Aanpassing Wet toezicht beleggingsinstellingen, Wet toezicht effectenverkeer, Wet toezicht kredietwezen 1992, etc.; Brief minister met notitie over de internationale positie van de Amsterdamse Effectenbeurs
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24456, nr. 11

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-06-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24456 nr. 11

29-05-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamNOTITIE INZAKE DE INTERNATIONALE POSITIE VAN DE AMSTERDAMSE
EFFECTENBEURS 1. Inleiding2. Het belang van de effectenmarkt en de betrokkenheid
van de overheid bij deze markt3. Huidige positie van de AEB 3.1 Inleiding3.2 De Vereniging voor de Effectenhandel3.3 Positionering in Europees en mondiaal perspectiefTabel 1: Beurskapitalisatie van de aandelenmarkten per
ultimo 1995 en ultimo 1984 en omzetcijfers over 19953.4 De obligatiemarktTabel 2: Obligatiemarkt AEB ultimo 1995 (in miljarden
guldens)3.5 De aandelenmarktTabel 3: Marktkapitalisatie en omzet van de top tien in
miljoenen guldens per ultimo 19953.6 Clearing & settlement3.7 Wettelijk kader4. Ontwikkelingen op de kapitaalmarkt 4.1 Inleiding4.2 Internationalisering van de kapitaalmarkten4.3 De Europese effectenrichtlijnen4.4 Professionalisering van de kapitaalmarkten4.5 Concurrentie met de buitenbeurshandel4.6 Totstandkoming van een Europese munt4.7 Conclusie5. Perspectieven en mogelijkheden voor de AEB 5.1 Inleiding5.2 Mogelijkheden voor de AEB5.3 Slot
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24456Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 456Aanpassing van de Wet toezicht beleggingsinstellingen, de Wet toezicht
effectenverkeer, de Wet toezicht kredietwezen 1992, de Wet toezicht verzekeringsbedrijf
1993 en de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf in verband met
het mogelijk maken van onderzoek naar de toereikendheid van deze wetgeving
of van de wijze waarop de toezichthouders deze wetgeving uitvoeren of hebben
uitgevoerd nr. 11BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 29 mei 1996Onder verwijzing naar het mondelinge overleg inzake het voorstel van Wet
toezicht effectenverkeer 1995 (23 874) op 13 juni 1995 (Handelingen II
1994/95, nr. 33) zend ik u hierbij de tijdens dat overleg toegezegde notitie
over de internationale positie van de Amsterdamse effectenbeurs.De Minister van Financiën,G. Zalm NOTITIE INZAKE DE INTERNATIONALE POSITIE VAN DE AMSTERDAMSE
EFFECTENBEURS 1. InleidingTijdens het mondelinge overleg inzake het voorstel van Wet toezicht effectenverkeer
1995 op 13 juni 1995 (Handelingen II 1994/95, nr. 33) heeft ondergetekende
een notitie aan de Tweede Kamer toegezegd over de positie van de Amsterdamse
Effectenbeurs (hierna AEB). Diverse woordvoerders verzochten de Minister van
Financiën om hierbij ondermeer in te gaan op de mogelijke gevolgen van
de Economische en Monetaire Unie (EMU) voor de AEB.Hoofdstuk 2 van deze notitie gaat in op de rol van de effectenmarkt in
het economisch verkeer en de betrokkenheid van de overheid bij deze markten.
Het derde hoofdstuk beziet de huidige positie van de AEB. Hoofdstuk 4 gaat
in op de belangrijkste ontwikkelingen op de internationale kapitaalmarkten
en de mogelijke gevolgen van deze ontwikkelingen voor de AEB. Het laatste
hoofdstuk behandelt tenslotte de perspectieven van de AEB en de (voorgenomen)
maatregelen om de positie van de beurs in de toekomst te behouden en te versterken.
De notitie geeft uiteraard een momentopname weer. 2. Het belang van de effectenmarkt en de betrokkenheid
van de overheid bij deze marktHet goed functioneren van de kapitaalmarkt in het algemeen en die van
de effectenmarkt in het bijzonder is van fundamentele betekenis voor het welvaren
van de Nederlandse economie. De kapitaalmarkt draagt immers zorg voor een
efficiënte allocatie van middelen. Ter financiering van de activiteiten
van de nationale overheid, de lagere overheden en het bedrijfsleven staan
verschillende wegen open, zoals de openbare uitgifte van risicodragend (aandelen)
en risicomijdend kapitaal (obligaties), de onderhandse uitgifte daarvan, het
inhouden van bedrijfswinsten en het opnemen van bankkrediet. De openbare effectenmarkten,
met de AEB als belangrijke exponent, spelen binnen de totaliteit van de kapitaalmarkt
een vooraanstaande rol. Enerzijds wordt op de AEB een aanzienlijk deel van
de nationale spaarmiddelen uitgezet, anderzijds zijn zowel de nationale overheid,
de lagere overheden als het bedrijfsleven voor de financiering van hun activiteiten
mede afhankelijk van de openbare Amsterdamse obligatie- en aandelenmarkt.
Het belang van de AEB beperkt zich dan ook niet tot de financiële sector
en de partijen die direct of indirect bij de effectenhandel betrokken zijn.
Een sterke positie van de openbare obligatie- en aandelenmarkt draagt bij
aan het welvaartsniveau en het werkgelegenheidsniveau van de Nederlandse samenleving.De betrokkenheid van de overheid bij de AEB is tweeledig. Ten eerste geldt
de overheid als beschermer van het algemeen belang dat kan worden toegekend
aan een goed functionerend beurswezen. Dit is dan ook één van
de doelstellingen van de Wet toezicht effectenverkeer 1995 (Wte 1995) naast
de bescherming van de positie van de belegger op die markten. Op grond van
de Wte 1995 beslist de Minister van Financiën ondermeer over het verlenen
van een beurserkenning. Ten tweede kan de betrokkenheid van de overheid niet
los worden gezien van de rol die zij speelt als partij op de financiële
markten. De staat is de grootste emittent van ter beurze genoteerde effecten. 3. Huidige positie van de AEB 3.1 InleidingDe effectenmarkt is onderverdeeld in de primaire markt (de uitgifte van nieuwe effecten) en de secundaire markt (de handel in reeds uitgegeven
effecten). Zowel op de primaire als op de secundaire markt bestaat een tweedeling
in de onderhandse markt en de openbare markt. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving
gegeven van de belangrijkste elementen van de AEB als gereguleerde openbare
effectenmarkt. Hierbij zal worden ingegaan op achtereenvolgens de organisatiestructuur,
de marktpositie in internationaal perspectief, de marktkarakteristieken van
respectievelijk de obligatie- en de aandelenmarkt (zowel de primaire als de
secundaire markt) en de effectenclearing en afwikkeling. Tot slot van dit
hoofdstuk zal worden ingegaan op het wettelijk kader waarbinnen de AEB functioneert. 3.2 De Vereniging voor de EffectenhandelDe AEB wordt in stand gehouden door de Vereniging voor de Effectenhandel
(hierna VvdE). Het gereguleerde karakter van de Amsterdamse effectenmarkt
komt tot uitdrukking in het feit dat de VvdE de beurshandel organiseert, reguleert
en facilieert met behulp van handels-, afwikkelings- en publicatiesystemen.
Daartoe stelt de VvdE gedrags- en handelsregels op en controleert zij de naleving
daarvan ten behoeve van de integriteit van de markt.Het lidmaatschap van de VvdE geeft recht om te mogen handelen op de beurs.
Binnen de organisatiestructuur van de VvdE heeft de ledenvergadering een grote
invloed. De ledenvergadering bestaat uit vertegenwoordigers van banken, commissionairs
en hoeklieden. Het Bestuur wordt gevormd door onafhankelijke leden (waaronder
de voorzitter van de VvdE) en vertegenwoordigers van de leden. De vereniging
genereert inkomsten uit contributie, entreegelden, noteringsvergoedingen en
dienstverlening (beschikbaar stellen van een handelsondersteunend systeem,
het bieden van clearingfaciliteiten en het verstrekken van informatiediensten).
De bijdrage van de leden (inclusief de opbrengst van de dienstverlening) bedraagt
thans ongeveer 40 procent van de inkomsten. Per ultimo 1995 bestond de VvdE
uit 115 bedrijfsleden met 274 tot de beurshandel toegelaten beursleden. Het
aantal medewerkers in vaste dienst van de VvdE bedroeg op dat tijdstip 180.Onder het bestuur van de VvdE opereren de Algemeen Secretaris, het Hoofd
Controlebureau en de AEB-directie. De Algemeen Secretaris draagt zorg voor
de beleidsvoorbereiding en is verantwoordelijk voor het opstellen van de beursregels.
Het Controlebureau controleert de leden op de naleving van de beursreglementen
door de leden. De AEB-directie draagt zorg voor het bedrijfsmatige deel van
de beurshandel. Zij legt direct verantwoording af aan het Bestuur. Indachtig
haar «mission statement» – Amsterdam, dé internationale
markt voor Nederlandse effecten – richt de VvdE zich op dienstverlening,
regelgeving en kwaliteitsbewaking. Het commercieel beleid van de AEB-directie
is erop gericht zoveel mogelijk inkomsten te genereren uit het aanbieden van
noteringen en daarmee verband houdende diensten, het optimaliseren van de
benutting van het handelssysteem (uitgedrukt in aantal aansluitingen en transacties)
en het exploiteren van broninformatieproducten.De op de AEB verhandelde effecten zijn onder te verdelen in obligaties,
aandelen en overige instrumenten (zoals warrants). Naast de AEB zijn in Nederland
de European Options Exchange (EOE), de Financiële Termijnmarkt Amsterdam
en de Agrarische Termijnmarkt Amsterdam als effectenbeurs actief. Op de laatstgenoemde
beurzen worden echter niet de traditionele effecten verhandeld, maar de zogenaamde
afgeleide producten (opties en futures). Tussen de AEB en de EOE bestaat een
samenwerkingsverband in de vorm van een Joint Executive Committee. Dit comité
bevordert de samenwerking tussen de beide organisaties bij onder meer gemeenschappelijke
projecten op operationeel gebied. Nadat eerdere pogingen om te komen tot een
verdergaande samenwerking tussen de beurzen zijn mislukt, zijn
er thans nieuwe besprekingen met dit doel gestart. 3.3 Positionering in Europees en mondiaal perspectiefDe AEB bezet bij een vergelijking van de beurskapitalisatie van de verschillende
Europese beurzen over 1995 de vijfde en in de mondiale rangschikking de tiende
positie (tabel 1). Over de afgelopen periode (1984–1995) blijkt de positie
van de AEB in de onderstaande rangschikking stabiel. Het afgelopen jaar is
de beurs echter, mede door de sterke wisselkoers van de gulden ten opzichte
van de dollar en het record-resultaat, twee plaatsen gestegen in de rangschikking.
De AEB kan met deze positie op de ranglijst worden beschouwd als een middelgrote
beurs. De AEB is van redelijk grote omvang, echter in vergelijking tot de
omvang van de beurzen die de ranglijst aanvoeren is de kapitalisatie van de
AEB bescheiden. De afgelopen tien jaar hebben met name de effectenbeurzen
van de zogenaamde «emerging markets» een sterke ontwikkeling doorgemaakt,
in lijn met de voorspoedige economische ontwikkeling van de betrokken landen.
Dit is logisch, gezien het feit dat de ontwikkeling van de kapitaalmarkt in
het algemeen en de effectenmarkt in het bijzonder sterk bijdraagt aan de ontwikkeling
van de nationale economie en vice versa. Ook de AEB heeft in het verleden
een krachtige ontwikkeling doorgemaakt. Dit komt tot uiting in een relatief
grote marktkapitalisatie van de aandelenmarkt in vergelijking tot het bruto
nationaal product van de Nederlandse economie. Na Luxemburg (242%), het Verenigd
Koninkrijk (129%), Zwitserland (127%) bezet Nederland met een percentage van
90 in dat opzicht de vierde plaats binnen Europa1.
Overigens dient bij de omzetcijfers uit bijvoorbeeld tabel 1 de kanttekening
te worden gemaakt dat deze cijfers enigszins vertekend zijn door het meetellen
van buitenbeurshandel van beursleden en door dubbeltelling bij grensoverschrijdende
handel. Tabel 1: Beurskapitalisatie van de aandelenmarkten per
ultimo 1995 en ultimo 1984 en omzetcijfers over 19952> 19951 984omzet 1995 1New
York (NYSE)35,1%48,9% (1)30,6
% 2Tokio22,0%20,6% (2)8,8 % 3Londen8,4%7,5%
 (3)11,3 % 4Nasdaq7,2%7,3% (4)23,8 %5Duitse beurzen3,6%2,5% (6)6,0 % 6Parijs3,1%1,3%
 (9)2,1 % 7Zwitserse beurzen2,5%n.b. (-)3,2
% 8Toronto2,3%4.3% (5)1,5 % 9Hong
Kong1,9%n.b. (-)1,0 % 10Amsterdam1,8%1,1%
(10)1,2 % 11Johannesburg1,7%1,7% (7)0,2
% 12Australische beurzen1,5%1,6% (8)1,0 % 13Kuala
Lumpur1,3%0,6% (13)0,7 % 14Italiaanse beurzen1,3%0,8%
(12)0,9 % 15Madrid1,2%0,4% (14)0,5 % 16Taiwan1,2%n.b.
 (-)3,8 % 17Korea1,1%0,1% (-)1,8
% 18Stockholm1,1%n.b. (-)0,9 % 19Bilbao1%n.b.
 (-)0,04% 20Singapore1%0,4%
(15)0,6 %  Totaal100% 100%3.4 De obligatiemarktDe obligatiemarkt vormt een belangrijk onderdeel van de totale handel
op de AEB. In 1995 nam de obligatiehandel met een recordomzet van 962 miljard gulden ongeveer 71 procent van de totale beurshandel voor zijn
rekening. De obligatiehandel wordt, zoals op de meeste Europese beurzen het
geval is, gedomineerd door de handel in nationale staatsobligaties. In 1995
bedroeg het aandeel van de handel in staatsobligaties 90 procent van de omzet
van de totale genoteerde obligatiemarkt.Het beroep op de primaire markt in de vorm van emissies bedroeg in 1995
in het totaal 91,4 miljard gulden, waarvan 51,4 miljard door middel van Nederlandse
staatsobligaties, 28,4 miljard door binnenlandse instellingen en 11,6 miljard
door buitenlandse instellingen.1Tabel 2: Obligatiemarkt AEB ultimo 1995 (in miljarden
guldens)2 BeurswaardeBeursomzetEmissiesStaatsobligaties33386551,4 Nederlandse niet-staatsobligaties799528,4Buitenlandse obligaties94211,6Aan de aanbodkant (de afnemers van obligaties) wordt de obligatiemarkt
beheerst door binnenlandse institutionele partijen en buitenlandse effectenhuizen.
Zij bezaten per ultimo 1995 respectievelijk 55 en 36 procent van de genoteerde
staatsobligaties (t.o.v. respectievelijk 27 en 33 procent begin 1990). De
particuliere belangstelling voor obligaties komt de laatste jaren veelal tot
uitdrukking in de in obligaties beleggende beleggingsinstellingen.Als gevolg van het buitenlandse houderschap van Nederlandse staatsobligaties
en de inschrijving door buitenlandse handelshuizen op de primaire markt, vindt
een deel van de handel in staatsobligaties niet op de Nederlandse markt plaats
maar in het buitenland, met name in Londen. Om op dit gebied de eigen concurrentiepositie
te versterken, heeft de AEB in 1993 een nieuw handelssysteem voor staatsobligaties
geïntroduceerd dat beter aansluit bij de wensen van de intermediair en
de professionele internationale beleggers. Dit nieuwe systeem, de Amsterdam
Treasury Bond Market (ATM), realiseert een onderscheid tussen het retailsegment
voor de kleinere transacties en een wholesalesegment voor de grotere professionele
transacties (boven de 2,5 miljoen nominale waarde). Hierbij vormt de zogenaamde
Interdealer Broker (IDB) de centrale tussenpersoon van het marktsysteem. Hij
beheert het orderboek en heeft tot taak te bemiddelen bij de totstandkoming
van transacties tussen de overige leden in het wholesalesegment. In deze interprofessionele
handel bestaan drie mogelijkheden om een transactie tot stand te brengen,
te weten: direct zonder inschakeling van de IDB (direct dealing), via het
ATM-systeem en de IDB en via het retailsegment. Voorts werd het met de invoering
van het ATM mogelijk voor deze professionele handel in staatsobligaties om
zonder een daadwerkelijke vestiging in Nederland lid te worden van de VvdE
en in die hoedanigheid toegang te verwerven tot het ATM-systeem en de IDB
(«remote membership»). Dit nieuwe handelssysteem met als spil
de IDB blijkt concurrerend, gezien het feit dat het aandeel van de AEB in
de handel in Nederlandse staatsobligaties groeide van 21% in 1992 tot 35%
juli, 1995.33.5 De aandelenmarktNaast de hierboven beschreven obligatiemarkt vormt de aandelenmarkt het
tweede belangrijke onderdeel van de AEB. De omvang van de primaire markt in
1995 (zowel nieuwe als bestaande fondsen), voortkomend uit openbare of onderhandse
uitgifte, stockdividend, conversie of de uitoefening van opties of warrants
bedroeg 23.6 miljard.4 Ook de aandelenmarkt is
sterk geconcentreerd. De top tien fondsen vertegenwoordigden in
1995 rond de 56 procent van de totale aandelenmarktkapitalisatie1 en rond de 27 procent van de omzet van de aandelenmarkt. Tabel 3: Marktkapitalisatie en omzet van de top tien in
miljoenen guldens per ultimo 19952 kapitalisatieGewichtomzetperc.  CBS v.h.   index totaalKoninklijke Nederlandse Petroleum Mij
(Shell)120 18821,0%45 05011,3% Unilever36 0896,3%24 9616,3%Internationale Nederlanden Groep31 3645,5%21 2885,3%Koninklijke PTT Nederland27 3774,8%14 1623,5%ABN AMRO Holding23 2274,1%18 4694,6%Philips Electronics19 6673,4%53 16713,3%Aegon18 7583,3%8 8502,2% Polygram15 3362,7%6 0031,5%Heineken14 2842,5%8 5302,1% Elsevier14 1442,5%14 9343,7%Totale aandelenmarkt571 473n.v.t. 399 340100%Ook aan de aanbodkant van de aandelenmarkt zijn enkele grote partijen
actief. Per ultimo 1995 was de verdeling van het aandelenbezit van op de AEB
genoteerde fondsen als volgt: bankwezen 1 procent, Nederlandse institutionele
beleggers 18 procent, buitenland 27 procent en overige partijen (particuliere
beleggers, bedrijfsleven en overheid) 54 procent.De aandelen van grotere ondernemingen worden niet alleen verhandeld op
de nationale beurzen, maar ook op buitenlandse effectenbeurzen en via zowel
de nationale als de internationale buitenbeurshandel. De beurzen voeren een
actief wervingsbeleid richting deze ondernemingen. Aandelen van Nederlandse
multinationals zijn bijvoorbeeld tevens genoteerd aan de effectenbeurs van
New York en de Amerikaanse beeldschermenmarkt Nasdaq. Ook de AEB profiteert
van het internationaliseringsproces. Inmiddels hebben 185 buitenlandse instellingen
een notering aan de AEB, op een totaal van 532 genoteerde instellingen.3 Overigens betreft het hier over het algemeen geen fondsen
die zeer actief verhandeld worden op de AEB.Wat betreft de secundaire handel in Nederlandse fondsen ondervindt de
AEB concurrentie van de Londense beurs. Mede gelet op deze concurrentie heeft
de AEB in september 1994 een nieuw geautomatiseerd handelssysteem voor aandelen
en niet-staatsobligaties ingevoerd. Dit betekende een overgang van een meervoudig
hoekmansysteem naar een gesegmenteerde structuur, met een retail- en een wholesalesegment.
De qua omzet meest verhandelde aandelenfondsen worden in het retailsegment
verhandeld via het elektronische handelssysteem, het limietenboek. De hoekman
geeft op continu basis bied- en laatprijzen af in het limietenboek en garandeert
aldus een liquide markt. Naast deze quote van de hoekman kunnen ook banken
en commissionairs zelf en in opdracht van hun cliënten koop- en verkooporders
inleggen. Telkens wanneer uitvoering van een order mogelijk is zorgt het elektronische
limietenboek hier automatisch voor. Wholesale-orders in aandelen (en niet-staatsobligaties)
kunnen op verschillende wijzen worden uitgevoerd, te weten: via het Automatic
Interprofessional Dealingsystem Amsterdam (AIDA), via het retailsegement en
buiten de beurs om. Het AIDA-systeem is een interactieve schermenhandel voor
aangesloten leden, waarbij de marktpartijen koop- en verkoopvoorstellen kunnen
inbrengen en kunnen ingaan op reeds geplaatste orders. Daarnaast is als hulpmiddel
voor het tot stand brengen van wholesaletransacties buiten de beurs om een
advertentiescherm ontwikkeld, het Amsterdam Stock Exchange Trading-system.
Zowel leden als niet-leden (bijvoorbeeld grote beleggers en buitenlandse handelshuizen)
hebben toegang tot dit advertentiescherm. Transacties buiten de handelssystemen
om komen bilateraal tot stand via direct (telefonisch) contact. Arbitrage
tussen het retail- en het wholesalesegment is gegarandeerd doordat de hoekman
en de overige marktpartijen, in geval van een wholesale-order, toegang hebben
tot zowel het retail- als het wholesalesegment. De wijzigingen in het handelssysteem
zijn er op gericht om de aantrekkelijkheid van de Nederlandse aandelenmarkt
te behouden door beter aan te sluiten bij de wensen van de cliënten en
aldus het wegvloeien van handel naar het buitenland te voorkomen en waar mogelijk
terug te winnen. De AEB is geslaagd in deze opzet, getuige het feit dat zij
haar marktaandeel in aandelentransacties van Nederlandse fondsen heeft weten
te verhogen van 58 procent in 1991 naar bijna 70 procent in 1995.1 De spreads (het verschil in bied- en laatkoersen) zijn
vanaf de start van het nieuwe handelssysteem voor het merendeel van de fondsen
kleiner dan bij de grootste concurrent van de AEB, het Seaq-international
systeem van de Londense beurs,2 hetgeen betekent
dat de grootste liquiditeit en de prijsvorming (weer) in Amsterdam zijn geconcentreerd. 3.6 Clearing & settlementVoor het functioneren van de AEB is het van groot belang dat de uit de
beurscontracten voortvloeiende verplichtingen (levering en betaling) ten opzichte
van de beide contractpartijen (koper en verkoper) worden gegarandeerd. Hierdoor
wordt anonieme beurshandel mogelijk en wordt vermeden dat iedere partij zelf
(tegen de nodige kosten) de kredietwaardigheid van zijn tegenpartij moet nagaan.
Het clearinginstituut treedt op als tegenpartij voor zowel de koper als de
verkoper (de zogenaamde dubbele schuldoverneming) en draagt bij aan de administratieve,
geldelijke en fysieke afwikkeling van de transacties.De AEB kent een drietal organisaties die direct betrokken zijn bij de
afwikkeling van effectentransacties:3 de Effectenclearing
B.V. (een volle dochter van de AEB), de Kas-Associatie N.V. (een 60% dochter
van de AEB) en het Nederlands Centraal Instituut voor Giraal Effectenverkeer
(Necigef, waarin de AEB een belang van 331/3 procent heeft). De Effectenclearing
zorgt voor de matching van de effectentransacties en staat garant voor de
uiteindelijke levering en betaling van de stukken. Voor de betaling wordt
opdracht gegeven aan de Kas-Associatie (in haar rol als huisbankier van de
beurs en van Necigef) of aan een andere aangesloten bank, waarna Necigef,
op aansturing van de Effectenclearing, zorgt voor mutaties van de door deze
banken aangehouden effectenrekeningen. Necigef fungeert tevens als bewaarinstituut.
Het bestaande circuit biedt een indirecte koppeling (dat wil zeggen via een
bij Necigef aangesloten instelling) met de internationale clearingorganisaties
zoals Cedel en Euroclear.4Voor transacties in het wholesalesegment van de beurs is de keuze voor
een bepaalde clearinginstelling overgelaten aan de preferentie van de marktpartijen
(bijvoorbeeld Euroclear, Cedel of bilaterale settlement). De efficiëntie
van het clearing- & settlementsysteem als backoffice van het beurssysteem
is van belang voor de concurrentiepositie van de beurs. 3.7 Wettelijk kaderHet toezicht op het effectenverkeer is thans geregeld in de Wte 1995 en
de daarop gebaseerde lagere regelgeving. Op grond van de Wte 1995 is het toezicht
opgedragen aan de Stichting Toezicht Effectenverkeer (STE). Door de Minister
van Financiën wordt een beurserkenning verleend indien de houder van
de betrokken beurs, de voor die beurs te hanteren regels, hun toepassing en
de controle op de naleving van die regels voldoen aan hetgeen
nodig is met het oog op een adequate functionering van de effectenmarkten
of de positie van de beleggers op die markten. De erkende beurzen zijn in
beginsel zelf verantwoordelijk voor het opstellen van hun eigen regels en
voor de controle op de nakoming van die regels door de bij hen aangesloten
instellingen. Een beurs stelt in haar beursreglementen bepaalde eisen aan
effecteninstellingen die lid (willen) zijn van de beurs, aan bedrijven die
hun effecten op de beurs (willen) laten verhandelen, aan de handel en afwikkeling
van transacties alsmede aan de informatieverschaffing aan het publiek.De STE verleent de bij wet vereiste vergunning voor effecteninstellingen
(zowel beursleden als niet-beursleden) en ziet conform de Wte 1995 toe of
de op een beurs gehanteerde regels en hun toepassing en de controle op de
naleving van die regels voldoen aan de bovengenoemde criteria. De STE kan
ten aanzien van deze regels, hun toepassing en de controle op de naleving
van deze regels, tevens voorschriften stellen aan de beurshouder. Deze beursregels
dienen voorts in lijn te zijn met het wettelijk kader en overeen te stemmen
met de Europese richtlijnen.De verdeling van taken en bevoegdheden tussen AEB, STE en Minister van
Financiën heeft tot doel de AEB enerzijds de mogelijkheid te bieden om
flexibel en cliëntgericht haar markt in te richten en anderzijds de integriteit
van die markt door het uitoefenen van onafhankelijk toezicht te waarborgen.Voor een meer uitgebreide uiteenzetting omtrent het wettelijk kader wordt
verwezen naar de notitie van ondergetekende, mede namens de Minister van Economische
Zaken en de Minister van Justitie, aan de Tweede Kamer over handhaving van
de integriteit van het effectenwezen.14. Ontwikkelingen op de kapitaalmarkt 4.1 InleidingVoor een positionering van de effectenmarkten in het algemeen en die van
de AEB in het bijzonder zijn diverse ontwikkelingen van belang. Hoewel deze
ontwikkelingen niet geheel los van elkaar staan, zullen ze ter wille van de
duidelijkheid zo veel mogelijk separaat worden besproken. De volgende trends
worden onderscheiden: de internationalisering van de kapitaalmarkten, de voltooiing
van de interne markt, de professionalisering van de kapitaalmarkten, de toenemende
concurrentie tussen beurs- en buitenbeurshandel en tot slot de invoering van
een gemeenschappelijke Europese munt. 4.2 Internationalisering van de kapitaalmarktenDe tendens tot internationalisering van de vraag, het aanbod en de bemiddeling
op de kapitaalmarkten is reeds vele jaren gaande. Van oudsher waren beleggers
voornamelijk actief op hun nationale markten. Dit vond onder meer zijn oorzaak
in het bestaan van valutarisico's, internationale verschillen in vigerende
juridische systemen en het feit dat tijdige en betrouwbare informatie slechts
op nationale schaal beschikbaar was. Het risicoperspectief van de buitenlandse
fondsen, de buitenlandse tussenhandel en de aldaar geldende handelsregels
waren de beleggers vreemd. Enkele decennia geleden is er een eind gekomen
aan deze voornamelijk nationale aanwending van de spaarmiddelen. Er ontstond
een tendens tot internationalisering, veroorzaakt door de liberalisatie van
het kapitaalverkeer (zie paragraaf 4.3), de behoefte van beleggers aan internationale
diversificatie van hun portefeuille, het streven naar minimalisering van de
kapitaalkosten door de emittenten, de ontwikkeling van intermediairs op de
kapitaalmarkten tot zogenaamde «global players» en de sterke ontwikkeling
van informatienetwerken.2De emittenten, de vragers van kapitaal, streven in toenemende mate naar grensoverschrijdende emissies en naar spreiding van de notering
en bezit van hun effecten. Hierdoor alsmede door het toenemende gebruik van
derivaten trachten zij hun kapitaalkosten te minimaliseren. In lijn met de
behoefte van beleggers aan een gespreid productaanbod, ontwikkelde zich een
internationale primaire kapitaalmarkt (bijvoorbeeld de Eurobondmarkt), spoedig
gevolgd door een eveneens internationale secundaire markt.1Als gevolg van de toenemende vraag naar buitenlandse effecten en het stijgend
aantal buitenlandse noteringen en grensoverschrijdende emissies werpen zich
ook internationaal opererende intermediairs op. Nationaal georiënteerde
effecteninstellingen ondervinden dan ook een toenemende concurrentie van buitenlandse
spelers. De onderscheidende factoren zoals handelskosten, marktbewerking,
kwaliteit van de dienstverlening, kwaliteit van research en de breedte van
het productaanbod zullen in de toekomst bepalen welke intermediairs een belangrijke
rol zullen blijven spelen. Daarnaast is er thans ook een aantal intermediairs
dat zich toelegt op een bepaalde niche in de markt.2Als gevolg van de internationalisering is het aantal fondsen met een notering
aan, en/of actieve handel op, meerdere beurzen sterk toegenomen. Voor de handelende
partijen bestaat er thans een verscheidenheid aan handelsmogelijkheden in
één fonds. Het is derhalve geen vanzelfsprekendheid meer dat
een transactie in Nederlandse effecten automatisch in Amsterdam zal plaatsvinden.
De internationalisering heeft er toe geleid dat de traditionele monopoliepositie
van de effectenbeurzen wat betreft de nationale fondsen is verdwenen. De trend
tot internationaal effectenbezit, grensoverschrijdende handel en emissies
en grensoverschrijdende dienstverlening op het gebied van effecten zal naar
verwachting in de komende jaren nog verder in belang toenemen. Een en ander
is overigens met name van belang voor internationale ondernemingen. De kleinere,
lokaal georiënteerde ondernemingen zullen vooralsnog afhankelijk blijven
van de lokale markten. 4.3 De Europese effectenrichtlijnenHet proces van liberalisatie van de financiële dienstverlening is
omstreeks begin jaren tachtig in gang gezet door internationale onderhandelingen
in het kader van de EG, de OESO en de GATT. Binnen de EG vormde het zogenaamde
Witboek voor de voltooiing van de interne markt uit 1985 een belangrijke mijlpaal
voor de liberalisatie van het kapitaalverkeer. De Europese richtlijnen inzake
beleggingsdiensten (ISD) en kapitaaltoereikendheid (CAD), die per 31 december
1995 van kracht zijn geworden, vormen het voorlopige sluitstuk voor wat betreft
de effectenhandel. De ISD brengt de minimaal noodzakelijke harmonisatie en
een wederzijdse erkenning van vergunning- en toezichtstelsels tot stand voor
instellingen die binnen de Europese Unie (EU) beroeps- of bedrijfsmatig effectendiensten
verrichten. De CAD bevat de voor de wederzijdse erkenning noodzakelijke geharmoniseerde
minimum voorschriften met betrekking tot de financiële soliditeit van
effecteninstellingen. Door die wederzijdse erkenning wordt bereikt dat een
effecteninstelling op basis van één vergunning, die is verleend
door de bevoegde autoriteit van de lid-staat van herkomst, in de gehele EU
haar werkzaamheden kan verrichten (het «Europees paspoort»). De
invoering van de ISD leidt tevens tot een liberalisatie van de toegang tot
het lidmaatschap van effectenbeurzen. Aldus is gerealiseerd dat binnen de
EU een niet discriminerende behandeling wordt gegeven aan alle effecten- en
kredietinstellingen waaraan in één van de lid-staten een vergunning
is verleend voor het verrichten van effectendiensten.3 Enkele buitenlandse intermediairs hebben reeds aangegeven gebruik
te willen maken van de mogelijkheid van een «remote membership»
van de AEB. Voor de Europese effectenbeurzen is daarnaast van groot belang
dat zij op grond van de ISD hun handelsfaciliteiten binnen de
gehele EU vrij (d.w.z. op basis van één voor de hele EU geldige
vergunning) kunnen aanbieden.Het wegvallen van de formele handelsbarrières zal de in de voorgaande
paragraaf beschreven gevolgen van de internationalisering voor de AEB versterken.
De onderlinge concurrentie tussen intermediairs, tussen beurzen en de concurrentie
tussen openbare markten en buitenbeurshandel (zie paragraaf 4.5) zal een extra
impuls krijgen. Nu de beurzen hun handelsfaciliteiten door het plaatsen van
schermen overal in de EU kunnen aanbieden, wordt het mogelijk om in Nederlandse
fondsen actieve buitenlandse partijen direct toegang te verschaffen tot het
Amsterdamse handelssysteem. Overigens is de AEB op deze liberalisatie vooruitgelopen
door invoering van een geautomatiseerd handelssysteem (hetgeen schermenhandel
mogelijk maakt) en het openen van de mogelijkheid tot een «remote membership». 4.4 Professionalisering van de kapitaalmarktenOp de kapitaalmarkten treedt al enige jaren een proces van schaalvergroting
en professionalisering van de marktpartijen op. Deze trend wordt gevoed door
het feit dat de wereldwijde contractuele besparingen een belangrijk deel uitmaken
van het totale inkomen en doordat de vrije besparingen zich voor een belangrijk
deel concentreren bij grote financiële instellingen. Ook op de Nederlandse
kapitaalmarkt doet zich dit verschijnsel voor, gezien de aanwezigheid van
een aantal zeer grote institutionele beleggers.Deze institutionele beleggers houden in hun beleggingsbeleid meer en meer
rekening met risicomanagement. Pensioenfondsen gaan er in dat verband onder
andere toe over om het aandeel van de zakelijke waarden (aandelen en onroerend
goed) in hun beleggingsportefeuille te vergroten om een zo goed mogelijke
afstemming tussen beleggingen en hun (veelal geïndexeerde) verplichtingen
te bewerkstelligen. Ook is sprake van een verdergaande internationale diversificatie
van de portefeuille1 en van een toenemende vraag
naar op maat gesneden beleggings- en hedgingsproducten. Hierdoor zal het belang
van een derivatenmarkt, waar de belegger tegen relatief geringe kosten zijn
risico-rendementsprofiel kan wijzigen, verder toenemen. Door de behoefte aan
maatwerk zal voorts de concurrentie tussen beurs- en buitenbeurshandel toenemen
(zie paragraaf 4.5).Naast het risicomanagement besteden beleggers en handelshuizen aandacht
aan het terugdringen van transactiekosten. Dit leidt tot een toenemende vraag
naar liquide fondsen, waarbij de beleggers in staat zijn om grotere pakketten
zonder al te veel kosten en koersverlies te kunnen kopen en verkopen. De efficiency
(kosten), liquiditeit, onmiddellijkheid en de geboden keuzemogelijkheden van
het handelssysteem van de beurs in vergelijking tot andere openbare markten
en de buitenbeurshandel gaat derhalve een steeds belangrijkere rol spelen.De AEB heeft hierop ingespeeld door eerder dan ander beurzen over te gaan
op een geautomatiseerd hybride handelssysteem ten behoeve van de retail- en
wholesalecliënt. De professionaliseringstendens zal tevens tot gevolg
hebben dat de wholesaletransacties een toenemend aandeel in de totale omzet
van de AEB zullen krijgen en dat de verwevenheid tussen de contante markt
en de afgeleide markt zal toenemen. De concurrentie tussen beurzen zal grotendeels
worden bepaald door de hoogte van de transactiekosten en door de liquiditeit
van de betrokken markt. 4.5 Concurrentie met de buitenbeurshandelDe traditionele functies van een openbare effectenbeurs zijn het bieden
van een centrale handelsplaats (met prijsvorming en handelsfaciliteiten),
het verschaffen van informatie omtrent de verhandelde producten, het stellen
van handelsregels en controle op de naleving daarvan, het zorgdragen
voor en garanderen van de clearing en afwikkeling van de transacties en het
garanderen van anonimiteit aan zowel koper als verkoper. Als gevolg van de
ontwikkelingen binnen de informatietechnologie wordt de functie van de beurs
als fysieke centrale marktplaats van minder belang. Dit wordt geïllustreerd
met het ontstaan van nieuwe, geautomatiseerde mogelijkheden tot «direct
dealing», buiten de thans bestaande structuur zonder dat deze faciliteiten
alle kenmerken van een beurs in zich hebben. Bestond een effectenbeurs voorheen
uit het samenbrengen van vraag en aanbod op een beursvloer («open outcry»),
met de huidige informatietechnologie is de fysieke aanwezigheid van handelaren
op de beursvloer niet meer noodzakelijk. De potentiële omvang van een
handelssysteem is in principe onbegrensd en het wordt eenvoudiger om de handelsfaciliteiten
direct aan partijen ter beschikking te stellen. Hierdoor wordt het gemakkelijker,
zonder de infrastructuur van een openbare markt,1
transacties tussen professionals tot stand te brengen. De anonimiteit van
de partijen wordt gegarandeerd door het computersysteem, de productinformatie
is beschikbaar bij professionele informatiesystemen en de afwikkeling en clearingdiensten
kunnen onafhankelijk van een bepaald beurssysteem worden afgenomen (bijvoorbeeld
bij Euroclear of Cedel). Handelen buiten de beurs biedt als voordelen een
mogelijke vermindering van de transactiekosten, een verhoging van de transactiesnelheid
en de mogelijkheid tot maatwerk. Nadeel is echter dat de buitenbeurshandel
qua prijsvorming ondoorzichtig is. In tegenstelling tot de beurshandel kent
de buitenbeurshandel immers uit de aard van de zaak geen regels met betrekking
tot de wijze waarop vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht en de transacties
komen doorgaans bilateraal tot stand.2 Door de
professionalisering van de marktpartijen zal de concurrentie tussen de openbare
en de onderhandse kapitaalmarkt sterk toenemen. Voor de AEB betekent dit dat
zij zich zal moeten inspannen om een aantrekkelijke partij voor met name het
wholesalesegment te blijven. De belegger zal zich uiteindelijk richten naar
de beste prijs/kwaliteit-verhouding. Door het bieden van transparantie, het
met het oog op de liquiditeit organiseren van vraag en aanbod en het bieden
van clearing- en afwikkelingsmogelijkheden, kortom het faciliëren van
de handel, kan de AEB trachten handel naar zich toe te trekken. Een van de
maatregelen die een beurs kan nemen is het mogelijk maken van (directe) schermenhandel.
Hiermee speelt men immers in op de behoefte van marktpartijen om snel en tegen
geringe kosten transacties tot stand te brengen. De AEB biedt na de wijziging
van het handelssysteem handelsfaciliteiten aan waarbij een keuze mogelijk
is tussen het wel of niet gebruik maken van de hoekman. 4.6 Totstandkoming van een Europese muntMet de totstandkoming van een gemeenschappelijke Europese munt zal het
wisselkoersrisico tussen de deelnemende lid-staten wegvallen. Aldus zal een
homogene en transparante Europese kapitaalmarkt ontstaan. Voor bedrijven zal
het daardoor eenvoudiger worden om een beroep te doen op deze markt. Voor
beleggers wordt het diversificeren van hun portefeuille over de eigen landsgrenzen
heen gemakkelijker. Hierdoor mag worden verwacht dat zij nog sterker geneigd
zullen zijn hun effectenbezit te internationaliseren. De emitterende instellingen,
waaronder de overheden, zullen in Euro's kapitaal aantrekken. Dit betekent
dat de traditionele binding met de thuismarkt zal verminderen en de onderlinge
concurrentie tussen de Europese effectenbeurzen een verdere impuls zal krijgen.
Als gevolg van de voor toetreding tot de EMU geldende convergentiecriteria
ten aanzien van de overheidsbegroting en de overheidsschuld is tevens een
reductie van het totale beroep van de overheden op de Europese kapitaalmarkt
te verwachten.Door de totstandkoming van de EMU zal de Europese kapitaalmarkt als geheel haar concurrentiepositie ten opzichte van de rest van de wereld
kunnen verstevigen. Het realiseren van een doorzichtige, homogene markt verhoogt
de liquiditeit van de markt. Hierdoor verbetert de prijsvorming en de plaatsingscapaciteit
van de markt waardoor weer liquiditeit wordt aangetrokken. Door het ontstaan
van een omvangrijke, liquide markt zal de Euro naar verwachting een rol gaan
spelen als internationale reservevaluta en zal de markt in Euro's extra liquiditeit
genereren van buiten de interne Europese markt. Dit leidt naar verwachting
tot een stijging van de totale liquiditeit en de totale marktkapitalisatie
van de Europese beurzen. Voorts zal ook het Europese bedrijfsleven profiteren
van de homogene interne markt, het verminderen van het wisselkoersrisico en
het liberaliseren van de kapitaalmarkten. Deze impuls voor het bedrijfsleven
zal een toenemende totale kapitaalvraag tot gevolg hebben.Voor de individuele Europese beurzen betekent de komst van één
Euromarkt echter dat het valutavoordeel samenhangend met het bestaan van nationale
valuta's, ten opzichte van de overige deelnemende lid-staten, zal verdwijnen.
Hierdoor zal de onderlinge concurrentie tussen de Europese effectenbeurzen
verder toenemen. Van deze verscherpte concurrentie binnen een homogene markt
zal een belangrijke impuls tot marktconcentratie uitgaan. Voor de AEB als
middelgrote beurs zullen de gevolgen van de monetaire eenwording afhangen
van de mate waarin zij in staat is zich in de concurrentie met andere effectenmarkten
staande te houden. Inzet is daarbij niet alleen de positie van de AEB als
thuismarkt voor Nederlandse effecten maar ook de positie van de AEB op het
totaal van de Europese kapitaalmarkt. 4.7 ConclusieUit de bestaande karakteristieken van de AEB (zie hoofdstuk 3) is af te
leiden dat de positie van de AEB vrij kwetsbaar is ten opzichte van de internationaliseringstendens.
De thuismarkt is relatief beperkt van omvang. De omzet is, zowel qua verhandelde
fondsen (staatsobligaties en enkele hoofdfondsen) als qua beleggers en intermediairs,
sterk geconcentreerd. De in dit hoofdstuk beschreven ontwikkelingen hebben
als resultante dat de onderlinge concurrentie tussen intermediairs en tussen
handelssystemen verder zal verscherpen. Hierbij zal de concurrentie tussen
de handelssystemen zich toespitsen op de transactiekosten, snelheid en zekerheid.
Wat betreft de handel in hoofdfondsen en in staatsobligaties staan meerdere
handelssystemen open (zowel via openbare beurzen als via buitenbeurs-handel).
Voor de concurrentiepositie van de AEB is het van belang in hoeverre de IDB
(wat betreft de obligatiemarkt), de hoekman (wat betreft de aandelenmarkt)
en de overige leden bereid en in staat zijn om voldoende liquiditeit op de
Nederlandse markt te genereren. Voor de lokale fondsen zullen (ook bij de
totstandkoming van de EMU) de barrières op het gebied van informatievoorziening,
juridische systemen en fiscaliteit, de binding met de nationale belegger (de
thuismarktfunctie) en de prijsvorming op de openbare markt, een grote rol
blijven spelen.De transactiekosten, snelheid en zekerheid van het handelssysteem zijn
in hoofdzaak afhankelijk van de structuur en efficiëntie van het handelssysteem
en de liquiditeit van de markt. Als gevolg van het slechten van de bestaande
formele handelsbarrières door de communautaire richtlijnen en de behoefte
aan liquiditeit, zal de handel op de kapitaalmarkt meer gaan tenderen naar
de voor het desbetreffende fonds meest liquide markt. Deze biedt immers doorgaans
de beste prijs. De thuismarktfunctie van alle Europese openbare effectenmarkten
zal op de proef worden gesteld. Het ligt in de lijn der verwachtingen dat
er een integratieen concentratieproces zal optreden op de thans nog gesegmenteerde
Europese kapitaalmarkt.1 Hierbij kan in beginsel
de positie van iedere Europese beurs onder druk komen te staan. Naast liquiditeit bestaan er uiteraard nog andere factoren die mede bepalend
zijn voor de concurrentieverhoudingen. Hierbij moet men bijvoorbeeld denken
aan de aanwezigheid van een liquide derivatenmarkt, de kwaliteit en de integriteit
van de beurs en de kwaliteit van de aan de beurs verbonden bemiddelaars (hoewel
de verbondenheid tussen lokale intermediairs en de beurs als gevolg van vrijheid
van dienstverlening vermindert). Door de concurrentieslag tussen beurzen onderling
en tussen openbare markt en buitenbeurshandel zullen de mogelijkheden tot
directe handel tussen partijen in de toekomst toenemen. De beurs onderhoudt
hierbij de infrastructuur, voorziet in informatiestromen en verzorgt de afwikkeling
van de transacties. In het geval van directe handel tussen grote beleggers
resteert voor de intermediairs in het wholesalesegment een research- en adviestaak.
Voor het retailsegment zal de huidige intermediairfunctie behouden blijven.Waar de sterke concurrentie in een homogene markt uiteindelijk toe zal
leiden, is niet met zekerheid te zeggen, al lijkt een concentratiebeweging
op de Europese kapitaalmarkt voor de hand te liggen. Zeker is wel dat de AEB
zich, door de toenemende (internationale) concurrentiedruk, competitief zal
moeten blijven opstellen. Bovenstaande processen impliceren immers een afkalvend
draagvlak voor een uitsluitend nationaal georiënteerde openbare effectenmarkt.
Voor de achterblijvers zullen voornamelijk lokale fondsen overblijven. 5. Perspectieven en mogelijkheden voor de AEB 5.1 InleidingDe AEB draagt in eerste instantie zelf de verantwoordelijkheid voor haar
commerciële welvaren. Zij heeft vanuit haar «mission statement» –
Amsterdam, dé internationale markt voor Nederlandse effecten –
gekozen voor een duidelijke strategie. Zoals hierboven beschreven, heeft de
AEB reeds belangrijke maatregelen genomen. Dit neemt echter niet weg dat voor
de toekomst verdere maatregelen noodzakelijk zullen zijn. Het is daarbij aan
de AEB om vanuit haar commerciële eigenbelang beleidsvoornemens te ontwikkelen.De overheid is primair verantwoordelijk voor het wettelijke kader, in
het belang van een adequate functionering van de effectenmarkten en de positie
van de beleggers op die markten. Voorts is het aan de overheid te zorgen voor
een goed bespeelbaar veld, met duidelijke regels die een levendig maar tevens
eerlijk spel mogelijk maken. Daarbij hoort het handhaven van de integriteit
van de effectenmarkten, waaronder het bestrijden van gebruik van voorwetenschap.
In de notitie van ondergetekende, mede namens de Minister van Economische
Zaken en de Minister van Justitie, aan de Tweede Kamer over handhaving van
de integriteit van het effectenwezen is reeds aangegeven welke initiatieven
thans op dit gebied worden genomen.15.2 Mogelijkheden voor de AEBMet de invoering van het nieuwe handelssysteem heeft de AEB een belangrijke
stap voorwaarts gemaakt. Mede hierdoor heeft zij een deel van het marktaandeel
herwonnen dat zij in voorafgaande jaren verloren had. Om de transactiekosten
te reduceren, bestaat de behoefte aan directe handelsfaciliteiten. De AEB
heeft hierop ingespeeld door deze faciliteiten ter beschikking te stellen.
Daarbij is de rol van de retailtransacties voor de prijsvorming niet uit het
oog verloren. De koppeling tussen beide segmenten is immers gegarandeerd,
hetgeen de liquiditeit van de totale markt ten goede komt. Daarnaast hebben
ook de versnelde effectenclearing2 en een verbeterde
informatievoorziening omtrent de op de beurs tot stand gekomen prijzen bijgedragen
aan de kwaliteit van de AEB. Er is echter geen tijd voor de AEB
om in tevredenheid om te zien. Door de toenemende concurrentie zal de efficiency
van het handelssysteem en de algemene kwaliteit van de beurs van cruciaal
belang blijken. Een thans adequaat systeem vormt geen garantie voor de toekomst,
hooguit een redelijke uitgangspositie.De ledenvergadering van de VvdE bestaat uit verschillende bloedgroepen
met niet altijd parallel lopende belangen. Door de ledenvergadering is onlangs
ingestemd met een plan voor een herziening van de bestaande organisatiestructuur.
Dit is, naar het zich thans laat aanzien, een belangrijke stap in de goede
richting. De voorstellen behelzen onder meer een scheiding tussen het verenigingsdeel
als zelfregulerende organisatie van de leden en een zelfstandige beursorganisatie
die zich volledig kan richten op haar cliënten: de uitgevende instellingen,
de institutionele en particuliere beleggers en het intermediair. Het beursbestuur
verwacht dat een op commerciële leest geschoeide marktorganisatie betere
mogelijkheden biedt om in de toekomst slagvaardig en efficiënt te opereren.
De klantgerichtheid wordt eveneens onderstreept, doordat in de voorgenomen
organisatiestructuur is voorzien in de «cliënt» als aandeelhouder
(beursleden, genoteerde ondernemingen en institutionele beleggers). Ondergetekende
is van mening dat de AEB zich zo flexibel en cliëntgericht mogelijk dient
op te stellen. De daarop gerichte voorstellen verdienen dan ook alle steun.
Dit neemt overigens niet weg dat de Minister ter zijner tijd de nieuwe structuur
zal dienen te toetsen op de vraag of de beurshouder in staat is te voldoen
aan alle verantwoordelijkheden en verplichtingen die de Wte 1995 expliciet
aan de beurshouder oplegt. Zowel de VvdE als de marktorganisatie dienen hiertoe
over voldoende mandaat en instrumenten te beschikken en elk van hen zal daarop
door de toezichthouder moeten kunnen worden aangesproken.Momenteel zijn er gesprekken gaande tussen de AEB en de EOE omtrent een
eventuele samenwerking. Indien de AEB en de EOE zouden besluiten samen te
gaan, zou dit een belangrijke stap betekenen voor de concurrentiepositie van
de gecombineerde beurzen. Zoals reeds in hoofdstuk 4 is aangegeven, bestaat
bij de marktpartijen een toenemende behoefte aan op maat gesneden producten,
mogelijkheden om bepaalde risico's van de contante markt af te dekken en mogelijkheden
om snel een positie in te nemen dan wel te sluiten. In economische zin zijn
de contante en de afgeleide markt reeds één allesomvattende
markt. Een samengaan van beide beurzen zou recht doen aan de marktvraag naar
een geïntegreerd productaanbod met voldoende hedgingsmogelijkheden («one
stop shopping»). Het is dan ook aannemelijk dat een integratie van effectenbeurs
en optiebeurs aanzienlijke voordelen zal opleveren. Om die redenen ben ik
uitdrukkelijk voorstander van het samengaan van beide beurzen. In het licht
van deze mogelijke samenwerking moet ook de voorgenomen aanpassing van de
organisatiestructuur van de VvdE worden bezien. Deze zal immers een fusie
tussen beide beursorganisaties vergemakkelijken. Daarnaast zal door het aangaan
van (internationale) strategische allianties (bijvoorbeeld het koppelen van
elektronische handelssystemen) de liquiditeit en daarmede de aantrekkelijkheid
van de AEB verder kunnen worden vergroot.1 Indien
partijen immers door middel van een elektronisch handelssysteem de producten
van verschillende markten kunnen kopen en verkopen, biedt dit een aanmerkelijk
toegevoegde waarde boven andere systemen.De professionalisering en de internationalisering van de bedrijfstak stellen
steeds hogere eisen aan de efficiency van de afwikkelingssystemen. Met de
realisatie van Necicom2 is hiervoor een belangrijke
stap gezet. Thans zijn er vergaande voorstellen om de Effectenclearing en
Necigef te herstructureren tot één centraal clearing-, settlement-
en bewaarinstituut (Amsterdam Securities Depository) waardoor de verrekening,
afwikkeling en bewaring in een hand zou komen. Daarnaast bestaat het voornemen
om een directe aansluiting met internationale clearing- &
afwikkelingssystemen te bewerkstelligen. Onlangs is transactiegewijze afwikkeling
mogelijk geworden. Dit vormt een aanzienlijke verbetering voor de zekerheden
omtrent betaling en levering van de gedane transacties. Ondergetekende is
van mening dat een kwaliteitsverbetering van het back office van de beurs
de algemene concurrentiepositie van de Amsterdamse effectenmarkt sterk ten
goede zal komen. De nieuwe structuur van clearing & afwikkeling zal echter
recht moeten doen aan de eisen zoals die zijn neergelegd in de Wet giraal
effectenverkeer (uit het oogpunt van een effectieve bescherming van de belegger).De AEB tracht tevens de beurskapitalisatie verder te vergroten door het
stimuleren van beursintroducties. Aan de kant van het aanbod van kapitaal
kan de beurs trachten het potentieel aan besparingen verder te activeren richting
effectenhandel, door het verder interesseren van het publiek voor het beleggen
in effecten. Daarbij is van belang nader invulling te geven aan de rol van
de aandeelhouder («corporate governance»), zoals onlangs door
de VEUO en de VvdE is aangekondigd. 5.3 SlotHet lijdt geen twijfel dat de effectenmarkten een periode ingaan van sterk
verhevigde concurrentie. Het is dan ook van groot belang dat de VvdE en de
AEB alert zullen blijven op de ontwikkelingen. De AEB zal zich competitief
dienen op te stellen en een zo hoog mogelijke kwaliteit moeten leveren tegen
de laagst mogelijke kosten. Vanuit de traditie van de van oudsher open Nederlandse
economie en gelet op de maatregelen die de VvdE en de AEB reeds hebben genomen
dan wel hebben aangekondigd, tonen zij ook in de toekomst aan hun «mission
statement» te willen blijven voldoen. Het is echter voor een groot deel
aan de VvdE en de AEB zelf in hoeverre de Europese harmonisatie en de totstandkoming
van de EMU vooral een belangrijke nieuwe kans dan wel een bedreiging vormen.
 XNoot1Bron: AEB, cijfers over 1995.XNoot2Bron: AEB (Review 1995 van de Fédération Internationale
des Bourses de Valeurs). Voor een aantal beurzen zijn niet alle historische
gegevens beschikbaar en is de afkorting n.b. (niet beschikbaar) ingevuld.XNoot1Het betreft hier tot de officiële markt toegelaten bedragen van zowel
nieuwe fondsen als van reeds toegelaten fondsen.XNoot2Bron: AEB en Nibe prae-advies nr. 3 ter gelegenheid van de Nibe jaardag
1995 van Van Ittersum.XNoot3 Het aandeel van de omzet van de AEB in de totale omzet in Nederlandse
fondsen is niet exact meetbaar. Het betreft hier derhalve een zo goed mogelijke
schatting door de AEB.XNoot4Bron: AEB.XNoot1Op basis van het gewicht in de CBS-koersindex.XNoot2Bron: AEB.XNoot3Bron AEB, cijfers ultimo 1995.XNoot1Zie voetnoot 5.XNoot2Het betreft hier een vergelijking tussen de spreads van het Amsterdamse
 handelssysteem en de gepubliceerde spreads van Seaq-international. De bied-
en laatprijzen die telefonisch en bilateraal tot stand komen in het Seaq-systeem
zijn onbekend.XNoot3De EOE-Optiebeurs kent haar eigen afwikkelcircuit.XNoot4Beide organisaties, die zijn opgericht door conglomeraten van internationaal
 opererende banken voor de afwikkeling van het (internationale) verkeer in
Eurobonds, bieden de faciliteit van geld- en stukkenverkeer in één
hand.XNoot1 Brief van 16 februari 1996, nr. BGW/2728-U).XNoot2 Professionele partijen hebben thans de beschikking over informatienetwerken
als Bloomberg en Reuters, voor de kleinere particuliere belegger verbetert
de beschikbaarheid van informatie door de ontwikkeling van de media in het
algemeen en bijvoorbeeld de ontwikkeling van Internet in het bijzonder.XNoot1 Bijvoorbeeld de (telefoon)handel op de Londense effectenbeurs in traditioneel
Nederlandse fondsen.XNoot2 Een aantal effecteninstellingen biedt bijvoorbeeld separaat van eventuele
advisering diensten met betrekking de uitvoering van de transactie aan om
aldus de transactiekosten voor de (particuliere) belegger te minimaliseren.XNoot3Voor banken is dit al eerder gerealiseerd door de bancaire coördinatierichtlijnen.XNoot1Tegenover de lange-termijnverbetering van de rendement-risicoverhouding
als gevolg van internationale diversificatie staat een toename van het koersrisico.
Spreiding over verschillende beleggingscategorieën en diverse valuta's
kan dit nadeel echter enigermate mitigeren.XNoot1Hierbij dient te worden opgemerkt dat het aanbieden van directe handelsfaciliteiten
voor het retailsegment voorlopig niet op grote schaal te verwachten is. Vanwege
het individuele tegenpartijrisico zal het niet mogelijk zijn om zonder tussenkomst
van een intermediair, directe transacties tussen particulieren te garanderen
door een clearinginstelling.XNoot2Overigens dienen ook de bij de buitenbeurshandel betrokken partijen zich
te houden aan de regels die bij of krachtens de Wte 1995 zijn gesteld. Tevens
staan zij onder toezicht van de STE.XNoot1 De tendens tot concentratie voltrekt zich thans reeds op diverse nationale
effectenmarkten (Italië, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland en Duitsland).XNoot1 Zie voetnoot 14.XNoot2De koper krijgt zijn stukken sinds 1 juni 1995 drie werkdagen na transactiedatum
geleverd. In het verleden duurde de afwikkeling zeven kalenderdagen.XNoot1De samenwerkende Europese beurzen hebben onlangs het zogenoemde Eurolist
opgezet. Hierdoor wordt het mogelijk voor grote reeds op een Europese beurs
genoteerde Europese ondernemingen om op eenvoudige wijze aanvullende noteringen
te verkrijgen op andere Europese beurzen en om gemakkelijker aan hun (informatie)verplichtingen
te voldoen.XNoot2Het datacommunicatiesysteem tussen Necigef en de bij hem aangesloten instellingen,
dat voorwaarden biedt tot belangrijke versnelling en afwikkeling van opdrachten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24456-11.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl