Instellen baten-lastendienst GBO.Overheid; Verslag van een schriftelijk overleg; Verslag van een schriftelijk overleg over het instellen baten-lastendienst GBO.Overheid
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139516
 2009-2010
 
 32 214
 Instellen baten-lastendienst GBO.Overheid
 
 
 
 
 Nr. 
 2
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 17 december 2009
 De vaste commissie voor Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties heeft enkele vragen en opmerkingen aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voorgelegd over de brief van 10 november
2009 houdende het instellen van de baten-lastendienst GBO.Overheid (Kamerstuk
32 214, nr. 1) ter beantwoording aan.
 
 Deze vragen en opmerkingen, alsmede de daarop op 16 december 2009
gegeven antwoorden voorzien van een inleiding, zijn hieronder afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Leerdam
 De griffier van de commissie,
 Van Leiden
 
 I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 Algemeen
 De leden van de CDA-fractie hebben geen overwegende bezwaren tegen het
instellen van een baten-lastendienst GBO.Overheid. De leden van de CDA-fractie
zijn wel verrast door het onverwachte voorstel om GBO.Overheid per 1 januari
2010 al de tijdelijke status van baten-lastendienst te verlenen. Hoe is de
besluitvorming hieromtrent tot stand gekomen?
 
 De leden van de fractie van de PvdA hebben kennis genomen van het voornemen
om met ingang van 1 januari 2010 de baten-lastendienst GBO.overheid in
te stellen. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat aan een dergelijke
beslissing een gedegen afweging vooraf dient te gaan, die niet gemaakt kan
worden op basis van de informatie die de Kamer nu heeft ontvangen. De leden
van de PvdA-fractie worden graag op de hoogte gebracht van de redenen waarom
u hebt besloten tot de instelling van GBO.Overheid als baten-lastendienst,
aangezien in uw brief niet staat welke redenen tot deze keuze geleid hebben.
 
 De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voornemen en zien het belang van een samenhangende ICT-infrastructuur, om
zo elektronische zaken snel en makkelijk af te kunnen handelen.
 
 De leden van de VVD-fractie willen een nadere toelichting waarom is besloten
tot de instelling van GBO.Overheid als baten-lastendienst? Wat zijn de gevolgen
als het niet lukt om de GBO.Overheid per 1 januari 2010 de tijdelijke
status van baten-lastendienst te geven?
 De instellingsvoorwaarden
 De leden van de CDA-fractie vragen u aan te geven waarom wordt voorgesteld
om de status tijdelijk te verlenen? Waarom wordt een periode van maximaal
drie jaar uitgetrokken om aan de instellingsvoorwaarden te voldoen? Met welke
instellingsvoorwaarden worden vertragende knelpunten verwacht?
 
 Het valt de leden van de PvdA-fractie op dat besloten is over te gaan
tot instelling van een tijdelijke baten-lastendienst en niet tot een definitieve
baten-lastendienst. De brief impliceert echter dat er nu al wordt voldaan
aan de drie instellingseisen. In hoeverre wordt nu al voldaan aan de instellingseisen,
wat moet GBO.overheid de komende drie jaar bereiken om te voldoen aan de eisen
en waarom is gekozen voor een tijdelijke instelling?
 
 De leden van de VVD-fractie willen weten of het de bedoeling is dat de
GBO.Overheid uiterlijk per 1 januari 2013 de definitieve status van baten-lastendienst
krijgt? Zo nee, wanneer wel?
 
 De leden van de CDA-fractie willen graag weten welke indicatoren, waarmee
inzicht wordt gegeven in de doelmatigheid, door GBO.Overheid zijn ontwikkeld?
Wat is op dit moment de nulmeting als het gaat over de doelmatigheid van GBO.Overheid?
Welke verbeteringen heeft u als doelstelling voor 2010 voor ogen? Verder vragen
de leden van de CDA-fractie zich af waarom deze doelstellingen niet te realiseren
zijn zonder het instellen van een baten-lastendienst?
 Wat staat er allemaal in het gezamenlijke startdocument van u en uw collega
van Financiën, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Beperkt dat zich
tot de drie voorwaarden, zoals vermeld in uw brief? Welke doelmatigheidsprikkels
ontbreken volgens u in het huidige functioneren van GBO.Overheid
en welke prestatieafspraken heeft u bijvoorbeeld voor ogen bij de doelmatigheid
van de bedrijfsvoering? Verder willen de leden van de CDA-fractie graag weten
hoe het kostprijsmodel er uit ziet, dat nu al door GBO.Overheid is ontwikkeld?
Is het de bedoeling dat er nog een nieuw kostprijsmodel wordt ontwikkeld?
 
 Een doelmatiger uitvoering van overheidsbeleid en aanbieding van overheidsdiensten
is voor de leden van de PvdA-fractie een belangrijk doel. In dat kader vragen
deze leden wat de verwachte toegevoegde waarde is van het functioneren van
GBO.Overheid als baten-lastendienst in plaats van een gewone dienst? Ook vragen
de leden van de PvdA zich af welke gevolgen te verwachten zijn van de instelling
van de baten-lastendienst GBO.Overheid voor de doelstelling van het kabinet
om de lastendruk te verminderen?
 
 De leden van de fractie van de PvdA zijn benieuwd naar de wijze waarop
in het sturingsmodel van GBO.Overheid de doelmatigheid wordt vergroot. Kunt
u uiteenzetten op welke manier u verwacht dat inzicht in de kostprijs en kwaliteit
van de oordelen van de baten-lastendienst GBO.Overheid tot doelmatigheidsverbetering
leidt? Tevens willen de leden van de PvdA-fractie graag weten of GBO.Overheid
ook kan werken voor derden? Zo ja, welke gevolgen heeft dit voor het sturingsmodel?
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat er indicatoren zijn opgesteld om
de doelmatigheid en de kwaliteit te meten en dat de eigenaar prestatieafspraken
zal maken. Kunt u inzicht geven in deze vastgestelde indicatoren en de aard
van de prestatieafspraken die u als eigenaar wilt maken?
 
 Bij organisatieveranderingen vinden de leden van de PvdA-fractie het van
belang dat er aandacht is voor de risico’s. Is er een risicoanalyse
gemaakt van de vorming van de tijdelijke baten-lastendienst? Zo ja, welke
maatregelen zijn naar aanleiding van de risicoanalyse genomen?
 De leden van de CDA-fractie, de PvdA-fractie en de VVD-fractie willen
meer inzicht in de financiële aspecten van de instelling van GBO.overheid
als baten-lastendienst. Welke baten en lasten verwacht u voor het jaar 2010
en welke voor verdere jaren?
 Verder willen de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie weten waarom
de openingsbalans niet per 1 januari 2010 is opgesteld, maar pas gepresenteerd
wordt in de eerste suppletoire begroting?
 
 Voor het succes van de organisatie is het wel noodzakelijk dat er voldoende
vertrouwen is in de diensten die zij aanbieden, zo stellen de leden van de
SP-fractie. Vertrouwen van de dienstverleners die de diensten van de GBO.Overheid
afnemen, maar ook vertrouwen van mensen en bedrijven die bij de dienstverleners
aankloppen. Een belangrijke voorwaarde voor dat vertrouwen is de veiligheid
van de ICT-infrastructuur en de gegevensbescherming. Op welke manier zorgt
de GBO.Overheid voor deze bescherming en veiligheid, zodat privacygevoelige
gegevens niet in handen kunnen komen van onbevoegde derden?
 
 De leden van de SP-fractie stellen vast dat u in uw toelichting aan geeft
dat de doelmatigheid van de GBO.Overheid een belangrijke doelstelling is.
Deze doelmatigheid kan worden bereikt door een lagere kostprijs bij gelijke
kwaliteit, of een hogere kwaliteit bij gelijke kostprijs. De kosten worden
dus afgezet tegen de kwaliteit. De leden van de SP-fractie vragen zich af
wat de overhand heeft. Is dat uiteindelijk de prijs of is dat de kwaliteit?
Gaat u zorgen voor minimale kwaliteitseisen waaraan voldaan moet worden, om
te voorkomen dat omwille van de prijs het kwaliteitsniveau ongewenst afneemt? 
 
 U hebt net als de Kamer het plan van de staatssecretaris van Economische
Zaken, «Nederland Open in Verbinding», omarmt, zo stellen de leden
van de SP-fractie. Dat betekent dat de overheid waar mogelijk het gebruik
van open source software en open standaarden moet gaan toepassen. Dat gaat
volgens de leden van de SP-fractie dus ook gelden voor GBO.Overheid. Kunt
u aangeven hoe GBO.Overheid uitvoering gaat geven aan dit plan?
 
 De leden van de VVD-fractie informeren naar de verwachte toegevoegde waarde
van het functioneren van GBO.Overheid als baten-lastendienst? In hoeverre
zijn publieke dienstverleners verplicht om producten van de GBO.Overheid af
te nemen? Op welke wijze wordt concreet gestuurd op een hogere kwaliteit en
hoe wordt de verlaging van de kostprijs gerealiseerd? Ten slotte willen de
leden van de VVD-fractie op dit punt weten welke prestatieafspraken worden
gemaakt met de opdrachtgevers ten behoeve van doelmatigheid van de bedrijfsvoering?
 Informeren van de Kamer
 De leden van de CDA-fractie, de PvdA-fractie en van de VVD-fractie willen
graag weten waarom de Kamer nooit is geïnformeerd over het voornemen
om deze baten-lastendienst in te stellen en waarom het voornemen zelfs niet
is meegenomen in de begroting voor 2010?
 
 Het bevreemdt de leden van de PvdA-fractie dat de Kamer pas in november
2009 op de hoogte is gebracht van het voornemen tot instelling van de baten-lastendienst
per 1 januari 2010. Waarom is de Kamer niet eerder geïnformeerd
over het voornemen tot instelling van GBO.Overheid als baten-lastendienst
en waarom is de Kamer pas zo laat betrokken bij het proces?
 
 De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de Kamer kan controleren
dat de verwachtingen en doelstellingen van deze nieuwe baten-lastendienst
worden gehaald.
 
 Ten aanzien van het volgen van de ontwikkeling van GBO.overheid als baten-lastendienst
willen de leden van de PvdA-fractie en de VVD-fractie graag weten op welke
wijze het voor de Kamer inzichtelijk wordt in hoeverre de doelmatigheid en
de kwaliteit van de dienstverlening is verbeterd? Ten slotte willen de leden
van de PvdA-fractie en de VVD-fractie weten welke prestatie-indicatoren en
kengetallen u van plan bent op te nemen in de begrotings- en verantwoordingsdocumenten?
 II Reactie van de minister
 Inleiding
 Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van het schriftelijk
overleg (II 2008/2009, 32 214, nr. 2) waarin de leden van de vaste commissie
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal vragen hebben gesteld
naar aanleiding van mijn brief inzake de instelling van de baten-lastendienst
GBO.Overheid van 10 november jl.
 
 Ik ga in mijn beantwoording eerst in op de redenen voor de instelling
van de baten-lastendienst GBO.Overheid. Vervolgens informeer ik u over de
betrokkenheid van uw Kamer bij dit proces. Daarna beantwoord ik uw vragen
over de doelmatigheid van GBO.Overheid. En ten slotte ga ik nog in op enkele
overige vragen die de leden hebben gesteld. 
 Instelling van de baten-lastendienst GBO.Overheid
 De leden van de fracties van PvdA en VVD hebben gevraagd waarom ik besloten
heb tot het instellen van de baten-lastendienst GBO.Overheid en wat de toegevoegde
waarde van deze status is ten opzichte van het zijn van een ’gewone’
dienst van mijn ministerie.
 
 Aan het besluit tot het instellen van een baten-lastendienst liggen meerdere
redenen ten grondslag. In de eerste plaats is de constructie van baten-lastendienst
indertijd ingevoerd om beleid en uitvoering duidelijker te scheiden. GBO.Overheid
is een dienst met uitsluitend uitvoerende taken; haar huidige taken vloeien
voort uit beleid dat is gevormd door beleidsdirecties binnen meerdere ministeries,
waaronder mijn ministerie en het ministerie van Economische Zaken. De constructie
van baten-lastendienst is daarom uitermate geschikt voor GBO.Overheid.
 
 Daarnaast is het vanwege het uitvoerende karakter van de dienst wenselijk
om de bedrijfsvoering bedrijfsmatiger in te kunnen richten. Dit wordt mogelijk
gemaakt door het baten-lastenstelsel. In dit stelsel kunnen namelijk integrale
kostprijzen voor de producten worden bepaald, doordat kosten van goederen
en diensten aan het tijdvak mogen worden toegerekend waarin het verbruik ervan
plaatsvindt. Deze integrale kostprijzen kan GBO.Overheid vervolgens doorberekenen
aan haar beleidsopdrachtgevers c.q. klanten (klanten van GBO.Overheid zijn
de organisaties met een publieke taak die in hun primaire proces gebruik maken
van de producten van GBO.Overheid). Doordat GBO.Overheid als baten-lastendienst
kostprijzen hanteert, kan zij ook gebruik maken van benchmarks om haar kostprijzen
op onderdelen te vergelijken met activiteiten van vergelijkbare organisaties
in de markt. Dit bedrijfsmatige werken zal mijns inziens leiden tot een verbeterde
doelmatigheid van GBO.Overheid en daarmee tot lagere kostprijzen dan wanneer
GBO.Overheid een «gewone» dienst van mijn ministerie zou blijven.
 
 Vervolgens maakt het besturingsmodel van een baten-lastendienst een verzakelijking
in de relaties met de beleidsopdrachtgevers van GBO.Overheid mogelijk. Opdrachten
worden alleen uitgevoerd nadat duidelijke afspraken zijn gemaakt over prijs,
aantal en kwaliteit van de te leveren producten en diensten. Door deze opdrachten
vast te leggen in contracten, een gebruikelijke werkwijze binnen een baten-lastendienst,
kunnen beide partijen elkaar aanspreken op het nakomen van de gemaakte afspraken.
Door doelmatigheidsprikkels in te bouwen in de relatie tussen enerzijds GBO.Overheid
en haar beleidsopdrachtgevers en anderzijds GBO.Overheid en haar eigenaar
(de directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties), zal GBO.Overheid ook
op deze manier haar doelmatigheid verbeteren (hierop ga ik later in deze brief
uitgebreider in). Bovendien zullen in de komende jaren de kosten van steeds
meer producten in rekening gebracht worden bij de klanten in plaats van bij
de beleidsopdrachtgever. Ook langs die weg zal GBO.Overheid dan gestimuleerd
worden doelmatiger te opereren.
 
 De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd waarom ik voor de tijdelijke
status van baten-lastendienst voor GBO.Overheid heb gekozen, wat er in het
gezamenlijke startdocument van mij en mijn collega van Financiën staat,
waarom een termijn van drie jaar wordt uitgetrokken voor het voldoen aan de
instellingsvoorwaarden en met welke instellingseisen vertragende knelpunten
worden verwacht. De leden van de PvdA-fractie willen bovendien weten in hoeverre
nu al wordt voldaan aan de instellingsvoorwaarden. In overleg met het ministerie
van Financiën is gekozen voor de tijdelijke status, omdat GBO.Overheid
op onderdelen van de instellingsvoorwaarden nog stappen dient te zetten om
te groeien tot een volwaardige baten-lastendienst. Zodra GBO.Overheid
aan alle instellingseisen voldoet, zal de definitieve status worden aangevraagd.
Het ministerie van Financiën zal dan toetsen of GBO.Overheid zich daadwerkelijk
verder heeft ontwikkeld op de afgesproken onderdelen. Over de verder te ontwikkelen
onderdelen zijn afspraken gemaakt tussen mijn ministerie en het ministerie
van Financiën. Deze afspraken zijn vastgelegd in het gezamenlijk opgestelde
startdocument. Zo zal het ministerie van Financiën met name kijken naar
de wijze waarop en de mate waarin er sprake is van een productiviteitsverbetering
en kostenefficiëntie, en naar de wijze waarop de klanttevredenheid zich
ontwikkelt. Ook zal gekeken worden naar de ontwikkeling van het resultaatgerichte
besturingsmodel en de invulling van de diverse rollen in de praktijk. Daarnaast
zal de inrichting van het kostprijsmodel getoetst worden, evenals de wijzen
waarop de producten van GBO.Overheid gefinancierd worden. Ik verwacht op deze
onderdelen geen knelpunten die tot vertraging zullen leiden. Het startdocument
bevat ten slotte nog een aantal procedurele afspraken.
 
 De leden van de fractie van de VVD hebben gevraagd naar de voorgenomen
ingangsdatum van de definitieve status van baten-lastendienst. Zoals ik in
mijn brief van 10 november jl. heb gemeld, is het de bedoeling dat GBO.Overheid
uiterlijk 1 januari 2013 de definitieve status krijgt. Een baten-lastendienst
kan maximaal drie jaar de tijdelijke status hebben. Binnen deze termijn moet
door het ministerie van Financiën getoetst worden of de baten-lastendienst
geheel aan de instellingseisen voldoet en de definitieve status kan krijgen.
Voor GBO.Overheid zal deze toets dus uiterlijk in 2012 worden uitgevoerd.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of er een risicoanalyse is
gemaakt van de vorming van de tijdelijke baten-lastendienst. Er is geen afzonderlijke
risicoanalyse gemaakt van de vorming van de tijdelijke baten-lastendienst;
dit is niet opgenomen in de regelgeving inzake de vorming van baten-lastendiensten
en maakt dus geen onderdeel uit van de procedure voor het instellen van een
baten-lastendienst. Om tot het genoemde startdocument te komen, heeft het
ministerie van Financiën echter wel uitgebreid onderzoek gedaan naar
de mate waarin GBO.Overheid klaar is om als tijdelijke baten-lastendienst
te starten. Op grond daarvan heeft het ministerie van Financiën zijn
groen licht daarvoor gegeven. Daarnaast heeft de Rijksauditdienst in 2009
onderzoek gedaan naar de mate waarin GBO.Overheid voldoende voorbereid is
op het zijn van baten-lastendienst en is risicomanagement een vast onderdeel
van de bedrijfsvoering van GBO.Overheid.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben gevraagd wat de gevolgen zijn als het
niet lukt om GBO.Overheid per 1 januari 2010 de tijdelijke status van
baten-lastendienst te geven. Wanneer dit onverhoopt niet lukt, dan kunnen
de genoemde doelmatigheidsverbeteringen in veel mindere mate optreden en zullen
daarmee de kostprijzen op een hoger niveau blijven liggen.
 Betrokkenheid van de Tweede Kamer
 De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe mijn besluit tot het instellen
van de baten-lastendienst GBO.Overheid tot stand is gekomen. Evenals de leden
van de PvdA- en VVD-fractie hebben zij gevraagd naar de betrokkenheid van
de Kamer daarbij en waarom het voornemen niet is meegenomen in de begroting
voor 2010.
 
 Bij de oprichting van GBO.Overheid heeft de toenmalige minister voor Bestuurlijke
Vernieuwing en Koninkrijksrelaties al aangegeven voornemens te zijn GBO.Overheid
als baten-lastendienst vorm te geven. Uw Kamer is daarover geïnformeerd
in zijn brief over modernisering van de overheid d.d. 11 augustus 2006
(II 2005/2006, 29 362, nr. 103). Tijdens de reorganisatie van mijn ministerie
in 2008 is het traject tot het instellen van de baten-lastendienst tijdelijk
stopgezet. Na afronding van deze reorganisatie is dit traject eind 2008 weer
opgestart. Tot aan de zomer van 2009 is in samenspraak met het ministerie
van Financiën gewerkt aan het vereiste startdocument. Op 2 september
jl. heeft het ministerie van Financiën groen licht gegeven voor de instelling
van de tijdelijke baten-lastendienst en is het traject richting uw Kamer ingezet.
Dit heeft geleid tot mijn brief d.d. 10 november jl.
 
 Mijn voornemen tot het instellen van de baten-lastendienst GBO.Overheid
is nog niet opgenomen in de begroting voor 2010, omdat ten tijde van het opstellen
van deze begroting het doorlopen van de instellingsprocedure nog in volle
gang was. Wanneer GBO.Overheid per 1 januari 2010 daadwerkelijk als baten-lastendienst
wordt ingesteld, dan wordt dit via de eerste suppletore begroting van 2010
in de begroting verwerkt.
 Doelmatigheid van GBO.Overheid
 Een belangrijk deel van de vragen van de fracties heeft betrekking op
de beoogde doelmatigheidsverbeteringen van GBO.Overheid. Er is door de leden
van de CDA- en PvdA-fracties gevraagd welke indicatoren zijn ontwikkeld om
inzicht te geven in de doelmatigheid van GBO.Overheid. Daarnaast hebben zij,
evenals de VVD-fractie, gevraagd welke prestatieafspraken er met GBO.Overheid
zijn gemaakt. De leden van de CDA-fractie hebben tevens gevraagd wat op dit
moment de nulmeting van de doelmatigheid is en welke verbeteringen er voor
2010 als doel zijn gesteld. Ook wil de CDA-fractie weten welke doelmatigheidsprikkels
in het huidige functioneren van GBO.Overheid ontbreken. De leden van de VVD-fractie
hebben eveneens gevraagd hoe er zal worden gestuurd op een hogere kwaliteit
en een lagere kostprijs. Zowel de leden van de CDAals van de PvdA-fractie
vragen zich af of de doelmatigheidsverbeteringen daadwerkelijk alleen met
de constructie van baten-lastendienst zijn te realiseren. Daarnaast willen
de leden van de PvdA-fractie weten op welke manier ik verwacht dat inzicht
in de kostprijs en kwaliteit tot doelmatigheidsverbeteringen leidt.
 
 Het verbeteren van de doelmatigheid is een belangrijke reden voor het
instellen van de baten-lastendienst GBO.Overheid. In het bovenstaande ben
ik reeds kort ingegaan op de wijze waarop de constructie van baten-lastendienst
bijdraagt aan een verbetering van de doelmatigheid van GBO.Overheid. In het
onderstaande licht ik dit verder toe.
 
 De prestatie-indicatoren op basis waarvan GBO.Overheid zal rapporteren
over haar doelmatigheid zijn voor 2010 op hoofdlijnen gereed. In ieder geval
zal worden gerapporteerd over de kosten per product, de klanttevredenheid
en het verkrijgen van een Third Party Mededeling (dit is een verklaring van
Register EDP auditors bij de verantwoording van GBO.Overheid over de producten
en beheerprocessen, opgesteld na toetsing aan vooraf opgestelde criteria).
Daarnaast zal de jaarlijkse bedrijfsvoeringsaudit inzicht geven in de doelmatigheid
van GBO.Overheid.
 In het eerder genoemde startdocument is beschreven welke indicatoren verder
moeten worden ontwikkeld. In de loop van 2010 zal GBO.Overheid in ieder geval
doelstellingen kwantificeren met betrekking tot de verlaging van de kostprijzen
en de verhoging van de kwaliteit. De meting van de prestatie-indicatoren over
2010 zal als nulmeting fungeren bij de toets die zal worden uitgevoerd voor
het toekennen van de definitieve status. Ook zal GBO.Overheid de kosten van
haar bedrijfsvoering met die van de markt vergelijken door een benchmark uit
te voeren. 
 
 In 2008 is GBO.Overheid gestart met tijdschrijven en de opzet van een
kostprijsmodel; in 2009 is dit verder toegespitst op het model van de baten-lastendienst.
Door aan de beleidsopdrachtgever inzicht te geven in de kostenopbouw van producten
en diensten kan deze gerichter sturen op de kosten. Met de beleidsopdrachtgever
worden daarnaast afspraken gemaakt over de kwaliteit van de te leveren prestaties.
Deze prestatie-indicatoren geven inzicht in de kwaliteit en doelmatigheid
van de organisatie, waardoor zowel de beleidsopdrachtgever als de eigenaar
gerichter kunnen sturen op doelmatigheid.
 
 De leden van de fractie van de SP hebben gevraagd wat bij het verbeteren
van de doelmatigheid de overhand heeft: de kostprijs of de kwaliteit van de
producten van GBO.Overheid. Ook hebben zij gevraagd of ik minimale kwaliteitseisen
zal stellen om te voorkomen dat omwille van de prijs het kwaliteitsniveau
ongewenst afneemt.
 De dienstverlening van GBO.Overheid is gericht op een excellent beheer
van haar producten. Vanuit deze focus worden afspraken met de beleidsopdrachtgever
gemaakt over de kwaliteit van de producten en diensten. Diverse doelmatigheidsprikkels
maken deze kwaliteit inzichtelijk; hierbij kan gedacht worden aan audits,
benchmarks en klanttevredenheidsonderzoeken.
 Vervolgens draagt het verschil in belangen van alle betrokken partijen
eraan bij dat de kostprijs zo laag mogelijk blijft. De beleidsopdrachtgever
is gebaat bij een kwalitatief zo goed mogelijk product tegen een zo laag mogelijke
prijs, terwijl de opdrachtnemer op zijn beurt gebaat is bij een zo goed mogelijk
product tegen een kostendekkende prijs (de eigenaar ziet bovendien op dit
laatste toe).
 Onderhandelingen tussen beleidsopdrachtgever en opdrachtnemer zorgen ervoor
dat de prijs zo laag mogelijk is en dat de kwaliteit voldoende blijft. Het
is dus niet zo dat òf de prijs, òf de kwaliteit de overhand
heeft bij het verbeteren van de doelmatigheid. De beleidsopdrachtgever heeft
alle belang bij kwalitatief goede producten en diensten. Daarnaast zijn de
klanten van GBO.Overheid vertegenwoordigd in de Programmaraad; deze Programmaraad
adviseert de eigenaar van GBO.Overheid over (onder andere) het kwaliteitsniveau
van de dienstverlening van GBO.Overheid. Minimale kwaliteitseisen zijn per
product vastgelegd in zogeheten «Service Level Agreements». Zo
is bijvoorbeeld afgesproken dat DigiD een beschikbaarheidspercentage heeft
van ten minste 99,5 procent. Ten slotte houdt de eigenaar van GBO.Overheid
toezicht op de kwaliteit van de producten. Mijns inziens is het daarom niet
nodig dat ik aanvullende minimumeisen aan de kwaliteit opleg.
 
 De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe uw Kamer kan controleren
of de verwachtingen en doelstellingen van de baten-lastendienst GBO.Overheid
worden gehaald. Ook de leden van de PvdA- en VVD-fracties willen weten hoe
het voor de Kamer inzichtelijk wordt in hoeverre de doelmatigheid en de kwaliteit
van de dienstverlening zijn verbeterd en welke indicatoren ik in de begrotings-
en verantwoordingsdocumenten zal opnemen. In de ontwerpbegroting van mijn
ministerie zal voor de belangrijkste indicatoren gemeld worden welke doelstellingen
er voor het betreffende jaar worden gesteld. Zoals gezegd zijn dit in ieder
geval de kosten per product, de klanttevredenheid en het verkrijgen van een
Third Party Mededeling. GBO.Overheid zal elk trimester aan de eigenaar rapporteren
over de ontwikkeling van haar doelmatigheid. Tevens zal hierover worden gerapporteerd
in het jaarverslag van mijn ministerie. In alle begrotings- en verantwoordingsdocumenten
zullen de Rijksbegrotingsvoorschriften gevolgd worden; vanaf 2010 schrijven
deze voor baten-lastendiensten een aantal standaard doelmatigheidsindicatoren
voor. Op deze wijze wordt uw Kamer geïnformeerd over de mate waarin de
doelstellingen van deze nieuwe baten-lastendienst worden gerealiseerd. Vanzelfsprekend
wordt de toekenning van de definitieve status van baten-lastendienst
te zijner tijd aan uw Kamer voorgelegd.
 Overige vragen
 De leden van de fracties van CDA, PvdA en VVD hebben gevraagd welke baten
en lasten ik voor het jaar 2010 en verder verwacht en waarom de openingsbalans
niet per 1 januari 2010 is opgesteld, maar pas gepresenteerd wordt in
de eerste suppletore begroting van 2010. De verwachte baten en lasten voor
het jaar 2010 zijn ruim € 56 mln. Voor de jaren daarop hangt het
bedrag af van welke nieuwe producten er door GBO.Overheid in beheer worden
genomen. In de ontwerpbegroting van mijn ministerie zal hierin jaarlijks inzicht
aan uw Kamer worden gegeven. De openingsbalans wordt per 1 januari 2010
opgesteld. Deze moet echter door de Rijksauditdienst worden beoordeeld en
van een verklaring worden voorzien. Daardoor is de eerste suppletore begroting
van 2010 het eerste moment waarop een definitieve, goedgekeurde openingsbalans
in de begroting verwerkt kan worden.
 
 De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd hoe het kostprijsmodel dat
door GBO.Overheid is ontwikkeld, eruitziet en of het de bedoeling is dat er
een nieuw kostprijsmodel wordt ontwikkeld. Het kostprijsmodel bepaalt op welke
wijze de directe en indirecte kosten aan de producten en diensten toegerekend
worden. Het startdocument beschrijft de gehanteerde systematiek. Het is niet
de bedoeling dat er nog een nieuw kostprijsmodel wordt ontwikkeld, maar het
model zal wel verder vervolmaakt worden. Het streven is om in 2011 de kosten
van het gebruik van de producten van GBO.Overheid via outputsturing te financieren,
uitgezonderd het Bureau Forum Standaardisatie en PKIoverheid. Uitgangspunt
is dat de beleidsopdrachtgevers binnen de gemaakte bestuurlijke afspraken
bepalen op welke wijze de outputsturing plaatsvindt: via de beleidsopdrachtgever
en/of via doorberekening aan klanten. Over de wijze waarop klanten bijdragen
in de kosten van producten van GBO.Overheid zijn overigens op 3 december
jl. afspraken gemaakt in de bestuurlijke regiegroep dienstverlening en e-overheid,
waarvan de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
voorzitter is.
 
 De leden van de fractie van de PvdA hebben gevraagd naar de te verwachten
gevolgen van de instelling van de baten-lastendienst GBO.Overheid voor de
doelstelling van het kabinet om de lastendruk te verminderen. Er is op zich
geen relatie tussen de instelling van de tijdelijke baten-lastendienst GBO.Overheid
en de kabinetsdoelstelling om de administratieve lasten te verminderen. De
producten en diensten van GBO.Overheid dragen echter wel bij aan deze doelstelling.
GBO.Overheid heeft producten in beheer waarvan alle organisaties met een publieke
taak gebruik kunnen maken. Door deze producten gemeenschappelijk te beheren,
hoeft niet iedere organisatie deze producten zelf te ontwikkelen en te beheren.
Een voorbeeld hiervan is het authenticatiesysteem DigiD. De status van tijdelijke
baten-lastendienst zorgt ervoor dat dit op een doelmatiger wijze gebeurt.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben gevraagd of GBO.Overheid ook voor
derden kan werken en welke gevolgen dit heeft dit voor het besturingsmodel.
Alleen organisaties met een publieke taak kunnen klant van GBO.Overheid zijn.
In het besturingsmodel is geregeld hoe de opdrachtverlening dient te verlopen.
De eigenaar van GBO.Overheid ziet hierop toe. GBO.Overheid werkt niet voor
organisaties die geen publieke taak hebben. 
 
 De leden van de fractie van de SP hebben gevraagd op welke manier GBO.Overheid
zorgt voor de bescherming van haar gegevens en de veiligheid van haar ICT-infrastructuur,
zodat privacygevoelige gegevens niet in handen kunnen komen van onbevoegde
derden. Op het gebied van informatiebeveiliging hanteert GBO.Overheid de eisen
die zijn gebaseerd op de Code voor Informatiebeveiliging, het Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksoverheid (VIR), het Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksoverheid Bijzondere Informatie (VIR-BI), de Wet Bescherming Persoonsgegevens
(WBP), de Wet Burger Service Nummer (BSN) en uitgevoerde risicoanalyses. De
beleidsmatige basis voor dit plan is het informatiebeveiligingsbeleid van
GBO.Overheid en dat van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Daarmee is de bescherming van gegevens en de veiligheid van de ICT-infrastructuur
naar mijn mening voldoende gewaarborgd.
 
 Tevens hebben de leden van de SP-fractie gevraagd hoe GBO.Overheid uitvoering
gaat geven aan het plan Nederland Open in Verbinding. Nederland Open in Verbinding
(NOiV) is een programma van stichting ICTU dat overheidsorganisaties informeert
over de mogelijkheden van open standaarden en open source software en stimuleert
deze waar mogelijk toe te passen in hun informatiesystemen. GBO.Overheid maakt
zo veel als mogelijk gebruik van open source en/of open standaarden. Zo is
het authenticatiesysteem DigiD gebaseerd op open source. Verder is Bureau
Forum Standaardisatie onderdeel van GBO.Overheid; dit bureau voert het secretariaat
voor het Forum en College Standaardisatie dat onder meer adviseert over het
gebruik van standaarden.
 
 Ten slotte hebben de leden van de VVD-fractie gevraagd in hoeverre publieke
dienstverleners verplicht zijn om producten van GBO.Overheid af te nemen.
 Er is geen formele verplichting in het gebruik van de producten van GBO.Overheid.
Wel hebben Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen zelf bestuurlijke
afspraken gemaakt in het zogeheten Nationaal Uitvoeringsprogramma dienstverlening
en e-overheid (NUP) over het gebruik van (onder meer) de producten van GBO.Overheid.
Een aantal producten in het NUP kent een verplicht gebruik.
 
 Ik vertrouw erop dat ik u met deze brief voldoende heb geïnformeerd
en hoop dat uw Kamer mijn voornemen tot het instellen van de tijdelijke baten-lastendienst
GBO.Overheid per 1 januari 2010 steunt.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Halsema (GroenLinks), Van Beek (VVD), Van der Staaij (SGP), De
Pater-van der Meer (CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk (CDA), Algra
(CDA), De Krom (VVD), ondervoorzitter, Boelhouwer (PvdA), Leerdam (PvdA),
voorzitter, Griffith (VVD), Pechtold (D66), Irrgang (SP), Brinkman (PVV),
Kuiken (PvdA), Kalma (PvdA), Van Raak (SP), Van der Burg (VVD), Schinkelshoek
(CDA), Leijten (SP), Thieme (PvdD), Bilder (CDA), Anker (ChristenUnie) en
Heijnen (PvdA).
 Plv. leden: Azough (GL), Teeven (VVD), Van der Vlies (SGP), Joldersma
(CDA), Smilde (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Knops (CDA), Aptroot (VVD),
Vermeij (PvdA), Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Van der Ham (D66), Van Gerven
(SP), De Roon (PVV), Timmer (PvdA), Heerts (PvdA), Van Bommel (SP), Remkes
(VVD), Çörüz (CDA), De Wit (SP), Ouwehand (PvdD), Van Haersma
Buma (CDA), Cramer (ChristenUnie) en Kraneveldt-van der Veen (PvdA).