlijke departementen als het GVL zullen bereikbaar worden
via de genoemde algemene overheidssite www.overheid.nl. Daarbij wordt het
GVL in eerste instantie opgezet als voorlichtingsinstrument van de Rijksoverheid,
waarbij zowel eisen aan de vorm als aan de inhoud worden gesteld. Het model
dat aan het GVL ten grondslag ligt, gaat uit van een gelaagdheid in de aangeboden
informatie, die loopt van centraal naar departementaal. De eerste laag is
de gemeenschappelijke infrastructuur van Postbus 51. De tweede laag daaronder
(of achter) is het netwerk van het departement zelf.Om goede afstemming te krijgen tussen de op te zetten algemene overheidssite
en de specifieke rijksoverheidssite zal de Voorlichtingsraad in samenwerking
met BZK/GSI een onderzoeks- en beleidstraject ontwikkelen, dat zich met name
zal richten op presentatie en regulering van de interactie met de overheid
op Internet, het inhoudelijk toegankelijk maken van overheidsinformatie op
het Internet en de wijze waarop de Rijksoverheid met actieve openbaarmaking
omgaat. 2.2 Meer digitale overheidsinformatieDe zeer grote hoeveelheden gegevensbestanden, waarover de overheid beschikt,
hebben een divers karakter, die als «grondstof» voor het bedrijfsleven
en dan met name voor uitgevers zeer interessant kan zijn. Mede op grond van
ontwikkelingen in de Verenigde Staten bestaat de verwachting dat ook het Nederlandse
bedrijfsleven met behulp van deze (basis)bestanden van de overheid voor specifieke
doelgroepen nuttige en aantrekkelijke «toegevoegde-waarde-producten»
kan maken. Op dit moment gebeurt dat nog weinig, omdat nauwelijks bekend is
welke statistische en administratieve bestanden bij de overheid aanwezig zijn.
Uit een recente inventarisatie naar de «Elektronische bestanden van
het bestuur» blijkt dat de overheid beschikt over tienduizenden bestanden
die de potentie hebben om ook buiten de eigen organisatie benut te worden.1 Ongeveer de helft van die bestanden wordt al door anderen
gebruikt, voor het overgrote deel overheidsorganisaties. Een markt voor de
bestanden is, met uitzondering van geo-informatie, nog nauwelijks aangetroffen.
Als één van de mogelijke oorzaken voor het ontbreken van vraag
vanuit het bedrijfsleven wordt het ontbreken van overzichten van bestanden
genoemd. Kennis over de beschikbare informatie bij overheidsorganen is een
noodzakelijke voorwaarde voor het ontstaan van een markt. Uiteraard moet hierbij
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer alsmede de vertrouwelijkheid
van door derden verstrekte gegevens worden gegarandeerd.Teneinde concurrentieverstoring door de overheid te voorkomen zijn in
het kader van het beleid «Markt en Overheid» aanwijzingen voor
de Rijksdienst vastgesteld die tot doel hebben de non-discriminatoire toegang
tot gegevensbestanden te verzekeren. Deze aanwijzingen moeten ertoe leiden
dat alle bedrijven onder gelijke condities toegang krijgen tot de elektronische
gegevensbestanden van het bestuur. Om het commercieel gebruik van bestanden
te stimuleren zal in 1999 een kader beschikbaar komen dat helderheid geeft
over de condities waaronder dergelijk gebruik kan plaatsvinden. Het NCGI (Nationaal Clearinghouse voor Geo-Informatie) opereert via het
Internet in zijn functie van neutrale, niet-commerciële «elektronische
marktplaats» voor geo-informatie (plaatsgebonden informatie op aarde)
als intermediair tussen aanbieders en (professionele) gebruikers van deze
gegevens. Aanbieders zijn voornamelijk overheidsbedrijven die beschikken over
uitgebreide bestanden met gegevens over m.n. bodemgesteldheid, milieu-informatie,
rechtszekerheid en bestemming. Het NCGI geeft kosteloos een overzicht van
de beschikbare gegevens (www.ncgi.nl) en biedt de mogelijkheid om deze gegevens
op een eenvoudige manier te benaderen. Het NCGI is ontstaan uit een gezamenlijk
initiatief van het CBS, DLG, Kadaster, Meetkundige Dienst, RIVM en Ravi. 2.3 Interactieve overheidsdienstenUit onderzoek blijkt dat de publieke dienstverlening in Nederland niet
slecht is, maar wel een stuk beter kan. De belangrijkste knelpunten zijn de
aanbodgerichtheid van de dienstverlening, waarbij de organisatie van de overheidsdienst
centraal staat (en niet de vragende burger), de te krappe openingstijden en
lange doorlooptijden van de dienstverlening. Interactieve, digitale diensten
bieden de mogelijkheid om onafhankelijk van tijd en plaats de communicatie
tussen burger en overheid te garanderen. – Het programma Digitale Belastingdienst stelt de
belastingplichtige (waaronder menige jongere) in staat om zelfstandig langs
elektronische weg aangifte te doen. In 1998 werden rond een miljoen aangiften
elektronisch naar de Belastingdienst gestuurd, waarvan zo'n 600 000 op
een diskette werden aangeleverd, terwijl de overige 400 000 met behulp
van een modem werden inzonden.– Bedrijfsgegevens die voor CBS-enquêtes verzameld moeten
worden, worden m.b.v. speciale software automatisch uit de bedrijfsadministratie
gehaald en vervolgens langs elektronische weg naar het CBS verzonden. Dit
leidt tot een aanzienlijke verlichting van de administratieve lastendruk voor
het bedrijfsleven. Tevens «beloont» het CBS het «on line»
aanleverende bedrijf met statistische informatie over zijn branche.In lijn met bovenstaande voorbeelden zal nu de slag gemaakt moeten worden
naar het massaal door de overheid aanbieden van dit soort interactieve, digitale
diensten. In het Verenigd Koninkrijk wil de regering binnen drie jaar een
kwart van de overheidsdienstverlening langs elektronisch weg kunnen afhandelen.
De Australische staat Victoria gaat nog verder: in 2001 moeten alle overheidsdiensten
on-line beschikbaar zijn. Waarom zou dat ook niet in Nederland gerealiseerd
kunnen worden? Met name op het vlak van het verkrijgen van vergunningen en
subsidies, het verstrekken van gegevens e.d. liggen legio mogelijkheden om
de publieke dienstverlening te verbeteren met inzet van ICT. Los van het tijdstip
en de plaats kan men dan immers «zaken doen» met de overheid.
De door de overheid aangeboden (één- en tweerichtings)diensten
dienen bij voorkeur dusdanig interessant te zijn dat ze de burgers stimuleren
om er thuis of via publieke terminals mee aan de slag te gaan. Het actieplan
«Electronic Commerce» kan daarbij belangrijke aanknopingspunten
bieden. Veel zaken die in het elektronisch zakenverkeer moeten worden geregeld
zoals het elektronisch betalen, de status van een digitale handtekening en
de opzet van Trusted Third Parties (TTP's) zijn immers ook in het verkeer
tussen overheid en burger van belang. Mede in het kader van de nota Wetgeving
voor de elektronische snelweg wordt onderzocht hoe dit op een voor alle partijen
betrouwbare wijze kan plaatsvinden. – De gemeente Groningen is de eerste in Nederland die het mogelijk
maakt adreswijzigingen via Internet door te geven. Met deze nieuwe wijze van
aangifte doen, hoopt de gemeente vooral veel studenten te bereiken. Uit onderzoek
blijkt dat deze groep zich minder snel inschrijft in de Gemeentelijke Basis
Administratie. Sinds kort bevat de gemeentelijke website bij wijze van proef
een standaardformulier voor een adreswijziging. Om misbruik te voorkomen moeten
ook het sofinummer en het nummer van een legitimatiebewijs worden ingevuld.– De gemeente Meppel maakt gebruik van een call center, waardoor
de gemeente op werkdagen tot tien uur 's avonds en op zaterdag tussen 9 en
5 uur bereikbaar is. Het is mogelijk om informatie te vragen en eenvoudige
transacties uit te voeren. Een afhandelingstermijn wordt daarbij genoemd.
Bovendien komen de niet direct te beantwoorden vragen en transacties automatisch
bij de juiste afdeling/functionaris terecht via het gemeentelijk netwerk.
De elektronisch beschikbare informatie zal ook via Internet ontsloten worden.– Oegstgeest was een van de eerste gemeenten die zich aansloten
bij de Nationale Ombudsman. Tegelijk werd een digitale klachtenbus op Internet
geopend. De gemeentelijke klachtencoördinator is rechtstreeks bereikbaar
via e-mail en houdt de klager op de hoogte van de afhandeling. In 1997 kwam
5% van de klachten elektronisch binnen.Bij het realiseren van interactieve dienstverlening is een belangrijke
voortrekkersrol toegedacht aan het programma Overheidsloket 2000. Doel van
OL2000 is te komen tot een landelijk dekkend net van fysieke en digitale overheidsloketten
waar burgers en bedrijven een op hun vragen gebaseerd samenhangend pakket
van overheidsdiensten kunnen afnemen, zonder te worden lastiggevallen met
de toevallige organisatie van het aanbod. Tot nu toe heeft OL2000 zich gericht
op het beproeven van concepten en het opsporen van knelpunten in de praktijk
via pilot-projecten en op het doen van onderzoek en het ontwikkelen van instrumenten
om de invoering van «het ene loket» te vergemakkelijken. Op basis
van die ervaringen kan nu worden overgegaan tot implementatie. In eerste instantie
gaat het daarbij om geïntegreerde loketten, waarbij twee parallelle trajecten
zijn voorzien: één voor de realisatie van fysieke en één
voor de virtuele loketten op drie issues: Bouwen & wonen, Zorg & welzijn
en een Bedrijvenloket. De realisatie van virtuele toepassingen kan voor sommige
loketten wellicht sneller gerealiseerd zijn en zal daarmee een stimulerend
effect hebben op de realisatie van de fysieke variant. De virtuele Internet-loketten
zullen zowel nationale en internationale als regionale en lokale informatie
bevatten. De grote uitdaging en tevens randvoorwaarde voor implementatie van
welk loket dan ook is dat de publieke dienstverleners in het betreffende beleidsveld
bereid zijn tot samenwerking. De betreffende vakdepartementen, VROM, VWS en
EZ, zullen hierbij een regierol vervullen en de nodige randvoorwaarden voor
vruchtbare samenwerking creëren. In het virtuele loket Bouwen & Wonen zal onderscheid gemaakt worden
tussen woningzoekenden, woningeigenaren en huurders. Bij Zorg & Welzijn
is de ambitie om dit complexe beleidsterrein met tal van aanbieders inzichtelijk
te maken en de vraag te kunnen beantwoorden: wanneer moet ik nu waar naar
toe? In het virtuele Bedrijvenloket staan vooral de groeifases van ondernemingen
centraal: startende, doorgroeiende, internationale en stoppende ondernemers
worden met raad en daad terzijde gestaan. 2.4 Pro-actieve dienstverleningIn het voorafgaande is al gewezen op de mogelijkheden die ICT biedt voor
het leveren van maatwerk en het aanbieden van nieuwe digitale overheidsdiensten.
Zo liggen er goede mogelijkheden tot zogenaamde pro-actieve dienstverlening.
Binnen de publieke sector zijn veel gegevens over burgers (in bestanden) vastgelegd,
maar de overheid gebruikt (combinaties van) deze gegevens niet of nauwelijks
om burgers, zonder dat men daar expliciet om verzocht heeft, bij hen passende
overheidsdiensten aan te bieden. Hierbij valt te denken aan het attenderen
op subsidiemogelijkheden e.d. In de huidige situatie komt de overheid veelal
pas in actie als daar expliciet door de klant (burgers, bedrijven) om is verzocht;
re-actief dus. Door het pro-actief, gericht aanbieden van overheidsdiensten
zou de effectiviteit en de klantvriendelijkheid van de overheidsdienstverlening
aanzienlijk verbeterd kunnen worden. Recent onderzoek naar pro-actieve
dienstverlening, dat in opdracht van BZK is uitgevoerd, heeft een aantal succesvolle
voorbeelden opgeleverd en daarmee inzicht geboden in kansen en belemmeringen
van pro-actieve dienstverlening. Deze inzichten zullen nader getoetst worden.
Vervolgonderzoek naar juridische, privacy (koppeling bestanden), technische
en bestuurlijk-organisatorische (gevolg van het overschrijden van organisatiegrenzen)
belemmeringen is nodig. In het binnenkort te verschijnen trendrapport «Bewegend
Bestuur» zal nader worden ingegaan op het dilemma van verhoging van
de effectiviteit en efficiëntie van de dienstverlening bij een gelijkblijvende
of zelfs verbeterde bescherming van de privacy. Het virtuele loket dat de gemeente Enschede in het kader van OL2000 ontwikkelt,
biedt de mogelijkheid bezoekers op basis van hun postcode attent te maken
op aangevraagde bouwvergunningen in hun straat. Ook wordt het mogelijk deze
aanvragen pro-actief via elektronische post toegestuurd te krijgen. 3. TOEGANG TOT INFRASTRUCTUUR 3.1 Project Communicatie Overheid-Burger (COB)De openbare bibliotheken in hun rol van «vensters op de wereld»
zijn in Nederland het beste geëquipeerd om de rol van publiek distributiepunt
van (overheids)informatie te vervullen. Zij beschikken immers over een uitgebreid
netwerk van voorzieningen in de directe omgeving van praktisch de gehele bevolking.
Ruim 4,5 miljoen Nederlanders zijn lid van de bibliotheek en daarnaast trekken
bibliotheken veel bezoekers die geen lid zijn. De openbare bibliotheek is
de natuurlijke plek waar burgers naar toe gaan om informatie te halen, of
deze nu op de traditionele wijze ter beschikking wordt gesteld of on-line.In veel bibliotheken is op dit moment reeds één Internet-station
aanwezig. Dit aantal zal worden uitgebreid, zodat vrijwel alle 1145 vestigingen
een hoogwaardige toegang tot het Internet krijgen. Binnen één
jaar zal in elke Nederlandse gemeente de centrale bibliotheek over minimaal
vijf Internet-stations beschikken voor publiek gebruik. In grote bibliotheken
zal dit aantal worden verhoogd tot minimaal tien stuks. Binnen twee jaar zullen
ook alle bibliotheekfilialen over minimaal vijf Internet-stations beschikken.
Via deze openbare bibliotheken zal toegang tot overheidsinformatie en gebruik
van elektronische overheidsdiensten worden aangeboden. Bovendien zullen daar,
als eerste in Europa, gerichte Internet-cursussen worden aangeboden.Alle openbare bibliotheken hebben zich reeds gecommitteerd aan de plannen
en de bibliotheeksector neemt zelf ook een gedeelte van de financiering voor
haar rekening. De uitvoering van dit gezamenlijke initiatief van de ministeries
van BZK en OC&W, de provincies, gemeenten en de openbare bibliotheeksector,
berust bij het NBLC (Nederlands Bibliotheek- en LectuurCentrum), dat ook voor
periodieke monitoring zorgdraagt. Het project voorziet tevens in bijscholing
van bibliotheekpersoneel, zodat deze als intermediairs geïnteresseerde
bezoekers kunnen leren omgaan met nieuwe media en digitale informatie. 3.2 Chipcard en overheidsdienstverleningInzet van ICT beperkt zich niet tot pc-gebruik. Ook chipcards bieden (nog
steeds toenemende) mogelijkheden om de bestaande dienstverlening van de overheid
te verbeteren en nieuwe diensten te ontwikkelen. Met inzet van chipcard-technologie– kan de dienstverlening sneller verlopen, inhoudelijk meer op het
individu toegesneden worden, waarbij tevens het gebruiksgemak voor de burger
toeneemt;– kan de doelmatigheid vergroot worden, zodat de dienstverlening
goedkoper kan plaatsvinden;– kunnen op één kaart verschillende functies worden
gecombineerd.In een aantal overheidssectoren zijn reeds chipcards in gebruik, dan wel
in aantocht, zoals bij de zorgsector, de studiefinanciering en het asielbeleid.
Ook binnen bedrijven worden chipcards al veelvuldig toegepast ten behoeve
van een scala aan functies.Naast een goede beveiliging is identificatie op de elektronische snelweg
van groot belang voor het elektronisch zaken doen. Er zijn technieken in ontwikkeling
die met behulp van biometrische kenmerken (lichaamskenmerken, gedragskenmerken)
een koppeling tussen kaarthouder en gegevens mogelijk maken. Dat kan noodzakelijk
zijn als chipcards worden gebruikt in sectoren waarin die identificatie cruciaal
is, bijvoorbeeld in de gezondheidszorg.Met behulp van chipcards kan op een efficiëntere wijze worden omgegaan
met persoonsgegevens. Ten behoeve van de identificatie voor verschillende
functies behoeven immers slechts eenmaal persoonsgegevens op de kaart worden
geladen, hetgeen bijdraagt tot een efficiëntere bedrijfsvoering in de
betrokken sectoren. Nagegaan wordt of, en zo ja op welke wijze, de overheid
in de komende jaren chipcards zal introduceren. Zo wordt in het kader van
het project Nieuwe Generatie Reisdocumenten onderzoek verricht naar de mogelijkheid
om de opvolger van de Europese identiteitskaart in de vorm van een smartcard
uit te brengen. Tevens wordt onderzocht of het mogelijk is om bij de identificatie
andere biometrische kenmerken te gebruiken dan de huidige foto en handtekening.De ontwikkelingen rond de chipcard vergen wettelijke maatregelen, in het
bijzonder ten aanzien van de identificatie door middel van chipcards en het
gebruik van biometrie. Een desbetreffend actiepunt is opgenomen in de nota
Wetgeving voor de elektronische snelweg. 4. ACHTER DE SCHERMEN VAN DE OVERHEIDOok achter de schermen, in de back-office van de overheid, kan de inzet
van ICT leiden tot hogere efficiëntie. Naast het gebruik van faxen, e-mail,
elektronische agenda's, mobiele telefonie kan hierbij gedacht worden aan het
digitaliseren van documentaire informatie. Door het goed ontsluiten van digitaal
aangemaakte teksten en het scannen van binnenkomende papieren documenten kunnen
digitale dossiers worden gevormd. Deze dossiers kunnen snel worden opgezocht,
door meerdere personen gelijktijdig worden geraadpleegd en zijn vanuit iedere
werkplek en op elk tijdstip beschikbaar. Hier liggen goede mogelijkheden voor
verbetering van de effectiviteit en kwaliteit. Daarnaast biedt dit mogelijkheden
tot efficiencyverbetering van werk (en huisvesting) van secretariaten, postverwerking,
repro, interne bibliotheek, registratuur en archief (digitale duurzaamheid).
Tevens ontstaan meer mogelijkheden voor flexibel werken (zoals werken zonder
vaste werkplek en telewerken). Interdepartementale afspraken en voorzieningen
om deze elektronische communicatie en digitalisering van dossiers te faciliteren
ontbreken evenwel nog, zoals een beveiligd netwerk, TTP's (Trusted
Third Parties), encryptie, digitale handtekening, standaarden voor adressen
en documenten, methoden voor digitale archivering of gezamenlijk gebruik van
informatie. 4.1 OverheidsintranetDe laatste jaren wordt in het bedrijfsleven en bij een aantal departementen
al geïnvesteerd in een Intranet. Een Intranet is een bedrijfsnetwerk
dat, gebaseerd op de gebruiksvriendelijke en overal toepasbare Internet-standaarden,
in staat is om de in een organisatie aanwezige informatie en kennis te ontsluiten
voor de eigen medewerkers. Het smeedt als het ware de bestaande, van oudsher
gefragmenteerde informatiestromen endiensten, tot één geheel
om. Daarnaast zijn nieuwe mogelijkheden als discussiegroepen en video-conferencing
met een Intranet te realiseren. Een Intranet biedt, anders dan het Internet,
de mogelijkheid om vertrouwelijkheid, betrouwbaarheid en snelheid te garanderen
voor degenen die hierop aangesloten zijn: voorwaarden die essentieel zijn
voor een moderne (overheids)organisatie. Met een Intranet kan een belangrijke
bijdrage geleverd worden aan een modernere en efficiëntere bedrijfsvoering.Uit onderzoek naar de mogelijkheden van zo'n netwerk voor de Rijksoverheid
en de Hoge Colleges van Staat blijkt dat de techniek geen belemmering vormt.
Een Overheidsintranet zou bovendien een meerwaarde boven de bestaande departementale
netten kunnen hebben. Er is aantoonbaar behoefte aan faciliteiten om eenvoudiger
en beveiligd elektronische post met anderen uit te wisselen; aan informatie-uitwisseling
dwars door de bestaande grenzen van departementen heen, aan een overheidsbreed
bestand van e-mailadressen, aan een vacaturebank en aan het gezamenlijk kunnen
werken en inzien van interdepartementale dossiers. Om dit mogelijk te maken
zijn voorzieningen nodig, zowel op het infrastructurele als op het inhoudelijke
vlak. Begonnen wordt met het realiseren van een beveiligde e-mail. Daarnaast
wordt in 1999 een start gemaakt met de totstandkoming van een adresgids en
van een centrale verwijs-site naar «algemene» documenten als het
Regeerakkoord, begrotingen, het ARAR, HAFIR (handboek financiën rijksdienst)
en een vacaturebank. Het project C2000 behelst het tot stand brengen van één
digitale en mobiele communicatie-infrastructuur voor brandweer-, politie-,
en ambulancediensten. Anders dan nu, kunnen straks deze drie diensten direct
met elkaar communiceren, niet alleen binnen hun eigen regio, maar binnen heel
Nederland. Omdat C2000 gebruik maakt van een Europese standaard behoort ook
landsgrensoverschrijdende communicatie tot de mogelijkheden. C2000 biedt niet
alleen spraakcommunicatie, maar ook datacommunicatie. Het stelt de organisaties
in de Openbare Orde- en Veiligheidssector in staat hun taak effectiever en
met meer onderlinge samenhang uit te voeren. Bijna gelijktijdig aan C2000
wordt het project Geïntegreerd Meldkamer Systeem opgezet, dat het mogelijk
maakt informatie die beschikbaar is bij politie-, brandweer- en ambulanceorganisaties
geïntegreerd in te zetten ter verbetering van noodhulpverlening en er
voor te zorgen dat die organisaties goed geïnformeerd ter plaatse aankomen
«als iedere seconde telt». 4.2 Betrouwbare elektronische communicatieBij elektronisch berichtenverkeer en dienstverlening is het van belang
dat de betrouwbaarheid van de informatie gewaarborgd is. De geautomatiseerde
uitwisseling van gegevens biedt naast nieuwe kansen immers ook nieuwe risico's.
Deze hebben onder meer betrekking op het waarborgen van de beschikbaarheid,
authenticiteit, integriteit en vertrouwelijkheid van gegevens, berichten en
transacties (informatiebeveiliging), maar ook op de mogelijkheid van het blijvend
bewaren en het afleggen van verantwoording (digitale duurzaamheid). Organisaties
moeten daarom kunnen beschikken over betrouwbare voorzieningen. Om te komen
tot een betrouwbare overheidscommunicatie zal een overheidsprotocol worden
ontwikkeld voor het beveiligd communiceren en omgaan met informatie.Verder is een voorziening voor betrouwbare communicatie noodzakelijk,
de z.g. Trusted Third Party (TTP). Het doel van een TTP is niet alleen de
beveiliging van gegevenstromen, maar ook het verlenen van ondersteunende diensten,
zoals het aantonen van verzending en ontvangst, het plaatsen en verifiëren
van digitale handtekeningen, het verstrekken van digitale certificaten en
het zorgdragen voor cryptografisch sleutelmateriaal (sleutelbeheer). In aansluiting
op het onderzoek naar de algemene randvoorwaarden van TTP's zal er een onderzoek
plaatsvinden naar de specifieke behoeften en eisen van de overheid. 4.3 Digitalisering en DuurzaamheidEen andere noodzakelijke voorziening ligt op het gebied van verantwoording
en bewaren van informatie. Hoe staat het met de duurzaamheid van de opgeslagen
informatie; blijft essentiële informatie wel bewaard en zo ja, is deze
informatie nog wel betrouwbaar? Kan de overheid aan zijn verantwoordingsplicht
blijven voldoen en raakt ze haar institutionele geheugen niet kwijt?Dergelijke vragen worden prangender naarmate meer documenten digitaal
worden aangemaakt, verspreid, verwerkt en bewaard. Het is geen louter technisch
probleem, maar het gaat om een complex van bestuurlijke, juridische, archivistische,
cultuur-historische, organisatorische en technische problemen, waarmee nog
relatief weinig ervaring is opgedaan en waar nog weinig oplossingen voor handen
zijn.In samenwerking met het bedrijfsleven en de wetenschappelijke wereld wordt
dit multidisciplinaire probleemveld uitgediept. Gelet op de snelle technologische
ontwikkelingen wordt allereerst gezocht naar techniek-onafhankelijke oplossingen.
Daarbij wordt digitale duurzaamheid beschouwd als een onderdeel van een integraal
systeem voor kwaliteitszorg bij informatievoorziening.Voor het verzekeren van de digitale duurzaamheid worden activiteiten ontplooid
die de duurzaamheid gedurende de hele levensloop van het document moeten garanderen.Allereerst is een zogenaamd «recordkeeping system» in ontwikkeling:
een geheel van acties die een organisatie kan ondernemen om documenten volledig,
authentiek, betrouwbaar en beschikbaar te houden, vanaf het moment van hun
ontstaan tot het moment van hun vernietiging dan wel permanente bewaring.
Voor deze permanente bewaring wordt een «digitaal depot» ontwikkeld.In beide projecten komt het multidisciplinaire karakter van de digitale
duurzaamheid aan de orde. Er zal daartoe een samenhangend raamwerk worden
ontwikkeld, met een architectuur van bestuurlijke, organisatorische en technische
eisen. 4.4 GegevensuitwisselingOok stroomlijning van gegevensuitwisseling tussen organisaties, sectoren
en bestuurslagen kan leiden tot aanzienlijke efficiëntieverbeteringen.
Bij een goede taakverdeling tussen overheidsorganisaties kunnen gegevens die
door meerdere organisaties in de publieke sector worden gebruikt door één
organisatie verzameld en verwerkt worden en aan andere organisaties ter beschikking
gesteld. Deze stroomlijning van basisgegevens kan het aantal keren dat (dezelfde)
gegevens aan de overheid moet worden geleverd, beperken en daarmee de administratieve
lasten voor bedrijven en burgers terugdringen. De Tweede Kamer heeft hier
expliciet om verzocht. Door verschillen in gegevensdefinities en doordat kosten
en baten van uitwisseling op verschillende plaatsen neerslaan, komt deze gegevensstroomlijning
nu nog vaak moeizaam van de grond. De voordelen van de koppeling van bestanden,
waarbij uiteraard het privacy-aspect steeds moet worden meegewogen, zijn onder
meer:– vereenvoudiging van administratieve procedures voor zowel overheid
als burger en bedrijfsleven door bijvoorbeeld gebruik te maken van vóóringevulde
formulieren (subsidie-aanvragen, belastingheffing); een vorm van «pro-actieve»
dienstverlening van de overheid (zie par. 2.4);– vermindering van administratieve lastendruk door het in één
authentieke registratie vastleggen van alle basisgegevens, zoals adresgegevens,
bedrijvenregister, vastgoedinformatie etc.;– opstellen van een beleidskader «authentieke registraties»
waarmee een mechanisme wordt ontwikkeld om kosten te verrekenen;– verbetering van de efficiëntie door stroomlijning van het
beheer van veel gebruikte gegevens.Op grote schaal wordt al gewerkt aan de bevordering van uitwisseling.
Zo wordt met het RINIS-concept, het stelsel van centrale sectorale loketten
met verwijsindex op sofinummer binnen de sector sociale zekerheid (zie paragraaf 5.1),
al veel bereikt en heeft het project Elektronische Heerendiensten reeds geresulteerd
in een opzet voor een architectuur om met behulp van ICT de berichtenuitwisseling
tussen het CBS, de Belastingdienst, uitvoeringsorganisaties en bedrijfsleven
te verbeteren.Om forse stappen voorwaarts te kunnen zetten is een stelsel van authentieke
registraties nodig, naast onder meer een centrale coördinatie om optimaal
te kunnen oogsten van de talrijke bottom-up initiatieven, een gemeenschappelijke
strategische visie op de stroomlijning van basisgegevens en een breed gedragen
gevoel van urgentie. Onder de noemer van Stroomlijning Basisgegevenszal worden gewerkt aan een nadere invulling van deze voorwaarden, door:– het opstellen, in nauwe samenwerking met de sectoren, van een
Informatiekaart Nederland, die een beeld geeft van de huidige situatie m.b.t.
gegevensopslag en -uitwisseling;– het stimuleren, faciliteren en coördineren van bottom-up
initiatieven door het inrichten van een Platform Stroomlijning, het opzetten
van communicatie-activiteiten (bulletin, themabijeenkomsten, Internetsite
e.d.), het verbreden van het draagvlak, het actief bevorderen van de totstandkoming
van authentieke registraties, het inrichten van een «stimuleringsfonds»
en een compensatieregeling voor de extra exploitatiekosten voor de organisatie
die de authentieke registratie beheert;– het opstellen van een kader waarin het stelsel van authentieke
registraties wordt beschreven en waarin een aantal verantwoordelijkheden en
bevoegdheden wordt vastgelegd. De infrastructurele betekenis die aan een aantal authentieke registraties
wordt toegekend, sluit nauw aan bij de Structuurschets Vastgoedinformatie
die in 1992 door de Ravi (Raad voor de Vastgoedinformatie) werd uitgebracht
en de plannen van het coördinerend ministerie van VROM. De Ravi zal als
overheidsorganisatie voor geo-informatie een informatiekaart van Nederland
voor de geo-informatie opleveren en werkt in samenwerking met VROM en de VNG
aan een authentieke registratie van gebouwen. Tevens zal in samenwerking met
VROM en TDN worden gewerkt aan een authentieke registratie geografisch Kernbestand. 4.5 Overheidsnetwerk 21e eeuw (ON 21)Om de doelstellingen van «Elektronische Overheid» te kunnen
realiseren, moeten overheidsorganisaties kunnen beschikken over een hoogwaardige
en flexibele communicatie-infrastructuur, ICT-diensten en -producten. Dit
is het perspectief waaronder de betrokken overheidspartijen willen werken
aan de uitvoering van Elektronische Overheid. Op den duur zullen daar omvangrijke
investeringen voor nodig zijn, die door de betrokken overheidsdiensten zelf
zullen moeten worden opgebracht, om te komen tot een echte elektronische overheid.
Daarbij moet voorkomen worden dat het wiel steeds opnieuw wordt uitgevonden.
Nu nog worden onnodig hoge kosten gemaakt, duren veel ontwikkelingstrajecten
te lang en vinden (nog steeds) veel desinvesteringen plaats in verouderde
technologie of door gebrek aan standaardisatie. Omgekeerd blijven veel mogelijkheden
voor innovatieve inzet van ICT onbenut door gebrek aan schaarse expertise
of door (begrijpelijke) vrees voor complexe aanbestedingstrajecten.Het is mogelijk om de krachten bij de ontwikkeling en verwerving van ICT-infrastructuren
te bundelen zonder dat afbreuk wordt gedaan aan de autonomie van individuele
overheidsorganisaties.Zo wordt in 1999 de Europese aanbesteding OverheidsTelefonie 2000 (OT2000)
afgerond, waarmee naast de traditionele telefoniedienst een breed pakket aan
innovatieve spraakdiensten beschikbaar komt, dat bijdraagt aan verbetering
van de dienstverlening, bereikbaarheid en interne bedrijfsvoering van de overheid.
De strategie richt zich op versterking van de concurrentie op de geliberaliseerde
telefoniemarkt, waardoor innovatie en klantgerichtheid worden gestimuleerd.
Eerder zijn in het kader van ON21 aanbestedingen afgerond voor datatransportdiensten
(ON2000) en elektronische berichtendiensten (OB2000). Een ON21-aanpak is ook
gevolgd bij de aanbesteding van breedbandige internetdiensten ten behoeve
van het onderwijs, waarin een groot aantal andere organisaties binnen de openbare
sector participeert. Deze dienst vormt de eerste grootschalige introductie
van een nieuwe breedbandtechnologie in Europa en draagt zo bij aan de voortrekkersrol
van de overheid op ICT-terrein. Ook bij andere ontwikkelingstrajecten als
Overheidsintranet en Overheids-TTP zal, waar mogelijk, de ON21-aanpak worden
gehanteerd. OverheidsaanschaffingenIn het Regeerakkoord (Hfdst I, 5) wordt gesteld dat departementen hun
inkoopbeleid dienen te verbeteren. Efficiëncyverbeteringen kunnen hier
tot forse besparingen leiden. In de komende periode zal, in overleg met andere
partijen binnen de Rijksoverheid en daarbuiten, worden onderzocht of de ON21-formule
aanpassing behoeft, met welke andere producten en diensten (zoals
advisering) ze kan worden uitgebreid en waar nieuwe toepassingsmogelijkheden
binnen de overheid liggen.Aan de versterking van de inkoopfunctie kan verder invulling worden gegeven
door de invoering van elektronisch aanbesteden en bestellen door de overheid.
Ervaringen in het buitenland leren dat hiermee grote besparingen kunnen worden
gerealiseerd, zowel in de verwervingskosten voor producten en diensten als
in de efficiencyverbetering op organisatorisch vlak. In overleg met het ministerie
van Economische Zaken zal daarom worden onderzocht hoe, in aansluiting op
het actieplan Electronic Commerce, elektronisch aanbesteden binnen de overheid
kan worden geïntroduceerd. In Canada functioneert MERX, een systeem voor het elektronisch kenbaar
maken van alle aanbestedingen van de federale overheid en provinciale overheden.
MERX bedruipt zichzelf en heeft inmiddels tot aanzienlijke kostenbesparingen
voor de overheid geleid. Om het gebruik te stimuleren hoeft in bepaalde gevallen
geen leges te worden betaald als gegevens elektronisch worden aangeleverd.Er is een wereld te winnen, zowel in financiële zin als in termen
van efficiëntie, als de overheid zich opstelt als een duidelijke partner.
Welke aanschaffingen doet de overheid, aan welke eisen moeten de gewenste
producten en diensten voldoen en zijn er misschien subsidiemogelijkheden?
De omvangrijke, soms diffuse, overheidsmarkt kan met inzet van ICT helder
worden, wat kan leiden tot een belangrijke stimulering voor het bedrijfsleven
en kostenreducties voor de overheid door een efficiëntere inkoop. In
het voorgaande werd aangegeven dat door middel van samenwerking bij de verwerving
van communicatie-infrastructuur en ICT-diensten en producten, besparingen
kunnen worden bereikt. Hier gaat om het om de rol van ICT bij de verwerving
van «gewone» producten en diensten. Door het «vraagpatroon»
van de overheid via een databank aan het bedrijfsleven ter beschikking te
stellen, kan ook hier ICT een faciliterende rol vervullen. In het kader van de nota Milieu en Economie is f 10 mln beschikbaar
om milieugericht in te kopen te stimuleren. Daartoe is het programma Milieugericht
Overheidsaanschaffingen-beleid van start gegaan ter versterking van de coördinatie
en afstemming van bestaande activiteiten m.b.t. tot milieugericht aankopen
en aanbesteden bij gemeenten, provincies, waterschappen en onderdelen van
de rijksdienst. Belangrijk onderdeel van het project is het opzetten van een
databank met relevante informatie, zowel voor inkopers binnen overheidsorganisaties
als voor het bedrijfsleven. Gekoppeld aan informatie over subsidieregelingen
èn een overzicht van de aanbestedingsregelgeving, kan hiermee een belangrijke
stap worden gezet naar het transparant maken van de overheidsmarkt. 5. SECTORALE TERREINEN VAN OVERHEIDSZORG EN ICTIn het voorgaande is aangegeven op welke wijze de overheid in het algemeen
meer gebruik zou kunnen en moeten maken van ICT, waarbij langs een aantal
sporen beleidsacties zijn geformuleerd. In deze paragraaf wordt het beeld
als het ware een kwartslag gedraaid en komen de sectoren van overheidshandelen
in beeld. Al gedurende de looptijd van het NAP ontstond de indruk dat de echte doorbraak
pas bereikt zou worden wanneer overheidsprojecten grootschaliger zouden worden
aangepakt en geconcentreerd op een paar strategische terreinen van overheidshandelen.
Mede n.a.v. de motie Voûte1 is in 1997
gekozen voor de terreinen «Onderwijs» en «Toegang voor iedere
Burger». Deze keuze was gebaseerd op de geformuleerde voorwaarden dat
het zou moeten gaan om projecten die een breed publiek bereiken en dus massa
genereren, direct samenhangen met prioritaire beleidsthema's en belemmeringen
in het ontwikkelen en benutten van elektronische snelwegen wegnemen.Voor het thema «Toegang voor iedere burger» is het programma
Communicatie Overheid Burger opgezet, dat behandeld is in paragraaf 3.1,
terwijl voor het onderwijs gewerkt wordt aan het project «ICT in het
onderwijs», waarvoor in het regeerakkoord een miljard gulden aan additionele
middelen is uitgetrokken, waarvan f 670 mln in de jaren 1999–2002.In «Boven NAP» is aangegeven dat het toepassen van ICT in
de gezondheidszorg, de arbeidsvoorziening en de sociale zekerheid van groot
belang is om de kwaliteit van de dienstverlening te vergroten en het dienstenaanbod
te vernieuwen. 5.1 Sociale Zekerheid en ArbeidsmarktOp het terrein van de sociale zekerheid zijn de laatste jaren al diverse
initiatieven genomen om de publieke dienstverlening door een gerichte inzet
van ICT te verbeteren. Zo wordt gewerkt aan de stapsgewijze uitbouw van RINIS
(Routerings Instituut voor (inter)Nationale Informatiestromen), heeft Arbeidsvoorziening
de nationale digitale vacaturebank ontwikkeld en wordt in een proefopstelling
het Cliënt Volg Communicatie Stelsel uitgetest, opdat vanaf 1999
uitvoerders van gemeenten, arbeidsvoorziening en uitvoeringsinstellingen voor
de werknemersverzekeringen gemeenschappelijk gegevens over cliënten kunnen
uitwisselen en de dienstverlening aan werkzoekenden en uitkeringsgerechtigden
verbeteren. De Svb heeft door intelligent gebruik van GBA-koppelingen onnodige
uitvraag van gegevens aan cliënten de laatste jaren weten te verminderen.
De uitvoeringsinstellingen zijn op veel fronten actief om de gegevensuitwisseling
met werkgevers te stroomlijnen om zo de administratieve lasten te verlichten.
Daarnaast wordt het concept-Inlichtingenbureau voor de gegevensuitwisseling
van gemeenten ten behoeve van de fraudepreventie in de bijstand, in de praktijk
getest. Bezien wordt hoe in 1999 invoering kan plaatsvinden.Ondanks al deze initiatieven kunnen in dit veld nog veel stappen worden
gezet. Op grond van een beknopte inventarisatie bij de uitvoerende organen
zijn, dan wel worden, voor de periode 1998–1999 de volgende nieuwe acties
met ondersteuning uit NAP-middelen gestart:– De sollicitantenbank: op initiatief van Arbeidsvoorziening
Nederland is in 1998 gestart met de opbouw van een landelijke sollicitantenbank.
Bedoeling is dat werkgevers en consulenten eenvoudig toegang krijgen tot digitale
presentaties van kandidaten voor vacante functies. Werkzoekenden kunnen zich
zelfstandig digitaal aan werkgevers presenteren. Mensen die zich bij een Centrum
voor Werk en Inkomen (CWI) inschrijven, worden in het systeem gepresenteerd
(anoniem of met naamsvermelding). Werkgevers kunnen in de toekomst via een
password gebruik maken van de bank en sollicitanten selecteren.– Expertise in het klantcontact: het Lisv gaat momenteel
na hoe kennistechnologie kan bijdragen aan een snelle, eenduidige en klantvriendelijker
uitvoering door de uvi's. Het gaat daarbij om de dienstverlening aan uitkeringsaanvragers
voor onder meer de WW en de WAO. Expertsystemen kunnen de contactfunctionaris
bij de afhandeling van cliëntvragen de weg wijzen binnen
de complexe juridische kaders, waardoor voor de aanvrager sneller en adequater
een beeld ontstaat van zijn rechten, foutpercentages in de uitvoering kunnen
dalen, overbodige vragen en klantcontacten (van het kastje naar de muur) achterwege
blijven en klachten en bezwaarschriften minder talrijk worden. Voor de introductie
van expertsystemen in de uitvoering is meer zicht nodig op gegevensgebruik,
inrichting van de uitvoering, randvoorwaarden en een taxatie van de financiering
van de invoeringskosten.– Svb-diensten op afstand: De Svb maakt een start met
het uittesten van de integratie van nieuwe technologie in de dienstverlening
voor de volksverzekeringen. Het gaat om een beperkte Internetproef (virtueel
winkelconcept) en een call-center pilot. Uitgangspunt is de klant op een doelmatige
en flexibele wijze te helpen, met behoud van het effectief en doelmatig verloop
van de uitvoeringstaken. In pilots wordt eerst gekeken naar de technische
realiseerbaarheid en de potentiële bijdrage aan de doelmatigheid en kwaliteit
van de dienstverlening. De call-center pilot beproeft voice respons en andere
telefonie-technieken om daarmee de technische afwikkeling van klantcontacten
in de werkprocessen opnieuw vorm te kunnen geven. Beide proeven lopen in 1999
door, waarna uiterlijk in 2000 over de invoering ervan kan worden besloten.– Uitwerking van de Informatie- en Adviesfunctie van de CWI: Op dit moment zijn ca. 55 Centra voor Werk en Inkomen operationeel.
In deze samenwerkingsverbanden bestaat een grote behoefte aan ondersteuning
van receptie en consulenten met informatieproducten, mede bedoeld voor advisering
aan klanten, maar ook ter verbetering van de zelfredzaamheid van en digitale
dienstverlening aan werkzoekenden en werkgevers. Ter nadere duiding van die
informatieproducten is een concept ontwikkeld, waaruit blijkt dat Arbeidsvoorziening
voor een deel in het aanbod van die producten kan voorzien. In 1999 zal aan
de invulling van benoemde witte vlekken worden gewerkt: concretisering van
de inhoud, media die ter ontsluiting worden ingezet, opzet van de productie-
annex beheersorganisatie voor nieuwe producten en realisatie van eerste onderdelen.
De facto is hier de realisering aan de orde van het virtuele CWI-loket, in
samenhang met de fysieke dienstverlening ter plaatse.– Gemeentelijke taken en diensten op de snelweg. In het
verlengde van de implementatie van het OL2000 Zorgloket en het loket Bouwen
en wonen in het gemeentelijke domein, zullen gemeentelijke taken en diensten
in de sociale zekerheid in toenemende mate via nieuwe media op verschillende
plaatsen toegankelijk moeten kunnen worden gemaakt. Voor een deel zal de informatie-
en adviesfunctie van de CWI hiervoor al een positieve spin off kunnen betekenen.
Daarnaast zijn echter tal van aanvullingen mogelijk om de zorg en sociale
activeringsfunctie, het armoedebeleid of de schuldsanering klantvriendelijker
en doelgerichter te maken door inzet van ICT. Vanaf 2000, wanneer de
regierol van gemeenten in het lokale werk- en sociale zekerheidsveld concreter
uitgewerkt is, kunnen achterstanden die op dit vlak bij gemeenten bestaan
worden weggewerkt. 5.2 GezondheidszorgEvenals dat het geval is bij de sociale zekerheid, is op het terrein van
de gezondheidszorg sprake van een verantwoordelijkheidsverdeling waarbij,
naast het rijk en lagere overheden, andere partijen betrokken zijn. De Nederlandse
gezondheidszorg kenmerkt zich door een grotendeels collectieve financiering
met een overwegend private uitvoering. Het besturen van deze sector en het
(financiële) beheer is dus geen zaak van de overheid alleen; de dienstverlening
in de gezondheidszorg is een zaak van honderden instellingen
en duizenden zelfstandige beroepsbeoefenaren, waarbij de burger zelf niet
alleen object van beleid, maar ook medeverantwoordelijk is. Voor de uitvoering
van dit beleid wordt steeds meer gezocht naar een verankering op regionaal
en lokaal niveau. Deze positionering betekent dat maatregelen betreffende
de volksgezondheid alleen genomen kunnen worden in overleg met betrokken partijen.Algemeen is er een gevoel dat de tijd rijp is om op het terrein van de
gezondheidzorg met grootschalige initiatieven te komen. Zowel de partijen
in «het veld» als het verantwoordelijke ministerie van VWS zijn
van mening dat «ICT & zorg» nadrukkelijk moet worden uitgewerkt.
Toepassing van ICT in de gezondheidszorg dient zowel bij te dragen aan verbetering
van het primaire proces (ten behoeve van de patiënt), de transmurale
communicatie tussen zorgaanbieders, als aan de verhoging van de doelmatigheid
en het verkrijgen van inzicht in de totale geleverde zorg in budgettair en
kwalitatief opzicht.In dat kader stimuleert VWS de ontwikkeling van het «Elektronisch
patiëntendossier». Tevens wordt, zoals al is aangegeven, in OL2000-verband
gewerkt aan mogelijkheden voor implementatie van één loket voor
Zorg en welzijn. Daarnaast is de sector zelf momenteel bezig om overeenstemming
te bereiken over de invoering van (een) chipkaart(en) in de zorgsector. VWS
is hier als waarnemer bij betrokken. Tevens hebben veldpartijen de handen
ineen geslagen om te komen tot een ICT-project «Geïntegreerde Zorginformatie
als Instrument voor Kwaliteit» en is in het door VWS geïnitieerde
programma «ICT in de Zorgsector» ZorgOnderzoek Nederland nu zover
dat begin 1999 concrete projecten van start gaan. Verder laat VWS (samen met
SZW) de haalbaarheid van een gezamenlijk normalisatietraject voor een chipcard
op hun beleidsterreinen onderzoeken, waarbij ook wordt nagegaan welke standaarden
op het terrein van alleen de gezondheidszorg nodig zijn indien gezamenlijkheid
niet haalbaar blijkt. VWS geeft veel aandacht aan standaardisatie en heeft
de nummerproblematiek hoog op de agenda geplaatst, zowel voor personen als
voor bedrijven en zelfstandige beroepsbeoefenaren. Tevens zal het RINIS-concept
in de gezondheidszorg worden beproefd. Optimale benutting van ICT-mogelijkheden
op het brede terrein van de gezondheidszorg vergt regie en bestuurlijk commitment.
In het najaar 1998 is in de Meerjarenafspraken in de cure-sector afgesproken
over te gaan tot oprichting van een gezamenlijk bestuurlijk platform tussen
overheid en zorgsector. In dit platform worden bovensectorale onderwerpen –
zoals bijvoorbeeld privacybescherming – besproken, vindt afstemming
van de ontwikkelingen plaats en kan de voorbereiding van noodzakelijke wetgeving
aan de orde komen. Een en ander dient nog nader te worden uitgewerkt en moet
in februari 1999 verder vorm krijgen.De minister van VWS zal de Kamer nader informeren over de voortgang van
de hier genoemde initiatieven. 6. ONDERZOEK «ICT & OVERHEID»Er wordt wel verondersteld dat de overheid als gevolg van de «ICT-revolutie»
aan sturingsmogelijkheid zal inboeten, onder meer vanwege de afnemende betekenis
van territoriale grenzen. Zo concludeert de WRR dat de inzet van ICT tot ambigue
effecten leidt: «Dezelfde technologische ontwikkelingen die de externe
doeltreffendheid van het handelen van de staat doen afnemen, kunnen op onderdelen
de doelmatigheid van bepaalde beleidsinstrumenten vergroten.»1 In de nota «Wetgeving voor de elektronische snelweg»
wordt expliciet aandacht besteed aan de frictie tussen de wereldwijde elektronische
snelweg en de geografisch beperkte nationale rechtsmacht. Meer in het algemeen
stelt die nota dat internationalisering, dematerialisering en technologische turbulentie belangrijke gevolgen hebben voor de overheid in zijn rol
als wetgever. Datzelfde kan worden gesteld ten aanzien van het functioneren
van de overheid zelf. Geconstateerd kan worden dat de inzet van ICT zowel
leidt tot massaproductie als maatwerk, zowel tot decentralisatie als centralisatie.
De Raad voor het openbaar bestuur wijst expliciet op de trend van vervagende
grenzen tussen onderlinge delen van de overheid, bijvoorbeeld tussen bestuurslagen,
maar ook op de trend dat ICT leidt tot plattere, flexibeler en soms zelfs
virtuele (overheids)organisaties.1 De snelle
beschikbaarheid en de nog steeds toenemende hoeveelheden (bestuurs)informatie,
gevoegd bij nieuwe wijzen van dienstverlening en produceren, zullen immers
dwingen tot veranderingen binnen de overheidsorganisatie. Zo kan de opkomst
van ICT nopen tot aanpassing van de historisch gegroeide taakverdeling tussen
departementen en bestuurslagen. Ook kan de optimale schaalgrootte wijzigen
(centralisatie versus decentralisatie), kunnen organisaties veranderen van
taakgericht naar klantgericht en kunnen er andere verhoudingen ontstaan tussen
beleidsvorming en beleidsuitvoering. De mogelijkheden van nieuwe vormen van
beleidsparticipatie worden enorm vergroot («responsieve overheid»),
wat weer zijn weerslag heeft op de relatie kiezer-gekozene.Ook ten aanzien van andere thema's die spelen in het kader van ICT &
Overheid, zoals de gevolgen voor de overheidsorganisatie, Business Proces
Redesign, privacy, arbeidsproductiviteit bij de overheid, cultuur en houding
van ambtenaren ten aanzien van ICT, democratie (digitale burgerconsultatie,
digitale relatie burger-bestuur versus het primaat van de politiek) spelen
vele vragen. In het kader van «Elektronische Overheid» zal een
onderzoeksprogramma rondom een aantal gebundelde thema's worden opgezet om
te trachten (een begin van) antwoorden op een aantal van de betreffende vragen
te krijgen. Daarbij zal onder meer worden aangesloten bij de uitvoering van
de nota Wetgeving voor de elektronische snelweg en onderzoeksprogramma's als
«IT & Recht». In het kader van de National Performance Review zijn in de Verenigde
Staten 325 werkgroepen (National Reinvention Laboratories) binnen federale
overheidsorganisaties in het leven geroepen, die op vrijwillige basis de mogelijkheden
van ICT onderzoeken. Deze werkgroepen is expliciet gevraagd om radicaal nieuwe
manieren van overheidsoptreden te onderzoeken waarbij gebruik wordt gemaakt
van ICT-toepassingen en om deze uit te testen. Zweden, Duitsland en het Verenigd
Koninkrijk hebben ook ervaringen met dit soort onderzoekTevens zal onder het moto «meten is weten» een databank met
kwantitatieve gegevens betreffende overheid & ICT op basis van gegevens
van het CBS en andere instanties worden samengesteld en bijgehouden en zal
regelmatig een indicatoren-onderzoek worden verricht naar het gebruik van
ICT door de overheid. Hierbij zal zoveel mogelijk aansluiting worden gezocht
bij soortgelijke initiatieven, bijvoorbeeld in het kader van het G8-project
«Government on line», zodat internationale vergelijking mogelijk
is. 7. FLANKEREND BELEID, ORGANISATIE EN FINANCIËN 7.1 VoorlichtingUit onderzoek wordt duidelijk dat het probleem om ICT-projecten binnen
de overheid tot een succes te maken niet zo zeer gelegen is in het rondkrijgen
van de begroting, als wel in het commitment vanuit de top van
de organisatie. Het is essentieel voor het tot stand komen van een echte elektronische
overheid dat er een link gelegd wordt tussen automatiseringsen beleidsafdelingen;
dat ICT beleidsmatig wordt ingezet. Er zal daarom een breed voorlichtingsprogramma
voor overheidsmanagers worden opgezet bestaande uit voorlichtingsbijeenkomsten,
artikelen in departementale bladen, presentaties voor rijks- en lagere overheden,
een eigen site met het laatste nieuws, etc. Tevens zal in samenhang met het
COB-project een algemeen PR-programma worden opgezet, om duidelijk te maken
welke plannen de overheid heeft omtrent het eigen gebruik van de elektronische
snelwegen, intern, maar vooral ook extern bij de uitvoering van beleid. 7.2 Internationale samenwerking en kennisuitwisselingIn het kader van de herijking van het NAP is een benchmarkonderzoek uitgevoerd
naar de overheidssector, waarbij een groot aantal beleidsmakers in verschillende
landen is geïnterviewd.1 Uit het onderzoek
blijkt dat Nederland in vergelijking met de onderzochte landen goed mee kan
in de front-office, maar achterblijft bij het toepassen van ICT in de back-office.
In een zo snel veranderende wereld als de informatiesamenleving kan dat niet
meer zijn dan een momentopname. Voor een goede onderbouwing van het beleid
is meer nodig, namelijk een voortdurende samenwerking en kennisuitwisseling
tussen partners uit verschillende landen.De betrokken landen wilden graag op de hoogte gehouden worden van de resultaten
van de benchmark. Er is weinig kennis over het beleid in de verschillende
landen en de uitgangspunten waarop dat beleid is gebaseerd. Iedere overheid
is nog zoekende naar haar rol in de informatiesamenleving. In de aanbevelingen
van het benchmarkonderzoek staat dan ook dat Nederland belang zou moeten hechten
aan de rol van «leerling» en «leraar» in deze internationale
«school».De eerste stap is gezet in juni 1998. Nederland heeft toen een internationaal
congres georganiseerd, waaraan onder andere personen uit het Verenigd Koninkrijk,
Zweden, Finland, Duitsland, Canada en de Verenigde Staten hebben deelgenomen.
De conferentie heeft geleid tot het ontstaan van een stevig netwerk. Zo is
Nederland inmiddels betrokken bij het G8-project «Government on Line»,
dat niet beperkt is tot de «echte» G8-landen. Centraal staat de
kennisuitwisseling, waarbij wordt gewerkt aan een portfolio met best practices
en, samen met de OECD, wordt bekeken welke indicatoren van belang kunnen zijn
om de ontwikkelingen in de verschillende landen met elkaar te meten.Ook in het verband van de Europese Unie participeert Nederland in initiatieven
die relatie hebben met «ICT & Overheid», zoals het IDA-programma,
dat de totstandkoming van trans-Europese telematicanetten voor overheidsdiensten
stimuleert en in discussies rondom Groenboeken als «Living and working
in the information society» en «Accesss to and exploitation of
public sector information». 7.3 Sociale gevolgen van ICTVan diverse kanten wordt terecht aandacht gevraagd voor de sociale gevolgen
van de huidige snelle ICT-ontwikkelingen op de maatschappij. Zo gaat het advies
van de Tijdelijke Commissie voor het Informatiebeleid in op de maatschappelijke
consequenties als Nederland inderdaad de ambitie waarmaakt om te behoren tot
de Europese koplopers op de elektronische snelwegen.2 Daarbij wordt vooral aandacht besteed aan een mogelijke gehele of
gedeeltelijke verdringing van oude diensten door nieuwe. Doordat groepen in
de samenleving door een gebrek aan kennis en vaardigheden niet in staat zijn
om van die nieuwe diensten gebruik te maken, zou een tweedeling in de maatschappij
kunnen ontstaan. De commissie merkt daarbij op dat juist ICT
er aan kan bijdragen dat het leven van bijvoorbeeld ouderen en gehandicapten
veraangenaamd wordt. Er zou systematisch moeten worden nagegaan hoe dit in
nog sterkere mate het geval zou kunnen zijn.De sociale gevolgen zijn overigens niet beperkt tot een mogelijke tweedeling
van de samenleving. Het gebruik van ICT is op alle terreinen van de maatschappij
sterk toegenomen; zie bijvoorbeeld de gevolgen voor de arbeidsmarkt, het onderwijs,
etc. In de openbare bibliotheek Schilderswijk in Den Haag is in augustus 1998
het Telematica Centrum Schilderswijk (TCS) gestart, mede mogelijk gemaakt
door een bijdrage uit de URBAN-gelden van de Europese Commissie. In dit centrum
leren bezoekers om zelfstandig informatie te vinden met behulp van nieuwe
media. 's Morgens krijgen scholieren in klassenverband les; 's middags kunnen
ze individueel gratis een half uur gebruik maken van het Internet en educatieve
software. In de avonduren komen groepen als vrouwen, (allochtone) ondernemers,
deelnemers volwasseneneducatie, ouderen en wijkbewoners in het algemeen aan
bod met een aangepast programma. Dankzij dit Telematica Centrum is de Schilderswijk
aangesloten op de elektronische snelweg en maakt deze wijk via Internet deel
uit van de global society. De belangstelling is enorm; het programma met scholen
is voor het lopende schooljaar al grotendeels volgeboekt. Het TCS-project
fungeert als proeftuin voor de rest van de stad en heeft hopelijk een voorbeeldwerking
voor andere grote steden.Zoals al aangegeven wordt in Nederland in het kader van het project Communicatie
Overheid-Burger getracht zoveel mogelijk mensen de toegang te bieden tot elektronische
(overheids)informatie via een dicht netwerk van pc's in openbare bibliotheken.
Door tevens te zorgen voor adequate begeleiding van de «starters»
op de elektronische snelweg, worden mensen gestimuleerd om gebruik te maken
van Internet. Daarnaast zal in het beleid de komende jaren vooral aandacht
worden besteed aan specifieke groepen in de samenleving. Dat is belangrijk
vanuit het oogpunt van sociale cohesie, maar ook vanuit economisch oogpunt.
Een echte integratie van nieuwe diensten lukt immers alleen bij een zo breed
mogelijk draagvlak voor de informatiesamenleving. 7.4 Een ICT-uitvoeringsorganisatie, een Clusteroverleg
en een ExpertgroepDe beleidsuitvoering binnen het NAP vond tot nu toe vooral op decentraal
niveau plaats. Zo zijn een groot aantal voorbeeldprojecten gestart om als
overheid ervaring op te doen met elektronische snelwegen. De projecten zijn
geëvalueerd, waarbij onder meer bleek dat er behoefte was aan een makel-
en schakelfunctie vanuit het NAP, aan het uitwisselen van ervaringen, aan
kontakten tussen de verschillende pilots. Er zijn niet zo zeer financiële
belemmeringen, maar er is vooral behoefte aan kennisuitwisseling en technische
ondersteuning. De belangrijkste aanbeveling uit deze evaluatie en uit andere
onderzoeken is dan ook om te komen tot een projectondersteuningsfunctie op
een overkoepelend niveau.Om hierin te voorzien ligt het in het voornemen om in navolging van het
Verenigd Koninkrijk (Central Computer and Telecommunications Agency) ook in
Nederland een ICT-uitvoeringsorganisatie op te richten. Het instellen van
zo'n organisatie kan er toe bijdragen dat er binnen de overheid op het vlak
van ICT een heldere scheiding komt tussen beleidsvorming en beleidsuitvoering.
In eerste instantie is het de bedoeling om de bestaande programmabureaus
ON21 en OL 2000 en de op te zetten «helpdesk» voor het project
Communicatie Overheid Burger (zie par. 2.1) samen te brengen in één
organisatie. Daarmee zal efficiencyvoordeel behaald worden in de ondersteuning
van deze programmaonderdelen. Bovendien zal aldus ook schaarse kennis op het
terrein van programmabeheer en -uitvoering van ICT-projecten binnen de overheid
worden gebundeld. Het gaat dan om taken als programmabeheer, het doen van
Europese aanbestedingen, beheer en onderhoud van contracten, advies en helpdeskfunctie
voor het inrichten van «éénloketten», het leveren
van praktische ondersteuning bij het elektronisch toegankelijk maken van overheidsinformatie.
Vervolgens zal bij het opstarten van andere onderdelen van het Actieprogramma
Elektronische Overheid telkens worden overwogen of het efficiënt en effectief
is om de uitvoering eveneens aan de uitvoeringsorganisatie op te dragen. Mogelijke
aanvullende opdrachten die de uitvoeringsorganisatie zal kunnen uitvoeren
zijn: het bouwen en onderhouden van de overheidsschil, het geven van advies,
het bijhouden van informatie over de ICT-sector, waaronder de dienstenaanbieders,
het geven van inlichtingen aan de overheidssector, het bemiddelen bij contracten
en centrale inkoop en het geven van adviezen, het ontwikkelen van standaarden
e.d. Qua aansturing en financiering van de uitvoeringsorganisatie zal worden
aangesloten bij de systematiek die al wordt gehanteerd bij het bestaande programmabureau
ON21.Op deze wijze zal de omvang en taak van de organisatie volledig bepaald
worden door de invulling van de verschillende projecten. Voorwaarde is dat
de ICT-organisatie zich zal beperken tot die taken die een aantoonbare meerwaarde
hebben boven wat reeds algemeen aan kennis en ervaring bij individuele overheidsorganisaties
aanwezig is en voorts geen activiteiten zal ontwikkelen die redelijkerwijs
ook door de markt kunnen worden verricht. Bovendien zal – in principe
voor elk van de onderscheiden op te dragen activiteiten afzonderlijk –
de opdrachtgever voor een dekkende financiering moeten zorgen.In de NAP-Stuurgroep is een verdeling gemaakt naar clusters/portefeuillehouders.
De bewaking van de voortgang van het Actieprogramma als geheel zal plaatsvinden
door een op te richten «Clusteroverleg ICT & Overheid», waar
directeuren van de ministeries van BZK/GSI, SZW, VWS, OC&W, Justitie,
EZ, V&W en de Belastingdienst in participeren. Dit Clusteroverleg zal
jaarlijks rapporteren aan de NAP-Stuurgroep.Mede omdat de kennis van ICT steeds schaarser wordt, is het goed om de
mogelijkheden te bezien om de kennis en denkkracht ten behoeve van de strategische
beleidsontwikkeling aangaande ICT & Overheid te mobiliseren. De snelle
ontwikkelingen op het gebied van ICT vereisen een daarop toegesneden model,
waarbij wordt gedacht aan exclusieve netwerken van experts, onderzoekers,
topmanagers e.d. om bijdragen te leveren aan gemeenschappelijke visievorming.
Een speciale rol daarin zou een expertgroep, bestaande uit een beperkt aantal
topadviseurs, kunnen spelen die ten behoeve van de ontwikkeling van visies
op de inzet van ICT in het openbaar bestuur discussies aanzwengelen binnen
en tussen sectoren en daarbij een eigen inbreng in deze discussie hebben.Op de nadere vormgeving van de uitvoeringsorganisatie en de expertgroep
zal worden ingegaan in de uitvoeringsrapportages over «Elektronische
Overheid» die de Kamer jaarlijks zal ontvangen. 7.5 FinanciënIn 1999 zal het accent van het actieprogramma Elektronische Overheid liggen
op initiatieven, zoals die zijn aangegeven in de paragrafen 2 en 5, waarbij
met name het beleid om zoveel mogelijk overheidsinformatie elektronisch
aan te bieden, zal worden voortgezet. Tevens zal een stevig begin gemaakt
worden met het starten van de activiteiten die in paragraaf 4.4 onder
de noemer Stroomlijning Basisgegevens zijn aangekondigd. De eerste stap wordt
hierbij gezet met het realiseren van een informatiekaart van Nederland die
een overzicht moet bieden van de informatiestromen en de daarvoor verantwoordelijke
organisaties. Het onderzoek naar de mogelijkheden van een Europese identiteitskaart
(par. 3.2) in de vorm van een smartcard moet zo snel mogelijk leiden tot een
pilot waarbij gebruik gemaakt wordt van biometrische gegevens. Ook aan de
voorbereidingen voor een landelijk dekkend net van fysieke en digitale loketten
op de terreinen Bouwen & wonen, Zorg & welzijn en een Bedrijvenloket
zal voortvarend worden gewerkt.Na de oplossing van het millenium-probleem en de invoering van de euro
ontstaat meer ruimte om het vizier verder te richten op de back-office activiteiten
zoals die in paragraaf 4 zijn vermeld. Deze activiteiten, waaronder die
van Stroomlijning Basisgegevens zullen ook in de jaren daarna de nodige financiële
capaciteit vergen, met name van de betrokken organisaties. Overigens is duidelijk
dat deze investeringen zullen (moeten) leiden tot belangrijke bezuinigingen
op termijn. Bijlagen 1 en 2 geven een beeld van de duur en de geraamde kosten
van de projecten die uit «Elektronische Overheid» voortkomen.De planning in de tijd van de verschillende voornemens die in deze nota
worden genoemd zal in nauw overleg met de betrokken departementen plaatsvinden
en is afhankelijk van de beschikbare capaciteit en het benodigde budget. Uitgangspunt
voor de jaren 1999–2002 is dat jaarlijks een substantieel deel van het
beschikbare NAP-budget van f 70 mln, te weten f 20 tot 30 mln, beschikbaar
is voor initiatieven in de publieke sector. Zoals in paragraaf 1.3 al
is aangegeven wordt beoogd met de in «Elektronische Overheid»
aangekondigde activiteiten een «olievlekwerking» te bewerkstelligen.
De NAP-middelen hebben dan ook een duidelijke aanjaagfunctie en zijn niet
bedoeld om gedurende langere tijd exploitatie van opgestarte projecten te
faciliteren. Het beschikbare budget moet gezien worden als een soort van «zaaigeld»,
een vliegwiel dat projecten en processen op het vlak van ICT & overheid
in werking moet zetten en de overheid in al zijn gradaties moet stimuleren
om (veel meer) ICT in te zetten bij de reguliere bedrijfsvoering en bij de
dienstverlening aan de burger. Dit zal op talrijke punten leiden tot ingrijpende
aanpassingen, waarbij het vervangen van de typemachine door de personal computer
nog maar kinderspel is geweest. Uiteindelijk zullen de reguliere begrotingen
van de respectievelijke overheidsdiensten ruimte moeten bieden voor de beoogde
grootschalige ICT-inzet in het publieke domein.Naast de bijdragen uit het NAP, waar bijlage 2 een indicatief beeld van
geeft, zullen er ook uit de reguliere begrotingen additionele middelen beschikbaar
komen. Per project vindt hierbij een nadere afweging plaats. Zo zal het bij
meerdere projecten voorkomen dat de deelnemende partijen vooruitlopend op
de exploitatiekosten die men zelf zal moeten dekken, ook in de startfase al
een substantieel deel van de kosten voor hun rekening nemen, naast de toegezegde
NAP-bijdrage. Het OL2000-project is hier een voorbeeld van. Bij andere projecten
zal met behulp van het «NAP-zaaigeld» het plantje eerst enige
omvang moeten hebben, alvorens de betrokken partijen het verder op eigen kosten
laten groot worden. Zo wordt onder de noemer «Digitale Duurzaamheid»
op kosten van «Elektronische Overheid» eerst de architectuur van
bestuurlijke, organisatorische en technische eisen van Recordkeeping systems
(de digitale versie van het huidige dynamische archief) in kaart gebracht
en zo nodig een prototype getest, maar komt de implementatie van deze systemen
voor rekening van de overheidsdiensten zelf.In de jaarlijkse uitvoeringsrapportages van Elektronische Overheid zal
worden aangegeven hoe groot de projectomvang was van de in uitvoering
genomen c.q. afgeronde projecten, welk deel hiervan door het NAP werd betaald
en wat de eigen bijdrage van de betrokken overheidspartijen is geweest.Het doel van «Elektronische Overheid» is dat dankzij al de
beoogde ICT-investeringen, belangrijke besparingen kunnen worden gerealiseerd
door een efficiëntere bedrijfsvoering, een effectievere uitvoering van
het beleid en een verbeterde dienstverlening. Zodat ook de overheid als moderne
organisatie een stevige rol kan spelen in de informatiemaatschappij en haar
verzorgende en presterende rol op efficiënte en effectieve wijze kan
vervullen. De Minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid,R. H. L. M. van Boxtel BIJLAGE 1ACTIELIJST ELEKTRONISCHE OVERHEIDOnderwerptussen/eindproduct1999200020012002BetrokkenenA: Toegankelijke overheid:      A1) Communicatie Overheid Burger (COB)       – Content-ontwikkelingCOB-helpdesk:
paktische ondersteuning voor overheids-organisaties die «digitaal willen.»xx  BZK,
VNG, IPO – Verbeteren toegankelijkheid overheidsinformatiewww.overheid.nl
met zoekstructuur en links naar gezochte overheidsinfoxx  BZK,
VNG, IPO – Publieke toegangInternetaansluitingen in bibliothekenxx  BZK,
OCW, NBLC, VNG en IPO  Cursussen voor bezoekers en medewerkers
van bibliothekenxx     Campagnexx           A2)
Toegankelijkheid van overheidsinfo       – Kader voor beschikkingstelling
overheidsinformatie x   alle ministeries,
VNG, IPO – Overheidsmetabestand x   BZK       A3) Overheidsinformatie gratis via InternetOfficiële
publicaties (Staats-courant, Kamerstukken e.d.)x   BZK,
Sdu  Ombudsmanx   Ombudsman, BZK  Staatsalmanakx   BZK,
Sdu, VORA  Gerechtelijke uitsprakenxxxxMin.
van Justitie; Hoge Raad  Wet- en regelgeving  xxBZK,
Jus, BuZa, TK, EK  Commissariaat v.d. Mediax   Commissariaat
v.d. Media Aanbestedings-site overheidxx  EZ,
BZK  Flankerend beleidxxxxBZK, OCW,
V&W        B: Betere publieke dienstverlening      B1)
OL2000Drie geïntegreerde loketten    BZK,
VNG, gemeenten en:  – bedrijvenxxxxEZ,
Kamers van Koophandel  – bouwen & wonenxxxxVROM,
Kadaster  – zorg & welzijnxxxxVWS,
NIZW, welzijnsinstellingen B2) SZW       – Virtueel CWI-loket xx  CWI,
SZW – Chipkaartproef xx  LISV,
Arbeidsvoorziening, SZW B3) VWS: ChipkaartproefProef met chipkaarten
in de gezondheidszorg, regio Eemlandxxx VWS B4)
(Kader voor) gebruik door publieke instellingen van chipkaartenOnderzoek/proef
nieuwe Europese identiteitskaartxx  BZK/GBA        C:
Interne bedrijfsvoering overheid      C1) Overheidcommunicatie–
Beveiligde e-mailxxxxalle ministeries  –
TTPxxx alle ministeries  – E-mail
adressengids voor de Rijksoverheidxxx alle ministeries – Web-site met o.a. vacaturebankxxxxalle
ministeries C2) Stroomlijning basisgegevens– Informatiekaart
Nederland: overzicht van registraties van o.a. personen, bedrijven en
gebouwen.xx  BZK, EZ, LISV, GBA, RAVI  –
ProjectorganisatiexxxxBZK  Kader
voor authentieke registratiesxx  alle ministeries Opzet bedrijvenregisterxxxxEZ, FIN,
SZW, KvK, CBS, LISV  Opzet geografisch kernbestandxx  VROM,
RAVI  Opzet verzekerdenadministratiexxx LISV,
SZW, Uvi's  Opzet gebouwenregistratiexxxxVROM,
RAVI, VNG C3) ON21Europese aanbesteding overheidstelefonie (OT2000)x   BZK,
Belastingdienst, Min. van Justitie, VNG, SVb, V&W C4) Digitale duurzaamheid–
Recordkeeping systemxxxxBZK, OCW  –
digitaal depotxxxxBZK, OCW D.
Flankerend beleid      D1) Onderzoeksprogramma naar gevolgen van inzet
ICT voor:     BZK – de overheidsorganisatie xx   –
arbeidsproductiviteit in de publieke sector xxx  –
de democratie  xxx – opbouw
databank met kwantitatieve gegevens over ICT & Overheid xxxx D2)
Voorlichtingsprogramma binnen de overheid xxxxNAP-departementenBIJLAGE 2:Indicatieve Begroting Elektronische Overheid (voor zover gefinancierd
uit NAP-gelden, x f mln, verplichtingenbasis 19981999200020012002A1 Communicatie Overheid Burger19,30,7–––A2 Kader overheidsbestanden ––––A3 Overheidsinformatie digitaal1,010,0–––B1 OL 20000,62,52,52,52,5 B2 SZW1,02,04,04,04,0B3 VWS0,53,04,04,04,0 B4 Chipkaart
Reisdocument 2,0––– C1
Overheidscommunicatie0,82,56,56,56,5 C2
Stroomlijning basisgegevens 5,010,010,010,0 C3
ON21––––– C3
Digitale Duurzaamheid0,52,02,02,02,0 D1
Onderzoek ICT & Overheid0,40,50,50,50,5D2 Voorlichting 0,50,50,50,5TOTAAL = beschikbaar budget 30,730.030,030,0Voor de uitvoering van het Nationaal Actieprogramma Elektronische Snelwegen
(NAP) is structureel f 70 mln per jaar beschikbaar. Interdepartementaal
is overeengekomen hiervan in principe jaarlijks zowel voor de particuliere
als voor de collectieve sector f 20 mln à f 30 mln beschikbaar
te stellen. De daadwerkelijke toewijzing vindt jaarlijks door de Stuurgroep
NAP plaats op basis van de concrete projectplannen.Voor het jaar 1999 heeft de NAP-Stuurgroep ingestemd met het reserveren
van f 30 mln voor bovengenoemde projecten van «Elektronische Overheid».
De definitieve toewijzing zal gedurende het jaar door de Stuurgroep plaatsvinden
op basis van de desbetreffende projectplannen.De bedragen voor de jaren 2000–2002 geven de (maximale) denkrichting
aan. Ook hier zal de definitieve toewijzing jaarlijks op basis van projectplannen
plaatsvinden. BIJLAGE 3:Kabinetstandpunt op het advies van de Raad voor het openbaar bestuur
«Dienen en verdienen met ICT»Advies Raad voor het Openbaar BestuurIn haar advies van 1998 «Dienen en verdienen met ICT; over de toekomstige
mogelijkheden van de publieke dienstverlening» concludeert de Raad voor
het Openbaar Bestuur (ROB) dat veel mogelijkheden om met behulp van nieuwe
technologieën de overheidsdienstverlening aan de burger te verbeteren,
onbenut blijven en dat allerlei nieuwe mogelijkheden zich nog zullen aandienen.
In de marktsector is er de voortdurende prikkel van concurrentie die aanbieders
van producten dwingt tot productvernieuwing, maar binnen de collectieve sector
ontbreekt zo'n externe prikkel. Daarmee loopt de overheid eerder dan het bedrijfsleven
de kans achter de feiten aan te lopen. Daar komt bij dat «de burger»
een mondige consument is geworden, die hoge eisen stelt aan dienstverlening,
waardoor het te meer opvalt wanneer de overheid niet aan kwaliteit van de
dienstverlening kan voldoen die het bedrijfsleven wel levert. Hieruit vloeit
voor de overheid de noodzaak voort om met kracht door te gaan op de weg naar
verbetering van de dienstverlening. De overheid zou daartoe een strategie
moeten ontwikkelen. De ROB merkt daarbij op dat projecten die zijn gestart
in het kader van Overheidsloket 2000 gezien moeten worden als vingeroefeningen
voor het grote werk dat nog moet gaan beginnen.Naar het oordeel van de Raad is de meest cruciale vraag hoe kan worden
bereikt dat overheidsorganisaties die dit aangaat, de dienstverlening aan
de burger centraal gaan stellen in hun organisatiefilosofie. In dit verband
doet de Raad een aantal aanbevelingen. RegeringsstandpuntDe regering onderschrijft de hoofdlijnen van dit advies van de Raad voor
het Openbaar Bestuur. Dit ligt ook besloten in de inhoud van het Actieplan
Elektronische Overheid. Naar aanleiding van de hieronder cursief weergegeven
aanbevelingen van de ROB wordt daarom zoveel mogelijk naar onderdelen van
deze nota verwezen.– De politiek verantwoordelijke bestuurders moeten doordrongen zijn
van het besef dat ICT als een strategisch instrument kan worden ingezet om
de burger te dienen en daarmee te binden aan het openbaar bestuur.– De dienstverlening aan de burger dient het leidinggevende principe
te zijn voor overheidsorganisaties die dat aangaat.– De zelfstandige positie van uitvoerende overheidsdiensten mag
geen doel op zichzelf worden, maar moet ondergeschikt worden gemaakt aan de
centrale doelstelling, optimale dienstverlening aan de burger.– Het project Overheidsloket 2000 dient te worden voortgezet met
bijzondere aandacht voor het verder uitbouwen over de sectorgrenzen heen van
die projecten die op dit moment het meest kansrijk zijn.– Via gericht marktonderzoek moet de rijksoverheid trachten in beeld
te brengen aan welke vormen van vernieuwende dienstverlening behoefte is.– Bij het ontwikkelen van nieuwe vormen van dienstverlening dient
steeds te worden nagegaan met welk medium (oud of nieuw) de grootste toegankelijkheid
voor de burger wordt bereikt.– Er wordt een kennisinstituut opgericht als agentschap van de rijksoverheid
dat tot taak heeft kennis omtrent overheidsdienstverlening met behulp van
ICT te verzamelen, te genereren en te doen toepassen. Verbeteren van de publieke dienstverlening is één van de
drie centrale thema's van «Elektronische Overheid», dat in paragraaf 2.3
nader wordt uitgewerkt. Zoals daar aangegeven zal het project Overheidsloket
2000 worden voortgezet, waarbij de meest kansrijke loketten Bouwen en wonen,
Zorg en welzijn en een Bedrijvenloket verder worden uitgewerkt. Hierbij is
een uitgangspunt dat er keuzemogelijkheid moet zijn tussen elektronische en
traditionele diensten (zie par. 1.3). Paragraaf 7.4 gaat in op het organiseren
van de noodzakelijke kennis op dit gebied.– Na deregulering en privatisering is aandacht nodig voor de noodzaak
van uniformering en afstemming van sleutelbegrippen in wet- en regelgeving.– Er dient nader onderzoek te worden verricht naar de financiële
winst die bij overheden en semi-overheden kan worden behaald met het elimineren
van dubbelingen in gegevensbestanden.– Er zou een «revolving fund» opgericht moeten worden
waaruit investeringen in netwerkvorming, die niet aan een specifieke organisatie
kunnen worden toegewezen, worden betaald. De baten die optreden, ook op andere
plaatsen dan waar is geïnvesteerd, kunnen na verloop van tijd weer terugvloeien
naar dat fonds.– Door een wettelijk verbod op het vragen van informatie aan de
burger die ook elders binnen de overheid beschikbaar is kan netwerkvorming
worden gestimuleerd of kan een lopend proces van netwerkvorming worden afgerond,
kan de dienstverlening worden verbeterd en kan efficiënter worden gewerkt.
In vorenbedoelde wettelijke regeling worden de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
van de beheerders van decentrale gegevensbestanden beschreven.In paragraaf 4. worden de activiteiten beschreven die gericht zijn
op het verbeteren van de gegevensuitwisseling tussen overheidsorganisaties.
In het kader van het project Stroomlijning Basisgegevens zal worden gewerkt
aan uniformering en afstemming van bepaalde sleutelbegrippen en het verrekenen
van de kosten en baten van het opzetten van basisregistraties waarmee dubbelingen
in gegevensbestanden kunnen worden voorkomen. Er is voorzien in middelen voor
investeringen die niet aan specifieke organisaties kunnen worden toegerekend,
zij het vooralsnog niet in de vorm van een «revolving fund». Ook
zal een programma van eisen worden opgesteld m.b.t. wettelijk te regelen aspecten
rond basisregistraties.– In de huidige kabinetsperiode moet een tweetal strategische projecten
van netwerkvorming worden gerealiseerd, waarbij sociale zekerheid en volksgezondheid
centraal staan.In het kader van «Elektronische Overheid» wordt specifiek
gekozen voor het ondersteunen van ondermeer netwerkinitiatieven in de sectoren
sociale zekerheid en volksgezondheid (zie hoofdstuk 5).– In een aantal wettelijke regelingen wordt de ruimte geboden om
tot nieuwe vormen van samenwerking te komen met het oog op een verbeterde
dienstverlening aan de burger, onder gelimiteerde afwijking van het bestaande
wettelijke regime.Dit is één van de mogelijkheden die bij de uitvoering van
«Elektronische Overheid» nader zullen worden onderzocht.– Efficiencybesparing kan worden gerealiseerd door in de huidige
kabinetsperiode een overheidsbreed netwerk voor wederzijdse informatievoorziening
te ontwikkelen waarop de rijksdepartementen en de Hoge Colleges van Staat
zijn aangesloten.Een dergelijk OverheidsIntranet wordt aangekondigd in paragraaf 4.1. XNoot1Wetgeving voor de elektronische snelweg, 12-2-1998, Kamerstukken II, 25 800,
 nrs. 1–2.XNoot2Dienen en verdienen met ICT; over de toe- komstige mogelijkheden van de
publieke dienstverlening, Raad voor het openbaar bestuur, april 1998.XNoot1Herijking Actieprogramma Elektronische Snelwegen «Boven NAP»,
april 1998, Kamer- stukken II, 24 565, nr. 6.XNoot1Elektronische bestanden van het bestuur, BDO, september 1998.XNoot1Kamerstukken II, 25 000-XIII, nr. 19.XNoot1Staat zonder land, Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, 1998.XNoot1Dienen en verdienen met ICT, Raad voor het openbaar bestuur, april 1998.XNoot1B&A-groep, Zes maal een informatiemaat- schappij, 1998.XNoot2Tijdelijke Commissie voor het Informatie- beleid, Algemeen bereik van
informatie- diensten, 1998. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26387-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl