De situatie in voormalig Joegoslavië; Brief minister over de situatie in Bosnië
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22181, nr. 150

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

03-04-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

22181 nr. 150

25-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINLEIDINGREISROUTE EN GESPREKSPARTNERSI HUMANITAIRE SITUATIE, VLUCHTELINGEN EN ONTHEEMDEN Tuzla en omgevingGorazdeNederlands IFOR-contingent in BusovacaSarajevoBratunac en SrebrenicaMostarII DE ECONOMISCHE WEDEROPBOUWBetalingsachterstandenKanaliseringIII DE POLITIEKE WEDEROPBOUWVerkiezingenMediaInterne politieke verhoudingenMostarIV CONCLUSIESOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 46 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 181De situatie in voormalig Joegoslaviënr. 150BRIEF VAN DE MINISTER VOOR ONTWIKKELINGSSAMENWERKINGAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 25 maart 1996 INLEIDINGVan 25 februari tot 3 maart jl. bracht ik een bezoek aan Bosnië.
Doel van mijn reis was door eigen waarneming en gesprekken met de Bosnische
autoriteiten en vertegenwoordigers van hulporganisaties in het veld een indruk
te krijgen van de humanitaire situatie in Bosnië, in het licht van het
vredesproces dat op 21 november 1995 te Dayton in gang werd gezet. Identificatie
van lacunes of knelpunten in de hulpverlening en in de beginnende wederopbouwactiviteiten,
met het oog op de mogelijkheid van gerichte Nederlandse steun hieraan, behoorde
eveneens tot mijn reisdoel.ln het navolgende wordt verslag gedaan van mijn bevindingen op het gebied
van humanitaire en noodhulp en de economische en politieke wederopbouw, gevolgd
door mijn belangrijkste conclusies. REISROUTE EN GESPREKSPARTNERSOp 26 februari sprak ik in Tuzla met de cantonale en gemeentelijke
autoriteiten, met vertegenwoordigers van de Verenigde Naties Vluchtelingenorganisatie
(UNHCR), de International Management Group (IMG), en de niet-gouvernementele
hulporganisaties (ngo's) Artsen Zonder Grenzen (AZG), Scottish European Aid
(SEA), International Rescue Committee (IRC), en het Helsinki Citizens Assembly
(HCA) Cities to Cities programme. Ik bezocht Vozuca , een oorspronkelijk
gedeeltelijk Servisch dorp , nu vrijwel geheel verlaten, ten zuiden van Tuzla,
alwaar zich ontheemden uit Srebrenica (tijdelijk) aan het vestigen zijn, een
zgn. «collective centre» in Zjivinice waar ontheemden uit Srebrenica
nog verblijven, een recent opgeknapt huis waar een familie uit Srebrenica
tijdelijke huisvesting heeft gevonden, en de waterzuiveringsinstallatie voor
Tuzla e.o. aan de rehabilitatie waarvan Nederland bijdraagt.Op 27 februari bracht ik een bezoek aan Gorazde, alwaar ik
eveneens sprak met de cantonale en gemeentelijke autoriteiten,
en met vertegenwoordigers van UNHCR, CIMIC/ARRC (Civilian/Military Coordination
/ Ace Rapid Reaction Corps) en de Ierse hulp-ngo GOAL, en de door de oorlog
aangerichte ravage voornamelijk vanuit de lucht kon opnemen.In Sarajevo voerde ik anderhalve dag gesprekken op 28 en 29
februari. Gesprekspartners van regeringswege waren premier Muratovic en minister
Prlic van Buitenlandse Zaken van de centrale regering, en vice-premier en
minister van Financiën Bilandzija alsmede minister van Ruimtelijke Ordening
en Milieu Morankic van de Federatie. Daarnaast sprak ik met de gouverneur
van de Centrale Bank Omicevic, oud-premier Silajdzic en coördinator voor
de wederopbouw Hurtic, en voorts met Hoge Vertegenwoordiger Bildt, Ambassadeur
Frowick van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) –
missie, de Europese Commissie en de Wereldbank. Tevens voerde ik gesprekken
met (vertegenwoordigers van) de volgende hulporganisaties: UNHCR (o.m. Special
Envoy Jessen-Petersen), ICRC, AZG, Nederlandse Rode Kruis (NRK), La Benevolencja
en nog enige andere. Tenslotte sprak ik ook nog met vertegenwoordigers van
onafhankelijke media in Bosnië, en bracht ik een bezoek aan de zwaar
door de oorlog getroffen wijk Hrasno, waar o.m. met steun van de Gemeente
Amsterdam een project inzake «community building» wordt uitgevoerd.Op 29 februari bezocht ik het Nederlands Militair Contingent in Busovaca, en tevens Vitez, de Bevoorradingscompagnie te Santici , en enige humanitaire projecten in die streek, en voerde gesprekken
met de contingentscommandant Brigade-generaal Coopmans en enige medewerkers.Vanuit Sarajevo bracht ik op 1 maart, na een gesprek in Palemet
de Minister voor Vluchtelingenzaken van de «Republika Srpska»,
een bezoek aan een ontheemdenopvangcentrum in Bratunacen aan Srebrenica.Tenslotte deed ik op 2 maart Mostar aan, alwaar gesproken werd
met de burgemeester van (Bosnisch-Kroatisch) West-Mostar en de plv. burgemeester
van (Bosnisch Moslim) Oost-Mostar, Europese Unie vertegenwoordiger Koschnick
en medewerkers, waaronder de Nederlandse chef van de politiemacht van de West
Europese Unie (WEU), en wederom met vertegenwoordigers van humanitaire hulporganisaties
als UNHCR, ICRC, Technische Hilfswerke (THW), AZG, IRC en enige andere, en
tenslotte met enige leden van de European Commission's Monitoring Mission
(ECMM) en een vertegenwoordiger van de OVSE. I HUMANITAIRE SITUATIE, VLUCHTELINGEN EN ONTHEEMDEN Tuzla en omgevingTe Tuzla voerde ik gesprekken over de opvang van ontheemden uit de voormalige
enclave Srebrenica. Tijdens mijn vorige bezoek daar, enkele dagen na de val
van de enclave in juli 1995, had ik een Nederlandse hulpbijdrage van usd 5
mln. toegezegd voor rehabilitatie en herhuisvesting van deze ontheemden, te
kanaliseren via de Bosnische regering en de cantonale autoriteiten. Toezicht
hierop namens Nederland houdt de organisatie IMG.Hiervan is nu 3 mln. uitgegeven voor het opknappen van ruim 200 huizen
in Srebrenik en in Brcko, waar ca. 3000 ontheemden een tijdelijke woonplek
hebben verkregen. Mede dankzij deze en andere donaties en activiteiten van
ngo's is het aantal ontheemden dat nu nog in opvangcentra verblijft nog slechts
ca. 6100, waarvan 2400 in de stad Tuzla. De autoriteiten waarschuwden echter
dat dit getal een vertekend beeld schetst: waar families spontaan tijdelijk
waren opgenomen door familie of bekenden zouden de meesten toch vroeg of laat
naar elders moeten vertrekken. Bovendien lopen binnenkort de contracten af
van de huiseigenaren die ten tijde van de eerdere golf ontheemden
hadden toegezegd voor twee en een half jaar ontheemden in hun huis te laten
wonen. Ik heb toegezegd dat de laatste twee miljoen van de gecommitteerde
usd 5 mln. gebruikt kan worden voor huisvesting van deze laatste 6100 ontheemden,
en dat zonodig meer hulp beschikbaar zal worden gesteld voor huizenrehabilitatie
activiteiten, zodat er geen ontheemden meer in opvangcentra te hoeven worden
opgevangen. Het gaat om tijdelijke herhuisvesting: de mogelijkheid van uiteindelijke
terugkeer van de oorspronkelijke bewoners naar Tuzla canton, alsmede van de
huidige ontheemden in Tuzla canton naar hun eigen oorspronkelijke huizen dient
volgens het akkoord van Dayton te worden opengehouden. De plannen betreffen
het opknappen van huizen, waarbij de eigenaar van het huis in ruil voor het
opknappen of afbouwen van zijn woning zich verplicht ontheemden gedurende
drie jaar daarin te laten wonen.Door de heer Suljic, een van de ex-bestuurders van Srebrenica, was al
in Nederland aandacht gevraagd voor het plan om mensen uit de enclave Srebrenica
zoveel mogelijk samen te herhuisvesten in Vozuca, een grotendeels verlaten
dorp dat vroeger voor 50% Servisch was, op ongeveer 35 km van Tuzla. Helaas
ging het geplande gesprek met zijn medebestuurder Farudin Salihovic in Tuzla
niet door wegens diens plotselinge vertrek naar Sarajevo. Wel ben ik zelf
gaan kijken op de beoogde locatie, waar zich nu zo'n 1500 mensen bleken te
hebben gevestigd. Uit gesprekken met de ontheemden daar werd mij duidelijk
dat men dit als een tijdelijke oplossing ziet: op termijn wil men terug naar
Srebrenica. Ik heb toegezegd dat activiteiten ten behoeve van deze tijdelijke
herhuisvesting, zoals ontmijning (hard nodig in het gebied), noodreparatie
aan woningen en aan nutsvoorzieningen op steun van de Nederlandse overheid
kan rekenen.Ik bezocht in Zjivinice een «collective centre» waar 200 voormalige
inwoners van de enclave Srebrenica waren ondergebracht en al acht maanden
verbleven. Zij zouden echter nu binnen twee weken vertrekken naar door de
Duitse organisatie GTZ opgeknapte woningen. Norwegian Peoples Aid verzorgde
hier extra voedselvoorziening. Ook deze ontheemden stelden «als vrede
mogelijk is» terug te willen naar hun vroegere woonplaatsen, en vroegen
naar bericht over hun vermiste echtgenoten, zonen, broers en vaders.Ik bezocht een voorbeeld van een opgeknapt huis, waar op de benedenverdieping
een ontheemd gezin uit Srebrenica woonde, bestaande uit acht personen, en
op de eerste verdieping de eigenaar die in ruil voor het afbouwen van zijn
huis voor drie jaar ontheemden daarin zal laten wonen.Voorts bezocht ik de waterzuiveringsinstallatie bij Zjivinice waar met
behulp van Nederlands noodhulpgeld de filters van nieuwe bekleding worden
voorzien waardoor de drinkwatervoorziening voor Tuzla met 50% zal stijgen.Door de cantonale autoriteiten werd aandacht gevraagd voor de plotselinge
vermindering van de UNHCR voedselrantsoenen van 16 naar 9 kg per persoon per
maand. Uit gesprekken met UNHCR bleek de reden daarvoor te zijn dat Bosnische
legercommandanten zich recent een deel van UNHCR's voorraden had toegeëigend.
Dit wordt inmiddels teruggedraaid. Wel is UNHCR doende de voedselrantsoenen
geleidelijk aan te verminderen in een poging de afhankelijkheid van de bevolking
van voedselhulp te verminderen. In dit verband verdienen zaaigoed en gereedschappen
-distributieactiviteiten van de VN Voedsel en Landbouworganisatie (FAO) in
Bosnië steun, zoals reeds gebeurt uit het Nederlandse trustfund van usd
50 mln. bij de Wereldbank. In Tuzla – en later Gorazde, Mostar en Sarajevo – voerde ik
gesprekken met vertegenwoordigers van een groot aantal buitenlandse niet-gouvernementele
organisaties werkzaam op humanitair gebied en in het kader van de wederopbouw.
Het bleek mij wederom dat er slechts weinig Nederlandse NGO's zijn die, anders
dan door middel van fondsenwerving, in Bosnie actief zijn. Uitzonderingen
daarop zijn Artsen Zonder Grenzen en het Nederlandse Rode Kruis. GorazdeIn de zwaarbeschadigde moslim-enclave Gorazde wonen volgens recente cijfers
van UNHCR momenteel zo'n 30 000 ontheemden op een totale bevolking van
ong. 60 000.Voedsel is niet langer de eerste prioriteit, zoals tijdens de oorlog nog
het geval was. Ook de medicijnentoevoer is verbeterd. De meest urgente behoeften
liggen nu op het gebied van de nutsvoorzieningen en woonruimte. Sinds enige
jaren zit de enclave zonder electriciteit en tapwater. Het ontbreken van water
en electriciteit legt ook de lokale industrie lam. De straten in het centrum
van Gorazde zijn vol mensen, maar economische bedrijvigheid ontbreekt geheel.
De scholen worden deels bewoond door ontheemden, zodat de resterende schoollokalen
overvol zijn met leerlingen, die bij toerbeurt les krijgen.Zo'n 2000 huizen in Gorazde zelf en 3500 in het kanton Gorazde zijn als
gevolg van de oorlog beschadigd. Mensen kunnen daarom nog niet terug, soms
ook niet omdat de toegangswegen naar hun oorspronkelijke huis, of de bruggen
over de rivier, niet begaanbaar zijn.Voor een onmiddellijk, kleinschalig herstel van de electriciteitsvoorziening
worden dezer dagen enkele generatoren geleverd. Een meer permanent herstel
van de electriciteitsvoorziening met nieuwe transmissiesystemen strekt zich
uit over de grens tussen de Moslims in Gorazde en de Bosnische Serviërs
in de Republika Srpska (Visegrad, Kopaci) en vervolgens door naar Foca, eveneens
in Servisch gebied, en vergt derhalve samenwerking tussen beide entiteiten.
Dit maakt het herstel niet alleen om humanitaire, maar ook om politieke overwegingen
van belang, reden waarom dit project ook tijdens de conferentie van Rome op
de agenda stond. Bij de uitvoering van de activiteiten moet rekening worden
gehouden met de noodzaak van mijnopruiming. De totale kosten van het project
worden vooralsnog geraamd op ruim DM 7 miljoen, waarvan reeds DM 2 miljoen
door de Europese Commissie is toegezegd. Ik heb de bereidheid uitgesproken
eveneens een bijdrage te leveren aan dit project, zo mogelijk in een samenwerkingsvorm
met de Commissie.Ook herstel van de watervoorziening in Gorazde vraagt om samenwerking
tussen de entiteiten. In Sarajevo gaf Premier Muratovic tegenover mij aan
dat hierover inmiddels overeenstemming was bereikt. lk heb de bereidheid aangegeven
zonodig financieel of ook met Nederlandse expertise bij te dragen aan het
herstel van de watervoorziening in Gorazde, indien de geplande financiering
tekort mocht schieten.Voor wat betreft het huisvestingsprobleem en het opstarten van kleinschalige
economische bedrijvigheid heb ik eveneens mogelijkheden voor Nederlandse steun
besproken, en organisaties aldaar actief op dit gebied, zoals het Ierse GOAL
en het Amerikaanse IRC, steun toegezegd.Tenslotte heb ik de autoriteiten van Gorazde uitgenodigd voorstellen in
te dienen voor het herstel van twee lichte bruggen over de Drina die in 1994
zijn vernietigd, waardoor deze rivier over een lengte van 30 km niet kan worden
overgestoken. Herstel daarvan zou het aan ongeveer 22 500 ontheemden
mogelijk maken terug te keren naar hun huizen buiten de stad Gorazde maar
nog steeds in Federatiegebied. Nederlands IFOR-contingent in BusovacaIn het gebied dat door het Nederlandse IFOR-contingent in Busovaca wordt
bestreken wonen zowel Moslims, Kroaten als Bosnische Serviërs. De plaatselijke
bevolking verzoekt de Nederlandse militairen om hulp bij het uitvoeren van
diverse herstelwerkzaamheden, zoals het opknappen van verwaarloosde of door
de oorlog beschadigde scholen, drinkwatervoorzieningen, kleine bruggen, speelplaatsen
e.d. Daarbij is soms de inzet van de genie nodig, alsmede materiële en/of
financiële ondersteuning.De Nederlandse militairen tonen zich gaarne bereid de lokale bevolking
in dit soort werkzaamheden terzijde te staan om aldus het wederopbouwproces
te helpen starten, alsook om redenen van «force protection». Op
basis van concrete kleinschalige hulpprojecten die reeds door de Nederlandse
militairen zijn geïdentificeerd, heb ik besloten de eerder aan Minister
Voorhoeve uit de Ontwikkelingssamenwerkingsbegroting voor het lFOR-contingent
voor nood- en humanitaire activiteiten toegezegde nlg 0,5 miljoen te verdubbelen.
Daarbij is overeengekomen dat de activiteiten evenredig over de drie in het
gebied woonachtige etnische groepen zullen worden verdeeld, dat goede coördinatie
plaatsvindt met hulporganisaties die in dit gebied actief zijn, dat de projecten
vraaggestuurd zijn en zoveel mogelijk door de inwoners zelf worden uitgevoerd. SarajevoIn Sarajevo stelde ik mij op de hoogte van de voortgang van diverse door
Nederland gefinancierde noodhulpprojecten, o.a. op het gebied van de water-
en electriciteitsvoorziening en de ombouw door het NRK van ketelhuizen. De
algehele situatie is uiteraard zeer veranderd sinds mijn laatste bezoek in
juli 1995. Men loopt vrijelijk op straat, er zijn winkels open met koopwaar,
de markt ligt vol fruit, en overal zijn boekenstalletjes (veelal met tweede
hands boeken te koop). Toch heerst er nood, met name onder de kwetsbare groepen
en wonen er nog immer tienduizenden ontheemden volledig afhankelijk van hulpverlening
in de stad. De oorlogsschade is enorm. Er is grote behoefte aan beglazing,
weinig ruiten hebben het vierjarig beleg van de stad overleefd. Bezien wordt
of Nederlandse financiering mogelijk is voor beglazing t.b.v. scholen, bejaardencentra
en andere specifieke gebouwen, alsmede woonhuizen. Een andere urgente zaak
is het weer helpen opstarten van bedrijven en ondernemingen. Hiervoor is op
verzoek van de Bosnische autoriteiten een deel van de Nederlandse wederopbouwhulp
die via de Wereldbank wordt gekanaliseerd bestemd.Ik bracht een bezoek aan de zwaar door beschietingen getroffen wijk Hrasno,
waar thans een project «community building» (fysieke en sociale
wederopbouw) wordt uitgevoerd, waaraan de Gemeente Amsterdam een financiële
bijdrage levert. Een Amsterdamse gemeenteambtenaar geeft leiding aan het project.Ook voerde ik gesprekken over de exodus van Serviërs uit de voorsteden
van Sarajevo. Uit deze gesprekken rees het volgende beeld op:Direct na sluiting van het Dayton-akkoord was reeds een spontane uittocht
begonnen.Aanvankelijk had de regering van de Republika Srpska deze ontmoedigd.
Het was burgemeesters in Oost-Bosnië zelfs verboden de vluchtelingen
te helpen bij opvang, hetgeen tot problemen had geleid. Door een combinatie van factoren was het wantrouwen bij de Servische bevolking
t.a.v. de bestuursoverdracht echter niet weggenomen: het uitblijven van een
substantiële VN-politiemacht, als bedreigend ervaren uitingen van Bosnische
regeringsleiders, onduidelijkheden m.b.t. de amnestie-wetgeving, arrestatie
van Servische militairen en vooral een te rigide tijdschema van het Dayton-akkoord.Toen duidelijk werd door uitspraken van Commandant IFOR, Hoge Vertegenwoordiger
Bildt en de resultaten van de bijeenkomst in Rome op 17 februari, dat strak
de hand zou worden gehouden aan het Dayton-akkoord, was de Bosnisch-Servische
regering van beleid veranderd en had de exodus aangemoedigd. Deze was goed
georganiseerd: bewoners van bepaalde voorsteden werden gedirigeerd naar aangewezen
bestemmingen in Oost-Bosnië (Bratunac, Srebrenica, Rogatica, Visegrad,
Foca enz.). Konvooien van vrachtauto's werden georganiseerd. Kritiek is mogelijk
op het besluit van lFOR om deze exodus te begeleiden. Overigens heeft een
aantal Serviers die willen blijven, zich georganiseerd rond de oud-burgemeester
van Servisch Sarajevo, Stanisic. Bratunac en SrebrenicaOp 1 maart bracht ik, begeleid door UNHCR, een bezoek aan Srebrenica en
Bratunac, waarbij ik mij concentreerde op de vluchtelingenproblematiek en
voorts enige plaatsen bezocht waar massamoorden zijn gepleegd. Voorafgaand
had ik een gesprek met UNHCR Special Envoy Jessen-Petersen in Sarajevo en
de Minister voor Vluchtelingenzaken van de Republika Srpska, Vladusic, in
Pale.De heer Petersen zei dat UNHCR zijn humanitaire bijstand na het vredesakkoord
graag zou uitfaseren, maar dat nog wel zeer lange tijd zou duren. De voedselsituatie
is redelijk, maar vluchtelingen die willen terugkeren, hebben behoefte aan
matrassen, bedden, keukengerei, huisraad enz. De terugkeer zal overigens niet
mogelijk zijn zonder wederopbouw, een veilige omgeving en het ruimen van mijnen.IFOR zorgt thans voor bewegingsvrijheid, verleent ondersteuning bij het
repareren van wegen en bruggen en verstrekt (op overigens helaas beperkte
schaal) informatie over mijnen.Minister Vladusic bevestigde dat de autoriteiten in de Republica Srpska
aanvankelijk de uittocht uit Sarajevo hadden ontmoedigd, maar men kon de Serviers
uit de voorsteden uiteindelijk niet het recht ontzeggen weg te trekken. Dat
gaf wel grote opvangproblemen: in de Republica Srpska zijn zo'n 50 collectieve
centra in scholen, sportzalen enz.De exodus is een klap voor het Dayton-akkoord, dat immers beoogt een pluriforme
samenleving te vestigen in Bosnië. Thans gebeurt het omgekeerde. Ik onderken
de noodzaak om degenen, die toch wegtrekken, onderdak te verstrekken, maar
dat zou niet zodanig moeten gebeuren, dat de terugkeer van de oorspronkelijke
bewoners onmogelijk wordt. Alleen tijdelijke opvang in huizen die verlaten
zijn is onder het Dayton-akkoord toegestaan. Ook in Tuzla wil Nederland alleen
op die basis financieel bijdragen aan de opvang van ontheemden uit bijv. Srebrenica,
zodat de Serviers ooit naar Tuzla kunnen terugkeren.Onder die voorwaarden, zo heb ik tegenover minister Vladisic bevestigd,
wil Nederland middels UNHCR ook de opvang van Servische ontheemden in de Republika
Srpska ondersteunen.Tijdens de rit naar Bratunac en in Srebrenica bleek dat het probleem nog
ingewikkelder is: verwoeste huizen van Moslims worden door Serviers uit de
voorsteden van Sarajevo weer opgebouwd. Aan wie komt het herstelde huis toe? Minister Vladusic betwijfelde of veel Serviers ooit zouden willen terugkeren,
maar dat zij daartoe in volledige vrijheid konden beslissen. Tussen de beide
entiteiten zouden goede afspraken moeten worden gemaakt over de terugkeer
van ontheemden en vluchtelingen.Hij ontkende overigens niet, dat er groeperingen zijn, die de terugkeer
om politieke redenen trachten te manipuleren.Op weg naar Bratunac en Srebrenica bezocht ik– het voetbalveld van Nova Kabasa, waar Moslims werden bijeengedreven
voor executie.– het kruispunt bij Konjevici, waar Moslims met machinegeweervuur
om het leven zijn gebracht.– een landbouwloods te Kravica. Op de binnenmuren waren talloze
sporen van geweervuur te zien.(een massagraf dat bij Glogova zou liggen, kon niet worden getraceerd;
ik was slechts begeleid door UNHCR-vertegenwoordigers, niet door deskundigen
van het Tribunaal).Over de weg van Sarajevo richting Srebrenica reden ontelbare vrachtwagens
en aanhangers met huisraad. (Toen ik op 2 maart door twee Servische voorsteden
van Sarajevo reed kon ik inderdaad constateren dat deze zo goed als 100 procent
verlaten waren). Vanaf Vlasenica t/m Srebrenica was men bezig zich te vestigen
in verlaten en door de etnische zuiveringen en oorlogshandelingen deels verwoeste
huizen. Ontheemden die de delegatie bezocht in een collectief centrum in Bratunac,
bleken afkomstig uit Hadzici, een der Servische voorsteden van Sarajevo. Sommigen
stelden dat de reden van hun vertrek was gelegen in uitspraken van Premier
Muratovic dat alle Serviers zich (na teruggave van de gebieden aan de Federatie)
zouden moeten verantwoorden. Anderen echter stelden al meteen na «Dayton»
te hebben besloten tot weggaan, doch na de conferentie van Rome (17/2), toen
onherroepelijk was komen vast te staan dat er geen sprake van Servische autonomie
in de voorsteden zou zijn, daaraan onmiddellijk gevolg te hebben gegeven.
De burgemeester van Bratunac vertelde te zijn overvallen door hun komst: er
was weliswaar afgesproken dat Hadzici naar Bratunac en Srebrenica zou evacueren,
doch dat zou pas vlak voor 20 maart gebeuren (wanneer het federale leger de
voorsteden in mag). Rome had dit versneld. Vooral de kwetsbare groepen (ouderen
en alleenstaande moeders met kinderen) kwamen in collectieve centra terecht.
Per half maart zou iedereen behoorlijk onderdak hebben, zo verzekerde de burgemeester.
Inderdaad maakte het geheel een goed georganiseerde indruk. UNHCR levert extra
meel voor brood en ander voedsel. Overigens stelden de ontheemden stellig
niet naar Sarajevo te zullen terugkeren, zolang daar een Moslim-bestuur zou
zijn, een heel ander geluid dan door mij van de kant van de ontheemden uit
Srebrenica in Tuzla was gehoord, waar men zich slechts tijdelijk wilde vestigen
en zei uiteindelijk naar Srebrenica terug te willen gaan.Ik bezocht de door Dutchbat verlaten compound in Potocari en vervolgens
Srebrenica, waar grote bedrijvigheid heerste. Een school functioneerde reeds.
Huizen waren door nieuwe aankomers in gebruik genomen en provisorisch wind-
en waterdicht gemaakt, doch niet dan nadat alle aangetroffen huisraad der
in juli 1995 uit Srebrenica verdreven Moslim-bewoners op straat was gegooid.
Beide moskeeën waren totaal vernield. MostarDe samenwerking tussen Moslims en Kroaten verloopt nog immer zeer stroef.
Dit heeft zijn weerslag op de humanitaire situatie in het gebied. Met name
de Kroatische zijde weigert Moslim ontheemden terug te laten keren
naar hun woningen wanneer die zich binnen «Kroatisch» gebied bevinden.
Daarbij komt dat zeer veel huizen en infrastructuur buiten Mostar zijn vernield.
Dit alles betekent dat in het oostelijk (Moslim) deel van Mostar tussen 6 000
oorspronkelijke bewoners nog 18 000 ontheemden verblijven. Maar ook in
het Westelijk deel wonen op een totale bevolking van plm. 27 000 ongeveer
12 000 ontheemden. Een aantal buitenlandse hulporganisaties is actief,
naast uiteraard de EU zelf die voorlopig het bestuur over Mostar voert. Om
het grootste probleem, de druk op de binnenstad aan de oostkant, te helpen
verlichten heb ik DM 2 mln. toegezegd aan de autoriteiten van Oost Mostar
voor snelle wederopbouw van een honderdtal huizen buiten Mostar. Een Duitse
organisatie, Technische Hilfswerke (THW) zal daarbij behulpzaam zijn.Een ander groot probleem is het gebrek aan economische activiteit. Meer
investeringen en know-how zijn nodig om te beginnen kleine particuliere bedrijven
(weer) op te starten. De EU heeft tot nu toe twee keer DM 4 mln. in dit soort
werk gestoken. II DE ECONOMISCHE WEDEROPBOUWHet proces van wederopbouw betreft in de eerste plaats het herstel van
de gevolgen van de oorlog, maar tevens de gevolgen van vele jaren achterstallig
onderhoud, alsmede de transitie van het oude socialistische regime naar een
markteconomie en een democratische rechtsstaat. Doelstelling is de realisering
van een vreedzaam multi-etnisch, democratisch en economisch levensvatbaar
Bosnië.De behoeften aan urgente economische reconstructie- en macro-economische
steun worden voor de komende 3–4 jaar door de Wereldbank geschat op
usd 5,1 miljard voor heel Bosnië-Herzogovina (exclusief humanitaire hulp
en de aflossing van betalingsachterstanden), waarvan usd 3,7 miljard voor
de Moslim-Kroatische Federatie en usd 1,4 miljard voor de Republika Srpska.Voor de reconstructiebehoeften van het eerste kwartaal van 1996 is tijdens
de donorconferentie in Brussel op 20–21 december jl. ruim $ 500 miljoen
bijeengebracht. Nederland heefr daarvan $ 50 miljoen voor zijn rekening genomen,
dat conform de door Bosnië gekozen prioriteiten is gealloceerd voor een
kredietlijn voor weer startende bedrijven, essentiële importen waaronder
gas, een sociaal noodfonds, het ontwikkelen van wederopbouwprojecten, opbouw
van overheidsinstellingen en het gedeeltelijk verlichten van de schulden van
Bosnië aan de Wereldbank. De allocatie is flexibel en kan in het licht
van veranderde of nieuwe prioriteiten van de Bosniers worden aangepast. Van
deze $ 50 miljoen is tot nu toe $ 15 miljoen uitgegeven. Het nationale inkomen van Bosnië-Herzegovina is teruggelopen van
usd 1900 per capita vóór het uitbreken van de oorlog tot naar
schatting op dit moment $ 500. Het weer opstarten van economische produktie
en het creëren van werkgelegenheid voor ontheemden, gedemobiliseerde
soldaten en anderen is van groot belang. Met het oog hierop werd van Bosnische
kant gepleit voor het aanhalen van economische betrekkingen met Nederland.
Het gaat daarbij niet zozeer om handel als wel om het bevorderen van buitenlandse
investeringen in Bosnië, waarvoor reeds de eerste beschermende maatregelen
zijn getroffen. In antwoord hierop is toegezegd de Financieringsmaatschappij
voor Ontwikkelingslanden te verzoeken activiteiten in Bosnië te ontplooien,
zo mogelijk in samenwerking met het Ministerie van Economische Zaken. Een
ontwikkelingsbank aan Bosnische kant zou eveneens een positieve bijdrage kunnen
leveren. Voorts is reeds vermeld dat binnen de Nederlandse committering voor wederopbouwhulp een reservering voor een kredietlijn is opgenomen.
Deze reservering kan worden verhoogd, indien de Bosnische overheid dit wenst.
Tenslotte zijn onlangs het Programma Uitzending Managers (PUM) en de bedrijfsleven
gerelateerde faciliteiten (ORET/MILIEV) opengesteld.De Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw komt alleen de Moslim-Kroatische
Federatie in Bosnië-Herzegovina ten goede en niet de Republika Srpska,
zolang de Republika Srpska haar verplichtingen onder het vredesakkoord naar
het oordeel van Nederland niet afdoende nakomt, inclusief het punt van samenwerking
met het Internationaal Tribunaal. Uitzonderingen op deze conditionaliteit
vormen de humanitaire en noodhulp, mijnopruiming en, naar aanleiding van mijn
bevindingen in Bosnië, activiteiten die de samenwerking tussen de Federatie
en de Republika Srpska bevorderen, zoals bijvoorbeeld het herstel van de electriciteitsvoorziening
in Gorazde.Van diverse kanten is ongerustheid uitgesproken over de trage start van
de wederopbouw.Toch wordt op verschillende plaatsen, zoals in Sarajevo en Mostar, sneller
hersteld en gebouwd dan verwacht. Er wordt in Bosnië door de Hoge Vertegenwoordiger
Bildt, de donorinstellingen, hulporganisaties en de Bosniërs zelf hard
gewerkt aan het identificeren, ontwikkelen en aanbestedingsrijp maken van
specifieke activiteiten, en enkele maanden zijn nog te kort om tot grootschalige
implementatie te hebben kunnen leiden.Wel zorgwekkend is de trage concretisering van de toezeggingen voor het
eerste kwartaal van 1996, die tijdens de donorbijeenkomst in december 1995
in Brussel zijn gedaan. De Europese Unie en Nederland behoren tot de weinige
donoren die hun toezeggingen reeds in een vroeg stadium daadwerkelijk hebben
gecommitteerd en ten dele daadwerkelijk besteed. Deze trage werkwijze, waarover
o.a. ook premier Muratovic zich zeer bezorgd toonde, legt een hypotheek op
de volgende donorconferentie die is voorzien voor medio april a.s. op ministerieel
niveau, en die zal moeten leiden tot toezeggingen voor de rest van 1996 en
daarna. Ter voorbereiding van deze donorbijeenkomst heeft de Bosnische regering
daarom medio maart een voorbereidende bijeenkomst op expertniveau belegd en
is eind maart een bijeenkomst op hoog niveau gepland met de lslamitische landen.Nederland heeft de bijeenkomst van medio maart bijgewoond. Voorts stelt
Nederland zich in internationale fora actief op en doen wij een beroep op
andere donoren om in de aanvangsfase van de wederopbouw veel hulp te bieden
en deze snel ter beschikking te stellen. BetalingsachterstandenDe Bosnische regering sprak in het bijzonder haar bezorgdheid uit over
de samenwerking met de Wereldbank, waarvan men de procedures als streng en
weerbarstig ervaart.Wat betreft de onderhandelingen tussen Bosnië en de Wereldbank over
de achterstallige betalingen aan de Bank (ruim usd 500 miljoen waarvan $ 165
miljoen achterstallige rente), waarvoor binnenkort een regeling moet worden
overeengekomen teneinde het lidmaatschap van Bosnië te realiseren, deel
ik het standpunt van de Bosnische regering dat de Bank zich soepeler zou moeten
opstellen. De positie van Bosnië is zodanig uitzonderlijk, dat een innovatieve,
creatieve oplossing moet worden gevonden. Hierop is door Nederland en diverse
andere landen reeds in oktober jl. bij de Bank aangedrongen. Naar aanleiding
van de gesprekken met de Bosnische overheid en op basis van de betreffende
voorstellen van de Bank, heb ik mede namens Minister Zalm van Financiën
een brief gezonden met deze strekking aan de President van de
Bank. Ook de Nederlandse Executive Director bij de Bank, die tevens de belangen
van Bosnië behartigt, heeft zich terzake actief opgesteld. lnmiddels
heeft de Board van de Wereldbank op 12 maart jl. een voorstel voor het wegwerken
van betalingsachterstanden en een meerjarig hulpprogramma voor Bosnië
aanvaard. Het uiteindelijke voorstel is, mede dankzij de Nederlandse inspanningen,
op een aantal plaatsen versoepeld: De «rescheduling»-termijn wordt
30 in plaats van 25 jaar en het hulpprogramma wordt op normale in plaats van
verharde IDA-voorwaarden verstrekt. KanaliseringWat betreft de door Nederland gecommitteerde ruim f 80 miljoen (usd
50 miljoen) ten behoeve van de wederopbouw, die ingevolge eerdere afspraken
tussen Bosnië en Nederland via de Wereldbank worden gekanaliseerd, is
overeengekomen dat besluitvorming over nieuwe committeringen en kanalisering
daarvan zal plaatsvinden op basis van de ervaringen en resultaten met deze
eerste tranche. Wel heb ik reeds nu de bereidheid van de Nederlandse regering
tot meerjarige steun aan de wederopbouw van Bosnië herhaald. III DE POLITIEKE WEDEROPBOUWDe wederopbouw van Bosnië is niet alleen een economisch, maar ook
een politiek transitieproces dat zich richt op de totstandkoming van een multi-etnische,
pluriforme samenleving en een democratische rechtsstaat. In deze politieke
(weder)opbouw zijn de relatie tussen de beide entiteiten, de voorbereiding
en organisatie van de verkiezingen en de rol van de media van belang.De Hoge Vertegenwoordiger Bildt uitte tegenover mij zijn zorgen, dat de
beide entiteiten, de Federatie en de Republika Srpska, eerder uit elkaar dan
naar elkaar toe groeien. De Servische uittocht uit de voorsteden van Sarajevo
is daar wel het meest duidelijke voorbeeld van. De heer Bildt wil trachten
dit proces tegen te gaan door bij de internationale donoren ook actieve aandacht
voor de rehabilitatie van de Republika Srpska te bepleiten. Het probleem daarbij
is uiteraard, dat in de Republika Srpska nog steeds personen die zijn aangeklaagd
door het Oorlogsmisdaden Tribunaal, openbare functies bekleden, hetgeen in
strijd is met de nieuwe grondwet die onderdeel uitmaakt van het Dayton-akkoord.
Voorts is van samenwerking van de Republika Srpska met het Tribunaal geen
sprake. lk heb tegenover de heer Bildt dan ook aangegeven wat betreft reconstructie
in de Republica Srpska niet verder te willen gaan, dan steun te geven aan
projecten die de samenwerking tussen de Moslim-Kroatische Federatie en de
Republika Srpska bevorderen. VerkiezingenHet akkoord van Dayton heeft de voorbereiding van de verkiezingen en de
verkiezingswaarneming in handen van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking
in Europa (OVSE) gelegd. In het Dayton-akkoord wordt bepaald dat de verkiezingen
binnen zes tot negen maanden (na de totstandkoming van het akkoord) worden
gehouden. Het gaat daarbij om verkiezingen voor het parlement en het presidentschap
van de republiek Bosnië-Herzegovina, het parlement van de Moslim-Kroatische
Federatie, het parlement en presidentschap van de Republika Srpska, en eventueel
lokale verkiezingen. De OVSE heeft de taak aan te geven wanneer vrije en eerlijke verkiezingen kunnen worden gehouden en zonodig te helpen
daarvoor de voorwaarden te scheppen.Het Hoofd van de OVSE-missie, Ambassadeur Frowick, zei mij, dat de technische
voorbereidingen goed verlopen en dat de basisregels door alle partijen aanvaard
zijn. De verkiezingen zouden volgens hem tussen 14 augustus en 14 september
a.s. gehouden kunnen worden.De OVSE werkt aan voorstellen voor een «level playing field»
voor de verkiezingen, waarvan binnenkort de afronding wordt verwacht. Daarbij
wordt uitgegaan van een supervisie- en monitoringstructuur met een tweetal
opties, één met ongeveer 1200 OVSE-supervisors (10 per district),
de tweede van zo'n 4000 OVSE-supervisors (één voor elk stembureau).
De kosten van de eerste optie worden voorlopig geschat op usd 38 miljoen tot
aan de verkiezingen, van de tweede optie op usd 46 miljoen. Deze opties vormen
nog onderwerp van overleg in OVSE-verband. Voor de financiering van deze structuren
wordt een beroep gedaan op de internationale gemeenschap door vrijwillige
bijdragen en mogelijk ten dele eveneens via de «reguliere» OVSE-kanalen,
waarvan Nederland 3,55% voor zijn rekening neemt. Voor vrijwillige bijdragen
is enige weken geleden reeds een fonds voor de «OSCE Action for Peace,
Democracy and Stability in Bosnia and Herzegovina» opgericht, waarvoor
Zwitserland (voorzitter OVSE), Denemarken (voorzitter Ministerraad Raad van
Europa) en de Hoge Vertegenwoordiger Bildt gezamenlijk de OVSE-lidstaten hebben
opgeroepen bijdragen beschikbaar te stellen. Dit fonds omvat naast de administratie
van de verkiezingen ook activiteiten op het gebied van mensenrechten, media
e.d. Zwitserland (ten behoeve van de OVSE-ombudsman) en Denemarken hebben
elk $ 1 miljoen in dit fonds gestort. Voorts heeft de VS $ 3 miljoen
aan het fonds toegezegd ten behoeve van de verkiezingen. Gezien het belang
van de politieke wederopbouw naast de economische reconstructie van Bosnië,
heb ik na mijn bespreking met Ambassadeur Frowick $ 3 miljoen ter beschikking
gesteld. MediaEen aspect dat veel zorgen baart, is de toegang van de politieke partijen
tot de media. Premier Muratovic toonde zich tamelijk terughoudend over de
toegang van partijen tot het enige nationale televisiekanaal, dat in handen
van de staat is. Daarbij wees hij op het grote aantal partijen dat zich aandient,
die alle gratis zendtijd verlangen, alsmede op de financiële problemen
van de nationale zender. Dit punt heeft de volle aandacht van de heer Bildt
en Ambassadeur Frowick. lk heb er bij mijn Bosnische gesprekspartners op aangedrongen
te komen tot een evenwichtig systeem, waarbij alle partijen op adequate wijze
zonder te betalen toegang tot het staatstelevisiekanaal krijgen. Voorts zou
een tweede nationale kanaal aan de onafhankelijke media kunnen worden toegewezen.
In de Republika Srpska is overigens van vrije media geheel geen sprake.Met het oog op een vrije en gelijke toegang van de politieke partijen
tot de media zal informatie aan de Bosnische regering ter beschikking worden
gesteld over het Nederlandse systeem van zendtijd voor politieke partijen
op de publieke zenders. Daarnaast zal de steun aan onafhankelijke media in
Bosnië worden voortgezet. Interne politieke verhoudingenEen ander probleem dat zich m.n. met het oog op de verkiezingen voordoet,
is dat de dominante politieke partijen alle op etnische grondslag zijn gebaseerd:
de Kroatische HDZ en de door Moslims gedomineerde SDA in de Federatie, en
de Servische SDS in de Republika Srpska. Deze partijen proberen bovendien,
zoals vroeger de communistische partij, een greep op het gehele maatschappelijk
leven te krijgen. Oud-premier Silajdzic zei mij dat hij daarom uit de SDA
is gestapt en bezig is een eigen, waarlijk multi-etnische partij op te richten.Gezien de huidige verdeling van het politieke krachtenveld zei de heer
Bildt, dat niet zo zeer de verkiezingen zelf de grootste test voor het Dayton-akkoord
zullen worden, als wel het formeren van de nieuwe, in de grondwet voorziene
bestuursorganen daarna. Dat betreft in de eerste plaats de nieuwe organen
voor geheel Bosnië-Herzegowina (collectief presidentschap, centrale regering,
nationaal parlement), waarin de vertegenwoordigers uit de Federatie en de
Republika Srpska zullen moeten samenwerken.Maar het betreft evenzeer de samenwerking van Moslims en Kroaten in de
Federatie en het formeren van de organen van de Federatie. In Mostar bleek
duidelijk, dat de Federatie zelf een zwakke stee in het vredesproces is. MostarEU-bestuurder Koschnick lichtte mij uitvoerig in over het incident op
7 februari jl., waarbij hij door een Kroatische menigte was bedreigd naar
aanleiding voor zijn decreet over de wijze waarop de stad in deelgemeenten
en een centrale zone zal worden ingedeeld. Sindsdien zijn er goede vorderingen
gemaakt: er is vrijheid van personenverkeer, het statuut voor Mostar is door
beide partijen aanvaard evenals een gewijzigde indeling van de stad, eind
mei zijn lokale verkiezingen voorzien en voor het eerst zijn er gemengde politie-patrouilles.Maar de verhouding tussen Bestuurder Koschnick en de burgemeester van
(Kroatisch) West-Mostar Brajkovic is zodanig verstoord, dat de eerste zijn
ontslag heeft aangeboden.Burgemeester Brajkovic had tegenover mij niet alleen kritiek op het beleid
van de heer Koschnick. Het EU-bestuur legde volgens hem te veel nadruk op
infrastructurele werken en te weinig op het weer opstarten van grote industrieën.
Ik heb hem erop gewezen dat voor dat laatste eerder leningen, dan EU-begrotingsgelden
voor de hand liggen en ook overigens erop gewezen dat het beleid van de heer
Koschnick door de EU volledig is gesteund.ln (Moslim) Oost-Mostar trof ik een geheel andere sfeer aan waar men zich
meer richt op herstel van de oorlogsschade (die in dit deel van de stad veel
groter is dan in West-Mostar) en op stimulering van het midden- en kleinbedrijf
(voor Nederlandse steun: zie hierboven elders in dit verslag). IV CONCLUSIESMet de akkoorden van Dayton is een «point of no return» bereikt.
De kans dat de vrede in Bosnië kan worden bestendigd, is reëel.
De militaire implementatie van het vredesproces is reeds goed op gang gekomen,
maar ook op civiel gebied is veel gebeurd, meer dan op het eerste gezicht
lijkt. Terugslagen in dit proces, zoals nu bijvoorbeeld met het vertrek van
de Bosnische Serviërs uit Sarajevo, zijn helaas onvermijdelijk.Er doet zich een vijftal bijzondere problemen voor, en derhalve risico's,
voor de implementatie van het vredesproces in Bosnië: a) De economische kant van de civiele implementatie van het vredesproces,
d.w.z. rehabilitatie, reconstructie en herstel van werkgelegenheid, gaat (te)
langzaam, doch valt verder te versterken en te versnellen. De donorbijeenkomst
van april a.s. zal daarin een belangrijk moment vormen.b) Het is essentieel dat bijzondere conflicthaarden, zoals de etnische
spanningen in Mostar, worden beheerst, ook om «spill over» te
voorkomen naar Bosnië als geheel.c) Aan het recht op terugkeer van ontheemden en vluchtelingen naar hun
oorspronkelijke woonplaatsen dient te worden vastgehouden. Dit impliceert
dat de aandacht zich vooralsnog richt op het herstel van woningen voor tijdelijke
huisvesting van ontheemden elders dan in hun oorspronkelijke woonplaatsen.
Voortijdige repatriëring van vluchtelingen van buiten Bosnië zal
het vredesproces in Bosnië onnodig en sterk compliceren.d) Een voortijdig vertrek van de internationale gemeenschap, zoals IFOR,
de EU uit Mostar of op humanitaire hulp gerichte VN-organisaties, kan leiden
tot vernietiging van het vredeskapitaal.e) Het doel van een multi-etnisch en economisch levensvatbaar Bosnië-Herzegovina
kan slechts gefaseerd bereikt worden.De Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw is bestemd voor activiteiten
in of ten behoeve van de Moslim-Kroatische Federatie in Bosnië-Herzegovina.
De Republika Srpska kan eveneens in aanmerking komen zodra de Republika Srpska
haar verplichtingen onder het vredesakkoord naar het oordeel van Nederland
afdoende nakomt. Uitzonderingen op deze conditionaliteit vormen de humanitaire
en noodhuIp, mijnopruiming en activiteiten die bijdragen aan de politieke
wederopbouw, zoals projecten die de samenwerking tussen de Federatie en de
Republiek Srpska bevorderen of de ondersteuning van het verkiezingsproces.De wederopbouw van Bosnië omvat niet alleen economische reconstructie
maar ook politieke reconstructie. Doelstelling is de realisering van een vreedzaam,
multi-etnisch, democratisch en economisch gezond Bosnië. Dit is een moeizaam
en langdurig proces, waarbij veel hulp, financieel maar ook anderszins, van
buitenaf voorlopig nodig zal blijven.De Minister voor OntwikkelingssamenwerkingJ. P. Pronk 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22181-150.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl