Gewasbeschermingsbeleid; Verslag nota-overleg op 12 november 2001, over de beleidsnota 'Zicht op gezonde teelt'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27858, nr. 21

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27858 nr. 21

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissies
voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en MilieubeheerEerste termijn van de commissiesEerste termijn van de regeringTweede termijn van de commissiesTweede termijn van de regering
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27858Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 255 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 858Gewasbeschermingsbeleidnr. 21VERSLAG VAN EEN NOTAOVERLEGVastgesteld 14 november 2001De vaste commissies voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 en voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer2 hebben op 12 november 2001 overleg gevoerd met minister
Pronk van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer en staatssecretaris
Faber van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over de beleidsnota
Zicht op gezonde teelt (27 858, nr. 1).Van het overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag uit.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,Ter VeerDe voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,Th. A. M. MeijerDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij,De LangeStenografisch verslag van een wetgevingsoverleg van de vaste commissies
voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij en voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en MilieubeheerMaandag 12 november 2001 10.15 uurDe voorzitter: Ter VeerAanwezig zijn 7 leden der Kamer te weten:Ter Veer, Feenstra, Van Ardenne-van der Hoeven, Stellingwerf, Van der
Vlies, M.B. Vos en Geluk,en de heer Pronk, minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer en mevrouw Faber, staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij, die vergezeld zijn van enige ambtenaren van hun ministerie.Aan de orde is de behandeling van:beleidsnota
Zicht op gezonde teelt (27858, nr. 1);afschrift van een brief
aan de heer Alders en het commentaar daarop van de regering;brief inzake Toelatingsbeleid gewasbeschermingsmiddelen d.d. 9 november;antwoorden op nadere vragen van de Kamer;brief van de staatssecretaris
van LNV d.d. 4 juli 2001 inzake Aanvragen landbouwkundige onmisbaarheid (LNV-01-862);brief van de staatssecretaris van LNV d.d. 17 juli 2001 inzake
reactie op een drietal brieven met betrekking tot toelating gewasbeschermingsmiddelen
(LNV-01-921);brief van de minister van VROM d.d. 17 juli 2001
inzake het onderzoek emissie bestrijdingsmiddelen glastuinbouw (LNV-01-1035);brief van de staatssecretaris van LNV d.d. 18 juli 2001 inzake
motie-Van Ardenne-van der Hoeven (27076, nr. 30) over voortgangsrapportage
werkzaamheden CTB (27076 nr. 32);brief van de staatssecretaris
van LNV d.d. 19 juli 2001 inzake reactie op brief SNM over bestrijdingsmiddelen
(LNV-01-953);brief van de minister van VROM d.d. 31 juli 2001
inzake de herprioritering van de beoordeling van bestrijdingsmiddelen (LNV-01-1039);brief van de minister van VROM d.d. 10 juli 2001 inzake reactie
op rapport Verliezen we het verstand (LNV-01-1059).De voorzitter:Ik heet de minister van VROM en de staatssecretaris van LNV van harte
welkom.Eerste termijn van de commissiesDe heerFeenstra(PvdA)De nota Zicht op gezonde teelt bevat het gewasbeschermingsbeleid tot 2010
en is de opvolger van het Meerjarenprogramma gewasbescherming voor de periode
1990-2000. Het meerjarenprogramma stond sterk in de publieke en politieke
belangstelling; dat geldt nu ook weer voor deze nieuwe beleidsnota. Deze belangstelling
heeft alles te maken met het onderwerp, met de eigenschappen van bestrijdingsmiddelen.
Het handelt hier per definitie om biologisch actieve stoffen. Juist vanwege
het biologisch actieve karakter van bestrijdingsmiddelen zijn er effecten
en risico's van bestrijdingsmiddelengebruik op de volksgezondheid, op arbeidsomstandigheden
en op het natuurlijk milieu. Effecten en risico's die vragen om een zorgvuldig
beleid, een spaarzaam gebruik, preventie en resistentie en innovatie en alternatieven.
Naast deze bedreigende kant van het bestrijdingsmiddelengebruik staat in veel
gevallen de noodzaak en afhankelijkheid van tal van middelen, ten gunste van
ziektebestrijding, preventief dan wel correctief, het veilig stellen en vergroten
van de opbrengst en kwaliteit en houdbaarheid. Deze mix van noodzakelijk kwaad
en onvermijdelijke noodzaak, van bedreigingen voor gezondheid en milieu en
van kansen voor productie en economie geeft het beleid een onlosmakelijke
spanning mee, een spanning die indringend en oprecht vertolkt wordt door telers
en milieugroepen, landbouworganisaties en waterleidingbedrijven, een spanning
die wordt overgebracht op werkbezoeken en gesprekken, op locatie en in deze
Kamer. Deze spanning geeft het beleid ook zijn onvervreemdbare dynamiek, in
tal van debatten, doorwerkend in de chemie tussen de woordvoerders. Want het
gaat om grote belangen en eenvoudige oplossingen zijn er dus niet, niet de
ene kant op, niet de andere kant op. Voor de PvdA ligt de oplossing in het
realiseren van een evenwichtig, voortschrijdend, uitnodigend en navolgbaar
beleid, vanuit de alledaagse praktijk van vandaag naar de realiseerbare doelstellingen
van morgen.In de overgang van vandaag naar morgen, van het oude naar het nieuwe beleid,
van het meerjarenplan naar de nota, bestaat de kern van het debat uit drie
onderdelen: de afwikkeling van de saneringsoperatie uit het meerjarenplan,
het vastlopende toelatingsbeleid en de ergerlijke vertragingen binnen het
Europees beleid. Wat het eerste punt betreft: tien jaar geleden is in het
meerjarenprogramma afgesproken dat de zgn. kanalisatiestoffen,
stoffen die niet aan de gestelde milieucriteria voldeden, niet onmiddellijk
zouden worden gesaneerd of tussentijds zouden komen te vervallen maar tot
2000 zouden mogen worden gebruikt om dan te worden gesaneerd. Het meerjarenprogramma
en de bestuursovereenkomst zijn hier duidelijk over. Dit was een betekenisvolle
afspraak want LTO had eerder de doelstelling van het meerjarenprogramma bestreden,
maar was bereid die nu over te nemen en zelf uit te voeren, onder voorwaarde
dat de overheid van de eerder voorgestelde heffing zou afzien. Dat is vervolgens
gebeurd in nauwe samenwerking tussen de fracties van CDA en PvdA, want het
meerjarenprogramma is het verantwoorde product van CDA en PvdA. Het duo Pronk/Faber
van vandaag was toen het duo Alders/Gabor.Ook in de Kamer zijn deze samenhangende afspraken vastgelegd. In de motie-Feenstra/Roosen-van
Pelt is vastgelegd dat het CTB zou worden losgemaakt van de improductieve
verstrengeling tussen de departementen en verzelfstandigd tot een onafhankelijk
deskundig orgaan dat inhoudelijk zou oordelen op basis van door de politiek
aangereikte criteria. Zo is het ook gegaan. In de motie-Roosen-van Pelt/Feenstra
is vastgelegd dat de realisatie van de notadoelstelling zou worden uitgewerkt
en vastgelegd in een bestuursovereenkomst met de sector. En zo is het ook
gegaan. In deze bestuursovereenkomst is vastgelegd dat de genoemde kanalisatiestoffen
in 2000 zouden komen te vervallen. Welnu, bij het sluiten van de markt leert
men de kooplieden kennen. Via een motie is wetswijziging geëist om landbouwkundig
onmisbaar genoemde middelen langer overeind te houden. Deze motie dreigde
eerst een redelijk ruime steun te krijgen, maar felle reacties uit de samenleving
deden de ruime meerderheid slinken tot één stem. Maar een democratisch
besluit is een democratisch besluit en dient als zodanig uitgevoerd te worden.
Daar heeft men ons verder ook niet over gehoord.De PvdA heeft zich bij de afwikkeling van deze oude afspraak steeds tamelijk
hard opgesteld vanuit het uitgangspunt afspraak is afspraak, vanwege het milieu –
want deze stoffen voldeden niet aan de gestelde milieucriteria – en
ook vanwege de innovatieve bedrijven die inmiddels geïnvesteerd hadden
in het bijstellen van hun bedrijfsvoering, rekening houdend met het wegvallen
van deze middelen. Het alsnog overeind houden van deze zogenaamd onmisbare
middelen lijkt misschien wel sociaal, maar is het voor de koplopers niet.Het kabinet heeft – dat moet worden toegegeven – aan deze
uitspraak van een krappe Kamermeerderheid zeer fair uitvoering gegeven via
het wetsvoorstel landbouwkundige onmisbaarheid. Uiteindelijk bleek geen van
de fabrikanten op basis van deze onmisbaarheidsregeling een toelating te hebben
aangevraagd en verkregen. Daarmee kwam de door ons vastgehouden sanering alsnog
tot stand, want als de markt niet levert, wordt het beleid vacuüm.De uiteindelijke uitkomst is ook in overeenstemming met onze eerdere opstelling,
maar dit wil niet zeggen dat wij gelukkig zijn met het verloop. Ten eerste
hecht de PvdA veel waarde aan commitment in het politieke debat en aan afspraken
tussen overheid en sector. Daar moet men zich vervolgens aan houden. Ten tweede
is de sector in weerwil van de vele, juist door haar behaalde successen voor
een breed publiek langdurig en indringend neergezet als een bedrijfstak die
maar niet los kan komen van milieubezwaarlijke middelen. Er is veel negatieve
energie gestoken in een onproductieve exercitie en een vermijdbare negatief
beeld. De PvdA had deze energie liever positief gericht op een succesvolle
overschakeling van oude meerjarenprogrammabeleid naar het nieuwe ZGT-beleid,
in echte oplossingen!Het tweede probleem in het bestrijdingsmiddelendebat is het vastgelopen
toelatingsbeleid. Nederland saneert vanaf 1991 zijn middelenbestand. Dat lijkt
gunstig voor het milieu en dat is het ook, maar als er gelijktijdig nauwelijks
biologische methoden en minder schadelijke chemische middelen worden toegelaten,
stagneert de innovatie en kan een grotere inzet van minder specifieke middelen
netto een grotere milieubelasting opleveren. Want, volgens Bartjens: waar
afgaat en niet bijkomt, mindert!Het is niet terecht daar het CTB de schuld van te geven; het CTB is afhankelijk
van het aanbod. Het CTB moet besluiten tot voortgaande sanering als nieuwe
aanvragen of verlengingsaanvragen niet voldoen aan de wettelijke criteria
voor doelmatigheid, volksgezondheid, arbeidsomstandigheden en milieu. Het
CTB kan bij fabrikanten geen innovaties afdwingen of verplichten. Deze onbalans
gaat wringen, zeker als aan de aanbodzijde de fabrikanten geen verlengingsaanvragen
indienen voor de kleine Nederlandse markt en als fabrikanten nieuwe aanvragen
aanhouden tot de Europese geharmoniseerde toelating rond is. Het CTB heeft
wel te maken met een grote werkachterstand en juridisering. Wie niet zou ik
bijna zeggen. Deze problemen zijn niet eenvoudig via meer inzet van middelen
en menskracht op te lossen. In vele debatten hebben wij daar aandacht voor
gevraagd, maar er wordt steeds aangegeven dat er gewoon niet meer deskundigen
zijn. Men kan het werk er niet sneller doorheen krijgen. Wel een oplossing
is het werkprogramma via prioriteitsstelling opstellen en een wettelijke grondslag
aan de prioritering geven. Dat is de vorige week in het amendement van PvdA
en VVD gebeurd. Ik kom daar straks nog over te spreken.Het derde knelpunt is het trage Europa. Toen wij begonnen met het Meerjarenplan
Gewasbescherming was de stellige verwachting dat Europa rond 2003 gereed zou
zijn met zijn harmonisatieslag. Dit proces verloopt echter ergerlijk traag.
Het wordt nu wel 2008 of nog later, met een totale integrale afronding waarbij
zelfs het jaartal 2012 uit de antwoorden naar boven komt.Het Nederlandse toelatingsbeleid liep vanwege ons gevoelige en natte milieu
en vanwege ons intensief gebruik vooruit op Europa, om vanaf 2003 weer gelijk
op te lopen. Dat vindt de Partij van de Arbeid ook acceptabel. Nederland kan
en mag vooruitlopen, juist op dit terrein, als onderdeel van een actieve milieudiplomatie.
Die is er steeds op gericht om anderen zo snel mogelijk te laten volgen, maar
dan is een beleidsgat van zeven à tien jaar te groot. Dat geeft economische
verstoring, ongewenste grenseffecten en uitlokking tot illegaal gebruik.Tegen de achtergrond van de drie knelpunten is er alle reden om vandaag
indringend het nieuwe gewasbeschermingsbeleid met elkaar te bespreken. Daar
komt bij dat er in tien jaar wel heel veel is bereikt. Dat verdient,
ten eerste, gesignaleerd en gewaardeerd te worden en dat verplicht voor de
toekomst. Ten tweede, het doel van de verwaarloosbare risico's in 2010 is
nog niet veiliggesteld. De noodzaak van een actief beleid is dus nog steeds
groot. Per eenheid product gaan wij wel efficiënt om met bestrijdingsmiddelen,
maar het totale volume en onze intensiteit leggen nog steeds een te grote
druk op de kwaliteit van water en bodem; zie de rapportages van de kroonprinselijke
commissie Integraal waterbeheer en zie de reacties vanuit de drinkwatersector.
Ten derde stelt de consument in toenemende mate hoge kwaliteitseisen aan producten
en productiewijzen, juist vanwege gezondheid en milieu. Ook deze vraagzijde
vergt uit welbegrepen eigenbelang het verduurzamen van de landbouw. Ten vierde
zijn er zorg en onzekerheid over de inhoud en de richting van het beleid,
zowel in nationaal als in Europees verband. Dat moet worden opgehelderd. Het
beleid moet worden losgetrokken. Het beleid moet weer perspectief bieden.
De PvdA-fractie bepleit geen rust, maar wel het organiseren van meerjarige
zekerheid, als basis voor veranderingen en navolgbare ambities.Het nieuwe beleid kent tal van veranderingen. Het meerjarenplan was sectorgericht,
de zichtnota werkt bedrijfsgericht. Het meerjarenplan was stofgericht, de
zichtnota werkt deels systeemgericht. Het meerjarenplan kende kwantitatieve
doelstellingen, de zichtnota kent een kwalitatieve aanpak, met geïntegreerde
gewasbescherming op gecertificeerde bedrijven. De fractie van de PvdA onderschrijft
deze benadering. Op bedrijfsniveau moeten individuele boeren en tuinders worden
gestimuleerd om hun bedrijfsvoering te richten op duurzaamheid. De fractie
van de PvdA waardeert de nota dan ook als inzet van LNV en VROM, maar zegt
er gelijktijdig bij dat het wel een heel late inzet is, die niet naadloos
aansluit bij het meerjarenprogramma, want dat liep in 2010 af. Daardoor is
veel op zichzelf vermijdbare onzekerheid ontstaan bij boeren en tuinders.
Het ontbreken van tijdige heldere kaders heeft bijgedragen aan debatten zoals
wij hebben gevoerd over de onmisbare middelen.De fractie van de PvdA heeft vragen over de doelstellingen, allereerst
over het meerjarenprogramma. Wij sluiten ons niet aan bij het negatieve oordeel
over het meerjarenprogramma als weergegeven in antwoord 16. Het meerjarenprogramma
had als hoofddoel 50% vermindering van het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen.
Dat is gehaald. Het is blijkbaar onmogelijk dat een keer gewoon te formuleren,
maar het is gewoon gehaald en verdient als zodanig voluit uitgesproken en
gewaardeerd te worden. De fractie van de PvdA sluit zich aan bij de woorden
van de voorzitter van het CUO, Servaas Huys, bekend in dit huis. Servaas Huys
zegt in het voorwoord van de evaluatie dat de hoofddoelstelling voor een belangrijk
deel is gehaald. In de evaluatie staat dat het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
over de afgelopen tien jaar met 52% is gedaald, de milieubelasting naar oppervlakte-
en grondwater met 51% en dat de over all doelstelling van min 50% voor gebruik
en emissies daarmee is gehaald. Verhalen achteraf dat hiermee de afhankelijkheid
van chemie niet is verminderd of dat het resultaat vooral is te danken aan
de grondontsmetting, doen aan het halen van deze min 50% niets af. Met een
knipoog naar de lokatie waar de minister van VROM het afgelopen weekend is
geweest: als wij straks de Kyotodoelstellingen halen omdat iedereen is gaan
fietsen, moet je niet zeggen: het is geen wonder dat jullie de doestellingen
halen, want jullie zijn met z'n allen gaan fietsen. Nee, de doelstelling is
gehaald. De PvdA bepleit dat het beleid wordt afgemeten aan de toentertijd
geformuleerde doelstellingen.MevrouwVos(GroenLinks)Ik deel uw conclusie dat de volumedoelstelling is gerealiseerd. Het meerjarenplan
had nog andere doelstellingen. Bent u het er met mij over eens dat wij voor
de vermindering van de afhankelijkheid van middelen het doel niet hebben gehaald
en ook niet voor de milieubelasting van het oppervlaktewater?De heerFeenstra(PvdA)Het tegenovergestelde is in elk geval moeilijk vol te houden, namelijk
dat de afhankelijk van chemische middelen is vergroot doordat wij minder middelen
zijn gaan gebruiken. De oplossing ligt dus in het andere traject. Wij hebben
indertijd een kwantitatief doel gesteld, waarop wij afrekenbaar zijn. Dit
doel is zelfs overschreden. Dan kun je dus zeggen: dat punt is gehaald. Die
50% reductie heeft ook een bijdrage geleverd aan verminderde afhankelijkheid
van bestrijdingsmiddelen, namelijk voor de resterende helft. Voor oppervlakte-
en grondwater is de doelstelling min 51%. Ook op dit punt is er een bijdrage
geleverd. Voor ons levert het wel de conclusie op dat wij, voordat wij aan
een nieuwe tien jaar beginnen, zorgvuldig erover moeten nadenken welke afrekenbare
doelstellingen wij onszelf opleggen. Algemene kwalitatieve doelstellingen,
zoals "ietsje minder afhankelijk", zijn heel moeilijk te controleren. Wij
moeten dus heel goed bekijken op welke doelen wij over tien jaar willen worden
afgerekend.Vanuit de huidige ervaring zet de fractie van de PvdA vraagtekens bij
de drie doelstellingen die in de nota worden geformuleerd, namelijk vermindering
van milieuemissies, vermindering van het gebruik van chemische middelen en
betere handhaving. Minder gebruik is op zich geen doel, maar veeleer een middel
ten gunste van minder milieudruk. Betere naleving en handhaving is op zich
geen doel, maar veeleer een algemeen uitvoeringsaspect dat op tal van beleidsterreinen
prioriteit verdient. Er resteert dus één echte, inhoudelijke
doelstelling die feitelijk kan worden vertaald, namelijk het monitoren en
dus afrekenbaar maken van de vermindering van de milieudruk van maximaal toelaatbare
risico's naar verwaarloosbare risico's in 2010. Ik vraag het kabinet of wij
dit als centrale doelstelling moeten formuleren, waarop wij dus over tien
jaar afgerekend kunnen worden. Moeten hieraan niet de andere wettelijke aspecten
van volksgezondheid en arbeidsomstandigheden worden toegevoegd? Deze zijn
er nu niet in opgenomen. Kortom, ik krijg graag een reactie van het kabinet
op de drie genoemde doestellingen.De regering wil het doel van de nota bereiken door het volledig uitvoeren
en doorwerken van het bestaande toelatings- en reductiebeleid. Inkrimping
van het pakket vindt plaats door toetsing aan criteria, zowel in Nederland
als in Europa. Dit saneringsproces mag doorgaan; dit zei ook de heer Doornbos
van LTO vorige week op de hoorzitting. Bedrijven erkennen hun
maatschappelijke verantwoordelijkheid, willen ín de samenleving werken
en hebben een license to produce nodig, om het eens in mooi Engels te zeggen.
De heer Doornbos komt ook weleens over de grens. Als om die reden bezwaarlijke
middelen moeten wegvallen, staat LTO erachter. De fractie van de PvdA waardeert
deze verantwoordelijke en evenwichtige opstelling. De sanering moet doorgaan
om de doelen te halen.Uit de antwoorden maken wij op dat saneren een positieve stimulans is
om minder bezwaarlijke chemische middelen en andere mechanische en biologische
methoden te ontwikkelen. Akkoord. Dan moet de toelating wel werken, aan beide
kanten. Als er bij de achterdeur veel middelen wegvallen, moeten er bij de
voordeur nieuwe oplossingen worden geboden. Anders ontstaat er een onbalans.
Deze onbalans gevoegd bij een groter beleidsgat ten opzichte van het trage
beleid van de EU geeft feitelijk economische verstoring en ongewenste grenseffecten
en nodigt uit tot illegaal gebruik.Er is meer dan deze kille feiten, die op zichzelf heel belangrijk zijn.
Het bestrijdingsmiddelenbeleid raakt ook mensen, mensen in de bedrijven en
mensen in de sector. Een groeiende onbalans in het toelatingsbeleid tussen
voor- en achterdeur én een groeiend beleidsgat tussen Nederland en
Europa leiden tot onzekerheid en onbegrip. Uit de Zichtnota blijkt geen enkele
zorg of betrokkenheid bij mensen op dit punt. De Partij van de Arbeid vindt
de nota dan ook een koel en kil beleidsgeschrift. Wij nodigen de bewindslieden
graag uit aanvullend iets te doen.Wij bepleiten aan de vooravond van een nieuwe beleidsperiode van tien
jaar te voorkomen dat mensen afhaken. Er wordt dus geen rust geboden, maar
wel meerjarige zekerheid. Wat moeilijk wordt, moet ook worden aangegeven.
Echter, datgene wat perspectief biedt, moet eveneens worden benoemd. Alleen
met diepte-investeringen inclusief verstandshuwelijken is het mogelijk het
beleid los te trekken, dus met en voor de mensen en zo weer gezamenlijk beleid
gaan formuleren.Zorg en betrokkenheid zijn er ook bij de consument: is wat ik eet wel
veilig en gezond? Kan en mag ik vertrouwen op de kwaliteit van producten vanuit
Nederland, vanuit Europa maar ook op die welke van buiten Europa worden geïmporteerd?
Ook de consument moet zekerheid en perspectief worden geboden. Het kabinet
antwoordt dat uit de residumonitor blijkt dat geïmporteerde producten
onveiliger zijn dan producten die in ons land zijn geteeld. Voor beide geldt
dat aan de nationale normstelling voor voedselveiligheid wordt voldaan. Akkoord!
Maar hier geldt ook weer een verschil tussen feiten en beelden. Het kabinet
verwijst hier naar de feiten, maar bij de consument leven ook beelden en die
kunnen heel indringend en bepalend zijn. Het zijn net ziekten: ze komen te
paard en gaan te voet!De Partij van de Arbeid bekritiseert sterk de reeks publicaties van Consumentenbond
en stichting Natuur en milieu over eerst gif op snijbloemen, enkele maanden
later over gif op fruit en weer een paar maanden later over gif op aardbeien.
Natuurlijk ontzeggen we deze organisaties niet hun recht aandacht te vragen
voor bezwaarlijke bestrijdingsmiddelen, residuen op voedsel en mogelijke langetermijn-
en combinatie-effecten. Sterker, het is hun plicht hiervoor aandacht te vragen,
maar wij spreken deze organisaties wel aan op de wijze waarop de conclusies
zijn gepresenteerd en vervolgens door de media zijn overgenomen. Natuurlijk
staat in de desbetreffende rapporten wel aangegeven dat gewerkt is met niet-wettelijke,
scherpe normen, maar dergelijke niet-onbelangrijke nuanceringen vallen in
de vertaling naar persbericht en vervolgens krantenkop weg. De consument schrikt
en ouders onthouden uit zorg en verantwoordelijkheid hun kinderen fruit en
aardbeien en het resultaat is: kind en badwater worden ver weggegooid.Voor dit soort ongenuanceerde schrikbeelden leggen wij de eerste verantwoordelijkheid
bij deze organisaties, die zeer wel weten hoe de pers werkt en berichten overneemt.
Wij leggen de verantwoordelijkheid ook bij de media zelf die onvoldoende kritisch
deze berichten analyseren en weergeven. Uit de beantwoording van het kabinet
blijkt namelijk een heel ander beeld, maar dan zijn we al vele maanden verder
en is het leed geschied. Je zult als teler maar net een mooie partij aardbeien
klaar hebben!MevrouwVos(GroenLinks)Vindt u dat milieu- en consumentenorganisaties niet de aandacht mogen
vestigen op mogelijke milieurisico's van residuen van bestrijdingsmiddelen?
U zegt heel boud: ouders onthouden hun kinderen groenten en fruit. Waar baseert
u dat op?De heerFeenstra(PvdA)De eerste vraag heb ik al beantwoord toen ik aangaf dat het niet alleen
het recht, maar ook de plicht van sommige organisaties is voor dergelijke
zaken aandacht te vragen. Echter, zij moeten dat wel op een goede manier doen.
Toen de publicaties over residuen verschenen, bleek uit reacties dat burgers
zeiden: ik geef mijn kinderen voorlopig geen aardbeien want er is te veel
zorg en onzekerheid.MevrouwVos(GroenLinks)Hier maak ik toch bezwaar tegen. U verwijt organisaties dat zij niet genuanceerd
en zorgvuldig in hun berichtgeving zijn. U zegt: ouders gaven hun kinderen
geen groeten en fruit meer. Dat zou u moeten onderbouwen. Ik heb ook wel gehoord
dat mensen zorgen hadden, maar de bewering dat zij hun kinderen massaal bepaalde
producten niet meer gaven, is nergens op gestoeld.De heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Ik ben het eens met de oproep van mevrouw Vos om genuanceerd
over dit onderwerp te spreken. Ik hoop dat zij dat straks ook doet en dat
zij zich daarbij onafhankelijk zal opstellen. Als organisaties bezig zijn
op een manier die de indruk geeft dat zij beelden weergeven en niet feiten,
hoop ik dat zij net als wij, kritiek wil formuleren, zeker als het gaat om
organisaties waarmee men zich verwant voelt. Ik heb niet alleen na publicaties
ouders hun mening horen geven. Later ben ik berichten in de pers tegengekomen
waaruit bleek dat met name de omzet in de bekritiseerde producten daadwerkelijk
terugliep. Met name deed zich dat bij de aardbeien voor. Dat kan men niet
los zien van deze berichten.Als het kabinet dan enkele maanden later inhoudelijk en genuanceerd reageert,
dan haalt dat geruststellende antwoord de krantenpagina's niet. Dat roept
een vraag aan het kabinet op. Hoe bereik je de consument kritisch en secuur?
Achter schreeuwende krantenkoppen en paniekreacties schuilt wel
een serieuze vraag. Die serieuze vraag wordt in dit geweld volledig overstemd.
Die serieuze vraag is: resteert er een druk op de gezondheid? Is er, met name
voor gevoelige en kwetsbare groepen, een probleem? De minister van VWS schrijft
in haar brief van 29 oktober: "Indien sprake is van een overschrijding van
maximale residulimieten, worden de acceptabele dagelijkse innamen bijna nooit
overschreden. De werkelijke situatie is veel gunstiger dan uit het rapport
van de stichting Natuur en milieu en de Consumentenbond zou blijken". Op deze
geobjectiveerde en genuanceerde wijze willen wij het debat voortzetten. Wij
vinden wel dat hier aandacht voor moet zijn en dat wij moeten uitzoeken wat
er daadwerkelijk aan de hand is, wat er achter het tumult zit.De PvdA steunt een algemeen harmonisatiebeleid, gericht op een Europese
lijst van toelaatbaar te achten stoffen en het daarbinnen bedoelde nationale
beleid, gericht op de beoordeling van toelaatbare middelen, vanuit die Europese
stoffenlijst. Anders gezegd, wat vanuit de Europese stoffenlijst op de Griekse
rots of het Spaanse zand kan, kan nog niet automatisch ook in de Nederlandse
polder. Om die reden hebben wij uiteindelijk het amendement van mevrouw Van
Ardenne inzake de biocidenrichtlijn niet gesteund. Daarmee werd feitelijk
bepleit, het nationale beleid in te leveren en alleen nog de Europese planning
te volgen. Zoals het kabinet in die discussie al aangaf, is dat inhoudelijk,
noch politiek, noch juridisch gewenst.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het lijkt mij goed om even orde op zaken te stellen. Een amendement-Van
Ardenne bestond niet. Er was een amendement c.s., waar de heren Udo en Feenstra
hun handtekening ook onder hadden gezet. Het amendement betrof biociden. Vandaag
hebben wij het over gewasbeschermingsmiddelen. Dat de handtekening van de
heer Feenstra maar vijf weken houdbaar is, daar kan ik verder niets aan doen.
Het roept vragen op over de lijn die de heer Feenstra wenst in te zetten met
gewasbeschermingsmiddelen. Daar zitten wij in feite met hetzelfde probleem.
Ik luister goed, maar ik kom er maar niet achter waar de heer Feenstra nou
precies naartoe wil en wat zijn echte oplossingen zijn.De heerFeenstra(PvdA)Over de oplossing kom ik nog te spreken. De biocidenrichtlijn en de gewasbeschermingsrichtlijn
trekt mevrouw Van Ardenne nu uit elkaar, maar daarmee is zij abuis. De biocidenrichtlijn
wordt geamendeerd binnen de Bestrijdingsmiddelenwet. De systematiek in het
amendement werkt dus door voor andere middelen in dezelfde wet.Dan het punt van het overeind houden van het amendement. Wij gaan een
debat zinvol in. Dat betekent dat je ook luistert. Wij hebben dus naar het
kabinet geluisterd. Het kabinet heeft aangegeven onze zorg over het uiteenlopen
van Nederland en Europa te begrijpen, maar vond het toen voorliggende wijzigingsvoorstel
inhoudelijk, noch politiek, noch juridisch gewenst. De Kamer moet reageren
op wat in een debat wordt gemeld. Om die reden bepleiten wij het versnellen
van het Europese beleid. Dat hebben wij eerder gedaan in de motie-Feenstra/Schreijer-Pierik.
Het kabinet heeft daar wat mee gedaan.De heerVan der Vlies(SGP)Dat is vanmorgen al een paar gezegd en in de loop der jaren ook al vaker
door de Kamer geroepen. Wat is het perspectief dat het er echt van komt door
de interventie van deze bewindslieden? Wij moeten op dit punt met beide benen
op de grond blijven staan.De heerFeenstra(PvdA)Dat is juist. Wil je Europa op tempo brengen, dan is het niet alleen het
kabinet dat iets moet doen. De motie is in juni 2000 ingediend. In november
2000 is er aandacht voor gevraagd in de Landbouwraad. In oktober 2001 is dat
nog een keer gebeurd. Wij moeten daarnaast op zoek naar andere kanalen. Wij
hebben allemaal onze Europese vertegenwoordigers. Ook via hen kunnen wij er
druk op zetten. De LTO heeft een belangrijk netwerk binnen Europa. Uiteindelijk
moet het een vorm van welbegrepen eigenbelang zijn om de Europese netwerken
onder druk te zetten. Ook organisaties die zich zorgen maken over gezondheid
en milieu, zouden andere contacten dan uitsluitend de staatssecretaris of
de minister kunnen gebruiken om Europa op tempo te brengen. Ik ben daar echter
niet optimistisch over. In de antwoorden staat namelijk dat de Nederlandse
interventie in de Landbouwraad weliswaar tweemaal breed is ondersteund, maar
dat de Commissie vervolgens alleen maar gezegd heeft dat zij zich zal inzetten
om verdere vertraging te voorkomen. Dat lijkt mij de ondergrens! Kortom, er
moet via vele kanalen en netwerken aan gewerkt worden, maar wij moeten wel
proberen om het achterste been sneller bij te trekken.De heerVan der Vlies(SGP)Ik erken dat er op allerlei fronten gewerkt moet worden. Ik ben het op
zichzelf ook wel met de heer Feenstra eens dat op dat punt alle zeilen bijgezet
moeten blijven worden. Het is echter een cynische waarneming dat alle acties
die hij zojuist releveerde, in de achterliggende maanden zijn gepasseerd,
maar dat toch de mededeling moest komen dat het niet eerder dan in 2008 het
geval zal zijn, terwijl eerder vroegere jaartallen zijn genoemd.De heerFeenstra(PvdA)Het tentoonspreiden van enig cynisme en met beide benen op de grond staan
liggen vaak niet zo ver uit elkaar. Ik vind het inderdaad jammer dat het binnen
Europa zo langzaam gaat. Daarom bepleit ik, net zoals u dat blijkbaar doet,
dat wij de diverse kanalen en mogelijkheden benutten om het achterste Europese
been sneller bijgetrokken te krijgen. Voor die punten waarop het tempoverschil
evenwel groot is, groot wordt en groot blijft, bepleiten wij een andere oplossing.
Dat is de oplossing, zoals die vorige week is neergelegd in ons amendement
op de biocidenrichtlijn en die volledig doorwerkt naar de systematiek van
de Bestrijdingsmiddelenwet 1962 en dus relevant is in dit kader. Stoffen met
een groot risicoprofiel zouden nationaal snel beoordeeld moeten worden en
voor de overige stoffen met een laag risicoprofiel zou aangesloten moeten
worden op de Europese besluitvorming. In de Zichtnota wordt de stagnatie bij
het CTB als zodanig niet opgelost. Ons amendement biedt echter een juridische
basis onder de herprioritering door het CTB. Vervolgens moet het door de verminderde
werklast mogelijk zijn om niet alleen de sanering door te zetten,
maar ook veelbelovende innovaties opnieuw in beeld te brengen. Zonder zo'n
wettelijke grondslag dreigt de goedbedoelde CTB-prioritering in het juridificeringsmoeras.
Ook daar biedt het amendement een oplossing voor. Verder verbindt het in een
verstandshuwelijk de PvdA en de VVD. Onze prioriteitenlijstjes zijn inhoudelijk
hetzelfde, maar kennen wel een verschillende prioriteitenvolgorde.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik dacht dat zij al zeven jaar getrouwd waren, maar misschien duurt dat
niet lang meer. Waarom heeft de heer Feenstra het in zijn amendement trouwens
over de herprioritering van het CTB, terwijl wij in feite op zoek zijn naar
aansluiting op de werkwijze en het schema van Brussel? Voorzover ik het kan
bekijken, heeft het CTB een andere prioritering dan Brussel. Daarom zie ik
in het amendement ook geen aansluiting op Brussel. Heb ik daar gelijk in?De heerFeenstra(PvdA)Er is wel sprake van een relatie. Als het CTB namelijk vastloopt met de
toelating, komen er geen nieuwe innovaties binnen. Dat zou jammer zijn, want
volgens Nefyto liggen er niet alleen veelbelovende nieuwe chemische middelen
met minder milieudruk op de plank, maar ook nieuwe biologische methoden. Wij
zijn geïnteresseerd in vernieuwing op dat punt. Bovendien is het CTB
een van de instellingen die behulpzaam kunnen zijn bij de Europese harmonisatie.
Een belangrijk deel van de inzet van het CTB zou daar ook op gericht moeten
zijn. Het mogelijk maken van herprioritering bij het CTB komt dus niet alleen
de nationale vernieuwing ten goede, maar levert als zodanig ook een bijdrage
aan het doorworstelen van de Europese werklast.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik begrijp hier niets van. Brussel inventariseert op dit moment welke
dossiers tot 2003 worden ingediend ten behoeve van beoordeling, terwijl stoffen
in een tempo van twee per jaar worden beoordeeld. Je zou zeggen dat dit wel
te overzien is. Het gaat dus niet om heel veel. Wat nodig is, is dat tot 2003
al datgene buiten haken wordt gesteld wat daarbij zal worden aangemeld. De
discussie in Nederland gaat niet over de B- en C-stoffen, het grote probleem
zit bij de A-stoffen. U zet die stoffen buiten haken in uw amendement. Dat
houdt in dat we bijvoorbeeld een stof zien beëindigen die straks door
Brussel in de beoordeling kan worden goedgekeurd. Voor dat probleem heeft
u in uw amendement geen oplossing aangedragen. Hoe lossen we dat probleem
op?De heerFeenstra(PvdA)Als u zegt dat u dat niet kunt volgen, verplicht u mij mijn standpunt
op dit punt nog eens uiteen te zetten. Als het CTB via dit amendement de door
hem bedoelde herprioritering op grond van een wettelijke basis kan aanpakken,
kan de werklast van het CTB anders worden ingezet, waarmee er ruimte komt
voor innovatie. Daardoor kan het CTB een belangrijk deel van zijn inzet richten
op de verdere afwikkeling van de Europese agenda. Dat is nodig, bleek net
uit vragen van de heer Van der Vlies, en ik neem aan dat u dat ook bepleit.
Daar waar deskundigheid binnen Europa aanwezig is binnen Nederland of daarbuiten,
moeten we dat gaan doen.Een volgend punt is wellicht gebaseerd op een misverstand aan uw kant.
Het is wel heel erg onwaarschijnlijk dat een stof in Nederland wordt toegelaten
en vervolgens binnen Europa wordt verboden. De combinatie groen/rood is immers
buitengewoon onwaarschijnlijk. Maar uiteindelijk stelt Europa alleen maar
een magazijnlijst op, een lijst van stoffen die in principe toelaatbaar zijn.
Daarmee is er nog geen middel op de markt. De Europese richtlijnen schrijven
voor, dat het vervolgens de lidstaten zijn die uit die groslijst, dus uit
het magazijn, moeten nagaan of een bepaald middel bij de nationale omstandigheden
past. Als we dat systeem op de goede wijze kunnen hanteren, zullen we alle
deskundigheid, dus ook die van het CTB, voluit moeten gaan inzetten in dit
kader. Maar het is niet zo dat plaatsing op de Europese lijst automatisch
toelating inhoudt. Daartussen zit nog de slag van de nationale beoordeling.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dat is mij uiteraard duidelijk. Het punt is echter dat we binnen één
Europese markt opereren, en dat in andere landen de middelen die in Nederland
worden uitgefaseerd – we hebben het dan over de A-lijst, de kritische
lijst – daar beschikbaar blijven, waar Brussel de uiteindelijke beoordeling
nog moet doen. Dat is het kromme in het amendement van u. Ik vind dat we daarvoor
vandaag een oplossing moeten vinden. Het gaat bij geïntegreerde teelt
immers om stoffen op de A-lijst, die noodzakelijk zijn als correctie.De voorzitter:Ik vraag u, nu genoegen te nemen met mijn dank aan uw adres dat u dit
probleem zo indringend hebt geëtaleerd. Maar de dag is nog lang, en ik
denk dat ook de andere partijen hierover nog zullen spreken. De heer Feenstra
antwoordt derhalve kort en vervolgt daarna zijn betoog.De heerFeenstra(PvdA)Ik zal straks een aantal mogelijkheden noemen waarbij binnen de systematiek
toch nog op zoek kan worden gegaan naar bestellingen.Ik sprak over het verstandshuwelijk van vorige week. Onze prioriteitenlijstjes
zijn inhoudelijk hetzelfde, ze kennen echter wel een verschillende prioriteitenvolgorde.
Voor de PvdA weegt een voortvarende sanering van bezwaarlijke middelen buitengewoon
zwaar, maar de VVD is het daarmee niet oneens. Voor de VVD weegt het beleidsgat
naar Europa toe bijzonder zwaar, maar deze zorg deelt de PvdA. De combinatie
van die twee heeft het inderdaad mogelijk gemaakt om te zeggen: in innoveren
en in het snel kunnen beoordelen van bezwaarlijke middelen, maar ook in het
plaatsen op de Europese agenda konden wij elkaar vinden. Het CTB moet nu beginnen
een indeling naar risicoprofiel te maken voor de A-, B- en C-lijsten. Daar
is het overigens al mee begonnen. Het kabinet kan dit voorstel dan overnemen
en de Kamer kan desgewenst dit voorstel nog bespreken. Minister Pronk vond
het amendement inhoudelijk, politiek en juridisch een verbetering, maar hij
vreesde een politisering van het debat over de lijsten. Dat lijkt me niet
terecht, en dat heb ik in de toelichting ook aangegeven. Ten eerste: zonder
de mogelijkheid van een debat in de Kamer krijgen de lijsten wel een erg ambtelijk-technocratisch
karakter. Ten tweede: een mogelijk politiek debat zet ook druk op zorgvuldigheid.
Maar, nog belangrijker: indien de Kamer een debat over de lijsten
wil, dan gaat het niet over het verplaatsen van appeltjes van de ene naar
de andere mand op basis van milieu- of sectorbelangen, maar uitsluitend over
de risicoprofielindeling. Het CTB heeft een profielinschatting gemaakt. Je
moet van goede huize komen om, anders dan CTB en kabinet, toch nog te menen
dat die risico-indeling tot een andere indeling moet leiden, maar wij hebben
die mogelijkheid op voorhand niet willen uitsluiten. De PvdA-fractie waardeert
het dat de VVD zich op dit punt verantwoordelijk heeft getoond en zich niet
eenzijdig heeft opgesteld. Recente debatten hebben aangegeven dat eenzijdigheid
niets oplevert.Het amendement sluit ook aan bij de aanbevelingen van de voormalige commissie-Alders.
Alders heeft in zijn brief van 23 oktober jl. gepleit voor een versnelde toelating
van innovatieve stoffen – dat wordt mogelijk gemaakt – voor het
juridisch zeker stellen van de herprioritering van het CTB – dat wordt
ook mogelijk gemaakt – en voor een uitbreiding van het systeem van toelatingen.
Daar kom ik nog op. Wij hopen dat ook de andere fracties zich niet gelukkig
prijzen met eerst een beoordeling van de minst bezwaarlijke middelen, want
we hebben geen belang bij een nog groter gat tussen Europa en Nederland. Als
dat klopt, dan kan dit amendement morgen bij de stemming op zeer brede steun
rekenen.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. Het is cruciaal wat er op die A-lijst staat. Op de A-lijst
van het CTB staan nu 19 stoffen. Mijn oordeel is dat deze lijst niet alleen
is vastgesteld op basis van milieu-, volksgezondheid- en arbocriteria, maar
dat ook andere criteria daarbij een rol hebben gespeeld, bijvoorbeeld het
feit dat het CTB een grote werklast voorzag, omdat men onmisbare middelen
moest gaan toetsen. Vindt de heer Feenstra ook niet dat er opnieuw naar die
A-lijst moet worden gekeken, op basis van milieu-, volksgezondheid- en arbocriteria?
Aan de hand daarvan moet worden vastgesteld wat de meest bezwaarlijke stoffen
zijn. Dat zouden er misschien wel meer kunnen zijn dan die 19.De heerFeenstra(PvdA)Ik kan volstaan met een eenvoudig "ja". Het gaat er niet om dat de lijsten
werkdrukproblemen oplossen. De A-, B- en C-lijsten moeten een risicoprofielindeling
bevatten.MevrouwVos(GroenLinks)Zegt de heer Feenstra daarmee ook dat er opnieuw moet worden gekeken naar
de huidige A-lijst en dat die opnieuw moet worden vastgesteld?De heerFeenstra(PvdA)Ik heb het bewust "voorwerk" genoemd.MevrouwVos(GroenLinks)Steunt de VVD dit ook, of moet ik dat aan de VVD vragen?De heerFeenstra(PvdA)Ik zou mevrouw Vos het laatste willen suggereren.De heerGeluk(VVD)De fractie van de VVD gaat nog altijd over haar eigen antwoorden. Wij
hebben grote zorgen over de stoffen die op de A-lijst staan. Ik ontken dat
niet. Er moet daarom nog goed worden gekeken naar wat A-, B- en C-stoffen
zijn, zeker gelet op de grens ertussen, ook daar waar die overgaat in B- en
C-stoffen.De heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Ik kom op de certificering. In de zichtnota wordt geïntegreerde
teelt door gecertificeerde bedrijven voorgesteld. Partijen worden verantwoordelijk
voor de geïntegreerde gewasbescherming. Maar wie wordt er verantwoordelijk
voor de certificering, de overheid of de sector? Dit is volstrekt niet duidelijk.
Wordt certificering de "license to produce", de basis voor het handhavingsbeleid
of is certificering bedoeld als kwalitatief onderscheid op de markt? Uit de
antwoorden maken wij op dat de certificering vanuit de markt begint, aanvullend
en bovenwettelijk is, voortbordurend op bestaande certificaten als MilieuKeur,
Milieu programma sierteelt, Certerra en Skal. Uit de antwoorden blijkt ook
dat bij onvoldoende vooruitgang bij de evaluatie in 2004 het gebruik van chemische
middelen wettelijk kan worden beperkt tot deze gecertificeerde bedrijven.
Hierover merkt het CBL op dat certificering bovenwettelijk is, onderscheidend
en dus niet generiek toepasbaar is als basis voor handhaving. Graag een toelichting
op dat punt. Een mogelijkheid is wel dat je probeert certificering te stimuleren. Daar
doet het kabinet ook aanzetten toe. Ik kan mij voorstellen dat je de diverse
financiële en fiscale regelingen, zoals DOA en Vamil, en het overheidsaankoopbeleid
richt op de gecertificeerde bedrijven. Graag een reactie op dat punt.Er worden nog certificatieschema's uitgewerkt door een college van deskundigen.
De ervaring met het groen polderen rond de bestrijdingsmiddelen is niet van
dien aard dat wij ervoor pleiten alle belangengroepen hierbij te betrekken.
Er moet worden voorkomen dat de uitkomst het resultaat is van onderhandelingen,
belangen en mistige compromissen. Ook bij de behandeling van het NMP-4 van
vorige week hebben wij aangegeven dat wij graag groen polderen en dat wij
graag convenanten terzake afsluiten, maar dat is geen must, geen verplichting.
Oordeel van geval tot geval. In dit geval pleiten wij voor een aanpak met
materiedeskundigen, met deskundigen vanuit het CTB, de PD, Wageningen en anderen.
Zij moeten certificeringschema's opstellen op basis van geïntegreerde
teeltmethoden, milieuvriendelijke landbouwmethoden en de "best practical means".
Een breed samenwerkingsverband van Vewin, NAV, NAJK en CLM heeft een goede
en innovatieve aanzet opgesteld voor het invullen van een geïntegreerde
teeltstrategie, vanuit zowel landbouw- als milieubelangen en met oog op en
gevoel voor de praktijk. Ik wijs op de nota Telen met toekomst. Zo'n invulling
staat de PvdA ook voor ogen, inclusief "off label use".De heerGeluk(VVD)Moeten in zo'n college van deskundigen bijvoorbeeld ook vertegenwoordigers
van milieuorganisaties opgenomen worden?De heerFeenstra(PvdA)Als je kiest voor een brede vertegenwoordiging moeten alle belangenorganisaties
vertegenwoordigd zijn. Je kunt echter ook een andere aanpak kiezen. Hierbij
staat niet de belangenbehartiging maar de inhoudelijke beoordeling voorop.
Gelet op de ervaringen van de laatste tijd kies ik in dit geval voor materiedeskundigen.
Dit soort zaken moet je wel van geval tot geval beoordelen. Ik kom nu te spreken over de wettelijke verruimingen. Hiermee geef ik
ook een antwoord op de vraag van mevrouw Van Ardenne terzake. Stoffen uit
bijlage I kunnen onder vergelijkbare omstandigheden een wederzijdse erkenning
krijgen. Brussel werkt aan een tijdelijke regeling voor "essential uses".
Nederland heeft voor acht stoffen claims ingediend. Het huidige toelatingsbeleid
kent al de mogelijkheid van voorlopige toelatingen. Een knelpuntenaanpak zou
de Kamer voor deze behandeling worden voorgelegd. Het huidige toelatingsbeleid
kent reeds een derdengebruik; wat onder vergelijkbare omstandigheden voor
linksdraaiende sla is toegestaan, kan het CTB ook voor rechtsdraaiende sla
toestaan. Het kabinet kondigt een vereenvoudiging van de uitbreidingstoelatingen
aan, maar het huidige beleid kent geen alternatieventoets waarbij alleen het
minst schadelijke middel wordt toegelaten. Brussel wil wel discussie over
een dergelijke toets.De PvdA staat open voor wettelijke verruimingen, maar daarbij moet eenzijdigheid
worden voorkomen, want anders loopt het vast in het publieke en politieke
debat. Daarom vragen wij van het kabinet om deze mogelijkheden in samenhang
uit te werken. Werk bijvoorbeeld belemmeringen rond voorlopige toelatingen
weg maar regel dan ook een alternatieventoets bij certificering of receptuur.Over receptuur gesproken. In de zichtnota wordt gesteld dat certificering
het ook mogelijk zou maken, middelen die niet aan de milieueisen voldoen,
toch toe te laten. Maar als alle bedrijven straks gecertificeerd worden, mogen
bezwaarlijke middelen dan ook door iedereen altijd worden toegepast? Waarom
is voor noodsituaties niet voorzien in een receptuursysteem voor het toepassen
van soms noodzakelijke, maar bezwaarlijke correctiemiddelen? Een receptuursysteem
voorkomt het regulier verstrekken van dergelijke middelen en beperkt de toepassing
ervan tot ultieme noodsituaties. Het kabinet geeft aan dat er theoretisch
een aantal modellen denkbaar zijn, dat er vragen van uitvoeringstechnische
en financiële aard zijn en dat vooralsnog het huidige beleid voldoende
effectief is. Nu is er echter alleen een wettelijke ontheffing bij onvoorziene
teeltbedreigende situaties. Receptuur kan snel en gericht werken zonder op
deze zware wettelijke voorziening te moeten terugvallen. Receptuur kan geïntegreerde
telers ook extra zekerheid bieden voor ultieme bedreigingen. Receptuur kan
aansluiten bij de categorie-indeling van Telen met toekomst. Daarom vragen
wij toch vanuit het kabinet een nadere reactie en uitwerking van zo'n receptuursysteem.Naast het lostrekken van de toelating en het op tempo brengen van Europa
moeten ook andere trajecten met kracht worden ingezet. Het kabinet heeft aangegeven
dat ook markt- en ketenpartijen een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren
van de doelen en dat marktpartijen de vraag naar deze producten kunnen stimuleren.
Daarbij speelt certificering weer een belangrijke rol. Bedrijven die het goed,
schoon en veilig doen, moeten herkenbaar zijn – gegarandeerd betrouwbaar –
en mogen voor hun onderscheiden hogere kwaliteit dan ook een hogere prijs
bedingen. Dit raakt inderdaad als eerste de verantwoordelijkheid van de markt-
en ketenpartijen, maar het kabinet mag zich hierbij wel wat meer proactief
opstellen. Het aantal Albert Heijns in deze wereld is zeer wel te overzien
en aan één tafel bijeen te brengen. Wil het kabinet hier met
de grote inkoop- en verkooporganisaties en grootwinkelbedrijven eens indringend
over spreken? Het kabinet moet draagvlak en afzet voor een hogere kwaliteit
organiseren, betrouwbaar en zichtbaar voor de consument met een hogere prijs
voor de producent.Handhaving is voor de PvdA een beleidsprioriteit, hier maar ook op andere
terreinen. De handhaving moet worden versterkt. Ook het Centraal bureau levensmiddelenhandel
pleit daarvoor. Daar is ook wel reden voor, want de antwoorden stellen ook
ons niet gerust. Zo gebruikt 21% van de telers verboden middelen, handelt
23% in strijd met de gebruiksvoorschriften en overschrijdt 24% tot 32% de
Bestrijdingsmiddelenwet. Ik neem aan dat wij deze percentages niet bij elkaar
mogen optellen, maar dat het over gescheiden activiteiten gaat. Als dat niet
zo is, zou het echt heel zorgelijk zijn. Wij vragen van het kabinet een gerichte
inspanning, juist om de voorlopers te beschermen tegen de "free-riders". Als
daar extra capaciteit en middelen voor nodig zijn, is de PvdA bereid, die
te verstrekken. Zouden wij dit ook niet taakstellend moeten invullen, bijvoorbeeld
door in vijf jaar ook hier 50% productie te laten nastreven?Ik gaf al aan dat de koplopers moeten worden gestimuleerd en dat het peloton
in beweging moet worden gebracht, maar welke gerichte inspanning bestaat er
voor de achterhoede? De Vewin heeft hier op de hoorzitting aangegeven dat
20% van de bedrijven 80% van de milieudruk veroorzaakt. Om welke bedrijven,
teelten of momenten gaat het? Kan er een gerichte, persoonlijke benadering
op volgen? Wij willen geen sluitende aanpak van handhaving en voorlichting
meer. De Vewin vraagt ook aandacht voor de niet-landbouwbestrijdingsmiddelen.
Daarvan wordt weinig gebruikt, maar dat gebruik heeft wel grote gevolgen.
Drinkwaterbedrijven besteden 100 mln gulden in tien jaar aan het wegfilteren
van bestrijdingsmiddelen uit het water. Die kosten worden nu aan de consument
doorberekend Zijn daar ook andere mogelijkheden voor?Er is veel discussie over genetische modificatie en biotechnologie. Er
wordt altijd op gewezen dat deze zaken kunnen bijdragen aan het formuleren
van beter uitgangsmateriaal en dus aan een lagere inzet van bestrijdingsmiddelen,
maar er zijn ook veel tegengestelde signalen op dit punt. Zijn er al voorbeelden
waarmee het een of het ander wordt bewezen? Wat verwacht het kabinet van deze
nieuwe technologie? Ik krijg graag een toelichting op dit punt.De heerGeluk(VVD)Voorzitter. De nota Zicht op gezonde teelt is laat verschenen. Het Meerjarenplan
gewasbeschermingsmiddelen, MJP-G, had een looptijd tot en met 2000. Dan zou
verwacht mogen worden dat eind 2000 een volgend plan is bediscussieerd en
ligt te wachten op uitvoering. Maar niets is minder waar. Het is nu november
2001 en er ligt nu pas een nota. Bovendien hebben wij te maken met een sector
die hevig gefrustreerd is. Al in 1998 liet zich aanzien dat bijstelling van
de wet- en regelgeving noodzakelijk was. Mijn collega Keur diende toen al
een motie in over de derdentoelating en het gebruik van middelen die voor
grote gewassen zijn toegelaten, maar niet voor kleine gewassen. Deze motie
werd toen kamerbreed ondersteund. Tot nu toe is de motie nog steeds niet
volledig uitgevoerd, maar daar kom ik later op terug.Vele malen heeft de Kamer sinds 1998 gesproken over het toelatingsbeleid
dat volgens een soms krappe meerderheid niet deugde. Steeds antwoordde de
regering dat het goed ging, dat voorlopen juist gewenst was en dat slechts
minimaal werd afgeweken van Europees beleid. Ondertussen werd de eindsanering
van de zogenaamde kanalisatiestoffen uit het MJP-G uitgewerkt en uitgevoerd.
Dit leverde zeer zware discussies in de Kamer op, maar zeker ook tussen de
praktijk en de ministeries. Het ontbreekt ten enenmale aan een goed toelatingsbeleid.
Tijdens al het overleg dat is gevoerd, blijkt het niet mogelijk geweest te
zijn, de regering en zelfs een deel van de Kamer te overtuigen van dit feit.
Wij hebben zeer veel brieven ontvangen van telers, groepen uit de samenleving,
natuurorganisaties en allerlei bedrijven, maar ook van gemeenten en provincies
die van mening zijn dat het huidige beleid niet deugt. Op 9 november jl. schreef
de staatssecretaris een belangrijke brief aan de Kamer. Tot op heden heb ik
deze brief met bijlagen nog niet ontvangen. Hij lag wel hier op tafel, maar
ik ontving hem niet via de reguliere post en de bijlagen heb ik niet kunnen
inzien. Ik vind dat dit niet kan. Mijn grote ergernis hierover verdampte wel
enigszins na het lezen van de brief. Hierin geeft de staatssecretaris mede
namens de minister van VROM aan dat een andere werkwijze van het CTB dringend
noodzakelijk is. Dat is voorwaar geen geringe constatering na vier jaar geroep
in en buiten de Kamer. Eindelijk breekt het licht door, zo zou kunnen worden
geconstateerd. Overigens moet ik opmerken dat minister Pronk al eerder in
een brief heeft gezegd dat het CTB zijn eigen beleid vaststelt. Mijn politieke
inschatting is de volgende. Er zijn acties geweest van LTO ten opzichte van
minister-president Kok, minister Brinkhorst veegt vakkundig zijn straatje
schoon, staatssecretaris Faber en minister Pronk moeten betalen en het CTB
krijgt de schuld. Dat maak ik op uit de brief van 9 november. Staatssecretaris
Faber en minister Pronk zijn verantwoordelijk voor het beleid van het CTB.MinisterPronkZou ik mogen weten waarvan wij het CTB de schuld hebben gegeven? Het is
heel lastig, pas aan het einde van de dag daarop te moeten antwoorden. Waar
staat dat wij het CTB de schuld geven?De heerGeluk(VVD)Dat is mijn politieke inschatting.MinisterPronkDan heb ik even tijd nodig voor mijn politieke inschatting hoe daarop
te reageren. Het was dus geen citaat.De heerGeluk(VVD)Nee, ik heb duidelijk gezegd dat het mijn politieke inschatting is.De actie van LTO heeft dus toch enige zin gehad. Zoals zo vaak gebeurt
iets dergelijks als het water de lippen bereikt. De grote vraag is of dit
voldoende is en of werkelijk bereikt wordt wat in de beeldvorming naar voren
komt. Wij zullen daar nauwlettend op toezien.Het is jammer dat het al zo slecht begint. Het bericht over zo'n belangrijk
debat komt op het allerlaatste moment naar de Kamer. Er is geen persbericht
verschenen of gebeurt dat vandaag nog? Het geeft geen pas, de Kamer daarmee
op het allerlaatste moment te confronteren. Laat ik mij beperken tot de inhoud
en de gevolgen van de boodschap. Ik maak eerst enkele algemene opmerkingen,
daarna behandel ik de nota en ga in op de brief van 9 november. Vervolgens
trek ik enkele conclusies.De VVD-fractie wil dat er samenhang in Europees verband tot stand komt.
Het Nederlandse beleid moet stroken met dat van de rest van Europa. Wij zijn
voorstander van een duurzame en milieuvriendelijke land- en tuinbouw. Een
goed toelatingsbeleid van bestrijdingsmiddelen is daarbij essentieel. De vorige
spreker duidde daar ook al op. Het draagvlak voor de doelstellingen moet voldoende
zijn gefundeerd, anders is het beleid gedoemd te mislukken. Het moet schragen
op de praktijk. Het wegduiken in gebruik van illegale middelen moet maximaal
worden voorkomen. Dat kan mede door een goed toelatingsbeleid.De VVD-fractie vindt het oprekken van termijnen tot 2008 om te komen tot
harmonisatie onacceptabel. Het Europees Parlement heeft een motie aanvaard
van mijn VVD-collega Mulder om vast te houden aan de Europese harmonisatie
in 2003. Na een bezoek dat wij met de vaste commissie brachten aan commissaris
Byrne ben ik niet opgetogen teruggekomen uit Brussel. Zijn woorden waren:
the ball is in your court. Wij zullen deze dan ook in dit huis moeten spelen.
Hoe dan ook, Nederland blijft geconfronteerd worden met het feit dat het dossier
van de gewasbeschermingsmiddelen tot 2008 niet synchroon loopt. De land- en
tuinbouw in Nederland is koploper op het gebied van technische ontwikkelingen,
maar ook van teeltwijzen en geïntegreerde teeltwijzen. Tegen de tijd
dat de lijst voor middelen is goedgekeurd in Europa zullen wij deze koploperspositie
verloren hebben als het Nederlandse beleid zich niet aanpast aan de realiteit.Die realiteit is dat Europa achterloopt en Nederland een volstrekt eigenstandig
beleid voert waarbij een aantal belangrijke bestrijdingsmiddelen voor land-
en tuinbouw sinds kort niet meer worden toegelaten. Landbouwers kunnen op
grond van Europese regelgeving hiertegen geen bezwaar aantekenen, omdat die
nog niet klaar is. In de omringende landen worden deze middelen voorlopig
ongestoord toegelaten. Dit levert grote concurrentievervalsing op, waardoor
de hele sector inclusief de agroverwerkende bedrijven gevoelige schade zullen
oplopen. Het is echter niet het enige negatieve effect.Het effect op de milieubalans binnen Europa zal negatief zijn. De gewassen
zullen met meer en minder doeltreffende, minder milieuvriendelijke middelen
worden bespoten. Er vindt import plaats uit andere landen van vruchten die
bespoten zijn met middelen die in Nederland verboden zijn. Positieve prikkels
van de voorlopers zullen uitblijven. Zij gooien het touwtje in de boot. Het
draagvlak om een extra prestatie te leveren, zal wegvallen. Nederland zal
de technische voorsprong, de innovatie die met zoveel zorg is opgebouwd op
het gebied van het telen van groente en fruit, inleveren en daarbij zijn belangrijke
positie verliezen. Het is ook puur slecht voor de ontwikkeling van het platteland,
waar men juist heeft ingezet op de productie van producten met grote toegevoegde
waarde. De vele brieven van gemeenten die wij hebben ontvangen onderstrepen
dit. Het belangrijkste vind ik dat het resultaat van al deze negatieve ontwikkelingen
is dat boeren en tuinders vluchten in het gebruik van illegale
middelen, zoals cijfers aantonen. Dat is iets wat wij juist maximaal willen
zien te voorkomen. De VVD begrijpt dan ook niet wat het voor nut heeft gehad,
in te zetten op dit beleid met zulke negatieve effecten, terwijl het beoogde
milieudoel niet wordt gehaald.Voorzitter. Dit is des te merkwaardiger als wij weten dat in Nederland
en in Brussel krachtige instrumenten worden ontwikkeld om concurrentievervalsing
tegen te gaan. Ik denk aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit en de Europese
commissaris mededingingsbeleid. In onze ogen kan het probleem op twee fronten
worden opgelost. In de eerste plaats kan het in Europa door het verkorten
van de harmonisatietermijn. In de tweede plaats kan het in Nederland door
het vinden van adequate oplossingen voor de problemen als gevolg van de achterstand
in het Europees gewasbeschermingsmiddelenbeleid. Hoe moet ik in dit verband
de uitspraak beschouwen van de staatssecretaris bij de presentatie van deze
nota: bij de land- en tuinbouw moet je het gebruik van bestrijdingsmiddelen
zien als doping in topsport? Dat soort woorden heeft zij gebruikt. Ik vind
dit in hoge mate blijk geven van onnadenkendheid en dan druk ik mij nog mild
uit. Zij gaat geheel voorbij aan het feit dat er medicijnen nodig zijn, of
het nu gaat om mensen, dieren of planten. Of wil zij zich scharen bij bevolkingsgroepen
in Nederland die medicijnen heel bewust afwijzen?Voorzitter. Wij leven in Nederland niet op een eiland. Hadden wij dit
wel gewild dan hadden wij niet mee moeten gaan met de Europese Unie. Nu daar
wel voor is gekozen, moeten wij ons aanpassen bij de gemiddelde snelheid.
Het is niet anders. Dit geldt ook voor het toelatingsbeleid inzake gewasbeschermingsmiddelen.
Als je iets wil doen, moet je het ook in Europa doen. Ik was dan ook blij
dat minister Brinkhorst in november 2000 na veelvuldig aandringen door de
VVD een en ander aanhangig heeft gemaakt bij de Landbouwraad. Onlangs is dit
weer besproken in die raad. Ook andere landen zijn van mening dat de Europese
Commissie een hoger tempo moet ontwikkelen.Ik kom tot het onderwerp "milieu en draagvlak". De VVD vindt duurzame
en milieuvriendelijke landbouw belangrijk en is derhalve voor het toepassen
van bestrijdingsmiddelen op een zo duurzaam mogelijke manier. Wij stellen
overigens vast dat ook in duurzame, geïntegreerde teelt gebruik zal moeten
worden gemaakt van chemische bestrijdingsmiddelen en uiteraard eveneens van
biologische bestrijdingsmiddelen. De VVD vreest dat door het huidige slechte
toelatingsbeleid illegaal en oncontroleerbaar gebruik zal ontstaan. Het milieu
zal daar nog sterker onder lijden, zoals ik al eerder aangaf. Het is opvallend
te moeten constateren dat het deelnemerspercentage van telers die geïntegreerde
gewassen telen sterk is teruggevallen. Naar onze overtuiging kan een goed
toelatingsbeleid deze trend keren. Het is uitermate belangrijk dat het deelnemerspercentage
inzake geïntegreerde teelt omhoog gaat in plaats van omlaag.Het huidige beleid valt niet uit te leggen aan telers, ondernemers en
consumenten. Er heers grote verwarring en er is grote onzekerheid, vooral
over investeringen. Moet men wel of niet investeren in duurzame teelt? En
hoe moet men dit dan doen? Er vallen steeds meer belangrijke en onmisbare
middelen weg, waardoor het illegaal gebruik sterk toeneemt. Uit het antwoord
op vraag 25 blijkt dat 24% tot 32% van de middelen onjuist wordt gebruikt.
Hoe denkt het kabinet draagvlak te vinden voor nieuw beleid? Denkt het dat
de basis hiervoor op dit moment goed gefundeerd is? Ik vind dit een essentiële
vraag.Voorzitter. Dit brengt mij tot de nota Zicht op gezonde teelt. De behandeling
van deze nota valt op een verkeerd tijdstip, zoals ik eerder aangaf. Zeker
ook gezien de brief van afgelopen vrijdag vraag ik mij echt af of wij deze
nota wel nu moeten behandelen. Het nieuwe beleid is immers gestoeld op oud
beleid dat is vastgelopen. Men zal dus eerst deze Gordiaanse knoop moeten
ontwarren. Toch wil de VVD over de nota wel enkele opmerkingen maken.Wat de VVD sterk opviel tijdens de hoorzitting was dat de doelstellingen
van het kabinet eenzijdig geformuleerd waren en dat de partijen die aan tafel
zaten zich hierin niet konden herkennen. Is deze constatering juist? Er staat
overigens: "Het kabinet heeft de volgende doelen voor ogen". Indien deze constatering
juist is, hoe kan dan worden volgehouden dat een en ander heeft geleid tot
een gedeelde visie op hoofdlijnen?De sector geeft aan verder te willen. LTO heeft dat uitdrukkelijk gezegd.
Zij heeft een lezenswaardige notitie daarover uitgebracht. Zij heeft grote
aandacht voor het milieu en de voedselveiligheid. Dat er wat moet gaan gebeuren
is evident, maar het moet wel kunnen.Ik kom tot onze standpunten. Het tijdschema doornemend blijkt dat tijdens
de voorbereiding van de nota er nog geen echte onenigheid met de sector was
over de landbouwkundige onmisbaarheid. De laatste gesprekken werden immers
in november 2000 gevoerd. Ook het uitstel van harmonisatie van bestrijdingsmiddelen
in Europa tot zeker 2008 was toen nog niet bekend. Nu het beleid in Nederland
totaal is vastgelopen – de land- en tuinbouw spreekt over een failliet
beleid – en de harmonisatie wordt uitgesteld, is het evident dat Nederland
deze stap voorwaarts niet kan maken. De VVD is van mening dat de nota op los
zand is komen te staan door de ontwikkeling. De nota heeft absoluut geen draagvlak
in de sector. Isoleren van het Europese veld is onwenselijk.Het is jammer, want een deel van de ideeën is juist erg goed. Ik
doel vooral op geïntegreerde teelt, stimulering van terugdringing van
gebruik en terughoudende, zorgvuldige toepassing. Wij willen maximaal proberen
het illegale gebruik te voorkomen. Het belangrijkste middel hierbij is een
goed toelatingsbeleid. Ik heb dat al enkele malen gezegd. Bij een ongewijzigd
beleid staat welhaast vast dat op grote schaal telers in de illegaliteit gedwongen
zullen worden. Dit wordt nog meer bevorderd doordat in buurlanden veel middelen
tot het einde van de harmonisatie vrij verkrijgbaar zijn en gemakkelijk in
de kofferbak van een auto zijn mee te nemen. Illegale toepassing is zeer moeilijk
te controleren. Ook Eurocommissaris Byrne sprak hierover de in de vaste commissie
zijn grote zorgen over uit.Wij kunnen aan burgers, boeren en buitenlui niet uitleggen dat producten
uit andere Europese landen die voldoen aan Europese eisen van residuen in
Nederland mogen binnenkomen, maar dat zij in Nederland het volgend jaar wegens
het verbod van toepassing van een bepaald aantal middelen in Nederland niet
geteeld kunnen worden. Producten als spruiten en ijsbergsla worden
clandestien geteeld in Nederland, gaan vervolgens naar Duitsland op contract
en komen weer terug naar de Nederlandse markt. Is dat wat wij met elkaar willen?
Ik vind van niet.Certificering is voor ons primair een zaak van het bedrijfsleven. De overheid
moet zelfs niet eens aan de rechercheursfunctie willen denken. De nota ademt
over certificering vooral een sfeer van "gij zult!" uit. Deze maakbaarheid
past liberalen niet. Het is veel beter en veel effectiever om het bedrijfsleven
op Europees niveau te stimuleren om initiatieven van de grond te trekken.
Op dit moment blijkt certificering voor het bedrijfsleven nog geen eenduidige
zaak. De Eurep/GAP-norm die door de grote supermarkten wordt ontwikkeld is
een oplossing. In Duitsland wordt nu ook een systeem ontwikkeld. Het gevaar
schuilt erin dat in een sterk geïnternationaliseerde sector 1001 certificaten
gaan ontstaan. Dat moeten wij zien te voorkomen. Wat doet het kabinet eraan
om dit in Europees verband op te pakken? Ik vind dit uitermate belangrijk.MevrouwVos(GroenLinks)Certificering is natuurlijk in feite de kern van het nieuwe beleid dat
de staatssecretaris voorlegt. Ik begrijp nu dat de heer Geluk niets wil opleggen,
omdat het bedrijfsleven dat zelf kan ontwikkelen. Vindt hij, net als de staatssecretaris,
dat certificering in feite het cruciale element is om te zorgen dat de milieuwinst,
de gezondheidswinst etc. geboekt gaan worden? Zo ja, waarom vindt hij dan
dat er geen verplichting aan verbonden mag worden?De heerGeluk(VVD)Ik vind de certificering een goed instrument om het voorgestane beleid
te realiseren. Als certificering echter verplicht wordt gesteld, wordt allerlei
ontduikingsgedrag van welke aard dan ook opgeroepen. Dat moeten wij voorkomen.
Er moet zodanig worden gecertificeerd dat het bedrijfsleven er enthousiast
voor wordt en dat opneemt. Het bedrijfsleven kijkt toch naar de winstmaximalisatie.
Het uitgangspunt is hoe men een maximale winst kan halen met een certificaat.
Op die manier moet je proberen certificering in de markt te zetten. Als het
alleen wordt opgelegd met als doel het gebruik van middelen omlaag te brengen
en als het doel ook is dat voor een bepaalde datum, namelijk 2005, 9% van
de telers een certificaat heeft, werkt dat niet, dan is het weer een opleggen
van bovenaf. De certificaten zijn er nog niet eens. Daar ligt het grote probleem.MevrouwVos(GroenLinks)Hiermee haalt de heer Geluk de kern uit de nota. Ik vind dat hij daarover
duidelijker moet worden. In zijn visie zal het ook zo blijven dat bedrijven
die niet wensen mee te doen, gewoon kunnen doorgaan. Dat is toch een groot
probleem.De heerGeluk(VVD)Ik heb met telers gesproken die nu de Eurep/GAP-norm opgelegd krijgen
vanuit het bedrijfsleven. Als zij geen aardappelen telen die onder de Eurep/GAP-norm
vallen, willen zij de aardappelen niet afnemen. Dat instrument is tien keer
effectiever dan wanneer het door de overheid is opgelegd. Het moet vanuit
de markt komen. Het kabinet heeft de taak om het vanuit de markt te stimuleren
en het op die manier tot stand te laten komen. Dat is in feite hetzelfde als
minister Brinkhorst doet met de biologische landbouw. Het Centraal bureau
levensmiddelen was hierover ook heel duidelijk, toen het uitsprak dat het
geen taak van de overheid is. De overheid kan het wel stimuleren. Zo wil de
VVD ook de stimulering van de certificering tot stand brengen. De vraag is
of een dergelijke Alleingang in Europa bij de certificering op deze manier
wel moet. Deze vraag is des te prangender vanwege het private karakter van
certificering en het nu uitstellen van harmonisering in Europa. Wij hebben
dus ook met die tijdklem te maken. Hoe wil de regering die bereiken per 2005
of zelfs afdwingen?Wij zijn voorstander van een geïntegreerde teelt en zo weinig mogelijk
spuiten. Wij delen de mening die in de nota is weergegeven. Hierbij is echter
een goed toelatingsbeleid van het grootste belang.De VVD-fractie heeft tegen de motie-Stelingwerf over de heffingen gestemd.
De motie is met een nipte meerderheid aangenomen en wordt uitgevoerd. Het
is maar zeer de vraag of de opbrengsten kunnen worden teruggesluisd, wat wel
de bedoeling is van de motie. De nota Landbouw en fiscus zal daarover duidelijkheid
geven. Hoe kunnen wij nu over heffingen spreken, als wij niet weten wat in
de nota Landbouw en fiscus zal staan? Wij hebben begrepen dat wij die nota
onder de kerstboom zullen aantreffen. Ik ben dan ook zeer benieuwd naar de
reacties van de andere partijen als terugsluis niet mogelijk is, met name
van de indiener van de motie, de heer Stellingwerf.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Is de VVD-fractie inmiddels bekeerd en zou zij het eens zijn met een heffing
of staat de VVD-fractie nog steeds op het standpunt van geen heffing?De heerGeluk(VVD)Ik wilde dat net gaan uitspreken. De VVD-fractie is tegen heffingen op
bestrijdingsmiddelen. Wij hebben daarvoor de volgende argumentatie. De btw
op bestrijdingsmiddelen is in het kader van de duurzame ondernemersaftrek
reeds van 6% naar 19% verhoogd. Dit is een flinke lastenverzwaring. Met name
in de akkerbouw zal 62% met het gebruik van deze middelen zwaar worden getroffen.
Die sector heeft het al moeilijk en de inkomens zullen dan nog verder gaan
dalen. Dat is toch ook een zorg voor partijen die zich over het inkomen van
landbouwers zoveel zorgen maken. Een heffing is een contraproductieve maatregel.
De sector is nu aan een geweldige inhaalslag bezig en men zal de hakken wederom
in het zand gaan zetten. Met de reeds ingezette beperking van gebruik van
middelen vanwege het onlangs afgelopen convenant MJP-G en het lozingsbesluit,
die reeds zeer belangrijke milieuvoordelen geven, wordt een belangrijke milieuwinst
geboekt. Dit vereist reeds grote inspanningen en extra kosten van de sector.
Minister Pronk heeft in de Eerste Kamer gezegd dat de opbrengst niet kan terugvloeien naar
de sector, maar naar de algemene middelen gaat. Dan wordt het dus een ordinaire
belastingverhoging, waarmee je jezelf niet eens een worst hebt voorgehouden.
Hoe is het met de controle en de handhaafbaarheid? Omringende landen staan
wel gebruik toe, maar kennen geen heffing. Import is vrij. Er is in de Europese
Unie immers vrij verkeer van goederen en diensten. Hoe moet ik dit zien? Het
gaat om relatief kleine volumina en er is weer geen sprake van
harmonisatie in Europees verband. De economische activiteit wordt hiervan
de dupe.Het valt de fractie van de VVD op dat in de nota de samenhang met het
Europese beleid ontbreekt. Reeds eerder heb ik aangegeven waar de knelpunten
liggen; ik zal dit niet herhalen. Invoering op dit moment van het voorgestelde,
overigens nobele beleid wordt onmogelijk gemaakt door het toe nu toe sterk
afwijken van het door Brussel gevoerde beleid. Het is jammer om dit te moeten
constateren.Ik wil ook de brief van 9 november, afgelopen vrijdag, bespreken. De website
van LNV blijkt heel goed te functioneren, waardoor ik deze brief vrijdagavond
via internet toch nog heb kunnen lezen.StaatssecretarisFaberToch is die echt naar u toegestuurd.De heerGeluk(VVD)Ik heb hem niet ontvangen.Ik ben er verheugd over dat blijkens deze brief het kabinet eindelijk
inziet dat het beleid van het CTB bijgesteld dient te worden. Eindelijk krijgen
wij een keer een goed bericht. Het is wel zonde dat er zo veel jaren verloren
zijn gegaan. Wat had dit een ellende en frustratie kunnen voorkomen! Het is
jammer dat het kabinet zo laat tot inkeer is gekomen. Samen met het amendement
over de herprioritering worden er zo stappen voorwaarts gezet. Het zijn kleine
stappen, die samen misschien een grote stap maken. Ik hoop dat het niet in
goede voornemens blijft steken. Telers mogen niet blij worden gemaakt met
een dode mus. Bij de herprioritering zijn juridische bezwaren, derdenbezwaren,
mogelijk. Hierover maak ik mij nog zorgen. Ik heb mij erover laten informeren
dat zij behoorlijk kunnen worden ingeperkt, maar het is wel een reëel
probleem. Verder heb ik nog wat inhoudelijke vragen over de brief.Hoe moet de brief worden gelezen in verband met het antwoord op vraag
28? Dit is volstrekt tegengesteld aan datgene wat in de brief van 9 november
is verwoord.De problemen zijn ontstaan door het niet toelaten van een aantal stoffen.
Het kabinet komt nu gelukkig tot inkeer. Betekent dit dat de besluiten fout
zijn genomen? Consistent redenerend kom ik tot de conclusie dat het wijzigingsbesluit
van het CTB met terugwerkende kracht moet ingaan. Ik ga ervan uit dat het
kabinet het inderdaad zo zal doen. Als dit niet gebeurt, is aan de huidige
problemen nog niets opgelost.Welke consequenties heeft een en ander voor de herprioritering van de
A-, B- en C-stoffenlijst, voor de landbouwkundig onmisbare stoffen en voor
de compleetheid van de dossiers die bij de landbouwkundig onmisbare stoffen
en andere toepassingen worden gevraagd?Wat moeten wij nu met de fact-finding over de geïntegreerde landbouw?
De voorlopige conclusie laat duidelijk zien dat het niet goed zit; wij hebben
dit het kabinet al vele malen voorgehouden. Op welke termijn kunnen wij besluiten
hierover verwachten? Staat dit niet in nauw verband met het beleidsbesluit
van het CTB?De fractie van de VVD vraagt voor de korte termijn specifiek aandacht
voor een aantal punten. Wij staan in Nederland bekend om ons zeer grote aantal
kleine teelten, gewassen op een relatief klein oppervlak met een hoge toegevoegde
waarde. De toelating van bestrijdingsmiddelen, de zogenaamde derdenuitbreiding,
verloopt uiterst moeizaam. De multinationale fabrikanten vinden het te duur
wegens de kleine omzet, zeker door de omvangrijke dossiers, van meer dan vijftigduizend
pagina's, die moeten worden aangeleverd om toelating aan te vragen. De fractie
van de VVD wil dat hiervoor een eenvoudiger systeem wordt toegepast. Dit is
nodig voor de geïntegreerde teelt. In de motie-Keur van 19 februari 1998
wordt al hierom gevraagd. Die motie is nog steeds niet volledig uitgevoerd.
Wil de staatssecretaris het wetsvoorstel dat binnenkort zal worden ingediend,
voor 1 december 2001 aan de Raad van State aanbieden?Reeds nu vindt op grote schaal geïntegreerde landbouwproductie plaats,
landbouwproductie waarbij sprake is van zo weinig mogelijk spuiten. Wat daarbij
nodig zijn, zijn nieuwe middelen, middelen met een milieuvriendelijker dossier.
Deze middelen liggen op de plank, maar zij worden vanwege het stringente beleid
van Nederland niet toegelaten. Hier zijn twee redenen voor. Het CBT hanteert
een wettelijk, uiterst rigide toelatingssysteem. Dat erkent de staatssecretaris
ook in de brief van 9 november. Multinationals kijken wel uit en vragen geen
gebruik van hun middel in Nederland aan. Immers, als dat vanwege het rigide
systeem hier wordt afgewezen, betekent dat voor hen een probleem. Dan zit
er aan dat middel een vlekje. De fractie van de VVD dringt daarom met klem
aan op een meer soepel toelatingsbeleid voor nieuwe, milieuvriendelijke middelen,
middelen die reeds in andere Europese landen worden toegelaten. Een terugwerkende
kracht tot 1 januari 2000 lijkt ons daarbij billijk en het CTB-beleid zou
in die zin moeten worden aangepast. Uiteraard moet bij toelating worden voldaan
aan de eisen die in verband met de Nederlandse omstandigheden worden gesteld.
Wil de staatssecretaris deze toezegging doen? Hetzelfde geldt voor alle overige
toelatingen.Mijn slotconclusie: de nota Zicht op gezonde teelt kunnen wij niet in
deze vorm aanvaarden, ondanks het feit dat zij enkele aantrekkelijke denkbeelden
bevat. Zeker nu het beleid op een aantal belangrijke punten op de schop gaat,
lijkt het ons veel beter de nota voorlopig in portefeuille te houden tot rust
op het front is geschapen en er duidelijkheid voor de telers is. Zij weten
dan wat wel en wat niet kan. Hierbij denk ik ook aan de samenhang die er in
Europees verband moet zijn, zeker wat de certificering betreft. De fractie
van de VVD ziet met belangstelling uit naar de beantwoording van de zijde
van het kabinet en zij zal bij het niet krijgen van de gevraagde toezeggingen
niet aarzelen in tweede instantie uitspraken van de Kamer te vragen.De voorzitter:Alvorens het woord te geven aan mevrouw Van Ardenne van het CDA, heb ik
twee mededelingen van huishoudelijke aard. Er is bericht van verhindering
van collega Poppe wegens ziekte. Verder deel ik mee de leiding nu over te
dragen aan onze vice-voorzitter de heer Van der Vlies, opdat ik straks namens
de fractie van D66 het woord kan voeren.De voorzitter: Van der VliesMevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. Evenals de heer Feenstra, wil ik beginnen met opmerkingen
over de geschiedenis. Die is namelijk belangrijk bij het bespreken van de
nota die nu aan de orde is, de nota Zicht op gezonde teelt. Voordat de nota Zicht op gezonde teelt verscheen, was er al heel veel
te doen rondom het Nederlandse gewasbeschermingsbeleid. Met de komst van de
nota is de aandacht ervoor niet verminderd. Integendeel! Toch was tegen het
einde van het Meerjarenprogramma gewasbescherming in het jaar 2000 al duidelijk
dat de ambities die de overheid en de sector hadden niet onverkort konden
worden gerealiseerd. Grosso modo is halvering van het gebruik gehaald. Dat
is een prestatie van formaat. Tegenover dit goede nieuws staat het slechte:
het is de overheid niet gelukt een breed en effectief middelenpakket in de
benen te houden, een pakket met ook middelen van natuurlijke oorsprong. Het
realiseren van deze doelstelling behoorde wel tot de afspraken. Een breed
en effectief middelenpakket is nodig om de afhankelijkheid van chemische middelen
te verminderen, eveneens een doelstelling van het MJP-G. Daarover wordt nu
nog steeds gesproken. Als je geen breed middelenpakket hebt, is het niet eenvoudig
de afhankelijkheid van chemische middelen te verminderen. Het is heel duidelijk
dat er een relatie tussen het een en het ander is.Dat het ambitieniveau van de overheid en de sector in 1991 hoog zo niet
te hoog was, blijkt wel uit het feit dat van meet af aan is afgesproken dat
beoordeling en toelating van middelen, los van de vraag of daarbij sprake
moest zijn van een herbeoordeling dan wel nieuw toe te laten middelen, strikter
en versneld zouden gebeuren. Deze afspraak stond los van de besluiten in Brussel.
Hiermee zijn wij echter klem gelopen. De harmonisatie die er in 2003 zou moeten
zijn, zou de ongelijkheid tussen de lidstaten wegnemen. Die ongelijkheid zal
er dan echter nog zijn, want er is nu een langere termijn voor de harmonisatie
aangekondigd. Duidelijk werd dat het Nederlands gewasbeschermingsbeleid dreigde
te ontsporen. In Brussel liep men achterop, maar het CTB in Wageningen was
ook behoorlijk achter met beoordelingen.Hebben wij daar in de Kamer nooit over gesproken? Ja zeker, in 1996, in
1977 en in 1998 hebben wij een- en andermaal gedebatteerd met de toenmalige
minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, de heer Van Aartsen, waarbij
wij hebben gewezen op de consequenties die die late beoordeling en vertraging
met zich zouden brengen. Wij hebben steeds verzocht om in Brussel aan te dringen
op spoedige harmonisatie. Dat brede en effectieve pakket is echter uiteindelijk
niet totstandgekomen. Van de heer Feenstra heb ik een aantal ideetjes gehoord
die in de achter ons liggende jaren continu aan de orde zijn geweest. Off
label use, receptuur, registratie van af- en aanleveren, veel van dit soort
zaken zijn in de voorbije jaren aan de minister voorgelegd.Er was dus werk aan de winkel voor de staatssecretaris toen zij in 1998
aantrad. Er lagen voldoende moties om uit te voeren, het beleid liep spaak,
er werd een commissie-Ginjaar ingesteld die met behulp van een andere commissie
een lijst van landbouwkundig onmisbare middelen heeft opgesteld, en er kwam
een wet. Maar het CTB kon de achterstand in het werk maar niet inlopen. Vervolgens
werd een indeling, een herprioritering gemaakt met een A-, B- en C-lijst.
Mevrouw Vos wees er terecht op dat die herprioritering voor een groot deel
te maken heeft met de werkachterstand en niet met wat wel of niet milieukritisch
is. Daar kun je later wel verandering in aanbrengen, maar de lijst is zoals
zij is. De Kamer moet zich niet bemoeien met de werkindeling; dat is een zaak
van het CTB. Ik vind wel dat wij moeten faciliteren. Als het CTB met een hoge
werklast zit, dan moet je kunnen meedenken, maar die herprioritering is een
zaak van het college. Uit de beantwoording op schriftelijke vragen begrijp
ik dat het kabinet dat ook vindt.In het amendement-Feenstra/Udo zien wij waar die prioritering wettelijk
wordt verankerd. Daar is wel wat voor te zeggen, maar voorgesteld wordt de
aanwijzing van de A-, B- en C-lijsten van een voorhangprocedure te voorzien.
De kans dat de Tweede Kamer dan weer op de stoel van het CTB gaat zitten en
zich met de prioritering gaat bemoeien, is daarmee wel weer erg groot. De
PvdA zet daar overigens wel de traditie van minister Pronk mee voort. Immers,
hij heeft zich in de afgelopen tijd ook nog wel eens bemoeid met de prioritering
van het CTB. Er is een briefwisseling geweest, enz. Wat ik niet begrijp, is
dat de VVD ook vindt dat dit moet. Laten wij alsjeblieft de verantwoordelijkheden
uit elkaar houden. Het valt niet goed in te zien wat de winst is van het amendement. Van
de VVD heb ik geen enkele onderbouwing gehoord van de stelling dat het amendement
zo geweldig is voor het in de pas lopen met Europa. Er wordt geen winst geboekt
voor de landbouwkundig onmisbare middelen. Er wordt geen winst geboekt voor
off-label-usemiddelen. Er wordt geen winst geboekt als het gaat om het gelijk
komen met het tempo van Brussel, terwijl wij daarnaar op zoek zijn. Er was
een amendement voor ingediend. Ik ben bereid om het aan te passen in de richting
van gewasbeschermingsmiddelen. Ik ben bereid om nog eens te kijken naar kritische
beoordelingen en zou daar graag met de collega's over willen overleggen. Het
amendement-Feenstra/Udo acht ik in ieder geval absoluut geen verbetering,
omdat niet wordt aangesloten bij de Europese planning.De heerGeluk(VVD)Het tegendeel is waar. Er wordt juist wel bij de Europese planning aangesloten.
Mevrouw Van Ardenne wil dat maar niet zien.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik heb het amendement goed gelezen en zie geen aansluiting bij de Europese
planning. Waarom ziet de minister overigens geen bezwaar in de juridische
kant van het amendement, terwijl hij die bezwaren wel zag bij het eerder ingediende
amendement? De systematiek is in feite hetzelfde. Wij gaan voor B- en C-stoffen
nu gelijklopen met Brussel. A-stoffen zijn uitgezonderd. Met het amendement
waar ik mee bezig was, wordt de hele bulk meegenomen. Nogmaals, als bij je
eigen prioritering blijft, dan wijk je dus af van de prioritering van Brussel.
Bovendien wordt het probleem voor middelen die je echt nodig hebt, hierdoor
niet opgelost, want die ga je uitfaseren en die ben je dus kwijt. Ook wordt
het probleem voor middelen van de A-stoffenlijst, die over een jaar aflopen,
niet opgelost. Daar kun je niets meer mee.De heerFeenstra(PvdA)Ik merk dat mevrouw Van Ardenne in staat is om haar eigen vragen te beantwoorden.
Zij gaf net namelijk aan dat de B- en C-lijsten de Europese planning volgen.
Daarmee heeft zij haar vraag wat voor hoop dit amendement biedt voor
de Europese planning, beantwoord.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Maar dan had u geen amendement behoeven op te stellen. Op zichzelf is
er namelijk geen probleem met de B- en C-planning. Het probleem concentreert
zich rond de A-stoffen. U hebt een prachtig amendement gemaakt, maar het is
wel heel ingewikkeld. Daar komt bij dat de staatssecretaris al had toegezegd
om zelf met een wetswijziging te komen om de prioritering wettelijk te verankeren.
Ik verwijs hierbij naar de nota Zicht op gezonde teelt. Misschien is het wel
dezelfde tekst of is de staatssecretaris nog met iets bezig. Het knelpunt
ligt evenwel bij de stoffen die nu op de A-lijst staan. Dat knelpunt wordt
met uw amendement niet opgelost.De heerFeenstra(PvdA)Mevrouw Van Ardenne is buitengewoon consistent, want zij beantwoordt weer
een door haarzelf gestelde vraag. Zij heeft namelijk niet alleen aangegeven
dat de B- en C-stoffen Europa volgen, maar ook dat er wel wat te zeggen valt
voor het wettelijk regelen van de herprioritering. Daar is trouwens echt reden
voor, want als je dat niet wettelijk regelt, kan de andere partij ieder besluit
aanvechten. Daarom moest de ook door mevrouw Van Ardenne zo belangrijk gevonden
A-lijst van een wettelijke grondslag voorzien worden.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ja, maar u hebt het probleem niet opgelost, terwijl wij daar wel voor
bij elkaar zijn. U kunt mij in ieder geval geen zand in de ogen strooien.
Ik vind dat wij hier zitten om de problemen op te lossen, niet om een en ander
juridisch te verankeren. Nogmaals, juridische verankering is misschien wel
nuttig, maar lost het probleem waarvoor wij vandaag bij elkaar zitten, niet
op. En dat kunt u ook niet ontkennen. U komt met een op zichzelf nuttig prioritering
waardoor de werkwijze van het CTB misschien ook verbeterd wordt, maar het
lost het probleem voor de telers niet op. Daar zitten wij hier echter ook
voor. Ik zie trouwens ook geen relatie met het vergemakkelijken van het toelaten
van nieuwe middelen. Nu wij hierover een brief van de staatssecretaris hebben
gekregen, zie ik wel een relatie, maar ik dacht dat het twee aparte sporen
waren. Het is niet verkeerd om die met elkaar in verband te brengen, maar
dat heeft niets met het amendement te maken. De winst is per saldo minimaal.Ik kom toe aan een beoordeling van de nota Zicht op gezonde teelt. Ik
zeg net als de Vewin en anderen dat met de basisfilosofie van deze nota, op
gecertificeerde bedrijven geïntegreerd telen, niets mis is. Dat geldt
ook voor de voorgestelde omslag van sectordoelen naar bedrijfsdoelen. Ik denk
zelfs dat daarover in de Tweede Kamer tussen de verschillende fracties geen
verschil van mening is. En toch is de CDA-fractie teleurgesteld over deze
nota. Er wordt namelijk geen enkel perspectief geboden voor bedrijven die
de omslag naar geïntegreerd telen al gemaakt hebben, en ook niet voor
bedrijven die de omslag naar geïntegreerd telen willen maken. In de nota
wordt op geen enkele wijze rekening gehouden met het feit dat wij met een
Europese interne markt te maken hebben, waar bij gebrek aan harmonisatie het
gewasbeschermingsbeleid in de vijftien lidstaten behoorlijk uiteenloopt. Middelen
die hier niet meer gebruikt mogen worden, worden over de grens gewoon gebruikt
en zijn voor iedereen verkrijgbaar. Dat werkt in een open markt concurrentievervalsend
en werkt ook illegaal gebruik in de hand.Wij zijn ook teleurgesteld, omdat in de nota geen rekening is gehouden
met de belangen van de consument, die zo langzamerhand ook niet meer weet
waar hij aan toe is. Als ik in de supermarkt sta, vraag ik mij af of ik nu
een Nederlands product moet kopen of juist niet en hoe ik kan weten of ik
een Nederlands product koop of niet. De heer Langeslag zei vanmorgen dat de
appels die hij aanbood, een Nederlands product waren. Ik neem dat gewoon van
hem aan, maar als ik in de supermarkt sta, is hij er niet bij. Dan weet ik
niet, of het een Nederlandse of een Franse appel is. Ik vind dat de Consumentenbond
en de stichting Natuur en milieu hiervan terecht steeds een punt maken, hoewel
het de vraag is in hoeverre de gegevens van deze twee organisaties over residuen
op groente en fruit betrouwbaar zijn. Wordt het niet eens tijd, zo vraag ik
de staatssecretaris, dat we zoals in Zwitserland gebeurt bij alle producten
aangeven uit welk land deze afkomstig zijn? Waar ik boodschappen doe, is dat
namelijk niet het geval.Het hele thema voedselveiligheid ontbreekt trouwens in de nota. Evenmin
wordt aandacht besteed aan de noodzaak van het gebruik van gewasbescherming
ter voorkoming van ziekten en plagen in de gewassen, een kwestie van volksgezondheid,
van oogstzekerheid en kwaliteitszekerheid. Dat is niet alleen nationaal een
item, maar ook internationaal. Verder begrijpen wij niet dat de staatssecretaris
kiest voor een heffing op gewasbeschermingsmiddelen, terwijl het LEI in zijn
rapport Een scenariostudie voor het gewasbeschermingbeleid na 2000 –
opgesteld op verzoek van het ministerie – concludeert, dat een dergelijke
heffing niet en een duurzame ondernemersaftrek (DOA) wel de beslissing van
bedrijven om over te stappen op geïntegreerd telen positief beïnvloedt.
Tel uit je winst! Overigens begrijp ik dat de Europese Commissie de DOA niet
zal goedkeuren. Wat gaat de staatssecretaris nu doen? We begrijpen ook niet,
dat de staatssecretaris met geen enkel voorstel komt om, zoals het LEI adviseert,
het prijsverschil tussen gecertificeerde en niet-gecertificeerde producten
te vergroten.Over certificering gesproken: wij zijn het eens met de opvatting van het
CBL dat dit primair een zaak is van marktpartijen en dat certificering niet
kan dienen als een middel voor controle en handhaving van de overheid. In
dat opzicht vinden wij het ook jammer dat er voorstellen ontbreken voor het
bevorderen van de ketenbenadering. Met name bij producten uit de land- en
tuinbouw is het namelijk van belang dat die certificering zich in de hele
keten voortzet. Verder missen wij voorstellen om nieuwe, effectieve middelen
op de markt te verkrijgen om ziekten, plagen en onkruiden ook bij minder gunstige
omstandigheden onder controle te kunnen houden, ook een aanbeveling van het
LEI. Ten slotte begrijpen wij niet dat in de nota nog steeds sectordoelen
worden geformuleerd als het gaat om de belasting van het milieu. Dat lijkt
ons niet erg consequent.Maar de CDA-fractie is vooral boos. Boos op de staatssecretaris, omdat
zij het Nederlands gewasbeschermingbeleid zo heeft laten vastlopen. Zoals
ik al aangaf, was ver voor het aflopen van het meerjarenplan Gewasbescherming
immers al duidelijk dat het kunnen beschikken over een breed
en effectief middelenpakket essentieel is voor geïntegreerd telen. Wij
zijn boos op de staatssecretaris, omdat zij de verhouding met de sector over
het gewasbeschermingbeleid zodanig heeft laten verstoren dat de minister-president
eraan te pas moest komen om de gemoederen weer tot bedaren te brengen.Wat ik daarbij volkomen onterecht vind, is dat hiermee de indruk ontstaat
of bij sommigen bevestigd wordt dat de land- en tuinbouw als sector niet bereid
zou zijn schoner en veiliger te produceren. Niets is minder waar. Het meerjarenplan
Gewasbescherming is er hét voorbeeld van dat zij dit wel willen en
ook doen. Dat mis ik bij plaatselijke en regionale overheden, die nog steeds
geen afspraken met de staatssecretaris hebben over vermindering van het gebruik
op verhardingen, wegen en elders in steden en dorpen. Collega Vos en ik hebben
daarover al eens een motie ingediend. Was dat niet in 1996? Ik noem verder
vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door golf- en andere
sportclubs, die op groene velden sport beoefenen, maar ook volkstuinders.
Kijk eens naar ander EU-landen. Uit het overzicht dat de staatssecretaris
heeft aangeleverd, blijkt dat vermindering van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
in de meeste landen, laat staan bij de sectoren, een onderwerp is. Dat is
dus geen onderwerp.En wat gebeurt er allemaal wel in ons land? Na het convenant over het
meerjarenplan Gewasbeschermingsmiddelen is er nu een convenant voor de glastuinbouw
en het milieu. Er lopen volop praktijkproeven, er wordt geïntegreerd
geteeld met het Milieuprogramma sierteelt (MPS), er is een milieukeur, we
hebben spuitlicenties, spuitvrije zones, nieuwe ontwikkelingen in kantdoppen
op spuitmachines, registratie wordt alom ingevoerd enzovoorts. Mijn liefje
wat wil je nog meer? Ik sluit overigens niet uit dat door technische verbeteringen
nog meer milieuwinst geboekt kan worden, maar ik neem aan dat de technische
ontwikkelingen, maar ook het onderzoek naar nieuwe rassen en teelten niet
stilstaan. Overigens moet mij van het hart dat ik verbaasd ben dat de deelnemers
aan het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer van enkele weken geleden ons
toen meldden de geformuleerde doelstellingen in de nota niet te herkennen.
Ik vraag de staatssecretaris hoe die dialoog is verlopen.De CDA-fractie is vooral boos, omdat nu ook blijkt dat de staatssecretaris
te veel op haar handen is blijven zitten en nog steeds niet met concrete maatregelen
komt, ook niet met de maatregelen die in de nota Zicht op gezonde teelt zijn
aangekondigd, maar evenmin met maatregelen om de periode tot de uitgestelde
Europese harmonisatie te overbruggen. Dit betekent per saldo dat voor nogal
wat teelten, zoals spruiten, uien, knolselderij en aardbeien een koude sanering
dreigt. Wij kunnen ons niet voorstellen dat dit de bedoeling van de staatssecretaris
is. Hoe gaat zij het nieuwe gewasbeschermingbeleid uitvoerbaar maken?In de al genoemde brief van 9 november jl. legt de staatssecretaris het
huidige probleem handig op het bordje van het CTB. Het CTB zou zelf ingewikkelde
procedures hebben bedacht, waardoor de toelating van nieuwe middelen stagneert.
Maar gaat het niet steeds weer om de huidige wettelijke bepaling dat alle
middelen moeten worden beoordeeld op basis van de laatste stand van de wetenschap?
Zo blijf je bezig met het compleet maken van het dossier. De suggestie van
LTO-Nederland om te gaan beoordelen op basis van de stand van de wetenschap
bij aanmelding lijkt ons beter uitvoerbaar. De vraag is ook in hoeverre de
27 aangevraagde nieuwe minder milieukritische middelen met voorrang en vereenvoudigd
beoordeeld kunnen worden door het CTB, gelet op de prioritering A, B en C.
De meest milieukritische stoffen hebben namelijk prioriteit. Wat gaat het
eerst?Een tweede belangrijk punt voor een breed en effectief middelenpakket
is de derdenuitbreiding. In de nota staat dat daarvoor een wetswijziging nodig
is. In het antwoord op schriftelijke vraag 16 wordt weer beweerd dat dit niet
nodig is. Daarover wil ik absolute duidelijkheid. Wat gebeurt er nu? Wordt
er wel of niet een wetswijziging voorbereid? Hoe belangrijk derdenuitbreiding
voor de sector is, blijkt wel uit het feit dat LTO-Nederland, Agrodis en Nefyto
een trustee hebben opgericht met het oog op een breed middelenpakket. Ik ben
ook onder de indruk van het initiatief van 33 telers in het project Telen
met toekomst. De notitie van deze groep, samen met het NAJK, de Vewin, CLM,
DLV en PPO-Lelystad, die ons werd toegezonden vlak voor het afgelopen weekend,
spreekt mij aan. Via een soort theoretische trechtermethode wordt aangegeven
dat verbreding van het middelenpakket mogelijk is. Als zodanig wordt die door
de deelnemers ook onderschreven. De voorstellen benaderen enigszins het voorstel
van de staatssecretaris om per teeltwijze na te gaan welk middel noodzakelijk
is en wat de minste milieuschade aanbrengt. Daarvoor zijn off label use middelen
nodig en als achtervang de landbouwkundig onmisbare middelen.Waarom heeft de staatssecretaris er niet voor gezorgd dat wet- en regelgeving
zodanig is aangepast dat haar beleidsvoorstel over certificering van 90% van
de bedrijven in 2005 ook uitvoerbaar is? Waar blijven de wetsvoorstellen voor
wederzijdse toelating en voor derdenuitbreiding? Waarom wordt er geen scan
gemaakt van wat er in ieder geval nodig is voor het behoud van teelten? Waarom
is niet in kaart gebracht welke middelen per teeltwijze in de handel moeten
blijven? Wat moet ik denken van de informatie dat de minister slechts tweemaal
in Brussel heeft aangedrongen op snellere harmonisatie, te weten in november
2000 en in de laatstgehouden Landbouwraad? Ik heb niet de indruk dat dit zoden
aan de dijk heeft gezet. Integendeel, toen wij als leden van de vaste commissie
voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij enkele weken geleden in Brussel met
EU-commissaris Byrne spraken over de problematiek van het gewasbeschermingbeleid
als gevolg van het uitstel van harmonisatie tot tenminste 2008 legde deze
de bal vakkundig op het Nederlandse speelveld. Nederland heeft de bevoegdheid
van derogatie, van overgangsbeleid, van essential uses en van wederzijdse
toelating, maar als Nederland zo graag voorop wil lopen, dan houden wij Nederland
in Brussel niet tegen, aldus commissaris Byrne. Byrne wilde overigens geen
enkele garantie geven over de hardheid van het jaartal van harmonisatie, 2008.
Het zou dus nog langer kunnen duren. Waarom heeft de Kamer nog niet vernomen
wat de consequenties zijn van dit uitstel? Harmonisatie in 2003
of in 2008 maakt immers nogal wat uit!De CDA-fractie wil dat de staatssecretaris weer rust aan het gewasbeschermingsfront
brengt. De situatie waarin wij nu verkeren, is uitermate onwenselijk en schadelijk
voor alle betrokkenen. Rust in de tent, dat is wat wij nodig hebben. Wij moeten
af van het zwalkend beleid van toelaten, verbieden en dan weer toelaten, zoals
nu met maneb en mancozeb. Een zwavelverbod dat de biologische fruitteelt bedreigt,
is niet uit te leggen. Zo langzamerhand weet niemand meer waar hij aan toe
is. Er moet weer perspectief komen voor de bedrijven en het onderlinge vertrouwen
moet hersteld worden. Daar ligt een taak van de staatssecretaris. Met de huidige
polarisatie is kunnen wij niet verder. Vertrouwenwekkende maatregelen zijn
nodig. Ik noem er een paar.Allereerst is een time-out nodig. Deze moet benut worden om de belangrijke
spelers in het gewasbeschermingsdossier weer om de tafel te krijgen. Ten tweede
zullen met spoed de noodzakelijke wetswijzigingen op tafel moeten komen. Ook
artikel 3 van de Bestrijdingsmiddelenwet gewijzigd moeten worden om het mogelijk
te maken, het beoordelingscriterium "volgens de stand van de wetenschap" op
het moment van aanvraag toe te passen en niet pas bij de uiteindelijke beoordeling.
Ten derde zal er een voorstel moeten komen voor de wijze waarop de periode
tot juli 2003, het moment van het inleveren van volledige dossiers voor herbeoordeling
van bestaande werkzame stoffen in Nederland overbrugd wordt. Ten vierde zal
nagegaan moeten worden hoe wij de wet landbouwkundig onmisbare middelen weer
vlot kunnen trekken. Ten vijfde zal de staatssecretaris zich moeten heroriënteren
op het fenomeen "certificeren". Ten zesde vinden wij dat de heffing van tafel
moet en indien er geen DOA wordt toegestaan door Brussel dan zal een andere
stimulering moeten komen.Voorzitter. Ik stel voor, dat de staatssecretaris hiermee zo snel mogelijk
aan de slag gaat en de Kamer binnen twee maanden over de voortgang rapporteert.De heerTer Veer(CDA)Voorzitter. Ik dank de regering voor de nota Zicht op gezonde teelt. Het
betreft een nota over het gewasbeschermingbeleid tot het jaar 2010. Dat is
een periode die twee jaar na het jaar 2008 eindigt. U zult begrijpen dat ik
daarop straks terugkom.De fractie van D66 is ingenomen met de nota. De vorige beleidsperiode
liep af in het jaar 2000. Wij leven dus al twee jaar in blessuretijd. Het
tot het jaar 2000 functionerend Meerjarenplan gewasbescherming, MJP-G, was
zeer succesvol. Het gebruik van de hoeveelheid gewasbeschermingmiddelen werd
teruggedrongen. De spuitmethoden werden veel preciezer. Spuitlicenties zijn
ingevoerd en evenzo teeltvrije zones. En via een systeem van teeltmethoden
per gewas volgens het uitgangspunt van geïntegreerd telen, zijn voor
alle teelten voorlopergroepen ontstaan die zich grote moeite getroosten om
te proberen als uiterste zonder aanwending van gewasbeschermingsmiddelen een
teelt af te ronden. Als dat niet lukt, wordt zeer terughoudend via de inzet
van chemische middelen corrigerend opgetreden.Dat er in de zomer van 2000 desalniettemin een tumultueus einde kwam aan
het MJP-G had te maken met een impasse in de tweede pijler van het MJP-G-beleid,
namelijk het middelenbeleid. In 1990 was in een convenant vastgelegd dat veel
middelen in de loop van de periode zouden komen te vervallen; oude middelen
eruit en in de plaats daarvan zouden nieuwe middelen toegelaten worden. Ook
werd toen al gepreludeerd op de aanstaande EU-harmonisatie op dit belangrijke
beleidsterrein. Na de inwerkingtreding van de interne markt in het jaar 1992 –
wie staat daar nog wel eens bij stil? – en het inruilen van onze gulden
voor de euro per 2002 – wie staat daar in deze weken niet bij stil? –
was het een gebod van de logica om de EU-harmonisatie ook op dit belangrijke
punt ter hand te nemen. Om met mevrouw De Jong van het Centraal bureau Levensmiddelenhandel
te spreken: "We schieten er niets mee op als we van Nederland een eilandje
maken waar de levensmiddelenhandel niet kan inkopen wat de rest van Europa
wel in de aanbieding heeft".Het kabinet zet voor deze nieuwe periode in op geïntegreerde gewasbescherming
op gecertificeerde bedrijven. Zorgvuldig en terughoudend gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
is het devies. Daartoe worden in de nota de elementen kennis en financiële
prikkels uitgewerkt, waaronder heffing en eisen aan het gebruik. Voor kennis
geldt dat er sprake is van altijd doorgaande kennisverrijking; de pioniers,
om het woord voorlopers eens te vermijden, verdienen onze steun. Nieuwe kennis
komt van de proefstations en de Dienst landbouwvoorlichting. De vraag aan
de regering is of zij voldoende voeling houdt met beide. Welke aanwijsbare
rol spelen proefstations en de dienst in de beleidsontwikkeling?Over de heffing op bestrijdingsmiddelen mocht de Tweede Kamer in haar
rondetafelgesprek vernemen dat de stichting Natuur en milieu onder voorwaarden
bereid zou zijn, afstand te nemen van haar indringende suggestie om tot invoering
van een heffing op bestrijdingsmiddelen over te gaan. De fractie van D66 legt
daar een andere suggestie naast. Zij zou onderscheid willen maken tussen enerzijds
gewasbeschermingsmiddelen en anderzijds bestrijdingsmiddelen. Onder de eerste
groep worden de preventieve middelen verstaan die via de geïntegreerde
teeltmethoden op recept te verkrijgen zijn. Daarvoor geldt geen heffing. De
tweede groep betreft de curatieve middelen, die met een heffing zouden kunnen
worden belast. Ik hoor hierop graag een reactie van de regering.MevrouwVos(GroenLinks)De heer Ter Veer doet een interessante suggestie, maar ik moet eerlijk
zeggen dat het mij heel moeilijk lijkt om onderscheid te maken tussen bestrijdingsmiddelen
en gewasbeschermingsmiddelen. Hoe denkt hij dit wettelijk te kunnen regelen?De heerTer Veer(D66)Een gewasbeschermingsmiddel is preventief. Dat is ook taalkundig correct.
Een bestrijdingsmiddel wordt gebruikt als er een plaag is ontstaan die niet
te bestrijden is met alle teeltmethoden die in de moderne visie van het kabinet
en die van allen die geïntegreerd telen, voorhanden zijn. Het is logisch
om voor deze middelen een heffing in te stellen, omdat er sprake is van falen.MevrouwVos(GroenLinks)Maar als het uiteindelijk gaat om het terugdringen van de milieu- en gezondheidsbelasting,
waarbij een heffing ook een rol zou moeten spelen, dan is het
wel de vraag hoe ver wij komen met het voorstel van de heer Ter Veer. Het
preventief toepassen van middelen kan immers ook tot een bepaalde milieubelasting
leiden. Het is mij nog niet helemaal duidelijk hoe de heer Ter Veer dit uitgewerkt
zou willen zien.De heerTer Veer(D66)Het wordt vast helderder als mevrouw Vos zich er rekenschap van wil geven
dat er onverkort sprake is van een toelatingsbeleid waarbij alle middelen
worden getoetst. Als zij de toets der kritiek niet kunnen doorstaan, krijgen
zij niet het groene licht. Die middelen zullen er dus niet meer zijn.De heerGeluk(VVD)Volgens mij wordt hier een politieke oplossing gezocht die in de praktijk
niet werkbaar is. Er zijn immers middelen in de handel die zowel curatief
als preventief werken. Hoe gaat de heer Ter Veer daarmee om?De heerTer Veer(D66)Dat wordt opgelost en ondervangen via het woord "recept" dat ik in dezelfde
zin heb uitgesproken.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Begrijp ik goed dat de heer Ter Veer onderscheid gaat maken, of misschien
juist niet, tussen chemische en niet-chemische middelen?De heerTer Veer(D66)De discussie over de heffingen gaat over de bestrijdingsmiddelen en daarbij
denken wij met zijn allen altijd aan chemische middelen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Nou, ik doe dat niet. Zou de heer Ter Veer mijn vraag willen beantwoorden?De heerTer Veer(D66)Het zal gaan om chemische bestrijdingsmiddelen. Daarvoor maak ik een tweedeling
tussen wel een heffing en geen heffing, aan de hand van de tweedeling tussen
curatief en preventief. Ik probeerde echter twee vliegen in één
klap te slaan, want ik dacht dat wij hiermee eindelijk af konden komen van
de discussie over de vraag of iets een bestrijdingsmiddel of een gewasbeschermingsmiddel
is. Als dat in één keer meegenomen zou kunnen worden, was dat
winst.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)In de aardappelteelt wordt een middel gebruikt dat terugwaarts werkt.
Wordt dat gezien als een curatief of een preventief middel?De heerTer Veer(D66)Dat is curatief, want er wordt een bestaande plaag mee bestrijd. Als je
vermoedt dat de fytoftora in aantocht is en je goede reden hebt, een beschermingslaagje
aan te brengen, dan werkt dat preventief.De opwinding in de periode 1998 tot 2000 ging niet over het doel van het
beleid of de gerealiseerde reductie in het gebruik, maar over de vernieuwing
van het beschikbare middelenpakket. Daarover hebben tussen 1998 en 2000 verschillende
commissies zich gebogen. Er is een nieuw College toelating bestrijdingsmiddelen
(CTB) aangetreden en de blik werd gericht op Brussel. Harmonisatie zou de
oplossing voor alle kwalen brengen. Tot 2003 was het nog even doorbijten.De streep door de rekening kwam, toen bekend werd dat de harmonisatie
nog tot 2008 op zich zou laten wachten. Wij weten dus nu al dat voor de hele
effectieve looptijd van de periode die deze nota beslaat, er geen geharmoniseerd
toelatingsbeleid zal zijn. Deze waarheid, die triest is, is pas bekend geworden
na het verschijnen van deze nota. De vaste commissie heeft zich in Brussel
nog eens vergewist. De Kamerleden hebben zich in Brussel door de dienstdoende
commissaris van de Unie, commissaris Byrne, laten voorlichten. Als een ding
zeker is geworden, dan is het wel dat er geen optimisme is dat het eerder
zal lukken.Wat nu te doen? De afgelopen dagen ontvingen wij nog veel relevante aanvullende
informatie van de regering. Eigenlijk is de situatie nu dat er nog een notaatje
na of naast de nota aan het ontstaan is. Dat leidt voor de fractie van D66
tot 8 vragen.1. In de nota werd sowieso al een wetswijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet
aangekondigd. Deze wet stamt uit 1962. Dat was de tijd waarin de schoolkinderen
in opdracht van vader nog een kilo DDT los verpakt in een zakje mee naar huis
namen in de schooltas waar de volgende dag de boterhammetjes weer in meegingen.
Hoe staat het met die wetswijziging? Waarom kon dat niet wat sneller?2. Morgen stemmen wij over een amendement-Feenstra/Udo. Daardoor zal onderscheid
worden gemaakt tussen de categorie a en anderzijds B- en C-middelen. Dit strekt
zich uit tot de bestrijdingsmiddelen. De LTO weet daarover nu al weer te melden
dat dit betekent blij te zijn met een dode mus. Hoe ziet de regering dat?3. Het CTB krijgt nieuwe instructies en begint daarnaast op eigen gezag
nieuwe werkwijzen. Wat betekent dit met name voor de toelating van nieuwe
middelen?4. Welke mogelijkheden zijn er te verwachten van de uitbreiding van "off-label-use"?
Hoe houdbaar is dit voor bezwaar en beroep? Meerdere partijen zoals Vewin,
NAJK, CLM, deelnemers in telen met toekomst en anderen hebben zich vereend
op een veel grotere inzet van deze mogelijkheid. Zij zien dit als hun bijdrage
om de impasse te doorbreken. Wat vindt de regering daarvan? Hoe verhoudt zich
dit tot de legale toelating die een middel nu heeft en waarbij niet gekeken
mag worden naar aanpalende middelen die hetzelfde doel kunnen dienen en dan
de voorkeur zouden krijgen?5. Welke indruk maakt het in de ogen van de regering als maneb eerst verboden
wordt en daarna weer wordt toegelaten?6. Hoe kunnen kleine teelten in dit geweld overeind blijven?7. Welke speciale aandacht zal er zijn voor de toelating van biologische
middelen?8. Gesproken wordt van extra geld, zowel van de sector als van de overheid,
om financiële stimulering mogelijk te maken bij sommige punten die ik
eerder aan de orde stelde. Hoe reëel is dat nu er sprake van is dat het
ministerie van LNV en LTO niet on speaking terms zijn?Is de regering met mij van mening dat inspectie en handhaving als gevolg
van de complexe situatie die dreigt te ontstaan, extra moeilijk zal worden?Voorzien is een evaluatie in 2005. Is die nog steeds haalbaar? Wat is
dan precies de evaluatie als het gaat om het formuleren van afrekenbare doelstellingen?Wij bevinden ons nu in een positie waar naast de bestaande nota een extra
notaatje ontstaat. De fractie van D66 wacht met buitengewone belangstelling
de antwoorden van de regering af alvorens tot een definitief oordeel over
de in bespreking zijnde nota te kunnen komen.De voorzitter: Ter VeerMevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. Voor ons ligt de nota Zicht op gezonde teelt. Als het gaat
om een aantal kernpunten heeft die absoluut de steun van onze fractie. In
de nota wordt een benadering gekozen die echt gericht is op het individuele
bedrijf. Dat lijkt ons een goede gang van zaken. Er wordt gekozen voor een
teeltsysteembenadering. Uiteindelijk zal het erom moeten gaan dat alle bedrijven
gecertificeerd zullen worden. Er moet sprake zijn van geïntegreerde teelt
op alle bedrijven. Er komt een nee-tenzijbenadering als het gaat om het toepassen
van bestrijdingsmiddelen. Je moet het eerst proberen via andere methoden.
Pas als dat niet lukt worden bestrijdingsmiddelen ingezet. Tot zover zijn
wij positief over deze nieuwe insteek. Wij zijn ook kritisch omdat wij vinden
dat een aantal onderdelen te weinig, te traag en te weinig scherp wordt ingevuld.Ik wil iets zeggen over de situatie waar wij vandaan kwamen. Het meerjarenplan
gewasbescherming is afgerond. Het heeft te lang geduurd voordat de onderhavige
nota er lag. Wij zijn met dat meerjarenplan stappen verder gekomen. Er is
een forse volumereductie gerealiseerd. De doelstelling is gehaald. Wij vinden
het wel een probleem dat bij een aantal soorten middelen weinig volumevermindering
is bereikt. Ik denk aan de insecticiden en fungiciden. De laatste groep is
sinds de jaren tachtig slechts met 3% afgenomen. Er worden absoluut minder
middelen gebruikt. Een belangrijk doel van dit meerjarenplan, namelijk het
structureel verminderen van afhankelijkheid van het gebruik van bestrijdingsmiddelen
is in zeer geringe mate gerealiseerd. Daar moeten wij naartoe. Het is ook
de kern van de onderhavige nota. Hoe komt het dat dit niet is gelukt? Wat
gaan wij eraan doen dat het de komende periode wel gaat lukken? Als het gaat
over het terugdringen van de belasting van het milieu, zijn op een aantal
punten wel degelijk doelen gehaald. Bij het oppervlaktewater is sprake van
een te grote vervuiling. Dat moet anders. De onderhavige nota kent een aantal doelstellingen. Het andere teeltsysteem
moet de kern zijn. Biedt dit verhaal voldoende mogelijkheden en instrumenten
om de bedrijven de omslag te laten maken? Dat zit er te weinig in. De staatssecretaris
wil aan het einde van deze periode 95% minder milieubelasting realiseren.
Dat klinkt goed en sterk. Waarom doet zij dat vanaf 1998? Het lijkt mij logisch
het vanaf nu te doen of na de afloop van het meerjarenplan gewasbescherming.
Zij stelt een kwalitatief doel. De manier om het te meten, is nog niet ingevuld.
Er ligt nog geen helder plan voor een milieu-indicator waardoor de milieubelasting
kan worden teruggebracht. Op dat punt ben ik echt teleurgesteld. Ik herinner
mij dat ik met een collega van het CDA daarover een motie heb ingediend. Wij
hebben al veel langer gepleit voor een milieumeetlat. Dat type van benadering
moet worden onderzocht. Hieraan moeten handen en voeten worden gegeven. Het
had nu op tafel moeten liggen. Het moet zo snel mogelijk worden ontwikkeld.
Anders kunnen wij niet verder.Hoe verhoudt zich de onderhavige nota met de vierde nota waterhuishouding?
In de vierde nota wordt gezegd dat bestrijdingsmiddelen in principe op een
zwarte lijst moeten komen. Je moet daar echt gaan saneren. Je moet de beste
technieken toepassen om ervoor te zorgen dat de milieubelasting zo snel mogelijk
worden teruggedrongen. De staatssecretaris komt met pakketten voor het certificeren.
Dat is een prima optie. Er is een basispakket en een pluspakket. Het pluspakket
bevat de beste technieken. Waarom dat pas in 2010 verplicht stellen? Waarom
moet dat niet versneld worden ingevoerd? Wij vinden wat nu voorgesteld wordt
te ver weg en te vrijblijvend.Verder lezen wij dat de staatssecretaris wil dat in 2005 90% van de bedrijven
in ieder geval volgens dat basispakket gecertificeerd moet zijn en dat, als
dit niet het geval is, er wettelijke regelingen komen. Waarom gaat het maar
om 90%? Als dit de kern van het beleid is, moet toch 100% van de bedrijven
eraan voldoen? Geldt dan niet het probleem dat de groep achterblijvers, misschien
10%, die niet aan die certificering meedoet juist een behoorlijke milieudruk
veroorzaakt? Moeten wij niet uitspreken dat dan 100% gecertificeerd hoort
te zijn? Waarom zeggen wij niet sowieso dat er een wettelijke regeling komt,
zodat een en ander wettelijk vastligt? In een aantal andere landen, zoals
Duitsland, bestaat de wettelijke verplichting van certificering.Wie zal vaststellen hoe zo'n certificering eruit ziet? Welke meetlat wordt
gehanteerd? Dat is natuurlijk cruciaal. De overheid moet de randvoorwaarden
scheppen waaraan voldaan moet worden. Vervolgens moet een college van deskundigen
het certificeringspakket invullen. Gesteld is dat gewerkt zal worden met een
college waarin alle belangengroepen vertegenwoordigd zijn. Ik zie daar weinig
heil in. Ik denk dat dit eerder tot een politiek getouwtrek leidt dan tot
het opstellen van een pakket op basis van objectieve gegevens over de best
mogelijke technieken en middelen. Ik pleit met de heer Feenstra voor een college
van onafhankelijke experts dat vastlegt wat de certificeringspakketten inhouden
en aan welke eisen de geïntegreerde teelt en de best mogelijke landbouwpraktijk
moeten voldoen. In elk geval moeten wij zo snel mogelijk komen tot de best
mogelijke landbouwpraktijk.Voorzitter. De staatssecretaris verwacht in feite een heel groot deel
van haar doelen te realiseren met zaken die wij nu al hebben, zoals het toelatingsbeleid
en het lozingenbesluit. Het lijkt erop alsof er niet echt nieuwe zaken nodig
zijn en dat wij alleen de zaken goed moeten gaan naleven. Is dat juist? Er
zijn kritische opmerkingen gemaakt. Gesteld is dat het lozingenbesluit zich
vooral richt op het beperken van drift en dat een aantal zaken in het toelatingsbesluit
ontbreken. Er wordt niet gekeken naar emissie via atmosferische depositie
en uitspoeling. Moet dit niet opgenomen worden in het beoordelingsregime?
Ik vrees dat anders de doelen voor het maximaal toelaatbare risico niet worden
gehaald. Ik pleit voor een nadere aanscherping op dit punt.Wij maken ons zorgen over de opmerking van de staatssecretaris dat degenen
die straks aan het pluspakket voldoen in 2003, wanneer het lozingenbesluit
wordt aangescherpt, niet behoeven te voldoen aan de bredere teeltvrije zones.
Ik begrijp niet waarom zij daarop vooruitloopt. Eerst moet bezien worden wat
het beste pakket wordt. Voorzitter. Het toelatingsbeleid betreft een van de cruciale onderwerpen.
Wij vinden het jammer dat dit in feite de hele discussie is gaan beheersen.
Uiteindelijk gaat het om die andere, geïntegreerde teelt waar wij naartoe
moeten. In de praktijk zien wij dat dit zo frustrerend werkt dat mensen afhaken.
Dat mag natuurlijk niet gebeuren. Ik heb op dit punt een paar vragen, onder
meer naar aanleiding van de brief die ook bij ons pas vanochtend te voorschijn
is gekomen. De staatssecretaris heeft gezegd: er is een probleem met de wijze
waarop het CTB werkt en dat moet anders. Wat is de betekenis van een aantal
van de voorstellen voor de praktijk? Gesteld is bijvoorbeeld: voortaan moeten
de beoordelingsmethoden aansluiten bij die van andere lidstaten. Wat betekent
dit in de praktijk voor de toelating? Betekent het dat er wijzigingen zullen
zijn in de toelatingscriteria en het wettelijk regime? Het kabinet zegt zelf
in de brief dat het kan zonder een wijziging van wet- en regelgeving. Het
is mij echter niet helder wat dit in de praktijk gaat betekenen. De collega's
Feenstra en Udo zeggen met hun amendement in feite, dat er een juridische
basis moet komen voor een iets andere vorm van toelating. Is dat amendement
nu noodzakelijk of is het eigenlijk helemaal niet nodig, omdat het probleem
ook wel opgelost wordt als het CTB op een andere manier gaat werken?Wij hebben overigens zorgen over het amendement. De beoordeling van een
groep van stoffen die een bepaalde schadelast kan veroorzaken mag niet ver
vooruitgeschoven worden. Europa werkt nu overigens met een zogenaamde tweede
lijst van stoffen. Het CTB heeft die alle op de C-lijst geplaatst. Ik heb
begrepen dat er wel degelijk echt milieuschadelijke stoffen, die schade aan
de gezondheid kunnen veroorzaken, tussen zitten. Overigens heeft de minister
van VROM dat zelf in een brief ook al eerder aangegeven. Stoffen die wel degelijk
milieuschade en gezondheidsschade, ook voor werknemers, opleveren, mogen niet
pas in de verre toekomst beoordeeld gaan worden.Wij hebben verder zorgen over de consequenties voor de A-lijst. Collega
Feenstra reageerde daar gelukkig ook op. Volgens ons is het niet echt een
lijst voor de meest milieu- en gezondheidsschadelijke stoffen. Daar moet het
echt om gaan, want de A-lijst is cruciaal. Wij zijn nog niet zover dat met
het amendement onze zorgen zijn verdwenen.De hele Kamer vindt dat het CTB echt stappen vooruit moet maken met de
beoordeling van nieuwe stoffen. Dit punt is voor iedereen frustrerend. Er
wordt aan gedacht om dat wat soepeler te doen. Als die weg wordt opgegaan,
moet dat volgens mijn fractie toch sterk gebonden worden aan uitdrukkelijke
randvoorwaarden. Aangegeven moet worden hoe de teeltpraktijk dan wordt. Dat
moet dan toch de beste landbouwkundige praktijk zijn? Als middelen soepeler
worden toegelaten, moeten er toch harde voorwaarden worden gesteld aan de
manier waarop de teler die in de praktijk gebruikt? Wij willen dat dit veel
meer gekoppeld wordt.Van Vewin en een aantal andere organisaties die deelnemen in het project
Telen met toekomst hoorden wij, dat uit hun praktijk blijkt dat met het uitbreiden
van bestaande toepassingen wel degelijk een oplossing kan worden gevonden
die in een aantal gevallen aan de bestaande milieu- en gezondheidsgrenzen
zou voldoen. Graag hoor ik een reactie van de staatssecretaris? Hoe denkt
zij over het off label toelaten? Het kost overigens geld, want er moeten wel
degelijk aanvullende dossiers worden gemaakt, zeker over de residuen. Wij
vinden het terecht dat de sector daar een deel van betaalt. Wellicht kan een
deel van de opbrengst van de heffing daarbij ook aangewend worden. Acht de
staatssecretaris een oplossing van de problemen in deze richting mogelijk?Mijn fractie staat onverkort achter de heffing, die wij graag nu al hadden
gezien. Wij denken dat de heffing nodig is om iedereen te prikkelen tot minder
gebruik. Voor de achterblijvers zou dit van grote betekenis zijn. Wij vinden
dat de opbrengst van de heffing ingezet moet worden om degenen die stappen
vooruit zetten te ondersteunen. Graag krijgen wij zo snel mogelijk meer helderheid.Wij vinden het jammer dat het onderwerp voedselveiligheid ontbreekt in
de nota. Heel veel mensen maken zich daar zorgen over. Een debat met de minister
van Volksgezondheid is nodig. De Consumentenbond en de stichting Natuur en
milieu waarschuwen ons inziens terecht voor mogelijke risico's, maar daar
moet dan ook een goed debat met de regering over worden gehouden. Er is nog
steeds sprake van dat vooral voor kinderen wellicht bepaalde grenzen worden
overschreden. Vindt de staatssecretaris dat er op dat punt via onderzoek enz.
meer helderheid op dat punt moet komen?Moet het gebruik van bestrijdingsmiddelen door particulieren ook niet
veel sneller worden aangepakt? Welke mogelijkheden ziet de regering daarvoor?
Het niet landbouwkundige gebruik veroorzaakt plaatselijk grote milieuschade,
omdat het middel gewoon op straat wordt gebruikt en afspoelt naar het water.
Dat probleem moet met voorrang worden aangepakt.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Mijnheer de voorzitter. De afgelopen jaren spraken wij heel vaak naar
aanleiding van incidenten over het bestrijdingsmiddelenbeleid. De dreiging
en het feitelijk wegvallen van middelen, rechterlijke uitspraken en de pogingen
om tussentijds het beleid te repareren, bepaalden de discussie. Vandaag spreken
wij dan eindelijk over het integrale beleid. Het bizarre is echter dat wij
vandaag kunnen praten als Brugman, maar dat op basis van het voorgenomen beleid
de huidige patstelling niet zal worden doorbroken. Het in de nota beschreven
beleid van geïntegreerde, gecertificeerde teelt is als principe onomstreden.
Als echter voor de huidige problemen geen oplossing wordt geboden, kan het
wel eens zo zijn dat er vooralsnog weinig te certificeren en te integreren
overblijft.De drie hoofdproblemen die op korte termijn spelen, betreffen de steeds
groter wordende kloof tussen het Nederlandse en Europese beleid, de te trage
toelating van nieuwe, minder milieubelastende middelen en het wegvallen van
steeds meer middelen en daarmee van een voldoende breed middelenpakket. Een
breed middelenpakket niet om maar raak te kunnen spuiten, maar wel om te voorkomen
dat men afhankelijk wordt van slechts één middel waarbij ook
het gevaar van opbouwende resistenties een rol speelt. Voor die problemen
wordt op korte termijn ten principale geen oplossing geboden. En hoe belangrijk
het beleid op de lange termijn ook is, om dat te kunnen bereiken
zullen de mensen voor de korte termijn wel werkbare oplossingen moeten worden
geboden voor de beleidsgaten die in de loop der tijd zijn ontstaan. Hier geldt
het adagium: praatjes vullen geen beleidsgaatjes.De situatie is met het verstrijken van de tijd voor een groot aantal telers
en teelten precair aan het worden. De staatssecretaris gebruikt veel woorden
om vermeende daadkracht ten toon te spreiden. Voor de in de loop der tijd
gegroeide problemen biedt zij echter geen concrete oplossingen. Naast een
goed lange termijnbeleid dient het in de politiek toch ook te gaan om het
creëren van de randvoorwaarden om die lange termijn überhaupt te
kunnen bereiken. De discussie tussen de staatssecretaris en de sector lijkt
een discussie tussen doven.Het meest pregnant komt dat wel tot uiting in een artikel in het Agrarisch
Dagblad van 20 september. Daarin begint zij met de constatering dat het middelenbeleid
zowel voor de milieubeweging als voor de agrarische sector een onderwerp is
om op te scoren. Ik krijg dan toch het gevoel dat zij de ernst van de huidige
situatie onvoldoende inziet. Het gaat natuurlijk niet om scoren. Het gaat
erom de voedselproductie op een verantwoorde manier te laten plaatsvinden.
Het gaat er ook niet om dat de huidige situatie voor de kwekers lastig en
onzeker is, zoals zij in dat artikel stelt, de vraag is veeleer of kwekers
en teelten de huidige impasse wel overleven. Uit het artikel blijkt dat de
staatssecretaris nog te veel in het verleden leeft wanneer zij stelt dat de
Kamer toch in 1995 heeft besloten op het Europese beleid vooruit te lopen.
Dat moge waar zijn, maar zij kan toch zelf ook tot de conclusie komen dat
de tijd niet heeft stilgestaan. De kloof tussen het Nederlandse en Europese
beleid is in die tijd steeds groter geworden met als dieptepunt het recente
besluit de Europese harmonisatie pas in 2008 af te ronden. In die situatie
volstaat het niet meer te constateren dat de verwachtingen niet in alle gevallen
zijn uitgekomen of dat de noodwet van begin dit jaar onhoudbaar bleek. En
de kwekers hebben er ook niets aan wanneer de staatssecretaris in het artikel
veronderstelt dat zich nu mogelijk de beperkte omvang en het vooruitlopen
op Europa wreekt. En het gaat er nu niet om dat zij meedenkt om problemen
in de toekomst te voorkomen. Het moet gaan om oplossingen voor de huidige
korte termijnproblemen.De staatssecretaris vervolgt haar betoog met te zeggen dat het er niet
om gaat dat de regering de verminderde afhankelijkheid van chemische middelen
wil, maar dat de consument dat wil. Het is ongetwijfeld waar dat de consument
op vragen in die richting dat zal aangeven. Maar het is consumenten ook heel
goed uit te leggen dat binnen Europa toch ook zoveel mogelijk gelijke voorwaarden
zullen moeten gelden en dat zolang dat niet het geval is, het gevaar reëel
is dat door het streven van de Nederlandse overheid de invoer van producten
met meer chemische residuen zal toenemen. Daar zit diezelfde consument natuurlijk
ook niet op te wachten. De staatssecretaris kan in de huidige situatie naar
mijn mening dan ook niet volstaan met de woorden dat een effectief middelenpakket
van belang is of dat wij een goede balans moeten vinden. Het komt er nu op
aan dat er daden worden gesteld waarmee de balans in evenwicht wordt gebracht.
Het programma Zicht op gezonde teelt mag voor de langere termijn aangeven
waarvoor de regering zich in wil zetten en wat van de sector verwacht wordt,
maar dat laat onverlet dat voor de actuele en middellange termijn een aantal
problemen moeten worden opgelost. Een regering die dat niet ziet en die niet
ziet dat kwekers en teelten op dit moment vermalen dreigen te worden tussen
enerzijds de verklaarbare belangen van een aantal multinationale ondernemingen,
waarvoor Nederland blijkbaar te onbetekenend is, en anderzijds een politiek
die alleen star wil vasthouden aan het ideale lange termijnbeleid, die heeft
een probleem. De pleidooien van de PvdA-bestuurders Huys en Alders, die beiden
met de benen in de praktijk van het middelenbeleid staan of stonden, om de
huidige knelpunten met realistische maatregelen het hoofd te bieden, spreken
in dit opzicht aan.Omdat de regering tot op heden onvoldoende stappen heeft gezet die tot
houdbare oplossingen hebben geleid, zal het vandaag duidelijk moeten worden
dat er maatregelen worden genomen waardoor de problemen structureel worden
opgelost. Dit is niet alleen belangrijk ten behoeve van de zekerheid van de
sector, maar ook voor de geloofwaardigheid van het middelenbeleid. Een beleid
waarbij allerlei middelen in de buurlanden de komende acht jaar legaal verkrijgbaar
zijn en hier niet, acht ik mede met het oog op de handhavingsproblemen niet
erg geloofwaardig.In de nota wordt de kern van het probleem overigens wel geanalyseerd en
wordt ook gesignaleerd waar de oplossing met name gezocht moet worden. In
paragraaf 5.1 staat dat het nieuwe beleid uitgaat van een teeltsysteembenadering,
terwijl de toelating nog stofgericht is. Hierdoor is het mogelijk dat stoffen
die bij gebruik binnen een teeltsysteem helpen bij reductie van de milieubelasting,
op basis van een zelfstandige beoordeling toch niet worden toegelaten. Een
belangrijk deel van de structurele oplossing kan worden geboden door een wijziging
van de Bestrijdingsmiddelenwet. Deze wordt al heel lang aangekondigd; hierover
is net al voldoende gezegd. Je vraagt je gewoon af waarom dit allemaal zo
lang duurt. Wordt er wel voldoende prioriteit aan gegeven? Mij dunkt van niet.De suggestie die ik vorig jaar heb gedaan, namelijk die van een heffing
op bestrijdingsmiddelen, moet ook in het kader van de huidige patstelling
worden bezien. Vorig jaar was de nota Zicht op gezonde teelt nog niet bekend
toen wij werden geconfronteerd met de elf wegvallende middelen. Onze fractie
was toen ertoe bereid, noodwetgeving te steunen om de middelen beschikbaar
te laten blijven, maar wij waren ook ervan overtuigd dat wij niet van noodwet
naar noodwet konden gaan. De oplossing moet worden gevonden in een versnelde
toelating van meer milieuvriendelijke middelen. Een fonds middelenbeleid kan
hierin een belangrijke rol spelen. Vanwege de verschillende verantwoordelijkheden
moet dit fonds voor een deel door de sector en voor een deel door de overheid
gevuld worden. De voeding van en dergelijk fonds kan vanuit de sector via
een heffing plaatsvinden.Dit was de reden dat in de motie was opgenomen dat de hele opbrengst naar
de sector moest worden teruggesluisd. In die zin moet de heffing worden gezien
als een doelheffing en niet als een regulerende heffing. Ook wij wisten en
weten dat uit onderzoek naar voren komt dat een regulerende heffing
heel hoog moet zijn wil deze effect hebben. Van een regulerende heffing kan,
gezien het vastgelopen middelenbeleid, geen sprake zijn. Het ging mij om stimuleringsbeleid
om de huidige patstelling te doorbreken en meer mogelijkheden te creëren
voor een versnelde en bredere toelating. Ik was er dan ook teleurgesteld over
dat de minister van VROM begin dit jaar in de Eerste Kamer poneerde dat van
een terugsluis geen sprake kon zijn. Als een volledige terugsluis niet mogelijk
is, is voor ons geen heffing aan de orde. De heffing is voor mij ook van tafel
wanneer wij niet een structurele doorbraak bereiken in de oplossing van een
aantal van de hoofdproblemen die wij hier aan de orde hebben. Een heffing
was voor ons niet een doel op zich, maar een middel om in het kader van een
totaalbeleid de actuele problemen op te lossen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)U hebt uw oude standpunt de afgelopen tijd te vuur en te zwaard verdedigd.
Bedoelt u dat u niet akkoord gaat als de doelheffing niet wordt teruggesluisd
naar de sector of naar individuele bedrijven?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Dit is niets nieuws. Ik heb feitelijk van het begin af aan gezegd dat
er sprake moet zijn van terugsluis naar de sector. Ik heb net gezegd dat dit
mogelijk is via een fonds middelenbeleid. De minister zei begin dit jaar dat
er van een terugsluis geen sprake kan zijn; hierop reageer ik nu. Deze reactie
van de regering ligt niet in de lijn van datgene wat ik bedoeld heb bij het
indienen van de motie.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Bedoelde u met die terugsluis alleen dat fonds? Is dus voor u, als dat
fonds niet lukt, de heffing van tafel?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Ik kan mij voorstellen dat er meer mogelijkheden zijn om het geld naar
de sector terug te sluizen. Zelf meen ik dat een fonds een heel goed instrument
is. Daarmee kan men geconcentreerd werken. Daarmee voorkomt men dat het beleid
als het ware verspreid en versplinterd wordt en dat er via heel veel bedrijven
en sectoren gewerkt moet worden. Met een fonds kun je waarschijnlijk de bedrijfsvoering
van een individueel bedrijf honoreren.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)U handhaaft dus uw eerdere stelling? Kan het invoeren van een heffing
doorgaan?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Wat heb ik nu gezegd? Als bewaarheid wordt wat minister Pronk in de eerste
Kamer heeft gezegd, is wat ons betreft de heffing niet meer aan de orde. Dat
is in lijn met wat met de motie vraagt.MevrouwVos(GroenLinks)U zei dat als de problemen met het toelatingsbeleid niet worden opgelost,
de heffing ook van tafel is. Dat begreep ik althans uit uw woorden. U heeft
altijd gezegd een deel van de opbrengst te willen gebruiken voor een goed
toelatingsbeleid. Wat moet nu de conclusie zijn? Vindt u dat de voorstellen
die het kabinet in zijn brief heeft gedaan, voldoende zijn?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Van die brief heb ik nog onvoldoende kennis kunnen nemen. Ik trof die
pas vanochtend aan. Het gaat mij erom dat wij helaas hebben moeten constateren
dat er na het indienen van de motie, die voorafgaande aan het verschijnen
van de nota Zicht op gezonde teelt is aangenomen, geen voorstellen van de
regering zijn gekomen. Wij hadden verwacht dat die voor de korte en middellangetermijnproblemen
zouden zijn gedaan en er daarmee zicht op een oplossing van die problemen
zou zijn. Voor mij geldt namelijk wel degelijk de koppeling met de oplossing
van de kortetermijnproblemen en ik wil graag die oplossing alvorens met een
heffing akkoord te gaan. In die zin is sprake van een aanscherping. Ik wijs
erop dat de problemen waarmee de sector en wij in met name het afgelopen jaar
werden geconfronteerd alleen maar ernstiger worden. Als die problemen niet
worden opgelost, ben ik niet in voor een heffing. De regering zegt bij de
behandeling van de nota Landbouw en de fiscus over deze problemen verder te
willen spreken. Ik hoop dat hetgeen ik nu zeg, voor de regering een duidelijk
signaal is.De heerFeenstra(PvdA)Wat is uw politieke motief voor het maken van deze opmerkingen? Voordat
de nota verscheen, diende u uw motie in. Het kabinet zegt aan een oplossing
van de problemen te willen werken en een uitwerking te willen presenteren.
Voordat die uitwerking er is, zegt u echter: ik stel voorwaarden en als daaraan
niet wordt voldaan, hoeft het voor mij allemaal niet meer. Daarom vraag ik:
wat is uw politieke motief om nu deze discussie te beginnen?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Ik zou zeggen dat na een jaar deze discussie toch wel mag worden begonnen.
De regering wijdt in de nota namelijk slechts drie regeltjes aan de mogelijkheid
van een heffing en zegt verder dat zij in de nota Landbouw en de fiscus meer
duidelijkheid over de situatie zal bieden. Mij dunkt dat nu dan het moment
is aangebroken om daarover te spreken en om signalen af te geven die voor
de regering relevant kunnen zijn. Het trekken van conclusies is uiteraard
aan de regering.De heerGeluk(VVD)Mijn conclusie is dat op grond van de stemverhouding in de Kamer, uw voorstel
thans geen steun meer heeft. Dat is een belangrijke politieke constatering.
De leden van de Kamer die voor de motie hebben gestemd, wil ik vragen hoe
zij er nu over denken. Het is hoogst belangwekkend dat te vernemen. Dit maakt
het uitpakken van het kerstcadeautje onder de boom alleen maar interessanter.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Ik heb voldoende aangegeven wat volgens mij de richting van het beleid
zou moeten zijn. Door een groot aantal comités en werkgroepen is een
aantal werkbare voorzetten van een oplossing gegeven. Dat signaal geef ik
nu af. Telen met toekomst is al genoemd. Ik hoop dat de regering op de korte
termijn de oplossing wil zoeken in de suggesties die door de projectgroep
Telen met toekomst zijn gedaan. Een groot aantal organisaties, waaronder Vewin,
NAV, NAJK en CLM, maken zich sterk voor het vinden van een oplossing op de
korte termijn. Ik denk dat dat een toekomstgerichte benadering is. In het
rapport van de projectgroep wordt wel degelijk gesproken van een heffing.
Laat duidelijk zijn dat dat ook voor mij randvoorwaarden zijn
die gehonoreerd moeten worden, wil straks bij de nota Landbouw en fiscus de
discussie nog enigszins vruchtbaar kunnen zijn.De heerVan der Vlies(SGP)De motie bedoelde richting te geven aan de nota die toen nog moest verschijnen.
Als het geld van de heffing niet aan de sector wordt teruggegeven, hoeft de
heffing niet meer. Overigens is ook het perspectief van het middelenbeleid
ten opzichte van de verwachtingen van toen de heer Stellingwerf zeer tegengevallen.
Mag ik het zo samenvatten?De heerStellingwerf(ChristenUnie)De heer Van der Vlies is altijd zeer goed in het samenvatten van een problematisch
punt. Hij heeft het ook vandaag goed verwoord.MevrouwVos(GroenLinks)De cruciale politieke vraag is mij niet helder. Bestaat er op dit moment
een Kamermeerderheid voor een heffing, mits het geld wordt teruggesluisd,
of bestaat die meerderheid niet? De positie van de heer Stellingwerf is mij
dus niet helder. Stel dat de regering de motie uitvoert op de wijze die hij
bedoeld heeft. Blijft zijn steun dan onverkort overeind?De heerStellingwerf(ChristenUnie)Ja natuurlijk. Ik dien niet een motie in om na een jaar te zeggen: het
was een leuk jaar, laat maar zitten. Ik heb wel een aantal randvoorwaarden
gesteld en daaraan wordt niet tegemoet gekomen. Op dit moment is een heffing
wat mij betreft dus niet aan de orde. De nota kent een groot aantal gaten,
waaraan eerst invulling moet worden gegeven. Het rapport Telen met toekomst
biedt concrete handvatten. De regering moet dat soort signalen uit de praktijk
tot zich nemen en met een aanvullende notitie komen. Daarin moet concreet
op een heffing worden ingegaan. Dan weet iedereen waar hij aan toe is. Wij
zitten nu nog met een groot aantal open einden. Er zou pas bij de nota Landbouw
en fiscus over dit punt verder gepraat kunnen worden.Ook ten aanzien van Eurep/GAP zijn er veel mogelijkheden om tot nadere
afspraken te komen. Wij trekken daarbij niet aan de touwtjes; de grote Europese
supermarkten moeten het doen. Ik hoop dat ze tot een Europese oplossing komen.
Stel dat producten in Spanje en Italië worden geteeld met meer middelengebruik
en hogere residuen. Voorkomen moet worden dat men daar massaal gaat inkopen
om het hier op de markt te brengen zonder de consument te raadplegen.Over de versnelling is al voldoende gezegd. Ik durf het woord bijna niet
meer in de mond te nemen nu wij inmiddels het jaartal 2008 gehoord hebben.
De trage Europese harmonisatie in acht nemend, is er op het terrein van de
reductie van bestrijdingsmiddelengebruik de laatste jaren al heel wat gebeurd.
Er is een heel positief teken, namelijk dat de Nederlandse land- en tuinbouwproducten
in de periodieke controles op residuen constant als beste scoren. Dat geeft
aan dat er in de verschillende bedrijfstakken serieus wordt gewerkt. Ik ben
ervan overtuigd dat dat ook voor de toekomst de uitdrukkelijke wens van de
sector is. Wij zullen het wel gezamenlijk moeten doen en daar heeft het tot
nog toe te veel aan ontbroken.Ten slotte sluit ik mij bij mevrouw Vos aan op het punt van het particulier
gebruik van middelen. Heeft de regering wel voldoende zicht op de omvang en
milieubelasting in relatie tot het gebruik binnen de sector?De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Hoewel je het op het eerste gezicht bij het onderwerp niet
zou verwachten, heeft de parlementaire geschiedenis van het gewasbeschermingsbeleid
alle ingrediënten voor een spannend boek in zich. Er zijn vele intriges
en verrassende wendingen, zoals die welke de PvdA-fractie vorige week lijkt
te hebben ingezet. Hoe het plot gaat aflopen, is allang bekend, want daarover
is in 1991 overeenstemming bereikt. Die hield een sterke reductie van het
gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in, gekoppeld aan een Europese beoordeling
van de middelen om onder andere valse concurrentie te voorkomen. Ik ga natuurlijk
de geschiedenis van het ontstaan van het tien jaar oude meerjarenplan Gewasbescherming
niet herhalen. Ook wil ik de roerige CTB-geschiedenis niet memoreren.Ik wil nog wel even kort stilstaan bij de landbouwkundig onmisbare middelen.
In het debat daarover heeft de Kamer de intentie uitgesproken dat de teelten
tot nader order op daarvoor onmisbare middelen moesten kunnen blijven rekenen,
dat bepaalde ter discussie staande kleine teelten niet mochten verdwijnen,
dat het CTB zo spoedig mogelijk een herbeoordeling moest uitvoeren en dat
de middelen na twee jaar konden worden gebruikt op gecertificeerde bedrijven.
Daarna is de Kamer nog een paar keer bijeen geweest, omdat de milieubeweging
weer een rechtszaak had aangespannen en gewonnen waardoor halverwege het seizoen
plotseling middelen werden verboden. Dit gedrag van de milieubeweging, dat
overigens niet onrechtmatig is, heeft er inmiddels toe geleid dat er toch
een breder gevoel van onvrede is ontstaan over deze gang van zaken.Wij moeten eerlijk zijn: er is de afgelopen tien jaar heel veel gebeurd.
Ik verwijs daarbij naar het voorwoord van de heer Huys in de evaluatie van
het meerjarenplan Gewasbeschermingsmiddelen. Hij geeft aan dat de hoofddoelstelling,
vermindering van de afhankelijkheid van chemische bestrijdingsmiddelen, is
gehaald. Wij constateren dat met hem en waarderen dat ook zeer. Naar mijn
inschatting is er niet veel onenigheid over de hoofddoelstelling. Wij zijn
het er allemaal over eens hoe het slot van het boek moet luiden: een sterke
vermindering van de afhankelijkheid van voor het milieu belastende bestrijdingsmiddelen
en Europese harmonisatie van de toelating van deze gewasbeschermingsmiddelen.
Maar ondanks die overeenstemming en ondanks dat alles, zitten wij eigenlijk
in een impasse. De SGP-fractie vindt dat kwalijk. Daarom is het uitstellen
van het beoordelen op Europees niveau tot 2008 niet te verantwoorden. Het
is zelfs ergerlijk en bovendien is het een volstrekt verkeerd signaal. Ik
weet dat de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij hiertegen in Europees
verband heeft geprotesteerd. Toch blijf ik het onbegrijpelijk vinden dat de
beoordelingen daar, maar ook in ons land bij het CTB zoveel tijd vergen. Is
een belangrijke oorzaak niet gelegen in de enorme bureaucratische rompslomp
die gepaard gaat met de beoordeling van dossiers? Afgelopen zomer hebben wij
dat in ieder geval al mogen vaststellen bij het indienen van die dossiers. In de brief van 9 november – deze heeft ons inderdaad wat laat bereikt –
wordt aangegeven hoe binnen afzienbare termijnen tot versnelling en duidelijkheid
gekomen moet worden. Daarover worden mededelingen gedaan en afspraken hierover
worden weergegeven. Nu maar hopen dat het er ook echt van komt en dat er eindelijk
een doorbraak naar versnelling en duidelijkheid wordt geforceerd. Overigens
zie ik dat de fact-finding tot aanbevelingen heeft geleid die nog in samenspraak
met de veldpartijen moeten worden doorgenomen. Dit lijkt mij heel essentieel;
het mag dus niet te lang gaan duren. Ik ben het ook volstrekt met collega
Geluk eens dat je, wil je een politieke eindconclusie over de nota Zicht op
gezonde teelt kunnen trekken, dit soort aanbevelingen en de beleidsreactie
daarop moet kennen.Tijdens het vorige debat over de landbouwkundig onmisbare middelen is
de suggestie gedaan om de beoordeling van stoffen van de nationale lidstaten
als basis te gebruiken voor de Europese beoordeling. De staatssecretaris vond
dat toen een goede suggestie. Daarom wil ik van haar weten wat hiervan terecht
is gekomen. Heeft de regering deze mogelijkheid op Europees niveau besproken,
is die daar goed ontvangen en zou een en ander tot een versnelling kunnen
leiden? De SGP-fractie is van mening dat het uitstel op Europees niveau er
niet toe mag leiden – door twee snelheden en daardoor concurrentievervalsing,
en de verleiding van illegaal gebruik – dat een deel van de Nederlandse
akker- en tuinbouwsector de dupe wordt van deze traagheid. Dit kunnen we onze
Nederlandse agrariërs niet aandoen. Door al te ver voor de Europese muziek
uit te lopen, verdwijnen belangrijke teelten uit ons land naar landen die
het minder nauw nemen. Wij zijn van mening dat zowel voor de A-, als de B-
en C-lijst het tempo van de Europese beoordeling moet worden gevolgd; daar
moet althans zo dicht mogelijk tegenaan worden gekropen. Als versnelling van
de harmonisatie niet lukt, moeten er naar mijn mening voor de voorlopers mogelijkheden
zijn om zich in positieve zin te onderscheiden van de rest. Hiervoor biedt
de nota Zicht op gezonde teelt naar de mening van de SGP-fractie wel mogelijkheden. De gedachte achter de nota, geïntegreerde gewasbescherming op gecertificeerde
bedrijven, spreekt ons uiteraard aan. De vraag daarbij is wel of de producten
van deze bedrijven goed te vermarkten zijn. De kostprijs ligt aanzienlijk
hoger en vooralsnog zijn er geen signalen dat de consument daarvoor wil betalen.
Dit geldt nog in versterkte mate voor producten van het pluspakket. Uit het
antwoord op vraag 63 blijkt dat de regering geen taak ziet weggelegd om de
vraag van de consument naar geïntegreerd geteelde en gecertificeerde
producten te stimuleren. Naar onze mening moet de overheid de ondernemer een
wenkend perspectief bieden om hier in te stappen. Hoe denkt de regering deze
ondernemers blijvend te kunnen stimuleren, zeker als zij aangeeft het eisenpakket
jaarlijks op te schroeven? Voorlichting is een belangrijke verantwoordelijkheid.
Geen vertekende beelden rond bepaalde producten uit bepaalde teeltwijzen!
De zorgvuldigheid gebiedt actief te voorkomen dat consumenten op het verkeerde
been worden gezet, met alle schade voor de telers van dien.De heffing op gewasbeschermingsmiddelen heeft ook nogal wat voeten in
de aarde. De motie-Stellingwerf heeft de SGP-fractie niet gesteund en wij
betreuren het nog steeds dat deze is aangenomen, omdat de motie geen rekening
hield met allerlei effecten, waaronder kostprijsverhoging. Maar er zijn allerlei
andere bezwaren. Nu de motie is aangenomen mag, als deze heffing wordt doorgezet –
wat ons betreft gebeurt dat niet – niet worden afgeweken van de bepaling
dat de heffing wordt teruggesluisd naar de betrokken sectoren. Verwezen wordt
naar de notitie Landbouw en fiscus, waar de SGP-fractie al bijna twee jaar
op wacht. Op mijn initiatief is die notitie aan de Kamer toegezegd. Bij de
financiële beschouwingen van een maand geleden heb ik van staatssecretaris
Bos de toezegging losgepeuterd dat hij er alles aan zou doen om voor de begroting
LNV deze notitie naar de Kamer zou sturen. Dat is dus over één
of twee weken. Hij zei er overigens meteen bij dat dat waarschijnlijk niet
lukt; het is zelfs de vraag of het rond de jaarwisseling wel kan. Dat middel
om helderheid te verkrijgen, ligt dus niet erg voor de hand. Ik vraag de bewindslieden,
vandaag daarvan de contouren te schetsen en niet alles door te sluizen naar
iets waarvan nog maar moet worden afgewacht of het op een zorgvuldige wijze
in deze kabinetsperiode kan worden behandeld. Als de terugsluizing naar de
sector niet mogelijk blijkt, moet de heffing onverwijld van tafel; dat heb
ik intussen van de indiener van de motie begrepen.Deze nota is geschreven toen nog niet bekend was dat de Europese harmonisatie
pas in 2008 haar beslag zou krijgen. De vraag is nu heel indringend of de
doelstelling, zoals die staat op pagina 13, dat voor 2005 een vermindering
met 75% ten opzichte van 1998 moet worden gehaald, kan blijven gelden. Er
wordt namelijk aan toegevoegd: "Een belangrijk uitgangspunt hierbij is een
voortvarende uitvoering van het (Europese) toelatingsbeleid en het Lozingenbesluit
open teelt en veehouderij". Mijn vraag is hoe de regering omgaat met de doelstelling
als aan deze voorwaarde niet is voldaan.Een laatste vraag is nog, hoe de certificering in Europees verband is
geregeld. Kennen andere lidstaten ook reeds vormen van certificering en wordt
daarbij aangesloten, of gaat Nederland hierin haar eigen gang? Ik krijg eerlijk
gezegd van het laatste de indruk, omdat ik niets lees over certificering in
Europees verband. Hoe garandeert de regering de acceptatie van de gecertificeerde
producten uit Nederland in het buitenland? Worden hierover afspraken gemaakt?
Gaat de regering zich inzetten voor Europese certificering? Graag horen wij
een bredere beschouwing over de certificering in Europees verband.De nota Zicht op gezonde teelt geeft inzicht in de visie van de regering
op hoe het gewasbeschermingbeleid over tien jaar vorm moet krijgen. Er wordt
echter geen oplossing geboden voor de korte termijn. Op dit moment staat de
individuele agrariër voor de vraag hoe zijn teeltplan er voor het seizoen
2002 uit moet zien en welke contracten hij kan afsluiten met de agro-industrieën.
Wij vinden dat de regering daar in dit debat oplossingen voor moet bieden.
Wij moeten zeker werken aan de middellange en lange termijn, maar het gaat
ook om de korte termijn. Wij moeten niet in dezelfde verlegenheid terechtkomen
als in het achter ons liggende jaar wat betreft het teeltseizoen en de voorwaarden waaronder teelten konden worden opgezet.Ik ben begonnen de geschiedenis van het gewasbeschermingbeleid te vergelijken
met een spannend boek. Met de geïntegreerde teelt op gecertificeerde
bedrijven gaan we een nieuw hoofdstuk in. Het principe heeft onze steun, hoewel
we nog vele vragen hebben. Ik hoop dat dit is gebleken. Het slot van het verhaal
moet zijn dat boeren en tuinders op gecertificeerde bedrijven kunnen beschikken
over een effectief pakket maatregelen en middelen en dat op Europees niveau
op dit terrein dezelfde regels gelden. Pas dan kunnen we dit boek sluiten.De vergadering wordt van 13.03 uur tot 13.50 uur geschorst.Eerste termijn van de regeringStaatssecretarisFaberVoorzitter. De bijdragen van de afgevaardigden hadden zowel betrekking
op de nota Zicht op gezonde teelt als op het huidige toelatingsbeleid. Deze
zaken hebben natuurlijk met elkaar te maken en ik zal ze dan ook beide behandelen.De nota is tot stand gekomen na een zeer uitgebreide en brede consultatie.
Zij is lang onderweg geweest, maar dat heeft dus een reden. De regering heeft
dat willens en wetens gedaan. Het was al aan de orde toen ik aantrad. Ik heb
de Kamer ook in februari 1999 de discussienota Verkenning van een nieuw gewasbeschermingsmiddelenbeleid
toegezonden. De hoofdlijn daarvan was dat door mij werd gestreefd naar een
nee-tenzijbeleid. Aan de hand van die discussienota hebben vele gespreksrondes
plaatsgevonden. De Kamer is midden 1999 een rapport gezonden met een samenvatting
van datgene wat uit die gespreksrondes naar voren is gekomen. Ik heb vervolgens
het jaar 2000 gebruikt voor overleg, overleg en nog eens overleg, met zowel
maatschappelijk organisaties als met betrokkenen uit de dagelijkse praktijk.
Verder is er gestart met de "praktijkproef" om te kijken wat de gevolgen zijn
van het werken langs deze lijnen. De resultaten daarvan zijn verwerkt in de
uiteindelijke nota. Dit alles verklaart waarom het zolang heeft geduurd. Het
verklaart echter ook waarom zo velen de hoofdlijnen van de nota onderschrijven.
Uit alle ontvangen brieven en gevoerde gesprekken komt dit naar voren. Men
kan zich vinden in de gekozen richting, of zoals de heer Van der Vlies het
uitdrukt: de laatste pagina van dat spannende boek kunnen wij met elkaar wel
schrijven. Ik ben zeer erkentelijk voor die steun, maar daarvoor was het lange
voorbereidingstraject dus noodzakelijk.De evaluatie van het MJP-G heeft tot de belangrijke conclusie geleid dat
het gebruik van bestrijdingsmiddelen met 50% is afgenomen en dat dus de emissie
ervan is afgenomen. Degenen die zich daarvoor hebben ingezet, verdienen alle
lof. Tegelijkertijd is echter uit de evaluatie gebleken dat het oppervlaktewater
nog steeds vrij veel residuen van gewasbeschermingsmiddelen bevat en dat de
reductie van 50% vrij eenzijdig betrekking heeft op grondontsmettingsmiddelen.
De toepassing van herbiciden is ongeveer gelijk gebleven, maar die van fungiciden
is zelfs toegenomen. Er zijn dus niet alleen positieve ontwikkelingen. De
afhankelijkheid van het gebruik van chemische middelen is dus niet afgenomen.
Het zit nog heel erg in het systeem van denken en telen om gewasbeschermingsmiddelen
te blijven gebruiken. Daarnaast blijkt de sectorgewijze benadering niet verstandig
meer te zijn voor de toekomst. Wij moeten dan ook toe naar de individuele
benadering. Een omslag in het denken op langere termijn is dan ook absoluut
noodzakelijk en daarvoor is de nota Zicht op gezonde teelt bedoeld. Daarin
wordt het beleid uitgezet van 2001 tot en met 2010. Wij kunnen er nog over
discussiëren of het "tot" of "tot en met" moet zijn, maar dat punt kunnen
wij tegen die tijd misschien nog wel eens bespreken. Met de doelstellingen
die in de nota worden geformuleerd, willen wij tegelijkertijd een handreiking
aan de ondernemers doen om de overstap naar een duurzamere teelt mogelijk
te maken. Deze handreiking bestaat uit het stimuleren van geïntegreerde
teelten op gecertificeerde bedrijven.Daarbij spelen de koplopers een belangrijke rol, zoals zij ook deden bij
de praktijkproeven. Het is van groot belang dat wij hen blijven vasthouden,
stimuleren en erbij blijven betrekken, opdat wij kunnen bezien in hoeverre
wij het beleid daadwerkelijk uitvoering kunnen geven. Naast de koplopers is
echter nog steeds sprake van een grote middenmoot die wat minder overtuigd
is van de noodzaak om op een andere manier te telen en dan heb ik het nog
niet eens over de groep achterblijvers. Van 1999 tot aan het moment waarop
de nota dit jaar uitkwam, is door mensen uit de praktijk, uit de sectoren
en uit belangenorganisaties bezien hoe wij de achterblijvers kunnen motiveren
om op een andere manier te gaan telen, zodat er minder chemische middelen
nodig zijn. Uit de uitgebreide consultaties in het veld is op te maken dat
de gestelde doelen alleen maar gerealiseerd kunnen worden door het treffen
van stimulerende maatregelen.Deze maatregelen zijn beschreven in de nota. Stimulerende maatregelen
moeten niet alleen worden getroffen opdat men zich geroepen voelt om eraan
mee te werken, maar vooral opdat men bijna geen andere keuze heeft omdat de
maatregelen zo stimulerend zijn. Heel belangrijk daarbij is de ontwikkeling
van kennis over de geïntegreerde teelten en daarmee dus ook over de geïntegreerde
gewasbescherming. De vertegenwoordiger van D66 heeft gevraagd in hoeverre
er contacten zijn met de bestaande kennisorganisaties en proefstations. Ik
kan zeggen dat er volop contacten zijn, mede doordat de kennisontwikkeling
van erg groot belang is. Daarom gaat er ook zo veel geld naartoe. In de komende
vijf jaar is er 90 mln gulden, dus 18 mln gulden per jaar, voor uitgetrokken
om de kennisontwikkeling heel gericht in te zetten voor dit doel.De kern van de nota is de introductie van de geïntegreerde teelten
en gewasbescherming op gecertificeerde bedrijven, waarbij de individuele benadering
van groot belang is. Dit houdt een zodanige bedrijfsvoering in dat chemische
middelen minimaal noodzakelijk zijn en er tegelijkertijd sprake is van minimale
emissies. Ik blijf benadrukken dat chemische middelen weliswaar het sluitstuk
zullen zijn van de geïntegreerde gewasbescherming, maar dat zij wel degelijk
noodzakelijk zullen blijven. Zo staat het ook in Zicht op gezonde teelt. Dat
neemt niet weg dat preventie centraal staat in de hele aanpak.Het is de bedoeling dat alle bedrijven in 2010 gecertificeerd zijn. Mevrouw
Vos vroeg waarom de doelstelling niet voor 2005 is opgenomen.
De nota zet een tienjarig beleid uit. Het is een nieuw systeem van werken,
dat ingrijpend is. Je kunt dat zelfs merken bij de koplopers in de praktijkproeven.
Je kunt dan ook niet tegen de hele sector zeggen dat zij in zo'n korte termijn
gecertificeerd moet zijn. Dat kan wel in 2010. In dat jaar moet 100% van de
bedrijven gecertificeerd zijn.Wij willen in 2005 een soort tussenbalans opmaken. Als je 100% wilt halen
in 2010, zou in 2004 90% van de bedrijven gecertificeerd moeten zijn. In essentie
is het een vrijwillig systeem. Men is daartoe nog niet verplicht. Mocht in
de overgang van 2004 naar 2005 blijken dat die 90% niet gehaald wordt, dan
is wetswijziging een stok achter de deur. Door die wetswijziging zal het gebruik
van chemische gewasbeschermingsmiddelen zijn voorbehouden aan gecertificeerde
bedrijven. Zo wordt het systeem in de nota Zicht op gezonde teelt uiteengezet.MevrouwVos(GroenLinks)Deze discussie is niet nieuw. Wij spreken al een aantal jaren met deze
regering over certificering. Bedrijven zijn er al mee bezig. Wij starten dus
niet bij het nulpunt. Wij hebben nog een aantal jaren te gaan tot 2005. Voor
de staatssecretaris is 90% de meetlat. Wij zien nu dat de 20% achterblijvers
de grootste milieuschade veroorzaken. Er blijft dan in het jaar 2005 nog een
behoorlijke milieubelasting bestaan. Waarom wil de staatssecretaris de lat
niet nog wat hoger leggen?De heerFeenstra(PvdA)Zou de staatssecretaris nog even willen ingaan op het punt dat door het
CBL naar voren is gebracht, namelijk dat certificering altijd onderscheidend
is? De staatssecretaris zegt van 90% naar 100% certificering te willen gaan.
Er is dan toch geen sprake meer van onderscheid? Wat is het verschil tussen
haar zienswijze en het vergunningplichtig maken van bedrijven?De heerGeluk(VVD)Zou de staatssecretaris nog even willen ingaan op de punten die ik in
mijn eerste termijn heb genoemd? Ik sprak over: gij zult. Deze wezenlijke
vragen moeten eerst beantwoord worden. Het gaat om vrijwillig of verplicht.
Als in 2010 certificering verplicht is, dan vind ik certificering van 90%
vanaf 2005 ook al verplicht. Er is dan geen sprake meer van vrijwilligheid.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)De staatssecretaris zegt dat certificering geen verplichting is. Het gebeurt
op basis van vrijwilligheid. Uiteindelijk verplicht zij toch iedereen ertoe.
Zij kan dan beter meteen duidelijk daarover zijn. Wordt bij die certificering
aangesloten op bestaande certificaten?StaatssecretarisFaberUit alle consultaties die ik net heb genoemd en waarbij de sector volop
betrokken is geweest, komt naar voren dat men het in eerste instantie zelf
wil regelen. De sector wil zelf die certificering op poten zetten en betrokken
zijn bij de onderscheidende criteria waaraan zo'n certificaat moet voldoen.
Ik ben het er volledig mee eens dat de sector die kans wil hebben en dat degenen
die zozeer betrokken zijn bij dit beleid, die kans moeten krijgen. Je hebt
natuurlijk koplopers, de middenmoot en achterblijvers. Laten wij de koplopers
de steun geven die zij verdienen. Laten wij ervoor zorgen dat zij zich door
de pakketten wel degelijk kunnen onderscheiden. Het gaat erom de milieubelasting
te verminderen. Tegelijkertijd moeten wij ervoor zorgen dat groepen die achteraan
komen geprikkeld worden om het ook zo te doen. Het is geen gij-zultbeleid.
Als je in 2005, halverwege het traject, constateert dat 90% van de bedrijven
is gecertificeerd, dan zal die laatste 10% in die vijf jaar wel volgen. Het
is een soort van kritische massa die je nodig hebt om het beleid aan te laten
slaan. Wij gaan de goede kant op. De geformuleerde milieudoelstellingen worden
gehaald. Het behoeft wat mij betreft dan niet in een nadere wet. Als wij in
2004 constateren dat het niet loopt zoals wij willen, de redenen moet worden
geanalyseerd, dan moet het niet in 2005 verplicht worden gesteld. Het tot
stand brengen van een wetswijziging duurt een paar jaar. Het is zaak dat je
dan een wetswijziging achter de deur hebt die per kerende post kan worden
ingevoerd. Het wordt dan verplicht. Het is dan niet meteen in 2005 verplicht.
Het kan wel tussen 2005 en 2010. De doelstelling van alle bedrijven in 2010
blijft recht overeind staan. Ik wil de keten de gelegenheid geven zelf aan
de gang te gaan. Ik moet de heer Geluk toegeven dat je voor een deel een stok
achter de deur zet. Een beetje "gij zult" zal het wel worden. Ik verwijs in
dit verband naar het amendement van mevrouw Van Ardenne, ingediend bij de
behandeling van de Wet landbouwkundige onmisbaarheid. Het ging over een verlenging
van een bepaalde periode: twee jaar of vier jaar. Tot hoe lang laten wij landbouwkundige
onmisbare middelen toe, die milieuverontreinigend zijn? Mevrouw Van Ardenne
wilde de verlenging alleen toelaten voor bedrijven of rechtspersonen die zich
door milieucertificering onderscheiden. De VVD heeft zich daarbij aangesloten.
Ik kan niet anders dan concluderen dat ook de VVD op termijn wel degelijk
voor een gij-zultbenadering heeft gekozen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik heb dat zo niet bedoeld in het amendement. De CDA-fractie vindt het
van belang dat bedrijven zich certificeren. Dat moeten zij bij voorkeur zelf
doen. Bij de landbouwkundig onmisbare middelen hebben wij vastgesteld dat
die middelen dermate milieukritisch zijn dat ze eigenlijk alleen onder bepaalde
voorwaarden toegelaten mogen worden, onder andere wanneer een bedrijf zich
verantwoordt voor wat het doet: binnen bepaalde voorwaarden toepassen, dus
gecertificeerd. Dat is de reden voor het indienen van het amendement. Wij
willen niet van bovenaf in de wet vastleggen dat alle bedrijven in Nederland
zich certificeren. Als iemand zich niet wil certificeren, is het ook goed.
Dan valt het buiten de landbouwkundige onmisbaarheid.StaatssecretarisFaberDat neemt niet weg dat er een prikkel tot certificering is ingebouwd in
dit amendement. Ik was het eens met dat amendement. Ik ben blij dat het zo
in de wet is komen te staan. De VVD was ervoor. Zij is het dus eens met die
gij-zultprikkel. Over dit systeem gaat de onderhavige nota. De prikkels zijn
ingebouwd. Ik wil graag dat de sector het zelf oppakt. Ik zie ook wel dat
wij iets moeten regelen voor het geval er onverhoopt iets stokt.De heerGeluk(VVD)De VVD wil certificering van bedrijven; laat daarover geen
misverstand bestaan. Het gaat wel over de manier waarop je dit doet. Je moet
het zien bij het gesternte van vandaag. Als het beleid vastloopt, met veel
frustratie – er zijn vandaag vele aanwezigen; het leeft in de samenleving –
dan kun je geen regeling opleggen. Ik meen dat je eerst het oude beleid goed
op een rij moet hebben en dat je vervolgens kan gaan denken over certificering.
Als tot certificering wordt overgaan, moet dit gebeuren met het bedrijfsleven
en moet de overheid niet eigenstandig zeggen: zo moet het. Want hoe kan de
overheid beoordelen of het bedrijfsleven zoiets oppakt? Dat zal het bedrijfsleven
zelf moeten aangeven.StaatssecretarisFaberHierover zijn wij het grotendeels eens. Ik vind ook dat het bedrijfsleven
dit zelf moet oppakken. Door de heer Feenstra is in dit verband gevraagd:
wordt het een overheidscertificaat of een marktcertificaat? Het is uitdrukkelijk
mijn bedoeling dat het geen nieuw overheidscertificaat wordt, maar dat het
een certificaat wordt dat al in de markt is of een nieuw te ontwikkelen certificaat.
Ik kan mij voorstellen dat een deel van certificering, zeg maar het gewasbeschermingsdeel,
de overheid betreft. Ik denk aan de mogelijkheid dat een bedrijf voldoet aan
de voorwaarden die de overheid stelt voor geïntegreerde teelt en dit
via certificering wil laten zien. Dat deel kan vervolgens meeliften in de
bestaande dan wel nieuw te ontwikkelen certificering. Te denken valt aan een
module inzake gewasbescherming die ontwikkeld moet worden door het college
van deskundigen. Die module heeft natuurlijk te maken met duurzame bedrijfsvoering
en met de gestelde milieudoelen. In die module worden de randvoorwaarden van
overheidswege weergegeven. Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat via certificering
het systeem van de geïntegreerde teelt wordt geborgd. Dan gaat het om
het transparant maken van hetgeen wij met elkaar willen bereiken, namelijk
het terugdringen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Daarmee hebben
wij tevens een instrument in handen voor de naleving.Welke bepalingen aan die module komen te hangen, is nog niet helemaal
duidelijk. In dat kader komt het college van deskundigen in beeld. Gevraagd
is: hoe wordt dat college samengesteld, worden daarbij, zoals in de nota staat,
de verschillende belangenorganisaties betrokken of kunnen er ook materiedeskundigen
bij worden betrokken? Ik heb altijd begrepen dat een college van experts uit
materiedeskundigen bestaat, maar ik begrijp nu dat er een wereld van verschil
tussen bestaat. Wat is geformuleerd in de nota komt voort uit de eisen die
zijn gesteld door de Raad van accreditatie, zoals de eis dat de verschillende
belanghebbenden in dat college vertegenwoordigd zijn. Ik vind het zo helder
als glas dat die belanghebbenden deskundigen afvaardigen. Mocht men gebrek
aan deskundigen hebben dan kan een dergelijk college zich laten bedienen door
expertgroepen. Het college moet volgens de systematiek van de accreditatie
bestaan uit belanghebbenden die met het certificaat gediend worden. Voor die
terminologie is gekozen.De heerFeenstra(PvdA)Op de middelbare school leerden wij mendelen, wat veel combinaties geeft.
Je hebt belanghebbenden en deskundigen, je hebt belanghebbende deskundigen
en je hebt deskundige belanghebbenden. Waarnaar ik verwijs, is de ervaring
die wij hebben opgedaan met de commissie-Van der Vlist. Men zat toen heel
dicht bij een uitkomst. Als men eruit was gekomen, zou de PvdA-fractie dat
hebben overgenomen. Maar men is er niet uitgekomen. Uit gesprekken met verschillende
deelnemers blijkt dat dit vooral had te maken met het feit dat het belangenaspect
het deskundigenaspect ging overheersen. Gevoed door die ervaring vraag ik
mij af of het wel verstandig is om zulke belangrijke schema's als de certificeringsschema's
over te laten aan een onderhandelingsmodel. Eigenlijk willen wij overzichten
welke rits middelen voor welke teelt nodig is. Daarom vraag ik of dat niet
kan via deskundigen van het CTB, de Plantenziektenkundige dienst en anderen.
Wij gaan liever uit van de invalshoek van deskundigen dan van een onderhandelingsmodel,
waarbij wij op voorhand niet de garantie hebben dat wij er goed uit komen.StaatssecretarisFaberOok de regering heeft destijds gezegd, als de belangenorganisaties tot
een resultaat zouden komen dat resultaat over te nemen. Dat was nogal een
politiek statement, maar helaas is het niet gelukt. Ik begrijp de wens en
de gedachten van de heer Feenstra, maar dat neemt niet weg dat een college
van deskundigen zich moet houden aan de eisen van de Raad voor de accreditatie.
Gebeurt dat niet, dan zal het certificatieschema niet geaccrediteerd worden.
Er is dan sprake van een niet geaccrediteerd overheidscertificaat. Dat is
het paard achter de wagen spannen. Wij willen natuurlijk een geaccrediteerd
systeem. Daarom stel ik mij voor dat wij voldoen aan hetgeen de Raad voor
de accreditatie vraagt, namelijk dat er belanghebbenden worden afgevaardigd,
maar dat wij er alles aan doen dat die belanghebbenden zo deskundig mogelijk
zijn. Uiteraard kunnen deskundige organisaties zoals de heer Feenstra zojuist
noemde altijd door het College van Deskundigen worden ingeschakeld.MevrouwVos(GroenLinks)Wat is dan de rol van de overheid? De staatssecretaris moet een milieubeleid
voeren. Ik noemde zojuist de vierde nota Waterhuishouding. Zij moet zorgen
dat uiteindelijk de beste beschikbare technieken worden ingezet. Zij zal het
kader moeten stellen waarmee het College van Deskundigen aan het werk moet.
Mij is niet duidelijk hoe zij dat gaat doen.Ik sluit mij zeer aan bij hetgeen de heer Feenstra naar voren brengt.
Moet je echt met een college van belangenvertegenwoordigers gaan werken wil
je bij de Raad voor de accreditatie goedkeuring krijgen? Dat zou mij nogal
verbazen. Kunnen wij niet uit de voeten met een onafhankelijk College van
Deskundigen?StaatssecretarisFaberIk heb uiteengezet wat de Raad voor de accreditatie verlangt van een college
van deskundigen. Dat neemt niet weg dat ik gelet op de wens om het college
zo deskundig mogelijk te laten zijn zal nagaan welke ruimte er is, gezien
de letter van hetgeen de Raad voor de accreditatie vraagt en de mogelijkheden
die er, misschien meer naar de geest, zijn. Vooropstaat dat wij een geaccrediteerd
certificatieschema moeten hebben. Wij moeten ons dus aan de eisen van de Raad
voor de accreditatie houden. Ik zal eens kijken naar het verschil tussen de
letter en de geest van de bepalingen, opdat het college zo deskundig mogelijk
is. De rol van de overheid is natuurlijk van groot belang. De overheid zal
het College van Deskundigen de randvoorwaarden meegeven. Wij moeten eerst
met elkaar de nota bespreken. De commissie moet ons de ruimte geven om door
te gaan met de nota. Anders wordt er veel werk voor niks gedaan. Het is nog
niet helemaal rond.In de te nemen maatregelen zal in de randvoorwaarden in elk geval een
gewasbeschermingsplan besloten moeten zijn. Het plan heeft natuurlijk alles
te maken met de geïntegreerde manier van telen en daarmee de geïntegreerde
benadering van gewasbescherming. Daarbij komt de hele trits van preventie,
met alles wat daarbij hoort aan managementtechnieken, aan teeltvormen en aan
het eind eventueel het gebruik van chemische middelen. Het zal een element
moeten bevatten van de wijze waarop de wettelijke voorschriften kunnen worden
nageleefd Dat wordt nog lastig, zo kan ik wel verklappen. Waar de regering
ervoor kiest om geen overheidscertificaat in te stellen, maar het een module
te laten zijn van bestaande dan wel te ontwikkelen certificatieschema's, moet
met de certificerende instelling goed overleg worden gevoerd wat het publieke
deel is, dat de publieke opsporingsorganen betreft, en wat het deel is, waarvoor
de overheid geen randvoorwaarden heeft gesteld, maar dat in de keten in de
certificatieschema's zit waarvan ook de certificerende instelling overtredingen
kan constateren. Men weet hoe dit werkt bij certificaten. De certificerende
instellingen houden controles bij de bedrijven die gecertificeerd zijn. Dat
is een eigen, autonome controle op grond waarvan de certificaten worden uitgedeeld.
Bij controle van bedrijven zullen die certificerende instellingen natuurlijk
op zaken stuiten – ik kan mij althans niet voorstellen dat dit niet
zo is – of zouden zij op zaken kunnen stuiten als er overtredingen in
het publieke deel zijn. Er moeten goede afspraken worden gemaakt wat het publieke
deel is, waarvoor een publiekrechtelijke verantwoordelijkheid geldt en waar
het dus een taak van het publieke opsporingsorgaan is, en waar een eventuele
overlap zit dan wel een handige samenwerking met de certificerende instelling.De heerGeluk(VVD)De staatssecretaris schetst nu hoe de certificering moet worden opgebouwd
en waaraan voldaan moet worden. Is zij in staat om voorbeelden te geven uit
de praktijk in Nederland van soortgelijke certificeringssystemen in andere
sectoren van de samenleving? Ik ben daar erg nieuwsgierig naar. Of gaan wij
zelf een bouwwerk ontwikkelen zoals wij denken dat het zou moeten?MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het lijkt mij ontzettend ingewikkeld worden, waar er ook steeds meer Europese
certificering komt. De staatssecretaris stelt zelf al de vraag wat dan nog
publiek is en wat particulier is en wie controleert hoe het wordt uitgevoerd.
Is geen andere oplossing denkbaar? Dit lijkt mij een dermate ingewikkelde
weg dat hij bijna niet uitvoerbaar en dus kansloos is.De heerVan der Vlies(SGP)Mijn vraag richt zich op hetzelfde dilemma. Het heeft een publiek deel,
maar ook een groot privaat domein. De afgrenzing tussen die beide delen is
uiterst relevant voor de haalbaarheid en betrouwbaarheid van het gehele systeem.
Als het accent ligt op het private deel, de zelfbinding, de zelfcontrole,
moet er dan niet een soort van meldingsplicht voor het publieke deel zijn.
Anders komt het in de lucht te hangen? Ik stel die meldingsplicht niet voor,
maar zou er niet iets dergelijks moeten zijn?MevrouwVos(GroenLinks)De rol van de overheid is mij nog niet scherp genoeg. De staatssecretaris
wil een gewasbeschermingsplan voorschrijven en dit ook naleven. Dat is haar
taak. Het gaat echter ook om de criteria. Voldoen de certificaten aan de normen
die volgens de staatssecretaris het wettelijk minimum moeten zijn? Wat is
haar taak daarin en wie stelt die criteria op? In die zin heb ik ook aan het
college van deskundigen gedacht. Kan het geen college zijn dat in die zin
ook de overheid adviseert over de wijze waarop zij sturing geeft aan dit idee?StaatssecretarisFaberToen ik sprak over de samenstelling van het college van deskundigen in
relatie tot de raad van accreditatie, vroeg mevrouw Vos naar de rol van de
overheid. Ik heb vervolgens geschetst dat het college van deskundigen dit
zal moeten uitwerken en de criteria zal moeten aangeven, maar dat de overheid
daarvoor de randvoorwaarden zal stellen. Dat systeem stel ik voor. In die
randvoorwaarden zitten wel degelijk de elementen die ik zojuist noemde.Ik zou niet weten waarom dit systeem niet zou werken. Het systeem van
certificering is inmiddels al heel gebruikelijk in Nederland. Talloze bedrijven
werken ermee. Wij kennen vele vormen daarvan. In de keten is ervaring opgedaan
met certificeringssystemen, hoe daarover afspraken worden gemaakt, hoe randvoorwaarden
worden gesteld, hoe toetsing plaatsvindt, hoe men het naleeft en hoe eventueel
zelfs een certificaat van een bedrijf kan worden ingetrokken. Hierover is
eindeloos onderhandeld en het is eindeloos vormgegeven. Het is gewoon bekend
hoe het moet. De overheid vindt het van groot belang dat er geïntegreerde
teeltsystemen voorkomen in Nederland, opdat er minder chemische gewasbeschermingsmiddelen
gebruikt worden. Wij willen inzichtelijk maken op welke wijze er geïntegreerd
wordt geteeld. Dit kan alleen met een certificaat. Op dit punt heeft de overheid
dus belangen. Wij willen dat het op een bepaalde wijze transparant en inzichtelijk
wordt gemaakt, en wij willen op een bepaalde wijze de naleving ervan kunnen
handhaven. Het moet toch een kleinigheid zijn voor een college van deskundigen
om dit te laten meeliften in certificatieschema's? Er is immers al veel ervaring
opgedaan, zij het niet op dit onderdeel. Als wij dat deel al hadden, zou ik
het hier op tafel leggen. Het moet dus ontwikkeld kunnen worden, gelet op
alle ervaringen die inmiddels zijn opgedaan. Het alternatief is een eigen
overheidscertificaat. Dit lijkt mij niet verstandig. Het lijkt mij veel verstandiger
dat het overheidsdeel meelift in de bestaande certificatieschema's. Ik kom
hiermee tegemoet aan datgene wat ik in alle consultatierondes en in al het
bestuurlijke overleg heb gehoord, niet in de laatste plaats van het CBL. Op
zichzelf is een certificaat een kwestie van marktwerking en hoort deze thuis
in de keten. Er is niets tegen om in een deel ervan bijzondere overheidscriteria
te laten meeliften. Dat is het voorstel dat in Zicht op gezonde teelt staat.De heerGeluk(VVD)Een essentieel verschil is dat dit de enige situatie is waarin de overheid
dwingend regels oplegt in een certificaat. Alle andere certificaten zijn vrijwillig
en worden door het bedrijfsleven opgelegd.De voorzitter:Misschien kunnen wij deze gedachtewisseling even doorslikken en eventueel
herkauwen, en in tweede termijn erop terugkomen. Mij lijken de verschillen
geringer te zijn dan zij nu in eerste instantie worden gepresenteerd.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dat is een misverstand, voorzitter, dat ik meteen wil rechtzetten.De voorzitter:Ik hoop dat mijn collega's het goedvinden dat ik namens de fractie van
D66 een vraag bij interruptie stel die kan verduidelijken wat ik bedoelde
te zeggen. Ik vraag de staatssecretaris of wij deze figuur niet al kennen
in de veehouderij, in de vorm van een Diergezondheidsfonds, in de vorm van
IKB en in het feit dat de wettelijke minimumvoorwaarden rondom dierziekten
enzovoorts onderdeel uitmaken van de license to produce.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Heeft de staatssecretaris er onvoldoende vertrouwen in dat de marktpartijen
de certificering zelfstandig regelen? De overheid kan voorwaarden stellen
aan de wijze van productie, terwijl de uitvoering hiervan in het certificaat
tot uitdrukking kan komen. De overheid zou hierbij een terughoudende rol moeten
spelen.StaatssecretarisFaberHet is geen novum om overheidseisen in certificatieschema's op te nemen.
Een voorbeeld is de asbestverwijdering. Wij ontwikkelen het nu ook voor ammoniakeisen
en groenlabelstallen.De vraag is vervolgens waar je het helemaal overlaat aan de markt en waar
je het deel inbrengt dat je als overheid gegarandeerd wilt hebben om inzichtelijk
te maken hoe je geïntegreerd teelt en langs welke lijnen je werkt om
zo min mogelijk gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken. Ik begrijp werkelijk
niet waarom je dit niet als een bijzondere overheidsmodule kunt opnemen in
een bestaand certificaat. Waarom zou je dat niet doen? Het gaat om een bijzondere
vraag van de overheid, die misschien voor de markt zelf niet aan de orde is.
Het gaat hierbij wel om iets wat we gezamenlijk willen. We willen de milieudoelstellingen
namelijk halen, we willen de geïntegreerde teelt en wij willen dat minder
gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Welnu, die doelstellingen kunnen
wij langs bepaalde lijnen realiseren. Dan vind ik het zo logisch als wat dat
de overheid hierbij actie neemt. Natuurlijk blijft de rol van de overheid
voor toezicht en handhaving volledig gelden. Daarover moet je in de praktijk
goede afspraken maken met de certificerende instellingen. In hoeverre het nodig
is toezicht op toezicht in te stellen of met aparte lijnen te werken, is onderhevig
aan nadere uitwerking. Evenwel, de hoofdlijn moge duidelijk zijn.De heerGeluk(VVD)Voorzitter. Ik heb een duidelijke vraag gesteld over de Alleingang bij
certificering en over de samenhang in Europa. Daarover heeft de staatssecretaris
nog niet gesproken.StaatssecretarisFaberIn Europa neemt de aandacht voor certificering toe. Nederland staat niet
alleen in zijn neiging om daaraan te doen. Dus ook in andere landen is hiervan
sprake. Wel moet de weg die daarheen leidt in Europa nog voor een groot deel
worden bewandeld, maar wij hebben de certificering ook niet rond. Laten we
daar eerlijk in zijn. Ook bij ons gaat het nog om een beleidsvoornemen en
om voorstellen in de nota. In de verschillende lidstaten leven hierover echter
wel degelijk gedachten en ideeën. In welke mate, kan ik niet exact zeggen,
maar het is helder dat een aantal landen zich hiermee bezighoudt.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik heb uit de antwoorden begrepen dat vrijwel geen enkele Europese lidstaat
aan geïntegreerd telen doet. Ook de Europese Commissie zou met maatregelen
daarvoor nog lang niet zover zijn. Toch zegt de minister dat men al met certificaten
bezig is. Mij lijkt juist dat men daar nog lang niet aan toe is.De voorzitter:Deze vraag stelde de heer Geluk ook al.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Nee, ik vergelijk de opmerkingen van de staatssecretaris met andere informatie.
Die andere informatie houdt in dat men nog onvoldoende bezig is met geïntegreerd
telen. Daarom weet ik niet wat de opmerking die nu gedaan wordt waard is,
de opmerking: maar ze zijn wel met certificering bezig. Met certificering
van wat dan?StaatssecretarisFaberEr worden in alle lidstaten discussies gevoerd over de certificering in
verband met de voedselveiligheid. U weet dat het punt van de voedselveiligheid
in alle debatten een belangrijk element is geworden. Terecht! Dat betekent
dat de certificering daarbij een belangrijke rol speelt. Mijn antwoord had
betrekking op de certificering. Over de geïntegreerde teelten heb ik
het een en ander in de antwoorden gezegd. Ik vind echter dat wij eerlijk moeten
zijn. Stel dat Europa ons zou vragen: bent u al bezig met geïntegreerde
teelt? Dan zouden wij ontkennend moeten antwoorden. Wij zouden dan moeten
zeggen: wij zijn bezig de mogelijkheden te verkennen...De voorzitter:Vanwege het rumoer op de tribune merk ik op dat wij dit debat voeren zonder
een vorm van instemming of afkeuring. Willen de mensen op de tribune daarmee
rekening houden?StaatssecretarisFaberEr zijn natuurlijk koplopers. Ik wilde maar aangeven dat het van belang
is door te gaan op de weg die wij zijn ingeslagen. Dat gebeurt ook in andere
lidstaten. Alleen, daarmee is een proces gemoeid dat enige tijd vraagt. Wij
staan nu aan de vooravond van een nieuwe periode. De essentie van de nota
Zicht op gezonde teelt is het realiseren van de certificering van geïntegreerde
teelten. Niet voor niets is dit een beleidsnota voor de periode 2001 tot en
met 2010. Laten wij dus eerlijk zijn: alles is niet morgen geregeld. Dat is
het ook in de andere lidstaten niet, de koplopers niet te na.Voorzitter. Mevrouw Van Ardenne, mevrouw Vos en de heer Stellingwerf hebben
een vraag gesteld over het particuliere gebruik. Hieraan is in de nota een
passage gewijd. Ik wijs erop dat het particuliere gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
2% à 3% is van het totale gebruik. Na verhouding is dat
dus niet veel. Neemt niet weg dat ook ik van mening ben dat we daaraan wel
degelijk aandacht moeten besteden. Er wordt in het kader van het MJP-G de
evaluatie van de Bestuursovereenkomst openbaar groen uitgevoerd. Die evaluatie
is nog niet helemaal klaar. Zodra het rapport is verschenen, volgen natuurlijk
beleidsaanbevelingen, die ik met alle betrokkenen zal bespreken. Bij die betrokkenen
denk ik aan gemeentebesturen en organisaties die aan particulieren verkopen.
Zo staat het ook in de nota. Het is nog niet helemaal uitgekristalliseerd,
omdat de evaluatie nog niet helemaal klaar is.Minister Pronk zal inhoudelijk ingaan op de heffing. Toch moet mij aan
het adres van de heer Stellingwerf wel wat van het hart. Hij zei waarom hij
die motie vorig jaar had ingediend en waarom het allemaal zo vooruitliep op
de nota Zicht op gezonde teelt. Ik heb die motie indertijd drie keer stellig
ontraden met als argument dat op deze manier te veel voorop wordt gelopen.
Ik vond dat niet verstandig, omdat het beter is de systematiek te bekijken
in het systeem van de nota Zicht op gezonde teelt. Ik vind het heel merkwaardig
dat de heer Stellingwerf nu zegt dat bij de indiening van zijn motie de nota
nog niet verschenen was en dat hij er, nu de nota er wel is, een beetje anders
over denkt. De heer Stellingwerf is willens en wetens met zijn motie gekomen.De heerStellingwerf(ChristenUnie)De ontwikkelingen van het afgelopen jaar geven aan dat er veel leemtes
zijn. Een heffing moet je ook in dat kader bekijken. De regering geeft het
signaal af dat zij geen voorstander is van terugsluizen. Ik heb de heldere
boodschap afgegeven dat dit voor mij een voorwaarde is.De voorzitter:Deze opmerking zie ik als een opmaat voor het debat met de minister.StaatssecretarisFaberVoorzitter. Dat de consument gaat betalen voor de hogere kosten is van
groot belang. Uiteraard zijn ook de prikkels vanuit de markt van groot belang.
In de nota heb ik opgeschreven dat ik van mening ben dat ik samen met het
bedrijfsleven, zowel met de retailers als met de producenten, wil bezien hoe
wij dit beter kunnen oppakken. Hoe kunnen wij samen met het bedrijfsleven
stimulansen geven? Inmiddels ontplooien retailers en producenten op dit vlak
initiatieven. De kosten die bij de primaire producent gemaakt worden, behoren
doorberekend te worden en betaald te worden in de consumentenprijzen, al was
het maar bij mijn groenteboer om de hoek, die wél het land van herkomst
vermeldt.In de nota staat nogal wat over de kleine toepassingen. Het feit dat wij
in Nederland veel kleine teelten hebben en dus kleine toepassingen van gewasbeschermingsmiddelen,
is een specifieke problematiek voor de teler met een naar verhouding klein
areaal gewas. Er worden maatregelen aangekondigd, waarmee het bedrijfsleven
ook zelf bezig is. De dossiereisen voor het toelaten van uitbreiding van kleine
toepassingen worden aangepast in afwachting van de herbeoordeling van de hoofdtoelating.
De mogelijkheden worden verkend of ter vereenvoudiging van de toelatingsprocedure
voor uitbreidingen het overleggen van de deugdelijkheidsgegevens kan worden
beperkt. Daarbij speelt de discussie over de zogeheten derdenuitbreiding.In het financiële plaatje zit voor vijf jaar ondersteuning van een
helpdesk bij het CTB. Het is bekend dat deze vanaf het begin van dit jaar
operationeel is. Bij die helpdesk kunnen aspirant-aanvragers van toelating
van kleine toepassingen informatie inwinnen over de procedure, de dossiereisen
en dergelijke.Verder is een fonds voor kleine toepassingen in het leven geroepen. Gebleken
is dat het samenstellen van een toelatingsdossier voor kleine toepassingen
nogal eens kostbaar is voor een fabrikant of voor een derdenaanvrager. Dat
betekent dat er in totaal 8 mln gulden in het fonds kleine toepassingen zit.
Dat zijn allemaal ondersteuningen voor die kleine toepassingen waar in de
nota uitgebreid op wordt ingegaan.De opmerkingen en vragen over de nota heb ik hiermee in grote lijnen behandeld.
Met de afgevaardigden van de Kamer kan ik nu constateren dat er voor de nota
op hoofdlijnen draagvlak is. Ik ben begonnen met te bespreken op welke manier
de nota tot stand is gekomen en te stellen dat er wel degelijk draagvlak voor
is. Wij hebben nu echter een ander probleem. Dat geldt in het bijzonder voor
degenen die zich van het begin af aan volop met deze geïntegreerde teeltwerkwijze
hebben beziggehouden en die actief zijn geweest in de praktijkproeven. De
Kamer is uitgebreid ingegaan op het probleem van het toelatingsbeleid. Daarom
wil ik nu het toelatingsbeleid bespreken.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voordat de staatssecretaris daarmee verdergaat, wil ik nog een vraag stellen.
In de nota staan nogal wat toezeggingen van zaken die beslist moeten gebeuren.
Wanneer kunnen wij bijvoorbeeld de toegezegde wetswijzigingen tegemoet zien?
Dat moeten wij naar mijn mening niet weer op een ander bordje schuiven, want
het staat in feite in de nota.De voorzitter:Als de staatssecretaris dit onderwerp wilde behandelen bij het toelatingsbeleid,
zouden wij misschien de logische opbouw van haar betoog onderbreken. De vraag
is echter terecht gesteld.StaatssecretarisFaberIk heb dit punt inderdaad ondergebracht in het volgende onderdeel van
mijn betoog. Ik kom er dus op terug.MevrouwVos(GroenLinks)De milieu-indicator en de milieubelasting zijn natuurlijk ook belangrijke
onderdelen van de nota. De staatssecretaris is echter nog niet ingegaan op
de vraag op welk moment die gekwantificeerd zullen worden et cetera. Zal zij
die vragen beantwoorden of gaat de minister dat doen?StaatssecretarisFaberAan de milieu-indicator wordt momenteel hard gewerkt. De verwachting is
dat er medio 2002 een volledig uitgewerkt systeem zal zijn.Er zijn nogal wat opmerkingen gemaakt over het huidige toelatingsbeleid.
Alle leden hebben het in dit verband over Europa gehad. Het is natuurlijk
meer dan spijtig te noemen dat de Europese beoordelingen zo achteroplopen.
Overigens bestrijd ik dat de Kamer hier pas onlangs mee is geconfronteerd.
Vanaf het moment dat ik dit dossier in handen heb – dat is nu inderdaad
ruim drie jaar – heb ik de Kamer laten weten dat het wel eens 2007 zou
kunnen worden, voordat Europa zo ver was. Dat het nu 2008 gaat worden, vind
ik geen erg groot verschil. Overigens is dat jaartal vanaf het
begin van dit jaar regelmatig over het voetlicht gekomen. Het is dus al geruime
tijd bekend dat er een gat zit tussen 2003 en 2007/2008.Mevrouw Van Ardenne heeft in dit verband opgemerkt dat minister Brinkhorst
dit maar tweemaal aan de orde heeft gesteld in de Landbouwraad. Dat geldt
echter alleen maar voor de formele landbouwvergaderingen. De minister heeft
daarover gesproken, toen hij het verstandig achtte om daar wat over te zeggen.
Als de Europese commissaris dan zegt dat hij daar nader op zal terugkomen,
vraag je niet al een maand later hoe het daarmee zit. Dat doe je alleen, als
daar aanleiding toe is. Hier is dus wel degelijk op adequate momenten aandacht
voor gevraagd in de Raad. Daarnaast is de commissaris in allerlei informele
contacten op dit dossier aangesproken. Verder hebben wij leden van het Europees
Parlement regelmatig opgestookt om hier vragen over te stellen. Nogmaals:
wij hebben zelfs aangeboden om capaciteit ter beschikking te stellen om het
allemaal naar voren te halen. Dat neemt niet weg dat de feiten er op dit moment
liggen zoals ze er liggen. Europa ziet inderdaad geen kans, dit punt voor
2008 helemaal te realiseren. Dat is een feit waarmee wij moeten leren leven.Welk beleid hebben we vervolgens gevoerd? Niet voor niets hebben we de
Wet landbouwkundige onmisbaarheid gemaakt. Vorig jaar rond deze tijd bespraken
we het wetsvoorstel in deze Kamer, en begin dit jaar in de Eerste Kamer, waarna
zij in werking is getreden. Deze wet bestaat zoals bekend uit twee delen.
Om te beginnen gaat het daarbij om de bekende elf landbouwkundig onmisbare
stoffen, waarvan de toelating is vervallen en die van rechtswege nog zouden
kunnen worden toegelaten. Daarbij is overigens wel een bepaalde procedure
afgesproken. Verder is de systematiek als zodanig in de wet opgenomen. Op
het moment dat een toelatingshouder dan wel een derde van mening is dat een
niet meer toegelaten stof landbouwkundig onmisbaar is, kan met een beroep
op die wet de procedure voor verkrijging van het predikaat "landbouwkundig
onmisbaar" worden verkregen. Dat kan tegelijkertijd ook voor stoffen waarvan
wij nu het idee hebben dat de toelating zal vervallen. De systematiek van
de wet staat dus rechtovereind, en daar kan dus een beroep op worden gedaan.Een andere stap die is gezet, is de herprioritering van de werkzaamheden
van het CTB. Dit punt kwam voor een groot gedeelte voort uit het feit dat
de werkdruk bij het CTB erg groot was, waardoor een aantal beleidsprioriteiten,
zoals de toelating van nieuwe middelen, onder druk kwam te staan. Die herprioritering
is vanaf begin 2001 operationeel. Zoals bekend zijn daar de beroemde A-, B-
en C-lijsten uit voortgekomen: negentien stoffen op de A-lijst en alle 200
andere stoffen op de overige lijsten, waarbij het Europees beoordelingsritme
zal worden gevolgd. De negentien die nu op de A-lijst staan, zijn de meest
risicovolle stoffen. Die lijst is samengesteld door het CTB en is niet star,
maar flexibel. Het CTB heeft daarover verschillende oordelen gevraagd en heeft
een quick-scan laten uitvoeren naar de meest milieurisicovolle stoffen, waarna
op de onderhavige lijst is uitgekomen. Aan die lijst kunnen door het CTB stoffen
worden toegevoegd en er kunnen stoffen worden afgehaald.Het was absoluut nodig die prioritering te maken in verband met de herverdeling
van stoffen, juist omdat ruimte moest worden gecreëerd om de beoordeling
van nieuwe stoffen ter hand te nemen. Een van de redenen, waarom voor de landbouwkundig
onmisbare stoffen voor 1 juli geen uitgebreide toelatingen zijn aangevraagd
met volledige dossiergegevens, is dat de toelatingshouders er eigenlijk niet
meer in geïnteresseerd zijn. Het zijn oude stoffen. Ze vinden het zonde
van hun tijd en vooral van hun geld om daar zoveel energie in te steken. Ze
willen met de nieuwe stoffen aan de gang, want die zijn moderner en milieuvriendelijker.
Daar willen ze hun energie in steken. Ook wat dat betreft is de beoordeling
van de toelating van nieuwe stoffen van groot belang.Bij de discussie over het niet meer van rechtswege toegelaten zijn van
de landbouwkundig onmisbare stoffen vroeg mevrouw Van Ardenne mij de betrokkenen
uit te nodigen voor een gesprek, want de Kamer kreeg het ene verhaal te horen,
terwijl ik weer een ander te horen kreeg. Ik heb dat gedaan. LNV en VROM hebben
Nefyto, het CTB en LTO-Nederland uitgenodigd voor een gesprek op 14 september
jl. LTO-Nederland heeft geen gebruik gemaakt van die uitnodiging. In dat gesprek
is nagegaan wat er aan de hand was. Nefyto heeft geschetst tegen welke problemen
men opliep. Het CTB heeft daarop gereageerd. Het ging met name om de dossiervereisten
bij nieuwe stoffen. De klacht van de toelatingshouders was dat het CTB eisen
stelde die elders in Europa niet werden gesteld. Men vond het heel bijzonder
dat Nederland er wat dat betreft een eigen beoordelingsystematiek op nahield,
want daardoor ontstonden problemen. In die zin heeft er een soort hoor en
wederhoor plaatsgevonden. Vervolgens is er op 14 september afgesproken dat
de medewerkers van LNV en VROM en die van Nefyto en CTB een stevige analyse
van de situatie zouden maken. Er zou worden bekeken waar wet- en regelgeving
wordt gehanteerd en waar sprake is van een eigen beoordelingsystematiek van
het CTB, waardoor Nederland, vergeleken met andere landen, grotere problemen
heeft bij de toelating van nieuwe stoffen.Afgelopen donderdag hebben de betrokkenen wederom met elkaar gesproken.
Ik was zeer verheugd dat ook LTO-Nederland daarbij aanwezig was. De rapportage
over deze kwestie hebben wij met elkaar vastgesteld. Ik heb die een dag later
aan de Kamer toegezonden. Sneller kon niet, want er was enige tijd nodig voor
het maken van de analyse. Wij hebben die 8 november jl. met elkaar afgekaart.
Nu kunnen wij een paar forse stappen vooruit zetten. Ik verwijs graag naar
de rapportage, want daarin wordt onderscheid gemaakt in de verschillende categorieën.
De beoordeling tot nu toe door het CTB, de manier waarop het CTB de dossiers
bekeek en de eisen die werden gesteld, kunnen anders. Er is een andere werkwijze
mogelijk. Die is inmiddels ook geformuleerd. Nefyto kan daar ook beter mee
uit de voeten. Het CTB vond en vindt de eerdere systematiek heel goed, heel
safe en stevig, maar men is bereid naar een andere werkwijze voor de voorlopige
toelatingen te kijken, vooruitlopend op de Europese beoordeling. Er wordt
ook gebruik gemaakt van kennis, opgedaan door anderen, bijvoorbeeld in andere
landen. Ik vind dat een heel belangrijke stap. Een andere afspraak
is dat er in het kader van de beoordeling meer overlegmomenten tussen aanvrager,
toelatingshouder en CTB zullen worden vastgelegd, ook in protocollen. Ik heb
al eerder gezegd dat ik dat met het oog op het maatschappelijk verkeer tussen
een vergunningverlener en een vergunningaanvrager heel gewoon vind. Als een
aantal zaken niet helemaal duidelijk is, dan bel je erover. Dat soort momenten
van overleg wordt nu nadrukkelijker in het geheel opgenomen. Langs die lijnen
gaat een en ander beter verlopen. Alle aanwezigen hebben gezegd, hierin vertrouwen
te hebben. Met deze stap is de afspraak gemaakt dat een aantal zaken nader
in de beslissingen van het CTB zullen worden uitgewerkt door middel van een
plan van aanpak. Hiervoor hoeft inderdaad de wet- en regelgeving niet te worden
aangepast, want het kan binnen de beleidsbesluiten van het CTB worden geregeld.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het is uitstekend dat de staatssecretaris met betrokkenen om de tafel
is gaan zitten om nieuwe middelen te bespreken. Het gaat volgens mij echter
veel meer om de herbeoordeling van landbouwkundig onmisbare middelen. Deze
zat namelijk in het slop. Is daarover ook al iets meer bekend?De heerVan der Vlies(SGP)Ik ben blij met de inhoud van de brief van 9 november. Waarom is echter
nu pas het licht bij het CTB doorgebroken? Dat had toch eigenlijk veel eerder
kunnen gebeuren. Ik heb verder begrepen dat het proces nu weliswaar enig perspectief
vertoont, maar hoe het staat met de voortgang, is mij nog niet duidelijk.
Hoe verhoudt zich dat tot de voorstellen in de nota?MevrouwVos(GroenLinks)Ik begrijp dat er geen wijziging van wet- en regelgeving nodig is. Hoe
verhoudt het amendement van de heren Feenstra en Udo zich tot de brief van
de staatssecretaris? Ik maak mij verder zorgen over de A-lijst. Er zou opnieuw
moeten worden gekeken naar de gebruikte argumenten voor het bepalen ervan.
Zal de staatssecretaris daarbij ook aandacht besteden aan de milieu- en gezondheidsrisico's?De heerGeluk(VVD)Hoe zit het met de vervallen stoffen en de stoffen die nog komen te vervallen?
Hierover moet duidelijkheid worden geboden anders komt er geen oplossing voor
de huidige problemen.StaatssecretarisFaberDe afspraken uit de brief van 9 november zijn vastgelegd in een korte
nota over de inventarisatie van de ruimte binnen het toelatingsbeleid voor
nieuwe werkzame stoffen. De dossiervereisten inzake de onmisbare landbouwkundige
middelen waren niet compleet omdat fabrikanten zich volledig hebben gericht
op het ontwikkelen van nieuwe middelen. In het kader daarvan moeten de noodzakelijke
grote stappen worden gezet. Er bleken echter knelpunten te zijn bij de eisen
die het CTB vooruitlopend op het Europese beleid stelde. Ik ben er min of
meer van overtuigd dat in 2008 dergelijke eisen gesteld zullen worden, maar
het was nu te veel een kwestie van alleen in Nederland en niet in andere landen.
De procedure voor voorlopige toelating van nieuwe middelen zal door de huidige
ontwikkelingen alleen maar versneld worden. Ik meen hiermee de vraag van de
heer Van der Vlies waarom bij het CTB het licht niet eerder is doorgebroken,
impliciet beantwoord te hebben. Je kunt het ook omdraaien: waarom is het licht
in de andere lidstaten niet eerder doorgebroken? De manier waarop het CTB
te werk ging, voldeed volledig aan de Europese eisen, maar de andere lidstaten
waren en zijn nog niet zo ver. Ik heb dit niet voor niets geplaatst in het
kader van het huidige Europese toelatingsbeleid. Omdat daarbij sprake was
van een grotere "waterscheiding" dan wij wilden, is gezocht naar methoden
om die voor de komende jaren wat te overbruggen, totdat de Europese harmonisatie
een feit is. Het ligt dus niet zozeer aan het CTB, als wel aan het feit dat
wij met elkaar intensief hebben gezocht naar mogelijkheden om op een aantal
elementen wat meer in de pas te lopen met Europa.De heerVan der Vlies(SGP)Er moet geen verkeerd beeld ontstaan van mijn interruptie. Ik reikte geen
zwartepiet uit, ook niet aan de staatssecretaris omdat zij dat gesprek heeft
geïnitieerd en gevoerd. Dat is op zichzelf wel goed. Maar de uitkomsten
die in de desbetreffende brief werden gepresenteerd, liggen voor mij zo voor
de hand dat ik mij erover verbaas dat deze niet veel eerder gebruikelijk waren.
Dan was het probleem veel kleiner geweest. Dat het in andere lidstaten niet
als zodanig is ervaren, onderken ik met de staatssecretaris, maar daar ervaren
ze het probleem helaas in veel mindere mate.StaatssecretarisFaberHet CTB is in zekere zin altijd vrij progressief bezig geweest en dat
geldt niet alleen voor dit element, maar voor het geheel van de toelatingen.
Met "progressief" bedoel ik dat het CTB zorgvuldig werkt en volgens de Europese
beoordelingseisen die op enig moment bekend zijn. Aan de hand daarvan zet
het de protocollen op. Dat de Europese beoordelingseisen weliswaar pas in
2008 vigerend beleid zullen zijn, betekent in wezen dat het CTB zorgvuldig
was en vooruitliep op datgene wat toch ging komen. Op die manier heeft het
al de protocollen vastgesteld en dat noem ik progressief: het CTB heeft ingespeeld
op ontwikkelingen die gaande waren. Daar hebben wij regelmatig met elkaar
over gediscussieerd, zeker toen het niet meer toelaten van landbouwkundig
onmisbare middelen aan de orde was. Wij hebben regelmatig gesproken over de
voor- en nadelen van het vooruitlopen op Europese regelgeving, over de noodzaak
daarvan, maar zeker ook over de consequenties die dat heeft. Ik vind het vrij
logisch dat er dan, binnen de "gewetensvrijheid" van het CTB op dit punt,
besloten wordt om een paar stappen te doen. Soms worden dingen opgeschreven
die achteraf misschien voor iedereen heel logisch lijken en daaruit blijkt
dat wij het goed hebben opgeschreven. Volgens deze lijnen zal dus voortaan
worden gewerkt.Mevrouw Van Ardenne gaf aan dat zij het ook had willen hebben over de
landbouwkundig onmisbare middelen. De heer Geluk heeft daar ook naar gevraagd.
Wij spreken nu over de nieuwe werkzame stoffen. Over het gehele dossier van
de beroemde elf landbouwkundig onmisbare middelen hebben wij in de afgelopen
tijd zo uitgebreid van gedachten gewisseld, dat wel heel helder is wat de
verschillende standpunten zijn en wat op dit moment de stand van zaken is.
Er valt helaas weinig meer over te zeggen, behalve dat op dit
moment voor een aantal middelen nog de normale landbouwkundig onmisbaarheidsprocedure
wordt doorlopen.De heerGeluk(VVD)In de brief lees ik dat er problemen zijn gesignaleerd, ook in de geïntegreerde
teelten. Juist in de geïntegreerde teelten is het noodzakelijk dat een
aantal landbouwkundig onmisbare stoffen toegepast kan worden. Een van de grootste
problemen bij landbouwkundig onmisbare stoffen is de compleetheid van het
dossier. Daarvoor gelden de allernieuwste eisen die het CTB daaraan stelt.
Uit de brief maak ik op dat dit vervalt. Dat is dan toch de consistentie van
het beleid in deze brief?StaatssecretarisFaberDe brief gaat over twee dingen. Het eerste is de aanvrage voor voorlopige
toelating van middelen op basis van nieuwe stoffen. Over dat deel heb ik net
uitgebreid gesproken. Het andere deel staat onder het kopje fact-finding.
Dat gaat over de bijgevoegde rapportage Telers aan het woord, fact-finding
knelpunten geïntegreerde gewasbescherming. Daarover heeft de heer Van
der Vlies gezegd dat er nog mogelijke alternatieven worden genoemd waarna
er nader overleg zal zijn over de aanbevelingen. Dit slaat uitdrukkelijk op
de fact-finding.Ik heb die rapportage eind vorige week ontvangen en ogenblikkelijk doorgestuurd
naar de Kamer. In het weekend heb ik daarover nog geen overleg kunnen voeren
met de betrokken partijen. Vanaf morgen zal dat overleg gestart worden. Aan
de hand van dat overleg zal ik de Kamer laten weten waarop wij uitkomen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)De staatssecretaris heeft eerder toegezegd met betrokkenen te zullen overleggen
over de landbouwkundig onmisbare middelen, omdat de ene partij beweert dat
de dossiers niet compleet zijn en de andere dat zij wel compleet zijn. De
Kamer wist daar geen raad mee en heeft daarom de staatssecretaris gevraagd,
uit te zoeken waar de oplossing ligt. Dat zal wel ergens in het midden zijn.
Wat heeft dat overleg opgeleverd? Wij kijken erg uit naar een oplossing voor
dat probleem.StaatssecretarisFaberIk heb daar op dit moment geen compleet beeld van. Er is wel aan gewerkt.
In een aantal gevallen kon het dossier worden aangevuld. Ik weet niet exact
welke dossiers naar het oordeel van het CTB compleet zijn zodat zij beoordeeld
kunnen worden en welke nog niet compleet zijn. Wellicht kan ik daar straks
in tweede termijn of anders schriftelijk op terugkomen.De heerVan der Vlies(SGP)Ik heb inderdaad een vraag gesteld over de fact-finding. De staatssecretaris
wil daarop definitief reageren na het gehouden overleg. Ik heb daar alle begrip
van de wereld voor. Ik gun haar die tijd graag. Het signaal dat koploperbedrijven
knelpunten ervaren en het toepassen van bepaalde chemische middelen onontkoombaar
achten, moet ons tegen het licht van de grondstructuren van de nota Zicht
op gezonde teelt een heleboel te zeggen hebben. Als het bij de koplopers al
niet in alle opzichten lukt, hoe moet het dan met de grote middenmoot? Is
zij het met deze inschatting van deze waarneming eens? Zal zij niet alleen
overleg voeren over een nette oplossing, maar ook, als dat nodig is, daaraan
de nodige consequenties verbinden? Naar mijn mening moet helaas de rem gezet
worden op de voortgang van de ontwikkeling of er moet gezocht worden naar
alternatieven die dan snel moeten worden ingezet. Maar dan komen wij weer
uit bij die andere knelpunten.StaatssecretarisFaberHet onderzoek Telers aan het woord, fact-finding knelpunten geïntegreerde
gewasbescherming is een belevingsonderzoek. Onderzocht wordt tegen welke knelpunten
de koplopers aanlopen. In een aantal gevallen is dat pure realiteit. De keiharde
conclusie is dat de afhankelijkheid van chemische middelen nog steeds behoorlijk
groot is. Tegelijkertijd staat er in de nota dat gewerkt moet worden aan die
geïntegreerde teeltsystemen en de geïntegreerde gewasbescherming.
Duidelijk is dat chemische correctiemiddelen nodig zullen blijven. Dat staat
in de nota! Ik deel die mening met de heer Van der Vlies en de telers.Vervolgens kom je weer uit bij het toelatingsbeleid. De vraag daarbij
is welke middelen zijn toegelaten. In de nota heb ik daarover uitspraken gedaan.
In sommige geïntegreerde teeltsystemen kunnen bepaalde toegelaten middelen
gebruikt worden, omdat uit het totaalpakket blijkt waarmee de teler in zijn
geïntegreerde systeem aan de gang is gegaan. Met het certificaat heeft
hij inzichtelijk gemaakt op welke wijze hij werkt. In een dergelijk systeem
kunnen bepaalde middelen wel gebruikt worden die in een ander systeem niet
gebruikt kunnen worden. Dat hoort bij het maatwerk waar wij naartoe willen.
Dit sluit aan bij wat staat in het rapport Telers aan het woord. Ik wil overleg
voeren over het in de praktijk concreet aan de gang gaan met die aanbevelingen.
Over de gedachtelijn die erin zit, namelijk zoveel mogelijk doen om die chemische
middelen te vermijden, maar tegelijkertijd een aantal middelen op de plank,
zijn wij het eens.Mevrouw Vos heeft nog een vraag gesteld over de overwegingen bij de herprioritering.
Minister Pronk zal ingaan op het beroemde amendement en de discussie die daarover
verleden week in de Kamer is gevoerd. De overwegingen betreffen de elementen
die ik zo-even heb genoemd. Het CTB heeft via een quick-scan een risicoprofiel
in beeld gebracht en het heeft dat uitgebreid besproken met de verschillende
maatschappelijke organisaties, zoals de Vewin en de stichting Natuur en milieu.
Dat wil niet zeggen dat die het voor 100% eens zijn geworden. Die stoffen
met dat hoge risicoprofiel staan op de A-lijst. Daarvoor is de capaciteit
van het CTB gegarandeerd. Een van de andere criteria was de capaciteit bij
het CTB. Die is in kaart gebracht. Ik ben ingegaan op de capaciteit om nieuwe
stoffen te kunnen beoordelen. Dat proces moet volop doorgaan. Een van de overwegingen
was zoveel mogelijk aansluiting bij het Europese spoor. Over dat "zoveel mogelijk"
hebben wij de laatste jaren uitgebreid van gedachten gewisseld. Dat heeft
geleid tot de prioriteringslijsten.MinisterPronkVoorzitter. Velen zijn uitgebreid ingaan op de geschiedenis. Collega Faber
heeft dat ook gedaan. Een van de conclusies van de heer Feenstra moet ik weerspreken.
Hij vond dat de nota koel en kil is geformuleerd. Dat is een politiek oordeel.
Ik deel die niet. Toen wij ons in 1998 over dit onderwerp gingen buigen, constateerden
wij dat er niet veel terecht was gekomen van de afspraken die
in 1990 waren gemaakt. Er werd toen gezegd dat er wat moest veranderen. Verleng
alles maar. Wij vonden dat dit niet moest gebeuren. Vanwege de sector kwam
er veel druk. Dat betreft degenen die de middelen toepassen, niet produceren.
In 1998 beslisten wij, een aantal mogelijkheden te creëren om toch de
telers in staat te stellen middelen te gebruiken die zouden moeten zijn uitgefaseerd
op basis van de criteria die gezamenlijk overeengekomen waren in het begin
van de jaren negentig. Ik heb toen geconstateerd dat uitfaseren niet kon.
Dat was de verantwoordelijkheid van de producenten en niet van de gebruikers.
Ik heb uitdrukkelijk gezegd: de gebruikers is niets aan te rekenen; de producenten,
de chemische industrie, heeft onvoldoende nieuwe producten op de markt gebracht
en daarom zijn wij bereid om via bepaalde wegen te zoeken naar het nog kunnen
gebruiken van een aantal middelen. Daarover zijn wij uitvoerig met de Kamer
in gesprek geweest. Alle uitspraken die in dat verband door de Kamer werden
gedaan, zijn door het kabinet – collega Faber en mij – volmondig
uitgevoerd. Ik heb dit iedere keer gedaan vanuit mijn inschatting dat degenen
die de dupe zouden zijn van het niet uitvoeren van bijvoorbeeld een motie
niet verantwoordelijk waren voor de problematiek. Uiteraard hebben wij vanuit
overwegingen die ook al ten grondslag lagen aan de afspraken die in het begin
van de jaren negentig zijn gemaakt soms moties bestreden en amendementen ontraden.
Maar wanneer een motie of amendement was aangenomen, zijn wij altijd volmondig
tot uitvoering overgegaan, ook al ging dat in tegen het oordeel dat het kabinet
had uitgesproken. Uiteraard moesten wij ons aan de wet houden, zeker wanneer
het een nieuwe wet was die door de Kamer was aanvaard als antwoord op de ontstane
situatie.Voor de komende jaren hebben wij gekozen voor een systeem dat terecht
door de heer Feenstra als een beter systeem is gekwalificeerd. Het is niet
product- maar systeemgericht en kan leiden tot een koppeling aan de activiteiten
van de telers via een geïntegreerde benadering waarbij veel mogelijkheden
door betrokkenen kunnen worden ingevuld. Het gaat om langeretermijnbeleid
waarbij niet voor niks een koppeling is gelegd met de discussie die wij wederom
vorige week hebben gehad met de Kamer. Wij hebben ons bereid verklaard om
tussenoplossingen dan maar te accepteren die een te groot écart tussen
de Nederlandse beleidsontwikkeling, ingezet in 1990, en de Europese beleidsontwikkeling
zou kunnen voorkomen.Het is van belang hierbij een opmerking over Europa te maken. Ik wil herhalen
wat ik meermalen heb gezegd als het gaat over het milieubeleid. Nederland
ontwikkelt een beleid met de instemming van alle fracties in deze Kamer en
ook de betrokkenen, dus polderoverleg avant la lettre. Dat heeft een zeker
effect. Dan wordt gezegd: breng het ook in Europa in, al is het alleen al
vanwege de interne markt. Vervolgens gebeurt dat in Europa en nemen andere
landen die optiek over. Dat moet leiden tot harmonisatie. In zo'n harmonisatieoverleg
is vaak niet de koploper maar de achterblijver bepalend voor de datum waarop
de harmonisatie moet ingaan. Je onderhandelt wel, maar de koploper heeft dan
minder invloed dan de achterblijver. Zo is dat nu eenmaal in Europa. Je bent
natuurlijk ook niet koel en kil tegenover je partners in de Europese Unie.
Het beleid dat je gezamenlijk, Kamer plus polder, wilde voordat je ging spreken
over Europese harmonisatie mag natuurlijk niet doordat je op Europees vlak
gaat harmoniseren worden bevroren. Dat is de omgekeerde weg. Het is wenselijk
om eenmaal afgesproken harmonisatiedata echt te realiseren. Daarmee is een
probleem ontstaan, dat overigens niet pas nu bekend is. Dat het precieze jaar
2008 wordt is eigenlijk dit jaar pas wat duidelijker geworden, maar ik herinner
mij nog heel goed de discussie in de Kamer in 1998. Toen bleek dat de normen
niet zouden kunnen worden gehaald op basis van het meerjarenplan. Wij hebben
toen al vastgesteld dat 2003 onhaalbaar was en dat het een aantal jaren later
zou worden.Er moet een behoorlijk overgangsbeleid zijn tussen het einde van het Meerjarenplan
Gewasbescherming 2000 en de ingangsdatum van de harmonisatie, in 2008. Wij
zijn over het overgangsbeleid gaan praten naar aanleiding van de onmisbare
middelen. Wij zijn nu, via een overlappingsperiode, bezig met het maken van
nieuw beleid. Ik sta daar van harte achter. Wij benaderen het probleem niet
meer stof voor stof, maar er wordt nu goed gekeken naar geïntegreerde
bedrijven en geïntegreerde teelt. Er wordt dan niet meer gekeken naar
de individuele effecten door toepassing per bedrijf, maar naar de optelsom
van alle activiteiten van de bedrijven, die kan leiden tot een vermindering
van de totale milieudruk.Er is natuurlijk wel effect geweest. De cijfers over de afgelopen tien
jaar zijn genoemd. Ongeveer de helft is gerealiseerd. Met betrekking tot het
Europese beleid kunnen wij vaststellen, dat 500 van de 800 stoffen met effecten
buiten werking zijn en dat er nog zo'n 300 in de komende periode moeten worden
beoordeeld. Wij hadden kunnen kiezen voor andere systemen. Een van de geachte
afgevaardigden sprak over het receptuursysteem voor een overgangsperiode.
Eigenlijk hebben wij gekozen voor een ander systeem, een koppeling aan geïntegreerde
bedrijven en geïntegreerde teelt. Ik kan mij voorstellen dat zo'n receptuursysteem
voor alle resterende probleemstoffen, die je niet kunt aanpakken via het macrosysteem
dat nu de basis vormt voor de nota Zicht op gezonde teelt, gebruikt kan worden.
Dat is nogal bewerkelijk. Dat is een belangrijke reden om niet te werken met
een receptuursysteem. Voor hetgeen overblijft zou het toch kunnen worden toegepast.
Wij kunnen echter niet zowel kiezen voor het geïntegreerde bedrijvensysteem
als voor een receptuursysteem. Dat zou dubbelop zijn.MevrouwVos(GroenLinks)Zegt de minister dat de toelating op termijn moet worden gekoppeld aan
de geïntegreerde teelt?MinisterPronkIn de nota vindt u ook een opmerking daarover terug. Op blz. 16 staat:
"In dat kader zal vanaf medio 2003 als aanvullende voorwaarde worden gesteld
dat landbouwkundig onmisbare middelen alleen nog mogen worden gebruikt door
gecertificeerde bedrijven die geïntegreerde gewasbescherming toepassen
volgens het basis- of pluspakket." Dat is trouwens het resultaat van de discussie
die wij met de Kamer hebben gevoerd. Die aanvullende voorwaarden maken ook
de discussie of de overheid of de sector zelf geheel verantwoordelijk
is enigszins relatief. De sector zelf is geheel verantwoordelijk, maar de
overheid legt toch iets op. Bedrijven kunnen alleen maar dat wat onmisbaar
is gebruiken, wanneer zij zich certificeren. Op die manier ontstaat toch een
vermenging tussen beide. Dat gebeurt echter niet voor alle voorwaarden, maar
alleen voor dat wat essentieel is voor wat als een publieke verantwoordelijkheid
wordt beschouwd. Dat zijn dus die milieuvoorwaarden. In dit geval zijn het
zeer belangrijke milieuvoorwaarden, omdat voor landbouwkundig onmisbare middelen
soepeler voorwaarden worden gehanteerd dan voor de normale, niet onmisbare
middelen. Die koppeling is op zichzelf heel redelijk. Dat heeft dus te maken
met de milieueffecten.Wij moeten inderdaad vaststellen dat het gebruik van chemische middelen
is afgenomen. Desondanks is de milieubelasting nog steeds te hoog. Die milieubelasting
is door ons vooral gemeten in termen van waterkwaliteit. Daarom is de Vewin
altijd een belangrijke partner geweest in dat overleg in de afgelopen jaren.
Ik spreek niet zozeer over de milieubelasting via de lucht. Ik ben zelf altijd
meer geïnteresseerd geweest in de milieubelasting via de lucht voorzover
dit de directe nabijheid betreft. Daarbij gaat het om concentraties die de
gezondheid van werkenden raken. Dat was overigens de reden dat ik mij heb
bemoeid met de prioritering door het CTB. Het ging dus niet om een individuele
stof, maar om de prioriteitsstelling door het CTB. Ik ben van mening dat het
de verantwoordelijkheid van de overheid is om het CTB te vragen om in de prioritering
rekening te houden met de gezondheidssituatie van de werkenden in de sector
zelf. Ik had de indruk dat mevrouw Van Ardenne het bedoelde als een slecht
voorbeeld. Ik vind het juist een goed voorbeeld. De overheid grijpt niet in,
maar behoort aan zo'n onafhankelijke instelling als het CTB te vragen om op
een aantal criteria te letten. Dit is dan zo'n belangrijk criterium.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik had het niet verkeerd gevonden als de minister meteen zijn bevoegdheid
had benut om daarbij meteen mee te nemen wat nu op 9 november tot stand is
gekomen in het kader van de versnelde beoordeling. Dat is echter niet gebeurd.Mijn indruk is ook dat de voorzitter van het CTB zich nogal ongelukkig
voelde met die bemoeienis. Het gaat misschien veel meer om de manier waarop
dit gebeurt en de prioriteit die de minister bij het CTB onder de aandacht
brengt.MinisterPronkDe gesprekken die hebben geleid tot de brief van 9 november, gingen vooral
over procedures en niet over criteria. Bij die gesprekken ben ik en zijn mijn
medewerkers betrokken geweest, evenals die van mevrouw Faber, de Nefyto en
het CTB. Ik betreur ook dat de LTO niet meedeed. Ik heb het altijd heel vreemd
gevonden dat de LTO niet deelnam aan de gesprekken met de betrokken bewindslieden,
maar wel naar de minister-president gaat en zegt dat de bewindslieden niet
met haar wil praten. Er is dus gewoon over de procedures gesproken en het
resultaat hiervan hebben wij in de brief tot uitdrukking gebracht. Over de
wijze van prioritering, dus de vaststelling van datgene wat prioriteit heeft,
hebben wij allemaal onze opvattingen. Ieder van ons heeft eigen verantwoordelijkheden
in verband met specifieke prioriteiten. De heer Tommel heeft laten merken
dat het wel goed was, maar ik heb nog eens extra vragen gesteld. Ik vind arbeidsomstandigheden
uitermate belangrijk en heb de Kamer een aparte brief hierover geschreven.
Overigens was dit een brief naar aanleiding van Kamervragen omdat er vrees
bestond over gezondheidssituaties van werkers in de tuinbouw. Ik heb deze
vragen zeer serieus genomen, want ik vind dit erg belangrijk.Met de heer Feenstra maak ik mij niet veel zorgen over de gezondheid van
de consumenten in verband met de producten. Ik geloof dat dit inmiddels wel
goed geregeld is en dat wij te maken hebben met gezonde tuinbouwproducten.De heerFeenstra(PvdA)Het is niet juist dat ik mij er geen zorgen om maak. Ik maak mij er veel
zorgen om, maar de beantwoording door het kabinet op dit punt stelt ons gelukkig
gerust. Dit past bij mijn zorg.MinisterPronkJe hoort je er inderdaad zorgen over te maken, maar ik maak mij geen zorgen
over de praktijk, want de producten zijn gezond. Ook minister Borst heeft
dit meermalen gezegd. Je kunt vaststellen dat datgene wat de Nederlandse tuinbouw
produceert, voldoet aan de normen die vanuit gezondheidsoverwegingen gesteld
worden voor consumenten. Hieraan hoeven wij niet te twijfelen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik vind het goed dat u dit zo uitspreekt. Ik onderschrijf het. Wij zijn
echter een open land en een handelsland. Er komt dus heel veel binnen. Ik
heb gewezen op de onzekerheid bij de consument, die niet precies weet of een
appel van Nederlandse bodem is dan wel uit Griekenland of een ander land komt.
Je weet dus als consument niet wat je in handen hebt en of het schoon is.
Dit soort onderwerpen horen thuis in deze discussie; wij mogen er niet voor
weglopen. Organisaties zoals de Consumentenbond en de stichting Natuur en
milieu fietsen er dwars doorheen met hun rapporten en cijfers, die niet altijd
juist zijn. Gelukkig reageert de regering er direct op. Bravo! Dat moet zo
blijven. Het neemt de onzekerheid bij de consument echter niet weg. Wat kunnen
wij hieraan doen?MinisterPronkIk weet dat niet precies. Ik zeg nu natuurlijk weer iets wat niet mag:
koop Nederlandse waar, dan helpen wij elkaar. Ik word weleens als ouderwets
bestempeld.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dat komt overigens van een voorman van een andere politieke partij; dat
weet u natuurlijk ook. Het heeft misschien met datzelfde verstandshuwelijk
te maken.Kunnen wij niet iets bedenken zodat de consument weet of het om een Nederlands
product gaat? Wij hebben hierover vragen gesteld.MinisterPronkDat weet ik. Ik heb die vragen goed genoteerd, maar ik weet niet of het
kan. Je kunt het als overheid niet verplichten, op basis van internemarktoverwegingen
van de Europese Unie. Misschien moet je daar weer blij om zijn. Er zou dus
een initiatief uit de sector zelf moeten komen.De heerStellingwerf(Christen- Unie)Ik ben het met de minister en dus met de regering eens dat de andere landen
waarschijnlijk voldoen aan de volksgezondheidsnorm. Nederland
zit echter ver onder die norm en dat komt door een verschil in middelengebruik.
De zuidelijke landen kunnen namelijk door een aanzienlijk hoger middelengebruik
de volksgezondheidsnorm halen. Echter, ondanks het verschil in middelengebruik
wordt alles over één kam geschoren. Het gaat mij erom dat het
verschil in middelengebruik een concurrentienadeel voor de Nederlandse sector
oplevert. De Nederlandse consument en de Nederlandse sector kunnen dat zelf
niet wegnemen.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. Ik kies voor een iets andere invalshoek. Volgens mij zegt
de minister iets te gemakkelijk: daarover hoeven wij ons geen zorgen te maken.
Ik zou graag zien dat de minister samen met collega Borst nagaat of er iets
is waarover wij ons wel zorgen moeten maken. Ik denk nu aan de normen die
gehanteerd worden in verband met het voedsel voor jonge kinderen. Daaraan
zou je extra aandacht moeten besteden en ik pleit er daarom voor goed na te
gaan wat hier op de markt wordt gebracht.De voorzitter:De vraag is dus: vindt de minister dat ook?MinisterPronkDat vind ik dus niet. Je zou je zorgen kunnen maken over een mogelijk
probleem, maar als je constateert dat er geen probleem is omdat je alles goed
in de gaten hebt gehouden, moet je dat nadrukkelijk uitspreken: de Nederlandse
land- en tuinbouwproducten halen de normen die met betrekking tot de gezondheid
van de consumenten gelden. Nogmaals, als dit het geval is, mag je dat ook
zeggen. Dit geldt ook voor alle producten van de Europese landbouw die op
de Nederlandse markt worden gebracht. Echter, extra zeker ben ik als het om
Nederlandse producten gaat, omdat wij de kwaliteit daarvan goed in de gaten
houden. Aan de normen met betrekking tot volksgezondheid behoort voldaan te
worden, maar daaraan wordt ook voldaan. Dat weten wij extra zeker als het
om Nederlandse producten gaat. Door collega Borst is dat vastgesteld en ik
ben het met haar eens.Mede naar aanleiding van Kamervragen heb ik echter het punt opgebracht
van de gezondheid van werkenden, maar dat betreft wat anders. Dat heeft te
maken met arbeidsomstandigheden en het feit dat men zich soms niet houdt aan
de voorschriften met betrekking tot bijvoorbeeld het aanhouden van afstanden.
Vanwege een te beperkte afstand tussen de woning en de plek waar wordt gespoten,
zouden er risico's kunnen zijn, ook voor kinderen. Met deze kwestie heb ik
mij nadrukkelijk bemoeid en daarover heb ik de Kamer naar aanleiding van onderzoek
een brief geschreven. Met eventuele nadelige gevolgen zou het meevallen, maar
ik ben nog niet in die mate tevreden dat ik kan zeggen dat de kwestie is opgelost.
Er wordt, zoals ik heb aangekondigd, nader onderzoek verricht.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Hiermee heb ik nog geen antwoord op mijn vraag. Ik wees erop dat alle
landen in de Europese Unie voldoen aan de norm met betrekking tot de volksgezondheid.
Als de producten van de andere lidstaten daaraan niet voldoen, worden zij
aan de grens tegengehouden. Echter, het verschil is dat de Nederlandse kwekers
middelen missen die de kwekers in andere landen wel hebben. Dat betekent dat
de Nederlandse kwekers vaak tegen een hogere kostprijs moeten produceren om
in dezelfde mate aan de norm te kunnen voldoen als de zuidelijke landen. Wij
kunnen wel mooi op het kistje zetten "komt uit Nederland", maar het is de
consument absoluut niet duidelijk hoe het systeem werkt. Het gaat mij dus
om de kloof, om het concurrentienadeel.MinisterPronkIn het antwoord op vraag 18 ben ik hierop ingegaan. Ik heb daarbij vastgesteld
dat de regelgeving voorziet in de bescherming van de consument tegen een te
hoog residugehalte van bestrijdingsmiddelen bij geïmporteerde producten.
De regelgeving is dus toereikend. Er wordt ook aan handhaving gedaan. Producten
kunnen bij de grens worden geweigerd. Er is de mogelijkheid om op grond van
milieuoverwegingen een importtolerantie aan te houden, maar zodra residunormen
worden overschreden, wordt door de Keuringsdienst van waren opgetreden. Die
regelgeving en handhaving zijn op zichzelf sluitend. Wanneer er kostenverschillen
zijn om te voldoen aan normen, vloeien die voort uit verschillende mogelijke
milieueffecten, die weer te maken hebben met de specifieke verschillende natuurlijke
omstandigheden. Een bepaalde milieunorm wordt makkelijker overschreden of
niet overschreden in een heel nat gebied dan in een heel droog gebied. Het
heeft te maken met temperatuur, grondsoort, enz. Je zult in het ene gebied
dus meer moeten investeren dan in het andere gebied. Dat leidt tot kostenverschillen,
die te maken hebben met het ondervangen van de milieueffecten en niet de gezondheidseffecten.
Die milieueffecten hebben vooral te maken met de waterkwaliteit. Dat is niet
anders en dat zal ook zo blijven, zelfs na harmonisatie.Als de Europese harmonisatie in 2008 haar beslag heeft gekregen, blijft
er ook daarna een aparte nationale beoordeling in ieder van de afzonderlijke
lidstaten. Er is alleen een gemeenschappelijke Europese basisnorm.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Dat begrijp ik wel, maar de minister zoekt de voorbeelden altijd in de
extremen: het ultradroge Spaanse binnenland tegenover extreem natte gebieden.
Ik wijs erop dat er in de Povlakte in Italië heel veel water is, terwijl
er middelen zijn toegestaan die hier verboden zijn. Bij die verschillen blijft
het wringen.MinisterPronkIk zoek niet altijd de extremen. Het is heel normaal om Nederland met
Spanje te vergelijken. Spanje behoort net zozeer tot de Europese markt als
Nederland. Wanneer een bepaald middel wordt toegelaten in Italië, dan
gebeurt dat gegeven het feit dat die Europese harmonisatie heeft plaatsgevonden.
Verschillende omstandigheden leiden tot verschillende kosten. Dat zal niet
anders zijn na 2008.Wij moeten verder met het milieueffect. Voor 2005 is de doelstelling 75%
en voor de langere termijn 95%. De heer Van der Vlies heeft gevraagd of dat
realistisch is, gegeven het feit dat in Europa de toelatingsbeoordeling is
uitgesteld. Hij suggereerde dat daar bij het schrijven van de nota nog niet
van werd uitgegaan. Dat is niet juist. Wij wisten bij het schrijven van de
nota reeds dat het jaartal 2008 zou zijn. Het komt niet uit de
lucht vallen. De doelstelling is dus nog actueel.De heerVan der Vlies(SGP)Nu de minister daar weer op terugkomt, begin ik er een beetje een hekel
aan te krijgen.MinisterPronkIk zeg dit voor de eerste keer.De heerVan der Vlies(SGP)U moet eerst even luisteren waarop u weer terugkomt, namelijk op het jaartal
2008. De minister doet alsof dat allang bekend was. Ik herinner er nog maar
even aan dat de afspraak was: 2003 en het zou wel eens 2007 kunnen worden.
Alles zou erop gericht zijn om het voor die tijd rond te krijgen. Nu is het
signaal: 2008 en het zou wel eens later kunnen worden. Ik vind dat nogal een
verschil. Ik begrijp best dat de minister het bij de verdediging van de nota
nodig heeft om de verschillen zo klein mogelijk te houden. Ik wil ze niet
uitvergroten, maar ik wil dit accent wel zetten.MinisterPronkIk heb het niet over later, ik heb het over 2007, 2008. In 1998 zeiden
wij: het wordt later dan 2003, een aantal jaren later. Ik heb het nooit over
2004 gehad. Bij het starten van het schrijven van deze nota aan het begin
van dit jaar, wisten wij dat het 2007 of 2008 ging worden. In die wetenschap
hebben wij die doelstelling voor 2005 formuleerd op basis van 1998. Dat is
normaal, want het is voortschrijdend inzicht. Wij doen er alles aan om de
Europese harmonisatie niet verder te vertragen. Dat blijf ik zeggen. Wat de
Europese Commissie betreft, heb je de harmonisatie echter niet in de hand.
Met de andere Europese lidstaten moet je er steeds op hameren. Als er een
beslissing is genomen om iets te doen, is het aan de Commissie om die uit
te voeren. Zij heeft autonomie op het gebied van het vasthouden aan deadlines
voor het afmaken van iets of het schrijven van nieuwe beleidsnotities. Het
is niet anders.De heerGeluk(VVD)Het is terecht dat de minister opmerkt dat je Europa niet in de hand hebt.
Je eigen tempo heb je natuurlijk wel in de hand. Het is in Europees verband
echter te verdedigen dat je een fors tempo nastreeft. Wanneer je evenwel ziet
dat het niet gaat, is het alleszins redelijk om aan de bel te trekken en te
benadrukken dat je zelf hebt te maken met interne omstandigheden en een markt-
en prijsbeleid dat daaraan ten grondslag ligt. Het is dan dus redelijk om
te zeggen dat je je beleid gaat temporiseren. Daar heb ik naar gevraagd. Ik
had graag gehoord dat u daar ook rekening mee hield. Je kunt die nota immers
wel willen, maar de milieudoelstelling moet wel mogelijk zijn.MinisterPronkWat ons betreft, is die milieudoelstelling mogelijk. Nogmaals, het is
geen sectordoelstelling. De doelstelling heeft betrekking op de nationale
milieudruk. De voortgang daarvan is te meten via de milieu-indicatoren die
in ontwikkeling zijn. Deze zijn in eenvoudige vorm al beschikbaar en zullen
volgend jaar definitief beschikbaar zijn als resultaat van het beleid voor
de certificatie van de geïntegreerde teelt en het toekomstige lozingenbesluit.
Dat wordt vooral, maar niet alleen gemeten aan de hand van de consequenties
van het schoner maken van het water. Het gebeurt allemaal als gevolg van het
toelatingsbesluit inzake bedrijfsgerichte instrumenten, zoals certificering.
Ik denk dat de milieudoelstelling haalbaar is en ben dan ook niet van plan
om die te gaan afzwakken. Wij praten namelijk over een milieudoelstelling
voor 2010 die, zoals in 1990 is afgesproken, al in 2000 gehaald had moeten
zijn. Wij hebben die afspraak weliswaar niet zelf gemaakt, maar wij zijn nu
eenmaal in de verantwoordelijkheden van onze voorgangers getreden. Wel zoeken
wij iedere keer nieuwe instrumenten. Wij zijn ook niet koel en kil bezig om
het van bovenaf op te lossen. Er wordt iedere keer gezocht naar mogelijkheden
om de specifieke milieucriteria voor bepaalde stoffen te versoepelen, bijvoorbeeld
omdat die stoffen onmisbaar zijn. Ik heb hier lang over onderhandeld met de
collega, maar wij zijn hiertoe overgegaan. Desalniettemin denken wij dat de
milieudoelstelling als geheel in 2010 gehaald moet kunnen worden.De heerGeluk(VVD)Ik constateer wat anders. In de brief van 9 november staat ook nadrukkelijk
dat er knelpunten zijn gesignaleerd en dat er nog een fact-finding zal komen.
U doet echter net alsof het allemaal kan. Als je alleen naar de milieudoelstellingen
kijkt, is dat misschien wel mogelijk. Ik zou evenwel graag zien dat u hier
meer bij meeneemt, bijvoorbeeld datgene wat in de land- en tuinbouw aan de
gang is. Kijk eens hoeveel mensen er op de publieke tribune zitten! Denk eens
aan alle brieven die wij krijgen van gemeenten en provincies, waarin iets
anders wordt aangegeven dan wat u zegt. Daar kunt u toch niet omheen? U doet
net alsof het milieu het enige is. U moet ook kijken naar economische belangen,
naar de belangen van boeren en tuinders, naar plattelandsontwikkeling en naar
al die punten die ik vanmorgen heb genoemd.MinisterPronkIk doe niet alsof milieu het enige is! Ik ben de eerste milieuminister
die juist niet vindt dat milieu het enige is. Door sommigen in dit huis wordt
mij dat kwalijk genomen. Ik kijk ook geïntegreerd. Ik had het overigens
over gezondheid, wat iets anders is dan milieu. Ik heb daarbij gedifferentieerd,
wat ik van groot belang vind. We hebben nu niet gekozen voor een kwantitatief,
maar voor een kwalitatief systeem. U hoort mij niet praten over de kwantitatieve
doelstelling van het tot nul reduceren van het gebruik van chemische middelen.
Nee, het milieueffect van het gebruik van middelen moet met 95% worden teruggebracht,
en dat is heel wat anders. Ik ben niet tegen chemische middelen, maar tegen
chemische middelen die milieunormen en alles wat daarmee samenhangt overschrijden.
Dat heeft te maken met het versnellen van de mogelijkheid van het gebruik
van nieuwe middelen die binnen de normen blijven. Daarover hebben wij gesproken.
Dat is overigens een belangrijk element uit die brief. In het tweede deel
van die brief staat dat volgens het belevingsonderzoek, dat best juist zal
zijn, ook koplopers nog steeds, meer dan zij dachten, afhankelijk zijn van
chemische middelen. In de brief staat daarover dat er misschien meer andere
mogelijkheden zijn buiten de sfeer van de chemische middelen dan zijzelf denken.
Daar zal in ieder geval over worden doorgepraat. De doelstelling dat het gebruik
van chemische middelen tot een minimum moet worden beperkt, zal niet worden
geformuleerd. Nee, het effect van chemische middelen moet tot een minimum
worden teruggebracht. Dat past helemaal in het beleid, zoals
besproken met de Kamer in het kader van de toepassing van strategische en
chemische stoffen. Het gaat om het effect en nooit om de stof op zichzelf.
Dat is de hele teneur van wat we vorige week hebben besproken in het Vierde
NMP. Er wordt geredeneerd vanuit de consequenties voor natuur en milieu, en
niet vanuit het gebruik van de instrumenten op zichzelf. Ik kom dus juist
aan de heer Geluk tegemoet, waarbij ik natuurlijk wel hoop op de creativiteit
en de innovativiteit van de producenten en de gebruikers.De heerGeluk(VVD)Wij verschillen in essentie niet veel van mening. Om te beginnen gaat
het wel om het tempo waarin dit gebeurt, en verder gaat het om de Europese
handel. Wat staat er op die kist hier voor ons? Daar staat "Europese kwaliteit".
Daar moeten de Nederlandse boeren en tuinders aan voldoen. Zij moeten juist
in die markt opereren, en dan kun je niet eenzijdig Nederlandse normen neerleggen.MinisterPronkDie Europese normen moeten worden geïmplementeerd, en de uitvoering
ervan in Europa moet worden versneld. Wij houden onze eigen deadline van 2010
aan, en proberen zo soepel mogelijk te zijn met betrekking tot de procedures
om te komen tot het hanteren van die middelen, die gezamenlijk aan die norm
kunnen voldoen. Ik zeg met nadruk "gezamenlijk", want dat is de reden, waarom
ik akkoord ben gegaan met het begrip "landbouwkundig onmisbare middelen",
een begrip waarvan ik niet hield. Het concept kan nog steeds worden bestreden,
maar ik ben in de praktijk akkoord gegaan met het hanteren van een aantal
middelen waarvan de Nederlandse tuinbouw vindt dat ze onmisbaar zijn. In wezen
gaat het om een economische onmisbaarheid in een overgangsperiode. Wij zijn
ermee akkoord gegaan. Die kwestie is met de Kamer uitgediscussieerd. Het heeft
ook bepaalde consequenties gehad. Wij hebben destijds ook aangegeven dat het
moet gebeuren in een totaalbenadering van het gebruik van middelen, zodat
het totale effect van het gebruik daarvan, ook via andere technieken, de milieudruk
zou verminderen. Dat is het beleidsdoel. Er is geen sprake meer van product
voor product, of bedrijf voor bedrijf. Het gaat om de totaliteit, gebiedsgericht.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Verplaats je de discussie dan niet naar de sector en de diverse
teelten binnen de sector?MinisterPronkAls je het niet per bedrijf doet, maar je wilt het wel macro voor elkaar
krijgen, dan gaat het naar de sector in totaliteit. Er is dan sprake van een
gezamenlijk sectoroverleg. Dat heeft ook te maken met gebiedsgerichte situaties.
Wij doen dat ook met nitraat. Dat ligt voor de hand. Daarom heb ik mij destijds
een sterk voorstander betoond – dat blijkt ook uit de stukken –
van gebruiksvoorschriften. Iets mag wel worden gebruikt, maar in bepaalde
situaties mag het niet worden gebruikt. Het stellen van gebruiksvoorschriften
vanuit milieuoverwegingen, bijvoorbeeld het in acht nemen van een bepaalde
afstand tot water, of voor een bepaalde periode van het jaar, vind ik een
pragmatisch en soepel te hanteren instrument om macro aan de doelstellingen
te voldoen, zonder een keurslijf te creëren. Dat hebben wij voor de onmisbare
gewasbestrijdingsmiddelen ook in de systematiek opgenomen.De heerVan der Vlies(SGP)Laten wij er even van uitgaan dat in bepaalde kleinere teelten bepaalde
middelen een must zijn. Dan worden het hinderlijke teelten in het kader van
een gebiedsgerichte aanpak. Anderen vinden dit al gauw belastend, omdat het
ruimte inneemt en afsnoept van de ruimte die ze anders zelf voor hun teelten
zouden hebben. Zo bedoelde ik mijn interruptie. Hoe gaat de minister daarmee
om?MinisterPronkIk heb er geen enkel probleem mee als men in de sector de hoofden bij
elkaar steekt. Is dat zo vreemd? Het gaat uiteindelijk om het milieueffect
in een regio. Het gaat mij niet om het milieueffect bedrijf voor bedrijf,
teelt voor teelt of product voor product. Je redeneert vanuit het effect op
mens en natuur. Ik wil juist een beetje af van het afzonderlijk beoordelen
van al die tussenwegen. Zo doen wij dat ook bij het convenant over de glastuinbouw.
Ik vind het niet gek wanneer je dat in de totaliteit beziet.De heerVan der Vlies(SGP)Het is winst als je dat op die manier binnen zou kunnen halen, maar je
moet dan wel van min of meer gelijkwaardige uitgangsposities kunnen uitgaan.
Dat is naar mijn stellige overtuiging hier niet het geval.MevrouwVos(GroenLinks)Voorzitter. De minister zei zojuist dat doelen die we in 2000 al hadden
willen halen, nu pas in 2010 worden gehaald. In de nota staat ook dat de minister
streeft naar een vermindering van 95% van de milieubelasting ten opzichte
van 1998. Dat verbaast mij. Waarom geldt dat streven niet ten opzichte van
2000? Er staat in de nota voorts dat 90% van die vermindering kan worden behaald
met de naleving van het bestaande beleid. Is het voorstel van de minister
op dat punt niet wat weinig ambitieus? Is het niet mogelijk dat milieudoel
al eerder te halen dan pas in 2010?MinisterPronkDan gaan wij de andere kant op. Ik vind het een ambitieus doel. Ik heb
erbij gezegd dat wij met andere instrumenten dan dit hoofdinstrument –
daar kiezen wij in deze nota voor – kunnen proberen om nog een paar
stappen verder te komen. Het is nu 2001. Je moet altijd kiezen voor een basisjaar,
waarvan je statistisch gezien de laatste gegevens volledig kunt kennen. Dat
blijkt in 2001 het jaar 1998 te zijn. Daar ga je van uit. Op grond van dit
basisjaar hebben wij gekozen voor een "maximale" doelstelling, het terugbrengen
met 95%. Ik vind dat zelf heel ambitieus. 100% zou natuurlijk nog ambitieuzer
zijn, maar dat is bijna niet mogelijk, zeker niet binnen deze aanpak. Ook
als wij de beschikking hadden gehad over de gegevens van 1999 of 2000, hadden
wij gekozen voor een doelstelling van 95% met een foutmarge van 5%. Dan hadden
wij misschien 2011 of 2012 als richtjaar genomen. Het gaat om het kiezen van
een overzichtelijk periode met een ambitieuze en meetbare doelstelling. Laten
wij elkaar verder niet de nieren proeven; ik vind dit al heel wat, afgezien
van het feit dat de maatregelen tien jaar te laat worden genomen. Dat hebben
wij echter al vastgesteld. Staatssecretaris Faber en ik hebben gevochten,
maar wij hebben een aantal nederlagen geleden in beide Kamers. Ik kan dat
slechts aanvaarden en zal mijn gramschap daarover niet meer uiten.
Deze uitspraken van de Kamers hebben nu eenmaal tot vertraging geleid en het
steeds weer zoeken naar een nieuw instrument of een nieuwe aanpak.Met uitzondering van mevrouw Van Ardenne vinden alle leden de nota een
goede en aanvaardbare basis voor het beleid. Misschien liet zij zich wel meevoeren
door haar eigen betoog, want zij was wel erg negatief over de nota. Het kader
wordt nu eenmaal gevormd door deze termijn, middelen en doelstelling. Op basis
daarvan kunnen specifieke beslissingen worden genomen, die vanuit het milieuperspectief
aan de maat kunnen zijn.De heerGeluk(VVD)Ik heb duidelijk gezegd dat ik achter de doelstellingen van de nota sta.
Het tijdstip waarop deze moeten worden gehaald, is echter veel te vroeg. Er
moet eerst orde op zaken worden gesteld binnen de sector. Ik heb overigens
ook kritiek geuit op de certificering.MinisterPronkIk probeer mij redelijk op te stellen ten opzichte van de heer Geluk en
ik heb het gevoel dat wij steeds dichter bij elkaar komen. Ik ben natuurlijk
geïnteresseerd in een aanvaarding van het algemene kader. Daarmee kunnen
wij gezamenlijk verder.Het inzetten van andere instrumenten daarbij is zeker denkbaar. De heer
Feenstra heeft in dit verband de biotechnologie genoemd. Het gebruik daarvan
is niet uitgesloten, maar andere argumenten pleiten daartegen. Vorige week
heb ik erop gewezen dat de nota over biotechnologie al anderhalf jaar geleden
naar de Kamer is gezonden en dat de behandeling ervan begin volgend jaar zal
plaatsvinden. Ik ben overigens niet tegen biotechnologie in de landbouw. Ik
wil graag met de Kamer spreken over de beantwoording van de vraag in hoeverre
bepaalde mogelijkheden daartoe moeten worden geboden. In deze nota, waar hard
aan is gewerkt, staat onder andere dat bij toepassing van biotechnologie voorzorgsmaatregelen
nodig zijn om negatieve gevolgen te voorkomen.Alle sprekers zijn ingegaan op de heffing, maar met name de heer Stellingwerf.
Hij vroeg in hoeverre een heffing alleen maar acceptabel zou zijn als die
wordt gebruikt als een instrument ter financiering van beleid. Een heffing
heeft altijd twee effecten. Zo kan een heffing gedrag beïnvloeden, maar
zij kan ook gebruikt worden als een bron ter financiering van beleid. Naarmate
de heffing effectiever is ter beïnvloeding van gedrag, zal de opbrengst
lager zijn en droogt dus ook de tweede functie op. Ik heb de heffing altijd
in eerste instantie gezien als een beïnvloedingsinstrument. De voorlopige
studies die ik daarover heb gezien, stemmen mij eerlijk gezegd niet erg positief.
Het LEI maakte schattingen van de prijselasticiteit van een heffing op bestrijdingsmiddelen.
Bij bijvoorbeeld ƒ 5 per kilo gebruik, is deze uitermate gering. Bij ƒ
5 tot ƒ 20 per kilo gebruik varieert deze van 1% tot 8%. Dat is dus
erg weinig. Wij zullen dan ook aan hogere heffingen moeten denken om te komen
tot een groter allocatie-effect. Als dat samen wordt gehanteerd met een financieringseffect
ten behoeve van beleid, kan wellicht een stap verder worden gekomen in de
richting van het doel dat wordt nagestreefd.Ik heb in de Eerste Kamer de stand van zaken weergegeven met betrekking
tot de discussie over de heffing op bestrijdingsmiddelen. Daarbij ging het
over heffingen ten behoeve van het milieu in het algemeen. Ik heb gesproken
over een groot aantal heffingen dat mij voor ogen stond, waaronder die op
vuurwerk en bodemschatten. Het probleem is dat het, in het kader van de huidige
begrotingssystematiek die dit kabinet hanteert en die te maken heeft met een
strikte scheiding tussen inkomsten en uitgaven, eigenlijk nauwelijks mogelijk
wordt geacht om te komen tot een systeem waarbij een bestemmingsheffing kan
worden gehanteerd. Volgens de vergroeningssystematiek van de belastingen zouden
opbrengsten van heffingen moeten terugvallen in de algemene middelen, of moeten
worden gecompenseerd door een algemene verlaging van bijvoorbeeld vennootschapsbelasting
of inkomstenbelasting. De onderhavige heffing kan ook worden beschouwd als
een groene belasting, omdat de lasten in een bepaalde milieurichting worden
verhoogd, hetgeen wordt gecompenseerd door een algemene verlaging van loon-
en inkomstenbelasting. Die systematiek heb ik uiteengezet in de Eerste Kamer.
Ik heb gezegd dat voor dit soort heffingen in deze systematiek niet zo makkelijk
iets te vinden is. Hoewel het heel lastig is, is het misschien mogelijk, een
specifieke bestemmingsheffing te organiseren, buiten het algemene macrobeleid
om waar heel specifiek de betreffende groep beter van wordt. Wij doen dat
bij de automobilisten met de kilometerheffing door tegelijkertijd de motorrijtuigenbelasting
te verlagen. Het betreft dezelfde mensen. Je koopt een auto en rijdt met die
auto. Jouw gedrag komt jou op een bepaalde manier weer ten goede.De heer Stellingwerf citeert mijn uitspraken in de Eerste Kamer van het
debat in maart. Deze nota is daarna uitgekomen. In deze nota staat dat collega
Faber en ik in overleg met collega Bos een eind verder zijn gekomen. Wij kunnen
nu aankondigen dat er wellicht een methode gevonden kan worden in het kader
van de nota Landbouw en fiscus die binnen afzienbare tijd uitkomt. Wij kunnen
waarschijnlijk nog voor het einde van het jaar daarover een beslissing nemen.
Dat heeft te maken met de algemene aankondigingen die collega Bos heeft gedaan
over een aantal heffingen. Het is dus mogelijk dat wij kunnen komen met een
specifieke, misschien gedeeltelijke terugsluizing die toch aan de sector ten
goede komt. Wij hebben een aantal ideetjes daarover, waarover ik mij op dit
moment nog niet uitlaat. Wij zijn verder dan die algemene discussie. Collega
Faber en ik hebben daar met collega Bos zeer vaak intensief over gesproken,
want ons is er wat aan gelegen, zowel een allocatie-effect te hebben als misschien
een financieringsbron om te komen tot beter beleid. Er zijn enkele voorbeelden
genoemd, zoals een fonds, innovatie, andere stoffen. Wij zijn er nog niet
helemaal uit, maar er is een principiële bereidheid bij het ministerie
van Financiën wat innovatiever dan alleen in macrotermen na te denken
over een terugsluis naar de sector. Dat staat dus in deze nota. Over die heffing
kan ik niet zo gek veel meer zeggen dan dit.Het laatste punt betreft het amendement. Misschien is het niet nodig dat
vandaag opnieuw aan de orde te stellen, omdat wij er vorige week over hebben
gesproken. Er was een amendement van mevrouw Van Ardenne dat ertoe strekt,
in het algemeen niet meer de betreffende stoffen te beoordelen en geen onderscheid te maken tussen A- B- en C-stoffen, totdat Europa zelf
hierover geoordeeld zou hebben in 2007/2008.Twee weken geleden heb ik gezegd om politieke redenen ongelukkig te zijn
met dat amendement. Het betekent namelijk dat een instrument dat je bevochten
hebt, niet wilt gebruiken. Dat is onverstandig. Daarvan gaat een precedentwerking
uit. Dat moet je niet doen.Inhoudelijk ben ik met dat amendement ongelukkig, omdat je ook de riskante
stoffen bij voorbaat toelaat. Dat zijn er 19 die op de A-lijst staan. Je laat
dat door een ander beoordelen die dat pas over een aantal jaren doet. Dat
moet je niet doen, omdat je nu het recht hebt, stoffen die riskant zijn te
beoordelen.Er is nog een derde argument. Het amendement zou wel eens strijdig kunnen
zijn met de geest of de letter van de Europese richtlijn. Daarover durf ik
zelf geen standpunt te formuleren. Door juristen werd daaraan getwijfeld.
Er was geen verschil van opvatting tussen de juristen. Ik heb de vorige week
gezegd het even te zullen checken. Dat hebben wij gedaan. Het advies van de
Raad van State is nog niet officieel uit. Het komt binnen afzienbare tijd,
maar die tijd is niet zo afzienbaar, dat de Kamer reeds morgen erover kan
stemmen. Ik ga er ook niets inhoudelijks over zeggen. Die twijfel die wij
hadden, had te maken met onze inschatting dat het een wijziging was van de
systematiek. De systematiek is beoordelen, de wijziging was: niet beoordelen.
Het andere amendement dat later is ingediend is niet afwijkend van de Europese
systematiek. Het gaat wel uit van beoordelen, maar een fasering in de beoordeling,
onderscheid maken in categorieën die nu en later worden beoordeeld. Wij
twijfelen er niet aan dat dit in overeenstemming is met de Europese richtlijn.
Om die reden hoeven wij dat niet aan de Raad van State voor te leggen. Zodra
een van de juristen of een van de departementen had gezegd: wij twijfelen
toch, hadden wij dat wel gedaan. Bij twijfel even checken. Ik wil niet door
Europa in gebreke worden gesteld, want dat heeft zeer contraproductieve effecten.
Wij hadden geen enkele reden om dat te veronderstellen. Ik heb vorige week
uiteengezet, dat de politieke argumenten niet opgaan. Je hebt het instrument
en je moet het gebruiken. Inhoudelijk is er geen probleem want je spitst het
toe op alle riskante stoffen, de A-lijststoffen. Het aardige van het amendement
is dat wanneer je in de tussentijd tot de conclusie komt, dat een stof toch
riskanter blijkt te zijn dan je dacht, je kunt zeggen: stoppen, niet meer
toelaten, beoordelen. Ik vind het wel een sluitend systeem. Het is overigens
een systeem dat aan de sector zeer ten goede komt. Het wijkt aanzienlijk af
van datgene wat het kabinet wilde. Collega Faber, collega Borst en ik hebben
het aan de Kamer overgelaten. Wij hebben er geen bezwaar tegen gemaakt. Wij
hebben het niet ontraden. Ik neem aan dat het amendement – wanneer het
in stemming wordt gebracht; dat heeft te maken met het oordeel van de Raad
van State over het andere amendement – het zal halen. Wij zullen ons
er niet tegen verzetten en het ook in de Eerste Kamer verdedigen. Ik hoop
dat snel kan worden gestemd. Morgen kan het niet. Het is overigens aan de
Kamer om daarover te beslissen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het amendement-Van Ardenne die vijf weken geleden is ingediend, was een
amendement c.s.De minister zegt: het amendement-Feenstra/ Udo gaat verder dan wijzelf
wilden. Wat wilde uzelf dan? Ik heb een vraag gesteld naar aanleiding van
de nota waarin aangegeven is, dat de regering met een voorstel komt voor de
juridisering van de herprioritering. Ik heb er van de staatssecretaris niets
over gehoord. Misschien weet de minister het wel.MinisterPronkOm het niet wettelijk te regelen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Waarom stelt u dat dan voor? Wij krijgen zoveel informatie dat er van
alles gaat gebeuren. Als wij hier bij elkaar zitten, blijkt er totaal niets
behoeven te gebeuren. Dat is een merkwaardige gang van zaken. Wij kunnen zo
echt niet verder.MinisterPronkHet is een misverstand. Er lag een amendement van mevrouw Van Ardenne
c.s. Ik heb dat bestreden. De redenen heb ik genoemd. Het leek op een meerderheid
uit te draaien. Daar is niks intransparants aan. Ik heb het amendement uitvoerig
bestreden vijf weken geleden. De tijd gaat snel. Ik heb dat vorige dinsdag
herhaald. Vorige week dinsdag lag er een nieuw amendement. Ik kan er niks
aan doen dat degenen die dat nieuwe amendement tekenen hun handtekening weghalen
onder het andere amendement. Zoiets gebeurt wel eens meer. Dat moet men maar
onderling uitwisselen in de Kamer. Ik heb tegen dat nieuwe amendement –
ik heb het niet gemaakt; de tekst ervan maakt geen onderdeel uit van de oorspronkelijke
wettekst – geen bezwaar op grond van de drie argumenten die ik ook ten
aanzien van het eerste amendement heb gehanteerd. Ik heb deze amendementen
op dezelfde wijze getoetst: politiek, inhoudelijk en juridisch. Ik heb, nogmaals,
bezwaar tegen het amendement van mevrouw Van Ardenne. Ik heb gezegd: zelfs
wanneer de Raad van State zou zeggen dat het wel in overeenstemming is met
de geest of de letter van de Europese richtlijn terzake ben ik nog niet overtuigd,
omdat voor mij de beide andere argumenten, inhoudelijk en politiek, overeind
blijven. Ik heb vorige week tegen mevrouw Van Ardenne in dat debatje gezegd:
ik zou mij kunnen voorstellen dat u uw eigen doeleinden tot op zekere hoogte
verwezenlijk ziet in het amendement van de heer Feenstra, waarover ik het
oordeel aan de Kamer overlaat. Ik zou mij zelfs kunnen voorstellen dat u uw
amendement intrekt en medeondertekenaar wordt van het andere amendement. Dat
zou kunnen betekenen dat de zaak heel snel in stemming wordt gebracht, want
dan is het eerste amendement er niet meer. Er kunnen echter andere redenen
zijn om het toch niet te doen. Ik heb louter inhoudelijk op die amendementen
gereageerd en niet op andere gronden. Ik speel geen spelletjes op dit terrein.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik verwijt de minister absoluut niet dat hij spelletjes speelt. Het is
ook niet aan mij om een spelletje te spelen. Wij zijn met een zeer ernstige
kwestie bezig. Nadat ik vijf weken geleden een amendement heb ingediend, omdat
ik dat nodig achtte – en er gaat altijd heel wat voorbereiding aan vooraf;
dat gebeurt helemaal niet zomaar – kan de minister niet van mij vragen
nu te zeggen dat ik het zo niet heb bedoeld en dat ik akkoord
kan gaan met een veel minder vergaand amendement. Ik heb informatie in de
stukken gevonden waaruit blijkt dat de regering met een juridische verankering
voor de herprioritering zou komen. De minister heeft gezegd: wij waren niet
zover gegaan. Wat had hij dan wel gedaan? Heb ik het juist dat de juristen
op de departementen inmiddels niet tegen het amendement van mijn hand zijn?
Dat had hij de Kamer ook kunnen meedelen. Hij heeft gemeend een andere, juridische
toets tot stand te brengen.MinisterPronkVoorzitter. Juristen spreken zich uit over de juridische aspecten. Ik
spreek mij uit over de politieke en inhoudelijke aspecten. Ik wens niet eens
van mijn medewerkers politieke adviezen te krijgen. De inhoudelijke aspecten
kan ik inmiddels wel zelf beoordelen. Het ging dus om de juridische aspecten
van het geheel. Zodra juristen tegen mij zeggen dat zij twijfelen aan de juridische
haalbaarheid of de juridische houdbaarheid heb ik een extra toets nodig. Ik
kijk wel uit om dat niet te doen, zeker wanneer het gaat om Europese richtlijnen.
Ik heb bovendien geconstateerd dat het ging om een gezamenlijke twijfel van
de juristen van de verschillende departementen, dat wil zeggen van de departementen
van VWS, van LNV en van VROM. Daarop hebben wij gezegd: laten wij de Raad
van State maar even inschakelen, want die kan dit beter beoordelen dan de
juristen op de verschillende departementen. Dat heb ik de Kamer uitgelegd.
Vorige week heb ik, omdat handtekeningen onder het amendement van mevrouw
Van Ardenne waren weggehaald, gezegd: naar mijn opvatting ziet u veel van
uw doelstellingen verwezenlijkt in het nieuwe amendement waarvoor nu wellicht
ook een meerderheid van de Kamer te vinden is. Dat leek mij een politiek feitelijk
juiste inschatting van de situatie op dat moment, meer niet.De heerGeluk(VVD)Ik heb in eerste termijn mijn zorgen uitgesproken over eventueel derdenbezwaar
tegen dit amendement of althans tegen de toelating van de stoffen die daarmee
nog mogelijk zou zijn. Hoe hoog schat de minister deze mogelijkheid van bezwaar
in? Hij zal misschien zeggen dat je nooit weet wanneer er bezwaren komen,
maar ik vind het een onderwerp om goed naar te kijken. Anders hebben wij met
elkaar wel een mooi amendement opgetuigd, maar wij zitten niet te wachten
op een derdenbezwaar.MinisterPronkWat bedoelt u met een derdenbezwaar?De heerGeluk(VVD)Dat milieugroeperingen, LTO of wie ook bezwaar maakt, bijvoorbeeld omdat
bepaalde stoffen niet op de A-lijst maar op de B-lijst of andersom zouden
moeten staan.MinisterPronkDe mogelijkheid dat men ergens tegen in beroep gaat bestaat altijd. Die
mogelijkheid moeten wij ook nooit op een artificiële manier wegnemen.
Als je dat probeert krijg je ellende.Ik heb begrepen dat goed overleg, in een polderachtige aanpak die door
de initiatiefnemers zou kunnen worden geëntameerd, zou kunnen leiden
tot een situatie waarin de wet, met het amendement daarin verwerkt, eenmaal
van kracht is en er geen gebruik wordt gemaakt van rechten die men heeft.
Men zou dan wel begrijpen dat bij gebruikmaking van die rechten het hele bouwwerk
weer zou instorten, met contraproductieve effecten voor de uitwerking van
de wet. Je kunt wellicht op die manier vertrouwen uitspreken in het maatschappelijk
middenveld.Al is het soms niet productief, ik kan als minister een beroep te doen
op bijvoorbeeld de milieubewegingen om nu eens een keer de zegeningen van
de resultaten van jarenlang overleg tussen regering en Kamer te tellen en
niet iedere keer weer te proberen het onderste uit de kan te halen. Men moet
voorkomen dat men het lid op de neus krijgt.MevrouwVos(GroenLinks)Ik vind dat de regering iets duidelijker moet zijn over de A-lijst. Het
is cruciaal welke stoffen daar op staan. Volgens mij moeten wij de huidige
A-lijst niet als startpunt nemen. Het CTB heeft bij het opstellen daarvan
wel degelijk ook andere argumenten laten meespelen dan milieu, gezondheid
en arbeidsomstandigheden. Bij de start van de nieuwe opzet moet er een echt
serieuze A-lijst komen, op basis van de criteria.Met het amendement in de hand zal een eventuele snellere beoordeling van
stoffen op de B-lijst en de C-lijst toch niet geblokkeerd worden?De voorzitter:Ik probeer even de logica van het debat te bewaken. Ik hoor de staatssecretaris
naast mij al fluisteren dat de vraag al door haar is beantwoord.MevrouwVos(GroenLinks)Ik vond dat onvoldoende helder. De staatssecretaris heeft ook verwezen
naar de minister.De voorzitter:Dan kan mevrouw Vos er in tweede termijn op terugkomen.MinisterPronkDe toetsing of een stof op de A-lijst of de B-lijst hoort past in de systematiek
van de wet. Die vindt plaats op basis van het oordeel van deskundigen. De
rechter zal daar ook aan toetsen. Aan het amendement is echter een lid toegevoegd
waarbij ik de vorige week namens mijn collega's kanttekeningen heb geplaatst.
Er zou een voorhang plaatsvinden. Dat betekent dat de Kamer de mogelijkheid
heeft zich uit te spreken. Ik heb daarover enige zorg uitgesproken, maar die
zorg ging niet zover dat ik het amendement ontraadde. Ik vind het amendement
beter dan het vorige. Ik heb gezegd dat ik hoop dat de Kamer geen misbruik
gaat maken van haar mogelijkheden, want dan komen wij weer terecht in de oorspronkelijke
situatie, waar stof voor stof een politiek debat ontstaat. Toen is door alle
deelnemers aan het debat verleden week gezegd dat zij daar niet op uit zijn.
Mijn antwoord is vervolgens geweest dat het een wetsbehandeling is en dat
alles wat in de Kamer is gezegd over de wet, bij de wetsgeschiedenis en de
geest van de wet hoort. Dat telt dus ook mee. Dat is het antwoord op de vraag
van mevrouw Vos, die zelf bij dat debat niet aanwezig was.Dat amendement houdt in dat het gaat om de stoffen in de categorie A.
Dat amendement houdt in dat voor de categorie B en C nu niet wordt beoordeeld
en dat stoffen worden toegelaten tot Europa het doet. Ik krijg het wetsvoorstel
er niet door zonder die amendementen. Het prettige van dat amendement is,
wanneer een stof ten onrechte onder B of C staat en toch grote risico's blijkt
te hebben, dat die stof alsnog kan worden beoordeeld. Dat kan dus het resultaat
zijn van wetenschappe lijk onderzoek of feitelijke factfinding.
Dan is dat weer ter toetsing aan een dergelijk deskundigenoordeel. Het sluit
dus wel. Om die reden hebben wij geen bezwaar tegen aanvaarding van dit amendement.StaatssecretarisFaberIk heb geen antwoord gegeven op de vraag over de wetswijziging in verband
met een aantal zaken die in de nota Zicht op gezonde teelt zijn genoemd. Dat
betreft de vereenvoudiging van de uitbreidingstoelatingen, maar ook het opvoeren
van criteria voor opgebruiktermijnen, het versterken van de handhaving en
het intrekken van spuitlicenties. Nog deze maand zal het wetsvoorstel in de
ministerraad worden behandeld. Dat betekent dat het voor 1 december naar de
Raad van State kan.De vergadering wordt van 16.38 uur tot 16.50 uur geschorst.Tweede termijn van de commissiesDe heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris en de minister voor de beantwoording
van de vele, vele vragen van de commissie in eerste termijn. Ik ben mijn eerste
termijn begonnen met aan te geven dat er alle reden is om het beleid voor
de komende tien jaar indringend met elkaar te bespreken. Dit is vandaag ook
wel gebleken. Er is het nodige gewisseld, waarmee wij wederzijds, kabinet
en Kamer, ons voordeel moeten doen. Daar is ook reden voor. Er is veel bereikt,
wat gewaardeerd mag worden en wat als zodanig mag worden uitgesproken. De
opnieuw gestelde doelen zijn nog niet veiliggesteld. Wij willen er binnen
het beleid rekening mee houden dat de consument steeds hogere kwaliteitseisen
stelt. Om die reden hebben wij gezegd dat wij geen rust willen organiseren.
Rust roest, is mij altijd geleerd. Wij willen meerjarige zekerheid organiseren.
Wij willen zekerheid over stoffen die echt gevaarlijk zijn; hiermee willen
wij snel aan de slag. Voor stoffen met een minder zwaar risicoprofiel willen
wij ook kijken naar de internationale en de Europese omgeving. Als zodanig
steunen wij de nieuwe beleidsinzet. Bedrijfsgericht, teeltsysteemgericht,
kwalitatief gericht, met geïntegreerde gewasbescherming en gecertificeerde
bedrijven zijn dan de kernwoorden op dit terrein. Wij delen deze benadering.
Het kabinet mag zich er gelukkig mee prijzen dat onze fractie de nota waardeert,
dat de fractie van D66 ermee is ingenomen, dat de fractie van het CDA heeft
aangegeven dat de nota nog niet zo mis is en dat de fractie van GroenLinks
de nota steunt. Ik heb alleen van de fractie van de VVD nog geen duidelijke
uitspraak over de nota gehoord. De heer Geluk kan dus een vraag zien aankomen
in zijn tweede termijn. Ik hoop dat hij meer binding met de nota zal uitspreken
dan een lat-relatie.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Weer voor de Handelingen wil ik deze kort-door-de-bochtformulering rechtzetten.
Ik heb in eerste termijn gezegd dat er niets mis is met de basisfilosofie
van deze nota. Als u zich dit eigen maakt, komen wij misschien eens een stapje
verder. In de nota zelf staat dat het eigenlijk geen nota en geen blauwdruk
is, maar meer een richting waarin wij gaan. Ik ben kritisch over de voorwaarden
die hiervoor nodig zijn.De voorzitter:Dat staat alvast genotuleerd. Ik vind dat de heer Feenstra er niet op
hoeft te reageren.De heerFeenstra(PvdA)Dat vind ik ook, voorzitter.Minister Pronk heeft gezegd dat het beleid is bijgesteld, aangepast, vernieuwd
en gericht op de nieuwe situatie. Ik heb er aandacht voor gevraagd dat wij
de nieuwe doelen heel nauwkeurig moeten formuleren. Dat is immers waarvoor
wij ons de komende jaren moeten verantwoorden en waarop wij worden afgerekend.
Ik deel de prioriteiten die het kabinet heeft genoemd, namelijk niet alleen
voor milieu en volksgezondheid, maar ook voor arbeidsomstandigheden voor de
werkenden. Ook tijdens de behandeling van de nota SOMS over het stoffenbeleid,
die wij onlangs in de Kamer hebben besproken, heb ik er aandacht voor gevraagd.
Ik sluit mij aan bij de benadering van de minister van VROM dat ook het watersysteem
prioriteit verdient. Ik haal weer de evaluatie van het meerjarenplan erbij,
waarin staat dat de taakstellingen voor bodem, grondwater en lucht zijn gehaald,
maar die voor oppervlaktewater niet. De prioriteit hiervoor is dus terecht
gesteld en moet onderdeel vormen van het nieuwe beleid.Het viel mij op dat vooral de minister van VROM nogal aansloeg op mijn
woorden "koel en kil". Ik hecht eraan om te benadrukken dat ik dit liet slaan
op de nota. Ik heb letterlijk gezegd dat ik de nota koel en kil vind. Het
is ook een heel klein notaatje, wat op zich een verdienste is. Ik heb niet
gezegd dat het beleid koel en kil is. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat
het kabinet buitengewoon fair en volmondig is ingegaan op tal van Kamerverzoeken
en Kamerbesluiten, ook in gevallen waarin ik het er niet mee eens was, maar
dit geldt blijkbaar ook weleens voor de andere kant. Het sloeg dus niet op
het beleid dat gevoerd is, maar op de nota. Ik vind dat de nota weinig betrokkenheid
uitstraalt bij mensen in de dagelijkse praktijk met die veranderende omgeving.
Daarom vind ik dat wij nog een slag moeten maken en ons meer op de mensen
in de sector en op de belanghebbenden moeten richten. Op die manier moeten
wij proberen te voorkomen dat men afhaakt. Er moet dus zekerheid en perspectief
worden geboden.In een korte gedachtewisseling is gezegd dat er geen zorgen met betrekking
tot de gezondheid van consumenten hoeven te zijn. Die zorgen hebben wij juist
wel, maar omdat wij die hebben, vonden wij het van belang dat de minister
van VROM aangaf dat voor de residuen limieten gelden en dat bij het stellen
van die limieten gezondheids-, maar ook andere overwegingen zijn betrokken.
De limieten liggen lager dan toxologisch aanvaardbaar zou zijn. Indien sprake
is van overschrijding van de residulimieten, is bij een dagelijkse inname
dus nog niet sprake van een teveel. Ik vind dat de grenzen wel heel scherp
in de gaten moeten worden gehouden, met name in het belang van zwakke groepen.
Ik ben er dus zeer voor de discussie hierover voort te zetten. Met name moet
het daarbij om de inhoud gaan en om een juist beeld van de situatie. Choladedikke
krantenkoppen zijn niet altijd bepalend. Daar moeten wij wel eens door heen
kijken. Nogmaals, ik ben zeer gemotiveerd in het voortzetten van de discussie
hierover.Ik denk voorts aan de amendementen met betrekking tot de Europese richtlijn.
Het gaat om een vertaling voor de Bestrijdingsmiddelenwet. Ik meen
dat hierover voldoende is gewisseld. Ik wil wel dat eenieder die zich beklaagt
over het trage tempo van Europa, de eigen mogelijkheden en netwerken benut
om Europa zoveel mogelijk op tempo te houden. We spreken nu over het jaar
2008, maar in de beantwoording kwam ik het jaar 2012 ook al tegen. Als ik
dat lees, begint er bij mij een belletje te rinkelen. Het beeld dat op deze
manier ontstaat herken ik wel, maar eigenlijk wil ik het niet herkennen.Nadrukkelijk zeg ik ook in de richting van mevrouw Vos dat de herprioritering,
die in ons amendement is vastgelegd, inderdaad de indeling naar risicoprofiel
betreft en niet de indeling naar werklast. Minister Pronk zegt dat het amendement
zorgt voor een inhoudelijke, politieke en juridische verbetering. Mede namens
mijn linkercollega registreer ik dit met vreugde. Misschien vreest de minister
dat wij een gepolitiseerd debat over de lijsten krijgen. In dat geval herhaal
ik: het gaat niet om het verplaatsen van appeltjes van de ene naar de andere
lijst. De lijsten moeten zijn gebaseerd op risicoprofielen. Alleen degene
die meent dat het CTB een verkeerde indeling in risicoprofielen heeft gemaakt,
mag nog een keer zijn vingertje opsteken. Ik hoop dat wij hiermee de discussie
tot de kern hebben weten terug te brengen. Ik zou heel graag zien –
de minister suggereerde dat min of meer – dat door het kabinet nog een
keer indringend met belanghebbenden werd gesproken. Daarbij zou moeten worden
getracht de mogelijkheden die de nieuwe aanpak op grond van de nieuwe nota
en het amendement biedt, te benutten. Wij moeten elkaar dus niet kapotjuridiseren,
maar juist resultaten boeken en het beleid kansen geven.Ik waardeer dat op 14 september overleg is gevoerd en dat dat overleg
tot conclusies heeft geleid. Misschien kunnen die bijdragen tot het doorbreken
van situaties en het lostrekken van discussies. Ik zou graag zien dat dat
gebeurde. Ik heb in dit kader nog wel een vraag: heeft datgene wat op 14 september
is besproken en wat door de staatssecretaris in de beantwoording is aangegeven,
uitsluitend betrekking op de stoffen die zij noemde of gaat het ook om alle
nu toegelaten stoffen? Gemiddeld wordt een stof voor vijf jaar toegelaten.
Gelet op de Europese planning, waarbij de jaren 2008 en 2012 zijn genoemd,
zal dus ons hele bestrijdingsmiddelenbestand nog een keer aan de orde komen.
Misschien is het goed dat wij de verbeteringen die wij naar aanleiding van
het gesprek van 14 september hebben kunnen boeken, bij de beoordeling van
het hele bestand in aanmerking nemen.Over certificering wil ik heel kort zijn. De Partij van de Arbeid ziet
certificering bovenal als het maken van een kwalitatief onderscheid op de
markt. Ik heb van de staatssecretaris begrepen dat zij aan de toename van
het percentage aan certificering een overheidsmodule wil koppelen. Ik stel
voor daarover nu niet de degens te kruisen en de messen nog niet te slijpen.
Ik wil dus nog niet de vraag aan de orde stellen wanneer de koppeling van
een overheidsmodule aan marktcertificering bijna het karakter van een vergunningverlening
gaat krijgen. In 2004 komt er een evaluatie en dan weten wij waar we staan.
Als wij weten waar wij staan, kunnen wij ons ook bezinnen op het nemen van
een volgende stap. Ik zou het wel goed vinden als de staatssecretaris in haar
tweede termijn zegt dat in die gevallen waarin gecertificeerd wordt, er sprake
zal zijn van fiscale en financiële stimulering door de overheid. Daarbij
zal er sprake moeten zijn van bijvoorbeeld ondernemersaftrek. Ik denk in dit
verband ook aan het overheidsaankoopbeleid dat wij vorige week bij de behandeling
van het NMP hebben besproken.Moeten de certificeringsschema's met een groen poldermodel of met materiedeskundigen
worden opgesteld? Ik waardeer de toezegging van de staatssecretaris dat in
overleg met de Raad voor de accreditatie hieraan nog eens aandacht zal worden
besteed. De staatssecretaris zal de opvattingen van de Kamer hebben vernomen.
Wij willen ons niet afhankelijk maken van een onderhandelingsmodel, maar willen
dat per teelt een lijst wordt opgesteld. Die heb je nodig. Nu kunnen wij niet
voorzien hoe lang de lijst zal zijn van middelen die uiteindelijk nodig zijn,
welke daarvan zijn toegelaten en welke problemen er op dat terrein zijn. Daarom
hechten wij veel waarde aan een materiedeskundig advies.Dat brengt mij bij de receptuur. Juist omdat wij niet weten wat er per
middel, per teelt uiteindelijk allemaal nodig is, wat zal zijn toegelaten
en waar misschien in de toekomst moeizame discussies over zullen ontstaan,
herhaal ik mijn pleidooi voor een receptuursysteem. Zo'n systeem maakt het
mogelijk om datgene wat niet regulier op de markt is verstrekt en wordt verkocht,
in ultieme situaties, in noodsituaties als correctiemiddel toe te passen.
Het moet snel en simpel, zonder claims. De staatssecretaris heeft gezegd dat
verschillende varianten denkbaar zijn. Wij verlangen daarvan een uitwerking.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat geïntegreerde teelt op gecertificeerde bedrijven
een voldoende breed pakket van toegelaten middelen vergt;overwegende dat de breedte van het pakket bepaald wordt door enerzijds
het voldoen aan de gestelde criteria en anderzijds door de bestaande mogelijkheden
met betrekking tot wederzijdse erkenning, voorlopige toelatingen en derdengebruik;overwegende dat het receptuursysteem de mogelijkheid biedt om niet-algemeen
beschikbare middelen als ultiem correctiemiddel onder instructie gericht in
te zetten;overwegende dat voor receptuursystemen verschillende modellen bestaan
en aspecten uitwerking verdienen;verzoekt het kabinet, een verkenning van een receptuursysteem uit te werken
en aan de Kamer toe te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Feenstra en Geluk. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27858).De heerFeenstra(PvdA)Voorzitter. Collega Geluk zal met betrekking tot de wettelijke verruimingen
spreken over wederzijdse erkenning, voorlopige toelating, derdengebruik en
alternatieventoets. Ik waardeer de toezegging dat vanuit het kabinet nog eens indringend met de in- en verkooporganisatie en de grootwinkelbedrijven
zal worden gesproken over de benadering van de consument om producten die
goed, veilig en schoon zijn geproduceerd via een certificaat herkenbaar te
maken teneinde de vraag te laten toenemen.Ik vraag de minister van VROM of er geen taakstelling moet komen voor
de handhavingsinspanning. Ook op dat punt zou een reductie met 50% wenselijk
zijn. Ik sluit mij aan bij de verzoeken van collega's om aandacht voor de
niet-landbouwbestrijdingsmiddelen.Ik maak een opmerking over de motie-Stellingwerf inzake de heffing. Gevraagd
naar de politieke opportuniteit van de heer Stellingwerf kwamen er veel woorden,
maar bij mij resteert een gevoel van spijt, teleurstelling en terugtocht.
De heer Van der Vlies formuleerde het kleurrijk als wendingen en zwenkingen.
Het kabinet heeft de rug recht gehouden door de toezegging uit te werken.
Er was een toezegging en de terugsluismogelijkheid wordt bezien. Er is een
toezegging van staatssecretaris Bos om op dit punt tempo te betrachten. Gelet
op de veelheid aan toezeggingen in deze discussie, vind ik het raadzaam om
de nota van het kabinet af te wachten. Dan weten wij wat er wel en wat er
niet kan, wat de plussen en de minnen zijn. Dat is het moment om te oordelen.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Ik heb mij wat verbaasd over de interruptie van de heer Feenstra vanochtend.
De motie is mede ingediend ter voorbereiding van de nota. De nota ligt er
inmiddels, maar er wordt bijna niets over de heffing gezegd. Het is toch niet
zo gek dat ik daar een uitgebreid punt van maak? Ik ben teleurgesteld over
leemtes die resteren of juist in het afgelopen jaar zijn ontstaan. Het is
toch niet raar dat ik daar beschouwingen aan wijd?De heerFeenstra(PvdA)Het is toch niet raar dat ik vraag naar het politieke motief om dat nu
te opperen. Toen de motie werd ingediend, wisten wij dat de nota van de staatssecretaris
eraan kwam. In de toelichting hebt u gezegd dat wij ondertussen het rapport
Telen met toekomst kennen. Als u met de motie een dergelijk rapport wilt,
moet u dat in het dictum zetten. In het dictum werd echter gevraagd om een
heffing met terugsluizing. Op dat verzoek is een stapeling van toezeggingen
gekomen. Het zou met tempo worden uitgewerkt. Het is nu nog een kwestie van
weken. Ik vond de houding van de heer Stellingwerf dus wat verwarrend.De heerStellingwerf(ChristenUnie)Dan hebben wij blijkbaar verschillende meningen over wat merkwaardig is.
Ik vind het merkwaardig dat wij in de nota over het gewasbeschermingsbeleid
juist over zo'n motie zo weinig terugvinden en dat wij worden doorverwezen
naar een volgende nota. De problemen voor de sector zijn het afgelopen jaar
aanzienlijk groter geworden. Dat vind ik een relevant feit dat bij de beoordeling
van de wijze van omgaan met heffingen betrokken moet worden. Daar is toch
niets mis mee?De heerFeenstra(PvdA)Misschien kan ik het als volgt afronden. Als de problemen in een sector
tussentijds groter zijn geworden, kijk ik met interesse uit naar de uitwerking
van die heffing door het kabinet. Ik reken er dan echter ook op dat ons amendement
om een aantal zaken zeker te stellen, een ruime meerderheid krijgt.De heerGeluk(VVD)Voorzitter. Ik zal mij in mijn tweede termijn beperken tot de twee hoofdlijnen
die vandaag boven tafel gekomen zijn. Het betreft in de eerste plaats de manier
waarop wij met de nota omgaan, en in de tweede plaats de kortetermijnpolitiek
van vandaag.Hoe gaan wij om met de ambities van de doelstellingen die in de nota staan
genoemd? Zoals ik reeds eerder heb vermeld, staat de VVD-fractie achter de
doelstellingen uit de nota. Wij hebben alleen twijfels over het tijdstip van
invoering en dus over de haalbaarheid van de 95% in 2005. Als je realistisch
bent, kun je nu al aanvoelen dat dit niet haalbaar is. Daarom vind ik het
onjuist om dat tevoren op te leggen. Op die manier kunnen wij er dus niet
achter staan.Het volgende punt waarover wij twijfels hebben, is de certificering. Het
bedrijfsleven moet heel nadrukkelijk de leidende rol hebben in het opstellen
van certificering. Alle certificeringsinstanties en -systemen die nu bestaan,
zijn nadrukkelijk geënt op de markt, behalve die welke gericht zijn op
asbest. Die zijn echter vooral uit hoofde van arbowetgeving opgelegd. Bij
de andere certificeringssystemen die werden genoemd, de groenlabelstallen
en -kassen, staat er een financiële genoegdoening tegenover. Dat vind
ik dus onvergelijkbare eenheden. Nogmaals, wij zijn van mening dat het bedrijfsleven
expliciet de boventoon moet voeren en de rechercheursfunctie moet vervullen.De overheid heeft wel een heel nadrukkelijke rol te vervullen op het punt
van de stimulering. Zij moet proberen, het bedrijfsleven dit te laten doen.
En dat is niet los te zien van de gang van zaken in Europa. Er staat hier
in de zaal al de hele dag een kistje met appels waarop vermeld staat: Europe
quality. En daar gaat het natuurlijk om. Het gaat om Europese kwaliteit en
Europese certificering. Nederland is een land dat 70% van zijn totale productie
exporteert. Wat moet je dan met een certificering die in Europa niet wordt
erkend? Dat is het probleem waar wij hier tegen aanlopen. Ik zou dus zeggen:
mensen, open uw ogen en kijk verder dan de Nederlandse grenzen; hou ook in
de gaten wat er in Europa aan de gang is.Als je aan certificering wilt doen, moet je trouwens ook een heel goed
toelatingsbeleid hebben. Je kunt dat vergelijken met het beleid in de sport.
Als je bang bent dat sportlieden doping gebruiken, dan kun je hen voor of
na de wedstrijd daarop controleren. Je kunt dan meteen zien of het fout zit.
Op die manier controleer je in feite aan de poort. Daar behoort die controle
volgens mij ook plaats te vinden. Certificering is een ander instrument om
de markt te beïnvloeden. Je kunt daar ook wel resultaten mee bereiken,
maar volgens ons hoort de nadruk te liggen op een goed toelatingsbeleid met
controle aan de poort.In dit verband klemt het des te meer om ook te bekijken wat er in Europa
gaande is. Dit brengt mij op het punt van illegaal middelengebruik. Nu al
tonen cijfers aan dat 24% tot 32% van de middelen verkeerd wordt gebruikt.
Zeker omdat in Europa de lijnen kort en de grenzen open zijn, kan hier geen
eenzijdig beleid worden gevoerd. Daar moeten wij oog voor hebben. De Europees
commissaris heeft ons dat heel uitdrukkelijk verteld. Over die grote zorgen
heb ik van de bewindslieden niets gehoord. Ik vraag nogmaals hun
aandacht daarvoor, aangezien dat één van de kernpunten is.Hoe gaat de VVD om met de nota? In mijn eerste termijn ben ik daar duidelijk
over geweest. De nota kunnen wij, ondanks sommige aantrekkelijke denkbeelden,
niet aanvaarden, zeker niet nu het beleid op een aantal belangrijke punten
op de schop gaat. Het lijkt ons veel beter, de nota voorlopig in portefeuille
te houden, totdat de rust op dit front is teruggekeerd en er voor telers duidelijk
is wat er wel en niet mag, mede in Europees verband. Dus op dit moment geen
groen licht: parkeer de nota voorlopig even om, als er rust op het front is,
haar opnieuw naar voren te halen. Er moet wel recht worden gedaan aan de nota,
maar niet op dit tijdstip.MevrouwVos(GroenLinks)Ik vind dit een nogal heftige mededeling. U zegt immers in feite: zet
het beleid maar in de ijskast, voorlopig gaan we door op de bestaande route.
U zegt in feite tegen het kabinet dat u het beleid onvoldoende vindt. Maar
wat wilt u dan met het gewasbeschermingbeleid Ik hoor de VVD alleen maar zeggen:
certificering mag wel, maar wel op min of meer vrijwillige basis. Deze nota
biedt immers de mogelijkheid om bedrijven niet alleen af te rekenen op een
bepaald middel, maar op het hele bedrijfsplan. Dat lijkt mij een prachtige
uitdaging voor bedrijven, waarin u blijkbaar niet wilt meegaan.De heerGeluk(VVD)Ik denk dat ik vrij duidelijk ben. Ik ben van mening dat de doelstellingen
uit de nota op zichzelf goed zijn; ook de VVD kan daarachter staan. Wij vinden
het prima dat aandacht wordt gevraagd voor duurzame productie, een groot goed
waarnaar wij moeten streven. Maar het is niet goed om dat punt nu in gang
te zetten, terwijl er zoveel onzekerheid is en er draagvlak bij de telers
ontbreekt voor het huidige beleid, laat staan voor het nieuwe, nog veel straffere
beleid. Eerst zal er een goed toelatingsbeleid moeten worden geregeld. Dat
is de kern van mijn boodschap.De heerFeenstra(PvdA)Ik herinner mij dat u in eerste termijn aangaf dat het kabinet niet heeft
gezorgd voor een aansluiting tussen oud en nieuw beleid. Maar als u het kabinet
nu oproept de nota op te schorten, draagt u dan niet bij aan een nog veel
grotere onduidelijkheid in de tussenliggende periode? Moeten we niet juist
op zoek naar zekerheid? Soms moet je immers kiezen. U zegt dat in de nota
tal van leuke onderdelen staan. Maar kunnen die worden losgeknipt van minder
aansprekende onderdelen?De heerGeluk(VVD)Maar u zult het toch met mij eens zijn dat het huidige beleid ook niet
deugt? Het is toch evident dat er iets moet veranderen? Het huidige beleid
is vastgelopen. Mijn stelling is dat dat beleid eerst op orde wordt gebracht,
wat niet zo ontzettend moeilijk moet zijn. Er is een flink aantal toezeggingen
gedaan. Het kabinet is ermee aan het werk gegaan. Laat die nieuwe wetgeving
nu eerst eens uitwerken, en laten we zien hoe zij wordt vertaald naar de sector.
Medio volgend jaar kan dan eventueel nieuw beleid in gang worden gezet. Dat
is toch alleszins redelijk? Hoe kun je nu van een sector vragen om nieuw beleid
te gaan uitvoeren als het oude beleid nog niet eens goed is afgewikkeld? Dat
is toch niet redelijk en billijk?De heerVan der Vlies(SGP)Ik heb een procedurele vraag aan collega Geluk. Hij heeft uiteraard het
goede recht om de stelling en de positie in te nemen die hij inneemt. Het
valt wel op dat hij daarover geen motie indient. Het is denkbaar dat je een
motie indient, waarin je precies aangeeft wat er dan wel moet gebeuren, maar
dat doet de heer Geluk niet. Bestaat niet de kans dat de nota voor kennisgeving
wordt aangenomen en dat als de Kamer dit niet weerspreekt de doelstellingen
zoals die in de nota worden aangegeven, ook gelden?De heerGeluk(VVD)Daarover heb ik nagedacht, maar het lijkt mij niet goed een motie over
de nota in te dienen. Ik vind dat geen goed instrument. De politieke partijen
moeten heel duidelijk aangeven wat zij wel en niet goed vinden in de nota.
Dat is heel duidelijk gebeurd vandaag. Het kabinet moet daar vervolgens in
alle wijsheid mee omgaan en bekijken wat wel en wat niet moet worden uitgevoerd.
In de nota staan ook goede dingen. Die kunnen wat ons betreft worden uitgevoerd.
De nota als zodanig kun je op dit tijdstip echter niet uitvoeren.De heerVan der Vlies(SGP)Vinden de heer Geluk en de VVD-fractie dat, als de nota straks voor kennisgeving
zou worden aangenomen, de genoemde termijnen en data – ik wijs bijvoorbeeld
op de datum van 2005, die 75% en die 90% – dan niet mogen gelden, ook
al blijven die wel in de nota staan?De heerGeluk(VVD)Ik hoop wat dat betreft dat ook andere fracties tot inkeer komen en dat
men inziet dat de genoemde termijnen niet realistisch en niet haalbaar zijn.
De staatssecretaris heeft dat met zoveel woorden ook gezegd, alleen niet zo
hard als ik het doe. Het is dan toch alleszins redelijk dat andere partijen
daar ook goed naar kijken? Laten wij dat gevoel aan het kabinet overbrengen.
Dan kan het kabinet daar in alles wijsheid mee omgaan. Ik vind dat redelijk.Dan iets over de herprioritering. Wij hebben onze zorg daarover al uitgesproken,
zeker wat betreft het derde bezwaar of de mogelijkheid van beroep daarop.
Ik ben minister Pronk dankbaar dat hij wil proberen daar waar dat mogelijk
is een beroep te doen op de milieuorganisaties om daarvan af te zien. Zij
moeten hun zegeningen ook tellen. Ik vind dat een heel terechte conclusie.
Herprioritering is een van de vele stappen die op dit moment worden gezet.
Ik vind het een belangrijke. Met herprioritering doe je geen concessies aan
het milieu. Je moet wel goed kijken waar je de grens legt. De risicoprofielen
zijn wel degelijk meegenomen in de vaststelling van de lijsten. Ik vind het
belangrijk om dat vast te stellen.Reeds vorig jaar is een stap gezet met betrekking tot de landbouwkundige
onmisbaarheid. In de brief van 9 november jl. wordt enige duidelijkheid gegeven
over een paar stappen die nog zullen worden gezet en die voor de korte termijn
gelden. Daarover is ook al wat gezegd door het kabinet. Toch lijkt het mij
goed hierover heel erg duidelijk te zijn, vooral met het oog op de praktijk.
Wij krijgen berichten over veel knelpunten in de praktijk. Ze worden aangegeven
in de verschillende rapporten en ook in de factfinding die nog moet plaatsvinden.
Koplopers bevestigen dat ook. Wij zien zelfs een vermindering van het aantal
koplopers. Ik vind dat zorglijk. Wij hebben voorts te maken met de derdenuitbreiding,
met wederzijdse erkenningen, voorlopige toelatingen en de alternatieve toets.
Daarom vragen wij op dit punt een uitspraak van de Kamer. Deze is wellicht
overbodig. Als dat zo is, dan beveel ik die motie aan als onderbouwing van
het beleid, want zij geeft wel de nodige duidelijkheid.De Kamer,gehoord de beraadslaging,kennisnemend van de aanbevelingen in de brief van de heer Alders d.d.
23 oktober 2001 en de brief van het ministerie van LNV d.d. 9 november 2001;van oordeel dat nader uitstel van de harmonisatie in de Europese Unie
voor de Nederlandse land- en tuinbouw grotere problemen met zich brengt voor
de Nederlandse praktijk, met betrekking tot concurrentieverhoudingen, grenseffecten
en het uitlokken van illegaal gebruik ten nadele van het milieu en de voedselveiligheid;overwegende dat wet- en regelgeving nodig en gewenst is met betrekking
tot wederzijdse erkenning, voorlopige toelatingstermijn, derdengebruik en
alternatieventoets;verzoekt de regering, uiterlijk 1 april 2002 deze wetsvoorstellen in samenhang
aan de Kamer voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Geluk, Feenstra, Van Ardenne-van
der Hoeven, Van der Vlies en Stellingwerf.Zij krijg nr. 10 (27858).MevrouwVos(GroenLinks)Mijnheer Geluk, u heeft gezegd dat u geen begin wilt maken met nieuwe
beleid, maar dit wilt u kennelijk wel. Moeten deze versoepelingen gekoppeld
worden aan de eisen aan geïntegreerde teelt?De heerGeluk(VVD)De aanbevelingen uit de nota moeten nog niet toegepast worden. Op termijn
hebben wij er wel rekening mee te houden, dus moeten wij op weg naar een geïntegreerde
teelt. Hierbij kan ook gedacht worden aan certificering. Op termijn moet er
zeker gestreefd worden naar een duurzame landbouw. Dat kan echter niet zonder
een goed toelatingsbeleid.Mijn volgende motie betreft de middelen op de B-, en C-lijst.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat ook bij aanvaarding van het amendement-Feenstra/Udo, waarmee
wordt beoogd de herprioritering van het CTB een steviger basis te geven, een
aantal knelpunten voor teelten in het komend seizoen wordt voorzien;overwegende dat deze knelpunten met name ontstaan en reeds zijn ontstaan
door het vooruitlopen van het Nederlands toelatingsbeleid ten opzichte van
Europa;overwegende dat een aantal noodzakelijke gewasbeschermingsmiddelen zich
wel in de Europese toelatingsprocedure bevindt waarbij volledige dossiers
door de industrie zijn of worden ingediend en dat mag worden verwacht dat
deze middelen op termijn voor Nederland weer beschikbaar komen;van oordeel dat het belang van de voedselveiligheid, geïntegreerde
teelt en het voorkomen van illegaliteit dwingt tot het vinden van oplossingen
voor eerder genoemde knelpunten;verzoekt de regering, na te gaan of nog te vervallen noodzakelijke gewasbeschermingsmiddelen
aan de hand van het beschikbare Nederlands en Europees dossier alsnog door
het CTB onder Nederlandse omstandigheden kunnen worden toegelaten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Geluk, Van Ardenne-van der Hoeven,
Van der Vlies en Stellingwerf. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 11 (27858).De heerGeluk(VVD)Voorzitter. Wij wachten de nota Landbouw en fiscus met belangstelling
af. Ik hoop deze echter niet onder de kerstboom te vinden, want dan moeten
wij weer in een reces aan het werk. Zeker met de kerst is het nuttig om een
of twee weken afstand te nemen van het Kamerwerk.Ik constateer dat aan het tweede deel van de motie-Stellingwerf inmiddels
de politieke meerderheid is ontvallen. Ik weet niet of dit enig effect heeft
op de totstandkoming van de nota Landbouw en fiscus.MevrouwVos(GroenLinks)U trekt allemaal conclusies, maar er ligt nog steeds een motie waar een
Kamermeerderheid voor heeft gestemd. U bent wat voorbarig bezig, tenzij er
een andere motie op tafel komt die vervolgens een Kamermeerderheid krijgt.
Tot nu toe moeten wij werken met moties die zijn aangenomen door de Kamer.De heerGeluk(VVD)Dat is juist, maar ik hoor vandaag duidelijk een andere mening over de
bewuste motie. Dat is ook een politieke realiteit.MevrouwVos(GroenLinks)Die telt pas als de stemmen zijn geteld.De heerGeluk(VVD)Het is interessant, ernaar te kijken. Daartoe beperk ik mijn bijdrage
in tweede termijn.De voorzitter:Voordat ik het woord geef aan mevrouw Van Ardenne, deel ik alvast mee
dat er een voorzitterswisseling zal zijn. De vice-voorzitter zal weer mijn
plaats innemen, zodat het debat ongestoord zal kunnen voortgaan.De voorzitter: Van der VliesMevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoord. Wij hebben vandaag
nogal wat tijd nodig gehad om een beetje zicht te krijgen op de uitvoerbaarheid
van de nota Zicht op gezonde teelt. Mij is het nog steeds niet duidelijk.
Er worden wetswijzigingen in het vooruitzicht gesteld, maar die staan ook
in de nota. Er worden overleggen gevoerd en er moet nader worden bekeken.Ik wijs erop dat hier vandaag in dit huis in verschillende zalen honderden
mensen hebben gezeten die hun bedrijf voor één
dag in de steek hebben gelaten, hoewel zij dat eigenlijk helemaal niet kunnen,
want daar is geen tijd voor. Zij zijn hier, omdat zij zich afvragen wat zij
in hun teeltplan moeten schrijven. Het gaat, mevrouw de staatssecretaris,
om hun teeltplan voor volgend jaar en de komende jaren. Wat ik vandaag van
de staatssecretaris wil horen, is wat die mensen willen horen: wat moeten
zij in hun teeltplan schrijven? Ik vraag dat namens de fruittelers, de boomkwekers,
de aardbeientelers, de potplantenkwekers, noem ze allemaal maar op. Die mensen
weten niet waaraan zij toe zijn. Welk voorstel heeft de staatssecretaris voor
die korte termijn? Hoe overbruggen wij de problemen waarmee wij op dit moment
zitten?Mijn fractie heeft een- en andermaal uitgesproken dat wij het wel eens
zijn met de basisfilosofie van deze nota, maar dat wij de uitvoerbaarheid
hiervan zeer betwijfelen. De omslag van sectordoelen naar bedrijfsdoelen heeft
uiteraard ook onze instemming. Zou de staatssecretaris een time out willen
inlassen voor deze nota om nog eens met de sector en andere betrokken partijen
om de tafel te gaan zitten? Ons is gemeld dat men zich niet herkend in de
doelstellingen die genoteerd zijn. Dat is wel een gegeven. Voor mij als Kamerlid,
als volksvertegenwoordiger is dat een gegeven. Ik kan niet doen alsof ik dat
niet gehoord heb. Ik kan niet doen alsof dat geen enkele betekenis heeft,
want in deze nota staan doelstellingen. Er worden percentages in genoemd.De heerTer Veer(D66)U zegt dat er nooit met de sector is gesproken over de doelstellingen.
Is het niet zo dat de regering regeert en dat de Kamer controleert? Als de
regering op een ochtend denkt: dit is mijn doelstelling, heeft zij dan niet
het volste recht daartoe? Dat geldt toch zeker als zij zich vergewist meent
te weten van de steun van de coalitiepartijen en die doelstellingen misschien
niet rechtstreeks voortvloeien uit het regeerakkoord, maar dan toch uit verkiezingsprogramma's
waarin allemaal goede opmerkingen staan die resulteren in die doelstellingen?
Er is wel een probleem met de verdere gedachtewisseling, maar dat de regering
de betrokkenen niet heeft geconsulteerd of geen groen licht heeft gekregen,
is voor mij niet van doorslaggevende betekenis.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)De vraag is of het allemaal wel verstandig is. Daarvoor zitten wij toch
ook bij elkaar? Er is de afgelopen tien jaar gezamenlijk gewerkt onder een
convenant. Je mag dan toch verwachten dat als je voortgaat in die lijn met
vermindering van gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, je ook weer kijkt
naar de overeenstemming binnen de betrokken partijen? Wij weten allemaal dat
daar wat mee aan de hand is. Daar schort het aan. Het verbaast mij dat de
vertegenwoordiger van de fractie van D66 daaraan geen enkele aandacht besteedt,
want het is wel relevant. Je hebt draagvlak nodig voor de uitvoering van de
hier geformuleerde doelstellingen. Ik heb niet direct de neiging om te zeggen
dat die doelstellingen onhaalbaar zijn, zoals de heer Geluk beweert. Ze zouden
best gehaald kunnen worden.De heerGeluk(VVD)Ik heb niet gezegd dat ze niet gehaald kunnen worden.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik meende toch echt begrepen te hebben dat u zei dat die doelstelling
van 90% certificering in 2005 niet haalbaar is.De heerGeluk(VVD)Die doelstelling inderdaad niet, maar de drie hoofdstellingen zijn wel
acceptabel voor de VVD.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. Ik ga verder met de certificering. De staatssecretaris heeft
mij er niet echt van overtuigd dat het onderscheid tussen wat publiek al dan
niet aan certificering wordt gedaan en wat er particulier gebeurt, ook duidelijk
blijft. Die scheiding moet er zeker zijn. De genoemde voorbeelden vond ik
allerminst overtuigend: de vergelijking met asbest klopt niet, want dat was
een uitzonderlijke situatie waarbij het om heel andere dingen ging, evenals
bij het groene label – we hebben het per slot van rekening over onze
plantaardige land- en tuinbouwproducten. Graag ontvang ik op enig moment een
precieze verwoording van de staatssecretaris van de wijze waarop zij de certificering
wil uitwerken. Voorshands ga ik ervan uit dat de staatssecretaris aansluit
bij de bestaande certificering en dat de verantwoordelijkheid daarvoor bij
marktpartijen in de gehele keten terechtkomt. Ik verzoek de staatssecretaris
ook om dit daarheen te leiden.De staatssecretaris zegde toe om het verschil in kosten tussen gecertificeerde
en ongecertificeerde producten nog eens te bekijken. Wanneer kan zij met een
voorstel komen met betrekking tot de ongelijksoortigheid aangaande certificering
en niet-certificering? Ik doel op de aanbeveling van het LEI. Ik miste, ook
in de discussie van vandaag, de bevordering van de ketenbenadering. Die is
essentieel voor certificering. Welke instrumenten heeft de staatssecretaris
daarvoor?Nu de milieu-indicator. Collega Vos en ik hebben volgens mij al in 1996
in een motie de milieumeetlat geïntroduceerd. Pas halverwege volgend
jaar komt daar een uitwerking van. Waarom kan dit niet eerder? Hoe eerder
immers bekend is welke indicatoren moeten worden gebruikt, hoe beter.Eerlijk gezegd vind ik het onverteerbaar dat wij volgens de staatssecretaris
maar moeten leren leven met het uitstel van de harmonisatie. Dat kan toch
helemaal niet? Misschien kunnen wij het aan deze kant van de tafel wel, maar
een harmonisatie die niet in 2003 plaatsvindt, maar in 2008 en misschien wel
later, betekent een hele omslag in de aanpak op bedrijfsniveau. Daarom blijf
ik het belangrijk vinden dat wij zoeken naar mogelijkheden om aan te sluiten
op het Brusselse traject. Omdat de minister van Milieu mij niet echt heeft
weten te overtuigen, blijf ik bij wat ik hierover in eerste termijn zei: de
met name op risicoprofielen gebaseerde herprioritering die het CTB nu hanteert,
sluit op geen enkele manier aan op hetgeen nu en straks in Brussel gebeurt.
De minister vindt het vreemd om de A-stoffen in het Brusselse traject te brengen;
dat zou namelijk slecht voor het milieu zijn, omdat er lange tijd geen beoordeling
zou plaatsvinden. Maar welnee, natuurlijk zullen er beoordelingen plaatsvinden!
Als de stof in Brussel is beoordeeld, dan is het voor het CTB tijd om het
middel te beoordelen. Dat is de volgorde, of het nu om A-, B- of C-stoffen
gaat. Daarom vind ik het zo van belang om te blijven zoeken naar mogelijkheden
en in het amendement van de heren Feenstra en Udo heb ik dat
echt niet gevonden.De staatssecretaris heeft gezegd: er zijn in Brussel acht stoffen aangemeld
om de mogelijkheid van essential uses te mogen gebruiken. Wat is daarvan de
bedoeling? Wanneer verwacht zij dat zij daarmee wat kan? Om welke stoffen
gaat het?Ik kom te spreken over de landbouwkundig onmisbare middelen. Er zou overleg
zijn met betrokkenen. De staatssecretaris zou er in tweede termijn op terugkomen.
Dat is jammer want het dossier is wel belangrijk. Daarin zitten de stoffen
die van belang zijn voor het geïntegreerd telen. Het is van belang om
te weten hoe die voortgang van de uitvoering van de wet in elkaar steekt.Dan de brief van 9 november over de toelating van nieuwe middelen. Het
is prima als daarin een versnelling kan worden aangebracht. Ik ben er niet
van overtuigd, dat het zo maar kan zonder in de wet aan te brengen dat artikel
3 van de Bestrijdingsmiddelenwet zodanig bedoeld is dat het indienen van dossiers
op basis van de laatste stand van de wetenschap en techniek niet bij beoordeling
aan het eind van de trits aan de orde komt, maar al bij aanvrage. Daarom dien
ik een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van oordeel dat versnelde toelating van nieuwe, minder milieukritische
gewasbeschermingsmiddelen noodzakelijk is voor behoud van een breed en effectief
middelenpakket;constaterende dat de beoordeling van aanvragen stokt onder meer vanwege
de wettelijke eis dat bij beoordeling van aanvragen getoetst dient te worden
op de laatste stand van de wetenschap en de techniek;verzoekt de regering, een adequate regeling te treffen opdat het moment
van indiening bepalend is bij de vraag aan welke stand van de wetenschap en
de techniek wordt getoetst, namelijk die van eerder genoemd moment,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Ardenne-van der Hoeven, Van
der Vlies en Stellingwerf. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12 (27858).MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)In die brief van 9 november over de toelating van nieuwe middelen is ook
de fact-findingrapportage opgenomen. Wij hebben daar nog geen zicht op. Ik
constateer wel dat daar voor koplopers een enorm probleem blijkt te zijn.
Ik verzoek de staatssecretaris de Kamer daarover te informeren. Ik heb begrepen
dat dit type van problemen kan aansluiten bij het onderzoek naar teeltsystemen,
zoals in het project Telen met toekomst is verwoord. Via een trechtermethode
zoek je uit welke middelen in ieder geval nog in de handel of bruikbaar moeten
blijven om het traject te kunnen vervolgen en omdat zij de minste milieurisico's
met zich brengen. Dat is een cruciaal onderdeel om het traject geïntegreerd
telen te kunnen vervolgen.Ik kom over de heffing te spreken. Het is inderdaad een politiek punt.
Het zou wat mij betreft een inhoudelijk punt moeten zijn. Wie wil het wel
en wie niet? Wat is het nut ervan? Ik hoor dat er aan de ene kant een terugsluis
is en aan de andere kant een financieringsbron. Dat is vreemd. Het is van
tweeën één: je bent of aan het terugsluizen of je hebt
geld nodig om iets te kunnen financieren. De CDA-fractie was er nooit voor.
Het is in dit debat niet duidelijk geworden.Ik wacht met spanning af hoe het staat met de wetswijzigingen. Ik heb
gekeken in de nota. Daarin staat wel degelijk (blz. 20) dat het kabinet met
een versterking van de juridische verankering van herprioritering komt.StaatssecretarisFaberEr staat wat anders.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het is wat vreemd dat je dingen gaat onderzoeken die je toch niet van
plan bent door te voeren. Ik heb graag dat de staatssecretaris haar tijd goed
besteedt. Op blz. 19 staat wel het wijzigingsvoorstel, waar wij naar uitkijken.
Het heeft te maken met de derde uitbreiding. Er is al een aantal andere zaken
genoemd door collega's die van belang zijn voor het traject. Wij moeten de
zaken niet omdraaien: eerst de wetswijziging en dan vervolgen van het traject.Ik sta positief tegenover het receptuursysteem, als er een onderzoek naar
wordt gedaan. Ik wijs erop dat dit in het verleden al vaker aan de orde is
geweest als mogelijkheid om kritische stoffen nog in de benen te houden.Ik heb de staatssecretaris om een time-out verzocht. Dat wil zeggen dat
onze fractie niet het groene licht geeft voor deze nota. Op zichzelf is dit
niet zo'n bezwaar, want in de nota staan veel dingen die nog uitgewerkt moeten
worden. Wij vinden het van belang de staatssecretaris te binden aan de punten
die ik genoemd heb. Dat geldt zeker niet in de laatste plaats voor het overleg
met de betrokken partijen, erop gericht om met elkaar af te spreken dat de
doelstellingen die verwoord zijn uitvoerbaar moeten zijn en om na te gaan
wat nodig is om ze uitvoerbaar te maken.Ten slotte zie ik dat ik ben vergeten te vragen wat de staatssecretaris
doet als het stimulerende middel DOA door Brussel wordt afgeschoten om toch
op enigerlei wijze stimuleren dat er geïntegreerd geteeld gaat worden.De heerTer Veer(D66)Mijnheer de voorzitter. Ik dank de staatssecretaris en de minister voor
hun antwoorden. Ik wil nog bij enkele punten een kanttekening plaatsen.Ik begin met de koplopersgroep die door de staatssecretaris wordt gekoesterd
en terecht. Zij heeft gezegd: wij hebben er zelfs voor de komende vijf jaar
18 mln gulden per jaar voor over. Dat wordt ongetwijfeld met dank geïncasseerd.
Ik denk dat de vraag uit de sector zal komen: hoe staat het verder met de
toelating van de middelen? Ik zal daarop straks terugkomen, al was het maar
omdat 90% gecertificeerd anno 2005 als doelstelling direct samenhangt met
de voortgang die in het toelatingsdossier wordt geboekt.Mijnheer de voorzitter. Ik wil iets zeggen over de certificering en over
wie dat wel en niet doen. In mijn ogen is dat een kwestie van PPS. Het is
in ieder geval een coproductie van de markt en de overheid. Wij horen vaak
bij andere dossiers dat het in het moderne bestuur redenerend een kwestie
is van dit: wie a licence to produce wil verwerven, zal aan voorwaarden moeten
voldoen. Ik zeg erbij: ik heb geen asfaltvoorbeeld nodig om te
beredeneren dat dit helemaal geen wonder is, maar dat het – het bloed
kruipt waar het niet gaan kan, zeg ik als veeteler – in de veehouderij
een normale zaak is die wij regelmatig tegenkomen. Het diergezondheidsfonds
keert middelen uit waarbij aan bepaalde wettelijke voorwaarden moet zijn voldaan.
Het IKB heb ik al bij interruptie genoemd. Daarnaast schoot mij te binnen
dat de ketenkwaliteit melk, KKM, heel nadrukkelijk het element in zich heeft
dat de overheid komt controleren. Er was zelfs sprake van een boze gedachte
van de minister in de zin van: ik stuur een keer per maand een dierenarts
naar uw bedrijf om te kijken of alles goed gaat. De sector wist niet hoe snel
zij ervoor moest pleiten om dat te incorporeren in KKM. Maar als die dierenarts
komt, is dat geen vrijblijvend bezoek. Met andere woorden: er is geen sprake
van hocus-pocus en daar hoeft degene die de zaak op orde heeft ook niet voor
te vrezen. Er is dan geen vuiltje aan de lucht, zou ik zeggen.Ik heb natuurlijk niet voor niets een interruptie geplaatst in de richting
van mevrouw Van Ardenne. Ik wilde ook nog wat over de drie doelen in de nieuwe
nota zeggen en ik besef ook heel goed dat ik nog wat moet zeggen over draagvlak.
Ik ben echter zo vrij eerst terug te gaan naar het meerjarenplan gewasbescherming.
Dat betrof niet een aantal doelstellingen waarmee men wel of niet had ingestemd.
Men heeft zelfs gezegd: er komt een convenant voor de periode tot 2000. Men
is daarmee voortvarend aan de slag gegaan. Het stoelde op twee pijlers. De
ene betrof aanwending, gebruik, toediening enz. Dat is perfect verlopen. De
tweede pijler was dat de oude middelen eruit zouden gaan en dat de nieuwe
erin zouden komen. Daar is het misgegaan. Ik besef heel goed dat, nu wij de
nota Zicht op gezonde teelt bespreken die ook weer voor tien jaar geldt, van
de zijde van de geadresseerden niet automatisch wordt gezegd: wij zijn het
met de doelen wel eens; kijk naar wat er is gebeurd. De LTO gaat de ene kant
op en de stichting Natuur en milieu gaat precies de andere kant op. Kortom,
in plaats van van een convenant is er sprake van middelpuntvliedende krachten,
waarvan wij niet alleen maar stille getuigen zijn geweest. Wat is het devies? Pas op voor het adagium l'histoire se répète.
Je zou ook kunnen zeggen: een gewaarschuwd mens telt voor twee. Dat betekent
dat de doelen onverkort overeind blijven, maar dat wij zo reëel moeten
zijn om in te zien dat er opnieuw twee pijlers zijn. Wij gaan naar gecertificeerde
teelten en misschien naar verkrijgbaarheid op recept. Dat alles zal almaar
staan onder het beslag van wel of niet een voortgang in het middelenbeleid
waarvan wij, naar mijn mening terecht, een hoofdpunt van discussie hebben
gemaakt. Ik ben zo vrij om in een tussenzin te zeggen, dat wij het hier zelf
moeten doen. Wat bedoel ik daarmee? Zowel de regering als de Kamer moet het
zelf opknappen, gelet op de ervaringen in Brussel. Ik ben buitengewoon somber
teruggekomen van ons bezoek aan de Europese Commissie in Brussel. Daar zijn
natuurlijk veel loketten. Er worden op veel plekken boodschappen geadresseerd,
maar er is maar een echt loket, het loket van commissaris Byrne. Ik heb de
stellige indruk overgehouden dat, hard gezegd, het kwartje daar niet is gevallen.
Wij mogen in elk geval niet daarop vertrouwen voor hulp bij het bereiken van
onze doelstellingen.Er schijnt op 14 september in de boezem van de regering een rondetafelgesprek
te zijn geweest. Wij wisten dat niet en hoeven dat ook niet te weten, want
de regering regeert. LTO was er niet bij. Dat wisten wij wel want dat werd
luide gecommuniceerd. Er is op 18 oktober een rondetafelgesprek geweest georganiseerd
door de vaste commissie. Alle partijen waren daar aanwezig, uitgezonderd uiteraard
het CTB, dat in dienst van de regering is en doet wat de regering verzoekt
te doen. Dat gebeurt dan zo voortvarend en zo effectief mogelijk. Op 8 november
is er weer een gesprek geweest in het eerste gremium, waar de LTO wel bij
was. Dat was ons niet gecommuniceerd, maar laten wij dat als een doorbraak
beschouwen. Ik ga er vast van uit dat LTO er op 15 december weer zal zijn.
Wij hebben die extra impuls hard nodig voor een succesvolle voortgang.Voorlichting over het receptuursysteem lijkt mij geboden. In de opmaat
naar de behandeling van de nota heb ik gemerkt, dat er wel eens verwarring
is tussen receptuur en certificering. Die verwarring lijkt mij onnodig en
verheldering te behoeven. Is er een wetswijziging voor nodig? Strijdt die
wetswijziging dan niet met het toelatingsregime waarvan wij allen zo graag
zouden willen dat het zo snel en voortvarend mogelijk ter hand werd genomen?
Ontstaan er niet heel veel juridiseringskwesties, bijvoorbeeld dat er niet
mag worden toegelaten, maar wel mag worden gebruikt op basis van een recept?
Is dat wettelijk dan voldoende verankerd en afgebakend?Er is nog veel werk te doen. Ik ben er absoluut niet voor dat wij nu uit
eten gaan. Wij gaan sowieso niet uit eten voor 2010. Wij hebben daarvoor de
alom bekende voortgangsrapportage. Eigenlijk kan de urgentie van het probleem
worden afgeleid uit de frequentie van voortgangsrapportages. Er is een keer
per drie maanden een voortgangsrapportage, een buitengewoon hoge frequentie.
Het onderwerp blijft voor ons allen zeer actueel en acuut.De heerGeluk(VVD)Wat is het politieke oordeel van de heer Ter Veer over de nota? CDA en
VVD hebben er ook een uitgesproken.De heerTer Veer(D66)Ik ben begonnen met te zeggen dat het een goede nota is. Het venijn zal
in het detail zitten, met name in de beschikbaarheid van nieuwe middelen en
de toelating van alle middelen in de wachtkamer. Het is goed dat er nu veel
overleg is. Dat had misschien meer en intensiever gekund. Geleerd hebbend
van de commotie is er nu regelmatig contact. Als je een keer in de drie maanden
rapporteert, moet er ook minstens een keer in de drie maanden een vervolgoverleg
zijn, waarbij men elkaar diep in de ogen kijkt. Dat zal ertoe moeten leiden
dat er iets te melden is.De heerGeluk(VVD)De heer Ter Veer draait toch een beetje om de vraag heen. Ik zal proberen
die beter te formuleren. Is de heer Ter Veer het ermee eens dat de nota, zoals
die nu is beschreven, nog niet kan ingaan en dat daarvoor nog een aantal maanden
nodig is?De heerTer Veer(D66)De nota geeft aan wat de eind doelstelling is in het jaar 2010 en geeft
aan, wat te doen om daar te geraken. Ik verwacht dat er vanaf nu constructief
overleg zal worden gevoerd. Het feit dat allen op 8 november
bijeen hebben gezeten en het zelfs zo van belang vinden dat het zelfs in het
weekend nog aan de Kamer wordt gemeld, geeft aan dat nu de impasse is doorbroken.
Op die weg voortbordurend hoop ik dat wij allen, misschien niet meer in deze
functie, in het jaar 2010 getuigen zijn van hetgeen er dan te melden is.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik begrijp dat de heer Ter Veer hecht aan draagvlak en goed overleg. Ik
heb, eerlijk gezegd, nog niet begrepen dat de impasse is doorbroken. Er is
weliswaar op 8 november een overleg geweest waarbij de LTO aanwezig was, maar
niet meer dan als waarnemer en toehoorder. Dat kun je toch geen overleg noemen?
Ik weet niet hoe dit bij D66 gaat, maar ik neem aan dat men partners aan een
tafel serieus neemt en dat door iedereen kan worden deelgenomen aan het debat.
Los daarvan zal ook met de staatssecretaris nog een en ander moeten worden
gladgestreken.De heerTer Veer(D66)Mensen die aan tafel aanschuiven en de mond niet opendoen, mag je van
mij weer van tafel wegschuiven, want die nemen alleen maar plek in. Als je
daar komt, kom je met een vooropgezette bedoeling en die is toch tenminste
om je mond open te doen en waarschijnlijk heb je voor die tijd al nagedacht
over hetgeen je wilt gaan zeggen. Niet elk overleg zal bevredigend eindigen,
maar in deze portefeuille hebben wij al zo veel hete vuren zien opvlammen
waarvoor uiteindelijk ook weer het sein "brand meester" is gegeven, dat het
ook op dit punt waarachtig wel zal lukken.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Het gaat erom dat wij ervan overtuigd zijn dat de lucht geklaard is. Heeft
de heer Ter Veer de indruk dat dit zo is?De heerTer Veer(D66)Daarom hebben wij die appels gekregen. Er is dus nog een hoop werk te
doen. Die appels zijn echter veiliger. De minister heeft dat ook gezegd. Er
is dus al een begin van iets wat zeer consumabel is.De voorzitter:Ik wil de resterende woordvoerders, inclusief de woordvoerder van de SGP-fractie,
vragen, zich te realiseren dat hun nog resterende spreektijd een wat andere
proportie heeft dan gebleken is van de woordvoerders tot nu toe.MevrouwVos(GroenLinks)Ik weet niet wat u daar precies mee bedoelt.De voorzitter:Dat het dus wat korter moet.De voorzitter: Ter VeerMevrouwVos(GroenLinks)Hoe kort, dat is de vraag.Voorzitter. Ik heb zojuist al duidelijk gemaakt dat wij het kernidee van
deze nota van harte steunen. Dat is namelijk geïntegreerde teelt op gecertificeerde
bedrijven. Op deze wijze de milieubelasting terugbrengen en doelen realiseren
is een gedachte waar wij volledig achter staan. Wat ons betreft kunnen wij
daarmee de afhankelijkheid van chemische middelen terugbrengen.Gezien de uitvoering van de nota heb ik echter zorgen. Die zijn ook niet
minder geworden in de eerste termijn. Wat komt er nu terecht van dit prachtige
idee? De certificatieschema's moeten worden ingepast in alle certificaten
die al op de markt zijn. Dat lijkt mij een heidense klus voor de staatssecretaris.
Er is een wirwar van certificaten. Het lijkt mij een behoorlijk lastige opdracht
om dit voor elkaar te krijgen. Er moet een college van deskundigen komen,
waarin belangenorganisaties en deskundige inbreng vertegenwoordigd zijn, dat
er gezamenlijk uit moet komen. Gezien de recente ervaring verwacht ik dat
dit nog een langdurig proces kan worden. Ten slotte is mij niet helder geworden
hoe de overheid haar kaderstellende taak gaat invullen. Uiteindelijk zal het
kabinet moeten aangeven wat geïntegreerde teelt is en wat de criteria
zijn. Daarna moet het worden uitgewerkt in de verschillende certificaten.
Ik wil hierover meer duidelijkheid krijgen van het kabinet, want het is voor
ons cruciaal in dit debat.Hiermee kom ik op het punt van de milieu-indicator, waarmee uiteindelijk
moet worden vastgesteld of de doelen worden bereikt. Deze indicator is er
nog niet en komt ergens volgend jaar. Duurt dit allemaal niet veel te lang?
Ook mevrouw Van Ardenne vroeg dit. Op dit punt leg ik de Kamer dan ook een
motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- in het meerjarenprogramma Gewasbescherming sprake is van een
kwantitatieve doelstelling met betrekking tot terugdringing van middelengebruik
en milieubelasting;- in de nota Zicht op gezonde teelt vooralsnog slechts sprake is van een
kwalitatieve doelstelling met betrekking tot de terugdringing van middelengebruik
en milieubelasting;- de regering de kwantificering van de genoemde doelstellingen afhankelijk
maakt van een nog te ontwikkelen milieu-indicator;- de ontwikkeling van een dergelijke monitor vooralsnog op zich laat wachten;- er bij meerdere instituten voldoende kennis aanwezig is voor de ontwikkeling
van een dergelijke milieu-indicator;verzoekt de regering:- de doelen uit de nota Zicht op gezonde teelt zo spoedig mogelijk
te kwantificeren;- hiertoe voor februari 2002 aan de Kamer een voorstel voor een milieu-indicator
voor te leggen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden M.B. Vos en Van Ardenne-van der
Hoeven. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13 (27858).MevrouwVos(GroenLinks)Hoe gaat het kabinet de milieu- en gezondheidsdoelen die in de nota staan,
echt in praktijk brengen? Hierbij blijft het de vraag waarom het idee van
een milieuvergunning niet is onderzocht. Wellicht kan het kabinet erop ingaan
of deze mogelijkheid op de achterhand gehouden wordt voor het geval de doelen
niet worden gehaald via certificering.Ik heb ook een vraag aan de minister voor milieu. Als wij de Europese
richtlijn tot uitvoering willen brengen in ons toelatingsbeleid, moet er dan
niet op termijn een koppeling worden gemaakt tussen het toelatingsbeleid en
de normen die wij voor geïntegreerde teelt stellen? Moeten
deze zaken niet verbonden worden, niet alleen voor de landbouwkundig onmisbare
middelen, maar in feite voor alle middelen? Ook hierover krijg ik graag duidelijkheid.Over de certificering en de uitwerking ervan heb ik een motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- in de nota Zicht op gezonde teelt de regering voorstelt, de uitwerking
van het principe van geïntegreerde teelt te doen via het formuleren van
certificatieschema's;- een koppeling tussen de certificatieschema's en het toelatingsbeleid
op termijn voor de hand ligt, in navolging van het Europese gewasbeschermingsbeleid;- de inhoud van de certificatieschema's door een college van deskundigen
zal worden vastgesteld;- hiermee de uitwerking van het beleid in concrete maatregelen en het
ambitieniveau van het beleid voor een belangrijk deel wordt bepaald door dit
college van deskundigen;- de uitwerking van de certificatieschema's gebaseerd dient te worden
op onafhankelijke deskundigheid;verzoekt de regering, de uitwerking van de certificatieschema's te laten
verrichten door een college van onafhankelijke deskundigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14 (27858).Wilt u nu afronden, mevrouw Vos?MevrouwVos(GroenLinks)Ik rond af met een laatste motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- de kern van het beleid van Zicht op gezonde teelt wordt gevormd
door geïntegreerde teelt op gecertificeerde bedrijven;- bedrijven die op termijn niet gecertificeerd werken (free-riders) de
uitvoering en het draagvlak voor een geïntegreerde gewasbescherming ondermijnen;- het beleid free-ridergedrag dient uit te sluiten;- momenteel 80% van de milieubelasting wordt veroorzaakt door 20% van
de bedrijven;constaterende dat in de nota Zicht op gezonde teelt als doelstelling wordt
geformuleerd dat in 2005 90% van de bedrijven met plantaardige productie zal
zijn gecertificeerd;verzoekt de regering, tot een doelstelling voor het gewasbeschermingsbeleid
te formuleren dat in 2005 alle bedrijven met plantaardige productie gecertificeerd
dienen te zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (27858).MevrouwVos(GroenLinks)Ik heb een korte laatste vraag over de derdentoepassing of off-labeltoepassing.
Kunnen wij binnen de huidige wetgeving in feite niet al een eind hiermee uit
de voeten? Ik hoor graag dat de staatssecretaris wat uitgebreider hierop ingaat.De heerStellingwerf(Christen- Unie)Voorzitter. De principes ten aanzien van de geïntegreerde teelt op
gecertificeerde bedrijven worden breed onderschreven. Het probleem is dat
de doelstellingen moeten worden bereikt in een beleidsklimaat waarin de drie
geschetste problemen nog steeds aan de orde zijn. De toelating van de middelen
is zeer problematisch, de kloof tussen Europees en Nederlands beleid wordt
groter en een breed middelenpakket is niet gegarandeerd, sterker, het wordt
vooralsnog alleen maar smaller. Wellicht komt daarin na vandaag verandering,
maar dat weten wij nog niet.Onze kritiek in eerste termijn was dat in de nota en de antwoorden geen
zelfstandige voorstellen worden gedaan om deze problemen op te lossen of voorstellen
die daarop zicht bieden. De houding van de regering vond ik in eerste instantie
dan ook te vrijblijvend. Op grond van de brief van 9 november en hetgeen in
de eerste termijn is gewisseld, kunnen wij zeggen dat de regering op een aantal
punten meer helderheid heeft geboden. De vraag blijft evenwel of de huidige
problemen daarmee zijn opgelost. Daarvan ben ik nog niet overtuigd. Zal de
toelating een versnelling ondergaan? Wordt voor een belangrijk deel aansluiting
gevonden bij het Europese beleid of gaan we door met daarop vooruit te lopen?
Ik mis een duidelijke visie op de suggesties die door een aantal sprekers
zijn gedaan. Wij weten niet hoe wij die in het kader van deze behandeling
moeten beoordelen. Ik doel nu op de zogenaamde derdenuitbreiding, de label
use, de tijdelijk toelating na de risicobeoordeling op kritische punten en
de uitbreidingstoelatingen. Ik vind dat de regering daarop een meer samenhangende
visie moet geven, zodat wij de kansen die dergelijke suggesties in het kader
van de nota bieden, beter in beeld hebben. Ik meen dat voor het zicht krijgen
op de consequenties enige tijd nodig is.Tijdens een interruptie in het betoog van de minister van VROM heb ik
hem de concurrentiepositie van de Nederlandse sector onder de aandacht gebracht.
Alle vijftien lidstaten voldoen aan de eisen met betrekking tot de volksgezondheid.
De verschillen zijn daarin gelegen dat Nederland in de tijd en ten aanzien
van het verbieden van bepaalde stoffen op andere lidstaten vooruitloopt dan
wel verdergaat. De Nederlandse sector moet dus meer kosten maken om het hogere
niveau te bereiken. Dat leidt tot veel van de huidige problemen, omdat de
supermarkten in Europa de goedkoopste producten opzoeken. Hieruit blijkt de
grote noodzaak van het toepassen van de Eurep/GAP-regels. Er moet daarbij
sprake zijn van een daadwerkelijke Europese regeling en niet van een selectief
winkelen, waarbij wordt gekozen voor het in een van de vijftien
lidstaten aanwezige nationale stelsel.De regering meldt in het antwoord op vraag 30 dat aan de bescherming van
de gezondheid van mens en dier en het milieu voorrang moet worden gegeven
boven plantaardige productie. Het is niet uitgesloten dat dat nodig is, maar
dat moet wel in alle vijftien landen op dezelfde wijze gebeuren. Ik signaleer
dat Nederland nu reeds de consequentie van het voorrang geven aan het een
boven het ander accepteert, maar dat die consequentie alleen voor de Nederlandse
sector geldt. Dat lijkt mij niet juist Daarom wil ik op dit punt een motie
indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat:- producten uit de Nederlandse land- en tuinbouw relatief lage
concentraties bestrijdingsmiddelen bevatten;- soortgelijke importproducten veelal hogere concentraties van deze middelen
bevatten en concentraties van middelen bevatten die in Nederland verboden
zijn;- dit onderscheid veroorzaakt wordt doordat in de verschillende landen
verschillende normen worden gehanteerd;- hierdoor producten Nederland kunnen binnenkomen die niet voldoen aan
de eisen die Nederland wel aan zijn eigen producenten stelt;- de Nederlandse land- en tuinbouw hierdoor in een ongelijke concurrentiepositie
komt te verkeren waarop zij geen invloed kunnen uitoefenen;verzoekt de regering, alles in het werk te stellen dat binnen de EU-lidstaten
gelijke normen én beoordelingstijdstippen gelden in de toelatingsprocedure
van bestrijdingsmiddelen voor het onderdeel volksgezondheid,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Stellingwerf. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (27858).De heerStellingwerf(ChristenUnie)Voorzitter. Ten slotte wil ik iets zeggen over de heffing. Ik vond het
logisch in dit notaoverleg over bestrijdingsmiddelen een beoordeling van de
stand van zaken en de ontwikkelingen van het afgelopen jaar te geven. Vorig
jaar heb ik de desbetreffende motie ingediend in het kader van de discussie
over allerlei wegvallende middelen. Dat vormde voor mij de aanleiding en het
kader. Als een jaar na de aanneming van de motie nog eens allerlei middelen
wegvallen, is dat voor mij relevant. Ik heb al gezegd dat het probleem wordt
vergroot door de groter wordende kloof met Europa en de onduidelijkheid met
betrekking tot een groot aantal suggesties. Zij zijn namelijk nog onvoldoende
verwerkt. De regering komt in de nota Landbouw en de fiscus met nadere informatie
en zij zal dan misschien een gedeeltelijke terugsluis aankondigen. Daarvan
heb ik kennis genomen. Ik meen dat de motie en datgene wat hierover is gewisseld,
helder is. Wij wachten de nota die de regering heeft aangekondigd af.De heerVan der Vlies(SGP)Voorzitter. Ik wil de bewindslieden hartelijk dankzeggen voor hun beantwoording.
Met de doelstelling gaan wij dus akkoord. Dat hebben de bewindspersonen terecht
geconstateerd. Als wij kritiek hebben op dit dossier, dan gaat het dus niet
om de milieu- en gezondheidsdoelstelling, maar om het tempo waarin deze moet
worden gehaald en de weg waarlangs, en dat alles in het licht van de ontwikkelingen
op Europees niveau. Het zou zich allemaal in een geharmoniseerde context moeten
voltrekken.De brief van 9 november is in zeker opzicht aanvullend. De inhoud is positief
en werpt nieuw licht op enkele aspecten van dit dossier. Voortgangsrapportage
is uiteraard dringend nodig. Ik las dat het CTB 15 december met een plan-van-aanpakbrief
wil komen. Ik neem aan dat wij daarover snel geïnformeerd worden. Kamer
en kabinet moeten de vinger aan de pols houden.Het gaat om de doelstelling op middellange termijn en de zekerheid à
la vandaag op het bedrijfsniveau. Dit debat geeft die resultaten nog niet.
Het is maar de vraag met welke perceptie telers deze zaal zullen verlaten
als zij zich dezer dagen moeten buigen over een teeltplan voor het nieuwe
seizoen en daarover allerlei contracten moeten aangaan. Ook dat moet je projecteren
op de Europese context. Ik was deze zomer op een fruitbedrijf in Margraten,
Zuid-Limburg, en werd à la minute aangesproken op het gewasbeschermingsbeleid.
Ze zien je daar dan toch als iemand waartegen aan te leunen valt. De teler
wees mij erop dat hij zeven kilometer verderop het middel dat hij eigenlijk
nodig had, gewoon vrij kon kopen. Dezelfden die op dezelfde veiling met hun
producten een prijs halen, kunnen het zeven kilometer verderop heel anders
doen. Ik wil hiermee niet zeggen dat het dan maar moet zoals het zeven kilometer
verderop gebeurt. Wij hebben de milieunormstelling serieus te nemen, maar
het dilemma is helder. De mensen hebben zekerheid nodig, maar deze lijkt nog
niet te geven.Wat moet er gebeuren? De harmonisatie moet bespoedigd worden. Ik zal daar
straks een motie over indienen. Via de B- en C-lijsten gaan wij een beetje
aanleunen tegen de toelating op Europees niveau, maar waar moeten de wielen
eigenlijk worden uitgevonden? Als in Nederland terzake van een stof een conclusie
wetenschappelijk onderbouwd is getrokken, zou die conclusie dan ook geen gezag
kunnen hebben op Europees niveau?Mijn tweede motie is eigenlijk een reactie op het interruptiedebatje dat
ik had met collega Geluk. Deze nota zal, als over de moties gestemd is, voor
kennisgeving worden aangenomen. En dan staat erin wat erin staat. Dat is natuurlijk
wel ingekleurd via dit debat, maar het is het spoorboekje langs welk wij verdergaan.
Het moet worden gemarkeerd onder welke voorwaarden wij het proces ingaan.Ik maak een opmerking over de heffing. De problematiek wordt doorgeschoven
naar de nota Landbouw en fiscus. Dat is niet verkeerd als het gaat om investeringssubsidies
en dergelijke, maar overigens kun je bij de fiscus alleen iets gedaan krijgen
als er überhaupt een relatie is tussen een teler en de fiscus. Er moet
dus meer verdiend worden dan de inkomensgrens in de fiscaliteit. Er zijn nogal
wat bedrijven die daaraan niet komen. Dat gaat dus niet goed. Het instrument
moet worden benut, maar het is maar beperkt. Wat mij betreft kan het niet
het totale verhaal zijn. De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Europese harmonisatie voor de toelating van middelen
is verschoven naar 2008;overwegende dat alles in het werk gesteld moet worden om tot versnelling
van de harmonisatie te komen;overwegende dat bureaus uit nationale lidstaten reeds veel dossiers hebben
beoordeeld;verzoekt de regering, het daarheen te leiden dat de beoordelingen en de
conclusies van alle dossiers door bureaus uit nationale lidstaten worden uitgewisseld
en als uitgangspunt dienen voor de Europese beoordeling om daarmee de Europese
harmonisatie te bespoedigen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Van Ardenne-van
der Hoeven en Stellingwerf. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (27858).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in de nota voor het jaar 2005 de doelstelling geldt dat
er een vermindering van de milieubelasting met 75% ten opzichte van 1998 is
gerealiseerd;overwegende dat voor het jaar 2005 tevens de doelstelling geldt dat ten
minste 90% van de bedrijven met plantaardige productie dient te zijn gecertificeerd;overwegende dat de realisering van deze doelstellingen in belangrijke
mate afhangt van de voortgang van de ontwikkelingen terzake in de Europese
Unie, een voortgang die vooralsnog veel trager verloopt dan voor de verwerkelijking
van deze doelstellingen is gewenst; spreekt uit dat ten aanzien van deze doelstellingen in de nota wat betreft
de data van realisering ervan derhalve vooralsnog een voorbehoud moet worden
gemaakt,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Geluk, Van Ardenne-van
der Hoeven en Stellingwerf. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (27858).Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de tweede termijn van de commissie.
Kunnen de bewindslieden direct antwoorden?MinisterPronkVoorzitter. Ik wil graag eerst alle moties hebben, zodat wij weten waarover
wij spreken en ook kunnen bezien of er sprake is van samenhang dan wel strijdigheid.De voorzitter:Dan lijkt het mij een goede zaak om de vergadering even te schorsen.De vergadering wordt van 18.16 uur tot 18.35 uur geschorst.Tweede termijn van de regeringStaatssecretarisFaberVoorzitter. Wederom gaat het logischerwijs om twee dingen. Om te beginnen
is dat de nota Zicht op gezonde teelt, over het nieuwe beleid met betrekking
tot gewasbescherming en geïntegreerde teelt op gecertificeerde bedrijven
vanaf heden tot aan 2010, met een aantal heel helder geformuleerde doelstellingen,
en verder is dat de huidige gang van zaken met betrekking tot het toelatingsbeleid.
Een aantal afgevaardigden heeft deze punten aan elkaar gekoppeld. Als het
huidige toelatingsbeleid niet leidt tot wat zij wenselijk en nodig achten,
is er een probleem en moet de nota in de la, ondanks het feit dat er volgens
de heer Geluk aantrekkelijke dingen in de nota staan. Mevrouw Van Ardenne
vindt dat er een time-out moet komen, aangezien er nog veel zaken moeten worden
uitgewerkt.Het is natuurlijk wel van tweeën één. De eerste mogelijkheid
is dat de Kamer uitspreekt dit een goede nota te vinden, die de contouren
aangeeft voor het nieuwe gewasbeschermingsmiddelenbeleid. Het MJP-G, dat zo
kritisch is geëvalueerd, heeft onvoldoende gewerkt. Er is daarom alle
reden voor een vervolg, wat is neergelegd in nieuw beleid. Alle sprekers zijn
akkoord met de hoofdlijnen. De maatschappelijke sectoren vinden de hoofdlijnen
goed, zij het dat er een concreet probleem is. De andere mogelijkheid is dat
de nota niet wordt uitgewerkt en in een la verdwijnt. Maar dan gebeurt er
ook echt helemaal niets meer. De Kamer kan niet selectief winkelen in deze
nota. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de leden daarmee bezig
zijn. Het scheelt het kabinet 150 mln gulden. Zoals bekend moet er veel gesprokkeld
worden om de middelen bij elkaar te krijgen voor zaken die niet liggen op
het gebied van onderwijs, zorg en veiligheid. Dit is makkelijk incasseren!
De Kamer kan ook zeggen, zorgen te hebben over het huidige beleid, maar toch
voortgang van het in de nota verwoorde beleid te prefereren. Dat is immers
wat er nodig is, willen we in de toekomst toe naar een ander gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
Die andere toekomst zal er komen, hoe je het ook wendt of keert. De consument
vraagt om een duurzamere productiemethode, om een duurzame landbouw en om
afname van de milieuverontreiniging. Minister Pronk heeft uitgebreid aangegeven,
hoe teleurgesteld hij is over het feit dat we tien jaar te laat zijn. Er moet
wat gebeuren en dan kan de Kamer niet zeggen: een paar gedachten zijn ons
dierbaarder dan andere. Het is een verhaal van alles of niets. Ik vind het
een merkwaardige redenering om voor te stellen de nota maar in de la te leggen,
een redenering die niet past in de dierbare woorden over de noodzaak van nieuw
beleid.Het zijn aanzetten, dus niet alles is uitgewerkt. Er moet nog een heleboel
gebeuren. Dat lijkt mij helder, want het gaat om een beleidsnota. Wij zouden
daar nu mee starten. In 2010 zouden wij tegen elkaar kunnen zeggen dat er
sprake is geweest van een goede ontwikkeling en dat het goed is dat wij die
destijds hebben ingezet. Halverwege de rit zouden wij nog een keer evalueren.
Dan zou kunnen blijken dat een aantal maatregelen tegen het licht moet worden
gehouden. Wellicht moet er dan iets worden bijgesteld. Dat kunnen wij onderweg
bekijken, want het is geen starre nota. Dat wil ik gezegd hebben
over de status van de nota. Je kunt daar niet selectief uit winkelen. Ik wil
graag doorgaan met het beleid. Dat is voor een groot gedeelte overigens al
ingezet. Wij zijn bezig met kennisontwikkeling, met praktijkproeven en met
certificatieschema's. Het is geen probleem om daarmee te stoppen, maar dat
is wel de consequentie als de Kamer een time-out wil of als zij wil dat de
nota in de la verdwijnt.Een aantal mensen doet inmiddels mee aan de praktijkproeven. Zij hebben
momenteel inderdaad een probleem, vanwege het gebrek aan bestaande middelen.
Toch zijn zij er heel enthousiast ingestapt. Ze zijn er heel enthousiast en
creatief mee bezig. Ze hebben ook meegedaan aan de ontwikkeling van de nota.
Wij komen nog met een reactie op de aanbevelingen met betrekking tot het belevingsonderzoek
en wat er werkelijk speelt. Als de nota in de la verdwijnt, voor hoe lang
ook, dan zet je daar een punt achter. Dat lijkt mij spijtig voor de ontwikkelingen
die wij met elkaar in het leven willen roepen. Het is mij bij mijn werkbezoeken
voorts gebleken dat degenen die er zo enthousiast mee bezig zijn er ook mee
door willen gaan. Feit is wel dat zij een probleem hebben. Dat probleem moeten
wij met elkaar zien op te lossen. Daar kom ik zo dadelijk over te spreken.
Ik vind dus dat wij moeten doorgaan met dit beleid.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. Ik begrijp niet waarom de staatssecretaris zo hoog van de
toren blaast. Een aantal fracties uit de Kamer is duidelijk geweest over de
strekking van de nota. De nota die er nu ligt, is niet uitvoerbaar. Een aantal
zaken dat nu nog moet worden uitgevoerd, had al moeten zijn uitgevoerd. De
Kamer had op basis daarvan kunnen aangeven of zij daarmee instemt. Nu kan
dat nog niet. Als ik de staatssecretaris was, dan zou ik dat niet zo maar
terzijde schuiven. Ik adviseer haar een paar maanden te wachten en in de tussentijd
na te gaan wat de Kamer heeft gezegd over wat nuttig en noodzakelijk is voor
de uitvoering van dit werk.De staatssecretaris heeft de term "teeltsystemen" genoemd. Ik roep haar
op na te gaan wat er voor die systemen op dit moment noodzakelijk is als het
gaat om de middelen. Zij moet daar een list voor verzinnen. Zij moet ervoor
zorgen dat de mensen die nu nog niet weten wat ze morgen in hun teeltplan
moeten schrijven, dat dadelijk wel weten, want dat is voor de korte termijn
heel belangrijk. Dat schept vertrouwen. Dan kunnen wij vervolgens bezien of
wij door kunnen gaan met deze nota. Wij gaan ons hoofd in ieder geval niet
in een strop steken, zonder dat wij weten waar wij eindigen.StaatssecretarisFaberHet was niet mijn bedoeling hoog van de toren te blazen. Ik wilde duidelijk
maken dat het mij ernst is met het beleid. De Kamer gaat daarmee om op een
manier waaruit je twee lijnen kunt afleiden. Enerzijds vindt de Kamer de nota
niet zo gek, maar anderzijds moet ik eerst een paar dingen uitwerken. Dat
is halfslachtig politiek bedrijven. Ik wil dat niet. Daarom heb ik gezegd
wat ik heb gezegd. Ik vind dat je heel helder moet zijn in je beleid, in je
beleidskeuzen en in de doelen die je wilt bereiken. Uiteraard moet een aantal
elementen nog worden uitgewerkt. Dat is inherent aan het maken van een beleidsnotitie.
Het is geen wetgeving. Er vloeit wetgeving uit voort. Er worden geen certificeringschema's
gemaakt. Er vloeien certificeringschema's uit voort, langs een lijn die in
de nota staat aangegeven. De Kamer heeft overigens verschillende ideeën
over hetgeen nader uitgewerkt moet worden. Alles bijeen komt dit neer op de
integrale uitvoering van de nota. Als langs de lijnen van de nota verder wordt
gewerkt, volgen er regelmatig discussies over de voortgang van het beleid,
zoals bij de komende wetgeving, bij het certificatieschema en bij de milieu-indicator.
Daar komen wij allemaal nog over te spreken, maar de Kamer moet dan wel de
nota onderschrijven. Als zij dat niet doet, gebeurt er helemaal niets meer
op dit terrein. Als mevrouw Van Ardenne dat voor haar rekening wil nemen,
dan...MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dat is voor rekening van de staatssecretaris! Aan het begin van het debat
heb ik haar daar ook op gewezen. Zij is verantwoordelijk voor het vastlopen
van het beleid. Vandaag moet er ten minste zicht zijn op het vlottrekken van
het gewasbeschermingsbeleid. Daarop gelet, is dit niet de manier waarop wij
het debat moeten voeren. Waarom gaat de staatssecretaris niet in op de suggestie
om over enkele maanden bij de Kamer terug te komen met een paar uitgewerkte
voorstellen? Natuurlijk wil ik nagaan welke problemen er op dit moment zijn.
Ik kijk in de teeltsystemen om te zien welke middelen nog toegelaten kunnen
worden. Dat is relevant. Ik vind het vreemd dat de staatssecretaris niet bereid
is, die verantwoordelijkheid te nemen. Zij is daarvoor aansprakelijk.De heerGeluk(VVD)Ik vind het jammer dat de staatssecretaris polariseert. Het is alles of
niets. Ik wijs haar erop dat er nog een derde weg is en dat moet socialisten
toch aanspreken. Wij hebben aangeboden om na te gaan of het mogelijk is, bepaalde
dingen tijdelijk tussen haakjes te plaatsen. Het illegaal of onjuist gebruik
is opgelopen tot 20%. Als er niets gebeurt, zal dit gebruik alleen nog maar
toenemen en dat leidt tot totale anarchie. De staatssecretaris moet de nadruk
leggen op hetgeen ons bindt in plaats van op hetgeen ons scheidt.StaatssecretarisFaberDat laatste ben ik geheel met u eens. Ik was tot de conclusie gekomen
dat deze nota ons bindt. Alle woordvoerders hebben gezegd dat de hoofdlijnen
goed zijn en dat de basisgedachte nog zo gek niet is. Mevrouw Van Ardenne
drukte zich op dit punt nogal eufemistisch uit. De Kamer is van mening dat
in de nota de juiste weg wordt aangegeven. Ik vind het vreemd dat mij vervolgens
gevraagd wordt, eerst enkele zaken uit te werken. Daarna zien wij dan wel
weer verder. Ik vraag geen carte blanche, maar wel een helder politiek commitment.
Als dit commitment achterwege blijft, lijkt het mij onzinnig om onderdelen
van de nota uit te werken. Dat is ook inconsequent.De heerVan der Vlies(SGP)Er wordt in de politiek wel eens onderscheid gemaakt tussen een taakstelling
en een inspanningsverplichting. In de nota worden op enkele onderdelen taakstellingen
geformuleerd. Dan moet nagegaan worden of en, zo ja, op welke wijze deze gehaald
kunnen worden. Als je daar niet zeker van bent, is het beter om van een inspanningsverplichting te spreken. Kunt u deze redenering volgen?StaatssecretarisFaberGeheel. In uw motie op stuk nr. 18 adviseert u ook niet om de gehele nota
terzijde te schuiven. U geeft aan over welke elementen uit de nota nadere
afspraken gemaakt moeten worden. Inhoudelijk kom ik overigens nog op de motie
terug. Dat is echter iets anders dan voor te stellen, de nota maar even in
de la te leggen. Dat is mij te kort door te bocht en veel te grofmazig. Als
dat gebeurt, wordt er politiek gezien geen richting meer aangegeven. U geeft
met uw motie een duidelijke politieke richting aan. Het is iets heel anders
wanneer je wilt praten over onderdelen van de nota of dat je de hele nota
in de la wilt laten verdwijnen waardoor de richting onbekend is. Het politieke
commitment voor zo'n belangrijk dossier en voor nieuw beleid dat ook mevrouw
Van Ardenne wil uitvoeren, is noodzakelijk.De problemen gaan over het huidige toelatingsbeleid. In eerste termijn
heb ik daarover veel opmerkingen gemaakt. Sinds dat debat wordt gevoerd, zijn
veel lijnen uitgezet, zoals de herprioritering van het CTB en de wetswijziging
die deze maand naar de ministerraad gaat. Ik ben daar volop mee bezig. Als
laatste noem ik de brief die ik mede namens minister Pronk afgelopen vrijdag
heb gestuurd over de manier waarop het CTB naar de dossiervereisten voor de
nieuwe toelatingen zal kijken. Al deze stappen zullen het toelatingsbeleid
soepeler laten verlopen.Natuurlijk zou iedereen het liefst zien dat het beleid zoveel mogelijk
geharmoniseerd wordt binnen Europa. De Europese werkelijkheid is helaas anders.
Mevrouw Van Ardenne zegt dat wij dan maar met die werkelijkheid moeten leren
leven. Dat is een feit. De Europese Commissie wil de harmonisering op dit
onderdeel niet naar voren halen. Met die werkelijkheid zullen wij bij het
beleid rekening moeten houden.Mevrouw Van Ardenne heeft nog een vraag gesteld over de essential uses.
Er is een lijst van 500 stoffen van de Europese Commissie die per medio 2003
komen te vervallen, omdat zij niet meer door de fabrikanten worden verdedigd
in het kader van de EU-beoordeling. De Europese Commissie heeft een regeling
voorgesteld voor de zogeheten essentiële toepassingen. De overgangsmaatregel
voor gebruik na 2003 zal door de Europese Commissie worden uitgewerkt. Voor
de Nederlandse essential uses heeft het ministerie een achttal stoffen aangemeld.
Ik kan deze stoffen niet uit mijn hoofd opdreunen. Ik hoop ook niet dat de
Kamer dat van mij verlangt, maar ik wil wel de brief naar de Kamer sturen
die wij daarover naar de Europese Commissie hebben verzonden, zodat bekend
is over welke acht stoffen het gaat.Mevrouw Van Ardenne heeft gevraagd wat ik doe als de DOA niet doorgaat.
Dat is geen goed vertrekpunt. Wij doen er nog steeds alles aan om ervoor te
zorgen dat de DOA wel gerealiseerd zal worden. Als je een "als, danscenario"
ontwikkelt, geef je daarmee zelf aan dat je er niet of nauwelijks meer in
gelooft. Dat lijkt mij niet verstandig. Het is beter ons te blijven inzetten
voor het DOA-dossier. Het onderdeel waarover wij het nu hebben, is niet echt
een punt van discussie geweest bij het gewasbeschermingsbeleid. Dat maakt
het niet simpeler, maar ik ben wel van mening dat er nog steeds heel goede
argumenten zijn om dit deel in het DOA-traject te regelen. Ik blijf mij daarvoor
inzetten.Ik kom te spreken over de moties. De leden Feenstra en Geluk vragen in
hun motie om een verkenning van een receptuursysteem. De reden dat dit niet
in de nota Zicht op gezonde teelt staat, heeft alles te maken met het feit
dat in de nota uitdrukkelijk is gekozen voor het certificeren op geïntegreerde
bedrijven. Het is zeer de vraag of het receptuursysteem hier niet verstorend
werkt, of dat het iets toevoegt. Dit bleek ook uit de rapportage van de commissie-Alders,
die verschillende modellen van receptuursystemen de revue liet passeren en
ze voor de huidige systematiek min of meer te licht bevond. Dit neemt evenwel
niet weg dat een receptuursysteem interessant kan zijn. Maar het voorwerk
van de commissie-Alders en wellicht enige studies daarbuiten vergroten de
bereidheid om een receptuursysteem uit te werken. Wat mij betreft kan deze
motie dus worden uitgevoerd.Nu de motie van de heer Geluk op stuk nr. 10. Ik heb al een wetswijziging
aangekondigd die gaat over de opgebruiktermijnen en over derdengebruik. Ik
heb gezegd dat deze eind november in de ministerraad zal worden besproken,
dus ik verwacht dat zij voor 1 april naar de Kamer kan worden gezonden. Ik
hoop dit oprecht, want het is mij veel waard om dit in deze kabinetsperiode
met de Kamer af te ronden. Door de Europese regelgeving zijn de elementen
met betrekking tot de wederzijdse erkenning en de alternatieventoets echter
niet mogelijk; een wet daarover zou in strijd zijn met de Europese richtlijn.
Het CTB zal het andere systeem bezien en onderzoeken hoe dossiers zijn aangeleverd.
Er zal een beroep worden gedaan op de kennis die hierover in andere lidstaten
is ontwikkeld, maar een erkenning of overname daarvan is door de Europese
regelgeving niet toegestaan. Hetzelfde geldt voor de alternatieventoets: die
zit niet in de Europese richtlijn, al behoort het tot het voornemen van de
EU om die op te nemen. Omdat het strijdig met de richtlijn zou zijn, kan hierover
dus nog geen wetsvoorstel worden gemaakt. Met deze twee kanttekeningen kan
ik wel het overige in de motie toezeggen: dit zal inderdaad gebeuren en in
samenhang worden voorgelegd.De heerGeluk(VVD)Als het niet binnen de richtlijn kan, dan is het toch wel mogelijk om
dit binnen het CTB-beleidsplan aan te passen?StaatssecretarisFaberNee, want dat zou strijdig met de wet zijn. Als de wet niet kan worden
veranderd omdat dat strijdigheid met een Europese richtlijn zou opleveren,
dan bestaat er geen enkele formele grondslag voor een dergelijke opdracht
aan het CTB. Juridisch en wetstechnisch behoort dit dus niet tot de mogelijkheden.
Als de richtlijn is gewijzigd, dan kan in de wet een vertaalslag worden gemaakt
en kan het CTB hiermee aan de gang gaan, maar zoals u het voorstelt, kan het
niet.De heerGeluk(VVD)Wij kunnen hierover twisten, maar ik ken de wet ook onvoldoende op dit
punt. Graag ontvang ik een goede onderbouwing hiervan op schrift.StaatssecretarisFaberAls u dit op schrift wilt, dan krijgt u dat.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Voorzitter. De staatssecretaris zegt dat zij na 30 november de eerder
aangekondigde wetswijziging naar de Raad van State stuurt. Zit
daar ook een wetswijziging bij met betrekking tot de opgebruik- en aflevertermijn?StaatssecretarisFaberJa. Zoals ik reeds in eerste termijn zei, de vereenvoudiging van de uitbreidingstoelatingen,
het versterken van de handhaving, het conformeren aan de Europese richtlijn
van de opgebruiktermijnen en ook het intrekken van de spuitlicenties staan
allemaal in de wetswijziging die voor 1 december naar de Raad van State zal
worden gezondenIk kom te spreken over motie nr. 11 van de heer Geluk. Ze vergt een behoorlijke
tekstexegese. Wat wordt bedoeld met de nog te vervallen noodzakelijke gewasbeschermingsmiddelen?
Zijn dat de lijsten van het CTB?De heerGeluk(VVD)B en C.StaatssecretarisFaberAan de hand van het beschikbare Nederlands en Europees dossier alsnog
door het CTB onder Nederlandse omstandigheden kunnen worden toegelaten, zo
staat in het dictum. Dat betekent dat je contrair aan de wet gaat. Alle aanvragen
en alle middelen die herbeoordeeld moeten worden, moeten aan de vereisten
voldoen. Wij hebben wel een voorziening in de Wet landbouwkundig onmisbare
middelen opgenomen. Als de toelatingshouder of derden van mening zijn dat
het een landbouwkundig onmisbaar middel is dat komt te vervallen, dan geldt
het systeem van de Wet landbouwkundig onmisbare middelen. De status van de
B- en C-lijst van de prioritering van het CTB is, dat die niet worden herbeoordeeld,
maar volgens het Europese schema worden behandeld. Misschien vergt de motie
nog meer exegese.De heerGeluk(VVD)Bedoeld wordt om na te gaan op welke wijze dat zou kunnen. Dat wordt gevraagd.StaatssecretarisFaberHet amendement van de PvdA en de VVD beoogt een juridische onderbouwing
te geven van de prioriteringslijst van het CTB: de A-lijst, de meest milieukritische
stoffen nog wel beoordelen, de B- en C-lijst niet. Dat houdt in dat je daarmee
een wettelijke basis hebt gegeven aan die prioritering. Het gaat dan via het
Europees traject. Bij de A-lijst is het een ander verhaal.Ik kom te spreken over de motie van mevrouw Van Ardenne op stuk nr. 12.
Het dictum heeft met niet zoveel woorden gestaan in de brief van 9 november.
Het staat in het notaatje erachter. Het gaat om de rapportage inventarisatie
ruimte binnen toelatingsbeleid nieuwe werkzame stoffen. Bij de stand van wetenschap
en techniek staat het voortschrijdend inzicht. Het is de bedoeling dat dit
in het plan van aanpak wordt meegenomen.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Dat heb ik begrepen uit de brief. De bijlage hebben wij nog niet ontvangen.
Volgens de Bestrijdingsmiddelenwet moet de andere methode worden gevolgd.
Dat wil zeggen: tot het moment van beoordeling moet de laatste stand van wetenschap
en techniek worden gevolgd. Dat houdt in dat men eindeloos complete dossiers
aan het verzamelen is. Daarom denk ik dat het noodzakelijk is, dit in de wet
op te nemen. Ik heb in het dictum gesproken over een adequate regeling. De
staatssecretaris zegt dat dit een adequate regeling is, maar ik heb daar twijfels
over.StaatssecretarisFaberDat is helder. Ik heb in de brief aangegeven dat wat is afgesproken in
een plan van aanpak komt te staan waarbij vermeld wordt welke beleidsbeslissingen
daarvoor binnen het CTB moeten worden genomen. Daarvoor is geen wet- en regelgeving
noodzakelijk, lijkt mij. Indien dit toch het geval is, zal er een adequate
wet- en regelgeving komen.Voorzitter. Ik kom tot de motie van mevrouw Vos en mevrouw Van Ardenne
over de milieu-indicator. Ik begrijp dat deze samenwerking al een hele geschiedenis
heeft. Op dit moment is een prototype beschikbaar, maar ik heb begrepen dat
men daar nog niet goed mee uit de voeten kan en dat nog een aantal zaken ontwikkeld
moeten worden. In de motie wordt gevraagd, een en ander voor februari 2002
te doen. Ik heb gesproken over medio volgend jaar. Ik merk op dat ik er echt
alles aan zal doen om ervoor te zorgen dat hierover nog voor de verkiezingen
voor de Tweede Kamer kan worden gesproken.Voorzitter. Ik kom tot de motie van mevrouw Vos over de doelstellingen.
Hierover hebben wij al uitvoerig gesproken. De heren Geluk en Van der Vlies
menen dat het niet haalbaar is om in 2005 90% van de bedrijven gecertificeerd
te krijgen. Ik denk dat dit een ambitieuze doelstelling is maar wel haalbaar,
gelet op de schema's die wij aan het maken zijn en op het overleg dat wordt
gevoerd. Indien blijkt dat het niet haalbaar is, weet men dat ik die stok
achter de deur wil zetten. Mij lijkt niet haalbaar dat wij in 2005 al de doelstelling
halen die gepland is voor 2010. Om die reden ontraad ik deze motie en wil
het houden bij de tekst in de nota.Ik kom tot de motie van mevrouw Vos die beoogt het college van deskundigen
te wijzigen in het college van onafhankelijke deskundigen. Ik heb in eerste
termijn laten weten dat ik van mening ben dat het maken van certificatieschema's
zoveel mogelijk moet gebeuren op basis van onafhankelijke deskundigheid. Ik
zeg voor alle duidelijkheid erbij dat de randvoorwaarden terzake door de regering
worden bepaald. Een aantal elementen daarvan heb ik in eerste termijn genoemd.
Dat neemt niet weg dat ik ook van mening ben, dat dit moet passen binnen de
eisen van de Raad voor de accreditatie. Ik kan niet helemaal overzien of de
formulering van de motie past binnen die eisen. In eerste termijn heb ik al
een toezegging gedaan, waarvoor de heer Feenstra begrip had, omdat die moest
passen binnen de vereisten van de Raad voor de accreditatie. Wij willen nu
eenmaal geaccrediteerde schema's. Wij willen dat laten verlopen langs lijnen
van een zo groot mogelijke onafhankelijkheid en deskundigheid. Ik heb zijn
opmerking daarover heel goed begrepen. Het poldermodel moet niet te ver doorschieten.
Er moet niet worden onderhandeld over de schema's. Ik ben bang dat ik de motie
zoals zij nu luidt moet ontraden. Mijn toezegging is heel duidelijk. Binnen
de eisen bekijken wij hoe de deskundigen zo onafhankelijk mogelijk kunnen
worden.De heer Stellingwerf spoort ons in zijn motie op stuk nr. 16 aan om alles
in het werk te stellen opdat binnen de EU-lidstaten gelijke normen en beoordelingstijdstippen
zullen gelden voor de toelatingsprocedures voor bestrijdingsmiddelen in het
onderdeel volksgezondheid. Op zichzelf stellen wij alles in het werk om gelijke normen en beoordelingstijdstippen te verkrijgen. Dat kan
natuurlijk specifiek op het onderdeel volksgezondheid worden gedaan. Wij stellen
alles in het werk, maar doen dat breder dan alleen op het punt van de volksgezondheid;
dat moge duidelijk zijn. Er zijn nog een paar andere elementen in de toelatingsprocedure.
Een oproep aan de regering om alles in het werk te stellen kan niet tegen
dovemansoren gezegd zijn. Wij zullen alles in het werk blijven stellen.De heer Van der Vlies vraagt in zijn motie op stuk nr. 17 de regering
het daarheen te leiden, dat de beoordeling en de conclusies van alle dossiers
door bureaus uit lidstaten worden uitgewisseld. Bij de motie van de heer Geluk
over de wederzijdse erkenning heb ik al gezegd dat dit op dit moment in Europees
verband niet mogelijk is. Ik ben met de heer Van der Vlies van mening dat
het een wenselijke situatie zou zijn. De motie betreft de beoordeling van
de stoffen op Europees niveau. Dat laat onverlet dat er op middelenniveau
nog steeds nationale bevoegdheden zullen zijn en zullen blijven, gelet op
de verschillende omstandigheden in de lidstaten. Ik geloof dat de Povlakte
dan wordt vergeleken met Zeeuws-Vlaanderen. Op stoffenniveau zou zoveel mogelijk
wederzijdse erkenning kunnen worden ingevoerd en kennis kunnen worden uitgewisseld.
Ik vind dat een interessante gedachte. Ik zal het verzoek in de motie graag
uitvoeren. Dat is, zoals de heer Van der Vlies zojuist zei, een inspanningsverplichting.Ik heb al gesproken over de norm van 90% gecertificeerde bedrijven in
2005. Over de milieubelasting die in de motie op stuk nr. 18 wordt genoemd
zal minister Pronk het woord voeren.MinisterPronkVoorzitter. Ik heb dus nog een halve motie over, maar voordat ik daarop
inga maak ik drie politieke opmerkingen.Mevrouw Van Ardenne heeft haar betoog niet hoog van de toren, ook niet
laag bij de grond, maar wel heel hard geformuleerd. Zij zei dat de staatssecretaris
alles had laten vastlopen en nu maar moest lostrekken. Dat kan niet onweersproken
blijven. Toen wij in 1998 met dit beleid aan de gang gingen zat het al vast.
Dat is ons ook gemeld. Wij zijn toen gaan lostrekken. Ik wil niet zeggen waardoor
het vastzat. Ik had de indruk dat het niet zozeer door de politiek was als
wel dat één van de convenantpartners van het begin van de jaren
negentig niet had gedaan wat had moeten gebeuren. Ik heb zojuist al gezegd
dat het niet de telers waren, maar het bedrijfsleven. Ik vind dat wij alles
hebben gedaan om het los te trekken.Ik had ook mijn hakken in het zand kunnen zetten. Ik had ook kunnen zeggen
dat het niet was gebeurd, dat convenanten moeten worden uitgevoerd en anders
van bovenaf moeten worden opgelegd. Het probleem was dat dan de telers de
dupe zouden zijn geworden van gebrekkige bereidheid om door te duwen bij de
chemische industrie. Daarom heb ik dat niet willen doen en zijn wij samen
gaan trekken. Wij hebben dat gedaan binnen het kader van de regelgeving. Wij
hebben de polders weer ingeschakeld en om ideeën gevraagd, die wij zouden
uitvoeren. Wij hebben alles gedaan. Wij zijn met nieuwe wet- en regelgeving
gekomen. Soms, als wij geconfronteerd werden met een meerderheid in de Kamer
en wij hadden niet zoveel zin om het uit te voeren, hebben wij dat loyaal
gedaan, juist om door te gaan.Het is natuurlijk een oppositioneel standpunt, maar ik vind het niet terecht,
als in een overleg als dit wordt gezegd dat de staatssecretaris alles heeft
laten vastlopen, dat dit onweersproken zou blijven. Dat is niet waar. Wij
hebben geprobeerd alles los te trekken binnen alle mogelijke kaders. Wij hebben
geprobeerd binnen de kaders die wij van de Kamer hebben gekregen – ik
wil de Kamer niets verwijten, maar die is de afgelopen jaren ook wel lastig
geweest – om met wisselende meerderheden steeds een stapje verder te
komen.Ik vind dat wij wel zouden moeten worden gehonoreerd, politiek, met een
wat positievere reactie op de nota die vandaag wordt besproken. Van sommigen
hebben wij die ontvangen. Er zijn echter twee fracties die dat niet hebben
gedaan. Een paar kleine fracties hebben toch ook niet zo aardig daarover gesproken.
Ik vind daarom toch dat de nota een beetje in de lucht komt te hangen wat
betreft het parlementaire draagvlak de komende paar jaar. Dat kan ik toch
wel constateren. Er wordt een integrale aanpak voorgesteld, waarvan ik al
heb gezegd dat het een andere aanpak is dan in het verleden. Bij die andere
aanpak, die over een langere termijn plaatsvindt, moet je toch wel weten of
je op steun kunt rekenen. Nu weet ik wel dat een nota er is zolang zij niet
wordt verworpen. En dat wordt in moties tot uitdrukking gebracht. Ik kan echter
al die moties niet los zien van die belangrijke politieke uitspraak in tweede
termijn, nadat ook een aantal Kamerleden heeft gevraagd om ook van collega's
een politiek oordeel te horen. Dat ligt wel niet in moties vast, maar dit
is wel het politieke overleg erover.Nu heeft mijn collega gezegd dat als wij de komende periode, die wij gaan
invullen met alle regelgeving die eruit voortkomt, niet weten waar wij aan
toe zijn, er geen geld is. De Kamer moet dat weten. Voor een deel komt dit
uit de begroting van VROM en voor een groot deel uit de begroting van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij. Ik moet daar nog twee dingen bij zeggen.Het is echt een alternatief dat hier ligt. Die milieudoelstelling, dit
meteen in antwoord op die halve motie, wordt wat mij betreft niet afgezwakt.
De collega heeft al gezegd dat ook de certificeringsdoelstelling niet worden
afgezwakt. Als die doelstellingen niet worden gehaald met dit beleid, moet
het met ander beleid. Dan heb ik wel wat instrumenten tot mijn beschikking,
waar ik dan weer voor ga staan. Dat is bijvoorbeeld een aanscherping van het
beleid in het kader van de zogenaamde landbouwkundig onmisbare stoffen, waarvoor
ik een afzwakking van de milieucriteria heb toegestaan. Ik kan ze verscherpen
om toch de doelstelling te halen. Dus als het zo niet kan, moet het anders.
Het kan ook via een vergunningensysteem. Wij hebben daar een hekel aan, omdat
het lastig is. Maar het is wel effectief. Het is lastig voor degene die de
vergunningen geeft en lastig voor degene die de vergunningen aanvraagt, maar
het werkt wel. Er zijn dus alternatieve routes denkbaar. Wij hebben voor die
routes niet gekozen. Wij hebben ervoor gekozen om er geld in te stoppen. Wij
hebben gekozen voor de route die in deze nota staat. Wij hebben niet gekozen
voor de route van de vergunningen en voor de route van het alsnog aanscherpen
van het beleid voor onmisbare stoffen. Wij hebben ook gekozen voor een positieve
reactie op het amendement van vorige week. Dit is majeur, maar
het wordt onderschat. Ik heb de indruk dat het amendement niet wordt begrepen.
Hierin staat eigenlijk dat de B- en C-stoffen, dus bijna alle stoffen behalve
de A-stoffen, waarvan er niet veel zijn, worden toegelaten totdat er een Europese
beoordeling heeft plaatsgevonden. Mevrouw Vos, die er vorige week niet bij
was, vroeg zich af of dat er echt in staat. Het gaat dus om ontzettend veel
stoffen. Ik heb mij geconcentreerd op de A-stoffen, want dat is het moeilijkste,
het zwaarste, het riskante. De B- en C-stoffen gaan dus door, zelfs de twijfelachtige
stoffen, zij het met een reddingsmogelijkheid als plotseling blijkt dat een
B-stof toch gevaarlijk is. Dat de B- en C-stoffen doorgaan, wordt kennelijk
niet begrepen, want mevrouw Van Ardenne, die daar niet voor was, zet nu haar
handtekening onder een motie waarin voor de gewasbeschermingsmiddelen precies
hetzelfde wordt gevraagd als wat er vorige week in het amendement stond voor
de gewasbeschermingsmiddelen en de biociden. Door dit te doen, trekt mevrouw
Van Ardenne eigenlijk de handtekening onder haar eigen amendement in. Wij
hoeven dus niet te wachten op het oordeel van de Raad van State over het amendement.
De Kamer kan er rustig over stemmen. Dit is niet zo gek, want dan heeft zij
een schitterend amendement erdoorheen gekregen. Ik dacht er in het begin moeilijk
over, maar, vooruit, ik ga er nu in mee zodat wij verder kunnen gaan met het
desbetreffende wetsontwerp. Dan weet de sector tenminste waar zij aan toe
is; ook dat was voor mij een belangrijk punt van overweging.Dit zijn mijn politieke overwegingen mede naar aanleiding van halve aspecten
van twee verschillende moties. De Kamer weet dus waar zij aan toe is als zij
moet kiezen voor de ene dan wel de andere route.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Ik vind dit niet de juiste toon. Wij hebben vandaag geconstateerd en wisten
het eerder ook al dat meer dan 20% van de bedrijven illegaal gebruikt. U kunt
dan niet met droge ogen beweren dat het beleid niet is vastgelopen. Natuurlijk
is het vastgelopen. Mensen die hier zitten, en mensen buiten deze zaal weten
echt niet meer hoe zij het verder moeten doen. Wij debatteren hierover nu
de hele dag en ik ben er van meet af aan duidelijk over geweest dat hierin
grote problemen liggen. De staatssecretaris noch de minister is erop ingegaan.
Zij doen net alsof alles wat nu op papier staat, de oplossing zal bieden.
Mijn fractie moet dit eerst nog maar eens zien. Dit heeft niets te maken met
oppositie voeren. Het heeft ermee te maken dat ook onze fractie vindt dat
wij alles eraan moeten doen om te bereiken dat er schoner en veiliger wordt
geproduceerd, maar dit moet wel mogelijk worden gemaakt. Met de nota die hier
ligt, zie ik dat nog niet. De intentie is opgeschreven, maar de middelen ontbreken.
Dat is het grote probleem. De minister van milieu zou hier nog eens goed naar
moeten kijken. Als hij zegt dat hij het nog steviger gaat aanpakken, zitten
wij echt in een donkere tunnel.MinisterPronkDe geachte afgevaardigde, wellicht niet omdat zij van de oppositie is,
luistert niet goed. Ik heb gezegd dat het beleid was vastgelopen. Wij zijn
het aan het lostrekken, met talloze voorstellen waartoe de Kamer zelf heeft
beslist. Die hebben wij nooit naast ons neergelegd. Ook vandaag is dit gebeurd.
De geachte afgevaardigde negeert dit. Ik heb het gedaan met mijn positieve
reactie op het amendement. Mevrouw Faber heeft mede namens mij gezegd dat
wij graag eens kijken naar de derdenbenadering. Dat is een methode om bijvoorbeeld
de illegale import te bestrijden. Dat hebben we ook gezegd. Dus het is onzinnig
om te zeggen dat we niet ingaan op voorstellen. Kennelijk is de opmerking
daarover oppositioneel bedoeld. We laten de zaak niet verder vastlopen. Integendeel!
Daarom zeg ik: luisteren! Zo-even zei ik ook al: probeer echt te luisteren
en te vernemen wat is toegezegd. Kies vervolgens voor de ene dan wel de andere
benadering. Er is heel veel toegezegd.De voorzitter:Ik meen dat we hiermee gekomen zijn aan het eind van de discussie.De heerVan der Vlies(SGP)Ik had verwacht dat de minister van VROM nog iets zou zeggen over de motie
op stuk nr. 18.MinisterPronkDat heb ik gedaan.De heerVan der Vlies(SGP)Maar met een kort zinnetje.MinisterPronkEen half woord kan genoeg zijn.De heerVan der Vlies(SGP)Dat weet ik wel. Maar wordt op deze manier recht gedaan aan de motie?
Die vraag mag ik toch wel stellen. Ik meen van niet. De motie is namelijk
niet bedoeld het daarheen te leiden dat de nota die wij vandaag bespreken
onder in een la wordt gelegd. Integendeel! De motie is bedoeld om samen op
pad te gaan en om inderdaad een doelstelling naderbij te brengen. Wat zegt
de motie? Zij zegt: minister, regering wij zijn er niet helemaal zeker van
dat wanneer wij vanaf nu naar dat doel toe wandelen, wij op de in de nota
aangegeven datum op het gewenste punt zijn. Daarom wil ik mij niet op het
gestelde in de nota vastleggen. Nu zegt u: weg motie, weg met dat samen naar
het doel wandelen, ik pak wel een torpedo. Dat is echter niet de stijl die
ik voorsta. Als wij aarzelingen hebben ten aanzien van de middelen die ons
moeten helpen in de door u aangegeven tijd de doelen te realiseren, moeten
wij dat nu tot uitdrukking brengen en er niet het zwijgen toe doen. Anders
zou in het geval wij onverhoopt met de nare gevolgen daarvan geconfronteerd
worden, gezegd worden: op 12 november 2001 hebt u hiermee ingestemd. Dit is
de enige bedoeling. Niks een streep door de goede kanten van het beleid, maar
wel een voorbehoud. Als werkende weg blijkt dat wat wordt gesteld wel kan,
zeg ik: prima. Echter, vooralsnog een voorbehoud en niet een streep door het
beleid of een volledige afkeuring van de beleidsrichting.MinisterPronkHet gaat om de juiste verhouding tussen regering en parlement. Wij ontraden
aanneming van deze motie. Mevrouw Vos heeft een motie ingediend die exact
het tegenovergestelde beoogt van wat u wilt. Zij wil dat de doelstellingen
worden aangescherpt. Wij hebben aanneming van die motie ook ontraden. U stelt
voor de doelstellingen af te zwakken.Het gaat om twee doelstellingen. De ene doelstelling betreft de certificatie.
Daarover heeft de collega zojuist gezegd: met het realiseren daarvan ga ik
gewoon door. Over de andere doelstelling, de doelstelling met betrekking
tot het milieueffect in het jaar 2010, dus aan het eind van de periode, mocht
ik wat zeggen. Ik wijs erop dat wij zijn gekomen met een afgewogen beleid.
Dat beleid bevat allerlei instrumenten. Die zijn met u besproken. Dan ga ik
toch niet in 2001, aan het begin van de periode, reeds de einddoelstelling,
de doelstelling voor 2010, met een voorbehoud formuleren. Welke overweging
zou daarbij kunnen gelden? Eén overweging is aangegeven, namelijk:
er is vertraging met de Europese harmonisatie. Zojuist heb ik aangegeven dat
wij dat wisten toen wij de nota opstelden. Dus de keus voor de 95% vloeit
mede daaruit voort.Ik zeg er iets bij. Volgens de deskundigen is het huidige beleid, dat
reeds geaccordeerd is, een beleid dat resulteert in 90% van de doelstelling.
Wij gaan verder. De laatste trekjes zijn natuurlijk altijd het moeilijkst,
maar wij gaan van 90% naar 95%. Ik heb zo-even gezegd dat wij niet naar 100%
gaan. En bij die verandering, van 90% naar 95%, wilt u nog een voorbehoud
formuleren. Ik heb toegezegd dat er in 2004 een evaluatie komt. Stel dat die
harmonisatie later dan in 2007, 2008 zou plaatsvinden, dan heeft u al meegekregen
dat de zaak in dat geval automatisch meelift. Immers, dan wordt er niet afzonderlijk
beoordeeld. Het instrument verschaft u aan uzelf door het aannemen van het
amendement en het wetsvoorstel morgen. Wilt u nóg meer hebben?MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)Mijn fractie heeft er behoefte aan om het advies van de Raad van State
af te wachten, voordat wij over het wetsvoorstel stemmen. Ik verzoek u, voorzitter,
het zover te krijgen dat het morgen niet in stemming komt.De voorzitter:Dit lijkt mij procedureel iets te kort door de bocht.MevrouwVan Ardenne-van der Hoeven(CDA)U kunt het doen, maar u moet het natuurlijk wel willen.De voorzitter:Dat kan nu niet in één minuut bij mij geregeld worden. Daar
zullen de collega's voor geraadpleegd moeten worden. Eventueel kan er morgen
een ordedebat over worden gevoerd. Wij zijn gekomen aan het eind van de beraadslaging. Over de moties zal
op een later tijdstip worden gestemd. Ik dank de staatssecretaris, de minister
en de hun vergezellende ambtenaren. Wij zijn met z'n allen het publiek erkentelijk
voor de grote belangstelling. Ook als u het er soms niet mee eens was, hebben
wij het desalniettemin zeer gewaardeerd dat u hier naartoe hebt willen komen.
U hebt veel om over na te praten als u naar huis gaat. Ik wens u een goede
reis!Sluiting 19.28 uur.XNoot1 Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Swildens-Rozendaal (PvdA),
Ter Veer (D66), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Feenstra (PvdA), Poppe
(SP), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie), M.B.
Vos (GroenLinks), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Passtoors
(VVD), Th.A.M. Meijer (CDA), Hermann (GroenLinks), Geluk (VVD), Schreijer-Pierik
(CDA), Atsma (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Oplaat (VVD), Schoenmakers (PvdA),
Waalkens (PvdA), Udo (VVD), Herrebrugh (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD) en
Dijsselbloem (PvdA). Plv. leden: Van Vliet (D66), Depla (PvdA), Ravestein (D66), Zijlstra (PvdA),
Albayrak (PvdA), Kant (SP), Mosterd (CDA), Van Middelkoop (ChristenUnie),
Van der Steenhoven (GroenLinks), Scheltema-de Nie (D66), Verbugt (VVD), Cornielje
(VVD), Rietkerk (CDA), Pitstra (GroenLinks), Kamp (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), Van Wijmen (CDA), Buijs (CDA), Weekers (VVD), Dijksma (PvdA),
Bolhuis (PvdA), O.P.G. Vos (VVD), Te Veldhuis (VVD) en Duivesteijn (PvdA).XNoot2Samenstelling:Leden: Witteveen-Hevinga (PvdA), Van Middelkoop (ChristenUnie), Feenstra
(PvdA), Verbugt (VVD), Poppe (SP), Duivesteijn (PvdA), Augusteijn-Esser (D66),
Klein Molekamp (VVD), Hofstra (VVD), ondervoorzitter, Th.A.M. Meijer (CDA),
voorzitter, Luchtenveld (VVD), Van Wijmen (CDA), Kortram (PvdA), Ravestein
(D66), Van der Steenhoven (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), Rietkerk (CDA),
Oplaat (VVD), Van der Staaij (SGP), Schoenmakers (PvdA), Waalkens (PvdA),
Udo (VVD), Mosterd (CDA), Ten Hoopen (CDA) en Depla (PvdA). Plv. leden: Dijksma (PvdA), Stellingwerf (ChristenUnie), Valk (PvdA),
Van Lente (VVD), De Wit (SP), Van Heemst (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Van
Beek (VVD), Geluk (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Blok (VVD), Biesheuvel (CDA),
Crone (PvdA), Giskes (D66), M.B. Vos (GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Van
den Akker (CDA), Niederer (VVD), Van 't Riet (D66), Spoelman (PvdA), Hindriks
(PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD), Visser-van Doorn (CDA) en Leers (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27858-21.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl