Vaststelling begroting Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2009; Brief van de Minister van Buitenlandse Zaken
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133727
 2008-2009
 
 31 700 V
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 123
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 10 juli 2009
 
 Van 11 tot 14 mei 2009 bezocht ik Saudi-Arabië en Qatar. Het
bezoek vond plaats tegen de achtergrond van vier thema’s: regionale
politieke situatie, mensenrechten, economie en energievoorzieningszekerheid.
 
 Met mij reisden vijf jonge professionals mee, jonge mannen en vrouwen
die onlangs aan hun professionele loopbaan zijn begonnen. Zij volgden deels
een eigen programma. Zij spraken met Saudi jongeren met een overeenkomstige
achtergrond, het Nederlands bedrijfsleven en met Qatari think tanks. Verder
brachten zij o.a. bezoeken aan de Kamers van Koophandel, het International
Energy Forum in Riyad, het TV-station Al-Jazeera in Doha en aan Shell (het
GTL Project) in Qatar.
 Saudi-Arabië
 Op 11 en 12 mei bezocht ik Saudi-Arabië. Onmiddellijk na mijn
aankomst werd ik ontvangen door Koning Abdullah. Ik sprak uitgebreid met mijn
ambtsgenoot Prins Saud al-Faisal, met de minister van Petroleum en Minerale
Bronnen Al-Naimi, met de voorzitter van de Human Rights Commission Al-Aiban
en met diverse mensenrechtenactivisten en parlementsleden. Ook had ik een
ontmoeting met Saudi zakenvrouwen en vertegenwoordigers van het Nederlands
bedrijfsleven.
 Met de Vice-Minister van Hoger Onderwijs Al-Ohali ondertekende ik een
Memorandum of Cooperation inzake onderwijssamenwerking (copie bijgevoegd).
 Mensenrechten
 Mensenrechten vormden een rode draad door mijn programma. Tijdens mijn
gesprekken met de door de Saudi overheid gesteunde National Human Rights Commission,
onafhankelijke mensenrechtenactivisten en Shoura (parlements)-leden heb ik
het belang van onze bilaterale samenwerking en de blijvende ondersteuning
van Nederland in de bevordering van de mensenrechten onderstreept. 
 De Saudi gesprekspartners brachten naar voren dat een verandering ten
positieve is ingezet, maar dat deze tijdrovend is. Men wees op de belangrijke
rol van de top van de Saudi samenleving m.b.t. de hervormingen, zoals het
ratificeren van internationale verdragen en -conventies, de implementatie
van de nationale wetgeving en de modernisering van het onderwijs.
 
 Ik stelde mijn gesprekspartners op de hoogte van de fundamentele bezwaren
van Nederland tegen de doodstraf, mede in het licht van recente executies
in Saudi Arabië, waaronder die van minderjarige personen.
 
 Conform mijn toezegging aan de Kamer (Antwoordbrieven 9 april en
11 mei jl.) bracht ik twee specifieke mensenrechtenkwesties op: de zaken
van de tot 40 zweepslagen veroordeelde 75-jarige vrouw en van het Sri Lankaanse
tienermeisje Rizan Nafeek.
 Ook bracht ik het verzoek over van Ibrahim Al Mugaiteeb, voorzitter van
de officieuze NGO Human Rights First, m.b.t. zijn tot nu toe tevergeefse pogingen
om de status van zijn NGO bij de Saudi overheid te laten formaliseren. Volgens
de Commssie kon de toenmalig – ontoereikende – wetgeving daar
debet aan zijn. Al Mugaiteeb werd uitgenodigd opnieuw een verzoek te doen.
 Ik bood de Commissie aan gebruik te maken van de mogelijkheid Saudi rechters
in Nederland een training te geven.
 
 Ook had ik een ontmoeting met Saudi zakenvrouwen. Deze ontmoeting kan
als een voortzetting worden beschouwd van het bezoek van een delegatie Saudi
zakenvrouwen aan Nederland in oktober 2008, in het kader van het publieksdiplomatieprogramma
van Buitenlandse Zaken. Het ondernemersklimaat in het KSA, met name gericht
op vrouwelijke ondernemers, het hervormingsproces in het algemeen en de vrouwenrechten
in het bijzonder kwamen aan de orde. Ondanks dat zij optimistisch zijn over
de toekomst, missen de vrouwen een eigen lobby-beweging en toezicht op de
implementatie van bestaande wetgeving. Zij spraken waardering uit voor de
steun die zij vanuit Nederland ondervinden.
 Buitenlandse politiek
 De belangrijkste onderwerpen van gesprek met Saud Al-Faisal betroffen
het Midden Oosten Vredes Proces (MOVP) en Iran.
 
 Met betrekking tot het MOVP verzekerde ik mijn gesprekspartner van de
ondersteuning van Nederland voor het Arabisch Vredesinitiatief (AVI), waarbij
ik hem uitnodigde om het AVI nader te concretiseren en om druk uit te oefenen
op de verschillende Palestijnse partijen, gericht op het herstel van Palestijnse
eenheid op basis van de Kwartetvoorwaarden. Al-Faisal toonde zich gereserveerd
over de kansen op een nieuwe doorbraak, maar was wel bereid is invloed uit
te oefenen bij de totstandkoming van een regering van Palestijnse eenheid.
Van zijn kant drong Saud Al-Faisal erop aan Westerse druk op Israël uit
te oefenen om de gemaakte afspraken op basis van de routekaart voor vrede
na te komen.
 Daarnaast onderstreepte ik de bilaterale ondersteuning, die Nederland
biedt aan de Palestijnse Autoriteit bij de wederopbouw. Nederland is binnen
de EU één van de belangrijkste donoren. Al-Faisal beaamde dit
en sprak hierover zijn waardering uit.
 
 Voorts bespraken we de ontwikkelingen met betrekking tot het nucleaire
dossier rond Iran en deelden zorgen over de onverminderde weigering van Iran
om aan de eisen van de internationale gemeenschap tegemoet te komen. 
 Onderwijssamenwerking
 Namens de minister van OCenW ondertekende ik een bilaterale overeenkomst
ter verbreding van de onderwijssamenwerking en een intensievere studenten-uitwisseling.
 Met de Universiteiten van Maastricht en Groningen bestaat al enkele jaren
een goede samenwerking. Het aantal Saudi studenten dat aan deze universiteiten
een studie geneeskunde volgt, vertoont een stijgende lijn. Aan de Wageningen
Universiteit volgen sinds kort studenten van de Saudi Food and Drug Authority
een postdoctorale opleiding. Ook met andere universiteiten en hogescholen
wordt samengewerkt.
 Economie en energievoorzieningszekerheid
 Mijn gesprek met minister Al-Naimi stond vooral in het teken van de goede
relaties. Wij bespraken de ontwikkelingen op het gebied van Carbon Capture &
Storage, waarin Nederland samenwerkt met Saudi-Arabië, Noorwegen en het
Verenigd Koninkrijk (het zgn. 4Kingdoms Initiative) en de mogelijkheden van
renewables en het klimaatvriendelijk maken van fossiele brandstoffen.
 Voorts bespraken wij de internationale energiemarkten, Nederland als gasrotonde
en de ontwikkeling van de olieprijs.
 Qatar
 Op 13 mei bezocht ik Qatar. Daar voerde ik gesprekken met kroonprins
Sheikh Tamim Bin Hamad al-Thani, met premier & minister van Buitenlandse
Zaken Sheikh Hamad bin Jassim alThani en met de minister van Staat & vice-minister
van Buitenlandse Zaken Ahmed Abdulla al-Mahmood.
 Mensenrechten
 Uitgebreid werd gesproken over mensenrechten. Qatar heeft onlangs de Convention
on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW) ondertekend
en werkt aan de ratificatie van het International Covenant on Civil and Political
Rights (BUPO-verdrag). Dit mede in het perspectief van de Universal Periodical
Review begin 2010. Ik heb Qatar gecomplimenteerd met de voortrekkersrol op
het gebied van mensenrechten, met name vrouwenrechten, in de regio en aangesproken
op het respecteren van de rechten van de migrantenwerknemers.
 Buitenlandse politiek
 Het MOVP, Iran en de aanklacht van het Internationaal Strafhof tegen de
Sudanese president Bashir waren de belangrijkste gesprekspunten.
 
 Over de mogelijkheden het MOVP vlot te trekken waren de Qatari gesprekspartners,
vooral MP Sheikh Hamad, somber gesteld. Israëlische onwil en Palestijnse
verdeeldheid golden als de belangrijkste obstakels in Qatari ogen. Toch bood
het AVI voor Israël een interessante opening.
 
 Evenzo was men somber over het streven van Iran naar meer invloed in de
regio.
 Voorts bespraken wij uitvoerig de situatie rond het Iraans nucleaire programma.
 
 Ten aanzien van de aanklacht tegen de Sudanese president Bashir heb ik
onderstreept dat dit een onafhankelijke beslissing van het Strafhof was, die niet politiek gemotiveerd is en die moet worden gerespecteerd door
de leden van de internationale gemeenschap.
 
 Tot slot bezocht ik Raslafan City, het hart van de Qataarse gasindustrie,
waar in het «Pearl» Gas to Liquid (GTL) project van Shell en Qatar
Petroleum, een miljarden investering, 40 000 man werkzaam is. Zowel Nederland
als Qatar zijn zeer geïnteresseerd om de economische samenwerking te
intensiveren, bijvoorbeeld op het gebied van havenontwikkeling en infrastructurele
projecten, waar het Nederlands bedrijfsleven met zijn grote technologische
know-how potentieel een goede partner is.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen