Raad voor Economische en Financiële Zaken; Brief minister met verslag van de vergadering van de informele Ecofin Raad van 1 en 2 oktober 2009 te Göteborg
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST135593
 2009-2010
 
 21 501-07
 Raad voor Economische en Financiële Zaken
 
 
 
 
 Nr. 
 674
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 oktober 2009
 
 Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de informele Ecofin
Raad van 1 en 2 oktober 2009 te Göteborg. De voorlopige agenda van
de Eurogroep en Ecofin Raad van 19 en 20 oktober 2009 te Luxemburg is
nog niet bekend. Kort voor het AO en de Ecofin Raad zal zoals gebruikelijk,
de geannoteerde agenda aan uw Kamer worden gezonden.
 
 De minister van Financiën,
 W. J. Bos
 
 VERSLAG EUROGROEP EN INFORMELE ECOFIN VAN 1 EN 2 OKTOBER
2009 TE GÖTEBURG
 Algemeen
 Op 1 en 2 oktober vonden de Eurogroep en een informele Ecofin Raad
plaats in Göteburg. Aangezien het een informele Ecofin Raad betrof, zijn
er geen officiële conclusies aangenomen. De volgende hoofdboodschappen
werden overeengekomen:
 Economische situatie
 Zoals gebruikelijk heeft de Ecofin Raad gesproken over de economische
situatie en de situatie op de financiele markten. De economie lijkt zich enigzins
te stabiliseren, maar het is nog te vroeg om het einde van de crisis vast
te stellen. Wel lijken in relatie tot de groeiramingen de risico’s inmiddels
wat evenwichtiger verdeeld te zijn. Het blijft onverminderd van belang om
macro-economische onevenwichtigheden te adresseren, daar deze mede de oorzaak
zijn geweest van de zeer kwetsbare positie van enkele lidstaten. Lidstaten
waren het erover eens dat, hoewel het nu nog te vroeg is om de stimuleringsmaatregelen
terug te draaien, er nu wel nagedacht moet worden over exit-strategieën
en dat er duidelijk moet worden gecommuniceerd dat exit aan de orde zal zijn
zodra de economische situatie dat toelaat. Alle ministers onderschreven het
belang van herstel van de financiële sector als een cruciale voorwaarde
voor algemeen herstel van de economie.
 Exit-strategieën
 De Ecofin Raad en de Eurogroep hebben vrijwel uitsluitend gesproken over budgettaire exit-strategieën. Lidstaten waren het
er over eens dat de strategieën in de eerste plaats moeten passen binnen
het raamwerk van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Bij het bepalen van
de juiste strategie moet wel gedifferentieerd worden tussen lidstaten. Differentiatie
moet gebaseerd zijn op objectieve economische criteria zoals de economische
en budgettaire situatie evenals de lange termijn houdbaarheid van de overheidsfinanciën.
Ook macro-economische onevenwichtigheden spelen een rol.
 
 De Ecofin Raad besprak een aantal elementen die onderdeel moeten uitmaken
van een Europese exit-strategie. Zo moeten de stimuleringsmaatregelen die
genomen zijn om de crisis tegen te gaan op tijd worden teruggedraaid. Verdere
structurele consolidatie is nodig om tekorten terug te brengen onder de 3%
BBP en ervoor te zorgen dat de schuldpositie op termijn stabiliseert ondanks
de extra kosten uit hoofde van de vergrijzing. Hierbij dient wel te worden
gedifferentieerd tussen lidstaten, waarbij de minimale jaarlijkse consolidatie
0,5% BBP zal bedragen. Het nemen van structurele hervormingen om de
potentiële groei te versterken en de kosten van de vergrijzing te kunnen
dekken is daarnaast noodzakelijk. Tot slot moet de versterking van nationale
budgettaire raamwerken ervoor zorgen dat een goede toepassing van de regels
van het SGP stevig wordt verankerd in de nationale begrotingsprocessen van
de lidstaten.
 
 Er is verder gesproken over het verbreden van de reikwijdte van de Stabiliteits-
en Convergentieprogramma’s zodat er ruimte is voor budgettair beleid
dat meer op de middellange termijn gericht is. Het Voorzitterschap meldde
dat een belangrijk onderdeel van een budgettaire exit-strategie een consistente
toepassing van de buitensporigtekortprocedure (EDP) is. Tijdens de Ecofin
Raad in december zal een nieuwe groep lidstaten, waaronder Nederland, aanbevelingen
ontvangen in het kader van de buitensporigtekortprocedure. Omdat
tegelijkertijd ook de voortgang bij het redresseren van de buitensporige tekorten
van veel lidstaten die al in EDP zitten wordt besproken, moet dit leiden tot
een horizontale bespreking die integraal onderdeel wordt van de Europese budgettaire
exit.
 Financiële markten
 Tijdens de tweede werksessie hebben de ministers van Financiën en
de presidenten van de centrale banken gesproken over de resultaten van de
G20, de communicatie over de resultaten van de stresstesten, het herstel van
de financiële sector, financiële stabiliteit en de recente voorstellen
van de Commissie m.b.t. het financieel toezicht.
 Na de terugkoppeling van de G20 in Pittsburgh benadrukten de ministers
en de presidenten dat de uitkomsten van de top in Pittsburgh zo snel mogelijk
moeten worden geïmplementeerd. Met name de afspraken op het gebied van
bonussen en compensatieregelingen in de financiële sector zijn hierbij
belangrijk. Verder is er kort vooruitgeblikt naar de volgende G20 top in St.
Andrews. Het VK gaf aan tijdens de volgende G20 het onderwerp klimaat op de
agenda te zetten. Het Voorzitterschap heeft dit idee verwelkomd.
 
 Aansluitend is kort gesproken over de situatie op de financiële markten.
Hier zijn signalen die op een verbeterde situatie duiden, maar het financiële
stelsel blijft nog fragiel. In dit kader zijn ook de resultaten van de stresstesten
van de CEBS aan de orde geweest. Uit de resultaten van deze tests blijkt dat
banken in de EU op dit moment in een goede positie zijn om zich staande te
houden, ook wanneer de economische omstandigheden verder zouden verslechteren.
Alle banken bleven met het Tier 1 kapitaal boven de kapitaaleisen zoals die
zijn vastgelegd in Basel II. Het blijft echter noodzakelijk om de financiële
posities verder te verbeteren.
 Meer informatie vindt u in het persbericht via onderstaande link: http://www.se2009.eu/en/meetings_news/2009/10/1/statement_by_ministers_and_governors_on_the_eu-wide_stress_test
 
 Er is tevens gesproken over mogelijke afspraken voor het verbeteren van
de financiële stabiliteit in de EU. Hierbij is vooral aandacht geschonken
aan het versterken van de afspraken voor internationaal opererende financiële
instellingen, waaronder ook het thema van de lastenverdeling (burden sharing).
Om stabiliteit in de toekomst te kunnen garanderen is een raamwerk nodig met
afspraken over het voorkomen, managen en oplossen van crises (crisis resolution). Om dit raamwerk op te zetten is een aantal nieuwe
afspraken nodig. Voorstellen hiervoor zullen in de komende zes tot twaalf
maanden worden gedaan. Het EFC heeft hiervoor een roadmap opgesteld met daarin de planning voor de komende maanden.
 
 De voorstellen zullen er op gericht zijn om enerzijds de coördinatiemechanismen
tussen lidstaten onderling en tussen lidstaten en derde partijen te verbeteren,
terwijl anderzijds zal worden gekeken naar de mogelijkheden voor meer efficiënte
regulering voor interventies bij banken. Nederland heeft de voorgestelde roadmap
verwelkomd en heeft het belang van goede afspraken over financiële stabiliteit
en crisismanagement tijdens de vergadering benadrukt. In de Ecofin Raad van
oktober zullen conclusies over dit onderwerp worden aangenomen.
 
 Tot slot is er uitgebreid gesproken over de recente voorstellen van de
Commissie op het gebied van financieel toezicht aangaande het instellen van
de European Systemic Risk Board (ESRB) en de bevoegdheden van de Europese
Centrale Bank (ECB) in dit kader. Nederland is positief over de voortvarendheid
waarmee het Zweedse voorzitterschap de implementatie van het toezicht aanpakt.
Voor Nederland is het vooral belangrijk dat de ESRB onafhankelijk is en dat
er een sterke en evenwichtig samengestelde stuurgroep komt die de effectiviteit
kan waarborgen.
 
 Er was brede consensus onder de lidstaten over de urgentie van dit onderwerp.
De meeste lidstaten konden zich vinden in de voorstellen van de Commissie
en erkenden ook dat snelle besluitvorming belangrijk is. Als voorwaarde is
gesteld dat dit niet ten koste mag gaan van de kwaliteit van de voorstellen.
Ook is het van belang dat de voorstellen passen binnen de afspraken die zijn
gemaakt in de Europese Raad van juni 2009. Er is afgesproken dat op de Ecofin
Raad van oktober zal worden gesproken over de verordening voor de oprichting
van de ESRB en over het Raadsbesluit waarin de bevoegdheden van de ECB worden
vastgelegd.
 
 Parallel aan de oprichting van de ESRB zal ook worden gestreefd naar een
algemene overeenstemming voor de oprichting van drie Europese Toezichtautoriteiten
(ESAs) tijdens de Ecofin Raad van december. Van beide trajecten zal dan een
rapportage worden gepresenteerd. Het Zweedse voorzitterschap gaf aan er naar
te streven om in december overeenstemming te bereiken over het complete pakket
voor financieel toezicht in Europa zodat de Europese Raad hier in december
nog over kan beslissen. De Zweedse minister Anders Borg benadrukte nogmaals
dat dit een belangrijk signaal naar de rest van de wereld zal zijn, waarmee
we laten zien dat de EU haar verantwoordelijkheid neemt om de Europese toezichtstructuur
te versterken.
 Klimaat
 Op vrijdagochtend heeft de informele Ecofin tijdens de eerste sessie gesproken
over klimaat. De bespreking was tweeledig: Eerst is gesproken over de voor-
en nadelen van een belasting op CO2 om de uitstoot van sectoren
die buiten het Emission Trading Scheme (ETS) vallen terug te dringen. Professor
Fullerton leidde deze discussie in met een korte presentatie over de mogelijkheden
voor een CO2-belasting. Aansluitend is er tussen lidstaten kort
van gedachten gewisseld over de voor- en nadelen van een dergelijke belasting
en een eventuele aanpassing van de richtlijn energiebelasting. De Zweedse
minister van Financiën Borg heeft aan het einde van de discussie de Europese
Commissie gevraagd om met een voorstel tot wijziging van de richtlijn energiebelasting
te komen.
 
 Het tweede en belangrijkste onderwerp van deze sessie was klimaatfinanciering.
Deze discussie werd op verzoek van het Zweedse voorzitterschap ingeleid met
een uitgebreide interventie van minister Bos. In deze interventie riep minister
Bos de EU lidstaten op tot commitment en een ambitieuze inzet voor de onderhandelingen
in Kopenhagen in december. Meermaals heeft minister Bos het belang van een
goed akkoord in Kopenhagen benadrukt.
 
 De minister begon zijn interventie met een vergelijking tussen de financiële
crisis en de klimaatcrisis en gaf aan dat de klimaatcrisis in vele opzichten
ernstiger is dan de huidige financiële crisis. De financiële crisis
is cyclisch van aard, de klimaatcrisis is dat niet; deze wordt alleen maar
erger. Bij de financiële crisis bestaat daarnaast een internationaal
gevoel van urgentie die bij de klimaatcrisis lijkt te ontbreken. Waar bij
de financiële crisis enorme bedragen worden geïnvesteerd, zijn veel
landen terughoudend waar het gaat om de financiering van klimaatbeleid.
 
 Minister Bos gaf vervolgens aan dat de huidige combinatie van de twee
crises naast bedreigingen ook kansen biedt: alle partijen zitten nu met elkaar aan tafel. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om wensen tegen
elkaar uit te ruilen, ook met landen als China en India. De huidige verandering
op het globale speelveld creëren ruimte voor gezamenlijk oplossingen
voor de huidige problemen en hierin is voor Europa een sleutelrol weggelegd.
 
 Om dit te bereiken is een ambitieus akkoord in Kopenhagen nodig met een
sterke inzet vanuit Europa. De minister gaf aan dat een prijs verbinden aan
de uitstoot van CO2 de enige manier om de uitstoot van CO2 terug te brengen. Het akkoord in Kopenhagen moet de basis leggen voor
een wereldwijde markt voor CO2-uitstoot. Voor een dergelijk ambitieus
akkoord is inspanning nodig van alle landen, en vanzelfsprekend ook vanuit
de EU. Het is niet genoeg om vast te stellen dat er een probleem is, we moeten
nu ook met een oplossing komen. De minister benadrukte dat het voor de EU
belangrijk is om te weten wat we willen bieden, en wat we daarvoor terug willen.
 
 Minister Bos gaf voorts aan dat er geld nodig is om het mogelijk te maken
voor landen om met groeiplannen te komen voor lage uitstoot, om inventarisaties
te maken van de hoogte van de uitstoot en om toegang te krijgen tot financiering
vanuit de internationale koolstofmarkt. Dit geld is geen uiting van liefdadigheid;
het is een investering in een architectuur die ertoe zal leiden klimaatinvesteringen
in de toekomst effectiever te maken.
 
 De minister ging tot slot in op de benodigde inspanningen van de EU. De
Commissie schat dat de EU in de periode van 2010 tot 2012 een jaarlijkse contributie
zou moeten maken tussen de € 500 miljoen en de € 2,1 miljard.
Volgens de schattingen van de Commissie is het totaal benodigde bedrag voor
klimaatfinanciering € 100 miljard per jaar in 2020. De benodigde
internationale publieke ondersteuning vanuit ontwikkelde landen in dit verband
zou neerkomen op € 22–50 miljard. De minister benadrukte dat
de EU lidstaten gezamenlijk moeten nadenken welk percentage hiervan zij op
hun schouders willen nemen. Hij gaf verder aan dat naar zijn mening 20–30%
een fair share zou zijn.
 
 De ministers benadrukten de vastberadenheid van de EU om tot een wereldwijd,
ambitieus en samenhangend akkoord te komen in Kopenhagen. Daarnaast was er
ook overeenstemming dat er nu met urgentie substantiële financiële
middelen voor klimaatbeleid moeten worden opgetuigd en dat het werk hiervoor
zowel op EU-niveau als ook met andere internationale partners moet worden
voortgezet.
 
 Tijdens de volgende Ecofin Raad zal verder gesproken worden over het onderwerp
klimaatfinanciering.
 Werkgelegenheid
 Tijdens de laatste sessie van de informele Ecofin hebben de ministers
gesproken over werkgelegenheid. Een belangrijk thema was de sterk oplopende
werkloosheid in veel Europese landen en het bijkomende risico van hogere werkloosheidsniveaus
op de langere termijn.
 
 Aan het begin van deze sessie gaf de Britse econoom Stephen Nickell een
inleiding over het belang van flexibele arbeidsmarkten. Eén van zijn
belangrijkste punten was dat het in tijden crisis belangrijk is om geen maatregelen
te nemen die ervoor zorgen dat mensen de arbeidsmarkt verlaten. Dergelijke
maatregelen kunnen weliswaar op korte termijn zorgen voor lagere werkloosheidscijfers,
maar op de langere termijn kan een groter probleem worden gecreëerd.
Hierbij kan gedacht worden aan het negatieve effect van dergelijke
maatregelen op het arbeidsaanbod, waaronder het discouraged
worker effect. Nickell merkte verder op dat de juiste arbeidsmarktinstituties,
adequate scholing en het voorkomen van een permanent vertrek uit de arbeidsmarkt
in geval van ziekte en handicap belangrijk zijn voor een goede werking van
de arbeidsmarkt.
 
 Net als bij de bespreking van exit-strategieën werd ook hier door
de Commissie en de lidstaten bevestigd dat de extra budgettaire stimulans
vooralsnog aan moet worden gehouden om de oplopende werkloosheid tegen te
gaan. Daarnaast waren de ministers het er over eens dat een goed macro-economisch
raamwerk en flexibele arbeidsmarkten belangrijk zijn voor het terugdringen
van de werkloosheid. Structurele hervormingen zijn in dit verband essentieel
en deze zouden moeten worden versneld. Er moeten maatregelen worden genomen
die op de langere termijn het aanbod van arbeid verhogen en die ervoor zorgen
dat werken loont. Het Voorzitterschap voegde hieraan toe dat het ook voor
de overheidsfinanciën cruciaal is om het aanbod van arbeid structureel
te verhogen om de effecten van vergrijzing op het arbeidsaanbod te mitigeren.