Wet voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29948, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum ontvangst

13-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

29948 nr. 9

02-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEEN1.1 Inleiding1.2 Werking Vazalo-toeslagAd 1Ad 21.3 Relatie Wet Vazalo en Wwb1.4 Doelstelling van de regeling1.5 Doelgroep1.6 Rol van de overheid1.7 Resultaat van de regelingTabel 1.1 Netto arbeidsparticipatie alleenstaande ouders
2004Tabel 1.2: Amsterdam2. INHOUD VAN DE REGELING2.1 Algemeen2.2 WerkBeschikbaar werkTabel 2.1Tabel 2.22.3 Overleg met organisaties en belanghebbenden2.4 Systeem Vazalo-regeling2.5 Uitvoeringstoetsen3. UITWERKING VAN DE WET3.1 DoelgroepTabel 3.1. Huishoudens met een vrouwelijk hoofd als aandeel
van alle huishoudens met een laag inkomen (p. 18 5e jaarboek Arm Nederland)3.2 Opbouw van de Vazalo-toeslag3.3 Agenda voor de Toekomst3.4 Vazalo-regeling in relatie tot Awir3.5 Inkomenspositie alleenstaande ouders3.6 Effect van de vazalo-regelingUitgangspunten voor de tabelTabel 3.2 Netto inkomen in vergelijkbare situaties3.7 Kinderalimentatie4. VOORWAARDEN SCHEPPEN VOOR WERK: KINDEROPVANG, SCHOLING
EN ARBEIDSPLAATSEN4.1 Algemeen4.2 Scholing en toeleiding naar de arbeidsmarkt5. WIJZIGINGEN GERICHT OP VEREENVOUDIGING, DEREGULERING
EN HANDHAVING5.1 Administratieve lasten5.2 Awir-systematiek5.3 Overbruggingsregeling startjaar6. FINANCIERING6.1 Algemeen6.2 Onderbouwing aantallen uitstroomTabel 6.1: Aantal alleenstaande ouders in de bijstand
met een inkomen uit arbeid, een gesubsidieerde arbeidsplaats of een zelfstandig
beroep.6.3 Ramingen uitstroomTabel 6.2 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek (Realistisch scenario; Raming PvdA)Tabel 6.3 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek («minimaal scenario; Raming PvdA)Tabel 6.4 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek (break-even point, geen van de jaren netto kosten, met
aanname groei naar structurele situatie 25%, 50%, 75%, 100%)6.4 Kosten en aantallen flankerend beleid6.5 Kosten bijstandsuitkeringTabel 6.5: Gestileerde kostenopbouw alleenstaande ouder
in de bijstand (90%-norm)6.6 VoorlichtingARTIKELSGEWIJSArtikel 6
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 29948, nr. 9 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 29948, nr. 9 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29948Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 948Voorstel van wet van het lid Noorman-den Uyl houdende vaststelling van
wet inzake ondersteuning van alleenstaande ouders bij arbeid en zorg (Wet
voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders)nr. 9NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 2 juni 2005   Inhoudsopgaveblz.   1.ALGEMEEN21.1Inleiding21.2Werking Vazalo-toeslag21.3Relatie Wet Vazalo en Wwb41.4Doelstelling van de regeling61.5Doelgroep71.6Rol van de Overheid81.7Resultaat van de regeling8   2.INHOUD VAN DE REGELING112.1Algemeen112.2Werk112.3Overleg met organisaties en belanghebbenden132.4Systeem Vazalo-regeling152.5Uitvoeringstoetsen16   3.UITWERKING VAN DE WET173.1Doelgroep173.2Opbouw van de Vazalo-toeslag183.3Agenda voor de Toekomst193.4Vazalo-regeling in relatie tot
Awir193.5Inkomenspositie alleenstaande ouders203.6Effect van de Vazalo-regeling203.7Kinderalimentatie23         4.VOORWAARDEN SCHEPPEN VOOR WERK: KINDEROPVANG, SCHOLING EN ARBEIDSPLAATSEN234.1Algemeen234.2Scholing en toeleiding naar de
arbeidsmarkt24   5.WIJZIGINGEN GERICHT OP VEREENVOUDIGING, DEREGULERING EN HANDHAVING255.1Administratieve lasten255.2Awir-systematiek265.3Overbruggingsregeling startjaar27   6.FINANCIERING296.1Algemeen296.2Onderbouwing aantallen uitstroom296.3Ramingen uitstroom306.4Kosten en aantallen flankerend
beleid326.5Kosten bijstandsuitkering336.6Voorlichting33   ARTIKELSGEWIJS331. ALGEMEEN1.1 InleidingDe indiener van de wet Voorzieningen arbeid en zorg alleenstaande ouders
dankt de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD, D66, de SP en
de ChristenUnie voor hun gedegen en constructieve en kritische bijdragen aan
het verslag van het wetsvoorstel. Zij constateert met genoegen dat de leden
van alle fracties het doel van het wetsvoorstel onderschrijven evenals het
streven om meer werken meer lonend te maken en de armoedeval tegen te gaan.
Er is door de leden van de fracties van VVD en D66 sympathie uit gesproken
voor het voorstel en de leden van de fractie van de PvdA hebben met instemming
kennisgenomen van het voorstel. Alle fracties hebben kritische vragen gesteld
en opmerkingen gemaakt. In deze nota naar aanleiding van het verslag zal daar
uitvoerig op worden ingegaan.De leden van de CDA-fractie onderschrijven het doel van het wetsvoorstel
om alleenstaande ouders in de gelegenheid te stellen om met werk in deeltijd
voldoende inkomen te verwerven voor zichzelf en de kinderen. Ook het streven
om met dit wetsvoorstel méér werken méér lonend
te maken en de armoedeval tegen te gaan wordt door deze leden van harte gedeeld.Zij waarderen het in het voorstel gebruik is gemaakt van de maatregelen
die reeds door de regering zijn getroffen om de arbeidsparticipatie te bevorderen
(Wwb) en de armoedeval te verminderen (AWIR). De leden van de fracties van
het CDA, de VVD en D66 vragen onder andere in navolging van de Raad van State
of onderhavige regeling wel doeltreffend en doelmatig genoeg is. Mede op grond
van de kritiek van de van de Raad van State is het wetsvoorstel op essentiële
punten aangepast. Immers, de vaststelling van de Wet AWIR begin 2005 maakte
het verplicht om het wetsvoorstel Vazalo in de Wet AWIR op te nemen. De verplichting
komt voort uit de kaderwet AWIR die bepaalt dat alle nieuwe inkomensafhankelijke
regelingen binnen het begrippen- en definitiekader van de wet AWIR moeten
worden geplaatst. Zoals bekend kent de wet AWIR slechts het jaarinkomen als
toetsinkomen om de hoogte van een inkomensafhankelijke toeslag vast te stellen.
Indien men na 1 januari van enig jaar uitstroomt uit de bijstand in de
Vazalo-regeling dan zou dat tot een te lage Vazalo-toeslag leiden, omdat de
wet AWIR geen maandinkomen kent. Daarom is ervoor gekozen te werken met een
overbruggingsregeling via de Wwb voor bijstandsgerechtigden die niet per 1 januari
maar gedurende het kalenderjaar boven de Vazalo-toegangsdrempel uitkomen.
De combinatie van twee bestaande wetten AWIR en Wwb is daarmee een doelmatig
en doeltreffend middel om alleenstaande ouders onafhankelijk te maken van
bijstand.1.2 Werking Vazalo-toeslagUit de vraagstelling van diverse fracties blijkt dat er onduidelijkheid
is over de wijze waarop de Vazalotoeslag wordt berekend en uitgekeerd. Hier
volgt een nadere toelichting.De doelgroep van de Wet Vazalo bestaat uit twee groepen alleenstaande
ouders.1. De alleenstaande ouders die per 1 januari van enig jaar voldoen
aan de toegangsdrempel van de Wet Vazalo en de alleenstaande ouders met een
inkomen tussen bijstandniveau en 115% nml.2. De alleenstaande ouders die in de bijstand zitten en in de loop van
een (start) jaar via betaald werk (eventueel in combinatie met partneralimentatie)
aan de Vazalo-drempel voldoen.Ad 1Indien iemand per 1 januari meldt aan de toegangsdrempel voor de
Vazalo-regeling te voldoen wordt door de Belastingdienst/Toeslagen de Vazalo-toeslag
als een aanvulling op het inkomen gedurende dat jaar tot 90% van het netto
minimumloon plus kinderkortingen bevoorschot via een tabel met vaste bedragen
(artikel 3). In het eerste kwartaal van het jaar daarop wordt het meerdere
in de vorm van een dertiende maand uitgekeerd (artikel 2). Indien iemand toch
te veel zou hebben ontvangen, dan moet het meerdere terugbetaald worden tot
90% van het netto minimumloon plus kinderkortingen. Met deze vormgeving is
de kans dat grote bedragen zouden moeten worden teruggevorderd beperkt. Deze
werkwijze is conform de wet AWIR.Ad 2Zodra iemand met een bijstandsuitkering tijdens een lopend jaar aan de
toegangsdrempel van Vazalo-toeslag voldoet, kan men gebruik maken van de gemeentelijke
regeling die tot 1 januari van het jaar daarop doorloopt. De gemeente
vult het inkomen dat aan de Vazalo-drempel voldoet, aan tot bijstandsniveau.
Dat gebeurt via eenvoudige berekening met dien verstande dat de kinderalimentatie
wordt vrijgelaten. Na afloop van het startjaar keert de gemeente de Arbeidstoeslag
alleenstaande ouders uit in het eerste kwartaal van het volgend jaar volgens
een in de wet opgenomen tabel (artikel 7, onderdeel 1).De leden van de fractie van de PvdA delen de veronderstelling dat niet
uitkeringsafhankelijkheid als uitgangspunt gekozen moet worden, maar zelfredzaamheid.Deze leden merken op dat er heftige debatten hebben plaatsgevonden over
de opvatting of van alleenstaande ouders mag worden verwacht dat zij zelf
inkomen uit arbeid verwerven. Inderdaad is met de komst van de Wwb de categoriale
vrijstelling van de sollicitatieverplichting voor alleenstaande ouders met
jonge kinderen uit de wet geschrapt. De indiener onderschrijft dat daarmee
impliciet is vastgelegd dat van alleenstaande ouders in beginsel wordt verwacht
dat zijn zelf inkomen uit arbeid verwerven. Wel heeft de gemeente de bevoegdheid
om op basis van individuele omstandigheden te besluiten tot (gedeeltelijke)
vrijstelling van een sollicitatieverplichting.De leden van de VVD-fractie geven aan dat zij op basis van de beantwoording
van hun vragen tot een eindoordeel zullen komen over het wetsvoorstel. Deze
leden beamen dat het voor alleenstaande ouders moeilijker is om fulltime werk
te verrichten dan voor andere ouders, maar zij willen dat niet uitsluiten.
Zij vragen of het uitgangspunt van de indiener op dit punt in strijd is met
het streven van de regering om mensen zoveel mogelijk uren te laten werken
en met de bedoeling van de Wwb om werk boven een uitkering te stellen.De indiener stelt dat het uitgangspunt werk boven inkomen voluit wordt
onderschreven. Tegelijkertijd is de overheid gehouden aan de Universele verklaring
van de rechten van de mens. In artikel 25 staat: «Moeder en kind hebben
recht op bijzondere zorg en bijstand»Met de Wet Vazalo wordt aan beide uitgangspunten recht gedaan. Daarvoor
zijn de volgende overwegingen:– Deze wet stimuleert het gaan werken en het meer gaan werken. Dit
in tegenstelling tot de Wwb waar meer werken niet of onvoldoende loont en
de armoedeval groot is.– De uitstroom uit de Wwb wordt door de Wet Vazalo versneld.– Het accepteren dat deeltijdwerk voor alleenstaande ouders passend
is als de kinderen klein zijn of – in mindere mate – als ze puberen,
betekent dat er tijd en ruimte is voor de zorg, voor de opvoeding en de stabiliteit
in het gezin van de alleenstaande ouder.De indiener ziet in de Wet Vazalo mogelijke tegenstellingen juist verenigd
in een stevig instrument voor onafhankelijkheid van uitkeringen voor het op
eigen benen laten staan van de alleenstaande ouder.1.3 Relatie Wet Vazalo en WwbDe leden van de VVD-fractie stellen, net als de Raad van State, de vraag
of de doelstelling van het wetsvoorstel niet ook binnen de huidige Wwb kan
worden bereikt en, mocht dat niet het geval zijn, of er geen mogelijkheden
zijn om het doel van het wetsvoorstel te realiseren op een wijze, die de systematiek
van de wet niet doorkruist.De indiener geeft een viertal overwegingen die tot de conclusie leiden
dat het wetsvoorstel Vazalo niet in de Wwb kan worden gerealiseerd.In de eerste plaats is de vrijlating van inkomsten behoudens een enkele
uitzondering niet toegestaan. Een verhoging of verruiming van de vrijlating
van inkomsten vormt een forse belemmering voor de uitstroom naar bijstandsonafhankelijkheid.
Ook het premiesysteem dat een aantal gemeenten hanteert, houdt op na het bereiken
van een inkomen op bijstandsniveau.In de tweede plaats zorgt vrijlating van inkomsten of een premie bij werkaanvaarding
voor alleenstaande ouders ervoor dat zich een armoedeval voordoet bij het
bereiken van een inkomen op de bijstandsgrens. Immers, het inkomen valt dan
terug naar 90% van het netto minimumloon. Omdat van dit inkomen maar beperkt
belasting wordt betaald, ontstaat een fors verzilveringprobleem van heffingskortingen
(zie tabel onder 1.2.4).In de derde plaats is het via de Wwb niet mogelijk een substantiële
deel van de doelgroep van de Vazalo-regeling te bereiken, namelijk alleenstaande
ouders met een in komen van 90% tot 115% van het netto minimumloon. De Vazalo-toeslag
fungeert bij deze groep voor een flink deel als verzilveringinstrument van
de heffingskortingen en gaat daarmee de armoedeval tegen.In de vierde plaats is via de bijstand het systeem dat werken moet lonen
en meer werken meer moet lonen, niet goed toepasbaar. De Wwb houdt de op deeltijd
aangewezen alleenstaande ouders vast in de bijstand.De indiener is enigszins verbaasd over verschillende reacties ook van
buiten de Kamer waarin zo nadrukkelijk wordt gepoogd de alleenstaande ouders
vast te houden in de bijstand. Naar de opvatting van de indiener is een ander
uitgangspunt voor de benadering van de doelgroep nodig. De indiener is principieel
van mening dat de Wet Vazalo ertoe moet leiden dat alleenstaande ouders sneller
uit de bijstand stromen. De doelstellingen van de Wwb en de Wet Vazalo verschillen
principieel: de Wwb regelt de aanvulling op het eigen inkomen tot het sociaal
minimum. De Wet Vazalo voorkomt dat alleenstaande ouders met deeltijdwerk
onder het sociaal minimum komen. De achterliggende gedachte is dat de bijstandswet
als laatste sociale vangnet nooit bedoeld is geweest voor personen die in
principe in het eigen levensonderhoud kunnen voorzien. Alleenstaande ouders
zijn niet goed in staat voltijds te werken. Wat alleenstaande ouders wel goed
kunnen, is deeltijd werken.De Wet Vazalo werkt andersom: de wet stimuleert personen om een groeiend
eigen inkomen te verwerven. Dat is overigens in lijn met het kabinetsbeleid
om méé te doen en méér te werken.Voor deze alleenstaande ouders is het ook voor hun inkomenspositie op
langere termijn beter om zo snel mogelijk zoveel mogelijk te gaan werken dan
om in de bijstand te blijven. Wie werkt, bouwt aanvullende pensioenrechten
op die later hard nodig zullen zijn.Daarnaast is er het psychologische argument: wie in de bijstand zit levert
heel veel in aan privacy en eigenwaarde. Veel alleenstaande ouders willen
niets liever dan loskomen van de bijstand. Maar de Wwb kent een buitengewoon
scherpe armoedeval die als een krachtige contrastimulans werkt. De Wet Vazalo
keert dat om.De leden van de VVD-fractie verwijzen naar een opmerking van de Raad van
State die erop wijst dat het college van B&W verantwoordelijk blijft –
via de overbruggingsregeling en het reïntegratiebeleid – voor een
persoon aan wie het, anders dan in het geval van personen die bijstand ontvangen,
in beginsel geen plichten meer kan opleggen. In antwoord op deze vraag stelt
de indiener dat in de gewijzigde opzet van het wetsvoorstel B & W wel
degelijk in het startjaar over de Wwb-bevoegheden beschikt. Immers in het
startjaar wordt het eigen inkomen met bijstand aangevuld tot bijstandniveau.In paragraaf 4 wordt ingegaan op de vraag van de VVD-fractie over
het budget voor reïntegratiebeleid dat gemeentebesturen zullen inzetten
voor flankerend beleid.De leden van de SP-fractie ondersteunen de constatering dat alleenstaande
ouders in beginsel zijn aangewezen op deeltijdwerk. Deze leden vragen hoeveel
van de circa 200 000 alleenstaande ouders in deeltijd werken.De leden van de D66-fractie vragen om een kwantitatieve onderbouwing van
de hoeveelheid alleenstaande ouders werken die momenteel werken in voltijd
en in deeltijd en hoeveel niet werken niet?Deze vragen worden in hoofdstuk 2 onder «Beschikbaar werk»
behandeld, mede aan de hand van op 17 mei verschenen CBS-onderzoek. Hetzelfde
geldt voor cijfers over de gemiddelde contractuele arbeidstijd per week van
deze ouders.De leden van de D66-fractie hebben naast sympathie voor het voorstel vragen
over de financierbaarheid van de regeling, alsmede over de eraan ten grondslag
liggende kosten-batenanalyse. Deze vragen zullen onder het hoofdstuk 6 («Financiering»)
worden beantwoord.De leden van de D66-fractie vragen naar de noodzaak om extra tijdelijk
gesubsidieerde arbeidsplaatsen te creëren. Vooral in de grote steden
heeft een substantieel deel van de alleenstaande ouders een zeer grote afstand
tot de arbeidsmarkt. Soms vanwege een taalachterstand, soms vanwege het ontbreken
van startkwalificaties. Voor toegang tot de arbeidsmarkt zal dan gebruik gemaakt
moeten worden van taal- en of leerwerktrajecten, werkervaringsplaatsen of
andere uit het W-deel van de Wwb te subsidiëren trajecten. Dat alles
naar het oordeel van de gemeente. De Wet Vazalo schrijft dus niet voor hoe
en wanneer de gemeente tot de inschakeling van de faciliteiten van het W-deel
besluit. Via de wet Vazalo ontvangt de gemeente wel een extra uitkering op
het W-deel om de extra inspanning te kunnen financieren.De leden van de D66-fractie noemen het opmerkelijk dat het initiatiefvoorstel
accepteert dat een alleenstaande ouder in beginsel alleen voor deeltijdarbeid
beschikbaar is vanwege de zorg voor en de opvoeding van de kinderen. Zij vinden
dit aannemelijk klinken, maar vragen of met een betere kinderopvang ook acceptatie
van dit beginsel nodig zou zijn.De indiener van het wetvoorstel onderschrijft de opvatting van de leden
van de D66-fractie dat goede en goed beschikbare kinderopvang buitengewoon
belangrijk is om ouders in staat te stellen buitenshuis te gaan werken. De
Wet Vazalo is dan ook niet strijdig met dat kinderopvangmodel, maar voegt
er een instrument aan toe om alleenstaande ouders financieel op eigen benen
te zetten. Overigens laten de Wet Vazalo en de Wet Kinderopvang zich uitstekend
combineren en worden zo een krachtig instrument om vrouwen uit de bijstand
te helpen.De leden van de fractie van de ChristenUnie geven aan dat zij de opvatting
delen van de indiener dat het voor alleenstaande ouders met een inkomen rond
het minimum nauwelijks lonend is meer te gaan werken. Deze leden herinneren
de indiener eraan dat zij sterk hechten aan de mogelijkheid voor alleenstaande
ouders met jonge kinderen om voldoende aandacht te besteden aan hun zorg-
en opvoedingstaken. De uiteindelijke vormgeving van artikel 9 Wwb was voor
deze leden zelfs een van de redenen om tegen de wet te stemmen. Met de leden
van de fractie van de ChristenUnie is de indiener van mening dat de zorg en
opvoeding van kinderen er toe leidt dat de alleenstaande ouder in beginsel
alleen voor deeltijdarbeid beschikbaar is. Op de vraag van deze leden hoe
dit uitgangspunt zich precies verhoudt tot artikel 9, vierde lid, Wwb, dat
tot stand kwam door een amendement van de indiener geeft zij aan dat in de
toelichting van dit amendement uitdrukkelijk de belastbaarheid van de alleenstaande
ouder, de scholing en de beschikbaarheid van kinderopvang is aangegeven als
voorwaarde voor de beschikbaarheid voor de arbeidsmarkt van de alleenstaande
ouder. De grondslag voor die overwegingen waren eenzelfde als die voor dit
wetvoorstel gelden. Dat deze voorwaarden ertoe leiden dat de alleenstaande
ouder meestal in deeltijdarbeid werkt (zie ook de CBS statistiek in hoofdstuk
2) was haar verwachting. Juist de conclusie dat de verdiencapaciteit van een
in deeltijd werkende alleenstaande ouder ertoe leidt dat deze lang in de bijstand
gevangen blijft, is een van de belangrijkste redenen voor dit initiatief-wetsvoorstel.1.4 Doelstelling van de regelingDe leden van de PvdA-fractie zien in het wetsvoorstel, dat betaalde arbeid
voor alleenstaande ouders stimuleert onder de gelijktijdige erkenning dat
zij zorgtaken hebben en dus alleen in deeltijd kunnen werken, een overeenkomst
met het Deense model. Zij vragen of de indiener inspiratie heeft gezocht bij
beleid in andere landen.Het sociaal zekerheidsstelsel in Nederland is altijd sterkt beïnvloed
geweest door het kostwinnersmodel (zie ook Zonder visie geen toekomst, WBS,
Amsterdam, 2005). Nog altijd wordt de Nederlandse sociale realiteit gekenmerkt
door die gedachte: mannen werken over het algemeen in een volledige baan,
vrouwen in een deeltijdbaan omdat zij naast hun betaalde arbeid ook het grootste
deel van de zorg op zich nemen. Die gedachte is ook terug te vinden in de
maatschappelijke positie van alleenstaanden: het zijn vooral de moeders van
wie wordt verwacht dat zij de zorgtaak op zich nemen: van de 270 000
alleenstaande ouders met minderjarige kinderen is 238 000 vrouw en 90%
van alle alleenstaande bijstandsouders zijn vrouw. Tegelijkertijd verwacht
de samenleving in toenemende mate dat eenieder – man of vrouw –
zelfstandig in het eigen levensonderhoud voorziet. Die voor vrouwen dubbele
sociale plicht is naar de mening van de indiener alleen reëel als rekening
wordt gehouden met de eisen van beide verplichtingen. Vazalo biedt daarvoor
het instrument omdat het de combinatie van betaalde arbeid en zorg voor jonge
kinderen faciliteert. In die zin is inderdaad sprake van een Scandinavisch
element, omdat de oplossing van het inkomensvraagstuk van bijstandsmoeders
verschuift van uitkering naar arbeid.De leden van de fractie van de ChristenUnie constateren dat de indiener
er naar streeft bijstand overbodig te maken voor alleenstaande ouders, maar
wijst erop dat de doelgroep intussen ook onder de werking van het voorgestelde
regime in belangrijke mate afhankelijk blijft van een door de overheid verstrekte
toeslag. Deze leden delen de mening van de indiener dat de door de Raad van
State opgeworpen vraag of de doelstelling niet ook binnen de huidige Wwb kan
worden bereikt ontkennend moet worden beantwoord. Niettemin vragen zij of
de indiener heeft overwogen haar doel te bereiken door een aanpassing van
het premieregime in de Wwb voor te stellen.De indiener erkent dat de bijstandsmoeder ook in het Vazalo-regime afhankelijk
blijft van een door de overheid verstrekte toeslag. Maar zij wijst
erop dat die toeslag wordt verstrekt in een geheel andere context dan de bijstand.
Waar de bijstand «last resort» is en een aanzienlijke inperking
van de privacy en een strakke controle met zich mee brengt, is de Vazalo-toeslag
van een geheel andere orde en vergelijkbaar met andere inkomenafhankelijke
toeslagen. Zoals die in de wet AWIR worden uitgevoerd. Daarin ligt het essentiële
verschil met een bijstandsinkomen: dat is een aanvulling tot het sociaal minimum.Zie ook de inleiding van dit hoofdstuk.1.5 DoelgroepDe leden van de VVD-fractie vragen naar een nadere motivering van de grenzen
van de doelgroep van Vazalo (jongste kind jonger dan 16 jaar en maximaal inkomen
115% van het netto minimumloon). De leden van de ChristenUnie-fractie stellen
dezelfde vraag voor wat betreft het maximaal inkomen.Er zijn drie prikkels in de Wet Vazalo ingebouwd om te stimuleren meer
te gaan werken. Deze zijn gekoppeld aan de leeftijd van het jongste kind.
De eerste prikkel is als het jongste kind 5 jaar wordt (de schoolgaande leeftijd).
De huidige vrijlatingregeling van heffingskortingen levert met bijstandsuitkering
soms een iets een hoger inkomen op dan Vazalo-regeling. De tweede prikkel
komt als het jongste kind 12 jaar wordt (ingang vervolgonderwijs). Dan moet
de alleenstaande ouder iets meer gaan verdienen of iets langer werken. De
derde prikkel is als de jongste 16 jaar wordt. Dan vervalt het recht op de
Vazalo-toeslag. Naar de mening van de indiener is deze stimulans om meer te
gaan werken gerechtvaardigd, omdat als kinderen ouder worden zij in de regel
minder ouderlijke verzorging nodig hebben. Let wel, de indiener erkent wel
dat een kind blijvend opvoedkundige aandacht nodig heeft van een verzorgende
ouder, deze aandacht is alleen minder gebonden aan vaste tijdstippen op de
dag.De maximumgrens van het verstrekken van een Vazalo-toeslag is 115% van
het netto minimumloon. De reden van deze grens is een combinatie van drie
factoren.– De verzilveringsproblematiek van heffingskortingen (opgelost via
de Vazolo-regeling) komt dan nauwelijks meer voor.– De marginale druk bij inkomensverbetering is dan al afgenomen
(denk aan kwijtschelding gemeentelijke lasten etc). Deze marginale druk is
het hoogst bij een inkomen tussen 90% en 120% van het netto minimumloon.– Uit budgettaire overwegingen: de regeling moet betaald worden
vanuit de opbrengst van het vrijvallen van bijstandsuitkeringen.De VVD vraagt naar het hanteren van de grens van 90% van het netto minimumloon.
Leidraad bij het ontwerp van de Vazalo-regeling is dat het bijstandsinkomen
van 90% netto minimumloon wordt omgebouwd naar het toetsinkomen van AWIR.
Omdat het doel van de regeling is alleenstaande ouders met een inkomen uit
arbeid op eigen bene te laten staan, is het minimum inkomen natuurlijk 90%
nml. Anders is men terug bij af: namelijk in de bijstand.De leden van de SP vragen of het de bedoeling is dat WW-ers zijn uitgesloten
van de Vazalo-regeling.Er is sprake van een misverstand. WW-ers en WAO-ers zijn niet uitgesloten
van de Vazalo-regeling. Wèl blijft ook voor deze doelgroepen de toegangsdrempel
om minimaal € 4 366 te verdienen uit tegenwoordige arbeid een
harde voorwaarde.1.6 Rol van de overheidDe leden van de D66-fractie vragen voorts naar een aantal aspecten rond
de verzilveringsproblematiek met betrekking tot de bestaande heffingskortingen.
Naar de mening van de D66-fractie is het onjuist aan de hand van de tabel
op pagina 4 van de Memorie van Toelichting de raming voor 2005 te vergelijken
met de realisatie van 2003. Hierin heeft deze fractie gelijk, in de genoemde
tabel staat abusievelijk dat het voor 2003 een realisatie betreft terwijl
ook hier sprake is van een raming. De cijfers voor het jaar 2004, waarnaar
de leden van de D66-fractie vragen, zijn niet beschikbaar. Het budgettaire
belang van de niet verzilverbaarheid van de in de tabel op pagina 4 genoemde
kortingen bedraagt €189 miljoen. De oorzaak van de toegenomen verzilveringsproblematiek
is gelegen in de verhoging van de diverse heffingskortingen. Daardoor lopen
meer mensen hogere bedragen mis. Er is overigens geen sprake van een meevaller
aangezien bij de belastingramingen rekening wordt gehouden met de wel of niet
verzilverbaarheid van de heffingskortingen. Overigens zal het feitelijke bedrag
dat «misgelopen» wordt door de verzilveringsproblematiek lager
zijn aangezien gemeenten bij de vaststelling van het bijstandsniveau hiermee
rekening houden. Voor een alleenstaande ouder wordt dan gegarandeerd dat het
inkomen 90% van het netto minimumloon plus de kinderkortingen bedraagt.1.7 Resultaat van de regelingDe leden van de fracties van het CDA, de PvdA en de VVD hebben vragen
over de berekeningen van het aantal alleenstaande ouders dat de bijstand zou
kunnen verlaten met hulp van de Vazalo-regeling. De leden van de PvdA-fractie
vinden het positief dat er concrete doelstellingen worden genoemd die binnen
een periode vijf jaar moeten zijn gerealiseerd. Zij constateren wel dat op
verschillende plaatsen andere cijfers worden genoemd (streven naar uitstroom
van 60 000 in vier jaar of als doelstelling daling van de bijstand tot
50 000 in vijf jaar) en vragen de indiener de doelstelling van een daling
van 40 000 alleenstaande ouders in de bijstand in vijf jaar te faseren
in jaarlijkse termijnen.Ook de leden van de VVD-fractie vragen om een uitvoerige toelichting op
de realisatiedoelen van het wetsvoorstel.In de eerste plaats meent de indiener dat ieder wetsvoortstel moet zijn
voorzien van een meetbaar en verifieerbaar te bereiken resultaat. Dat schept
helderheid ook voor de uitvoering.Het aantal alleenstaande ouders in de bijstand is per 1 januari 2004
93 870 personen. Het streefcijfer «in 5 jaar tijd terug naar 50 000»
is ambitieus. De uitstroom in de bijstand van alleenstaande ouders in de bijstand
is in 2003 afgenomen. De indiener meent dat een raming maken van het aantal
alleenstaande ouders dat via een Vazalo-regeling uit de bijstand kan komen
lastig is. Er zijn immers geen voorbeelden van soortgelijke regelingen. De
arbeidskansen van alleenstaande ouders zijn van een aantal factoren afhankelijk
zoals de economische conjunctuur, het voldoen aan startkwalificaties of scholing
en voldoende kinderopvang.De indiener is ervan uitgegaan dat op termijn grofweg tweederde van de
alleenstaande ouders in de bijstand op eigen benen kan staan. Dat zijn 60 000
alleenstaande ouders. Daarbij moet bedacht worden dat het feit dat eenderde
van alle alleenstaande ouders in Nederland in de bijstand zit eerder komt
doordat men met een deeltijdbaan niet uit de bijstand weg komt dan met de
onmogelijkheid om betaald werk te doen.Uit het CBS onderzoek «Ouders op de Arbeidsmarkt» van mei
2005 blijkt het volgende, ter illustratie.Tabel 1.1 Netto arbeidsparticipatie alleenstaande ouders
2004AantalLandelijk alleenstaande ouders270 000
(15–64) jaar Bijstand alleenstaande93 870.   Netto arbeidsparticipatie alleenstaande ouders  Landelijk alleenstaande ouder (25–49) met kind tot 18 jaar56.9% Landelijk alleenstaande ouders met kind tot 4 jaar33,7% Landelijk alleenstaande ouders met kind 4 tot 12 jaar57,6% Landelijk alleenstaande ouders met kind 12–17 jaar68,0% Bijstand aantal alleenstaande ouders met kinderen14,7%Cijfers CBS1 onderzoek en SZWUit bovenstaande opstelling mag blijken dat de potentie van alleenstaande
ouders die onder Vazalo-voorwaarden kunnen werken in ieder geval 57% is. Nu
werken maar 14,7% van de alleenstaande ouders in de bijstand gedeeltelijk.
Per saldo zal dus extra 32% van de huidige populatie aan de slag kunnen: in
totaal. 30 000 alleenstaande ouders extra. Dat is hoger dan het realistische
scenario dat door de indiener in het wetsvoorstel geschetst is. Het lijkt
dan niet te optimistisch dat in 5 jaar tijd een aantal van 40 000 gehaald
wordt zoals in de doelstelling is geraamd.In de memorie in het wetsvoorstel zijn drie scenario's ontwikkeld om het
tempo van uitstroom in de bijstand aante geven:– minimaal: in vier jaar tijd 15 000 uit de bijstand,– realistisch: in vier jaar tijd 25 000 uit de bijstand,– ambitieus in vier jaar tijd 60 000 uit de bijstand (fasering
in tabel 5 in de memorie).Er is vanuit de uitvoeringsorganisaties kritiek geweest op de ambitieuze
aantallen die de indiener voor ogen heeft.De indiener heeft daarom ook het minimale scenario laten doorrekenen.
Ter toelichting. De reden waarom in het eerste jaar een instroom van 8000
bijstandsjaren verwacht wordt is dat 13 480 van de alleenstaande ouders
in de bijstand tot 50 jaar inkomsten uit arbeid hebben en dat daarvan naar
schatting de helft direct uit de bijstand stroomt met een Vazalo-toeslag.De leden van de fractie van de VVD vragen of doelstelling 2 (koopkracht
toename) en 3 (vermindering aantal kinderen in arme huishoudens) nader kan
worden gekwantificeerd? Hoe denkt de indiener na te gaan of bovenstaande doelstellingen –
wanneer bereikt – enkel en alleen door de Wet Vazalo bereikt zijn?De koopkracht van alleenstaande ouders neemt bij de bestaande regelingen
na het aanvaarden van werk fors af vanwege de verzilveringproblematiek en
de armoedeval door de snelle afbouw van inkomensafhankelijke regelingen De
marginale druk is hoog. Door de Vazalo-toeslag wordt de marginale druk gemitigeerd
en ontstaat een inkomensverbetering bij meer inkomsten.De koopkracht van alleenstaande ouders tot 115% van het netto minimumloon
zal door de Vazalo-regeling toenemen.Een nulpuntmeting zou voor de evaluatie van de wet wenselijk zijn.De groep van 372 000 kinderen die leven in een huishouden met een
inkomen op of rond het bestaansminimum, neemt fors af indien het inkomen van
alleenstaande ouders toeneemt.Het aantal alleenstaande ouders met een inkomen tussen 90 en 115% van
het netto minimumloon is naar verwachting 30 000. Een van de doelen van
de indiener is om het aantal kinderen dat in arme huishoudens leeft terug
te brengen. De inkomensverbetering van de doelgroep is door de Vazalo-regeling
substantieel. Daartoe zal bij de evaluatie een meting kunnen
plaatsvinden zoals dit analoog aan de armoedemonitor jarenlang is gedaan.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de kosten en baten van Vazalo eruit
zien als de getallen worden gehanteerd die de VNG heeft verstrekt.In 2003 ontvingen 93 380 alleenstaande ouders een bijstandsuitkering.
Door de gemeentelijke leden van het uitvoeringspanel is een schatting gemaakt
van de te verwachten uitstroom uit de bijstand door de invoering van de Vazalo-regeling.
Zij hebben aangegeven dat 6% van de bijstandspopulatie alleenstaande ouders
per direct zullen uitstromen uit de bijstand. De gegevens die de indiener
via de gemeenten Amsterdam (6%) en Rotterdam ( 4%-7%) heeft verzameld, zijn
daarmee vergelijkbaar.In het realistische scenario wordt in het eerste jaar van de Vazalo-regeling
verwacht dat de uitstroom uit de bijstand 10 000 uitkeringsjaren zal
bedragen. Op basis van de schatting van het de VNG wordt gesteld dat slechts
6% of 5400 alleenstaande ouders door de invoering van de Wet Vazalo zullen
uitstromen uit de bijstand. De VNG heeft daarbij niet aangegeven dat dit cijfer
de directe uitstroom bij de aanvang van de regeling betreft.De indiener is
daarnaast van mening dat de Wet Vazalo mensen extra stimuleert om een baan
te vinden. De huidige Wwb biedt alleenstaande ouders weinig profijt van deeltijd
werk en daarmee weinig perspectief om onafhankelijk te worden van de bijstand.
Zo worden deze alleenstaande ouders binnen de bijstandswet vastgehouden en
worden zij belemmerd om een zelfstandig bestaan op te bouwen.Ter illustratie de cijfers van de gemeente Amsterdam waar ongeveer 10%
van het landelijk aantal alleenstaande ouders in de bijstand zit.Tabel 1.2: Amsterdam Amsterdam LandelijkAantal alleenstaande ouders9 430 93 870Partneralimentatie aantal huishoudens1401,4% Hoogte bedrag per huishouden€
200 p.m.  Kinderalimentatie aantal huishoudens4004,2% Kinderalimentatie per huishouden € 155 p.m.  Aantal alleenstaande ouders met inkomen800* 13 480* Indien er van uitgegaan wordt dat volgens het Vazalo-voorstel iemand
bij een netto inkomen > € 500 voldoende toeslag krijgt om uit te
stromen, zou in de maand maart in 387 gevallen geen recht op bijstand bestaan.
Daarnaast is er een groep van 186 ouders die tussen € 300 en € 500
verdienden; degenen van hen die daarnaast alimentatie-inkomsten hadden, zouden
onder Vazalo ook kunnen uitstromen.Er waren 230 alleenstaande ouders die minder dan € 300 per maand
inkomen hadden. Met samenloop van partneralimentatie is uitstroom in AWIR
mogelijk.De Amsterdamse cijfers laten zien dat 5 à 6% onmiddellijk kan uitstromen.
Aangezien landelijk nog een datzelfde percentage nog te weinig inkomsten uit
arbeid heeft is een uitstroom van nog eens 6 % in een jaar goed realiseerbaar.
Voor het minimale scenario van 8000 het eerste jaar behoeft de gemeenten weinig
inspanning te doen. Maakt ze wel werk van de regeling, dan laat het CBS-onderzoek
zien dat er een 32% netto arbeidspotentieel is onder de alleenstaande ouders
in de bijstand.2. INHOUD VAN DE REGELING2.1 AlgemeenHet systeem van de regeling, het thema werk en reacties van derden op
de voorstellen komen in dit hoofdstuk aan de orde.De leden van de SP-fractie vragen of zij het juist zien dat in de voorgestelde
regeling toch een kleine armoedeval zit, omdat is gekozen voor nominale stappen
van 5% van het minimumloon. Zij vragen of deze armoedeval beperkt kan worden
door te kiezen voor klassen van 1%.Het is waar dat het werken met inkomensklassen kleine sprongen geeft bij
inkomensverbetering. Het voordeel van een tabel met nominale geldbedragen
is echter dat deze direct duidelijk maakt bij welk inkomen welke toeslag hoort.
Dat maakt het voor de betrokkene een meer transparante regeling. Lange tabellen
met hele kleine sprongen maken de regeling meer diffuus en voor de uitvoering
meer bewerkelijk. De indiener heeft bij haar voorstel voor ogen om te komen
tot een regeling die alleenstaande moeders stimuleert om te gaan werken en
om méér te gaan werken teneinde zo uit de bijstand te raken
en zelfstandig voldoende inkomen te verwerven. Om die motivatie te versterken
is ervoor gekozen de regeling voor betrokkenen zo transparant mogelijk te
maken. Daarom is artikel 2 (en het daarvan afgeleide artikel 3) geformuleerd
in termen van concrete bedragen, zowel voor het inkomen als voor de toeslag.
De alleenstaande ouder die in aanmerking denkt te komen voor de Vazalo-toeslag
hoeft alleen naar de tabel van artikel 2 te kijken. Ook het bedrag van de
toeslag is dan in één oogopslag duidelijk. De tabel laat ook
direct zien dat het loont om méér te gaan werken. Deze «gebruikersvriendelijkheid»
is van meet af aan opzet geweest en is afgewogen tegen detaillering. Om die
reden is gekozen voor enkele stapjes van 5% in plaats van een veelvoud van
stappen van 1%.De Vazalo-regeling is zo vorm gegeven dat werk loont en dat méér
werk méér loont. Hiermee wordt voorkomen dat een alleenstaande
ouder er financieel op achteruit gaat als hij aanmerkelijk meer gaat werken.
Dit werkt ook omgekeerd: als een alleenstaande ouder aanmerkelijk minder gaat
werken, zal zijn inkomen er niet op vooruit gaan, maar achteruit. De Vazalo-toeslag
is in absolute zin het hoogst voor alleenstaande ouders met een relatief laag
inkomen (55% van het netto minimumloon). De leden van de fractie van de ChristenUnie
vragen of bekend is in hoeverre de kans bestaat dat het effect van de regeling
is dat veel rechthebbenden door die vormgeving juist minder uren gaan werken
in plaats van meer. De indiener kan niet uitsluiten dat sommige alleenstaande
ouders willens en wetens genoegen zullen nemen met de combinatie van een lager
inkomen met minder arbeidsuren. Het is echter haar stellige overtuiging dat
deze groep klein zal zijn; veel kleiner dan de groep alleenstaande ouders
die meer zullen gaan werken en daarmee zullen willen ontsnappen aan de bijstand
en het lage inkomen.2.2 WerkDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe de Vazalo-toeslag zich verhoudt
tot de motie Bussemaker/Schimmel (26 447 nr. 27) waarin ervan wordt uitgegaan
dat alleenstaande ouders met kinderen onder de 16 jaar minimaal 20 uur per
week beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.Indien men een inkomen op minimumloon verdient, zal men, in het geval
dat men geen partneralimentatie of andere inkomsten uit arbeid ontvangt, een
baan van ongeveer 18 uur per week (2,5 dag) moeten hebben (gelijk aan 55%
van het netto minimumloon) of als het jongste kind 12 jaar is, 20 uur
(60% van het netto minimumloon) om de Vazalo-toeslag te kunnen ontvangen.Beschikbaar werkIn deze paragraaf wordt zowel een beeld gegeven van de mate van arbeidsparticipatie
op de arbeidsmarkt van alleenstaande ouders als die van alleenstaande ouders
in de bijstand.De indruk van de SP dat de circa 200 000 alleenstaande ouders (p
2 MvT) die niet zijn aangewezen op bijstand veelal in deeltijd werken klopt,
in die zin dat op basis van CBS-gegevens1 mag
worden aangenomen dat circa 57% werkt. Moeders met een partner werken twee
maal zo vaak in kleine deeltijdbanen als alleenstaande moeders. Eenderde van
de werkende alleenstaande moeders met kinderen van 12 jaar of ouder heeft
een voltijds baan.De leden van de D66-fractie vragen een kwantitatieve onderbouwing van
het aantal alleenstaande ouders dat momenteel werkt: voltijds; in deeltijd;
of niet.Over de gevraagde cijfers kan het volgende worden gezegd.Er zijn (2004) 3,6 miljoen ouders met minderjarige kinderen, waarvan 270 000
alleenstaande ouders. Van hen is 238 000 vrouw.Van deze 238 000 alleenstaande moeders zijn de cijfers over de leeftijd
van het jongste kind en de netto arbeidsparticipatie als volgt:Tabel 2.1Leeftijd jongste kindAantal alleenstaande moedersNetto-arbeidsparticipatie in % 0–3 jaar44 00032,4 4–11 jaar110 00055,0 12–17 jaar83 00065,3Tabel 2.2Van de werkzame alleenstaande ouders met
een jongste kind tussen:Werkt ongeveerPer week 0–3 jaar30%12–23 uur 45%24–34 uur  25%35 uur of meer 4–11 jaar30%12–23 uur  45%24–34 uur 25%35 uur of meer 12–17 jaar22%12–23 uur 43%24–34 uur  35%35 uur of meerZie Sociaal-economische trends, 2005-II, CBS, Voorburg/Heerlen, 2005De leden van de VVD-fractie vragen of de indiener kan aangeven waarom
zij een Vazalo-toeslag noodzakelijk acht in het licht van de vergrijzing en
daarmee gepaard gaande toename van de vraag naar arbeidskrachten in enkele
sectoren. Ook vragen zij of die krapte er niet toe zal leiden dat alleenstaande
ouders ook zonder Vazalo-toeslag weer aan het werk zullen komen. De leden
van de ChristenUnie vragen of in de komende jaren niet juist vraag zal zijn
naar hoger opgeleide werknemers.In de komende decennia zal de verhouding tussen de omvang van de beroepsbevolking
en het aantal gepensioneerden drastisch wijzigen. Dit biedt kansen op de arbeidsmarkt,
ook voor lager opgeleiden. Daar staan echter ook trendmatige ontwikkelingen
in economie en samenleving tegenover, zoals technologische ontwikkeling
die ongunstig kan zijn voor de arbeidsmarktpositie lager opgeleiden. De Minister
van SZW schreef hierover in zijn nota Nieuwe Accenten op het Terrein van Werk
en Inkomen (21 september 2004):«Keerzijde van de technologische ontwikkelingen
is dat vooral laagopgeleide werknemers het risico lopen van kwalificatieveroudering.
Het CPB spreekt in dit verband van een dreigende tweedeling tussen hoger en
lager opgeleiden («skill-biased growth»)1. Door kwalificatieveroudering kunnen laagopgeleiden overbodig worden
of terecht komen in functies waar zij in eerste instantie niet voor zijn opgeleid.
Voor deze werknemers is het meer dan ooit zaak om hun kennis en vaardigheden
op peil te brengen en te houden.»De Vazalo-regeling geeft de vaak lager opgeleide alleenstaande ouders
in de bijstand de mogelijkheid hun kennis en vaardigheden op peil te brengen
(MBO-niveau) en om te ontsnappen aan de bijstand. Dit is juist nu van belang,
omdat bijvoorbeeld het ROA2 voor de middellange
termijn – tot 2008 – over het algemeen slechte arbeidsmarktkansen
ziet voor lager opgeleiden. De situatie van kwetsbare groepen als alleenstaande
ouders in de bijstand is extra precair, omdat vooral bij leden van deze groepen
het «discouraged worker effect» dreigt op te treden in economisch
slechte tijden: wanneer ze moeilijk aan de slag komen, trekken ze zich terug
van de arbeidsmarkt3. De Vazalo-regeling maakt
het makkelijker actief te blijven op de arbeidsmarkt.De leden van de ChristenUnie informeren waarop de verwachting is gebaseerd
dat 10 000 ouders een beroep zullen doen op formele kinderopvang.De ramingen van de kosten van kinderopvang per bespaarde bijstandsuitkering
zijn gebaseerd op het gemiddelde gebruik van kinderopvang van alleenstaande
ouders. Hierbij zijn de volgende veronderstellingen gehanteerd:– 90% van alleenstaande ouders met een kind van 0 tot 4 jaar gebruikt
kinderopvang (bron: SZW)– 40% van de alleenstaande ouders met een kind van 5 tot 16 jaar
gebruikt kinderopvang (bron: SZW)– Van de ouders met kinderopvang heeft 45% (dure) dagopvang en 55%
(goedkopere) buitenschoolse opvang (bron: SZW).– Gemiddeld wordt 3 dagen dagopvang of 3 middagen buitenschoolse
opvang genoten– Van de eigen werkgevers betaalt 70% mee aan kinderopvang. Het
ontbrekende werkgeversdeel vanwege het niet hebben van een partner wordt vergoed
via de Wet Kinderopvang.Gemiddeld leidt dit kinderopvangkosten voor de overheid van € 2 838
per volledig uitgestroomde bijstandsgerechtigde. Het moge op grond van deze
cijfers duidelijk zijn dat niet wordt verondersteld dat alle ouders een beroep
zullen doen op formele kinderopvang.2.3 Overleg met organisaties en belanghebbendenDe leden van de fracties van de PvdA, de VVD en de ChristenUnie vragen
of de indiener nader in kan gaan op de reacties zoals zij heeft ontvangen
van de FNV, VNG, VNO-NCW en de wethouder Sociale Zaken van de gemeente Amsterdam
en of zij de schriftelijke commentaren en adviezen van de organisaties van
de indiener mogen ontvangen. Zijn er knelpunten gesignaleerd die nog om een
oplossing vragen?In oktober 2004 is door de indiener een expertmeeting georganiseerd waar
alle belanghebbende organisaties aanwezig waren. Veel van de suggesties en
opmerkingen uit deze bijeenkomst zijn in het wetsvoorstel verwerkt. Een verslag
van deze expertmeeting is bijgevoegd. Alle organisaties waar de indiener overleg
mee heeft gevoerd, hebben positief gereageerd op de grondgedachte van het
voorstel.De gemeente Amsterdam reageert positief op het wetsvoorstel en heeft twee
opmerkingen. De eerste is de vraag of de gemeentelijke premieregeling of de
vrijlating van 6 maanden in het startjaar van de Vazalo-regeling niet voldoende
is in plaats van de 5% toeslag in het eerste kwartaal volgend op het startjaar.De vormgeving in het startjaar (een aanvulling met bijstand tot het bijstandsniveau
in combinatie met het na 1 januari verstrekken van de 5% premie) is het
uitvoeringsmodel van de Vazalo-regeling en daarmee de gewenning aan de manier
waarop de Belastingdienst/Toeslagen na 1 januari van het startjaar de
regeling uitvoert. Een vrijlatingsregeling in dat jaar leidt tot een armoedeval
daarna (zie tabel 3.1 in hoofdstuk 3). Een eigen premieregeling die per gemeente
verschilt of soms niet aanwezig is, doet afbreuk aan de gewenning aan het
nieuwe systeem.Het gemeentelijke instrumentarium is onvoldoende toegesneden op het concept
van de Vazalo-regeling, dat immers is toegesneden op de AWIR.Het tweede punt betreft het recht op scholing van de alleenstaande ouder.
Abusievelijk is aangenomen dat dat recht voor alle reïntegratiefaciliteiten
geldt. Dat is een misverstand.De toevoeging van het budget voor flankerend beleid aan het W-deel is
niet geoormerkt.Als het gaat om het recht op scholing is het duidelijk dat daar niet alleen
vanuit Amsterdam maar ook door de VNG opmerkingen over zijn gemaakt. Door
de indiener is gekozen voor het recht op scholing vanwege een drietal redenen.– De alleenstaande ouder heeft gemiddeld weinig startkwalificaties
en zal duurzaam uit de uitkering weg moeten komen– De gemeenten geven na de invoering van de Wwb bijna geen geld
meer uit aan scholing waardoor het risico van draaideurklanten ontstaat of
het volstaan met kleine invalbaantjes1.– Alleenstaande ouders zijn in beginsel op deeltijdwerk aangewezen.
Willen zij tot een redelijk inkomen komen, dan is het van belang dat zij meer
kunnen verdienen dan het minimumloon, vooral ook als de kinderen ouder worden
en de Vazalo-regeling ook vraagt om meer werk.Het is de indiener duidelijk dat het onderdeel recht op scholing een punt
van discussie zal zijn bij de wetsbehandeling.Het FNV heeft positief gereageerd en haalt ook aan dat ook WW'ers recht
moeten kunnen doen gelden op de regeling. Dat is ook het geval, mits men tenminste
zelf € 4 366 per jaar aan inkomen uit arbeid verdient. De opmerking
over de noodzaak tot goede voorlichting wordt door de indiener onderschreven.Het VNO/NCW is ook positief over het voorstel. De opmerkingen hebben betrekking
op de deeltijdfactor. In het wetsvoorstel is uitvoerig betoogd waarom met
werken in deeltijd de bijstand verlaten moet kunnen worden. Niets en niemand
sluit uit dat alleenstaande ouders ook voltijds kunnen werken. In ieder geval
loopt de Vazalo-toeslag door tot een inkomen van 115% van het netto minimumloon.
De opmerking om mensen in de bijstand een grotere vrijstelling te geven, staat
wel haaks op het doel van de Wet Vazalo, omdat een grotere vrijstelling mensen
in de bijstand vasthoudt. Het doel van de wet is dat eenderde van de alleenstaande
ouders niet langer meer in de bijstand zit omdat het ze niet lukt zorg, opvang
en betaald werk te combineren. De wijze waarop het bijstandsgeld over de gemeenten
verdeeld wordt, maakt dat een gemeente die een relatief grote uitstroom vanuit
de bijstand heeft, niet op voorhand gekort wordt voor de grote uitstroom.
De gemeenten hebben daar wel degelijk voordeel van. De indiener is het met
het VNO-NCW eens dat werken lonend moet zijn, en dat het toeslagensysteem
transparant moet zijn zodat betrokkene in een oogopslag in een tabel kan zien
wat zijn persoonlijke toeslag zal zijn.De ambtelijke brief van de VNG zegt sympathie voor het voorstel te hebben
maar heeft negatief gereageerd op de uitvoerbaarheid en op het recht op scholing.
Voorts pleit de VNG voor verruiming van de vrijlatingsfaciliteit. Voor de
opmerking over scholing en vrijlating verwijs ik naar de reactie hierboven.
Duidelijk is dat het verruimen van de gemeentelijke vrijlatingmogelijkheden
leidt tot het vergroten van de armoedeval en geen oplossing biedt voor de
verzilveringsproblematiek bij uitstroom en daarmee mensen onnodig lang vasthoudt
in de bijstand. Op het punt van uitvoerbaarheid heeft de VNG zich gebaseerd
op de eerste reactie van het gemeentelijk uitvoeringspanel. Inmiddels is naar
aanleiding van de suggesties van het gemeentelijk uitvoeringspanel de wet
vereenvoudigd en in een aangepaste vorm aan de Kamer aangeboden. Op woensdag
1 juni heeft een vervolgoverleg plaatsgevonden tussen de indiener en
het gemeentepanel. Daaruit kwam naar voren dat men thans positief is over
de uitvoerbaarheid. Men ziet grote mogelijkheden voor bijstandscliënten.
Er zijn twee kanttekeningen gemaakt. De eerste betreft de invoeringsdatum.
De gemeenten geven de voorkeur aan een invoeringsdatum van 1 januari
2007 voor zowel gemeenten als Belastingdienst/Toeslagen. Het voordeel daarvan
is dat daarmee mensen per 1 januari 2007 direct uit de bijstand kunnen
stromen. De tweede kanttekening betreft de verplichte scholing die volgens
gemeenten een te grote beperking geeft. De indiener gaat ervan uit dat deze
beide elementen aan de orde zullen komen tijdens de wetsbehandeling.2.4 Systeem Vazalo-regelingDe leden van de VVD-fractie stellen dat er wordt gewerkt met diverse percentages
en bedragen, en dat de alleenstaande ouder in het uiterste geval te maken
krijgt met vier verschillende inkomstenbronnen, te weten de AWIR (o.a. zorgtoeslag),
alimentatie, inkomsten uit arbeid en de Vazalo-toeslag of aanvullende bijstand.
De kans bestaat dan dat de tussentijdse afwikkeling van een uitkering leidt
tot onvoorziene inkomenseffecten. Zij vragen hierover een reactie van de indiener.
De genoemde percentages geven het inkomensniveau of de waarde van de toeslag
weer. De Vazalo-toeslag wordt via een eenvoudige tabel met bedragen toegekend.
De hoogte van het inkomen en die van de toeslag zijn in een oogopslag te zien.
Ook de opsomming van inkomstenbronnen in de vraagstelling van de VVD-fractie
kan tot een misverstand leiden. De inkomstenbronnen waarmee de gemeenten (en
later de Belastingdienst/Toeslagen) te maken krijgen in het kader van de Wet
Vazalo zijn geen andere inkomstenbronnen dan inkomen uit arbeid en partneralimentatie
die gelden in de Wwb. De gemeente kent dat eerste jaar de aanvulling tot bijstandsniveau
toe. In het eerste kwartaal van het volgend jaar volgt de Vazalo-toeslag van
een bedrag dat staat voor 5% van het netto minimumloon conform de tabel.Er bestaan twee toetsen in de Vazalo-regeling. De eerste is de bepaling
van de toegang. Deze bestaat uit twee componenten. De eerste betreft het minimaal
te verdienen inkomen uit arbeid van € 4 366. (Deze norm is
gelijk aan de fiscale toegang tot de combinatiekorting en moet voor de alleenstaande
ouder in ieder geval berekend worden.) De tweede is de toegangsgrens van 55%
van het netto minimumloon (60% wanneer het jongste kind 12 tot 16 jaar oud
is). Dit percentage is omgezet in een tabel met vaste bedragen. Die toegangsgrens
is dus in een oogopslag vast te stellen.Als er sprake is van een bijstandsuitkering, is er geen sprake van samenloop
met een Vazalo-toeslag. Deze toeslag volgt pas in het eerste kwartaal volgend
op het startjaar uitgekeerd. De bijstand is dan beëindigd.De berekening van de aanvulling vanuit de bijstand in het startjaar is
conform de wens van de gemeenten gelijk aan de huidige berekeningsystematiek
met uitzondering van de kinderalimentatie.Bij het bepalen van de Vazalo-toeslag door de Belastingdienst/Toeslagen
wordt gewoon het toetsinkomen via de wet AWIR gehanteerd.Kan – zo vragen de leden van de VVD-fractie – de indiener
ingaan op het alternatief van de VNG om de Wwb op het gebied van premiëring
en inkomstenvrijlating aan te passen, waarbij onder andere de mogelijkheden
voor inkomstenvrijlating bij deeltijdarbeid worden verruimd? Hierdoor kunnen
gemeenten niet alleen alleenstaande ouders, maar ook andere groepen, zoals
gedeeltelijk arbeidsgehandicapten en dak- en thuislozen ondersteunen en stimuleren
om deeltijdarbeid te accepteren en dus deel te nemen aan de arbeidsmarkt.Premiëring en vrijstelling leidt tot een grotere armoedeval en geeft
geen oplossing voor de verzilveringsprobelematiek als men de bijstand verlaat.
Per saldo zal verruiming van deze instrumenten mensen langer en steviger in
de bijstand vasthouden. Van de alleenstaande ouders in Nederland zit een onevenredig
groot aantal in de bijstand. Dat kan anders! De indiener wil in antwoord op
deze vraag van de VVD-fractie opnieuw wijzen op de principiële keuze:
zij wil de alleenstaande ouder juist in staat stellen uít de bijstand
te stappen. Het gaat er haar niet om de werkende alleenstaande ouder met allerlei
premies onder de Wwb te houden. Vazalo is een instrument dat vrouwen én
gemeenten helpt bij hun gemeenschappelijke doelstelling: aan de slag en uit
de bijstand.Zij wil er ook op wijzen dat premies binnen de bijstand per definitie
zeer tijdelijk zijn; de Wwb is naar zijn aard immers niet bedoeld om anders
dan tijdelijk, incidenteel en onder strikte voorwaarden inkomen aan te vullen
tot boven de norm van het sociaal minimum.Tenslotte wijst zij erop dat de systematiek van Vazalo ook goedkoper is:
Vazalo geeft met zijn toeslag, scholing en begeleiding langdurig een prikkel
om uit de bijstand te raken en te blijven. Wie langdurig uit het arbeidsproces
is, verliest aan employability. Dat is maatschappelijk en persoonlijk verlies.2.5 UitvoeringstoetsenDe leden van de VVD-fractie hebben gevraagd naar een uitvoeringstoets
van de gemeenten. Deze uitvoeringstoets is als bijlage toegevoegd1 en van commentaar voorzien. Tevens is een verslag van
het overleg van woensdag 1 juni jl. met het gemeentelijk uitvoeringspanel
als bijlage toegevoegd1.De leden van de VVD-fractie vragen of aan de Belastingdienst/Toeslagen
om een uitvoeringstoets is gevraagd. Dat is inderdaad het geval. Deze toets
was bij de indiening van het wetsvoorstel echter nog niet gereed, zodat daarop
in de memorie van toelichting nog niet inhoudelijk kon worden ingegaan. Inmiddels
heeft de Staatssecretaris van Financiën mij het resultaat toegezonden.
De Belastingdienst/Toeslagen acht invoering van de Vazalo-toeslag op zijn
vroegst pas mogelijk per 1 januari 2008 in plaats van zoals beoogd per
1 januari 2007. Als reden daarvoor geeft de dienst onder meer aan dat
de invoering van het wetsvoorstel extra eisen stelt aan het uitvoeringsproces.
Weliswaar is het voorstel AWIR-conform vormgegeven, maar de eigen aspecten
van de Vazalo-toeslag vergen toch aanpassingen van de automatiseringssystemen.
Dit zal het nodige beslag op de ICT-capaciteit leggen, waarvoor in 2006 en
waarschijnlijk ook het eerste halfjaar van 2007 geen ruimte is. Een ander
aspect waar in de uitvoeringstoets op wordt gewezen is de intensieve (geautomatiseerde)
gegevensuitwisseling tussen de Belastingdienst/Toeslagen en de gemeenten.
Ook deze vergt de nodige voorbereidingstijd. Daarnaast brengt een deugdelijke
en doelmatige voorlichting, waar ik natuurlijk ook zeer aan hecht,
een zorgvuldige voorbereiding mee. De indiener meent echter dat een voorbereidingstijd
van anderhalf jaar voldoende moet zijn en wenst vast te houden aan een invoering
door de Belastingdienst/Toeslagen per 1 januari 2007.Inmiddels is ook de aan de Inspectie Werk en Inkomen (IWI) gevraagde toezichtbaarheidstoets
ontvangen. Het IWI acht de Vazalo-regeling goed toezichtbaar.De leden van de VVD-fractie vragen naar de mening van de indiener over
de reactie van de VNG over de invoeringstermijn. Hiervoor zijn de afspraken
van belang uit het Bestuursakkoord Nieuwe Stijl (BANS) dat op 4 maart
1999 door Rijk, IPO en VNG werd ondertekend. Zoals overeengekomen in BANS
heeft het kabinet een «Checklist voor rijksregelgeving en beleid met
relevantie voor decentrale overheden» opgesteld, waarin omgangsregels
tussen overheden zijn afgesproken over de totstandkoming van regelgeving en
beleid. Hierin is opgenomen dat de periode tussen de aanvaarding van beleid
of regelgeving en de inwerkingtreding redelijk moet zijn in relatie tot de
aard van het voorstel en in overleg wordt vastgesteld; als uitgangspunt wordt
een termijn aangehouden van drie maanden na de officiële afkondiging.
Het voornemen van de indiener om de Wet Vazalo voor de gemeenten per 1 januari
2006 te laten ingaan past goed binnen de afspraken tussen het rijk en de gemeenten.
Het advies van het gemeentelijk uitvoeringspanel om toch tegelijk met de Belastingdienst/Toeslagen
te starten heeft ook voordelen.3. UITWERKING VAN DE WET3.1 DoelgroepDe leden van de VVD-fractie vragen of de grotere arbeidsparticipatie bij
Surinaamse en Antilliaanse vrouwen niet alleen het gevolg is van minder structurele
belemmeringen, maar of het hier niet ook gaat om een mentaliteitskwestie.In de Memorie van toelichting is aangegeven dat in het algemeen geldt
dat de zorg voor kinderen de kansen op deelname aan betaalde arbeid voor vrouwen
verkleint.Het verschil tussen de arbeidsparticipatie van alleenstaande Surinaamse
en Antilliaanse ouders en autochtone ouders is verklaarbaar uit de gemiddeld
veel grotere informele steun van familie (oma, tantes) in opvang en opvoeding
van de kinderen van deze alleenstaande ouders ten opzichte van de alleenstaande
autochtone ouders1. Op grond van dat feit kan
niet zondermeer gesproken worden van een mentaliteitkwestie van de betrokken
ouders, het gaat eerder om een cultureel verschil.Het is de leden van de fractie van de ChristenUnie
opgevallen dat grote deeltijdbanen (van 20–34 uur) verhoudingsgewijs
vaak worden vervuld door autochtone, Surinaamse, Antilliaanse en Arubaanse
vrouwen.Zij vragen of bekend is hoe vaak hierbij sprake is van eenoudergezinnen. Ook vragen
zij of bekend is hoe deze categorie
de geconstateerde financiële belemmeringen ervaart en waarom ze er kennelijk
toch voor een grote deeltijdbaan kiest?Dergelijke gedetailleerde informatie met een uitsplitsing naar afkomst
is momenteel niet beschikbaar. Uit CBS-onderzoek blijkt dat de doorsnee alleenstaande
ouder (met uitzondering van de alleenstaande bijstandsouder) een grotere deeltijdbaan
heeft dan een ouder met een partner. Uit de literatuur is verder bekend2 dat er sprake is van een feminisering van de armoede: «Zo zien we dat armoede in Nederland (met
name de periode vóór 1990 steeds meer geconcentreerd werd bij
huishoudens met een vrouwelijk hoofd. (...) Het betreft vooral eenoudergezinnen
(het zogenaamde moedergezin) en alleenstaande vrouwen. Midden
jaren zeventig ging het bij een op de drie huishoudens met een laag inkomen
om een huishouden met een vrouwelijk hoofd. Midden jaren negentig was het
aandeel vrouwenhuishoudens in de lage- inkomensgroep gestegen tot meer dan
de helft. Er is met andere woorden sprake van een feminisering van de armoede.»Zie ook bijgaande tabel:Tabel 3.1. Huishoudens met een vrouwelijk hoofd als aandeel
van alle huishoudens met een laag inkomen (p. 18 5e jaarboek Arm Nederland)19771981198519901994199834,836,337,451,853,755,7** In 1998 waren er 673 duizend huishoudens met een laag inkomen (p. 17
jaarboek Arm Nederland). De 55,7% in 1998 heeft dus betrekking op circa 375
duizend huishoudens.3.2 Opbouw van de Vazalo-toeslagDe leden van de CDA-fractie wijzen er in hun bijdrage op dat het voorliggende
wetsvoorstel de reeds bestaande heffingskortingen voor alleenstaande ouders
bundelt in een toeslag (de Vazalo-toeslag). Daar waar ouders deze heffingskortingen
nu niet kunnen verzilveren, worden ze daarvoor via de bijstand gecompenseerd.
Dat geeft volgens deze leden op zichzelf dus geen aanleiding om deze nieuwe
toeslag en bijbehorende systematiek te introduceren.De indiener is het daar graag mee eens. Zij wijst er vervolgens op dat
de verzilvering van heffingskortingen in de bijstand een uitzonderlijke constructie
is die alleen voor de bijstand van toepassing is. Wie een regeling maakt buiten
de Wet werk en bijstand zal dus een oplossing moeten aanreiken voor het verzilveringsprobleem.
AWIR is daarvoor de aangewezen route; om die reden heeft de indiener daar
dan ook voor gekozen.Waar de indiener als doel stelt vrouwen uit de bijstand te krijgen en
een zelfstandig bestaan te laten opbouwen, wijzen de leden van de CDA-fractie
erop dat dit ook het doel is van de Wet werk en bijstand. En, zo stellen zij,
de Wwb biedt ook voldoende instrumenten om uitstroom uit de bijstand te bevorderen
naar een bestaan voorzien van voldoende eigen middelen. Zij verwijzen daarbij
naar de Memorie van Toelichting (29 948, nr. 6, pagina 17) waar de indiener
zelf uitdrukkelijk melding maakt van succesvolle trajecten en initiatieven
om alleenstaande ouders in de bijstand naar werk of een opleiding te begeleiden.Met deze constatering gaan de leden van de CDA-fractie er aan voorbij
dat de Wwb voor alleenstaande ouders onvoldoende mogelijkheden biedt om de
bijstand te verlaten. Premies geven bij deeltijdwerk wel een hoger inkomen
maar houden tegelijkertijd de alleenstaande ouders vast in de bijstand. Het
verschil van inzicht tussen de leden van de CDA-fractie en de indiener gaat
niet over de doelstelling van de Wwb en het feit of de Wwb-instrumenten heeft
om de uitstroom te bevorderen. Het verschil spitst zich toe op de vraag of
de Wwb voldoende stimulansen biedt. Voor de indiener is zeker dat de Vazalo-regeling
een extra instrument is en naadloos aansluit op de taak die de gemeente heeft
om mensen toe te leiden naar een zelfstandig bestaan.Niet in de bijstand vasthouden, maar uit de bijstand laten stromen is
het doel van de indiener. Daar komt bij dat de Wet Vazalo een vorm is van
«no cure, no pay». Het loont voor de gemeente (en dus voor de
belastingbetaler) om een dure uitkering te verruilen voor een beperkte toeslag.
Net zoals het voor de betrokken persoon loont om met (meer) arbeid (meer)
inkomen te verwerven: meer vrijheid, meer privacy, meer zelfrespect en het begin van een opbouw van recht op aanvullend pensioen. Elk instrument
met dat doel verdient te worden ingezet.3.3 Agenda voor de ToekomstDe constatering van de leden van de CDA-fractie dat de voortgang van de
afspraken in de Agenda voor de Toekomst ook laten zien dat de trend met betrekking
tot uitstroom uit de bijstand voor deze doelgroep niet afwijkt van bijstandsgerechtigden
in het algemeen is naar de mening van indiener niet helemaal juist.De Eerste Vervolgmeting Indicatoren Agenda voor de Toekomst (oktober 2003)
bevat informatie over het totale aantal bijstandsgerechtigden in Nederland
(ongeveer 350 000 in 2001 en 2002) en het aantal alleenstaande ouders
in de bijstand (destijds ongeveer 93 000). Ook staan voor beide groepen
de uitstroompercentages gegeven. Wie de uitstroom van niet-alleenstaande ouders
berekent en deze vergelijkt met die van alleenstaande ouders, zal ontdekken
dat de uitstroom voor niet-alleenstaande ouders in de onderzoeksperiode 23%
tot 42% hoger is (dit komt overeen met 8 tot 11 procentpunt).In de Tweede Vervolgmeting Indicatoren Agenda voor de Toekomst (szw0500003)
wordt over de uitstroom van alleenstaande ouders naar werk het volgende gezegd:
«Uit tabel 8 (percentage uitstroom naar werk van alleenstaande ouders)
blijkt dat het percentage uitstroom naar werk van alleenstaande ouders daalt
van 29 procent in het tweede halfjaar van 2002 tot 21 procent in het tweede
halfjaar van 2003. De cijfers voor de G4, G26 en de restgemeenten wijken hier
niet veel van af, alhoewel het gevonden percentage uitstroom naar werk voor
de G4 in het eerste halfjaar van 2003 wel duidelijk hoger ligt dan in de andere
groepen gemeenten. Op landelijk niveau ligt het percentage voor de uitstroom
naar werk van alleenstaande ouders gemiddeld circa 7 à 8 procentpunt
lager dan het totale percentage uitstroom naar werk (zie tabel 7; percentage
uitstroom naar werk).»3.4 Vazalo-regeling in relatie tot AwirDe leden van de CDA-fractie vragen zich af in hoeverre de Vazalo-toeslag
past binnen de systematiek van de AWIR, die, zo stellen deze leden, gericht
is op inkomensafhankelijke tegemoetkomingen in de kosten van alle soorten
huishoudens en niet alleen gericht is op huishoudens met alleenstaande ouders.De Vazalo-toeslag is, mede op voorstel van de Raad van State, inmiddels
zodanig vormgegeven, dat deze past in de AWIR-systematiek. Dat is voor een
inkomensafhankelijke regeling inmiddels ook wettelijk voorschrift (artikel
1 wet AWIR). Anders dan de leden van het CDA veronderstellen, is de AWIR niet
gericht op inkomensafhankelijke tegemoetkomingen in de kosten van alle soorten
huishoudens. De AWIR is een neutraal vormgegeven kaderwet, waarin begrippen
en procedures worden gegeven die als basis dienen bij de toekenning van inkomensafhankelijke
tegemoetkomingen. De AWIR bepaalt niet de doelgroep van inkomensafhankelijke
regelingen. Deze is in de onderscheiden materiewetten zelf geregeld en volgt
uit het met de materiewet beoogde doel: de huurtoeslag richt zich op huurders,
de zorgtoeslag op verzekerden, en de kinderopvangtoeslag op ouders met kinderen.Binnen de systematiek van de AWIR wordt derhalve niet, zoals deze leden
veronderstellen, een beperking in de doelgroep aangebracht, maar de beperking
in de reikwijdte van de AWIR vloeit voort uit de definitie van inkomensafhankelijke
regeling als een regeling die natuurlijke personen aanspraak geeft op een
financiële bijdrage van het Rijk in kosten of bijdrageverplichtingen.
Aansluiting bij AWIR biedt echter tal van voordelen: zo kan er
worden uitgegaan van het begrippenapparaat in die wet en zo kan de uitvoering
worden belegd bij de Belastingdienst/Toeslagen. Veel leden van deze doelgroep
hebben al contact met deze dienst, omdat zij een huur- en/of zorgtoeslag ontvangen.
Zonder aansluiting bij AWIR zou aanvullende regelgeving nodig zijn die de
uitvoering van Vazalo aanmerkelijk zou kunnen compliceren.3.5 Inkomenspositie alleenstaande oudersDe leden van de CDA-fractie geven aan dat de jaarlijkse armoedemonitor
laat zien dat éénoudergezinnen substantieel (ongeveer € 3 000)
meer worden ondersteund dan tweeoudergezinnen. Deze leden vrezen dat invoering
van de Wet Vazalo deze scheefgroei vergroot en daardoor uitlokt dat tweeoudergezinnen
zich gaan voordoen als éénoudergezinnen.Deze leden doelen waarschijnlijk op de berekening in tabel 3 van de brief
van de bewindslieden van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 30 juni
2004.Daar is de hogere uitkeringsnorm voor de alleenstaande ouder ten opzichte
van de alleenstaande (het verschil tussen 70% en 90%, € 2 731
per jaar) gepresenteerd als een tegemoetkoming in de kosten van kinderen.Dat mag in deze vorm waar zijn, er moet wel bij worden aangetekend dat
het besteedbaar inkomen exclusief deze tegemoetkoming in de kosten van kinderen
voor de alleenstaande ouder € 3 690 lager is dan voor de samenwonende
ouders. Bij elkaar opgeteld heeft een alleenstaande met kinderen op minimumniveau
dus € 959 minder dan de samenwonende ouders met twee kinderen. De
indiener acht het niet waarschijnlijk dat in dit verschil voor een significant
aantal ouders een reden zou liggen om uit elkaar te gaan en elk zelfstandig
met kinderen te gaan wonen.Wie zich desondanks toch als alleenstaande wenst voor te doen, zal bij
de fiscale controle door de mand vallen. De fiscus toetst ten behoeve van
de Vazalo-toeslag immers de inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie.3.6 Effect van de vazalo-regelingDe leden van de CDA-fractie menen dat de uitvoering van de Vazalo-regeling
nogal complex is. De indiener stelt dat de Vazalo-toeslag ingewikkelder lijkt
dan deze is. Dat is ook te zien aan de wetstekst zelf die uiterst beperkt
is en in overleg met de gemeenten sterk is vereenvoudigd. Eerder in deze nota
is al ingegaan op de uitvoerbaarheidstoetsen van onder andere de Belastingdienst/Toeslagen.De leden van de fractie van CDA en D66 vragen de indiener nog eens expliciet
aan te geven in hoeverre werken met een Vazalo-toeslag voor alleenstaande
ouders in de praktijk lonender of aantrekkelijker zal zijn dan werken met
een gedeeltelijke Wwb-uitkering, daarbij ook rekening houdend met alleenstaande
ouders die niet gedurende het hele jaar een vaste deeltijdbaan hebben en geen
kinderalimentatie ontvangen.Een dergelijke vraag stellen ook de leden van de VVD-fractie; ook zij
vragen door middel van cijfervoorbeelden aan te geven dat de Vazalo-toeslag
voor alleenstaande ouders in de praktijk lonender of aantrekkelijker zal zijn
dan werken met een gedeeltelijke Wwb-uitkering c.q. een volledige Wwb-uitkering
aangevuld met de maximale vrijlating en/of werkaanvaardingsbonus.Ter illustratie van het antwoord op deze vragen is in de onderstaande
tabel te zien wat het gemeentelijk instrumentarium doet als men in de bijstand
blijft, en wat de Vazalo-regeling met het inkomen doet. Te zien is dat werken
loont en meer werken of een hoger inkomen meer loontUitgangspunten voor de tabelHet inkomen van de alleenstaande ouder met een kind van 10 jaar is voor
verschillende vergelijkbare situaties in een voorbeeld uitgewerkt. Voor inkomen
uit arbeid is uitgegaan van gemiddeld € 5 000 bruto per jaar,
inclusief vakantiegeld (= 30% fte tegen minimumloon). De vrijlating in de
Wwb bedraagt 25% van de netto-inkomsten uit arbeid, gedurende de maximaal
toegestane zes maanden.Verondersteld is dat betrokkene na een jaar een schaal vooruit gaat en
5% méér verdient (andere omstandigheden gelijkhoudend). Voor
partneralimentatie is uitgegaan van € 300 per maand en voor eventuele
kinderalimentatie van € 100 per maand.Prijzen/bedragen worden van het 1e op het 2e jaar gelijk gehouden. Cijfers
2005.Tabel 3.2 Netto inkomen in vergelijkbare situaties InkomensbronWwb, geen
werkWwb 1e jaar, zonder
kinderalimentatieWwb
2e jaar, zonder kinder alimentatieWwb1e jaar, met kinderalimentatieWwb 2e jaar, met kinderalimentatieVazalo, 1e jaar zonder kinderalimentatieVazalo,2e jaar zonder kinderalimentatieVazalo,1e jaar, met kinderalimentatieVazalo,2e jaar met kinder-alimen-tatieANetto-inkomen uit arbeid
en partner-alimentatie3 6008 5138 7638 5138 7638 5138 7598 5138 759BVazalo-toeslag     5 1605 1605 1605 160CKinder-alimentatie10001 2001 200001 2001 200DAanvulling Wwb28 8203 9073 6572 7072 457    EVrijlating Wwb 61406140    FKinderkorting3802802802802802    GTotaal 1e jr.13 22213 836 13 836 13 673 14 873 HTotaal 2e jr.13 222 13 222 13 222 13 919 15 1191 De kinderalimentatie blijft bij de belastingheffing buiten
beschouwing.2 De belasting hierover wordt voor bijstandsgerechtigden betaald
door de sociale dienst.3 De kinderkorting komt bij de bijstand bovenop de uitkering.
Bij Vazalo is de korting verwerkt in het bruto-netto-traject.Een bijstandsgerechtigde kan in aanmerking komen voor een uitstroompremie,
waarvan de gemeente de hoogte bepaalt, met een maximum van € 1 976.
Voorwaarde is dan uitstroom uit de bijstand. De bijstandsgerechtigde heeft
dus alleen in het eerste jaar voordeel van deze werkaanvaardingsbonus. Een
werkaanvaardingsbonus leidt tot een forse armoedeval en biedt geen oplossing
voor het structurele verzilveringsprobeem zoals dat op pagina 4 van de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel is aangegeven.De leden van de fracties van CDA , D66, PvdA en VVD vragen naar de bestaansonzekerheid
van alleenstaande ouders met wisselende inkomsten en de mogelijkheden voor
het vinden van stabiel werk. In de eerste plaats is de gedachte dat een gebruiker
van de Vazalo-regeling in hoge mate een inkomensonzekerheid hebben niet op
zijn plaats. De inkomenstabel in de wet is eenvoudig en in één
opslag te lezen. Wel is het waar dat een substantieel deel van de 13 480
(tot 50 jaar) alleenstaande ouders met een inkomen uit arbeid in de huidige
Wwb wisselende inkomsten hebben. Het is van belang dat de alleenstaande ouder
zich met hulp van de gemeente richt op meer stabiel werk zoals de Raad van
State dat ook aangeeft. Natuurlijk is een van de redenen dat veel alleenstaande
ouders te maken hebben met wisselde inkomsten dat er weinig stimulans is om
met een vaste deeltijdbaan aan de slag te gaan. De Vazalo-regeling schept
hierin verandering.Het door de Raad van State gesignaleerde tekort aan scholing en daarmee
de wenselijkheid voor meer scholing is door de indiener vertaald naar een recht op scholing tot en met MBO-niveau en de facilitering daarvan.
Een goede startkwalificatie is de beste toegang tot duurzame arbeid. Het recht
op scholing voorziet daarin.In het startjaar van de Vazalo-regeling is de begeleiding van de gemeente
volop beschikbaar. Zo is het ook beter mogelijk een gewenning en een betere
inschatting van de verdienmogelijkheden te realiseren. Bedacht moet ook worden
dat op dit moment de Wwb voor alleenstaande ouders weinig faciliteiten en
prikkels biedt. Het aantal gemeenten dat voor alleenstaande in deeltijdwerkende
ouders een premieregeling heeft, is beperkt. De inkomensvooruitgang bij het
verlaten van de bijstand is nu uiterst gering. De marginale druk is groot
en de armoedeval vanwege de verzilveringsproblematiek ook.De leden van de SP-fractie vragen waarom een alleenstaande ouder van wie
het jongste kind 12 tot 16 jaar oud is, niet ten minste 55% van het minimumloon
moet verdienen om in aanmerking te komen voor de Vazalo-toeslag, maar een
hoger percentage.De indiener acht het redelijk en gewenst ouders van kinderen van 12 jaar
tot 16 jaar een sterkere prikkel te geven om te gaan werken dan jongere kinderen.
De Vazalo-regeling is bedoeld om de combinatie van arbeid en zorg te vergemakkelijken.
Ouders met oudere kinderen hebben over het algemeen minder tijd nodig voor
de zorg over hun kinderen, en bovendien is die zorg wat minder gebonden aan
vaste tijdstippen op de dag. Om die reden is bij hen meer arbeid mogelijk,
wat tot uitdrukking komt in de hogere ondergrens om in aanmerking te komen
voor de Vazalo-toeslag.Het valt de leden van de D66-fractie op dat de hoogte van de Vazalo-toeslag
uitgedrukt is in een percentage van het netto minimumloon, terwijl de Belastingdienst/Toeslagen
het begrip verzamelinkomen hanteert.De hoogte van de Vazalo-toeslag zal jaarlijks afgeleid worden van het
netto minimumloon conform de tabel die is opgenomen in de Memorie van Toelichting.
Omdat de Belastingdienst/Toeslagen, zoals de leden van de D66-fractie terecht
opmerken, werkt met het begrip verzamelinkomen dient een vertaalslag gemaakt
te worden. Deze vertaalslag is opgenomen in de tabellen in artikel 2 en 3
van het wetsvoorstel. In deze tabellen is als inkomensbegrip (toetsingsinkomen)
het verzamelinkomen genomen. Artikel 4 regelt vervolgens dat deze tabellen
jaarlijks worden aangepast aan het dan geldende netto minimumloon. Formeel
wordt er in de wet dus gebruik gemaakt van het verzamelinkomen in plaats van
netto inkomen.Het initiatiefwetsvoorstel kiest voor een stapsgewijs model. Het gevolg
hiervan is een «zaagtandachtig» verband voor wat betreft het netto
inkomen als functie van het werkinkomen (zie Figuur 1, 2 en 3 op bladzijde
12–13). Rond iedere stap treedt een armoedevalprobleem op. De D66-fractie
vraagt zich af of het toch niet mogelijk is een systematiek te bedenken waarbij
sprake is van een continu stijgende lijn.Voor wat betreft het zaagtandmodel verwijst de indiener naar het eerder
gegeven antwoord op een vraag van de leden van de SP: verfijning is mogelijk,
maar verfijning maakt de regeling niet overzichtelijker en gebruiksvriendelijker.
Daarbij is het goed te bedenken dat deze grafieken uitsluitend dienen als
grafische toelichting . De betrokkene zelf kan volstaan met een blik op de
tabel van artikel 2.Voordeel van het gekozen systeem is dat de belanghebbende in een oogopslag
kan zien wat de toeslag is die bij zijn inkomen hoort. Hoe verfijnder de tabel
hoe meer uitvoeringslasten en hoe diffuser het systeem zo meent de indiener.De leden van de D66-fractie vragen verder naar een nadere toelichting
op de vrijlating van de (aanvullende) combinatiekorting en de aanvullende
alleenstaande ouderkorting in het traject 20–50% van het bruto minimumloon.
In de Wet werk en bijstand geldt alleen voor alleenstaande ouders met een
kind onder de 5 jaar momenteel een vrijlating voor de, door de D66-fractie
benoemde en aan arbeid en zorg gerelateerde, kortingen. De aanvullende alleenstaande
ouderkorting bedraagt 4,3% van het inkomen uit werk (maximaal € 1 401)
en de (aanvullende) combinatiekorting bedraagt in totaal € 617 per
jaar indien het inkomen uit werk minimaal € 4 366 (= 25% van
het bruto minimumloon) is. Met de Wet Vazalo verdient een alleenstaande ouder
vanaf een niveau van circa 50% van het bruto minimumloon een netto inkomen
van 55% van het netto minimumloon en bestaat er recht op de Vazalo-toeslag.
Hierdoor stroomt men uit de bijstand en vervalt tevens het voordeel van de
huidige vrijlating. Voor deze groep geldt dat de huidige vrijlating voordeliger
is dan de Vazalo-toeslag. In figuur 1 op blz. 12 van de memorie van toelichting
is dit zichtbaar door de eerste knik naar beneden.3.7 KinderalimentatieDe leden van de VVD-fractie vragen waarom
de kinderalimentatie buiten beschouwing wordt gelaten in de Vazalo-regeling.
De Vazalo-regeling is ontworpen als een fiscale regeling. De fiscale en AWIR
definities zijn van toepassing. Met het vaststellen van de AWIR is het verboden
nieuwe inkomensafhankelijke regelingen vast te stellen buiten de AWIR om.
Daarmee is wettelijk bepaald dat het definitiekader van het toetsinkomen van
de AWIR dwingend is. Voor de bepaling van het AWIR-toetsinkomen is wel de
partneralimentatie relevant maar de kinderalimentatie niet. Dat geldt overigens
ook voor de alle andere AWIR-toeslagen en alle fiscale heffingskortingen zoals
de combinatiekorting. Er is wettelijk geen andere keuze mogelijk.4. VOORWAARDEN SCHEPPEN VOOR WERK: KINDEROPVANG, SCHOLING
EN ARBEIDSPLAATSEN4.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie melden bezwaar te hebben tegen de verplichting
tot reïntegratie in het wetsvoorstel Vazalo. De leden van de VVD-fractie
hebben vragen over het verplichtend karakter van de flankerende maatregelen
en vragen hoeveel geld daarvoor wordt ingezet.In het wetsvoorstel Vazalo bestaat het flankerend beleid uit een tegemoetkoming
voor kinderopvang, geld voor scholing en geld voor overige reïntegratiemiddelen
zoals mogelijk tijdelijk gesubsidieerd werk.Het geld voor de kinderopvang is een toevoeging aan de bestaande regeling
die via de AWIR als kinderopvangtoeslag wordt uitgekeerd.De extra middelen voor scholing en voor overige reïntegratieactiviteiten
wordt ongelabeld aan het W-deel van de Wwb toegevoegd.Voor reïntegratie geldt voor de gemeente geen verplichting. Ook voor
de alleenstaande ouder is er geen verplichting tot gebruik van de Vazalo-regeling.
Uitdrukkelijk wordt door de indiener nogmaals benadrukt dat de middelen uit
het W-deel geheel naar goeddunken door de gemeenten kunnen worden ingezet
voor de toeleiding naar werk.Er is één uitzondering. In het wetsvoorstel is een recht
op scholing tot en met MBO-niveau opgenomen. Gemeenten hebben dat recht uitgelegd
als een beperking van hun eigen keuze tot het inzetten van het reïntegratie-instrument scholing. Bij de vragen van de PvdA-fractie en de D66-fractie
wordt op de noodzaak tot scholing nader ingegaan.De bedragen die zijn uitgetrokken voor het flankerend beleid zijn afgestemd
op het aantal alleenstaande ouders dat jaarlijks uitstroomt uit de bijstand.
De cijfers zijn te vinden in tabel 6 op blz. 20 van 29 948 nr. 6 berekend
voor het realistische scenario.De leden van het CDA vragen wat de sanctie is als ouders vanwege hun specifieke
omstandigheden niet aan de verplichting tot reïntegratie kunnen voldoen.
Ook vragen zij waarom voor deze verplichting is gekozen en niet is aangesloten
bij de huidige mogelijkheden van maatwerk. Voorts vragen zij of het verplicht
reïntegreren van alleenstaande ouders ten koste gaat van reïntegratiemogelijkheden
van andere groepen.De Vazalo-regeling is een vrijwillige regeling. Alleenstaande ouders in
de bijstand behoeven niet in de Vazalo-regeling te stappen. Op grond van de
huidige Wwb zijn alleenstaande ouders wel verplicht te solliciteren mits de
gemeente ze geen vrijstelling gegeven heeft op grond van maatwerk. Het in
de wet opgenomen recht tot scholing is ook geen verplichting. Aan het bestaande
gemeentelijk instrumentarium om mensen in de bijstand te verplichten tot activiteiten
richting arbeidsmarkt is geen enkele verplichting toegevoegd in de Wet Vazalo,
dus ook geen sanctie.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe wordt verzekerd dat de middelen
voor het flankerend beleid ook voor bedoeld beleid worden besteed. De leden
van de VVD-fractie en van de ChristenUnie-fractie vragen op welke wijze zal
worden geregeld dat de gemeenten de extra middelen voor het flankerend beleid
zullen ontvangen en hoe gemeenten worden geprikkeld om deze middelen op een
meest effectieve wijze aan te wenden. De extra middelen voor het flankerend
beleid worden toegevoegd aan het W-deel van het budget Wet werk en bijstand.
Deze middelen kunnen dus alleen aan het flankerend beleid worden besteed.
De middelen in het W-deel zijn namelijk geoormerkt voor reïntegratieactiviteiten.
Eventuele overschotten zijn voor gemeenten niet vrij besteedbaar en dienen
aan het Rijk te worden terugbetaald. Besteding van de middelen aan het flankerend
beleid wordt voorts gezekerd en prikkeling van de gemeenten vindt plaats doordat
gemeenten de plicht krijgen om een sluitende aanpak voor deze doelgroep te
realiseren.4.2 Scholing en toeleiding naar de arbeidsmarktDe leden van de fracties van PvdA en van D66 vragen een onderbouwing voor
de wenselijkheid en noodzaak van scholing en de daarvoor gedefinieerde doelgroep.De overweging om voor alleenstaande ouders met onvoldoende startkwalificaties
een beperkt recht op scholing op te nemen is het volgende. De alleenstaande
ouder zal ook op termijn alleenverdiener zijn voor het gezinsinkomen. Wil
men via deeltijd voldoende tijd hebben voor de opvoeding en verzorging van
de kinderen dan is het nodig om een hoger uurloon te kunnen verdienen. Een
opleiding tot en met MBO-niveau maakt een duurzame binding aan de arbeidsmarkt
en een hoger uurloon meer kansrijk. Doel van de Vazalo-regeling is om mensen
duurzaam uit de bijstand te houden.Gebleken is dat scholing door veel gemeenten zeer beperkt wordt ingezet.
Al deze overwegingen zijn de reden van de indiener om met bijbehorende financiering
gelimiteerde scholing tot een recht voor de alleenstaande te definiëren.
De vraag waarom specifiek deze doelgroep een recht op scholing zou moeten
krijgen en andere doelgroep niet ligt in de wetsgeschiedenis van de Wwb. Daarin
zijn voorstellen tot het definiëren van het recht op scholing afgewezen.
De indiener meent dat alleenstaande ouders de zorg voor kinderen en arbeid
duurzaam moeten kunnen combineren. Dat lukt alleen als er een
inkomen boven het sociaal minimum wordt verdiend. Opleiding is dan noodzakelijk
voor mensen met onvoldoende startkwalificaties. De kans dat mensen met onvoldoende
startkwalificaties duurzaam aan de slag blijven is beperkt.Voor antwoord op de vraag van de PvdA-fractie over de opmerking van de
Raad van State dat de regeling alleen voordeliger is wanneer stabiel werk
gevonden wordt, en een antwoord op een vergelijkbare vraag van de VVD-fractie,
wordt verwezen naar hoofdstuk 3 onder het kopje «Vazalo-toeslag».5. WIJZIGINGEN GERICHT OP VEREENVOUDIGING, DEREGULERING
EN HANDHAVING5.1 Administratieve lastenIn de Memorie van Toelichting, zo geven de leden van de PvdA-fractie aan,
wordt gesteld dat er sprake moet zijn van een burgervriendelijke regeling
door een afname van de informatieen verantwoordingsplicht. De leden van de
VVD-fractie voegen daar de vraag aan toe naar de belasting voor de gemeenten
als gevolg van de overbruggingsregeling die gemeenten moeten gaan uitvoeren.
Zij vinden de onderdelen van de Memorie van Toelichting die gaan over vereenvoudiging,
fraude en sancties mager. De leden van de D66-fractie hebben twijfels of het
doelmatig is de Vazalo-regeling (om precies te zijn de arbeidstoeslag alleenstaande
ouders) tijdens de overbruggingsperiode in het eerst lopende kalenderjaar
uit te laten voeren door de gemeente en vervolgens door de Belastingdienst/Toeslagen.De leden van deze drie fracties vragen de indiener in te gaan op de administratieve
lasten die het wetsvoorstel met zich meebrengt, zo mogelijk met een kwantificering.Voor een goed begrip wijst die indiener er allereerst op dat ten behoeve
van de eenvoud is aangesloten bij de bestaande wetgeving: de Wet werk en bijstand,
de Wet inkomstenbelasting 2001 en – na het advies van de Raad van State –
bij de onlangs tot stand gekomen Algemene Wet inkomensafhankelijke regelingen
(AWIR).Deze keuze, die dus geheel gemotiveerd is door de overweging zo min mogelijk
administratieve lasten te veroorzaken, heeft wel gevolgen. Zo kennen de Wet
inkomstenbelasting 2001 en de AWIR een kalenderjaarsystematiek, waarbij bovendien
een zesmaandsgrens wordt gehanteerd voor de vraag of men wel of niet alleenstaand
is. Van die systematiek wil de indiener vanzelfsprekend niet afwijken. De
consequentie is dat voor gebeurtenissen die in de loop van een jaar plaatsvinden
een ander wettelijke regime nodig is, waarbij maatwerk binnen het kalenderjaar
kan worden geleverd. Daarvoor is aangesloten bij de Wet werk en bijstand,
want gemeenten kennen deze problematiek én de betrokken personen. Anders
gezegd: Vazalo regelt een fiscale toeslag, uit te betalen door de Belastingdienst/Toeslagen.
In de aanloop naar die jaarsystematiek zorgt de gemeente voor de toeslag.De verwoording daarvan in termen van de wet mag dan ingewikkeld lijken,
voor de burger is gezocht naar een zo overzichtelijk mogelijke vormgeving.Het spreekt voor zich dat elke regeling een verandering met zich meebrengt
in de administratieve verwerking. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt
naar de betrokken partijen: burgers, gemeenten en Belastingdienst/Toeslagen.Voor de alleenstaande ouder met bijstand en de gemeente geldt dat er al
contacten zijn. De gemeente heeft al de taak om deze bijstandsgerechtigden
te begeleiden richting betaalde arbeid. In het geval de bijstandsmoeder al
inkomen uit arbeid heeft, moet al voortdurend verrekening plaatsvinden. De
Vazaloregeling biedt gemeenten een instrument om de wettelijk voorgeschreven
taak uit te voeren. Vanuit de veronderstelling dat de gemeente al werkt aan
begeleiding van betrokkene naar de arbeidsmarkt zal er dus in het algemeen
geen sprake zijn van extra werk voor de gemeente.Is de begeleiding naar de arbeidsmarkt, door of mede door de Vazalo-regeling
succesvol, dan hoeft de gemeente de betrokken alleenstaande ouder niet meer
te begeleiden: die staat dan financieel op eigen benen.Voor de alleenstaande ouder geldt grosso modo hetzelfde. Die is nu al
verplicht zich in te zetten om onafhankelijk te worden van de uitkering. Ook
nu moeten mutaties worden doorgegeven. Die zullen in het algemeen niet frequenter
voorkomen dan nu het geval is.Wel zal de alleenstaande ouder die op eigen benen is komen te staan voortaan
jaarlijks belastingaangifte moeten doen en eventueel een verzoek moeten doen
voor een voorlopige teruggave. Dat is inderdaad een administratieve lastenverzwaring
omdat de meeste bijstandsgerechtigden dat nu niet hoeven te doen.Zowel voor gemeente als de alleenstaande ouder geldt natuurlijk dat de
overgangsperiode en de uitvoering van een nieuwe wet extra aandacht vergen.
En het spreekt voor zich dat het meer administratieve lasten met zich brengt
als de inkomsten van betrokkene voortdurend wisselen en de Vazalo-grens steeds
overschrijden. De indiener gaat er echter van uit dat dit soort situaties
in aantal beperkt zal blijven, al was het maar omdat ze niet in het belang
zijn van de alleenstaande ouder. Ze leveren immers niet het gewenste voordeel
op.Tot slot wijst de indiener er op dat in Vazalo gekozen is voor een jaarafrekening,
gecombineerd met een zódanige bevoorschotting dat zelden sprake zal
zijn van terugbetalingsplicht, zodat het risico van schuldenproblematiek zo
veel mogelijk wordt voorkomen: de gemeente betaalt de toeslag aan het begin
van het volgende kalenderjaar; bevoorschotting vindt plaats voor 90%.Ook langs die weg is dus gekozen voor een route met de minste administratieve
lasten.5.2 Awir-systematiekDe Belastingdienst/Toeslagen zal zich moeten instellen op de wijziging
van de Wet inkomstenbelasting. Wanneer het hele jaar gewerkt wordt, ligt de
uitvoering (nagenoeg) uitsluitend bij de Belastingdienst/Toeslagen. Is er
in een kalenderjaar sprake van in- of uitstroom in de bijstand, dan is de
gemeente de uitvoerende organisatie. Beginpunt is steeds de situatie per 1 januari
van het kalenderjaar. Bij in- en uitstroom uit de bijstand is er dus veelal
sprake van twee uitvoeringsorganisaties waarmee betrokkene te maken krijgt:
de gemeente en de Belastingdienst/Toeslagen. Deze samenloop maakt het nodig
om gegevens uit te wisselen tussen de Belastingdienst/Toeslagen en de gemeenten.
Deze gegevensuitwisseling moet nog worden ingericht.Zoals eerder aangegeven is het wetsvoorstel op veel punten conform AWIR
vormgegeven. De Wet Vazalo kent als materiewet echter aanvullende bepalingen,
onder meer over de hoogte van het verwachte arbeidsinkomen (AWIR gaat uit
van het totale verzamelinkomen) en de vraag of er een huishouden wordt gevoerd
met iemand anders dan een kind jonger dan 16 jaar. Dit betekent dat de systemen
moeten worden aangepast. Daarnaast gelden voor de berekening van de Vazalo-toeslag
in het lopende jaar en voor de berekening van de toeslag na afloop
van het jaar van de AWIR afwijkende regels.De onderdelen van de automatisering bij de Belastingdienst/Toeslagen zullen
voor de invoering van de Vazalo-toeslag vanzelfsprekend moeten worden aangepast.Het spreekt voor zich dat jaarlijks de hoogte van de toeslag per 1 januari
bij ministeriële regeling moet worden vastgesteld. Dat is een administratieve
lastenverzwaring voor het departement.De vraag naar kwantificering van de uitvoeringskosten kan alleen worden
beantwoord voor de Belastingdienst/Toeslagen. Die heeft de incidentele kosten
op basis van een eerste inschatting geraamd op minimaal € 5 miljoen.
Het vermoedelijke bedrag aan structurele kosten raamt de Belastingdienst/Toeslagen
op tussen de € 2 en € 5 miljoen.Daarbij wijst de indiener er op dat de Belastingdienst/Toeslagen elk jaar
haar systemen zal moeten aanpassen aan de wijzigingen die per 1 januari
van het kalenderjaar plaatsvinden in tarieven en subsidiebedragen (huursubsidie,
zorgtoeslag, etc.). Vanwege de koppeling van Vazalo aan de belastingwetgeving
en AWIR stelt de indiener voor om Vazalo niet tussentijds, maar eveneens met
ingang van 1 januari in te voeren.De leden van de fracties van de PvdA, VVD en D66 stellen de vraag of voorliggend
initiatiefvoorstel ter toetsing is voorgelegd aan het adviescollege administratieve
lasten (Actal).Wat betreft de toetsing door Actal wijst de indiener erop dat Actal uitsluitend
adviseert over lastendruk voor burgers en bedrijven. In dit geval gaat het
dus alleen om burgers.Als voorwaarde voor zijn advies stelt Actal dat elke wijziging van wet-
of regelgeving is voorzien van een kwantificering (een ex ante berekening
van de totale administratieve lastendruk op basis van het zogenaamde standaardkostenmodel).Vervolgens toetst Actal voorgenomen wet- en regelgeving op de volgende
aspecten:Zijn de administratieve lasten die uit de voorgenomen wet- of regelgeving
voortvloeien kwalitatief of kwantitatief in beeld gebracht? Zijn verschillende
opties onderzocht om de te verwachten administratieve lasten te verminderen?
Is gekozen voor de minst belastende optie?De indiener beschikt niet over berekeningen voor de verandering in administratieve
lastendruk voor de alleenstaande ouder. Daarom zijn die veranderingen in het
bovenstaande zo goed mogelijk omschreven. Overigens hebben de Tweede Kamer
en haar leden tot nu toe slechts sporadisch gebruik gemaakt van de mogelijkheid
tot advisering door Actal (wetsvoorstel van de Wet op de vaste boekenprijs,
in 2003; wetsvoorstel tot wijziging van de Pensioen- en spaarfondsenwet, in
2005 en Amendementen op wetsvoorstel Wet toezicht accountantsorganisaties,
eveneens in 2005).5.3 Overbruggingsregeling startjaarDe leden van de PvdA-fractie, de VVD-fractie en de D66-fractie hebben
vragen gesteld over het toezicht op correcte en rechtmatige uitvoering van
de regeling, over handhaving, fraudegevoeligheid en sancties. De leden van
D66 noemden daar expliciet twee voorbeelden, te weten het risico dat mensen
zich ten onrechte zullen voordoen als alleenstaande en eventuele risico's
die zijn verbonden aan beperkte terugvordering.De leden van de VVD-fractie vragen of de indiener kan aangeven wat de
belasting is voor de gemeenten als gevolg van de overbruggingsregeling die
zij moeten gaan uitvoeren? De belasting voor gemeenten verschilt nauwelijks
met de belasting die zij hebben in de uitvoering van de vrijlatingsregeling
van de WWB. Het enige verschil tussen de twee regelingen zit
in de vrijlating van de kinderalimentatie waarvan in de Vazalo-regeling wel
sprake is en in de Wwb niet. Tijdens mondeling overleg met de indiener op
1 juni 2005 hebben gemeenten aangegeven de regeling goed uitvoerbaar
te achten.De D66-fractie heeft twijfels of het doelmatig is de Vazalo-regeling (om
precies te zijn de arbeidstoeslag alleenstaande ouders) tijdens de overbruggingsperiode
in het eerst lopende kalenderjaar uit te laten voeren door de gemeente en
vervolgens door de Belastingdienst/Toeslagen en vraagt hierover om een reactie.De vraag van de D66 fractie is begrijpelijk. Echter de regels van de wet
AWIR maken het niet mogelijk een inkomen per maand of een gedeelte van het
jaar te verbijzonderen om op basis van dat inkomen een toeslag te verstrekken.
De wet AWIR kent alleen een jaarinkomen als toetsinkomen. Daarom is in het
startjaar de overbrugging via de Wwb noodzakelijk.Zowel in de Wwb voor het overbruggingsjaar van de wet Vazalo als in de
wet AWIR zijn sancties opgenomen voor het tijdig en juist informeren van de
uitvoeringsorganisaties. In de Wwb voor het startjaar is dat de gemeente.
Indien men per 1 januari van enig jaar aan de toegangseisen voor Vazalo
voldoet is het de Belastingdienst/Toeslagen die waakt over de juistheid van
de gegevens en de tijdige melding daarvan.Omdat is aangesloten bij de definities van de kamerwet AWIR zal de handhaving
op de AWIR definities voor de Belastingdienst/Toeslagen niet afwijken ten
opzichte van andere inkomensafhankelijke toeslagen die daarin worden uitgevoerd.
De criteria van samenwoning zijn in de wet AWIR scherp gedefinieerd. De fraudegevoeligheid
in de wet AWIR is voor samenwoning gelijk aan die van de zorgtoeslag, de huurtoeslag
en de kinderopvangtoeslag.Hieronder volgt een toelichting op een aantal denkbare situaties.– Iemand geeft een te laag inkomen op om zo een maximale Vazalo-toeslag
te verkrijgen. Na het jaar blijkt dat het inkomen hoger was. Het te veel uitgekeerde
wordt teruggevorderd door de Belastingdienst/Toeslagen tot een inkomen op
bijstandsniveau. De Vazalo-regeling is zo vormgegeven dat terugvordering beperkt
zal blijven, omdat bij een te lage schatting van het inkomen de toeslag hooguit
aanvult tot bijstandsniveau.– Als achteraf blijkt dat iemand niet aan de Vazalo-voorwaarden
heeft voldaan dan zou achteraf bijstand moeten worden uitgekeerd. Achteraf
bijstand uitkeren is niet mogelijk. Daarom wordt het teveel teruggevorderd
tot bijstandsniveau (90% nml).– Indien blijkt dat iemand verwijtbaar zich niet heeft gehouden
aan de informatieplicht aan het uitvoerende orgaan is een sanctie mogelijk
op grond van de Sanctiebepaling in artikel 6.In dit artikel 6 van de Wet Vazalo is voorzien in een sanctiebepaling
voor mensen die opzettelijk onjuiste gegevens hebben verstrekt, waardoor zij
onterecht de Vazalo-toeslag hebben ontvangen. Nadere regels voor het sanctiebeleid
zullen per algemene maatregel van bestuur worden vastgesteld. De indiener
gaat ervan uit dat AMvB bij de Kamer wordt voorgehangen.Voor de vraag van de leden van de D66-fractie over de administratieve
lasten wordt verwezen naar de antwoorden over vragen over de uitvoeringstoets
van gemeenten en van de Belastingdienst en over Actal.6. FINANCIERING6.1 AlgemeenVerscheidene fracties hebben vragen gesteld over de ramingen van het aantal
bijstandsgerechtigden dat als gevolg van Vazalo zal kunnen uitstromen en de
financiele vertaling daarvan.6.2 Onderbouwing aantallen uitstroomDe raming van de VNG over het percentage alleenstaande bijstandsgerechtigden
dat werkt, en dat derhalve direct zou kunnen uitstromen uit de bijstand (6%),
is gebaseerd op een peiling onder een zeer klein aantal gemeenten. Hoewel
dat niet uit de VNG-brief blijkt, betreft het door de VNG genoemde getal het
aantal alleenstaande ouders dat onmiddellijk per 1 januari uit de bijstand
zou kunnen uitstromen. Dit cijfer is tot stand gekomen op basis van een peiling
onder een klein aantal gemeenten. De indiener acht het verstandiger zich te
baseren op cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Uit onderzoek
van 17 mei blijkt dat de netto arbeidsparticipatie van alleenstaande
ouders met kinderen 57% bedraagt. Bij de alleenstaande ouders in de bijstand
is dat percentage 14,7%. Dat verschil van 32 procentpunt moet te overwinnen
zijn met de wet Vazalo.Het CBS heeft de indiener informatie verstrekt over het aantal alleenstaande
bijstandsgerechtigden met een inkomen uit arbeid, een gesubsidieerde arbeidsplaats
of een zelfstandig beroep (zie onderstaande tabel ). Uit deze informatie blijkt
dat 12 130 alleenstaande ouders met een leeftijd tot en met 45 jaar inkomsten
hebben uit betaald werk. Als ook de ouders tot en met 50 jaar worden meeberekend,
gaat het om 13 480 mensen. Indien de alleenstaande ouders tot 65 jaar
worden meegerekend, is het aantal gelijk aan 13 910. Deze laatste groep
rekent de indiener echter niet mee, omdat niet alle alleenstaande ouders in
de bijstand aanspraak kunnen maken op de Vazalo-toeslag (de regeling is beperkt
tot ouders van wie het jongste kind jongers is dan 16 jaar). De indiener acht
dit een veilige marge.Tabel 6.1: Aantal alleenstaande ouders in de bijstand
met een inkomen uit arbeid, een gesubsidieerde arbeidsplaats of een zelfstandig
beroep.LeeftijdAantal
(*dzd) Jonger dan 21 jaar80  21–22 jaar310 23–25 jaar595  26–30 jaar1 770  31–35 jaar3 110  36–40 jaar3 500  41–45 jaar2 765 46–50 jaar1 350  51–55 jaar370  56–57,5 jaar30  >57,5–60 jaar25  61–64 jaar5 t/m 45 jaar12 130 Totaal13 910 Bron: CBSMet deze aantallen werkende alleenstaande ouders ligt het volgens de indiener
in de lijn der verwachting dat in het eerste jaar van de Vazalo-regeling een
uitstroom uit de bijstand wordt gerealiseerd van 10 000 personen. In
het realistische scenario zullen naar verwachting in 2009 25 000
alleenstaande ouders in fte's door de Vazalo-regeling niet meer afhankelijk
van de bijstand zijn.De Vazalo-toeslag is niet alleen gericht op alleenstaande ouders in de
bijstand die al een baan hebben, maar vooral ook op diegenen die nog geen
baan hebben. Zij kunnen dankzij de Vazalo-toeslag al met een deeltijdbaan
uit de bijstand stromen. De indiener acht dit een aantrekkelijk perspectief
voor alleenstaande bijstandsouders. In hoeverre de doelgroep van dit aanbod
gebruik kan en zal maken, is van vele factoren afhankelijkDeze factoren hebben
onder meer betrekking op de bekendheid van de regeling, inspanningen die de
betrokken bijstandsgerechtigden leveren om werk te vinden, het aanbod aan
scholing en gesubsidieerde arbeid en de economische conjunctuur. Wat het precieze
effect zal zijn van deze gedragsen omgevingsfactoren, is nu nog niet in te
schatten. Om die reden heeft de indiener ervoor gekozen drie scenario's uit
te werken, zoals is gegeven in tabel 5 van de memorie van toelichting.6.3 Ramingen uitstroomDe ramingen van het aantal alleenstaande ouders dat gebruik zal gaan maken
van de Vazalo-regeling is opgesplitst in een drietal scenario's: minimaal,
realistisch en ambitieus. In het ambitieuze scenario zullen in 2009 naar verwachting
60 000 alleenstaande ouders uit de bijstand stromen door de Vazalo-regeling.
Bij de financiële onderbouwing voor dit wetsvoorstel is echter uitgegaan
van het realistische scenario waarin per 2009 25 000 alleenstaande ouders
zullen zijn uitgestroomd.Ter vergelijking volgen hier onder drie tabellen die de financiële
effecten van drie scenario's laten zien en tevens de daarin opgenomen kosten
van het flankerend beleid. Het gaat hier om bijgestelde ramingen.De eerste tabel bevat het realistische scenario waarin de uitstroom in
het eerste jaar uitgaat van een uitstroom van 10 000 fte's bedraagt.
De tweede bevat het minimum scenario dat uitgaat van een uitstroom in het
eerste jaar van 8 000 fte'sTabel 6.2 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek (Realistisch scenario; Raming PvdA)Totaal budgettaire effecten VAZALO (+
= besparing, € mln)20062007200820092010Kosten VAZALO-toeslag– 14– 79– 93– 106– 112Uitstroom bijstand123185246308308Kinderopvang– 28– 43– 57– 71– 71Extra scholing (stelpost)– 7– 10– 13– 17– 17Extra gesubsidieerd werk (stelpost)– 13– 20– 27– 33– 33Totaal6033578075 Veronderstelde uitstroom in FTE10 00015 00020 00025 00025 000Bij de nieuwe budgettaire berekening waarbij rekening is gehouden dat
een deel van Vazalo pas in T+1 wordt uitgekeerd. Het structurele effect treedt
op in het vijfde jaar. Tabel 6.3 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek («minimaal scenario; Raming PvdA)Totaal budgettaire effecten VAZALO (+
= besparing, € mln)20062007200820092010Kosten VAZALO-toeslag– 11– 69– 75– 82– 85Uitstroom bijstand98123148185185Kinderopvang– 23– 28– 34– 43– 43Extra scholing (stelpost)– 5– 7– 8– 10– 10Extra gesubsidieerd werk (stelpost)– 11– 13– 16– 20– 20Totaal485153027 Veronderstelde uitstroom in FTE8 00010 00012 00015 00015 000Naar aanleiding van de discussie over de te realiseren uitstroom is de
hieronder staande derde tabel ontwikkeld. Deze tabel laat zien wat er gebeurt
als de uitstroom in fte's nog lager is dan de aantallen die de indiener verwacht.Tabel 6.4 Bijgestelde budgettaire effect VAZALO incl rekening
houden VT-systematiek (break-even point, geen van de jaren netto kosten, met
aanname groei naar structurele situatie 25%, 50%, 75%, 100%)Totaal budgettaire effecten VAZALO (+
= besparing, € mln)20062007200820092010Kosten VAZALO-toeslag– 6– 62– 74– 85– 90Uitstroom bijstand51103154206206Kinderopvang– 12– 24– 36– 47– 47Extra scholing (stelpost)– 3– 6– 8– 11– 11Extra gesubsidieerd werk (stelpost)– 6– 11– 17– 22– 22Totaal250204035 Veronderstelde uitstroom in FTE4 1788 35612 53316 71116 711De tabellen zijn tot stand gekomen met behulp van ambtelijke ondersteuning
aan de indiener door het ministerie van Financiën.De indiener heeft naar aanleiding van vragen van verschillende fracties
gesondeerd bij het CPB of er mogelijkheden waren tot doorrekening van de voorstellen
door het CPB. Het CPB heeft laten weten dat een nadere analyse van het wetsvoorstel
Vazalo niet direct ligt op het terrein van het CPB. Zij verwezen de indiener
naar het ministerie SZW waarop volop expertise aanwezig is over bijstand.
Van de ondersteuning en expertise van het ministerie van SZW en het ministerie
van Financiën heeft de indiener volop en met dankbaarheid gebruik gemaakt.Verscheidene fracties hebben vragen gesteld over de raming van de daling
van het aantal bijstandsuitkeringen. De PvdA, de VVD, D66 en de CU vragen
of rekening is gehouden met inkomen uit werk dat nu in mindering wordt gebracht
op de bijstandsuitkering. D66 vraagt bovendien of ook rekening is gehouden
met kinderalimentatie.Bij de berekening van de besparing op de bijstandsuitkeringen is rekening
gehouden met het feit dat mensen die in eerste instantie de bijstand uitstromen
door de invoering van de Wet Vazalo al vóór de Wet Vazalo een
lagere bijstandsuitkering ontvingen door kinderalimentatie en inkomsten uit
arbeid. Op dit moment zijn er 13 480 alleenstaande ouders jonger dan
50 jaar die al inkomsten uit betaald werk hebben en waarvan een deel door
de invoering van de Wet Vazalo direct uit de bijstand raken. Bij de berekeningen
van de besparingen door uitstroom uit de bijstand is in het realisische scenario
uitgegaan van een uitstroom van 10 000 uitkeringsjaren in het eerste
jaar. Derhalve is er hier rekening mee gehouden dat niet alle ruim 13 480
alleenstaande ouders met inkomsten een volledige bijstandsuitkering ontvangen
en dat in de loop van het jaar een aantal alleenstaande ouders met deeltijdwerk
start.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de opmerking in de memorie van
toelichting moet worden uitgelegd dat de financiële tegemoetkomingen
op grond van de voorgestelde wet ten laste van het ministerie van SZW zullen
komen. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe de financiering
van de Vazalo-toeslag via het Fonds Inkomenssubsidie gestalte moet krijgen.De indiener geeft aan dat de financiering van de Vazalo-toeslag de bij
de AWIR gebruikelijke begrotingssystematiek volgt die inhoudt dat de uitgaven
voor de inkomensafhankelijke regelingen ten laste worden gebracht van de begroting
van het ministerie dat beleidsmatig verantwoordelijk is voor de betreffende
regeling. Bij de Vazalo-toeslag is dat het ministerie van SZW. Op de begroting
SZW komt dus de post Vazalo-toeslag te staan zoals bij VROM de huursubsidie
staat en bij VWS de zorgtoeslag. Het Fonds Inkomenssubsidie is een begrotingspost
die gevuld wordt uit de vrijvallende bijstandsuitkeringen.De fracties van de PvdA, VVD en D66 vragen naar de uitvoeringskosten van
de Wet Vazalo voor de Belastingdienst/Toeslagen en voor de gemeenten. De uitvoeringskosten
bij de Belastingdienst/Toeslagen zijn hierboven reeds aan de orde gekomen.
Het door de leden van de genoemde fracties gevraagde beeld van de uitvoeringskosten
voor de gemeenten is niet beschikbaar. Echter nu voor een zeer eenvoudige
uitvoeringsregeling is gekozen zullen de kosten voor nieuwe taken bij de gemeente
bescheiden zijn. De kosten in het W-deel worden via een extra storing in het
W-deel vergoed.Door de Vazalo-regeling zal een groot aantal alleenstaande ouders uit
de bijstand stromen. Dit zal resulteren in een vrijval van bijstandsuitkeringen.
De gemiddelde kostprijs van een volledige bijstandsuitkering bedraagt € 12 300.
Per uitgestroomde alleenstaande ouder wordt € 4 838 gereserveerd
voor het flankerend beleid. Dit is per bijstandsgerechtigde uit te splitsen
naar € 2 838 voor kinderopvang en € 2 000 voor
scholing en gesubsidieerd werk. In de praktijk zal niet iedere uitgestroomde
alleenstaande ouder scholing en gesubsidieerd werk nodig hebben, waardoor
per persoon meer te besteden is voor de mensen die deze zaken wel nodig hebben.De kosten van de Vazalo-toeslag worden eveneens gefinancierd uit deze
vrijval van bijstandsuitkeringen. De hoogte van de Vazalo-toeslag is afhankelijk
van het inkomen uit arbeid van de betrokkene en van de leeftijd van het jongste
kind. De Vazalo-toeslag zal per Vazalo-gerechtigde variëren tussen € 5 154
en € 736 per jaar.Gezien het bovenstaande kan een minimale besparing van € 2 308
per uitgestroomde alleenstaande ouder gerealiseerd worden.6.4 Kosten en aantallen flankerend beleidDe leden van D66 vragen waarop de ramingen voor de kosten van kinderopvang,
scholing en gesubsidieerde arbeid zijn gebaseerd en wat hier de doelstellingen
zijn.Het doel van het inzetten van het flankerend beleid is de toegang tot
de arbeidsmarkt mogelijk te maken voor alleenstaande ouders met onvoldoende
startkwalificaties of belemmeringen vanwege kinderopvang. Doel is om op vrijwillige
basis zo veel mogelijk alleenstaande ouders niet langer in de
bijstand gevangen houden maar omdat werken loon hen op eigen benen lagen staan
onafhankelijk van bijstand.Voor 2006 is voor de kosten van extra kinderopvang € 29 miljoen
uitgetrokken in het realistische scenario. De hoogte van het bedrag is gerelateerd
aan de geraamde uitstroom uit de bijstand. Dit bedrag is gebaseerd op de gemiddelde
subsidiekosten van kinderopvang voor alleenstaande ouders gebaseerd op drie
dagen kinderopvang per week voor 0–4 jarigen en drie dagen naschoolse
opvang voor kinderen tussen 5–12 jaar. Verwacht wordt dat de totale
subsidiekosten voor kinderopvang voor een alleenstaande ouder in de Vazalo-regeling
neerkomt op € 2 838 per jaar. Voor 2006 wordt een instroom
in de Vazalo-regeling verwacht van 10 000 alleenstaande ouders. Voor
scholing en extra tijdelijk gesubsidieerd werk is een bedrag van € 2 000
per alleenstaande ouder die instroomt in de Vazalo-regeling gereserveerd.In de drie tabellen eerder in dit hoofdstuk zijn de aantallen per scenario
opgenomen.6.5 Kosten bijstandsuitkeringDe leden van de D66-fractie vragen waarop de gemiddelde uitkeringskostprijs
van € 12 300 is gebaseerd. In bijgaande tabel treft u de gestileerde
onderverdeling aan.Tabel 6.5: Gestileerde kostenopbouw alleenstaande ouder
in de bijstand (90%-norm)Netto van sociale dienst (A)11 049Bij: Netto heffingskortingen1 betaald door de Belastingdienst
via VT2 203 Bijstandsnorm alleenstaande ouder (inclusief kinderkortingen)13 252   Te betalen ZFW-premie door sociale dienst (B)1 213 Netto kosten bijstandsgerechtigde voor sociale dienst (A+B)12 2621 Het gaat hier om de alleenstaande ouderkorting (_ 1 401)
en de kinderkortingen (_ 802)6.6 VoorlichtingHet spreekt van zelf dat een regeling als Vazalo met goede voorlichting
bekend moet krijgen. De indiener vertrouwt erop dat de regering in samenspraak
met de gemeenten en de Belastingdienst/Toeslagen daar volop invulling aan
zal geven.ARTIKELSGEWIJSArtikel 6De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de wijziging van artikel
10 van de WWB, vervat in artikel 6, onderdeel B die is gericht op alleenstaande
ouders in de bijstand zich verhoudt tot andere kwetsbare groepen (in de bijstand)?De bijzondere verantwoordelijkheid van de overheid voor moeder en kind
zijn vastgelegde in de Universele verklaring voor de rechten van de mens,
zoals in hoofdstuk 1 is verwoord. Er zijn zeker meer kwetsbare groepen in
de Wwb, zoals bijvoorbeeld mensen die gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn.
Alleenstaande moeders die willen werken, moeten het verwerven van inkomen
combineren met taken als zorg en opvoeding. Daardoor zijn zij in beginsel
slechts in deeltijd beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Binnen de context van
dit wetsvoorstel is de legitimatie van andere groepen nu niet aan de orde.XNoot1CBS: Ouders op de arbeidsmarkt (mei 2005).XNoot1CBS: Ouders op de arbeidsmarkt (mei 2005).XNoot1R. de Mooij en P. Tang, Four Futures of Europe, CPB, Den Haag, 2003.XNoot2ROA (2003). De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2008. Maastricht:
Researchcentrum voor onderwijs en arbeidsmarkt.XNoot3SCP (2005). «Toekomst arbeidsmarkt en sociale zekerheid».XNoot1Dit was één van de thema's bij het Divosa-congres in mei
2005.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1E. Snel e.a. 2001 Kinderen in armoedeXNoot2o.a. in 5e jaarboek Arm Nederland, p. 19. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29948-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl