Bestrijding internationaal terrorisme; Verslag algemeen overleg op 17 december 2007 over o.a. verlenging van de missie in Afghanistan
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27925, nr. 294

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

11-02-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

27925 nr. 294

06-02-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 27925, nr. 294 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27925Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 355 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 925Bestrijding internationaal terrorismenr. 294VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 6 februari 2008De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
en de vaste commissie voor Defensie2 hebben op
17 december 2007 overleg gevoerd met minister Verhagen van Buitenlandse
Zaken, minister Van Middelkoop van Defensie en minister Koenders voor Ontwikkelingssamenwerking
over:– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 30 november 2007
inzake de Nederlandse bijdrage aan ISAF na 1 augustus 2008 (27 925,
nr. 279);– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 30 augustus
2007 houdende de mededeling dat het onderzoek ter voorbereiding op een besluit
over de Nederlandse bijdrage aan ISAF na 1 augustus 2008 niet voor eind
van de zomer zal zijn afgerond (27 925, nr. 270);– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 18 september
2007 inzake de gemaakte afspraken over de duur van de huidige Nederlandse
afspraken over de duur van de huidige Nederlandse bijdrage aan ISAF (27 925,
nr. 271);– de brief van de ministers van Buitenlandse
Zaken, van Defensie en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 24 september
2007 inzake de stand van zaken Afghanistan (27 925, nr. 272);– de brief van de minister van Defensie d.d.
28 september 2007 inzake de tijdelijke inzet van pelotons in Uruzgan
(27 925, nr. 273);– de brief van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
d.d. 5 oktober 2007 houdende het verslag van zijn werkbezoek aan Pakistan
van 7 tot 9 september 2007 (31 200 V, nr. 6);– de brief van de staatssecretaris van Defensie
d.d. 20 november 2007 inzake de aanvullende behoefte Bushmaster-patrouillevoertuigen
(27 925, nr. 277);– de brief van de ministers van Defensie, van
Buitenlandse Zaken en voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 7 december
2007 houdende de regeringsreactie op het rapport van Amnesty International «Afghanistan:
Detainees transferred to torture: ISAF complicity» (27 925, nr.
288).Van dit overleg brengen de commissies woordelijk verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. Nederland
is onlosmakelijk verbonden met wat er in de wereld gebeurt en heeft een internationale
verantwoordelijkheid voor wat er in de wereld gebeurt. Het CDA onderschrijft
de keuze van dit kabinet om uit overtuiging te investeren in de versterking
van de internationale samenwerking en rechtsorde. Wij zijn op basis van een
VN-mandaat nu actief in Afghanistan, allereerst om het Afghaanse volk te helpen
om na decennia van verwoesting hun land weer op te bouwen. Wij zijn ook actief
vanuit een welbegrepen eigenbelang. Afghanistan aan de Taliban overlaten,
betekent zeer waarschijnlijk een «narcostaat», een instabiele
regio en een vrijhaven voor internationale terroristen. Het CDA spreekt zijn
grote waardering uit en respect voor de militairen en opbouwwerkers die daar
nu onder vaak moeilijke omstandigheden geweldig werk doen. Onze gedachten
zijn ook bij de familie en vrienden van de dodelijke slachtoffers en gewonden.
Al ruim een jaar zijn wij actief in Uruzgan en wij bereiken er wel degelijk
iets. Meisjes gaan weer naar school, wegen worden aangelegd, gezondheidszorg
wordt opgezet. Veel Afghanen hebben weer vertrouwen in de toekomst. Afghanistan
verdient een langdurige betrokkenheid van de internationale gemeenschap.De CDA-fractie heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de verlenging
van de missie in Uruzgan. Goed dat het kabinet ervoor kiest, als «lead
nation» door te gaan, gebruik te maken van onze kennis, contacten op
te bouwen en te vechten op onze manier. Goed dat wij voor de volle twee jaar
gaan. Zo kunnen wij werkelijk een verschil maken en houden wij rekening met
lokale omstandigheden zoals de verkiezingen. Goed dat er vier extra NAVO-landen
zich gaan inzetten in Uruzgan, naast Australië en de VS. Goed dat Frankrijk
zich committeert met een Operational Monitoring and Liaison Team (OMLT), dat
kwalitatief hoogwaardig werk verricht, wat risicovol is, maar broodnodig om
het Afghaanse leger op te leiden. Goed dat wij de primaire militaire keten
in eigen hand houden. Als wij het doen, moeten wij het goed doen. Dan kunnen
wij echt iets betekenen voor het Afghaanse volk. Mijn fractie heeft nog wel
een aantal vraagpunten.In de opbouw ligt de kern van onze aanwezigheid. Daarmee bied je mensen
perspectief, geloof in eigen toekomst en verklein je het draagvlak voor de
taliban. Tegelijkertijd biedt een goede opbouw ons de beste mogelijkheid om
taken over te dragen, namelijk aan de Afghanen zelf. Zij zijn onze derde partner!
Een eerste vereiste voor opbouw is veiligheid. Asymmetrische oorlogsvoering
door de taliban, gerichte acties op ISAF-militairen en strafexpedities tegen
de eigen bevolking vergroten het gevoel van onveiligheid. Wil de regering
zonder op de militaire tactiek in te gaan, aangeven wat de militaire strategie
van ISAF versus de taliban is? De CDA-fractie onderschrijft juist ook ten
aanzien van de taliban de strategie «Winning the hearts and minds»,
een harde militaire aanpak van de harde kern, een dialoog met de gematigde
leiders en het bieden van een ander perspectief voor de meelopers. Veiligheid
is een eerste vereiste, dus: opbouw waar het kan, vechten waar het moet. Maar
de CDA-fractie vindt dat opbouw meer vaart en diepgang moet krijgen, civieler,
met een duidelijk Afghaans gezicht. Ons Provinciaal Reconstructie Team (PRT)
moet dus vaker de poort uit met meer civiele opbouwwerkers en Afghanen. De
capaciteit bij de Afghaanse ministeries moet worden uitgebreid evenals de
capaciteit op onze eigen ambassade. De CDA-fractie vraagt de regering ook
om over politie, grote drugshandelaars en het lokale bestuur concrete afspraken
met de Afghaanse regering te maken.Nu ik het over de politie heb, merk ik op dat de opbouw al maanden slecht
verloopt. Er zijn nog steeds te weinig agenten. Zij zijn niet of nauwelijks
opgeleid, hebben geen materieel en worden slecht en laag betaald. De CDA-fractie
verlangt van deze regering een concreet plan van aanpak en concrete afspraken
met de Afghaanse regering over het aantal politieagenten dat er per maand
bijkomt, hun training en salariëring.Het plan-Ferrier voor fruitteelt in Uruzgan is van cruciaal belang om
kleine boeren een alternatief voor de teelt van papavers te bieden. Mijn fractie
spoort het kabinet aan om ruimhartig en proactief alles op alles te zetten
om dit idee een kans te geven. Zij verwacht van de minister een meerjarige
inzet en de benodigde financiën hiervoor. Het is echter ronduit naïef
om te denken dat wij niet parallel aan dit plan de grote drugshandelaars moeten
aanpakken. Hierover lezen wij teleurstellend weinig in de brief. Het CDA vindt
dat de Afghaanse regering veel meer werk moet maken van de aanpak van drugshandel
en vooral van de grote handelaars. Het CDA vindt dat ISAF niet terughoudend
moet zijn om de Afghaanse regering te helpen bij het controleren van het transport,
de laboratoria en de geldstromen. Ik krijg van deze regering graag de toezegging
dat zij een concreet plan van aanpak in samenspraak met de Afghaanse regering
opstelt.Zonder de opbouw van goed bestuur is de toekomst van Afghanistan bleek.
Ik krijg graag de bevestiging dat hier de komende twee jaar prioriteit aan
wordt verleend, niet alleen door de Afghaanse regering, maar juist ook door
de VN en de Europese Unie. De opbouw van Afghanistan is niet een zaak van
ISAF alleen. Zij moet ook bovenaan de agenda’s van de VN, de Europese
Unie en ngo’s staan. Wil de regering zich ervoor inzetten dat Afghanistan
bij de volgende EU-top van regeringsleiders besproken wordt? De grote speler
bij opbouw zou de VN moeten zijn. De CDA-fractie vindt dat de VN veel meer
een leidende rol moet spelen bij de opbouw, met een zware opvolger voor Keunings,
een breed en zwaar mandaat en een volwassen samenwerking met de NAVO. Wanneer
gaat het VN-kantoor in Uruzgan echt open? Wij vragen de regering, zich met
nadruk in te zetten voor een grotere rol van de VN en de VN hierop te blijven
aanspreken.De ontwikkelingen in Pakistan en Iran zijn van grote invloed op de stabiliteit
in Afghanistan. Het CDA steunt de inzet van de regering en de NAVO om in dialoog
te blijven met de Pakistaanse autoriteiten. De aanpak van talibanleiders in
de grensstreek is daarbij van groot belang, evenals de steun aan opbouwprojecten
van ngo’s. Het CDA vraagt de regering om binnen de NAVO in te zetten
op een duidelijker gezamenlijke strategie ten aanzien van Pakistan in samenhang
met Afghanistan en vraagt van deze minister steun aan de ngo-activiteiten
in de grensstreek.Het CDA staat voor het Nederlands leger. De kracht van onze krijgsmacht
moet op peil blijven. Wij vragen heel veel van ons leger indien wij instemmen
met verlenging. Wij willen niet dat ons leger uitgewoond wordt. Dat betekent
ten eerste dat wij moeten investeren in de kracht van ons leger tijdens de
missie en ten tweede dat er geen andere grote inspanningen worden geleverd
tijdens of vlak na deze missie. Daarom vraag ik of de minister van Defensie
kan garanderen dat de operationele capaciteit en omvang van ons leger in 2010
gelijk zijn aan die in 2006. Zowel de brief als de feitelijke beantwoording
van de vragen laat onduidelijkheid bestaan over de kosten, over de financiering
en de dekking van overschrijdingen. De CDA-fractie vindt dat bij het besluit
tot verlenging van de missie in Uruzgan ook een volledig financieel besluit
hoort. Zij wil geen losse financiële eindjes bij de Voorjaarsnota en
daarom krijgt zij vandaag van de regering graag de toezegging dat de financiering
van alle kosten waaronder die van de gereedmaking, wordt geregeld.De CDA-fractie vindt dat glashelder moet zijn dat de NAVO verantwoordelijk
is voor het vinden van opvolging voor de Nederlandse troepen in Uruzgan na
2010. Dat is niet de verantwoordelijkheid van de individuele lidstaat
Nederland. Die helderheid heeft de secretaris-generaal van de NAVO op 10 december
jongstleden gegeven. De beste exit strategie is een goed getraind, professioneel
Afghaans leger, dat in volle omvang in alle regio’s actief is. Het Afghaans
leger groeit nu sneller dan de OMLT’s aankunnen. Ik zie dus graag een
stevige inzet van het kabinet om via de NAVO meer OMLT’s los te krijgen
in Uruzgan.Het toetsingskader verder aflopend, wil ik nog een aantal militaire punten
aan de orde stellen. Kunt u bevestigen dat de militairen van de andere NAVO-landen,
Frankrijk, Tsjechië, Slovenië en Hongarije, goed ingespeeld zijn
op de Nederlandse militairen en dat u geen problemen ziet met de aansturing
en samenwerking van ten minste zes landen? Kunt u bevestigen dat de luchtsteun
in eigen handen is en dat deze afdoende is? Ook met civiele inhuur blijft
er een tekort aan helikopters bestaan. Hoe lost u het probleem van onvoldoende
capaciteit voor het transport van personen op?Wij vragen veel van ons leger en van onze opbouwwerkers als wij instemmen
met verlenging van onze aanwezigheid in Uruzgan. Wij kunnen niet in de toekomst
kijken, maar wat is de visie van het kabinet over wat wij kunnen bereiken
in 2010, qua wederopbouw en qua veiligheid? Wanneer kunnen wij van een succes
spreken? Het CDA voelt verantwoordelijkheid voor het Afghaanse volk en wil
het niet in de steek laten. Het wil wel duidelijkheid van de regering over
de financiën en de inzet om de opbouw civieler te maken, concrete afspraken
over politie, drugshandel, goed bestuur en de rol van de Verenigde Naties.De heer Van Bommel (SP): Ik krijg van de CDA-fractie
graag duidelijkheid over de uitspraak dat het de verantwoordelijkheid van
de NAVO is om aan het einde van deze missie, dus in 2008, voor opvolging te
zorgen. Daarover is nu precies de discussie met de NAVO ontstaan. Nederland
is onderdeel van de NAVO en dus medeverantwoordelijk voor de aflossing.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voor de opvolging
van de huidige missie, die dus in de zomer van 2008 afloopt, heeft de NAVO
een aantal maanden geleden de duidelijke vraag aan Nederland gesteld of het
door wilde gaan in Uruzgan. Die vraag heeft het kabinet, maar ook de CDA-fractie
op haar merites beoordeeld. Daarover discussiëren wij vandaag. Wij kunnen
er nee op zeggen, als wij willen.De heer Van Bommel (SP): Mijn vraag ging over
het einde van de missie, waarmee het CDA nu lijkt in te stemmen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Nee, u stelde een
vraag over 2008. Ik wil de vraag ook wel beantwoorden met 2010 in gedachten,
hoor.De heer Van Bommel (SP): Ik heb natuurlijk
verwezen naar de huidige situatie, waarin de NAVO heeft gesteld dat zij verantwoordelijk
is voor de opvolging, maar dat Nederland als lid van de NAVO daarvoor dus
medeverantwoordelijk is. U hebt in uw bijdrage gesteld dat aan het einde van
de periode die wij ingaan de verantwoordelijkheid bij de NAVO ligt. Ziet u
dat ook als Nederlands probleem omdat Nederland lid is van de NAVO?Mevrouw Van Gennip (CDA): De CDA-fractie vindt
dat het de gehele NAVO in 2010 verantwoordelijk is voor het vinden van opvolgers
voor Uruzgan na 2010. Tijdens haar bezoek aan de SG van de NAVO op 10 december
jongstleden heeft zij dat heel duidelijk gesteld. De SG heeft toen gezegd
dat hij er akte van nam en dat hij in de planning van de «force generation»,
het oproepen van troepen, rekening houdt met het besluit van Nederland om
na december 2010 uit Uruzgan te vertrekken.De heer Pechtold (D66): Ik heb drie vragen
van verschillende aard. Ik zal ze zo kort mogelijk stellen. «De PRT’s
vaker de poort uit» klinkt als een soort bevel. Waardoor kan dit volgens
mevrouw Van Gennip op dit moment niet? Hoe ziet zij dat graag veranderd?Vindt mevrouw Van Gennip ook dat grote drugshandelaars die dicht op de
regering zitten of daar onderdeel van zijn, moeten worden aangepakt?Mevrouw Van Gennip zei heel prikkelend dat zij tijdens of vlak na deze
missie geen andere missie wil. De verkiezingen zijn in mei 2011, als het aan
het CDA ligt. Nederland stopt in december 2010 als wij akkoord gaan met deze
missie. Zegt u dat er onder dit kabinet geen nieuwe missie meer mag komen?Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik begin met het
beantwoorden van de laatste vraag. Ik zei: geen andere grote missie tijdens
de missie, omdat mijn fractie vindt dat het Nederlands leger op dit moment
zwaar bezet is door wat het in Uruzgan doet.Ja, ook als grote drugshandelaars dicht tegen het kabinet aan zitten,
moeten zij worden aangepakt. Dat hoort bij een rechtsstaat. Ook als zij dicht
tegen de taliban aan zitten, moeten zij worden aangepakt. Mijn fractie vindt
dat daar veel actiever op moet worden ingezet.Mijn fractie krijgt signalen dat de PRT’s tegenwoordig minder vaak
de poort uitgaan dan zij zouden willen. Ook krijgt zij signalen van de Afghanen
dat zij de PRT’s graag vaker zien. Vandaar dat zij het kabinet vraagt
om voor de PRT’s de mogelijkheid te scheppen om er vaker uit te gaan.
Misschien heeft het met beveiliging te maken, met prioriteit of met de keuze
voor plek waar een PRT naar toe wil gaan. Mijn fractie wil hoe dan ook vaker
PRT’s in het veld zien, omdat alleen op die manier de opbouw echt civieler
kan worden gemaakt.De heer Wilders (PVV): Mevrouw Van Gennip
was vorige week ook bij het gesprek met de secretaris-generaal van de NAVO.
Wat vindt zij ervan dat de NAVO noch spontaan, noch op verzoek van Nederland
ooit in enige fase heeft gezocht naar een andere lead nation als opvolger?
In mijn bijdrage zeg ik nog hoe schandalig ik het vind dat de SG die passage
heeft geschrapt.De Kamer heeft honderd keer aan ongeveer iedereen die er iets over te
zeggen heeft, gevraagd om de brief van de vorige Command and Supreme Allied
Commander Europe (SACEUR), generaal Jones, waarin hij bevestigt dat de Nederlandse
regering zegt: vanaf 2008 zijn jullie verantwoordelijk voor de opvolging.
Zij krijgt die alleen maar niet. Waarom accepteert mevrouw Van Gennip dat?
Waardoor komt dat volgens haar? Waarom praat zij daar niet over?Mevrouw Van Gennip (CDA): Het gesprek met
de secretaris-generaal van de NAVO hebben wij als zeer nuttig ervaren. Het
was een lang, diepgaand gesprek. De SG heeft daarin op alle vragen duidelijk
antwoord gegeven. De huidige missie loopt in 2008 af. Ik weet vanwege het
internationale ritme niet of het moment al aangebroken was om op grote schaal
naar een opvolger te zoeken. Dit kabinet heeft in maart, geloof ik, en public
gezegd: wij gaan erover nadenken of en zo ja, hoe wij de missie willen verlengen.
Dat is natuurlijk ook een signaal aan de NAVO. Het gaat er op dit moment om
dat wij er zelf bij zijn bij wat wij afspreken over de opvolging na 2010 en
over de opvolging van deze missie. Daar gaat deze discussie over.De heer Wilders refereerde aan de brief van de vorige SACEUR. De discussie
daarover is in een besloten overleg gevoerd, dus ik vind niet dat wij daar
nu en detail over kunnen spreken. In antwoord op zijn andere vragen heb ik
al gezegd dat de Tweede Kamer hier nu zit vanwege haar verantwoordelijkheid
voor het verloop van de komende missie. Dat is de inzet. Wij zijn
er zelf bij en kunnen dus zeggen: 2010 is het einde van deze militaire missie
in Uruzgan; NAVO, houd daar rekening mee.Mevrouw Peters (GroenLinks): Mevrouw Van Gennip
vroeg de regering om een schets van de militaire strategie om de opstandelingen
op te pakken. Ik vraag haar om op haar beurt een oordeel te geven over de
militaire strategie tot nu toe. Is zij het met mij eens dat de situatie verslechtert
vanuit militair veiligheidsoogpunt? Hoe was de strategie volgens haar tot
nu toe? Hoe denkt zij daarover?Mevrouw Van Gennip vroeg om een plan voor het oppakken van drugshandelaars.
Zij is zich er wellicht van bewust dat dit niet in het NAVO-mandaat staat.
De militairen mogen het meepikken als zij er toch langskomen. Is mevrouw Van
Gennip ervoor dat dit wel in het NAVO-mandaat komt te staan, gezien het feit
dat deze grote factor de situatie in Afghanistan destabiliseert?Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik denk dat de militaire
strategie van de afgelopen twee jaar was: vechten tegen de harde kern van
de taliban, vechten tegen opstandelingen en niet alleen via wederopbouw, maar
ook via allerlei andere projecten «winning the hearts and minds»
van de Afghanen. Ik weet niet of de veiligheidssituatie echt op de manier
is verslechterd die u schetst. Ik weet wel dat er steeds meer incidenten tussen
de taliban en de ISAF-troepen zijn en tussen de taliban en het Afghaanse leger.
Dat komt doordat de ISAF-troepen steeds verder de invloedsfeer van de taliban
binnendringen Er zal dus steeds vaker strijd zijn. Mij lijkt de militaire
strategie van hard vechten waar nodig, noodzakelijk. Ik vraag deze regering
wel om die te combineren met een goede wederopbouw en een veel civieler wederopbouw.
Ik weet dat uw partij die ook voorstaat.Als ISAF-militairen, NAVO-militairen drugshandel op dit moment min of
meer toevallig tijdens hun werk tegenkomen, kunnen zij die aanpakken. Dat
gebeurt incidenteel dan ook. Er zijn drugshandelaars opgepakt en drugs zijn
in beslag genomen. Die worden overgedragen aan de Afghaanse regering. Het
CDA vindt dat dit veel meer deel moet uitmaken van de strategie, juist omdat
de drugshandel nauw verbonden is met de taliban. Je zult daar dus echt een
prioriteit van moeten maken in de ISAF-strategie. Als daardoor het NAVO-mandaat
veranderd moet worden, moet dat. Er kan volgens mijn informatie nu wel meer
binnen het NAVO-mandaat dan op dit moment gebeurt.De heer Van Dam (PvdA): Sinds 11 september
2001 heeft de PvdA op één na alle Nederlandse missies in Afghanistan
gesteund. De internationale gemeenschap heeft volgens ons de plicht om na
het afzetten van het talibanregime ook te zorgen voor stabiliteit en vooruitgang
voor de Afghanen. Dat ideaal van internationale solidariteit is steeds de
leidraad van mijn partij. Daarnaast heeft zij het realiteitsbesef dat de strijd
tegen terreur niet beslecht is met het afzetten van de taliban. Democratie,
rechtszekerheid en sociaaleconomisch perspectief zijn de echte wapens in de
strijd tegen terreur. Ook toen twee jaar geleden het kabinet na een rommelige
en roerige besluitvorming de missie in Uruzgan aan de Kamer voorlegde, besloot
mijn fractie na een zorgvuldige afweging om daarmee in te stemmen. De uitrol
van ISAF naar het zuiden van Afghanistan was onontbeerlijk voor de stabilisatie
en ontwikkeling van het gehele land, juist in het gebied waar de taliban ontstaan
is, juist in het gebied waar de ontwikkeling het meest is achtergebleven,
juist in het gebied van de Pashtun moet de Afghaanse regering grip krijgen
op de situatie. In de afgelopen zestien maanden heeft Nederland van een afstand
getuige kunnen zijn van de zwaarste missie die Nederlandse militairen sinds
tientallen jaren hebben uitgevoerd. Veel mensen thuis maken zich zorgen over
hun broer, zus, vader of moeder, vriend of vriendin, buurman of buurvrouw.
Velen van hen vechten in Uruzgan om zichzelf, de bevolking en hun missie te
beschermen. Honderden zullen kampen met lichamelijke of geestelijke klachten
bij terugkomst. Tientallen raakten gewond en zijn soms voor het leven getekend.
Twaalf van hen kwamen niet levend terug. Ook vandaag gaan onze gedachten uit
naar hen en naar hun nabestaanden. Al onze militairen verdienen groot respect.
Met dank aan hun moed zijn in de afgelopen zestien maanden belangrijke stappen
vooruit gezet. Dag in, dag uit is keihard geknokt om de mensen en de missie
te beschermen. Mede daardoor zijn belangrijke stappen gezet om een begin te
maken met de opbouw van Uruzgan, moeizame stappen, soms kleine stappen, maar
wel belangrijke stappen. Honderden kleine projecten zijn uitgevoerd. Tientallen
wegen, irrigatiekanalen en waterputten zijn aangelegd. Tienduizenden fruit-
en notenbomen zijn geplant. Zaaigoed en meststoffen zijn geleverd. Overal
is toegang tot basale gezondheidszorg verleend en er is begonnen met de opbouw
van onderwijs. In een gebied dat nog zo’n lange weg te gaan heeft, zijn
dit betekenisvolle stappen. Daarom staat mijn fractie welwillend tegenover
een nieuwe missie van twee jaar in Uruzgan. Ja, Nederland zou het maar voor
twee jaar doen, maar de realiteit is dat er geen opvolger is. De afspraak
van de vorige keer met de NAVO heeft kennelijk niet gewerkt. Daarom vindt
mijn fractie het verstandig dat Nederland nu eenzijdig zijn inzet begrenst.
Ook de steun van Frankrijk, Tsjechië, Slowakije, Hongarije en mogelijk
andere landen helpt ons om die verantwoordelijkheid nog eens te dragen.Dit brengt ons bij de beoordeling van de artikel 100-brief die de regering
de Kamer heeft toegezonden. De regering oogt daarin tevreden, maar ook realistisch.
Toch ontbreekt het in onze optiek aan een kritische beschouwing. Niet voor
niets werd ook dit weekend bekend dat de Amerikanen en de NAVO de strategie
in Afghanistan onder de loep nemen. Dat is natuurlijk niet omdat alles van
een leien dakje gaat, integendeel. De veiligheidssituatie is verder verslechterd.
De steun voor de regering is afgebrokkeld door corruptie, betrokkenheid van
voormalig krijgsheren en een gebrek aan zichtbare resultaten. De steun voor
de taliban is gegroeid en het land is in zeer sterke mate economisch afhankelijk
van drugshandel. Dit alles is zeer zorgwekkend.De regering stelt de strategie op een aantal punten te willen bijstellen.
Moet de strategieverandering van de regering worden gezien als een antwoord
op deze tegenslagen? Eensgezindheid binnen de NAVO hierover is van groot belang.
Is die er ook? De aanpassing van de strategie die de regering ons voorlegt,
acht mijn fractie verstandig. Er is namelijk geen militaire oplossing in Afghanistan.
Duurzame stabiliteit komt alleen tot stand als er een politieke oplossing
wordt gevonden en als de bevolking het vooruitzicht op sociaaleconomische
vooruitgang heeft. De Afghaanse overheid moet daarom sneller haar gezag opbouwen.
Dat vereist versterking van de overheid, van leger en politie, vooruitgang
op het gebied van economische opbouw, gezondheidszorg en onderwijs en, waar
mogelijk, een stapje terug voor buitenlandse militairen. Mijn fractie vindt
dat verstandig, maar de regering maakt het nog te weinig concreet in haar
brief aan de Kamer. Wat gaat Nederland concreet doen om een politieke oplossing
dichterbij te brengen en om contact tussen de Afghaanse regering en de taliban
op alle niveaus te steunen? Gaat de regering echt werk maken van de gewenste
Westerse eensgezindheid ten aanzien van Pakistan? De situatie in Pakistan
is van grote invloed op Afghanistan. Ook voor de tribale gebieden in Afghanistan
geldt dat democratisering en sociaaleconomisch perspectief de effectiefste
instrumenten zijn in de strijd tegen extremisme. Wordt bij de Afghaanse regering
aangedrongen op verbetering van de verhouding met Pakistan en op oplossing
van het grensdispuut? De opbouw van de Afghaanse overheid is van groot belang.
Wat gaat Nederland doen op landelijk en provinciaal gebied? Ik zie er weinig
van terug, behalve het programma van GTZ en de uitbreiding van het aantal
diplomaten in Kabul van vijf naar zeven. Het Afghaanse leger moet worden
opgebouwd, zodat de Afghanen zelf verantwoordelijkheid kunnen dragen voor
de veiligheid.Er is eindelijk een brigade in Uruzgan, beter laat dan nooit. Wat gaat
er tijdens de nieuwe missie gebeuren, na 1 augustus 2008? De kabinetsbrief
geeft daarover geen helderheid. De lat moet hoog! Een extra brigade lijkt
toch geen onhaalbare ambitie, zeker niet als je het perspectief wil hebben
dat de Afghanen zelf op een dag de verantwoordelijkheid voor de veiligheid
in Uruzgan in eigen handen kunnen nemen? Ik krijg hierop graag een reactie.De Afghaanse politie vormt het gezicht van de Afghaanse overheid naar
haar burgers. Dat gezicht is momenteel afwezig of onbetrouwbaar. Daar moet
in de nieuwe missie verandering in worden gebracht. Voor de opbouw van de
Afghaanse politie zijn wij grotendeels afhankelijk van de Amerikanen. Weten
wij dan ook zeker dat dit voldoende resultaat oplevert? Komen die 1000 echte
politieagenten die al in Uruzgan hadden moeten zijn, echt?De tweede lijn die de regering met onze goedkeuring kiest, is het civiliseren
van de opbouw. «Civiel waar het kan en slechts militair waar nodig»
is verstandig. Des te meer verbazing wekt het dat die nog niet concreet is
ingevuld. Wanneer wordt de opbouw civiel? Als de omstandigheden niet wijzigen,
moet de regering daarvoor toch een concrete datum kunnen noemen? Is civiliseren
van de opbouw haalbaar per 1 augustus 2009? Wij zien graag een concrete
invulling door de regering.Hulporganisaties voeren veel projecten buiten de inktvlekken uit. Dat
is mooi voor de mensen die daarmee bereikt worden, maar dragen ze bij aan
de strategie? Is van die projecten duidelijk dat ze gerelateerd zijn aan de
Afghaanse regering? Dragen ze daarom bij aan het draagvlak voor de nieuwe
Afghaanse overheid? Ik krijg hierop graag antwoord.De VN moet ook naar Uruzgan. Dat zeggen wij al twee jaar. De eerste bewegingen
zijn nu eindelijk hoopgevend, maar onvoldoende. De regering moet de druk op
de VN verder opvoeren. VN-presentie zorgt namelijk voor draagvlak.De nationale programma’s voor onderwijs en gezondheidszorg die in
Uruzgan worden uitgerold, zijn positief. De concreetheid van die plannen en
ambities is een voorbeeld voor de hele missie. Alleen als mensen concrete
vooruitgang ervaren, zullen zij durven kiezen voor de nieuwe regering en de
taliban de rug durven toekeren. Er zou in onze ogen dan ook voor de hele missie
een masterplan moeten zijn dat uitgaat van dezelfde concrete ambities. Zo’n
plan zou zowel kunnen bijdragen aan draagvlak onder de bevolking van Uruzgan,
als aan draagvlak onder de Nederlandse bevolking. De regering wil dat niet,
zegt zij in antwoord op de vragen die wij hebben ingediend. Waarom niet?Ik zou er bij de regering op aan willen dringen, toch een publieksversie
van dit masterplan te maken en open te zijn over plannen en voortgang. Het
gebrek aan draagvlak in met name de Nederlandse samenleving is namelijk zorgwekkend,
niet in de laatste plaats voor de Nederlandse militairen die het zware werk
doen en bij thuiskomst niet begrepen worden. Volgens psychologen en psychiaters
die betrokken zijn bij de nazorg wordt verwerking van opgelopen trauma’s
door veteranen in toenemende mate gefrustreerd doordat veteranen op een muur
van onbegrip stuiten.Een initiatief vanuit de bevolking zoals onlangs met de bumperstickers
is genomen, is prachtig, maar daarmee zijn wij er niet. Mijn fractie wil dat
u meer geld uittrekt voor nazorg en zorg voor de thuisblijvers. U verwijst
daarvoor naar de Defensiebegroting, maar wij hebben al vaker aangegeven dat
dat ons niet tevreden stemt. De kosten hadden in de missiebegroting moeten
worden opgenomen. Wij willen niet alleen de nazorg voor onze militairen goed
regelen, maar ook de zorg voor de thuisblijvers. Ook kinderen van veteranen
hebben opvang nodig en dat is tot op heden in geen enkel plan goed opgenomen.
Ik krijg hierop graag een reactie.In de vragenronde hebben wij veel vragen gesteld over de staat van de
krijgsmacht. Kan de krijgsmacht het aan? Volgens de regering wel, maar wij
willen daar absoluut zeker van zijn. De regering stelt dat er voldoende personeel
is, dat dit voldoende getraind en ervaren is en over voldoende materieel beschikt.
Toch hoor ik graag nog eens uit de mond van de minister zelf of hij hier volmondig,
zonder mitsen of maren, kan aangeven dat de krijgsmacht deze missie aankan.Tot slot heeft mijn fractie nog een vraag over de financiering van de
missie. Volgens de regering is de missie correct en volledig gefinancierd.
Dat mag ik hopen. Toch wordt er in de beantwoording naar de Voorjaarsnota
verwezen. Dat schept verwarring. Alle voorzienbare kosten horen nu in de begroting
te zitten. Wil de regering de mist wegnemen? Is de missie volledig gefinancierd,
ja of nee?Voorzitter. Willem Drees zei bij de oprichting van de PvdA dat wij een
partij zijn waarin idealisme en realisme hand in hand gaan. Daar staan wij
voor, zeker bij dit besluit. Wij wegen het ideaal van een bijdrage aan de
stabiliteit en opbouw van Afghanistan af tegen de realiteit van de krijgsmacht,
de lastige situatie ter plekke en de strategie die het kabinet voornemens
is, te volgen. Antwoorden op de door ons gestelde vragen zullen mijn fractie
uiteindelijk helpen bij het maken van een definitieve afweging. Dat doen wij
later deze week.Mevrouw Peters (GroenLinks): De heer Van Dam
bouwt de spanning op. Wij moeten keurig de antwoorden van de regering afwachten
voordat de Partij van de Arbeid eindelijk van een besluit zal bevallen. Wie
moet hier nu nog voor de gek worden gehouden? De fractievoorzitter van de
Partij van de Arbeid heeft allang met persoonlijke handtekening een brief
aan de leden van de partij gestuurd, zeggende dat de fractie het regeringsbesluit
steunt. Het antwoord op alle vragen die de heer Van Dam stelt, vindt hij of
niet meer belangrijk, hoewel het pertinente vragen zijn die ik ook wel zou
willen stellen, of hij speelt een spelletje voor de bühne. Wat is het?De heer Van Dam (PvdA): Ik geloof niet dat
mijn fractie er de afgelopen tijd een geheim van heeft gemaakt dat zij de
kern van het besluit dat het kabinet heeft voorgelegd, namelijk een nieuwe
inzet voor twee jaar, die op die twee jaar begrensd is, steunt. Zij heeft
steeds gezegd dat zij om een definitieve afweging te kunnen maken antwoorden
nodig heeft op alle vragen over de staat van de krijgsmacht en over de wijze
waarop de strategie wordt ingevuld. Ik heb in mijn termijn gesteld dat mijn
fractie welwillend staat tegenover het kabinetsbesluit, maar antwoorden nodig
heeft om de knoop definitief te kunnen doorhakken. Die zorgvuldigheid mag
van mijn fractie worden verwacht. Ik zou die ook van u verwachten, maar u
weet al maanden wat uw standpunt is.Mevrouw Peters (GroenLinks): De heer Van Dam
nodigt de GroenLinksfractie uit om zorgvuldig te zijn, zoals ik de Partij
van de Arbeid daartoe heb uitgenodigd. Ik twijfel er echt aan dat zij dat
is. Mijn fractie is zorgvuldig. Zij was daarom ook op tijd met haar suggesties
en pertinente vragen aan de regering voor het wijzigen van de strategie. U
had deze fundamentele vragen een paar weken eerder moeten stellen en niet
aan de vooravond, dus als het al te laat is.De heer Pechtold (D66): Mijn vraag gaat ook
over zo’n fundamenteel punt. De heer Van Dam vroeg de regering net wat
de NAVO-strategie was. Ik heb diezelfde vraag, maar is het aan de vooravond
van een besluit niet raar om na al die jaren de regering nog eens te vragen
wat de grotere strategie van de NAVO is, terwijl er ook al 500 schriftelijke
vragen zijn gesteld en wij veel briefings hebben gehad? Dit is mijn eerste
vraag. Mijn tweede vraag komt neer op het stevig inzetten van de PvdA op die
twee jaar. Ik kan mij herinneren dat dit anderhalf jaar geleden voor de PvdA
ook gold. Twee jaar was toen ook twee jaar. Komt de heer Van
Dam niet enigszins over als een verstokt roker die op 31 december zegt:«volgend
jaar stop ik» en niet: «morgen», maar: «volgend jaar
stop ik».De heer Van Dam (PvdA): Dit weekend bereikten
ons allen de berichten dat zowel de NAVO als de VS de strategie in Afghanistan
nog eens tegen het licht zou houden. Dat zullen zij niet voor niets doen.
In de brief van de regering staat ook dat men wenst, de strategie in de nieuwe
missie aan te passen. Daar gaat in mijn ogen het debat van vandaag ook over.Volgens mij zitten wij met zijn allen in hetzelfde schuitje. Volgens mij
had de Kamer twee jaar geleden een afspraak met het kabinet en het kabinet
een afspraak met de NAVO. Hoe het ook zij, die afspraak heeft niet uitgepakt
zoals wij allen dachten dat die zou uitpakken. De realiteit is dat de NAVO
niet voor een opvolger heeft gezorgd. Over de verklaringen daarvoor kunnen
wij ongetwijfeld nog lang debatteren. Dit is wel de realiteit waarmee wij
te maken hebben. Die realiteit stelt ons voor een dilemma en dwingt tot het
maken van een afweging. Sta je op je strepen en zeg je: «wij zouden
weggaan, dus wij gaan weg», wetende dat wij daarmee de Afghanen in de
steek laten en de opbouw en stabilisatie van Uruzgan in de steek laten? Mijn
fractie wil dat niet dragen. Aan de andere kant kun je je afvragen of dit
betekent dat je dit keer een andere afspraak moet maken. Ik heb geconstateerd
dat het kabinet het dit keer op een andere manier in de artikel 100-brief
heeft opgenomen. Het heeft gesteld: «Dit keer begrenzen wij de Nederlandse
inspanning eenzijdig. Wij maken niet opnieuw een afspraak met de NAVO, maar
begrenzen het eenzijdig. Wij kunnen en willen het niet langer doen dan tot
2010.» Dat lijkt mij verstandig.De heer Pechtold (D66): Daar gaat voornamelijk
mijn kritiek naar uit. Die twee jaar lijken wel heilig. Hoe kun je met de
wijsheid van de afgelopen tijd en met een secretaris-generaal van de NAVO
die kennelijk geen balboekje beheert en zegt wie er aan de beurt is, besluiten
er eenzijdig mee te stoppen tegenover alle argumenten die vandaag naar voren
zullen worden gebracht in de trant van: wij zijn het verplicht aan de Afghanen,
aan de democratie et cetera? Welke van die argumenten is over twee jaar nog
valide, indien de NAVO weer niet aan haar plicht heeft voldaan? Bestaat de
mogelijkheid tot eenzijdig opzeggen wel? Zo ja, dan hadden wij dat nu ook
kunnen doen.De heer Van Dam (PvdA): Dat hadden wij kunnen
doen. De afspraak met de NAVO, waarvan wij allen dachten dat die glashelder
was, was om welke reden dan ook kennelijk niet zo glashelder. De NAVO heeft
immers niet voor opvolging gezorgd. Vanaf nu heeft de NAVO ruim twee jaar
de tijd om ervoor te zorgen dat het wel goed wordt geregeld. Als de NAVO daar,
nu het wel glashelder is, niet in slaagt, moeten wij ons ernstig zorgen maken
over de toekomst van de ISAF-missie in Afghanistan. Die wordt alleen een succes
als alle landen bereid zijn om ook de risico’s in het zware gebied in
het zuiden te delen en niet alleen de lasten. Wij zien dat alle landen meedoen,
maar zij delen niet allemaal in de risico’s.De heer Van Bommel (SP): Het is nu wel helder,
zegt de heer Van Dam. Ik bestrijd dat. Het is niet helder. De heer Van Dam
zegt dat Nederland de inzet eenzijdig heeft begrensd, maar dat is slechts
gedeeltelijk waar. De Nederlandse regering stelt in haar brief dat zij geen
leidende rol in Uruzgan en ook geen voortzetting van de Task Force Uruzgan
meer wenst. Zij wil alleen geen mededeling doen over de vraag of en zo ja,
hoe er sprake is van Nederlandse betrokkenheid. Ook militaire betrokkenheid
in het zuiden van Afghanistan, ja zelfs in Uruzgan, is volgens deze brief
nog mogelijk. Is dat ook het standpunt van de Partij van de Arbeid of zegt
die: eind 2010 komt de militaire betrokkenheid in Uruzgan ten einde?Dat zou helder zijn.De heer Van Dam (PvdA): Ik heb dat toch echt
anders gelezen dan de heer Van Bommel. Ik heb het gelezen zoals hij het in
zijn laatste zin samenvatte, namelijk dat Nederland op 1 augustus 2010
zal beginnen aan de terugtrekking uit Uruzgan en dat Nederland op 1 december
2010 die terugtrekking zal hebben afgerond. Ik vond dat daar geen woord Spaans
bij zat. Ik vond het ongelooflijk helder.De heer Van Bommel (SP): Zo is het gelezen
door de heer Van Dam, maar ik vraag naar het standpunt van de heer Van Dam.De voorzitter: Het antwoord is duidelijk.De heer Van Bommel (SP): De heer Van Dam vertelt
hoe hij het gelezen heeft. Dat is een impliciete vraag aan de regering. Mijn
vraag gold de heer Van Dam. Is het standpunt van de heer Van Dam: na 1 december
2010 geen Nederlandse militairen in Uruzgan meer, in welke hoedanigheid dan
ook?De heer Van Dam (PvdA): Dit deel van het kabinetsbesluit
wordt door mijn fractie volmondig onderschreven. Het staat er zoals het er
staat. 1 augustus begint de terugtrekking uit Uruzgan en 1 december
is die afgerond. Dat steunt mijn fractie.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik luister met interesse
naar de discussie tussen mevrouw Peters en de heer Van Dam over het civieler
moeten worden van de opbouw. Volgens mij wordt die wens in deze Kamer breed
gedeeld. Zijn de brief die wij hebben ontvangen en de strategie die het kabinet
voorstaat, niet bedoeld om de opbouw civieler te maken en om in te zetten
op een bredere en snellere en diepgaandere wederopbouw?De heer Van Dam (PvdA): Het lijkt mij evident
dat dat de strategie van het kabinet is. Sterker nog: ik heb die koerswijziging
in mijn betoog ook gesteund. Ik vind dat verstandig. Ik zie alleen graag dat
die concreet wordt uitgewerkt, zodat wij de regering niet alleen op een richting
kunnen afrekenen, maar ook op daden.De heer Wilders (PVV): Ik vind het echt onbegrijpelijk
hoe beide collega’s van de coalitiepartijen, mevrouw Van Gennip van
het CDA en de heer Van Dam van de Partij van de Arbeid gewoon heen stappen
over het feit dat wij hier nu met die artikel 100-brief zitten en dat het
alleen maar gaat over de vraag of wij in 2010 al dan niet weggaan. Hoe vindt
de heer Van Dam het dat de NAVO als eerstverantwoordelijke nooit heeft gezocht
naar een andere lead nation en dat de NAVO er klaarblijkelijk van uitging,
al dan niet dankzij een signaal uit de hoek van het CDA of van de ministers,
dat wij de missie toch wel zouden verlengen? Welke conclusie trekt hij daaruit?De heer Van Dam (PvdA): Die indruk krijg je
zeker tijdens gesprekken met NAVO-diplomaten, de secretaris-generaal en Australische
diplomaten. Dat wijst er volgens mij op dat de afspraken tussen de Nederlandse
regering en de NAVO de vorige keer niet zo glashelder waren als de voormalig
minister van Defensie ons de laatste tijd heeft willen doen geloven. Dit is
de enige conclusie die wij hieruit kunnen trekken. Aan welke kant onduidelijkheid
is gecreëerd, kan ik op grond van de informatie die mij nu bekend is,
niet beoordelen, maar dat er onduidelijkheid is, lijkt mij evident.De heer Van Bommel (SP): Bestudering van de
brief van 30 november jongstleden leert dat er niet zo heel veel is veranderd
sinds het debat van februari 2006. Toen besloot de Kamer om Nederlandse
militairen naar het zuiden van Afghanistan te sturen, een complexe en gevaarlijke
missie. Dat wisten wij toen al. Zij heeft aan Nederlandse zijde 12 mensenlevens
gekost en anderen ernstig verwond. Ons medeleven gaat uit naar de nabestaanden
en de gewonden, maar ook naar de veteranen die soms pas vele jaren na terugkeer
de schade van de uitzending ondervinden.Onze kritiek op de missie mag niet worden verward met kritiek op de mensen
die uitvoering geven aan besluiten die hier worden genomen. Het feit dat wij
deze missie en de verlenging ervan niet steunen, ontslaat ons niet van de
verplichting, dit besluit van de regering te toetsen aan het toetsingskader
voor uitzending van militairen en een oordeel te vormen over de missie tot
dusverre. Een belangrijke opmerking in het debat van vorig jaar was de opmerking
van de minister-president, ik citeer: «Over twee jaar zal de Nederlandse
inzet worden overgenomen door andere NAVO-landen.» Wij kunnen de beslissing
van 30 november jongstleden dan ook niet anders typeren dan als woordbreuk
van de premier. Ook met het besluit, de missie te verlengen tot eind 2010
wordt geen zekerheid gegeven over een einde aan de Nederlandse militaire aanwezigheid.
Weliswaar zal de leidende verantwoordelijkheid in Uruzgan dan worden beëindigd,
maar de regering wil op dit moment geen uitspraken doen over de vraag hoe
Nederland vorm zal geven aan zijn betrokkenheid na deze periode. Waarom wil
de regering dat niet? Door dit in het midden te laten, creëert zij precies
dezelfde onduidelijkheid als bij het aanvankelijke besluit.Hoe moeten wij dit conflict nu eigenlijk beschouwen? De oorlog in Afghanistan
wordt gevoerd onder de vlag van bestrijding van het internationale terrorisme.
Ook de SP-fractie is natuurlijk voorstander van het bestrijden van het internationale
terrorisme, maar gelooft niet dat oorlog het juiste antwoord daarop is. Het
is ook niet duidelijk wat zes jaar oorlog heeft opgeleverd in die strijd.
Is de wereld er veiliger door geworden? De strijd concentreert zich op radicaalislamitische
groepen die vanuit het grensgebied van Afghanistan en Pakistan opereren. De
taliban is niet alleen hun gastheer, maar ook een inheemse beweging die stoelt
op Pathaanse nationalisten oftewel Afghaanse en Pakistaanse Pathanen die in
toenemende mate hun eigen strijd uitvechten aan beide zijden van de grens.
Hoewel de taliban een relatief jonge beweging is, is zij in de Afghaanse maatschappij,
die zich al meer dan honderd jaar verzet tegen iedere buitenlandse militaire
interventie in het land, geworteld.De oorlog van oktober 2001 heeft aan hun regering een einde gemaakt, maar
zij zijn niet verslagen. Erger nog: in de afgelopen periode bleek de taliban
sterker en beter bewapend dan gedacht, ook door de NAVO en haar secretaris-generaal.
De taliban won ook terrein. Nederland ging naar Uruzgan met de gedachte om
veiligheid te creëren en opbouw mogelijk te maken, maar is deelnemer
geworden aan een Afghaanse oorlog en niet aan een internationaal conflict
met terroristen. Deelt de regering de noodzaak om in iedere analyse onderscheid
te maken tussen de taliban als Pathaanse nationalistische beweging en de internationale
terroristen? Hoe wil het kabinet deze twee groepen uit elkaar drijven? Tot
op heden blijft de regering, net als overigens de NAVO, dit onderscheid negeren.
Daarmee maakt zij de vijand veel groter dan die is. Zij geeft dat impliciet
ook toe met de mededeling dat de Nederlandse militairen niet gericht zijn
op het militair verslaan van de taliban, maar op het irrelevant maken ervan.
De woorden in het Algemeen Dagblad van NAVO-baas De Hoop Scheffer dat wij
in Afghanistan aan de winnende hand zijn, klinken tegen die achtergrond als
ordinaire propaganda. Alle deskundigen, ook in Afghanistan zelf, zeggen dat
niet militair te winnen is van de taliban. De taliban is deel van het probleem
en zal ook deel van de oplossing moeten zijn. Wij vinden het dan ook hoopgevend
dat de Afghaanse president Karzai niet alleen verzoening zoekt met de lagere
taliban, maar ook aanstuurt en zelfs al begonnen lijkt te zijn met onderhandelingen
met hogere talibanleiders. Karzai heeft daar vorige week mededeling
van gedaan aan de Britse premier Gordon Brown. Is Nederland daarover ook geïnformeerd?Vrede in Afghanistan zal niet worden bereikt door de inzet van pantserhouwitsers,
mortieren, gevechtshelikopters en F-16’s. Het gebruik ervan zal, net
als de inzet van de verraderlijke bermbommen, wel een groot verlies aan mensenlevens
en veel verminkingen opleveren. De regering meldt dat het aantal dodelijke
slachtoffers van gewelddadigheden in 2007 op 6000 personen wordt geschat.
Waarom is de regering niet preciezer over het aantal militaire slachtoffers
en het aantal omgekomen opstandelingen en burgers? Over het aantal omgekomen
militairen moet toch meer duidelijkheid bestaan.President Karzai heeft regelmatig geklaagd over het hoge aantal burgerdoden
en gemaand dat een Afghaans mensenleven net zo veel waard is als een Westers
mensenleven. Daarin heeft hij natuurlijk gelijk. De NAVO heeft afspraken gemaakt
om het aantal burgerslachtoffers te beperken. Wat behelzen die afspraken?
Is er overigens wel zicht op het in Uruzgan onder burgers en opstandelingen
gemaakte aantal slachtoffers? En is het juist dat de oogst van ruim één
jaar militair optreden van de Task Force Uruzgan uiteindelijk niet meer dan
veertien gevangenen is? Hoeveel drugshandelaars en gewone criminelen bevonden
zich er onder die veertien?De SP heeft steeds gezegd dat wij de dingen gewoon bij de naam moeten
noemen. Ook Nederland voert oorlog in het zuiden van Afghanistan. Dat blijkt
ook uit de hoogstpersoonlijke getuigenissen, zoals die van kolonel Vermeij
in het Reformatorisch Dagblad, die tijdens de operatie Medusa moest beslissen
over de – in zijn woorden – «uitschakeling van minstens
duizend talibanstrijders» en uit het verslag van de Canadese generaal
Fraser van operatie Baaz Tsuka. Daarin zegt hij dat de taliban zich sterk
en talrijk genoeg voelde om zich in te graven en een statische oorlog te voeren.
Ook operatie-Achilles, de slag om Chora en nu Spin Ghar lijken meer op oorlog
dan op iets anders. Het mag volgens het internationale recht dan misschien
niet zo heten, maar het komt in de praktijk op hetzelfde neer.Dit najaar liet generaal Berlijn op een herdenkingsbijeenkomst weten dat
de missie voor militairen nooit een opbouwmissie is geweest. Militairen blijken
het altijd als oorlog te hebben opgevat. De generaal heeft gelijk. Dit is
natuurlijk geen opbouwmissie. Omdat de missie aanvankelijk wel zo is gepresenteerd,
blijft de gemiddelde krantenlezer met groot wantrouwen de berichten volgen.
Dat is wantrouwen tegen de politiek, in het bijzonder tegen de PvdA, die de
missie alleen wilde slikken als die voor opbouwmissie door kon gaan. De SP
raadt de regering aan om dingen gewoon bij de naam te noemen. Geef volledige
openheid over de ontwikkelingen op het slagveld, over de wapens die worden
gebruikt en over de slachtoffers die worden gemaakt. In de brief is sprake
van «respectvol en terughoudend optreden» maar de kranten schrijven
over Nederlandse F-16’s die al minstens 200 bommen van 500 pond hebben
afgeworpen en over de inzet van pantserhouwitsers, ook nu weer bij het zuiveren
van de Baluchivallei. Waarom lezen wij dat wel in de krant en niet in berichten
van de regering aan de Kamer? De regering laadt hiermee de verdenking op zich
dat zij deze oorlog als een schone oorlog wil verkopen.Een van onze kritiekpunten is dat de veiligheidsmissie ISAF en de Amerikaanse
oorlogsactie Enduring Freedom door elkaar heen lopen. Doordat ISAF in noodgevallen
bijstand moet krijgen van Enduring Freedomeenheden is dat risico permanent
aanwezig. Verder zijn er op de grond ook Amerikaanse militairen van Enduring
Freedom actief in ISAF-gebied. Heel Afghanistan is immers ISAF-gebied geworden.
Inmiddels lijkt het aantal offensieve acties onder de vlag van ISAF zo talrijk
dat ook in termen van militaire inzet het onderscheid tussen beide missies
volkomen betekenisloos is geworden. Wat rechtvaardigt volgens de regering
nog het onderscheid tussen beide missies? Of bestaat Enduring Freedom louter
en alleen nog omdat de Amerikanen in die missie volledig op eigen
houtje kunnen opereren? Heeft de Nederlandse regering bovendien zicht op de
resultaten van Enduring Freedom? Wij zien ze niet, wij horen ze niet; zijn
ze er wel?Voor de gemiddelde Afghaan zijn al die buitenlandse militairen één
pot nat. Het onderscheid tussen ISAF en Enduring Freedom is een politieke
kwestie, bestemd voor consumptie in de troepenleverende landen zelf.De bestrijding van papaverteelt en -handel zullen medebepalend zijn voor
de kans van slagen om Afghaans gezag in het zuiden te vestigen. De drugshandel
voorziet krijgsheren en opstandelingen immers van geld en wapens. Medewerking
van politie en lagere overheden wordt gekocht of afgedwongen. Het probleem
wordt niet gevormd door de kleine boeren aan wie alternatieven kunnen worden
geboden met saffraanprojecten, noten en fruit. De strijd aangaan met de grote
producenten zal neerkomen op een echte oorlog tegen drugs. Uit de brief van
de regering wordt niet duidelijk hoe de grote producenten buiten spel gezet
moeten worden. Zij zijn niet vatbaar voor de kleinschalige projecten die de
internationale gemeenschap in de aanbieding heeft. Voor hen is de drugshandel
verknoopt met macht en gebiedsbeheersing. Het is veelzeggend dat de papaverproductie
het afgelopen jaar met tientallen procenten is toegenomen en dat die toename
vooral in het zuiden te zien is.De regering schrijft dat wederopbouw een zaak van kleine stappen blijft
en dat er van grote sprongen vooruit in de komende periode beperkt sprake
zal zijn. Militairen zijn geen ontwikkelingswerkers en veel ontwikkelingswerkers
blijven liever uit de buurt van militairen. De gezondheidsorganisatie Health
Net is bijvoorbeeld gewend om resultaten te boeken onder politiek zeer ongunstige
omstandigheden of misschien wel juist zonder militairen op de achtergrond.
Ontwikkelingswerkers die gezien worden als het verlengstuk van militairen,
lopen direct gevaar. Dat geldt dus ook voor de provinciale reconstructieteams
en hun militaire begeleiding.Uit de beantwoording van de schriftelijke vragen ontstaat het volgende
beeld. Dit jaar krijgt een zestal Nederlandse organisaties zo’n 25 mln.
voor projecten die overigens alleen op papier kunnen worden beoordeeld. Verder
worden de rekeningen betaald voor het herstellen van wegen, irrigatiekanalen
en huizen. Ten slotte wordt geld uitgetrokken voor werkzaamheden door de Afghaanse
ministeries van gezondheidszorg, onderwijs en regionale ontwikkeling. Met
al die inspanningen wordt zo’n 50% van de bevolking van Uruzgan
bereikt. Die groep bevindt zich hoofdzakelijk in het handjevol bevolkingsconcentraties.In het gunstigste geval lijken de NAVO-troepen in staat in het zuiden
een klein aantal enclaves overeind te houden. De verbindingswegen tussen de
grote plaatsen zijn net als het buitengebied onder controle van opstandelingen.
De uitgestrektheid van het land en de in verhouding daarmee beperkte aanwezigheid
van buitenlandse troepen maken dat de vorige militaire macht, die Afghanistan
onder controle probeerde te krijgen, spreekt over een «mission impossible».
De NAVO heeft van Afghanistan de lakmoesproef voor haar eigen bestaan gemaakt.
Wat heeft de NAVO geleerd van de Russische afgang in Afghanistan?Niemand wil met de rug naar Afghanistan gaan staan. Veel te lang heeft
de wereld zich niets aangetrokken van het lot dat deze te beklagen bevolking
heeft getroffen. Het gaat nu om de vraag of die bevolking is geholpen met
het doormodderen dat de NAVO voor het zuiden van Afghanistan op het programma
heeft staan. De vrijwel voortdurende gevechten tussen buitenlandse troepen
en opstandelingen tonen aan dat de NAVO-aanwezigheid in het zuiden het geweld
niet bestrijdt, maar aantrekt. Gezien de open grens met Pakistan en de «talibanisering»
van delen van dat land is oorlogvoeren tegen de taliban dweilen met de kraan
open. Voor elke gedode opstandeling staan er vijftig over de grens klaar.
De NAVO krijgt de troepen bovendien nauwelijks bij elkaar en de Nederlandse krijgsmacht kraakt en piept in haar voegen. Dat gaat zelfs
zo ver dat er voor operationele kosten moet worden bezuinigd op de catering
van militairen op vredeslocaties. Een slechtere werving voor een baan bij
de krijgsmacht is nauwelijks denkbaar: De lunchpakketten bij de landmacht
worden straks gewoon weer thuis gesmeerd.Willen wij de Afghanen helpen, dan zullen wij de oorlog tegen de taliban
moeten stoppen. Alleen een regionale oplossing met volle betrokkenheid van
Pakistan en Iran heeft een kans van slagen. In die landen zitten miljoenen
Afghaanse vluchtelingen die bij honderdduizenden de grens over worden gestuurd
om terug te keren naar gebieden waar niets is.Gekozen moet worden voor het leggen van het accent op onderhandelingen
met de taliban, gericht op nationale verzoening, amnestie en opname in het
politieke proces. Tot het zover is, kan eigenlijk alleen in het noorden en
westen geloofwaardige wederopbouw plaatshebben. De SP roept de regering op,
deze wezenlijk andere agenda bij de NAVO te bepleiten.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik begrijp
dat de SP zegt dat er onderhandeld moet worden met de taliban, althans, dat
Karzai dat moet doen. De SP stimuleert dat er ook met de hogere taliban wordt
onderhandeld, begrijp ik uit het verhaal van de heer Van Bommel. Vindt hij
niet dat deze mensen, die volgens het internationaal recht of volgens het
Afghaans recht mogelijk oorlogsmisdadigers zijn, veroordeeld moeten worden?
Vindt hij niet dat er alleen met de gematigde taliban, die geen oorlogsmisdaden
hebben begaan, moet worden onderhandeld?De heer Van Bommel (SP): Het zal de heer Voordewind
wellicht verbazen dat de SP-fractie het eens is met wat de regering over dit
onderwerp in haar brief stelt. Onderhandelen met de taliban is een zaak van
de Afghaanse regering. De Afghaanse regering geeft zelf aan dat zij ook met
de hogere echelons wil onderhandelen. Dat zei zij ook in het overleg met onder
anderen Gordon Brown van vorige week. Zij schijnt er zelfs al mee te zijn
begonnen. Het was aan haar om dat initiatief te nemen en wij vinden het een
verstandig initiatief. Wij volgen dus de lijn die de regering op dit punt
in de brief heeft uitgestippeld.De heer Van Dam (PvdA): Bij de laatste algemene
beschouwingen gaf de fractievoorzitter van de SP aan dat de SP niet langer
principieel moeite zou hebben met aanwezigheid in Afghanistan, maar dat het
alleen nog een geografische kwestie was, namelijk dat de SP niet vindt dat
Nederland in het zuiden actief moet zijn, maar in het noorden. Ik hoor u dat
nu niet herhalen. U herhaalt het oude verhaal van principiële bezwaren
tegen de aanwezigheid in Afghanistan. U herhaalt niet wat uw fractievoorzitter
bij de algemene beschouwingen zei. Hoe komt het dat uw fractie niet meer zegt
wat zij bij de algemene beschouwingen heeft gezegd?De heer Van Bommel (SP): Dit misverstand is
al eens vaker geuit door de fractie van de PvdA. Onze fractievoorzitter heeft
het gehad over de inzet van middelen in het noorden van Afghanistan. Dat standpunt
herhalen wij. De inzet van middelen in het noorden en het westen van Afghanistan
waar wederopbouw mogelijk is, vindt mijn fractie geloofwaardig. Leest u het
maar na. Als de oorlog in Afghanistan doorgaat, vindt zij het niet geloofwaardig
om daar mensen voor in te zetten.De heer Van Dam (PvdA): Mag ik de heer Van
Bommel dan een vervolgvraag stellen? Toen wij hier enkele jaren geleden debatteerden
over de vraag of Nederlandse militairen een bijdrage moesten leveren aan ISAF
in het noorden, was de SP tegen. Nu is het resultaat dat er in het noorden
opgebouwd kan worden. De SP vindt het mooi dat dit resultaat is bereikt en
wil nu haar middelen wel in het noorden steken. Het is van tweeën een: of je bent bereid om je handen uit de mouwen te steken en verantwoordelijkheid
te dragen in een moeilijke situatie, ook als daar militairen bij betrokken
zijn, waardoor er na een paar jaar kan worden opgebouwd, of niet. Je kunt
niet de vruchten plukken van de zware inspanningen van de Nederlandse militairen,
terwijl je er steeds tegen was dat zij die leverden en nu zeggen dat er in
het noorden moet worden opgebouwd, terwijl dat niet had gekund als Nederland
destijds zijn nek niet had uitgestoken.De heer Van Bommel (SP): Dat bestrijden wij
juist. Wij bestrijden dat er in Afghanistan niets mogelijk zou zijn zonder
de inzet van militair geweld. Als wij de redenering van de heer Van Dam aanhingen,
zouden wij uiteindelijk nog moeten instemmen met Enduring Freedom, de Amerikaanse
oorlog, om ook maar iets in Afghanistan voor elkaar te kunnen krijgen. Nee,
ook ontwikkelingsorganisaties zeggen dat zij in veel gevallen liever zonder
militaire rugdekking werken dan met militaire rugdekking. Aan de organisaties
die daartoe in staat zijn, verlenen wij graag steun.De heer Van Baalen (VVD): De VVD steunt onze
troepen in Afghanistan. Zij doen het zware werk. Zij stellen hun leven en
gezondheid in de waagschaal. 12 militairen zijn inmiddels omgekomen en velen
zijn teruggekeerd, voor het leven getekend. De VVD-fractie kan dan ook alleen
maar instemmen met de verlenging van de missie in Uruzgan met twee jaar indien
wij aan elke nabestaande kunnen uitleggen dat het zin heeft gehad, die extra
offers te brengen. Cruciaal in onze afweging is dan ook of de situatie in
Uruzgan en daarmee in het zuiden en in geheel Afghanistan in 2010 structureel
beter is dan in 2008. De VVD wil dat de regering met de hand op het hart aangeeft
dat zij ervan overtuigd is dat een verlenging met twee jaar die extra offers
waard is. Dat houdt in dat het Afghaanse nationale leger, het ANA, ultimo
2010 en eventueel militair ondersteund door andere bondgenoten dan Nederland,
in staat moet zijn om de verantwoordelijkheid voor de veiligheidssituatie
van Nederland geheel of gedeeltelijk over te nemen en dat het Afghaanse bestuur
beter in staat is dan thans, stabiliteit en ontwikkeling te brengen en dat
er meer toekomstperspectief voor de bevolking van Uruzgan bestaat dan thans
het geval is. Voordat de regering aan de beantwoording van deze wezensvraag
toekomt, dient zij een aantal praktische bezwaren van de VVD-fractie weg te
nemen door simpelweg antwoord te geven op de volgende vragen.Kan de regering garanderen dat indien de kostenramingen in de artikel
100-brief worden overschreden, tegenvallers buiten bezwaar van de Defensiebegroting
worden opgevangen? De minister van Financiën heeft afgelopen vrijdag
tijdens een gesprek met de minister-president – hij verving premier
Balkenende, die in Brussel was – duidelijk gemaakt dat het volstrekt
onverantwoord zou zijn dat er onvoldoende financiële middelen voor de
verlenging van Uruzgan ter beschikking zouden zijn en dat hij dezelfde regels
zou hanteren om tegenvallers op te vangen als zijn voorganger Gerrit Zalm.
Dat heeft hij letterlijk gezegd. Voor de VVD betekent dat dat gecrashte helikopters
bijvoorbeeld niet voor rekening van Defensie komen. Budgetoverschrijdingen
komen dus voor rekening van hetzij HGIS, hetzij de algemene middelen. Voorts
vindt de VVD het onbestaanbaar dat Defensie minder kan oefenen vanwege gereedstelling
voor Uruzgan. De minister van Financiën moet Defensie financieel in staat
stellen om haar reguliere trainingsschema te handhaven.Over de eindigheid van de Nederlandse militaire presentie in Uruzgan verklaarde
de minister-president op 2 februari 2006 in de Kamer, ik citeer hem letterlijk: «Over
twee jaar zal de Nederlandse inzet worden overgenomen door andere NAVO-landen.
Zo wordt bijgedragen aan de spreiding van lasten over alle bondgenoten.»
Wij kunnen concluderen dat dit niet is geschied. De VVD wil nu onomwonden
erkenning door de NAVO dat Nederland per december 2010 zich militair uit Uruzgan
heeft teruggetrokken. Nederland volgt dus niet zichzelf in Uruzgan op na december 2010. De minister van Buitenlandse Zaken heeft dit afgelopen donderdag
schriftelijk aan de secretaris-generaal van de NAVO gemeld. Is die eindigheid
van het Nederlandse aanbod door de secretaris-generaal van de NAVO bevestigd?De VVD is van mening dat Nederland operationele en logistieke risico’s
neemt door samen te werken met mogelijk zes bondgenoten binnen de Task Force
Uruzgan, te weten Australië met 900 à 1000 soldaten, Frankrijk
mogelijk met 50 soldaten, Hongarije mogelijk met 20, Tsjechië mogelijk
met 50 of 80, Slowakije mogelijk met 55 en Georgië misschien met
200. Kan de regering garanderen dat deze bondgenoten tot en met eind 2010
de Task Force Uruzgan versterken of is hun bijdrage onzeker? Ik krijg graag
per land een antwoord. Zijn landen bereid meer te doen dan hierboven is aangegeven?
Dragen deze landen bij aan de robuustheid van de Task Force Uruzgan of zijn
zij ons eerder tot een operationele last? Ik druk mij vriendelijk uit. Kunnen
zij volgens de NAVO-procedures opereren? Zijn zij het Engels als communicatiemedium
meester? Wij zijn erover verheugd dat Nederland geen bijdrage zal leveren
aan de reserves van de commandant van het Regionaal Commando Zuid van ISAF.
Wie levert zo nodig extra troepen, zoals de afgelopen jaren ook nodig is geweest?
Welke bondgenoten zijn daartoe bereid? Als puntje bij paaltje komt, wat heeft
Nederland dan nog te bieden?Beschikken wij altijd over voldoende extractiecapaciteit om onze eigen
troepen te evacueren? Beschikken wij over voldoende vuur- en transportsteun?
Komen de Franse Mirages ons, indien noodzakelijk, te hulp? Heeft de VS voldoende
Apaches en jachtvliegtuigen achter de hand? Kunnen wij altijd een beroep doen
op de civiele pool van transporthelikopters en vliegtuigen?Kan de regering, zoals viceminister-president Bos op de persconferentie
van afgelopen vrijdag en de minister van Buitenlandse Zaken tijdens het algemeen
overleg over de NAVO op 4 december deden, toezeggen dat niet aan militaire
operaties zal worden deelgenomen die drukken op de schaarse Defensiecapaciteiten
die voor Uruzgan gereserveerd moeten blijven dan wel die de krijgsmacht uithollen?
Voor de VVD-fractie is het duidelijk dat wij onze verplichtingen ten aanzien
van EUFOR in Bosnië en UNIFIL in Libanon kunnen nakomen. Hiernaast zijn
voor het einde van 2010 maar weinig mogelijkheden.Kan de regering garanderen dat deelname van onze militairen aan ISAF-operaties
in Afghanistan conform de rules of engagement en de geweldsinstructie hen
niet in juridische problemen zal brengen?Is de regering bereid om voor 1 juli 2008 de Kamer schriftelijk te
informeren over de mate waarin de bondgenoten inclusief de Afghanen hun toezeggingen
op militair gebied en politiegebied zijn nagekomen?De VVD verzoekt op haar zeven heldere vragen over het toekomstperspectief,
de financiën, de eindigheid van de verlenging, de militaire partners
in Uruzgan, operaties elders, de rechtspositie van onze militairen en de helderheid
over het nakomen van toezeggingen voor 1 juli 2008 om een duidelijk antwoord,
zodat de VVD al dan niet – ik herhaal: al dan niet – met verlenging
in kan stemmen.De heer Voordewind (ChristenUnie): Wij kennen
de VVD als een zuinige partij, de partij van Zalm. Nu wil de heer Van Baalen
harde toezeggingen over de financiën, begrijp ik. Waarom zou hij nu zulke
harde eisen stellen als wij nog niet helemaal duidelijk weten welke aandelen
derde landen nog kunnen leveren. Het kabinet zegt dat dit mogelijk het geval
is. Hierin kan bij de Voorjaarsnota inzicht worden verschaft. Die nota zou
nog 20 mln. à 30 mln. kunnen opleveren. Dat is toch het moment om de
totale balans op te maken?De heer Van Baalen (VVD): De VVD mag zuinig
zijn, maar is dat niet waar het onze militairen betreft. Als het aandeel van
derde landen zo uitpakt dat wij eigenlijk meer van hen terug
ontvangen, dan is minister Bos van Financiën voor een dag een gelukkig
mens. Dat heb ik al gezegd. Volgens mij is dit alleen niet echt de kern van
de zaak. De kern van de zaak is of wij bereid zijn, Defensie te kannibaliseren
of dat wij ervoor zorgen dat wordt afgesproken dat eventuele overschrijdingen
van het budget door deze missie niet ten laste komen van de Defensiebegroting
en dat voor eventueel noodzakelijke vervangingen van materieel dat crasht
of kapot gaat, er altijd teruggevallen kan worden op posten buiten de Defensiebegroting,
of dat nu Bosgelden, Van Geelgelden of Voordewindgelden zijn.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik ken de VVD als
een internationale partij, die, voor zover ik weet, ook altijd bereid is geweest
om haar internationale verantwoordelijkheid te nemen. Heeft de VVD ooit een
internationale missie niet gesteund? Is de heer Van Baalen het met mij eens
dat de NAVO-operatie als een kaartenhuis instort als de Tweede Kamer niet
instemt met een verlenging van onze aanwezigheid in Uruzgan? Het zou de Australiërs
los laten opereren en wellicht maken de Canadezen dan een andere afweging.
Het besluit van Nederland kan dus grote gevolgen voor de toestand in Afghanistan
hebben.De heer Van Baalen (VVD): In de tijd dat mijn
huidige buurman, de heer Wilders, nog woordvoerder Buitenlandse Zaken van
de VVD was, hebben wij een keer tegen een missie gestemd: de VN-missie naar
Liberia. Wij vonden niet dat het sturen van een Nederlandse oorlogsbodem voor
de kust van dat land steun verdiende, omdat het eigenlijk weinig tot niets
inhield. Men kon vanaf dat oorlogsschip eigenlijk niets doen aan de situatie
op de wal. Om nog specifieker te zijn: het zou voor het eerst zijn dat de
VVD niet met een NAVO-missie instemde. Dat zou voor de VVD dan ook een heel,
heel zwarte dag zijn. Soms heb je zwarte dagen nodig als je niet inziet dat
een missie tot iets leidt. Een «mission impossible» steunt de
VVD niet.Mevrouw Van Gennip spreekt ook over de situatie in Afghanistan. Het klopt
dat de Australiërs en de Canadezen in de huidige situatie niet blijven
als Nederland haar missie niet verlengt. Dat betekent dat het zuiden niet
door een militaire macht wordt afgedekt, want daar kunnen de Britten en de
Amerikanen niet alleen voor zorgen, ook niet met steun van anderen. Het cement
uit het zuiden zou dus weg zijn met alle negatieve consequenties van dien
voor alle delen van Afghanistan. Dit hadden andere NAVO-landen zich alleen
mogen realiseren. De beste landen, waaronder Nederland, zitten in het zuiden.
De Duitsers zitten in het veilige noorden en de Fransen zitten met name in
Kabul. Die twee landen zouden een missie in het zuiden aan kunnen. Zij hebben
dat echter geweigerd.De vraag van mevrouw Van Gennip leidt ertoe dat Nederland altijd beschikbaar
moet zijn als er vervelende consequenties te vrezen zijn. Ik vind dat dit
alleen kan indien de regering de VVD ervan overtuigd dat zij in twee jaar
aanzienlijke vooruitgang kan boeken. Dan kunnen u en ik het ook uitleggen
aan de nabestaanden van de slachtoffers die inmiddels zijn gevallen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik greep naar de
microfoon toen Frankrijk werd genoemd, want Frankrijk zet zich op dit moment
natuurlijk wel degelijk in het zuiden in, namelijk met een zogenaamd OMLT,
dat met het Afghaanse leger traint. Dat is een belangrijke inzet. Frankrijk
heeft natuurlijk ook luchtcapaciteit naar het zuiden verplaatst. Dat is eveneens
een teken. Wij weten niet wat er voor Frankrijk nog meer in de pijplijn zit,
maar ik vind dit samen met de duidelijke uitspraken van de regering-Sarkozy
een heel duidelijk teken dat Frankrijk zich op dit moment committeert en wellicht
voorbereidt op een riskante inzet in het zuiden.De heer Van Baalen (VVD): Ik hoop dat de minister
van Buitenlandse Zaken en misschien ook de minister van Defensie kunnen bevestigen
dat Frankrijk na aan het denken is over een grotere inspanning dan zij nu
verricht. 50 militairen inzetten voor trainings- en instructiedoeleinden,
hoe belangrijk ook, is iets heel anders dan met een compagnie naar het zuiden
komen. Dat doen de Fransen en de Duitsers niet. Op dit moment zijn er geen
andere toezeggingen, maar ik hoor graag van de regering of de mogelijkheid
bestaat dat die in de toekomst wel komen. De NAVO is de VVD veel waard, maar
de liefde moet wel van beide kanten komen.De heer Pechtold (D6): De artikel 100-brief
hangt eigenlijk al sinds de zomer boven ons hoofd. Mij staat bij dat de heer
Van Baalen in het afgelopen halfjaar steeds twee randvoorwaarden stelde. De
VVD hanteerde die als scheidslijn. De ene was financieel van aard. Vindt hij
dat er vandaag boter bij de vis moet worden geleverd, zodat morgen een besluit
kan worden genomen? Wil hij dat toelichten?De tweede voorwaarde was pregnanter: er moest een duidelijk en groot derde
land zijn. Behalve wanneer ik de voormalige USSR met satellietstaten als één
land beschouw – dan kan ik daar nog 20 Hongaren, wat Tsjechen, Slowaken
en Georgiërs aan toevoegen, maar zij zijn alle afkomstig uit jonge democratieën,
halve democratieën – zie ik zo gauw niet dat een dergelijk groot
derde land aanwezig is. Wat zijn de ideeën van de heer Van Baalen daarover?De heer Van Baalen (VVD): Bij een dergelijk
cruciaal besluit dient uitgesloten te zijn dat boekhouders regeren. Boekhouders
kunnen niet zeggen dat zij vanwege allerlei spelregeltjes, die de VVD op zichzelf
ook heel belangrijk vindt, vandaag geen hom of kuit kunnen geven. Daarom wil
ik van de regering horen dat extra kosten de Defensiebegroting niet zullen
bezwaren. Zo duidelijk is het. Hoe men het uitwerkt en op welke datum de minister
van Financiën dat doet, maakt mij niet uit. Nu moet de toezegging komen.
Er zitten hier drie ministers die dat kunnen toezeggen.Het klopt, er zijn geen derde landen. Ik noemde Duitsland en Frankrijk.
Het lijkt erop uit te draaien dat het derde land Afghanistan is. Het lijkt
erop uit te draaien dat de verlossende strijdkracht het ANA is, het Afghaanse
leger. Daarom wil ik van de regering precies horen hoeveel vertrouwen zij
heeft in het Afghaanse leger. De overige landen vormen een lappendeken. Ik
wil dan ook de verzekering van de regering dat de lappen goed aan elkaar zijn
vastgehecht. Zij moeten gemeenschappelijk kunnen opereren en een gemeenschappelijke
taal beheersen. De Amerikanen hebben de Georgiërs toegezegd dat zij volstrekt
volgens de NAVO-procedures zullen worden getraind en uitgerust als zij erbij
komen. Dat moet allemaal duidelijk opgeschreven staan. Dan nog moet ik morgenochtend –
ik neem niet aan dat het grote derde land buiten Afghanistan zich vanmiddag
meldt – aan mijn fractie uitleggen of de derde landen een lust vormen,
iets waaraan wij iets hebben, of een last. Het is aan de regering om dat duidelijk
te maken.De heer Pechtold (D66): Ik vind het wel een
uitvlucht om Afghanistan als derde land te benoemen. Dat lijkt op vragen aan
de patiënt om mee te helpen met de operatie.De heer Van Baalen (VVD): Het helpt vaak wel
als de patiënt aan een operatie meewerkt.De heer Pechtold (D66): Volgens mij spreken
wij nog over de operatie zelf en niet over wat er daarna gebeurt. Mag ik de
twee grote randvoorwaarden van de heer Van Baalen zo interpreteren dat de
toezeggingen van de drie bewindslieden over de financiën vandaag alleen
maar harder moeten zijn, aangezien die over het derde land boterzacht zullen
zijn?De heer Van Baalen (VVD): Nu begint collega
Pechtold ook al met het uitruilen van van alles. Tegen de regering, die alles
uitruilt, loopt hij te hoop door te zeggen dat de ene toezegging harder moet
zijn als de andere toezegging boterzacht is, hetgeen nog moet blijken. Ik
wil vandaag in politieke zin duidelijkheid hebben over de financiën.
De boekhouders werken het maar uit. Hoe zij dat zullen hebben gedaan, hoor
ik nog wel eens van de regering.Ik heb gezegd dat ik het prettig vind als een patiënt meewerkt aan
zijn eigen herstel. Dat vind ik ook verstandig. Uiteindelijk zal het ANA,
gesteund door dan functionerende politie, het namelijk moeten doen. Ik geef
echter ruiterlijk toe dat het derde land dat wij graag wensen te hebben, zich
niet heeft gemeld. Dat betekent dat de lappendeken heel stevig moet zijn.
Ik wacht het kabinetsstandpunt ter zake af.De heer Wilders (PVV): Vandaag voeren wij
een uitermate belangrijk debat. De PVV-fractie heeft niets tegen internationale
missies zoals ISAF of Enduring Freedom. Sterker nog: mijn fractie is een groot
voorstandster van de strijd tegen het internationale terrorisme en tegen de
barbaarse taliban. Zonder ISAF, zonder OEF, Operation Enduring Freedom, zonder
de strijd tegen de Opposing Military Force, de OMF, zoals wij die met een
moeilijk woord noemen, zou Afghanistan terugvallen naar de middeleeuwen, dat
staat vast. De aanwezigheid van de NAVO en van andere landen is dan ook niet
alleen in het belang van Afghanistan, maar ook in dat van de rest van de wereld
en van Europa, dus ook van Nederland. Dat staat buiten kijf.De vraag is wel of Nederland na 1 augustus 2008 nog als lead nation
in Uruzgan moet blijven bijdragen aan ISAF. Tijdens het afrondende plenaire
debat over de Nederlandse deelname aan ISAF in februari 2006 zei de minister-president
tegen de Kamer – sommigen hebben hem ook al geciteerd– letterlijk: «Over
twee jaar zal de Nederlandse inzet worden overgenomen door andere NAVO-landen.
Zo wordt bijgedragen aan spreiding van de lasten over alle bondgenoten.»
Ook de oud-minister van Defensie, de heer Kamp, bevestigt dit op zijn weblog
van 3 september van dit jaar. Ik citeer: «Als minister van Defensie
heb ik in 2005 zonder omhaal van woorden tegen de politieke en militaire leiding
van de NAVO gezegd dat wij voor twee jaar in Zuid-Afghanistan blijven en niet
langer.» De gemaakte afspraken, zo zegt de heer Kamp, zijn ten overvloede
nog eens schriftelijk bevestigd. Op 25 oktober bevestigde de heer Kamp
dit nog eens in het televisieprogramma NOVA. De uitspraken van de minister-president
en de oud-minister van Defensie laten aan duidelijkheid niets te wensen over.
Toch zitten wij hier weer. Zijn wij door het kabinet, zijn wij door premier
Balkenende voor de gek gehouden, voorgelogen? Wat is er aan de hand? De werkelijkheid
van nu strookt niet met de uitspraken van net. Ik wil er gewoon helderheid
over hebben. Daar vraag ik de regering om.Vicepremier Bos sprak onlangs misschien wel voor het eerst in zijn leven
wijze woorden. Op zijn weblog van 30 november jongstleden schrijft hij
dat hij het eigenlijk onverteerbaar vindt dat de respons van de NAVO om Nederland
in Uruzgan bij te staan of te vervangen zo beperkt was. Ik herhaal dat ik
het op dit punt met hem eens ben, want er is een schrijnend gebrek aan solidariteit
binnen de NAVO. Ik kan het niet anders zeggen. In Afghanistan toont zich dat
in twee opzichten. Ten eerste zijn veruit de meeste NAVO-bondgenoten niet
bereid, de Nederlandse missie in Uruzgan over te nemen of te verlichten. Voor
de paar landen die wel een bijdrage willen leveren, geldt dat het om niet
zulke grote aantallen gaat en dat zij bovendien niet echt zullen worden ingezet
om gevechtshandelingen te plegen, maar om beveiligings- en opleidingstaken
ter hand te nemen. Dit zeg ik overigens zonder daar denigrerend over te willen
doen. Ten tweede is de inzet in Afghanistan ook binnen de NAVO erg onevenwichtig.
Sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Canada, niet NAVO-lidstaat
Australië en zeker ook Nederland, halen de kastanjes in het zuiden of
oosten van Afghanistan uit het vuur. Andere landen doen veel minder: Duitsland,
Frankrijk, Spanje, Portugal, Griekenland en België, dus allemaal landen,
groot en klein, leveren, afgezet tegen de inzet van Nederland, een ondermaatse
bijdrage. De secretaris-generaal van de NAVO zei in oktober tijdens de parlementaire
NAVO-assemblee in Reykjavik ook dat er naar zijn mening sprake is van onwil
van veel lidstaten om te investeren in de vereiste militaire capaciteit in
met name het zuiden en oosten van Afghanistan, dus het riskante gebied.Ik hoor graag van het kabinet of dat de mening van mijn fractie deelt
dat binnen de NAVO een gebrek aan solidariteit heerst en de NAVO in crisis
verkeert. En wat vindt het van de in mijn ogen smoezen van andere NAVO-lidstaten
om niet méér in het zuiden van Afghanistan te doen, zoals die
van de Duitse regering en andere. Waarom geeft het kabinet op een van mijn
feitelijke vragen het antwoord dat geen enkel NAVO-land zich uit Afghanistan
terugtrekt, terwijl er wel landen zijn die dat doen, bijvoorbeeld Portugal.
Dat land trekt volgens mij per augustus 2008 90% van haar militairen
terug. Zijn er andere landen die dat ook doen?Nogmaals, mijn fractie doet alles behalve geringschattend over de aanvullende
bijdragen van landen als Tsjechië, Slowakije, Hongarije en Georgië,
maar, met alle respect, dit zijn geen lead nations en het zijn ook geen grote
bijdragen. De Nederlandse kampementen zullen vanaf augustus 2008 bewaakt worden
door Slowakije en Tsjechië. Frankrijk en Hongarije zullen bijdragen aan
het opleiden van Afghaanse militairen. Bewaken en opleiden is mooi en zeker
ook belangrijk, maar deze landen zullen dus niet meevechten tegen de taliban.
En dat kan ik helaas niet solidair noemen.Veel fracties en met name mijn collega Van Baalen namens de VVD, stellen
in hun bijdrage 2010 centraal. Dat lijkt mij terecht. Natuurlijk is het belangrijk
om te weten of Nederland Uruzgan dan echt verlaat. De PVV-fractie is alleen
nog allesbehalve overtuigd van de noodzaak om in te stemmen met een verlenging
van deze missie tot 2010. Mijn fractie vindt ook van belang waarom wij nu,
eind 2007, net als twee jaar geleden met een artikel 100-brief over Afghanistan
zitten. Ik verwijs nogmaals naar de citaten van de minister-president en van
de vorige minister van Defensie. Ik voeg eraan toe dat het een schande is –
ik kan er geen andere woorden voor gebruiken – dat de secretaris-generaal
van de NAVO, De Hoop Scheffer, de passage uit het conceptverslag van het gesprek
van precies een week geleden, dat een deel van deze commissie met hem heeft
gevoerd, heeft geschrapt waaruit wij konden opmaken – letterlijk citeren
mocht niet – dat de NAVO nooit heeft gezocht naar een andere lead nation
in Uruzgan en dat Nederland daar nooit om heeft gevraagd. Dit zijn Noord-Koreaanse
toestanden, een secretaris-generaal onwaardig.De voorzitter: Ik benadruk dat er een openbaar
verslag van een vertrouwelijk gesprek is gemaakt. Dit verslag is ter inzage
gelegd aan de secretaris-generaal. Wellicht is erin geschrapt, maar wij weten
allen dat ook hiervan een verslag wordt gemaakt en dat dat net zo goed aan
u wordt voorgelegd alvorens het openbaar wordt gemaakt.De heer Wilders (PVV): Voorzitter. U moet
eerlijk zijn. U moet niet zeggen dat dit gebeurd kan zijn. Ik heb u donderdagavond
aan de telefoon gehad. U weet dat dit is gebeurd. Ook uw medewerker heeft
gezegd dat dit is gebeurd. Laten wij op zijn minst eerlijk tegen elkaar zijn.
De passage is geschrapt. U weet dat en uw medewerker van de commissie weet
dat. Ik zeg dat dat Noord-Koreaanse toestanden zijn. Zij horen niet thuis
bij een secretaris-generaal. Wat u ervan vindt, moet u weten. Ik spreek namens
mijn fractie.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. U maakt
zich partij in deze discussie. Daarom ben ik geïnteresseerd in een wat
helderder uitspraak. U zei net dat dit gebeurd kon zijn. U laadt
daarmee de verdenking op u dat dit onder uw voorzitterschap geaccordeerd is.
Ik wil er graag meer over weten, nu u dit zo zegt.De voorzitter: Mijnheer Pechtold, ik begrijp
dat u dat wilt omdat u er niet bij was, maar er is een openbaar verslag van
een gesprek met een besloten karakter gemaakt. Vooraf is het conceptverslag
conform de met de secretaris-generaal gemaakte afspraken aan hem voorgelegd.
De secretaris-generaal heeft daarin bepaalde passages die hij vertrouwelijk
vond, geschrapt. Dat is geheel conform de afspraak die wij met elkaar gemaakt
hebben. «Wij» zijn degenen die aanwezig waren bij het gesprek.De heer Pechtold (D66): Dan ben ik eigenlijk
alleen maar blij dat ik niet mee ben gegaan; nu kan ik volledig vrijuit vragen.
Vindt u dat de stelling van de secretaris-generaal dat hij geen poging heeft
gedaan om een opvolger te vinden, vertrouwelijk behandeld moet worden? Vindt
u niet dat dit vandaag van groot belang is voor het maken van een normale
afweging? De regering heeft altijd gezegd dat het wel het geval is. Wij hebben
altijd gezien dat de minister van Buitenlandse Zaken en de minister-president
zeiden dat dit ook in samenspraak met de heer De Hoop Scheffer gebeurde. Het
lijkt mij zeer relevante informatie dat die al dan niet in beslotenheid verklaart
dat dit nooit het geval is geweest.De voorzitter: Mijnheer Pechtold, ik heb louter
procedureel aangegeven wat wij hebben afgesproken. Daar doe ik verder geen
inhoudelijke mededeling over.De heer Wilders (PVV): Dat het gebeurd is,
staat in ieder geval vast.Als je wat ik net zei, combineert met de schimmigheid en de onwil van
zowel het kabinet als de vorige SACEUR als de secretaris-generaal zelf om
de inmiddels beruchte bevestigingsbrief aan Nederland desnoods vertrouwelijk
aan de Kamer te zenden, ontstaat er toch echt een heel kwalijk beeld. Ik doel
op de bevestigingsbrief van oud-SACEUR generaal Jones in reactie op de brief
van de oud-minister van Defensie dat wij zouden vertrekken uit Uruzgan, die
ik net citeerde. Ik mag niet uit besloten overleggen citeren, maar wij hebben
het aan iedereen gevraagd met wie wij hebben gesproken. Niemand heeft gezegd,
ook niet vorige week maandagavond, dat wij die brief desnoods vertrouwelijk
kregen. Waarom is er niet gezocht naar een andere lead nation in Uruzgan als
de oud-VVD-minister van Defensie Kamp gelijk heeft dat hij de NAVO in klip
en klare taal heeft laten weten dat Nederland in 2008 uit Uruzgan vertrekt?
Dat is onbegrijpelijk. Een Nederlandse minister zegt: wij vertrekken uit Uruzgan
en de NAVO doet vervolgens niets om een opvolger te vinden. Wat is er dan
gebeurd? Waarom is de NAVO er klaarblijkelijk van uitgegaan dat Nederland
toch de intentie had om in Uruzgan te blijven? Het is een schimmig verhaal.
Ik krijg er geen lekkere smaak van in mijn mond. Laat ik het voorzichtig zeggen.
Ik verzoek het kabinet en de minister van Defensie opnieuw om de brief van
generaal Jones alsnog, desnoods vertrouwelijk, naar de Kamer te sturen. Dan
kan zij er opheldering over krijgen.Is het kabinet bereid, de missie vanaf augustus 2008 veel verder te beperken
dan nu het plan is? Is het kabinet bereid om vanaf augustus 2008 het Nederlandse
leger meer te ontlasten en de totale bijdrage van Nederland tot 2010 meer
in verhouding te laten staan tot de gemiddelde bijdrage van andere NAVO-landen?
Laten wij zeggen dat wij vanaf augustus 2008 geen 1100 mensen, maar maximaal
300 Nederlandse militairen in Uruzgan stationeren, ervan uitgaande dat er
een andere, stevige lead nation komt. Laat een ander land, zoals Frankrijk
of Duitsland, waar collega Van Baalen over sprak, maar lead nation in Uruzgan
worden. Nederland heeft meer dan zijn steentje bijgedragen met de enorme inspanningen
die wij met de volledige steun van de PVV-fractie sinds vorig
jaar in Uruzgan plegen. Laat de NAVO, die verantwoordelijk is voor«force
generation», dat probleem maar oplossen. In dit verband vraag ik het
kabinet trouwens ook wat het vindt van de uitlating van de Afghaanse minister
van Defensie, de heer Wardak, in onze hoorzitting dat het Afghaanse leger,
het ANA, wellicht al voor 2010 in staat is, de Nederlandse taken in Uruzgan
over te nemen. Dit is ook interessant met het oog op de invalshoek van collega
Van Baalen dat er een groot derde land bij betrokken moet zijn. Hoe reëel
is dat?De strijd tegen het terrorisme gaat niet over geld. Iedere cent die wij
tot 2008 in Uruzgan besteden, is terecht en goed besteed. Desalniettemin geldt
ook hier dat andere landen met het oog op solidariteit binnen de NAVO verantwoordelijkheid
zouden kunnen nemen. Dan kunnen wij de 1 mln. per dag die de missie vanaf 2008
gedurende twee jaar gaat kosten, op veel andere, zinnige manieren besteden.De Nederlandse militairen doen goed werk in Afghanistan. Ze hebben de
OMF bij Chora bevochten en goodwill gekweekt bij de Afghaanse bevolking. Mijn
fractie geeft ze daar complimenten voor. Toch moeten er nog veel problemen
door de NAVO worden aangepakt. Ik heb daarom een aantal vragen waarop ik graag
een duidelijk antwoord van het kabinet krijg. Wat wordt er concreet gedaan
aan de toenemende hulp van de Pakistaanse overheid- en inlichtingendienst
aan de terroristen, de OMF-krachten, in Afghanistan? Wat wordt er gedaan om
de hulp uit Iran te stoppen? Hoe kunnen de NAVO en de Afghanen dergelijke
hulp stoppen? Hoe wordt er concreet voor gezorgd dat er binnen afzienbare
tijd daadwerkelijk meer en betere Afghaanse militairen en zeker ook politieagenten
zijn en er minder bestuurlijke corruptie is? Wat vindt de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
ervan dat wij tijdens de openbare hoorzitting aan de ontwikkelingsorganisatie
Cordaid vroegen hoe het ging met haar bestedingen en zij antwoordde dat met
maar liefst 30% van haar ontwikkelingsgelden niet meetbare of slechte
resultaten waren geboekt, zeker aangezien het grootste deel van haar budget
van 4,3 mln. voor 2007 eigenlijk door u en de Nederlandse belastingbetaler
wordt betaald?Ik rond af waarmee ik begon. De fractie van de Partij voor de Vrijheid
is een voorstander van een NAVO-rol in Afghanistan en van de ISAF-missie.
Zij ziet het belang van een veilig, stabiel en dus talibanloos Afghanistan,
niet alleen voor de Afghanen zelf, maar ook voor de rest van de wereld. Mijn
fractie vraagt zich wel hardop af of Nederland zich hiervoor inmiddels niet
genoeg heeft ingespannen en het nu in eerste instantie op verantwoordelijkheid
van de NAVO de beurt is aan andere landen om in Uruzgan vanaf 2008 de
leidende rol van Nederland over te nemen. Haar antwoord daarop is ja, geen
leidende rol voor Nederland in Uruzgan na augustus 2008, hooguit een ondersteunende
rol met maximaal een paar honderd Nederlandse militairen en dan ook nog alleen
als er een andere lead nation in Uruzgan is. Als het kabinet daartoe bereid
is, valt er met mijn fractie te praten. Als het kabinet daar niet toe bereid
is, wordt het heel erg moeilijk om de steun van mijn fractie voor deze verlenging
te krijgen. Ik wacht de antwoorden van de regering met belangstelling af.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik heb
de Handelingen nog maar eens nagekeken van het slotdebat in 2006. Daar heeft
de Wilders ongeveer eenzelfde soort inleiding gehouden als hij nu heeft gedaan.
Afghanistan zou afglijden naar de middeleeuwen, teruggaan naar het tijdperk
van de barbaarse taliban enzovoorts. Dat zette hem zodanig aan dat hij in
2006 besloot, de missie wel te steunen. Ik verwachtte dit keer dat zijn inleiding
anders was, gezien zijn bezwaren en zijn in mijn ogen onrealistische voorstel
om de missie tot 200–300 man te reduceren. Hoe rijmt de heer Wilders
van de fractie van de PVV zijn inleidende woorden over talibanisering en het
overnemen van de taliban met zijn onrealistische voorstel om nog maar 200–300
man in te zetten?De heer Wilders (PVV): Ik heb het antwoord
eigenlijk al gegeven. Wij hebben niets tegen de NAVO en de ISAF-missie en
de strijd tegen de taliban, maar wij vinden dat een ander land het in eerste
instantie als lead nation van Nederland mag overnemen. Wij vinden het schokkend
dat de NAVO nooit spontaan of op verzoek van Nederland überhaupt maar
heeft gezocht naar een andere lead nation, terwijl dat haar verantwoordelijkheid
is. Wij vinden dat wij niet de dorpsgek van de NAVO hoeven te zijn en dat
Nederland niet altijd hoeft bij te dragen, terwijl andere grote landen en
in militair opzicht zelfs grotere landen zoals Frankrijk en Duitsland het
volledig laten afweten.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik ben
toch verbaasd, want de heer Wilders begint inderdaad met sterke termen. Zijn
eigen gedrevenheid geeft hem die in. Hij weet dat dit kabinet naar een derde
land, naar meer partners heeft gezocht, dus zijn voorstel is totaal niet serieus
te nemen. Hij voegt geen daden bij zijn inleidende woorden.De heer Wilders (PVV): Ik heb op deze onzin
niet te reageren.De heer Van Baalen (VVD): De VVD-fractie neemt
de PVV-fractie op dit gebied wel serieus, maar brengt graag het volgende onder
de aandacht van de heer Wilders. Als je geen lead nation bent, ben je afhankelijk
van de lead nation, een ander land. Dan heb je dus je vuursteunketen, je gevechtsvliegtuigen
en -helikopters niet in eigen beheer. Je bent dus afhankelijk. Als de PVV
op de voorwaarden die de heer Wilders schetst toch wil nadenken over instemming,
waarom dan als nummer twee in een coalitie en niet als nummer een?De heer Wilders (PVV): Ook dat heb ik al vele
malen gezegd. Ik vind dat Nederland als lead nation eigenlijk wel genoeg heeft
gedaan. De NAVO bestaat uit meer landen dan alleen Nederland. Een groot deel
van de NAVO laat het gewoon afweten in het zuiden en het oosten. Waar zijn
de Duitsers? Waar zijn de Fransen? Waarom gaan de Portugezen? Waar zijn de
Belgen? Waar zijn de Italianen? Waar zijn de grote en kleine landen in het
zuiden en het oosten? Ik spreek zonder grote woorden te willen gebruiken van
een crisis binnen de NAVO. Er is geen solidariteit. De landen laten het volledig
afweten. As er geen andere lead nation komt, trek ik ook mijn aanbod in om
er met maximaal 300 militairen mee te doen. Het kabinet zal dat vermoedelijk überhaupt
niet omarmen. Ik ben niet gek. Waarom wil ik niet dat Nederland de lead nation
blijft? Omdat nu andere landen maar eens het voortouw in Uruzgan moeten nemen
en niet veilig in het noorden moeten gaan zitten of in Kosovo, waar het geweldsspectrum
totaal anders is, hoe belangrijk dan ook. Nederland heeft er twee jaar gezeten.
Het is nu de beurt aan een ander land.Mevrouw Van Gennip (CDA): Twee jaar geleden
sprak de heer Wilders bij de discussie over de eerste missie van aanpak van
terroristen. Hij sprak van verantwoordelijkheid nemen voor de vrijheid van
de Afghanen. Hij sprak zijn angst uit dat de taliban het weer voor het zeggen
kregen. Ook sprak hij zich uit voor een vrij, stabiel en democratisch Afghanistan.
Dat was ook in het belang van Nederland en Europa. Dat sprak mij zeer aan.
Ik was dus blij verrast door de inleiding die de heer Wilders net hield. De
heer Wilders is toch niet alleen maar tegen een verlenging in deze vorm omdat
hij vindt dat Nederland te veel doet en andere landen te weinig? Als de heer
Wilders werkelijk meent wat hij vandaag en twee jaar geleden heeft gezegd,
kan de heer Wilders er ook voor kiezen, te zeggen: wij doen het nog twee jaar.
Wij gaan er twee jaar door, want wij kunnen een verschil maken. Dat doen wij –
let wel – met twaalf andere grote landen in het zuiden. De heer Wilders
noemt almaar de landen die er niet bij zijn, maar hij noemt Denemarken niet.
Dat land is wel actief. Engeland, de VS, Canada, Australië,
Hongarije, Tsjechië, Estland en andere kleinere landen zijn dat ook.
Nederland is niet het enige NAVO-land dat actief is in het zuiden. Er zijn
twaalf landen actief in het riskante zuiden. Nederland kan het best op zich
nemen om daar nog twee jaar actief te zijn en om daarna te zeggen: nu is de
beurt aan een ander. Als de heer Wilders werkelijk meent wat hij in zijn inleiding
heeft gezegd, dan heeft hij ook het lef om dat vandaag te zeggen.De heer Wilders (PVV): Dat zou ik inderdaad
kunnen zeggen, maar dat zeg ik niet. Ik zeg wat ik net heb gezegd. Daar heb
ik niets aan toe te voegen.De heer Van der Staaij (SGP): Klopt mijn herinnering
dat de heer Wilders bij het debat in februari 2006 zelf noch in eerste, noch
in tweede termijn een punt van die twee jaar heeft gemaakt en dat zowel de
minister van Buitenlandse Zaken als de minister van Defensie uitdrukkelijk
heeft gezegd: als het langer dan twee jaar gaat duren, komt er een nieuwe
artikel 100-brief?De heer Wilders (PVV): Nee, de minister-president
zei in de Kamer in mijn eigen woorden: wij houden ermee op, het is aan andere
NAVO-landen. Net heb ik hem letterlijk geciteerd. Oud-minister Kamp van Defensie
heeft de woorden van de minister-president bevestigd. Van die woorden ben
ik uitgegaan. Ik ben ervan uitgegaan dat er zou worden gezocht naar andere
lead nations. Je gaat ervan uit dat de minister-president in de Tweede Kamer
niet jokt. Je gaat ervan uit dat hij meent wat hij zegt en dat het signaal
overkomt bij de NAVO in Brussel. Dat is blijkbaar niet gebeurd. Ik zeg eerlijk
dat ik ontzettend boos ben vanwege het feit dat nu, achteraf, blijkt dat die
woorden holle frasen vormden, dat niemand heeft gezocht naar een andere lead
nation en dat Nederland weer voor een fait accompli staat. Ik weiger daarin
mee te gaan. Ik weiger nu met de rug tegen de muur te staan en te zeggen:
omdat niet is gebeurd wat de minister-president ons heeft beloofd, moeten
wij maar als lead nation doorgaan. Ik heb dat toen niet gezegd, omdat ik ervan
uitging dat dankzij de woorden van de minister-president er serieus zou worden
gezocht naar een andere lead nation. Helaas is dat niet gebeurd.De heer Van der Staaij (SGP): Het was vooral
een PvdA-punt. Laten wij wel zijn. De PvdA-fractie heeft een nummer gemaakt
van die twee jaar. Twee jaar was twee jaar. De heer Wilders zegt dat hij ervan
uitging dat het werd geregeld, maar de PVV heeft noch in de eerste termijn,
noch in de tweede termijn, noch bij de plenaire afronding dat punt van die
termijn zelfs maar aangeroerd. De PVV heeft genoegen genomen met de vaststelling
van de ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie dat er nog wel eens
een nieuwe artikel 100-brief zou komen. Waarom omarmt de heer Wilders nu het
PvdA-punt, terwijl het toen helemaal geen belangrijk punt voor hem was?De heer Wilders (PVV): Ik heb volgens mij
nog nooit een PvdA-punt echt omarmd, maar als het een keer moet, gun ik de
heer Van der Staaij graag de eer om mij daarop te betrappen. Ook dit is nu
niet het geval. Ik zei net al dat ik daar toen geen punt van heb gemaakt omdat
ik de minister-president geloofde, die zei dat er een andere lead nation zou
komen. Nu blijkt zelfs dat de NAVO voor het moment dat wij vorig jaar of eerder
dit jaar de notificatiebrief kregen, dus de brief voor de artikel 100-brief,
niet naar een andere lead nation heeft gezocht en dat wij dus gewoon voor
de gek zijn gehouden, tenzij het kabinet in zijn eerste termijn met een plausibele
verklaring komt.Mevrouw Peters (GroenLinks): Waar gaat het
nu om? Nederland blijft na augustus 2008 in Uruzgan om te «assisteren
bij het brengen van veiligheid en opbouw in Afghanistan».
Sommige van de aanwezigen focussen op praktische zaken zoals de termijn van
twee jaar die eerst niet maar nu wel twee jaar is, de opvolging, die goed
geregeld moet zijn of het aantal troepen dat derde landen moeten leveren.
Dat zijn belangrijke en ernstige zaken, maar zij vormen niet de kern van de
zaak. Wat is de kern? Dat is de vraag of de missie de afgelopen twee jaar
daadwerkelijk heeft bijgedragen aan de veiligheid en opbouw van Afghanistan
en of zij erin zal slagen, dat de komende jaren te doen. Zo ja, dan is die
missie de moeite waard, voor mijn part voor vele jaren. Voor de beantwoording
van de vragen is het nodig om een analyse te maken van de veiligheidssituatie
in Afghanistan. Bij ontbreken van een fatsoenlijke inhoudelijke veiligheidsanalyse
van de kant van de regering ben ik gedwongen om dat zelf te doen.Het begon zes jaar geleden met 9/11 en de verdrijving van de taliban.
Er kwamen VN-resoluties. Meisjes mochten in sommige delen van het land weer
naar school, het museum met zijn eeuwenoude kunstschatten kon zijn deuren
weer openen en mannen die dat wilden, konden zonder baard de straat op. Een
president werd gekozen. Dit was alle reden om dit proces te steunen. Dat hebben
wij dan ook gedaan, uit allerlei motieven. Sommigen deden dat, omdat ze de
Vliegeraar hadden gelezen, anderen omdat ze vrouwen van de boerka wilden bevrijden,
loyaal waren aan de VS of omdat ze vreesden dat de jihad zich naar de eigen
achtertuin zou verspreiden. Al deze ongetwijfeld goede bedoelingen ten spijt,
is de hoop van de Afghaanse bevolking op meer veiligheid, beter bestuur en
meer welvaart zes jaar later in bittere scepsis omgeslagen. Er is niet aan
wederopbouw gedaan; de mensen zitten nog steeds zonder elektriciteit. Alleen
al in 2007 zijn er meer dan 6000 doden gevallen. Er zijn verder tienduizenden
mensen op de vlucht. Wij moeten constateren dat deze dramatische verslechtering
is opgetreden na uitbreiding van de activiteiten van de NAVO met in haar kielzog
al die verhevigde internationale inspanningen in Afghanistan. De vraag die
dan ook beantwoord moet worden, is of de verslechtering komt door die uitbreiding,
door de gevolgde strategie, of deels daardoor. Kortom: was de missie de juiste
missie?De taliban en opstandelingen rukken op, ondanks verhalen van de NAVO waaruit
het tegendeel blijkt. Grote delen van de bevolking in dat werelddeel zien
de buitenlandse troepen met hun gevechtsmissie en hun Amerikaanse aanvoerder
natuurlijk als vijand en bezetter, niet als hulpverlener. Dat confronterende
wereldbeeld strookt niet met ons zelfbeeld, maar je zapt het niet zomaar weg;
die radio en tv-zender staan aan. Loop maar eens rond op de bazaar van Peshawar,
loop de campus van de Universiteit van Karachi maar eens binnen. In de tweede
plaats grenst Afghanistan aan Pakistan, waar vrij weinig grenswachten en tolpoortjes
tussen staan. In Pakistan heeft de taliban vrij spel, rukt op. Dat betekent
dat het probleem van de taliban niet goed wordt aangepakt. In Afghanistan
vallen zij onder de terreurbestrijding, maar Pakistan is bondgenoot in de
oorlog tegen het terrorisme en dus worden daar de taliban en de repressieve
militaire repressie van tribale gebieden met rust gelaten. Dit is uit en te
na bekend. Natuurlijk is dit een van de oorzaken van het mislukken van de
missie tot nu toe.Nauwkeurige data uit Afghanistan zijn schaars. Uit wat wij hebben, komt
een treurig verhaal naar voren. Veldonderzoek van dit najaar wijst erop dat
de taliban zijn presentie tot over de helft van het land heeft verspreid.
Recent wetenschappelijk onderzoek wijst erop dat anders dan waar de regering
vanuit lijkt te gaan, de grootste groep strijders geen setje werkloze hangjongeren
is, maar behoort tot een tweede generatie «neo-taliban», goed
getraind en vol politieke ideologie. In een VN-analyse wordt ervoor gewaarschuwd
dat de veiligheidssituatie voor hulpverleners de afgelopen twee jaar niet
meer zomaar riskant is, maar alarmerend is geworden. Iedereen kent de kaartjes
die op de voorkant van de Volkskrant stonden. «Ik voel mij zoals toen
de burgeroorlog op het punt stond uit te breken», zei Shukria Barakzai,
het vrouwelijke Afghaanse parlementslid hier tijdens de hoorzitting. «De
taliban zijn weer in Kabul», «Ik voel me niet veilig omdat dezelfde
krijgsheren en militieleiders nog steeds de dienst uitmaken die ons al jarenlang
terroriseren», zeggen bijna alle Afghanen die ik spreek. De mensen voelen
zich niet veilig en uit alle cijfers blijkt ook dat zij dat niet zijn. Er
is dus een geweldige kloof in perceptie van de veiligheidssituatie tussen
de VN-hulpgemeenschap en Afghanen enerzijds en de regering anderzijds. De
veiligheid is «substantieel teruggekeerd» schrijft de regering.
Met alle respect, ik begrijp niet hoe zij dat uit haar pen krijgt. Ik heb
sterk het gevoel dat de Kamer en de publieke opinie daarmee een rad voor ogen
wordt gedraaid. Abstracte wensdromen als werkelijkheid afschilderen is een
gevaarlijke methode bij het plannen van militaire missies. Uit het feit dat
bij ieder nieuw offensief in het zuiden van Afghanistan steeds hetzelfde terrein
op de opstandelingen moeten worden heroverd in plaats van nieuw terrein, blijkt
dat er bij de gevolgde strategie iets faliekant is misgegaan. Het was dus
niet de juiste missie. Het is ook niet voor niets dat de NAVO nu toegeeft
dat ze de strategie kwijt is en op zoek moet naar een nieuwe. Mag ik de regering
erop wijzen dat zij ons eigenlijk vraagt om in te stemmen met een missie zonder
missie?De NAVO is daar sinds de afgelopen ministeriële bijeenkomst eigenlijk
nogal schokkend eerlijk over geweest. Zij zei dat er geen strategie is en
dat er iets drastisch anders moet. Zij heeft alleen nog geen idee hoe het
dan wel aan te pakken. De eerste evaluaties moeten daartoe nog worden uitgevoerd.
De Nederlandse regering trekt zich daar stoïcijns niets van aan. Die
gaat voort met meer van dezelfde missie, met hoogstens hier en daar wat accentverschuivingen.
Die worden alleen niet concreet uitgewerkt. Waarom denkt de regering dat daarmee
wel gaat lukken wat eerst niet lukte? Is het niet verstandiger, eerst de strategiewijziging
van de NAVO af te wachten alvorens bij te tekenen?Het kabinet-Balkenende II heeft ons twee jaar terug bezworen dat het ging
om een veiligheids- en opbouwmissie. Ik hecht eraan, te verklaren dat de GroenLinksfractie
daar geen geloof aan hechtte. Vanwege de vermenging met Operation Enduring
Freedom en de complexe conflictsituatie in het zuiden vreesde mijn fractie
dat opbouw nauwelijks van de grond kon komen en dat de Nederlandse militairen
juist werden meegezogen in een escalatie van geweld. Wij moeten nu bitter
constateren dat onze vrees terecht was. Is er iets van die opbouw terechtgekomen?
Ja, hier en daar zijn een bruggetje en een schooltje gebouwd. Dat is alleen
gebeurd dankzij overleg tussen de ambassade en de lokale ngo. Daar is geen
militair aan te pas gekomen. Voor het opbouwen van een land heb je ook geen
commando’s, maar ingenieurs en hulpverleners nodig. Was het duurzaam?
Nee, want het wordt weer omver geworpen. Als je een land wilt stabiliseren,
heb je een vredesakkoord nodig, geen overgebleven vijand. Dan heb je de steun
van de bevolking nodig, geen moeras van tribale belangen. Dan heb je gezagsdragers
nodig die legitimiteit in de ogen van de bevolking genieten, geen betwist
overwinnaarsregime of een «puppetregering».De missie is tussentijds van karakter veranderd. Er is in 2006 een offensieve
gevechtscomponent aan toegevoegd en het territorium is uitgebreid naar het
zuiden waar de situatie instabiel en gevaarlijk is en de Amerikanen met hun
terreuracties werkzaam zijn. Wij hebben daar het oorlogstenue aangetrokken.
Wij hebben daar de oorlog deels opgezocht en gemaakt. Opstandelingen strijden
er omdat zij de buitenlandse troepen weg willen hebben, vooral de Amerikaanse.
Opstandelingen strijden er omdat zij de regering-Karzai niet vertrouwen. Daar
zitten namelijk krijgsheren van weleer in. Opstandelingen strijden er omdat
zij hun tribale belangen niet vertegenwoordigd zien. Opstandelingen strijden
er kortom, omdat de strijd om de verdeling van de macht in Afghanistan nog
niet is uitgekookt. De huidige politieke verdeling ontbeert voor grote delen
van de bevolking legitimiteit. Wij zullen ons moeten realiseren dat wij als
troepen onder leiding van Amerika en als verdedigers van een regering waarvoor nog maar weinig draagvlak bestaat, partij in de Afghaanse
opstand zijn geworden. Vanuit die positie zijn wij geen vredestichters die
boven de partijen staan en is het onmogelijk om de aangegane strijd te winnen.Vrede kan niet van buitenaf worden opgelegd, noch duurzaam overleven zonder
medewerking van alle machtsfactoren in het veld. Je zult dus een politieke
strategie moeten ontwerpen waarin alle actoren zich kunnen vinden. Die zal
door een zo neutraal mogelijke, geloofwaardig mogelijke partij moeten worden
gefaciliteerd. Dat is in mijn ogen de VN, bij gebrek aan beter zou ik haast
zeggen, want de VN was niet krachtig in Afghanistan. De VN heeft ook grote
vergissingen gemaakt. Maar iemand moet het doen en de NAVO kan het niet zijn.
Die is namelijk niet onpartijdig genoeg en bestaat niet uit diplomaten. De
VN moet worden uitgenodigd tot het ontwerpen van een politieke strategie met
een stappenplan voor onderhandeling met de opstandelingen, zowel de Afghaanse,
als de Pakistaanse. Hun moet een politiek en ontwikkelingsalternatief worden
geboden. Het volstaat niet om dit aan de Afghaanse overheid over te laten.
Zij is zelf partij in dit conflict. Op dit eigenbelang moet dan ook waarschijnlijk
worden ingeleverd. Zij heeft bovendien weinig capaciteit. Ik was als tijdelijk
adviseur van de Afghaanse minister van Buitenlandse zaken bijvoorbeeld geschokt
toen ik ontdekte dat er op het ministerie nog geen directie veiligheidsbeleid
of zelfs maar een directie Pakistan was. Deze onderhandelaars kunnen echt
een coachende of assisterende hand gebruiken.Waarom is de regering zo huiverig om dit pad te betreden? Waarom is zij
niet bereid om haar schouders eronder te zetten? Vereist het toetsingskader
niet dat zij eerst al het minder gewelddadige beproeft voordat zij tot het
gebruik van geweld overgaat? Is zij tot het uiterste gegaan om het minder
gewelddadige te onderzoeken?Ik vermoed dat hier ideologische weerstand meespeelt. Onderhandelen met
de taliban betekent immers zoiets als praten met mogelijke terroristen. Dat
zou de hele oorlog tegen terrorisme op zijn kop zetten. Nederland neemt moeilijk
afstand van een in goed en kwaad verdeelde wereld, ook al komen daar uitwassen
bij zoals Guantánamo Bay en de Bagramgevangenis. Daarom is het dus
waarschijnlijk dat de regering deze verlenging ook niet heeft aangegrepen
om bijvoorbeeld als voorwaarde te stellen dat die gevangenissen gesloten moeten
worden. Haar onderhandelingspositie was theoretisch gesproken sterk. Er was
toch niemand om Nederland op te volgen, maar ja, Nederland stond te trappelen
om te blijven.Voorzitter. Ik rond af. De regering heeft er in haar brief geen blijk
van gegeven, lessen te trekken uit het verleden. De aangekondigde accentverschuivingen
zijn vaag en niet concreet. De missie wordt vooral meer van hetzelfde zonder
koers en in een moeras. Dat kan geen recept voor succes zijn. Ik vrees dat
de NAVO daardoor onderdeel van het probleem en niet van de oplossing wordt.
Een missie zonder missie met een trackrecord als deze is een foute missie,
tenzij de strategie drastisch wordt veranderd! Doe dat eerst. Zeg tegen de
NAVO dat zij dat echt moet doen. Stop de offensieven, stop de vermenging met
OEF, betrek Pakistan erbij, bewaak de grens, pak drugshandelaren aan, maak
van de Europese politiemissie geen lachertje, stuur veel meer trainers, tuig
de VN op en betrek de opstandelingen erbij en kom dan aan de Kamer vragen
om een verlenging.De heer Van Dam (PvdA): De verongelijkte toon
die tien minuten lang is aangeslagen, verbaast mij, omdat GroenLinks nog maar
kort geleden bij de behandeling van de begroting van het ministerie van Defensie
aan de gehele kamer een document deed toekomen. Dat document spreekt zich
niet uit voor vertrek uit Afghanistan, maar voor een alternatieve strategie
in Afghanistan. Ik heb dat document goed gelezen. GroenLinks doet er een aantal suggesties voor een strategie van de missie in. Ik noem
er een paar. ISAF zou meer gericht moeten zijn op de opbouw van het Afghaanse
leger. Dit staat in de nieuwe strategie van de regering. Er zou meer moeten
worden geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking. Dit staat in de nieuwe
strategie van de regering. Ngo’s en Afghanen zouden er meer bij moeten
worden betrokken. Dit staat in de nieuwe strategie van de regering. Er moet
meer worden ingezet op de opbouw van de Afghaanse overheid. Dit staat in de
nieuwe strategie van de regering. Er moet worden bijgedragen aan de rechtszekerheid
van de Afghanen. Dit staat in de nieuwe strategie van de regering. Er moet
meer worden ingezet op diplomatie en praten met de taliban moet nog uit de
weg worden gegaan. Dit staat in de nieuwe strategie van de regering. Pakistan
moet daarbij worden betrokken. Dit staat in de nieuwe strategie van de regering.
GroenLinks heeft zich in de afgelopen jaren als het om missies ging opgesteld
als verantwoordelijke partij. Verantwoordelijkheid nemen betekent ook dat
je consequent bent. Wat heb je nog meer te eisen als er zo veel van je eisen
worden ingewilligd? Vanwaar die verongelijkte toon?Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik zou het echt
prachtig vinden als ik als woordvoerder Buitenlandse Zaken van GroenLinks
tegen de fractie kon zeggen: de regering heeft mij overtuigd, wij kunnen deze
missie steunen. Want mijn hart ligt bij Afghanistan. Voor een partij zoals
GroenLinks is internationale solidariteit verschrikkelijk belangrijk. Wij
hebben daarom ook de moeite genomen, een alternatieve strategie voor Afghanistan
te ontwerpen en die aan de regering aan te bieden. Wij zouden maar wat graag
die kant op gaan als de regering die kant ook op wilde gaan. U noemt wat punten
waar mijn fractie concrete voorstellen voor heeft gedaan. Ik hoor van de regering
niets concreets. Zij stipt de punten alleen maar vaag aan. Zij brengt wat
accentverschuivingen aan. Ik wil concreet boter bij de vis. Ons lijstje begint
met de eis dat Operation Enduring Freedom, dus de oorlog tegen het terrorisme,
ophoudt. De offensieve militaire operaties moeten ook ophouden. Als dat gebeurt,
kunnen wij inderdaad met elkaar praten. Dan zouden wij maar wat graag een
dergelijke missie steunen.De heer Van Dam (PvdA): Wij kunnen uitgebreid
spreken over de OEF, maar doordat de ISAF daar opereert, wordt er voor het
overgrote deel van Afghanistan ook gewerkt met een alternatieve strategie.
Dat weet mevrouw Peters ook. Begrijp ik goed dat mevrouw Peters zegt dat er
met de fractie van GroenLinks te praten valt als de regering een meer concrete
invulling geeft aan die alternatieve strategie dan zij in haar brief doet?
Dat zou een consequente boodschap zijn. Wij hebben de regering overigens ook
gevraagd om een meer concrete invulling aan die strategie te geven.Mevrouw Peters (GroenLinks): De fractie van
GroenLinks praat heel graag mee. Er valt met haar dan ook altijd van gedachten
te wisselen. Zij heeft haar ideeën over een geschikte strategie duidelijk
uiteengezet en wacht de reactie van de regering af, al heeft zij er een zwaar
hoofd in dat de regering daarover dezelfde gedachten heeft. Als de PvdA-fractie
gecharmeerd is van onze strategie, is het misschien verstandig om eerst gezamenlijk
van gedachten te wisselen met de intentie, uiteindelijk tot een goede motie
te komen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik heb met belangstelling
geluisterd naar de woorden van mevrouw Peters over onder andere de veiligheidssituatie.
Uiteraard zijn er woordvoerders die daarover een andere opvatting hebben.
Mevrouw Peters heeft gezegd dat wij partij zijn geworden in de Afghaanse opstand.
Wij zijn inderdaad partij in Afghanistan. Wij zijn daar op uitnodiging van
de regering, op basis van een VN-mandaat. Daarmee staan wij aan de zijde van
het Afghaanse volk.Mevrouw Peters heeft gepleit voor een grotere rol voor de VN en voor het
voeren van onderhandelingen met de taliban. Volgens mij is daarvan al sprake.
Ik heb het document meegenomen dat ook de heer Van Dam bij zich heeft. Daaruit
blijkt heel duidelijk dat de GroenLinksfractie eigenlijk in Afghanistan wil
doorgaan, al is het met een andere militaire inzet, een grotere rol voor de
VN en meer civiele wederopbouw. Wij staan overigens ook achter de twee laatstgenoemde
zaken. Ik heb mevrouw Peters ook in eerdere discussies gehoord en ken haar
gedachtegang dus een beetje. Zij heeft in Afghanistan gewerkt. Ik vraag mij
daarom af of zij nu werkelijk oprecht kan zeggen dat zij tegenstander is van
verlenging van de aanwezigheid in Afghanistan? Denkt mevrouw Peters echt dat
het Afghaanse volk beter af is als de Nederlandse militairen uit Afghanistan
vertrekken en de Australiërs en de Canadezen hetzelfde doen? Als zij
diep in haar hart kijkt, dat in Afghanistan ligt, wat wil zij dan?Mevrouw Peters (GroenLinks): De veronderstelling
van mevrouw Van Gennip dat wij automatisch de wil van het Afghaanse volk dienen
als wij de Afghaanse regering steunen, is naar mijn oordeel nogal pretentieus.
Dan zouden wij immers in Afghanistan niet met een opstand te maken hebben.
Er zou dan niet een Afghaans parlement zitting hebben dat van president Karzai
af wil. Het grote probleem van de Afghaanse overheid is de legitimiteit. Ik
noem corruptie, oorlogsmisdaden en drugshandel. Dat heeft ons als het ware
partner gemaakt van een problematische actor aldaar.Ik wil af van het morele chantageargument dat je, als je geen voorstander
van deze missie bent, meteen tegenstander bent van alles in Afghanistan. Deze
versie van interventie in Afghanistan met bommen en granaten, die zojuist
door de heer Van Bommel is geschetst, is natuurlijk niet de enige manier om
het land te helpen. Er zijn duizenden andere manieren om dat te doen. Daaraan
geeft de GroenLinksfractie graag steun. De VN en president Karzai willen met
de taliban spreken. Zolang dat nog op stapel staat, moeten de offensieven
en de luchtbombardementen naar het oordeel van de GroenLinksfractie niet doorgaan.
De Afghanen zitten op enorme bedragen te wachten voor de wederopbouw. Daartoe
zijn contracten getekend tussen Den Haag en Kabul, dus daarvoor zijn de Afghanen
niet afhankelijk van een militaire missie en een PRT. Dergelijke zaken hebben
onze steun, maar dat geldt niet voor de militaire variant van de zogenaamde
steun aan Afghanistan.Mevrouw Van Gennip (CDA): Het Afghaanse parlement
en dus ook de regering aldaar zijn op democratische wijze gekozen. Het gaat
om de vraag op welke wijze er in Afghanistan daadwerkelijk iets kan worden
bereikt. Mevrouw Peters heeft veel punten gemaakt waarvan deze regering zeker
85% heeft overgenomen, misschien zelfs wel 95%. Wat wil mevrouw
Peters precies? Gaat zij steeds op zoek naar een nieuw argument om toch maar
tegen die missie te zijn, of kiest zij werkelijk voor een structurele oplossing?Mevrouw Peters (GroenLinks): Als mevrouw Van
Gennip de vraag op deze wijze stelt, geeft zij zelf het antwoord. Natuurlijk
ga ik graag op zoek naar een structurele oplossing. Ik heb namens mijn fractie
inderdaad een aantal punten uit onze alternatieve strategie genoemd. Het is
echter niet juist om te zeggen dat 95% daarvan is ingewilligd. De punten
in de brief van de regering zijn niet geconcretiseerd. Graag zou ik willen
dat dat gebeurde. Er is bovendien een aantal punten dat voor ons essentieel
is, maar waarover de regering niet schrijft of spreekt. Mijn fractie is van
mening dat Nederland niet moet doorgaan met de operatie Enduring Freedom en
alles wat daarmee te maken heeft. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de uitwassen
als Guantánamo Bay. Als Nederland zich daar wel in mengt, zal de situatie
in Afghanistan verslechteren.Een andere vraag is of wij moeten doorgaan met die offensieven. Voor ons
is dat een belangrijk breekpunt: wij hebben geen vertrouwen in die militaire
strategie en pleiten ervoor om op te houden met de offensieven. In plaats
daarvan moeten wij het leger datgene laten doen waarin het goed is, zoals
trainen en patrouilleren, en diplomaten aan de onderhandelingstafel laten
plaatsnemen. De Nederlandse regering spreekt daar niet over. Zij laat een
en ander aan de Afghanen over en brandt de vingers liever niet aan terroristen.
Naar het oordeel van de GroenLinksfractie is het onverstandig om voor die
strategie te kiezen.Ik hoop dat de regering op die cruciale punten straks met iets anders
komt. Anders is het misschien mogelijk om samen met de CDA-fractie verder
te komen en gezamenlijk moties op te stellen.De heer Voordewind (ChristenUnie): Voorzitter.
Mijn fractie voelt een grote verantwoordelijkheid bij het bepalen van haar
standpunt over het al dan niet overgaan tot verlenging van de missie in Uruzgan.
Het gaat om de inzet van onze militairen: zonen, echtgenoten, vaders, soms
moeders en dochters. Uit de artikel 100-brief blijkt dat het een risicovolle
missie is. Wij betreuren het dat er families en gezinnen zijn die hun vaders
of echtgenoten in Afghanistan hebben verloren.Wij hebben te maken met een land dat al dertig jaar lang in oorlog is.
Het staat als vierde op de lijst van de armste landen ter wereld en ging gebukt
onder een regime dat niets wilde weten van democratie, mensenrechten en bescherming
van minderheden. Meisjes en vrouwen genoten daar geen onderwijs en zij werden
niet of slechts in enkele gevallen toegelaten tot de gezondheidszorg. In dat
land overlijdt 20% van de kinderen voor het vijfde levensjaar. De gemiddelde
levensverwachting is 43 jaar. Voor 31 miljoen inwoners in dat land was de
situatie uitzichtloos. Ook de dreiging van nieuwe terroristische aanslagen
is voor de fractie van de ChristenUnie een reden om betrokken te zijn en te
blijven bij het herstel van de vrede en de veiligheid in Afghanistan. Het
stabiliseren van dat land dient direct het Nederlandse veiligheidsbelang.Wij danken de regering voor de uitvoerige artikel 100-brief, alsmede voor
de uitvoerige beantwoording van de schriftelijke vragen. In dit debat gaat
het om het maken van een politieke afweging.Wij zijn het eens met de analyse van de regering van tegen- en meevallers
tijdens de huidige missie: de opbouw van het provinciaal en lokaal bestuur
is nog onvoldoende, inmiddels is er een derde gouverneur en het grootste deel
van de staf is ongeletterd. De veiligheidssituatie binnen de inktvlek is betrekkelijk
stabiel, maar aan de randen daarvan stuit de TFU regelmatig op verzet. Dat
verzet is in de afgelopen tijd ook toegenomen rondom Deh Rawod.De fractie van de ChristenUnie is onder de indruk van de projecten ten
behoeve van de wederopbouw die in korte tijd zijn opgestart. Zij is verheugd
om te vernemen dat minimaal 50% van de bevolking met de Nederlandse
wederopbouwactiviteiten wordt bereikt. Alleen al door de QVP zijn 160 000
van de 350 000 mensen bereikt. Uit de brief van de regering blijkt dat
in geval van verlenging het accent zal worden verlegd naar meer wederopbouw
en training en begeleiding van Afghaanse veiligheidsinstanties. Daarmee stemt
mijn fractie volledig in. Zij is er dan ook van overtuigd dat de weerbaarheid
tegen de taliban uiteindelijk groter wordt als de Afghanen in staat worden
gesteld om zelf de ontwikkeling en de veiligheid ter hand te nemen. Helaas
is daarbij tot op de dag van vandaag nog hulp van buiten nodig. Mijn fractie
is dan ook van mening dat er ruimte is voor verlenging. Dat neemt niet weg
dat zij behoefte heeft aan antwoorden op de volgende vragen.De regering meent dat de absorptiecapaciteit voor de wederopbouw een beperkende
factor is. Hoe wenst zij dat probleem aan te pakken? De Engelsen in Helmand
kampen met hetzelfde probleem, maar zij trekken een veel groter bedrag uit
voor de wederopbouw, namelijk 625 mln. voor de komende jaren.
Ook de Australiërs richten zich meer op de wederopbouw. Nederland heeft
in 2007 een bedrag van 25 mln. uitgetrokken voor wederopbouwactiviteiten in
Uruzgan. Het moet toch mogelijk zijn om dat bedrag te verhogen?De fracties van de PvdA, het CDA en de ChristenUnie pleiten ervoor dat
er meer OS-deskundigen naar Uruzgan gaan. In antwoord op schriftelijke vragen
schrijft de regering dat er aan de ambassade in Kabul op termijn twee diplomaten
voor ontwikkelingssamenwerking zullen worden toegevoegd en dat het PRT voornamelijk
bestaat uit militairen en een enkele CIMIC-medewerker. Als er problemen zijn
met de absorptiecapaciteit, is het belangrijk om niet alleen militaire trainers
te sturen maar ook OS-trainers en OS-OMLT’s. Mochten er te weinig hulpverleners
van buiten komen, dan moet Nederland mensen opleiden opdat de gezondheidszorg,
het onderwijs en de landbouw goed van de grond komen.Waarom is er gekozen voor de Duitse ontwikkelingsorganisatie GTZ voor
opbouwactiviteiten in Uruzgan? Haar belangrijkste specialisme is het bieden
van technische assistentie. Waarom zijn niet Nederlandse consultants van bijvoorbeeld
de MFO’s ingehuurd? Gaat GTZ onder het Nederlandse PRT werken? Hoe verloopt
de afstemming met het Australische PRT of de RTF? Is de regering bereid om
meer OS-consultants in te huren dan het genoemde aantal?Ik roep de regering op, er alles aan te doen om het VN-kantoor in Uruzgan
permanent te openen. Dat zou een duidelijk politiek signaal zijn naar de ngo’s
die nu nog twijfelen of zij zich in Tarin Kowt zullen vestigen.Mijn fractie pleit ervoor dat het PRT meer civiel gaat werken. De regering
stelt dat het PRT op termijn onder civiele leiding komt te staan. Wanneer
zal dat gebeuren en wat zal dan de inzet zijn? Zal er dan civiel en militair
sprake zijn van een fiftyfifty verhouding? Er zullen alleen duurzame projecten
van de grond komen als OS-deskundigen in voldoende mate bij het Nederlandse
PRT betrokken worden. Het PRT van de Australiërs, dat 400 man telt, bestaat
wel hoofdzakelijk uit opbouwwerkers. Ook andere landen beschikken al over
civiele PRT’s. Ik zeg niet dat de Nederlanders het werk van de Afghanen
moeten overnemen, maar er zal sprake moeten zijn van een duidelijke verschuiving
om te voldoen aan het gestelde in de brief.De fractie van de ChristenUnie pleit er verder voor dat de Nederlandse
militairen zich meer concentreren op de QVP. Het afgelopen anderhalf jaar
hebben zij wat dat betreft immers goede diensten bewezen. De meerwaarde van
Defensie is naar het oordeel van de fractie de hulpverlening: de projecten
die tot doel hebben om de infrastructuur te herstellen, waaronder de wegen
en de irrigatiekanalen. Defensie zou zich ook meer kunnen inzetten met de
intentie om de transporten van de ngo’s te beveiligen.Wij hebben begrepen dat de radiozender Nawa wordt gesteund. Wat zijn de
mogelijkheden van dat medium om de burgers verder te informeren over de vorderingen
van het PRT in Uruzgan? Overweegt de TFU om ook andere communicatiemiddelen
te gebruiken voor het informeren van de burgers over de resultaten van het
werk van de Nederlandse militairen en zo het draagvlak voor dat werk onder
de bevolking te vergroten?Zonder de genoemde concrete en substantiële aanvullingen is er in
onvoldoende mate sprake van een onderbouwing van de door de regering gewenste
accentverschuiving. Wat is haar reactie op de door ons aangedragen punten?Wij spreken onze waardering uit voor de inzet van de secretaris-generaal
van de NAVO om samen met Nederland op zoek te gaan naar derde landen en zijn
dankbaar voor de toezeggingen van de betrokken landen. Graag willen wij duidelijkheid
over de omvang, de bijdragen en de eenheden. Kan de regering ons verzekeren
dat de Australiërs tot 2010 blijven? Hoe groot is de kans dat meer landen
zich zullen melden om in Uruzgan een bijdrage te leveren? Op welke wijze kan
onze bijdrage daardoor worden verlaagd? Ik doel dan op de financiële
meevallers. Wat valt er te zeggen over de Fransen en onze overname als lead
nation in 2010? Er is nog steeds onzekerheid over de Georgiërs. Als zij
wegvallen, wat zal dan het effect zijn op onze troepen? Wij hebben begrepen
dat het om 200 militairen gaat. Op welke wijze zal dat een financiële
impact kunnen hebben op onze bijdrage? Wij willen dus meer duidelijkheid over
de concrete bijdragen van derde landen.Wij danken de regering voor het feit dat het een brief aan de NAVO heeft
gestuurd waarin staat dat Nederland na 2010 stopt. Wij menen dat na die datum
de NAVO weer verantwoordelijk wordt gesteld voor de ISAF-missie in Uruzgan.
Nederland zal niet in staat zijn om de missie langer dan het genoemde jaar
voort te zetten. Dat zou een te zware belasting zijn voor personeel en materieel.
Graag ontvangen wij wat dat betreft een schriftelijke bevestiging van de NAVO.Wij danken de regering voor het overzicht van alle kosten die met deze
missie gemoeid zijn. Wij achten het van cruciaal belang dat de missie in Afghanistan
niet ten koste gaat van de instandhouding van de krijgsmacht. Daarom hebben
wij samen met de coalitiepartijen een motie ingediend: extra kosten die gekoppeld
zijn aan de missie, dienen niet op de begroting van Defensie te drukken. Is
dat inmiddels zeker gesteld? Is er rekening mee gehouden dat gereedstelling
voor de missie extra kosten met zich brengt? Een en ander moet financieel
wel worden afgedekt.De heer Van Baalen (VVD): Het gaat nu om politiek.
Het gaat er dus om dat de heer Voordewind zegt dat de extra kosten die gekoppeld
zijn aan de missie vanaf nu niet meer op de begroting van Defensie drukken.
Hij hoeft zich geen zorgen te maken over de wijze waarop dat wordt geregeld.
Bij de ministeries werken immers boekhouders.De heer Voordewind (ChristenUnie): Daarom
vraag ik de regering om een garantie te geven, analoog aan de motie van de
coalitiepartijen over de missie in Afghanistan.De heer Van Baalen (VVD): Ik verzoek de heer
Voordewind om mijn vreugde niet te bederven. Hij vraagt niet om voorstellen,
maar om een garantie. Wat dat betreft, heeft hij mijn steun.De heer Voordewind (ChristenUnie): Van die
opmerking neem ik met plezier kennis. De heer Van Baalen heeft de motie al
gesteund en dat doet hij nu in zekere zin nogmaals.Valt gereedstelling wel onder de begroting van Defensie en redeployment
niet? Wij kunnen ermee leven als daarover bij de voorjaarsnota duidelijkheid
komt, omdat wij moeten afwachten wat de concrete bijdragen van derde landen
zijn als het de financiële meevallers betreft.Naar ons oordeel is het niet mogelijk om tot een effectieve grensbewaking
te komen zonder dat er iets wordt gedaan aan het grensconflict tussen Pakistan
en Afghanistan. Dan is immers niet te voorkomen dat extremisten ongestoord
de grens oversteken. Wat zijn de concrete resultaten van het tripartiete overleg
tussen de NAVO, Pakistan en Afghanistan over de bewaking van de grens die
2500 kilometer lang is? Wat wordt de inzet van Nederland tijdens de NAVO-top
in Boekarest over het opstellen van een politiek-militair plan voor Pakistan
en de grens met Afghanistan? Wat zal de NAVO doen om hulp te bieden bij het
oplossen van het grensdispuut tussen Afghanistan en Pakistan? Is Nederland
bereid om mee te betalen, mogelijk met andere NAVO-landen, om die nachtzichtapparatuur
aan te schaffen? De regering gaf in de artikel 100-brief aan dat dit een belangrijk
instrument zou kunnen zijn om die grensbewaking te verstevigen.Ik kom op de zorg voor terugkomers. Het gaat immers om mensen: onze militairen.
De fractie van de ChristenUnie vindt het van cruciaal belang dat goed
wordt gezorgd voor onze mensen in het veld. Zij hebben recht op alle noodzakelijke
bescherming. Ook als onze militairen terugkeren, dient er goed voor hen te
worden gezorgd. Defensie beschikt over een uitgebreid nazorgpakket. Dat blijkt
onder andere uit de brief van 30 maart 2006. Dat nazorgpakket omvat verschillende
contactmomenten en drie briefings. Mijn fractie maakt zich zorgen over de
periode na zes maanden, vooral omdat symptomen van bijvoorbeeld de ziekte
PTSS zich pas na een langere periode openbaren. Na zes maanden wordt een vragenlijst
toegestuurd, maar die wordt slechts door 30% van betrokkenen ingevuld
en teruggestuurd. Er worden weliswaar nieuwe maatregelen aangekondigd, maar
ik vraag de regering desondanks of er standaard één terugkomgesprek
kan worden gepland tussen de zesde en de twaalfde maand na de missie, opdat
er goed zicht kan worden verkregen op de situatie van de betreffende militair.
Tijdens dat gesprek zou bijvoorbeeld ook de vragenlijst waarover ik zojuist
sprak, kunnen worden doorgenomen.Concluderend: de fractie van de ChristenUnie wil graag een meer uitgebreide
concretisering van het accent wederopbouw met meer civiele OS-deskundigen,
meer duidelijkheid ten aanzien van toezeggingen over bijdragen van derde landen
en de garantie van de NAVO dat de einddatum glashelder is. Vooral een reactie
op die drie punten is voor haar van groot belang om een goede eindafweging
te maken.De heer Pechtold (D66): Onlangs heb ik in
het programma De Ochtenden gehoord dat de minister van Defensie nooit heeft
getwijfeld over verlenging van deze missie. Hoe zit dat bij de fractie van
de heer Voordewind?De heer Voordewind (ChristenUnie): De heer
Pechtold weet dat Nederland een duaal stelsel kent dat inhoudt dat de fracties
hun eigen afwegingen maken. Mijn fractie heeft zich verdiept in de gestelde
vragen en de artikel 100-brief goed bestudeerd. Zij heeft altijd gezegd dat
zij in principe positief is over verlenging. Dat neemt niet weg dat zij cruciale
vragen heeft en dat zij daarop antwoord wil om tot een weloverwogen eindoordeel
te komen. Ik heb geprobeerd om dat in mijn bijdrage duidelijk te maken. Dinsdagavond
zal mijn fractie bekendmaken tot welk eindoordeel zij is gekomen.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Het afgelopen
jaar is het niet gemakkelijk geweest in Uruzgan: de veiligheidssituatie was
slechter dan wij hadden gehoopt en die was ook slechter dan onze diensten
ons konden voorspellen. Onze militairen zijn echter goed op die missie voorbereid
en konden ondanks die slechte veiligheidssituatie belangrijke stappen zetten.
Sommigen van hen hebben daarvoor de hoogste prijs betaald. Voor hen kan onze
erkentelijkheid niet groot genoeg zijn.Een nieuwe missie, een nieuw besluit. De fractie van D66 zal deze missie
op haar meritus beoordelen.Wij moeten op zoek naar de beste instrumenten waarmee de Afghanen hun
toekomst kunnen vormgeven. De vraag is dus of deze ISAF-missie in Uruzgan
het beste instrument is om de Afghanen kansen te bieden op een betere toekomst.
Waarom wordt er niet uitgeweken naar andere provincies waar het rustiger is
en duurzame opbouw meer kans maakt? Waarom wordt niet gekozen voor het sturen
van een meer assertieve vechtmissie om deze provincie te ontwapenen? Het is
geen eenvoudige afweging en die dient dan ook zorgvuldig te worden gemaakt.
Dat is voor de D66-fractie dan ook de inzet van dit debat.De Nederlandse beslissing om onder de ISAF in Uruzgan te blijven, kan
niet los worden gezien van een internationale visie op Afghanistan. Het is
niet voldoende om de verhoudingen in Nederland te wegen. Dat dient ook internationaal
te gebeuren. Bovendien is de vraag wat de Afghanen zelf willen. Tijdens de
hoorzitting hebben wij tot onze vreugde gehoord dat er wat dat betreft goede
ambities zijn. Voor ons is minder duidelijk wat de internationale
gemeenschap met Afghanistan voor ogen heeft. Welke zaken worden aangepakt
en op welke wijze wordt samengewerkt? Wordt er gewerkt aan een talibanvrij
Afghanistan of aan een Afghanistan dat democratisch, centraal wordt geregeerd?
Die twee zaken zijn niet per se verenigbaar. Wordt er gewerkt aan een poppyvrij
Afghanistan, wordt de papaver uitgeroeid of wordt die vervangen door alternatieven?
Houden wij ons bezig met het bouwen van scholen? Mogen de Afghanen zelf bepalen
wie er naar die scholen en naar de ziekenhuizen gaan? En wat als vrouwen dat
niet mogen? Werken wij aan het tegengaan van corruptie? Werken wij samen met
de Warlords, of onderhandelen wij niet met iemand die bloed aan de handen
heeft? Onderhandelen wij met de taliban? De internationale gemeenschap geeft
geen eenduidig antwoord op al die vragen. Wat zijn de plannen ten aanzien
van democratisering en diplomatie ten opzichte van de buurlanden? Hoe ziet
de agenda van de internationale gemeenschap voor Afghanistan voor de lange
termijn eruit?De Nederlandse regering legt haar plannen wel voor, maar die zijn niet
altijd eenduidig. Het is onwenselijk om een onduidelijke opdracht aan militairen
mee te geven. Het begint al bij de voorwaarden voor deze missie. Verschillende
partijen hebben die de afgelopen jaren aangepast. De PvdA wilde de vorige
keer nog een strenge scheiding tussen de OEF en de ISAF. Op dit moment deinst
zij er niet voor terug om het jagen op terroristen als belangrijke motivatie
aan te merken.De heer Van Dam (PvdA): Ik zou graag het citaat
horen dat kennelijk van mij is.De heer Pechtold (D66): Nee, het is van uw
politiek leider. Het staat op zijn weblog: «De taliban zijn moordenaars
en terroristen. Zij leiden op en zenden uit en daar willen wij iets aan doen.»De heer Van Dam (PvdA): Dat lijkt mij iets
wezenlijk anders dan datgene wat de heer Pechtold zojuist suggereerde, namelijk
dat de PvdA het jagen op terroristen steunt op de wijze waarop dat tijdens
de OEF gebeurde en gebeurt. Het zou gepast zijn als de heer Pechtold die woorden
terugnam.De heer Pechtold (D66): Dat ben ik niet van
plan. De vorige keer werd duidelijk gezegd dat de Nederlandse militairen alleen
met de taliban in gevecht zouden gaan op het moment dat zij aanvallen of wanneer
dat nodig is. In de afgelopen jaren is langzaam maar zeker de strategie ontstaan
die uitgaat van het doel om achter de taliban aan te zitten. Dat is steeds
meer een doel op zichzelf geworden. Zoals ik al zei, schreef minister Bos
op 30 november jongstleden op zijn weblog dat de taliban moordenaars
en terroristen zijn, dat zij opleiden en uitzenden en dat wij daaraan iets
willen doen. Dat is een motivatie op zichzelf. Die woorden neem ik dan ook
niet terug.De heer Van Dam (PvdA): De heer Pechtold was
in het vorige kabinet minister. Hij weet als geen ander hoe de besluitvorming
over Afghanistan toen is verlopen, want hij speelde daarbij een sleutelrol.
Destijds zijn er met het kabinet duidelijke afspraken gemaakt over de scheiding
tussen de OEF en de ISAF. Dat gebeurde juist vanwege het contraproductieve
karakter van de counter terrorismeoperatie binnen de OEF. Die situatie is
niet gewijzigd: die scheiding is er nog steeds en aan die afspraken is niets
veranderd. De heer Pechtold kan dus niet beweren dat mijn fractie anders denkt
over de OEF, want dat doet zij niet.De heer Pechtold (D66): Het is een grote eer
dat de heer Van Dam mij een cruciale rol toedicht. Wij dachten overigens toen
dat hij die had.Ik kan mij de scheiding tussen de OEF en de ISAF duidelijk herinneren,
evenals tal van andere randvoorwaarden waaronder die van een nieuwe gouverneur.
Inmiddels hebben wij overigens al met de derde te maken. Die scheiding was
toen een probleem en in de praktijk is gebleken dat het lastig was om die
te handhaven. Ik heb soms moeite om te zien wie wat doet en hoe een en ander
los van elkaar moet worden gezien. De «gewone» Afghaan zal dat
dus helemaal niet zien.Meer opbouw is belangrijk. De regering zet nu in op saffraan, terwijl
de Amerikanen de velden nog steeds kapot sproeien. Hoe kunnen wij voorkomen
dat er voor de bewoners van Uruzgan een schijnveiligheid wordt gecreëerd?
Hoe is te voorkomen dat zij daardoor een te zwakke partij voor de taliban
en andere Warlords blijken?De regering zegt dat er meer Afghaanse militairen en agenten komen die
bovendien beter zijn opgeleid. Dat zou fantastisch zijn, maar dat is ons al
eerder toegezegd. Hoe kunnen wij daarvan zeker zijn? Veel Afghaanse militairen
worden door Amerikanen opgeleid. Dat is begrijpelijk gezien de beperkte inzet
van andere NAVO-partners, maar dat is voor Nederland wellicht problematisch
omdat de OEF daar niet onder een volkenrechtelijk mandaat staat. Sluit de
manier van werken of trainen van de OEF aan op de wijze die Nederland voor
ogen heeft? Nederland heeft geopolitieke belangen om zich internationaal te
manifesteren: een bondgenootschap met de VS waarop een groot deel van zijn
handel is gericht en veiligheidsoverwegingen die overigens twee kanten op
kunnen werken. De vraag is namelijk of het hier veiliger of onveiliger wordt
door troepen te sturen. Die geopolitieke redenen vinden wij niet terug in
de artikel 100-brief.Een veel gehoord argument om in Afghanistan te blijven, is dat weggaan
een vorm van kapitaalvernietiging zou zijn. De bewindslieden hebben daarover
verschillende opvattingen. Dat blijkt uit uitspraken van minister Bos en minister
Van Middelkoop. Graag verneem ik van de regering of kapitaalvernietiging inderdaad één
van de argumenten is om de missie te verlengen. Zo ja, hoe gaan wij daarmee
dan over twee jaar om?Internationale solidariteit werkt twee kanten op: de verantwoordelijkheid
voor Afghanistan en Uruzgan ligt niet alleen bij Nederland. Toch lijken andere
NAVO-partners niet warm te lopen voor de missie. Waarom niet? Zijn daarvoor
instrumentele redenen te geven? Beschikken zij niet over voldoende manschappen
of munitie, of zijn er redenen van meer inhoudelijke aard? Zijn zij van mening
dat deze missie niet haalbaar is, dat die te gevaarlijk is of te diffuus van
karakter? Wat is daarover in Noordwijk gezegd?De premier heeft twee jaar geleden een duidelijke uitspraak gedaan. Ook
de PvdA-fractie, die nodig was om tot een overgrote meerderheid te komen,
heeft klip en klaar uitgesproken dat Nederland na twee jaar weg zou gaan.
Ik vraag de regering en de VVD-fractie wat de huidige toezeggingen waard zijn
in het licht van de uitspraken die de vorige keer zijn gedaan.De vertegenwoordiger van de VN heeft desgevraagd gezegd dat de VN in Uruzgan
hun neutraliteit zouden verliezen en dat het te gevaarlijk is om daar aanwezig
te zijn. Healthnet heeft gezegd dat hij niet bij of in de inktvlek kan werken
omdat medewerkers dan gevaar lopen. De regering wil het PRT-element van de
missie vergroten, maar overste Van der Voet heeft in de hoorzitting gezegd
dat er ook aan de zijde van Afghanistan een absorptievermogen moet zijn voor
al het geld en opbouw. Daarnaast heeft hij ervoor gewaarschuwd dat het doen
van te veel investeringen corruptie aantrekt. De Nederlanders willen zich
onderscheiden van de Amerikanen door de Dutch Approach. Tijdens de hoorzitting
heeft overste Van der Voet echter aangegeven dat niet bekend mag worden wat
Nederlandse opbouwprojecten zijn, omdat er dan repercussies volgen. Hoe maakt
de plaatselijke bevolking dan kennis met de Nederlanders, anders dan door
veiligheidsoperaties? Is er ruimte voor meer opbouw? Zo ja, hoe is dat volgens
de regering te rijmen met de toenemende onveiligheid?Hoe gaat Nederland om met burgerslachtoffers? Wat zijn de rechten van
nabestaanden ten aanzien van Nederland? Deze missie vraagt het uiterste van
het defensieapparaat. Is er geen discrepantie tussen enerzijds het ambitieniveau
en anderzijds de middelen die wij beschikbaar stellen om dat niveau te behalen?
Die vraag is te veelomvattend om alleen in de context van de missie Uruzgan
te beantwoorden. De realiteit dwingt ons echter om een regelrecht verband
te leggen. Het departement kent al jarenlang taakstellingen. Nederland heeft
elite eenheden, maar het zet in op het vergroten van het PRT. Welke visie
op zijn krijgsmacht ligt daaraan ten grondslag? De militaire vakbonden winden
er geen doekjes om. Zij zijn van mening dat de uitzenddruk te hoog is, wijzen
op een tekort aan medisch personeel, maken zich zorgen over de uitstroom van
ervaren militairen alsmede over de beschikbaarheid van munitie en materieel
voor trainingen. Ook maken zij zich zorgen over de juridische positie van
individuele militairen in oorlogsgebied. De heer Van den Burg van de AFMP
heeft gezegd dat het doel en de haalbaarheid niet in verhouding staan tot
de risico’s van de missie. Hoe is het mogelijk dat dergelijke uitgesproken
zorgen bij het defensiepersoneel leven?Alleen op basis van goede informatie is het mogelijk om een afgewogen
beslissing te nemen. De Kamer behoort die informatie in de eerste plaats van
de regering te krijgen. In het verleden is helaas gebleken dat dat niet altijd
gebeurt. De fractie van D66 vindt het lastig om iets te zeggen over de besluitvorming
van de minister-president inzake oorlog en militaire steun, omdat er sprake
is van een gebrek aan inzicht in besluitvorming over Irak. Zij heeft tijdens
de hoorzitting begrepen dat de regering ook het thuisfront niet in voldoende
mate informeert. Onder anderen een moeder en commandanten lopen aan tegen
de discrepantie tussen beeldvorming en werkelijkheid. Het citaat van de geestelijk
verzorger in de reportage van Reporter was wat dat betreft treffend.Voor de fractie van D66 moet het plan van de internationale gemeenschap
voor Afghanistan duidelijk zijn. De Nederlandse bijdrage kan alleen succesvol
zijn als er een eenduidig plan is waaraan de gehele internationale gemeenschap
met de Afghanen werken. De fractie van D66 wil niet dat alleen Nederland de
verantwoordelijkheid draagt voor deze missie. Dat zou immers niet passen bij
haar opvatting van bondgenootschap en dat zou evenmin bijdragen aan de veiligheid
van Afghaanse burgers op lange termijn. De D66-fractie wil dat de regering
eenduidig en duidelijk beargumenteert waarom deze missie met dit mandaat er
op die plaats moet komen. Bovendien dient zij aan militairen, thuisblijvers,
de Tweede Kamer – zij neemt immers mede verantwoordelijkheid –
en de Afghaanse bevolking duidelijk te maken wat het karakter van deze missie
is. Dit alles dient gestoeld te zijn op een sluitende visie op de taken en
de middelen van de krijgsmacht. De fractie van D66 ziet een goede beantwoording
met belangstelling tegemoet.Mevrouw Van Gennip (CDA): De heer Pechtold
heeft zojuist een groot aantal vragen gesteld, ondanks dat de Kamer al 577
vragen heeft gesteld. Hij heeft onder andere gevraagd naar het mandaat en
de missie, terwijl de antwoorden in de artikel 100-brief staan. Van de heer
Pechtold heb ik echter niet vernomen wat het standpunt is van de D66-fractie.
Dat verbaast mij enigszins, want andere fracties hebben in ieder geval een
richting aangegeven. Ik heb wat dat betreft niets van de heer Pechtold vernomen,
terwijl hij twee jaar geleden een hoofdrol heeft gespeeld in het proces van
besluitvorming.De heer Pechtold (D66): Mij wordt een steeds
grotere rol toegedicht. Misschien moeten wij daarover een parlementaire enquête
houden, maar niet voordat er een andere is gedaan.Ik begrijp mevrouw Van Gennip niet. Ik meen dat de fractie van D66 22
van de 577 vragen heeft gesteld. Dat lijkt mij verhoudingsgewijs een goed aantal. Het was mogelijk geweest om vrijdag, na het lezen van die
collegebundel, een briefje te sturen met de mededeling dat de D66-fractie
voor- of tegenstander van die missie is. Ik heb echter begrepen dat er drie
termijnen zijn, dat in eerste termijn de politieke hoofdlijnen worden geschetst,
dat in tweede termijn meer gevoelsmatig wordt aangegeven waartoe het zal leiden
en dat er in derde termijn een standpunt wordt ingenomen. Morgen overleg ik
met mijn fractie en morgenavond vindt de derde termijn met een standpuntbepaling
plaats. Ik vind het van groot belang om geen standpunt in te nemen voordat
alles is gewisseld. Dat zeg ik met enig historisch besef. Ik heb de 577 vragen
gelezen. Voor mij is het cruciaal om te weten wat het bondgenootschap waard
is als wij eerst eisen stellen en nu zeggen dat wij liever morgen ophouden,
wetende dat dat vanwege de omstandigheden misschien pas volgend jaar mag.
Een andere cruciale vraag is wat het grote internationale plan voor Afghanistan
inhoudt. Die vraag heeft de PvdA-fractie vandaag ook nog gesteld, terwijl
die coalitiepartij de afgelopen weken en dagen met haar neus bij het vuur
zat. Als zij dat antwoord niet eens weet, vind ik het terecht dat ook ik die
vraag vandaag stel.Om verwarring te voorkomen, herinner ik mevrouw Van Gennip aan de uitspraak
die ik de afgelopen weken diverse malen heb gedaan, namelijk dat de kans klein
is dat ik word overtuigd. De afgelopen maanden zijn zaken mijns inziens namelijk
eerder ten slechte dan ten goede gekeerd. De derde termijn is dus om te besluiten
en mijn fractie is er om mij daarin te sturen.Mevrouw Van Gennip (CDA): Het is goed dat
de heer Pechtold duidelijkheid heeft gegeven door te zeggen welke richting
hij waarschijnlijk opgaat en aan te geven dat hij nog is te overtuigen. Geldt
dat alleen voor hem, of voor de fractie van D66 in totaliteit?De heer Pechtold (D66): Zojuist werd mij een
behoorlijk grote rol toegedicht en nu wordt mij weer een enorme rol toebedeeld,
terwijl mijn fractie toch redelijk overzichtelijk is. In mijn fractie leg
ik het altijd als volgt uit: als het twee tegen één is, telt
mijn stem dubbel. De stem van de fractievoorzitter is uiteindelijk bepalend.
Wat dat betreft, zou mevrouw Van Gennip met mij dus zaken kunnen doen. Mijn
fractie kijkt daar overigens anders tegenaan. Nee, wij hebben de afgelopen
maanden niet alleen de hoorzittingen bijgewoond, maar ook met veel mensen
gesproken. Wij hebben de vorige besluiten goed bestudeerd en ons afgevraagd
wat er indertijd is gebeurd. Ook hebben wij ons afgevraagd hoe wij daar nu
tegenaan kijken. Wij beschouwen deze missie als een nieuwe en hebben met die
wetenschap de artikel 100-brief gelezen. Het is mij overigens opgevallen dat
ook mevrouw Van Gennip over de inhoud van die brief veel vragen heeft gesteld.
Zojuist heb ik aangegeven welke richting het op gaat en gezegd dat mijn fractie
morgen een definitief besluit neemt. Naar mijn idee zou de fractie over dit
soort zaken eenduidig moeten beslissen.De heer Van Dam (PvdA): Ik heb er begrip voor
dat de D66-fractie zegt dat de regering haar vragen eerst moet beantwoorden.
Ik neem echter aan dat haar standpuntbepaling deels voortvloeit uit het oordeel
over de huidige missie. De vorige keer was er een behoorlijke discrepantie
tussen de wijze waarop minister Pechtold en de andere bewindspersonen daarnaar
keken en de wijze waarop de D66-fractie dat deed. Wat is de opvatting van
de heer Pechtold als hij terugblikt op de wijze waarop de missie zich heeft
ontrold? Wie had het toen goed gezien? Wat is het oordeel van de heer Pechtold
over de missie tot nu toe?De heer Pechtold (D66): Bij de PvdA-fractie
is kennelijk sprake van wijsheid achteraf. Het is overigens alleen mogelijk
om tot een goed inzicht te komen op grond van een parlementair onderzoek.
Naar mijn idee is er niet iemand die gelijk heeft gekregen. De
twijfels die de bewindslieden van D66 indertijd hadden, waren voor de fractie
doorslaggevend om tegen te stemmen. Wat die twijfels betreft, is er het afgelopen
jaar naar mijn idee niet veel verbetering opgetreden. Ik hoorde generaal Berlijn
kort geleden zeggen dat hij het woord «opbouwmissie» nooit wilde
gebruiken. Daarmee zou hij ongelukkig zijn. Indertijd ritselde het echter
van de term «opbouwmissie». Sinds Korea is er volgens mij geen
slag meer geweest van een aard als die bij Chora. Wij konden dat toen niet
voorspellen. Helaas had ik die twijfels toen niet voor niets. Dat wil niet
zeggen dat ik achteraf ten opzichte van mijn fractie of mijn handelen van
destijds gemakkelijk een conclusie zal trekken.De heer Van der Staaij (SGP): In februari
2006 heeft de D66-fractie een standpunt ingenomen, voordat er een uitvoerige
discussie had plaatsgevonden. Nu zegt de heer Pechtold dat hij eraan hecht
om met een standpunt te komen nadat alles is gewisseld. Ik complimenteer hem
daarmee, want dat vind ik een enorme vooruitgang.De heer Voordewind (ChristenUnie): Mij is
nog niet helemaal duidelijk waar de D66-fractie staat. Er is een reeks van
vragen gesteld over kapitaalvernietiging, het vertrek, de plannen, de absorptiebeperkingen
enzovoorts. Wat zijn de harde voorwaarden voor de fractie van D66? De heer
Pechtold heeft gesproken over een NAVO-plan. Is dat de harde voorwaarde? De
PVV-fractie is duidelijk geweest. Zij heeft de eis van 300 man gesteld. Dan
valt er met haar te praten. De VVD-fractie stelt ook harde garanties. Als
daaraan wordt tegemoet gekomen, valt er met haar te praten. De fracties van
het CDA en de ChristenUnie pleiten voor meer wederopbouw. Mocht de regering
daaraan tegemoetkomen, dan gaan zij door de bocht. Wat is het onderscheidende
punt van de fractie van D66?De heer Pechtold (D66): Ik ben niet van het
onsje meer en dan ben ik tevreden. Ik heb om cruciale zaken gevraagd, waaronder
een internationaal plan. Ik roep in herinnering dat de PvdA-fractie zojuist
exact dezelfde vraag heeft gesteld: wat is het grote plan? Dat zie ik niet
en ik verwacht niet dat dat binnen 24 uur in grote lijnen aan ons wordt voorgelegd,
al is dat nooit zeker. Vanmiddag heeft minister Koenders immers ook opeens
een Duitse partner neergezet. Ik weet niet welke mogelijkheden er nog zijn.De heer Voordewind heeft in zijn vraag het punt kapitaalvernietiging naar
voren gehaald. Minister Van Middelkoop heeft gezegd dat hij zich goed kan
vinden in de kwalificatie van de minister-president in juni, namelijk kapitaalvernietiging.
Vervolgens heeft minister Bos gezegd dat het een punt is dat, als wij niet
uitkijken, al die argumenten over twee jaar nog steeds gelden en dat het niet
de bedoeling is om in die fuik terecht te komen. Als wij die argumenten nu
accepteren, zou er geen reden zijn om dat over twee jaar niet weer te doen.
Dat zou niet verstandig zijn. Die uitspraken staan haaks op elkaar. Het is
dan ook terecht dat ik die vraag heb gesteld.De heer Voordewind (ChristenUnie): Het verbaast
mij toch enigszins dat de heer Pechtold met kapitaalvernietiging en het plan
van de NAVO komt als ik hem naar de harde voorwaarden vraag. Wat de kapitaalvernietiging
betreft, hebben wij begrepen dat alles wat onder de grond zit, zou verdwijnen
als wij weggaan. Dat kan voor de fractie van D66 toch niet de trigger zijn
om straks ja of nee te zeggen?De heer Pechtold (D66): Ik verval in herhaling
en ben ook verbaasd over de enorme aandacht voor een zorgvuldige procedure
die inhoudt dat ik niet in eerste termijn zeg wat het standpunt is. Ik heb
gezegd dat het NAVO-bondgenoodschap voor mijn fractie een belangrijke pijler
is. Het gaat om samenwerken en vertrouwen en dat, als één
van ons wordt aangevallen, de andere lidstaten meteen volgen. Dat principe
zou eveneens moeten gelden wanneer de rest van de zaak ook nog moet worden
afgehandeld. Daarmee zijn wij nu bezig en het stelt mij enorm teleur dat grote
landen niet komen en dat wij met een handje vol voormalig dictatuur en een
halve democratie als Georgië opgescheept zitten, evenals met een stelletje
vechtjassen uit Nepal. Als dat NAVO-bondgenootschap is, heb ik mijn twijfels.
Daarom vraag ik wat Noordwijk ons op dat punt heeft gebracht.Een ander belangrijk punt is, zoals ik al zei, dat grote internationale
plan. Ik vind echt dat dat er moet komen. Afghanistan is nooit centraal vanuit
Kabul geregeerd. Het is een restgebied tussen de tsaren en de oude kolonie
van Engeland. Er zitten 22 volken tussenin die nooit het gevoel hebben gehad
dat er sprake was van een land. Dat hebben wij ervan gemaakt. Willen wij een
westerse democratie en een open economie? Wij ontplooien nog steeds tegenstrijdige
activiteiten, zoals het sproeien van gif op papaver en het neerzetten van
saffraan als alternatief. Daarom heb ik de regering daarover goede vragen
gesteld. Samen met de andere woordvoerders, wacht ik op de antwoorden.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Het sturen van Nederlandse militairen naar een gevaarlijk gebied, is een ingrijpende
beslissing. De regering zegt terecht dat de nieuwe missie complex en risicovol
zal zijn en blijven. Het is niet uitgesloten dat er Nederlandse slachtoffers
vallen. In de afgelopen tijd zijn er daadwerkelijk Nederlandse militairen
om het leven gekomen. Wij denken aan hun nabestaanden en wensen hen kracht
toe om dat verlies te dragen.De beslissing om te stoppen met de missie zou niet minder ingrijpend zijn
dan die om daarmee door te gaan. Als wij «nee» zeggen, rust er
ook een zware verantwoordelijkheid op onze schouders. Er is sprake van een
doordachte missie waarvoor wij indertijd bewust verantwoordelijkheid hebben
genomen. Wij hebben dat gedaan voor de toekomst van de Afghanen en voor de
bescherming van Nederland tegen internationaal terrorisme. De toonzetting
in de artikel 100-brief van twee jaar geleden en die van het debat daarover
was realistisch.Ondanks dat het lastig is om vorderingen te boeken, zijn er hoopvolle
ontwikkelingen. Ik noem het optuigen van scholen, het aanleggen van bruggen,
het trainen van het Afghaanse leger en het winnen van het vertrouwen van de
Afghaanse bevolking. Wat dat betreft, zou weggaan inderdaad een vorm van kapitaalvernietiging
zijn. Bovendien zou dan de weg worden opengesteld voor een gruwelijke comeback
van de taliban. Ook die morele aspecten zijn onlosmakelijk met deze zaak verbonden.
Die kunnen niet worden gewist met de steriele constatering dat de toezegging
van twee jaar Nederland in Uruzgan is nagekomen en dat die tijd nu voorbij
is. In het perspectief van het voorgaande kunnen wij stellen dat die periode
te kort was. Tijdens het debat in februari 2006 heeft mijn fractie zich daarom
niet bewust vastgelegd op twee jaar. Zij was tevreden dat er een opening werd
geboden om later opnieuw een oordeel uit te spreken over de verblijfsperiode.
Als Nederland zich terugtrekt, bestaat het risico dat meer NAVO-landen hun
biezen pakken. Het zal dan ook niemand verbazen dat mijn fractie positief
staat tegenover de beslissing van de regering om de missie te verlengen met
de intentie ook in Uruzgan een veiligheidsbasis te creëren.Nederland draagt als rijk land een grote verantwoordelijkheid om bij te
dragen aan vrede en stabiliteit in landen die deze zaken missen. Wij steunen
de substantiële inzet op het terrein van ontwikkelingssamenwerking, alsmede
de inzet van onze militairen die proberen om veiligheid te brengen en te handhaven.
Ook de bondgenootschappelijke verplichtingen moeten en willen wij serieus
nemen. Het betreft immers een missie die uit internationaalrechtelijk oogpunt
breed wordt gesteund.Om met overtuiging «ja» te zeggen tegen het voorliggende besluit,
dient aan enkele voorwaarden te zijn voldaan. Ik noem de belangrijkste. In
de eerste plaats moeten wij de garantie hebben dat de verlenging van de missie
niet wordt gefrustreerd door een tekort aan middelen en mensen. Het is van
belang dat de mogelijkheid bestaat dat onze militairen optimaal worden ondersteund
en uitgerust. Het is niet de bedoeling dat defensie na de verlenging van deze
missie uitgewoond is.In de tweede plaats dient er een duidelijk toekomstperspectief te zijn
op de overdracht van zoveel mogelijk verantwoordelijkheden en taken naar de
Afghanen. Nederland dient er hard aan te werken om zichzelf in Afghanistan
overbodig te maken.In de derde plaats acht mijn fractie het gewenst dat ook andere landen
hun schouders onder deze immense en gevaarlijke klus zetten om daarmee onder
andere de lasten voor de Nederlandse militairen te verlichten.De regering kiest voor verlenging van de missie in afgeslankte vorm. Doet
zij dat uit nood, dus vanwege de beperkte inzetbaarheid van middelen, of zijn
daarvoor inhoudelijke redenen te geven? Vanuit Afghanistan zijn immers ook
pleidooien gehouden voor uitbreiding van het aantal NAVO-militairen. Denktanks
hebben zelfs gesproken over verdubbeling van het aantal troepen. Dat zou onder
andere noodzakelijk zijn omdat de taliban nog niet is verslagen. Het zou triest
zijn om te constateren dat de regering gedwongen was om te kiezen voor afslanking,
terwijl het uit strategisch oogpunt beter is om een andere keuze te maken.Het is belangrijk dat onze militairen royale ondersteuning krijgen in
de vorm van materieel. Is het noodzakelijk om extra geld beschikbaar te stellen
voor het vervangen van het versleten materieel? Als één piloot
van een Apache helikopter een foutje maakt, zijn wij het geld al kwijt. Moet
er niet geld bij dat niet uit het budget van Defensie komt? Het zou mogelijk
moeten zijn om operationele verliezen op te vangen, zonder dat dit nadelige
gevolgen heeft voor de begroting van Defensie. Ik sluit mij aan bij de vragen
van de andere woordvoerders op dat punt. Ook wij zijn van mening dat het niet
de bedoeling is om de losse eindjes bij de Voorjaarsnota aan elkaar te knopen.De rechtspositie van de militairen moet glashelder zijn. Is ook bij noodzakelijke
offensieve acties goed gewaarborgd dat militairen proportioneel geweld mogen
gebruiken?Wij zijn positief over de beoogde intensivering van de training van Afghaanse
politiemensen en militairen. Het doel daarvan is om in 2010 de verantwoordelijkheid
voor de veiligheid in Uruzgan aan de Afghanen over te dragen. De hamvraag
is of de ISAF er de komende tijd in slaagt om een overheidsstructuur te creëren
die veiligheid kan garanderen. Het antwoord op die vraag is voor ons belangrijker
dan dat op de vraag of wij de komende periode snel kunnen scoren op aansprekende
projecten. Het is niet zinvol om steeds dezelfde vallei met militaire overmacht
schoon te vegen als er niet een Afghaans overheidsapparaat is dat ervoor zorgt
dat het gebied wordt beschermd tegen de taliban. Het is alleen mogelijk om
die stabiliteit te bereiken als serieus aandacht wordt besteed aan de relatie
met Pakistan. De regering erkent dat met nadruk.Het voortvarend bestrijden van corruptie en het daadwerkelijk aanpakken
van drugshandel zijn hard nodig. Het is hoog tijd om het geduldige beleidspapier
zonder dralen te vervangen door een goede drugsbestrijdingsmethode.In de verlengingsperiode zal Nederland naar verwachting de broodnodige
steun krijgen van militairen uit Frankrijk, Slowakije, Hongarije, Tsjechië
en Georgië. Die is echter gering. Veel meer NAVO-landen zouden de beurs
moeten trekken voor deze missie. Een stabiel Afghanistan dient immers ook
de veiligheid wereldwijd. Ook mijn fractie vond het gênant dat Nederland
als het ware moest leuren om de steun van andere landen te krijgen. Er
zou sprake moeten zijn van een gedeelde verantwoordelijkheid van alle NAVO-landen.De regering kiest voor een verlenging van twee jaar. In augustus 2010
zal de leidende militaire verantwoordelijkheid hoe dan ook worden beëindigd.
Op 1 december 2010 moet Nederland uit Afghanistan zijn verdwenen. Duidelijkheid
over de duur van de inzet is zeker gewenst, maar dat mag niet ontaarden in
rigiditeit en in een louter formalistische opstelling. Er kunnen immers onvoorziene
omstandigheden zijn. Het moet dan ook mogelijk zijn om ten aanzien van de
genoemde einddata een zekere mate van flexibiliteit te betrachten. Inhoudelijke
overwegingen moeten het juiste moment van vertrek uit Afghanistan bepalen
in plaats van louter de partijpolitieke stopwatch. In hoeverre is enige flexibiliteit
mogelijk? Mochten de Afghanen vóór eind 2010 in staat zijn om
de stabiliteit te waarborgen, dan moet het wat mijn fractie betreft mogelijk
zijn om eerder af te bouwen. Is het niet beter om te komen tot een soort bandbreedte
rond de geplande einddatum? Zo komt er ruimte voor een bescheiden verlenging
of inkorting.De heer Van Baalen (VVD): Het probleem is
juist geweest dat de NAVO dacht dat er een grote bandbreedte bestond. De NAVO
ging er dus vanuit dat zij de woorden van de Nederlandse minister-president
op flexibele wijze kon interpreteren. Minister Kamp heeft gezegd dat onder
twee jaar werkelijk twee jaar moest worden verstaan. Ook de PvdA-fractie heeft
dat gezegd. Die woorden hoefden volgens de NAVO echter niet heel serieus te
worden genomen. Het lijkt mij dan ook beter om nu uit te sluiten dat er een
bandbreedte bestaat en te zeggen dat de Nederlandse militairen eind 2010 uit
Uruzgan zijn vertrokken. Ik hoop dat de secretaris-generaal van de NAVO dat
bevestigt. Dat betekent dat anderen de veiligheid na die tijd moeten garanderen.De heer Van der Staaij (SGP): Twee jaar geleden
werd onder andere door de PvdA-fractie gezegd dat onder twee jaar daadwerkelijk
twee jaar moest worden verstaan. Als wij dat op die manier hadden vastgelegd,
was het niet mogelijk geweest om te komen tot een inhoudelijke verlenging.
Daartoe wordt nu echter wel besloten en dat vinden wij op zichzelf positief.
Waarom zouden wij dat op voorhand in alle situaties moeten uitsluiten? Stelt
u zich voor dat wij de verantwoordelijkheid aan de Afghanen konden overdragen
als wij een paar maanden langer bleven. Zou dat dan niet beter zijn dan allerlei
andere landen gedurende een korte periode te laten inspringen met als gevolg
dat er een moeizame overdracht plaatsvindt? Inmiddels spreken wij over een
periode van vier jaar. Dat is beter. Indertijd vonden wij de periode van twee
jaar te kort voor een dergelijke moeilijke en belangrijke missie en die mening
zijn wij nog steeds toegedaan. Het lijkt ons niet goed om een en ander in
totaliteit aan allerlei andere landen over te dragen.De heer Van Baalen (VVD): Dan had de regering
een open besluit moeten nemen. Het was dan mogelijk geweest om daarmee in
te stemmen. Dat heeft zij echter niet gedaan. Als de regering de Tweede Kamer
serieus neemt, zal zij nu duidelijkheid moeten bieden. Indertijd is er namelijk
misbruik of gebruik gemaakt van het feit dat men de woorden van de Nederlandse
bewindslieden en anderen vrij kon interpreteren. Toen ook de SACEUR tijdens
een gesprek vragend keek op het moment dat 2010 als einddatum werd genoemd,
was het voor mij genoeg. Wij moeten nu geen zwakke knieën hebben en dus
geen openingen bieden. Als wij dat wel doen, zal dat ertoe leiden dat wij
het volgende decennium nog steeds actief zijn in Afghanistan.De heer Van der Staaij (SGP): Ik vind niet
dat er nu sprake is van zwakke knieën. Afgezien van het argument van
de draagkracht van de Nederlandse krijgsmacht was er geen reden,
ook geen politiek inhoudelijke, om na twee jaar alle militairen naar huis
te sturen. Het is veel logischer om na te gaan wat wij in Afghanistan willen
bereiken: een veiligheidsbasis en het overdragen van verantwoordelijkheden
aan de Afghanen. Op grond van die doelstellingen kunnen wij vaststellen wat
een reële periode is. Wij moeten niet zomaar een datum prikken en daaraan
vasthouden. Als het op een gegeven moment ontzettend lang blijkt te duren,
kunnen wij tot de conclusie komen dat wij in Afghanistan niet altijd de lead
nation behoeven te zijn.De heer Van Bommel (SP): Ik steun de VVD-fractie,
want dit is een heel belangrijk onderdeel van het toetsingskader op grond
waarvan de Nederlandse militairen worden uitgezonden. Het opnemen van een
einddatum daarin is voor het besluit heel belangrijk. De Kamer besluit dan
ook altijd voor een bepaalde periode. Als de SGP-fractie pleit voor een flexibele
einddatum, is dat een belangrijke wijziging ten opzichte van de bestaande
praktijk op het punt van de besluitvorming van de Tweede Kamer. Ik neem aan
dat zij dat niet wil. Daarmee zou zij immers een precedent scheppen voor toekomstige
missies. Ik verzoek de heer Van der Staaij om bij het voorliggende besluit
niet voor die optie te kiezen.De heer Van der Staaij (SGP): Dat is een duidelijk
punt. Wij besluiten altijd over een vaste periode. Daar houd ik mij aan, maar
mijn punt is dat er de vorige keer veel discussie plaatsvond, en nu weer,
over het besluit dat formeel daarna moet plaatsvinden. De vorige keer heb
ik nadrukkelijk gezegd dat wij ons niet aan een bepaalde periode binden, wat
inhoudt dat er nooit meer een artikel 100-brief mag komen. Ik erken dat er
nu sprake is van andere situatie. Er wordt immers uitgegaan van een periode
van vier jaar en er is perspectief op overdracht in 2010. Ik spreek nu over
de mogelijkheid die er zou moeten zijn om hierna bijvoorbeeld het besluit
te nemen tot verlenging van slechts enkele maanden. Ik constateer dat de fracties
van de SP en de VVD daarover een andere opvatting hebben.De heer Van Bommel (SP): Die constatering
is juist. Wij hebben daarover een andere opvatting. Ik beroep mij niet snel
op steun van de regering, maar het is een feit dat zij wat dat betreft aan
onze zijde staat. Wat vindt de heer Van der Staaij van de positie van de regering?
Vraagt hij haar meer dan dat zij de Kamer nu biedt?De heer Van der Staaij (SGP): Ik merk in ieder
geval dat mijn opmerking het vruchtbare effect heeft gehad dat de heer Van
Bommel constateert dat de regering over de einddatum heel duidelijk is. In
zijn betoog heeft hij nog het tegendeel beweerd. Ik meen dat hij gelijk heeft
als hij zegt dat de regering duidelijk is.Ik veronderstel dat het ondenkbaar is dat Nederland nog een substantiële
missie oppakt. Is dat juist? Tot slot dring ik erop aan dat Nederland zich
waar mogelijk op herkenbare wijze inzet voor de positie van godsdienstige
minderheden in dat land en vraag ik expliciet aandacht voor de positie van
de zogenoemde bekeerlingen.De voorzitter: Ik constateer dat er geen inbreng
is van de fractie van de PvdD en het lid Verdonk.De voorzitter: In eerste termijn van de Kamer
heb ik de leden verzocht om te reageren na de inbreng van de diverse leden.
Ik verzoek hen nu om te reageren na de inbreng van de ministers, mits er behoefte
is aan een zeer prangende interruptie. De ministers krijgen normaal gesproken
een derde van de spreektijd van de Kamer, maar zij hebben mij verzocht om
iets meer spreektijd. Daarom krijgt iedere minister 15 tot 20 minuten.Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de
Kamer voor haar inbreng en vragen. Daaruit spreekt een grote politieke betrokkenheid
bij de Nederlandse bijdrage aan de ISAF-operatie. Dat doet naar mijn idee
recht aan diegenen die deze zware missie uitvoeren.Afghanistan was in 2001 een mislukte staat die zowel een gevaar vormde
voor zichzelf als voor de regio en voor ons. Dat heeft dramatische gevolgen
gehad voor mannen, vrouwen en kinderen in Afghanistan, voor ons in Europa
en voor de VS.Terecht hebben met name de leden Van Gennip en Van der Staaij opgemerkt
dat er weliswaar moeilijkheden zijn, maar dat de situatie desondanks is verbeterd.
Democratische instituties staan en functioneren. Met horten en stoten ontstaat
er een nieuw Afghanistan. De meerderheid van de Afghaanse bevolking is, ondanks
het zware leven dat zij leidt, positiever gestemd over de toekomst. Laat echter
geen misverstand bestaan over het feit dat zelfs een zeer basaal welvaartsniveau
nog ver te zoeken is. De hulp en de ondersteuning van de VN, de NAVO, de EU,
de ngo’s en bilaterale donoren zullen nog lang nodig zijn. Het werk
van de internationale gemeenschap in Afghanistan is niet voltooid. Hetzelfde
geldt voor ons werk. Dat werk is ondersteunend van aard. De Afghanen moeten
zelf bepalen en beslissen. Dat zal dus op Afghaanse wijze gebeuren. Dat zullen
wij moeten accepteren, want er is geen andere werkzame weg.Ik zie vier hoofdredenen voor een voortgaande betrokkenheid van Nederland
bij Afghanistan. De eerste reden is de mensenrechten en de onderliggende waarden.
Lees de boeken van Khaled Hosseini: «De kroniek van dertig jaar oorlog;
het rampzalige talibanregime.» Wij moeten ons er actief tegen verzetten
dat die brute tijden terugkeren. Wij zijn in Afghanistan op uitnodiging van
het land zelf. Er is een adequaat volkenrechtelijk mandaat op basis van een
resolutie van de VN-Veiligheidsraad.De tweede reden is solidariteit. Afghanistan is één van
de armste landen ter wereld. Als de regering internationale solidariteit serieus
neemt, moet daarvan zeker ook sprake zijn in Afghanistan.De derde reden is veiligheid in Afghanistan die noodzakelijk is voor ontwikkeling.
Veiligheid in Afghanistan betekent ook veiligheid voor ons. In Chora hebben
Nederlandse militairen gevochten tegen internationale terroristen: Oezbeken,
Tsjetsjenen en anderen. In de huidige geglobaliseerde wereld is nationale
veiligheid niet meer beperkt tot het eigen grondgebied. Het stabiliseren van
Afghanistan om ervoor te zorgen dat dat land niet meer een toevluchtsoord
wordt voor extremistische groeperingen, dient rechtstreeks het Nederlandse
veiligheidsbelang en de stabiliteit in de regio. Daarnaast is het uiteraard
belangrijk dat de internationale gemeenschap in dialoog blijft met Pakistan
en Iran en dat die hen wijst op hun verantwoordelijkheden. Later in mijn betoog
kom ik daarop terug.De vierde reden is de geloofwaardigheid. De NAVO is een waardegemeenschap
die al bijna zestig jaar bestaat. Sinds het eerste uur zijn wij lid van een
bondgenootschap, waarin solidariteit en het beginsel dat verwoord is in artikel
5 de basis vormen. Duidelijk is dat die bondgenootschap zich steeds meer richt
op vredeshandhaving en -missies. Wij hebben onze krijgsmacht getransformeerd
voor dit soort expeditionaire missies. De 26 NAVO-lidstaten en 15 landen die
geen lid zijn, hebben in totaliteit 37 000 troepen naar Afghanistan gestuurd.
Er wordt voortdurend gedaan alsof Nederland buitensporig veel bijdraagt aan
vredesmissies. Met name de heer Wilders is van mening dat de NAVO in Afghanistan
moet blijven voor onze veiligheid in de strijd tegen het terrorisme en om
te voorkomen dat Afghanistan terugvalt in het tijdperk van het talibanregime.
Hij stelt vervolgens dat niet wij daarvoor moeten zorgen maar anderen. Iedereen
moet voor ons zorgen, maar wij hoeven dat niet voor anderen te doen. Als alle
lidstaten redeneerden zoals de heer Wilders, waren er niet 37 000 militairen
actief in Afghanistan. Hij doet laatdunkend over de bijdragen van bijvoorbeeld
Duitsland en Frankrijk. Zij zouden alleen in het veilige noorden
zitten. Ik wijs de heer Wilders erop dat er meer Duitse en Franse militairen
zijn gesneuveld dan Nederlandse.De heer Wilders heeft gezegd dat andere landen zich wel terugtrekken en
hij heeft Portugal als voorbeeld genoemd. Het is juist dat Portugal 120 mensen
terugtrekt uit Kandahar, ter bewaking van het vliegveld. In plaats daarvan
zal dat land luchttransport regelen in de vorm van een Herculestoestel, inclusief
bemanning en onderhoud. Daarnaast zal het twee OMLT’s leveren, misschien
ook in het zuiden. Netto trekt het land zich dus helemaal niet terug.Naast de continuering van de Australische betrokkenheid, komen er in 2008
ongeveer 250 militairen bij uit Frankrijk, Slowakije, Tsjechië en Hongarije
en mogelijk uit Georgië. Het is inderdaad een kleiner aantal dan wij
hadden gehoopt, maar het is wel significant. Bovendien is er zicht op meer
bijdragen van andere landen in 2009 en 2010. Wij blijven in gesprek met bijvoorbeeld
Noorwegen en Duitsland. Ik vind dat er in het algemeen te denigrerend is gesproken
over de bijdragen van partners. Minister Van Middelkoop zal ingaan op de militaire
inpasbaarheid en de duur van de toezeggingen. Duidelijk is dat Georgië,
als het deelneemt, moet voldoen aan de NAVO-eisen, standaarden en procedures.
Bovendien moet het dan voldoen aan onze eisen ten aanzien van de mensenrechten
en het detentiebeleid. Op verzoek van de heer Van Baalen zal ik de Kamer vóór
1 juli (in de stand van zakenbrief) nader informeren over het nakomen
van de toezeggingen van bondgenoten en andere reguliere landen en de toezeggingen
van de Afghaanse regering.De heer Wilders (PVV): Ik zal het proza over
het accepteren van hulp van anderen en het niet zelf bieden van hulp laten
voor wat het is. Dat hoort er immers bij. Waarom zijn Frankrijk, Duitsland
en andere landen niet in voldoende mate in het zuiden vertegenwoordigd? De
minister heeft in de artikel 100-brief namens de regering geschreven dat dat
teleurstellend is. Maakt de minister het niet veel mooier dan het is en is
er in feite niet gewoonweg een gebrek aan solidariteit in de NAVO als het
gaat om het zuiden waar risico wordt gelopen?Minister Verhagen: Als wij spreken over de
bijdrage die de NAVO-landen aan de ISAF-operatie leveren, moet ik de heer
Wilders erop wijzen dat de stelling dat het elders veiliger is niet staande
gehouden kan worden gezien het aantal gesneuvelde militairen van bondgenoten.
Als alle 26 landen aan de ISAF-operatie deelnemen en 37 000 man in Afghanistan
gelegerd zijn, kan de stelling dat er geen sprake is van solidariteit binnen
de NAVO niet worden onderbouwd. Ik heb aangegeven dat de bijdrage van andere
landen beperkter is dan wij hadden gehoopt en dat het wenselijk is dat er
meer wordt bijgedragen. Ik heb een vergelijking laten maken van het aantal
uitgezonden militairen per 10 000 inwoners. Die heeft opgeleverd dat
wij wereldwijd op de tiende plaats staan. Grote landen als Frankrijk, de VS,
het VK en kleinere landen als Noorwegen en Denemarken staan boven ons op de
lijst. Het is juist dat Nederland verhoudingsgewijs meer doet in Afghanistan,
maar wereldwijd levert het een bijdrage die past bij een land waar de bevordering
van de internationale rechtsorde hoog in het vaandel staat. Nederland neemt
niet deel aan de belangrijke NAVO-operatie in Kosovo. Andere landen leveren
daaraan wel een forse bijdrage. Als wij spreken over solidariteit binnen de
NAVO, moeten wij alle NAVO-operaties in ogenschouw nemen.De heer Wilders (PVV): Het wordt er niet geloofwaardiger
op. Uiteraard is iedere dode van ieder land te betreuren. Ik zal de eerste
zijn die dat erkent. Door uit te gaan van de redenering dat een PRT in het
noorden met een vergelijkbaar risiconiveau te maken heeft en dat ook een bijdrage
van een land daar gelijk is te waarderen met een bijdrage in het zuiden of
in het oosten van Afghanistan, is het mogelijk om te zeggen dat er solidariteit
is binnen de NAVO. Daarvan is in werkelijkheid echter geen sprake.
In het gevaarlijke zuiden is de solidariteit binnen de NAVO zoek en dat is
niet alleen vast te stellen op basis van aan het aantal slachtoffers. De minister
komt er gewoonweg niet uit en heeft een slap verhaal.Minister Verhagen: De heer Wilders moet mij
geen woorden in de mond leggen. Zijn kwalificaties en taalgebruik komen voor
zijn rekening. Hij ontkent dat er sprake is van solidariteit binnen de NAVO,
terwijl er 37 000 man in Afghanistan actief zijn. Hij ontkent dat andere
landen een grote bijdrage leveren aan andere NAVO-operaties waaraan wij niet
deelnemen en komt dus met het halve verhaal.De regering heeft op 30 november het besluit genomen. Om daartoe
te komen, heeft zij uitvoerig overleg gevoerd en heeft zij op een open en
eerlijke wijze alle overwegingen bij de besluitvorming betrokken. De heer
Van der Staaij heeft benadrukt dat zowel «ja» als «nee»
zeggen lastig is. Wij hebben een eigen nationale afweging gemaakt. Wij hebben
gesproken met de NAVO, de VN, de EU, de Afghaanse regering en de ngo’s.
De minister-president, de vicepremier, de minister van Defensie, de minister
voor Ontwikkelingssamenwerking en ik hebben op alle niveaus overleg gevoerd.De NAVO was ervan op de hoogte dat de Nederlandse bijdrage per 1 augustus
2008 zou worden beëindigd. De regering heeft de Kamer op 29 juni
een kennisgevingsbrief gestuurd met de mededeling dat zij onderzoek deed naar
de wenselijkheid en de mogelijkheid om na 1 augustus 2008 een bijdrage
te leveren, al dan niet in gewijzigde vorm. Alle opties waren toen open, dus
ook een volledige overdracht aan een ander NAVO-lid of aan andere leden. Dat
is ook aan de NAVO bekend gemaakt. Tijdens het algemeen overleg op 2 juli
heb ik die boodschap duidelijk herhaald. Op basis van haar verantwoordelijkheid,
heeft de NAVO de lidstaten benaderd. Medio augustus heeft zij Nederland formeel
verzocht om als lead nation in Afghanistan te blijven. De VN en de Afghaanse
regering hebben dat eveneens gedaan. Nederland heeft de NAVO duidelijk gemaakt
dat het opnieuw leveren van een bijdrage als lead nation één
van de opties was. De andere was volledig vertrek uit het land. Tevens is
duidelijk gemaakt dat Nederland alleen bereid is om als lead nation te blijven
indien het zijn eigen voorwaarden mag stellen. Dat houdt in dat het op zijn
manier werkt, dat het de leiding houdt, dat er een reëel perspectief
is op verbetering en dat er zichtbare politieke en militaire steun komt van
andere partners. De NAVO is op grond van die voorwaarden op zoek gegaan naar
landen die een bijdrage willen leveren. Nederland heeft dat overigens zelf
ook gedaan, want het wilde het op zijn manier doen. Nederland wil niet de
tweede viool spelen als het om levens van Nederlanders gaat. Het wilde iets
te zeggen hebben over de strategie en de uitvoering, dus over de 3D-benadering
van defensie, diplomatie en duurzame ontwikkelingssamenwerking. Nederland
wil zijn mensen en middelen inzetten op een wijze die vertrouwen wekt. Verder
wil het invloed hebben op de Afghanisering. Het wenst meer civiele inbreng,
het wil rekening houden met de lokale bescheidenheid en gebruikmaken van de
lokale mogelijkheden.Niemand heeft in 2005 gezegd dat het een eenvoudige missie zou worden.
Nu is er echter perspectief op duurzame verbetering van de situatie in Uruzgan.
Dat is de reden van de regering om te besluiten op verzoek van de NAVO tot
1 augustus 2010 in Uruzgan de lead nation te blijven.De strategie en de doelstelling van de internationale gemeenschap en Nederland
zijn vastgelegd in de resoluties van de VN-Veiligheidsraad: the Afghanistan
compact, het ISAF-operatieplan en onze uitwerkingen daarvan. Met name de heer
Pechtold heeft gevraagd wat de internationale gemeenschap met Afghanistan
voor ogen heeft. In 2008 zal de NAVO een en ander tegen het licht houden,
gelet op de ervaringen die wij hebben opgedaan op basis van de afspraken met
de Afghaanse regering en de politiek-militaire afspraken. Tijdens
de NAVO-top in Boekarest zal een strategisch politiek-militair plan worden
aangenomen. De doelstelling van de missie 2006–2008 was het maken van
een begin met het brengen van veiligheid in Uruzgan en het leggen van fundamenten
voor opbouw in de periode daarna. Wij zullen enerzijds voortbouwen op de successen
en anderzijds duidelijk andere accenten leggen: zorgen voor meer veiligheid,
meer Afghanisering, het uitdiepen van de werkzaamheden die met de opbouw te
maken hebben en het leggen van de nadruk op duurzaamheid. In Boekarest en
in het nieuwe Afghanistan compact zullen wij dus aansturen op meer Afghaanse
betrokkenheid, van defensie en militair naar civiel en lokalisering tussen
provincies, dus niet alleen Kabul. Dat is een proces waaraan wij nu werken
en het komend jaar is daarbij cruciaal. Er zal meer aandacht moeten komen
voor training en begeleiding van de Afghaanse politie en het Afghaanse leger.
Onze inspanning en die van de internationale gemeenschap zullen gaandeweg
meer civiel moeten worden. Daarmee gaat ook de 3D-benadering een nieuwe fase
in.Het blijft echter een moeizame zaak, want er is nog weinig kritische massa
in Uruzgan. Het blijft een kwestie van twee stappen voorwaarts zetten en soms
een stap achterwaarts. Wij zetten echter wel iets neer wat waardevol en relevant
is. De kern is dat wij de Afghanen helpen: zij moeten het later zelf kunnen
doen. Dat maakt het verschil.De heer Wilders (PVV): In augustus 2007 heeft
de NAVO aan de minister gevraagd of Nederland als lead nation kan blijven.
Waarom heeft hij tussentijds niet gevraagd wat de NAVO er achteraf gezien
van vindt dat zij in de periode daarvoor nooit op zoek is gegaan naar een
andere lead nation?Minister Verhagen: Toen wij de Kamer de kennismakingsbrief
stuurden, hebben wij ook aan de NAVO gemeld dat wat ons betreft alle opties
open waren. Daartoe behoorde dus ook de optie van volledige terugtrekking.
Wij hebben te kennen gegeven dat de NAVO ook die optie in haar verzoeken moest
meenemen. Zij moest bij de benadering van andere NAVO-lidstaten dus niet alleen
aandacht besteden aan de mogelijkheid van een gedeeltelijke opvulling, maar
ook aan die van volledige overname. De NAVO is niet eerder op zoek gegaan,
want Nederland zat toen driekwart jaar in Afghanistan. Het is aan de NAVO
om op basis van datgene wat zij van andere lidstaten verneemt op een gegeven
moment de stappen te bepalen die nodig zijn voor het voortzetten van de ISAF-operatie
na 1 augustus 2008.De heer Wilders (PVV): Gelet op de uitspraken
van de Nederlandse minister-president en die van minister Kamp, had de NAVO
moeten weten dat een ander land in augustus 2008 de taak van Nederland zou
overnemen. Is de minister het met mij eens dat de NAVO een fout heeft gemaakt
doordat zij ondanks die uitspraken niets heeft gedaan om een andere lead nation
te vinden? De minister van Buitenlandse Zaken zegt bovendien dat het voor
Nederland ook een optie was om te gaan. Geen optie was immers uitgesloten.
Ook met het oog daarop had het in de rede gelegen dat de NAVO op zoek ging
naar een andere lead nation. Is het niet een omissie van de NAVO dat zij dat
niet heeft gedaan?Minister Verhagen: Ik constateer dat de heer
Wilders niet naar mij heeft geluisterd. Ik heb gezegd dat de NAVO wist dat
de Nederlandse bijdrage op 1 augustus 2008 zou eindigen. Het is aan de
NAVO om te bepalen wanneer zij stappen zet en hoe zij dat doet. De regering
heeft zelfstandig een afweging gemaakt. Op grond daarvan heeft zij de Kamer
op 29 juni kenbaar gemaakt dat zij nader zou onderzoeken of Nederland
na 1 augustus 2008 nog een bijdrage moet leveren en, zo ja, op welke
wijze. De regering heeft die afweging gemaakt op basis van de overwegingen waarop ik eerder ben ingegaan. Ik ben dus niet van mening dat het
een omissie van de NAVO is geweest. Wij zaten driekwart jaar in Afghanistan.
De NAVO wist dat wij zouden vertrekken en bepaalt zelf wanneer zij welke stappen
zet. Alle opties lagen voor ons open en met die gedachte in het achterhoofd
zijn de verschillende NAVO-lidstaten door SACEUR benaderd.De voorzitter: Ik stel de Kamerleden voor
om aan het eind van het betoog van de minister vragen te stellen.De heer Van Baalen (VVD): De voorzitter kan
niet het een en het ander doen. Hij moet ervoor kiezen om alleen na het betoog
van de minister toestemming te geven voor het stellen van vragen, of hij moet
alle Kamerleden de gelegenheid geven om te interrumperen.De voorzitter: Ik heb gezegd dat ik prangende
interrupties zal toestaan.De heer Van Baalen (VVD): Dat is niet duidelijk.De voorzitter: Ik begrijp nu dat het woord «prangend»
verschillend wordt geïnterpreteerd. De leden die zich hebben gemeld kunnen
een korte vraag stellen. Vervolgens antwoordt de minister en daarna gaat hij
verder met zijn betoog. Aan het eind van het betoog van de minister krijgen
de leden de gelegenheid om vragen te stellen.De heer Van Baalen (VVD): Is het een omissie
van de Nederlandse regering geweest om niet vast te houden aan het standpunt
dat de Nederlandse militairen in augustus 2008 uit Afghanistan vertrokken
zullen zijn? Onderhandelingstechnisch zou dat het meest verstandig zijn geweest,
want dan moest het hoofdkwartier van de NAVO iets doen. Als de Nederlandse
regering zegt dat alle opties open liggen, trekt de NAVO daaruit uiteraard
de conclusie dat de Nederlandse militairen vooralsnog in Afghanistan blijven.
Als de minister deze vraag heeft beantwoord, hoeft die discussie wat mij betreft
niet nogmaals te worden gevoerd. Wij moeten ons dan immers bezighouden met
de verlenging van de periode en de voorwaarden die daaraan verbonden zijn.De heer Van Dam (PvdA): Normaal gesproken
komt er eerst een internationaal verzoek en vervolgens een notificatiebrief.
In dit geval is het omgekeerde gebeurd. Ik neem aan dat de regering redenen
had om af te wijken van de afspraak tussen de Kamer en de regering. Ik ga
ervan uit dat de regering voorafgaand aan het sturen van de notificatiebrief
signalen heeft ontvangen dat het niet realistisch zou zijn om die afspraak
na te komen. Anders begrijp ik niet waarom de Kamer een notificatiebrief kreeg
met de mededeling dat de regering terug zou komen op dat standpunt en dat
alle opties weer open lagen.De heer Pechtold (D66): De heer Wilders heeft
een terecht punt. De minister heeft nog geen antwoord gegeven op de vraag
op welk moment de Nederlandse regering welke suggestie heeft gewekt. Voor
de zomer, nog voordat er een officieel verzoek was gedaan, is de minister-president
in Canada geweest. Ons werd gezegd dat hij daar was in het kader van de kwestie
Uruzgan en de verlenging van de termijn voor de Nederlandse militairen. Er
werd gesuggereerd dat de Canadezen daar hun rol zouden oppakken. Na het reizend
circus voor Europa, zagen wij vluchtbewegingen voor deze missie.Het is toch mogelijk dat diverse uitlatingen verkeerde gevoelens hebben
opgeroepen? Ik roep de slip of the tongue van de minister van Defensie in
herinnering. Zojuist schudde hij heftig het hoofd toen ik hem herinnerde aan
het Radio 1-interview van 3 december jongstleden. Tijdens dat interview
is letterlijk gevraagd of terugtrekken voor hem een reële optie is geweest. Minister Van Middelkoop heeft daarop geantwoord: «Nee,
voor mij niet.» De minister van Defensie straalt al het hele jaar uit
dat terugtrekken voor hem geen reële optie is. Ik vraag mij af welk beeld
daardoor bij partners is ontstaan.De heer Van Bommel (SP): Als de vraag is wie
wat te verwijten valt, zegt de regering terecht dat de NAVO wat dit betreft
niets te verwijten is. De vorige regering heeft immers al schimmig gedaan
over de kwestie van de verantwoordelijkheid. Minister Bot ging zelf op zoek
naar aflossing voor de Nederlandse militairen en heeft daarover met de Noren
gesproken. De Nederlandse regering is zelf onduidelijk geweest over de mogelijkheid
van verlenging: de minister van Defensie had al aangegeven dat er ten aanzien
daarvan een positieve houding was. Welk verwijt maakt de regering zichzelf
op dit punt?Mevrouw Van Gennip (CDA): Het lijkt mij in
internationale relaties niet meer dan logisch dat de NAVO nog niet op zoek
gaat naar opvolgers als de Nederlandse militairen minder dan een jaar in Afghanistan
zijn. Naar mijn idee gaat dat pas spelen, korter dan een jaar voor de einddatum.
Laten wij geen irrealistische eisen op tafel leggen. Wij moeten niet verwachten
dat er binnen een halfjaar een opvolger is gevonden, terwijl de afspraak is
dat de Nederlandse militairen twee jaar in Afghanistan blijven.De heer Pechtold (D66): Ik maak een opmerking
van de orde. De voorzitter heeft gezegd dat er drie woordmeldingen waren.
Daaronder viel niet die van mevrouw Van Gennip. Straks komen wij in hetzelfde
circus als vorige week terecht. Ik doel op het feit dat mevrouw Van Gennip
aan de minister-president vroeg of hij het niet vervelend vond dat hij daar
stond. Komt er nu een soort voorhoedeantwoord van de CDA-fractie voor de minister?De voorzitter: De leden hebben in eerste termijn
voldoende tijd gehad. Ik geef de minister het woord om zijn betoog te vervolgen.Minister Verhagen: De vraag inzake de omissie
van de NAVO heb ik al beantwoord. Ik ben het op dat punt met mevrouw Van Gennip
eens. Zij heeft mijn woorden namelijk herhaald. Ik zou ook niet weten waarom
het een omissie van de regering is geweest. Als ik die mening had, had ik
de Kamer niet verzocht om deelname aan de ISAF-operatie in de periode 2008–2010.In februari is er een nieuwe regering gekomen. Misschien is sommigen dat
ontgaan. Die regering diende een eigen afweging te maken. Uiteraard wist zij
wat er in de vorige regering was gewisseld en was zij op de hoogte van de
besluitvorming. Op grond van haar eigen afweging, heeft de regering de Kamer
op 29 juni een brief gestuurd met de mededeling dat de deur voor haar
niet definitief dicht was en dat er dus nog allerlei keuzemogelijkheden waren.
Zij zei niet bij voorbaat «nee» of «ja», maar onderzocht
de mogelijkheid van drie verschillende opties. Ik distantieer mij van de suggestie
dat haar onderhandelingspositie daardoor was verslechterd. Het is niet juist
dat de minister van Defensie in radio-interviews heeft gezegd dat de Nederlandse
militairen hoe dan ook in Uruzgan blijven.Ik kom terug op het internationale plan voor Afghanistan. Mevrouw Peters
heeft teruggegrepen naar haar alternatieve strategie voor Afghanistan. Ik
ben overigens van mening dat die strategie ten opzichte van die van de regering
aanmerkelijk minder alternatief is dan mevrouw Peters doet voorkomen. De fractie
van GroenLinks pleit voor meer wederopbouw, meer Afghanisering van de veiligheidstroepen,
afstemming van militaire operaties met de Afghanen, een leidende rol voor
de VN bij de wederopbouwcoördinatie en geen verdelging van
papaver zonder alternatieve inkomstenbronnen. De regering heeft dezelfde wensen.
Ik roep de GroenLinksfractie dan ook op om de missie te steunen. Als zij van
mening is dat het bij een puppetregering, een schooltje en een bruggetje blijft,
is er geen sprake van een discussie op basis van argumenten.Met name de heer Van Dam heeft gevraagd naar de invulling van de «d»
van diplomatie. Wij willen bovenal de internationale inspanning optimaliseren.
Er wordt gesproken over het aanstellen van een krachtige VN-functionaris in
Afghanistan voor het verbeteren van de samenhang, de coördinatie en de
slagkracht van het internationale optreden. Ik ben daarvan voorstander, mits
de Afghanen daardoor worden gesteund en een en ander niet in de plaats komt
van of haaks staat op activiteiten die de Afghaanse regering zelf zou moeten
doen. Dan zou een en ander namelijk ook haaks staan op de Afghanisering.Diplomatie is uiteraard ook van invloed op onze verhouding met Iran, Pakistan,
Rusland en de Centraal Aziatische republieken. Het gaat om grenzen, economische
samenwerking, baten en een regionale aanpak van de drugshandel. Later in mijn
betoog kom ik daarop uitvoerig terug.Diplomatie is voorts invulling van het Afghanistanbeleid van de NAVO en
de EU. Mede dankzij Nederland wordt de EU met EUPOL eindelijk actiever op
onder andere de terreinen politieondersteuning en -training. In de NAVO-raad
heb ik gepleit voor meer afstemming en coördinatie op de terreinen politieondersteuning
en -training tussen de EU, de VS en met name voor samenwerking tussen de NAVO
en de EU. Dat zal dus ook onderdeel uitmaken van de nieuwe internationale
visie op Afghanistan.Diplomatie vormt ook het uitgangspunt bij de dialoog met president Karzai
en zijn ministers over mensenrechten, democratische ontwikkeling, de mediawet,
de amnestywetgeving, de rechterlijke macht en de ontplooiing van de vierde
ANA Brigade in Uruzgan. De uitrol van de internationale ontwikkelingsprogramma’s
vloeit voort uit deze inspanning.Diplomatie houdt ook in het steunen van president Karzai in zijn streven
naar het losweken van de meer politiek gemotiveerde tegenstanders van zijn
regering van de onverzoenbare elementen van de taliban die gerelateerd zijn
aan Al Qaida. Veel volgelingen van de taliban zijn immers eerder gedreven
door vervreemding, manipulatie en opportunisme dan door ideologie en de keuze
voor terrorisme. Losweken is dus belangrijk. Dat de Afghaanse regering zich
daarmee steeds meer bezighoudt, wordt breed gesteund, onder andere door de
Nederlandse regering, ook financieel. Dat gebeurt juist met het oog op die
verzoeningsprogramma’s. De Kamer heeft de toespraak van premier Brown
op 12 december in herinnering geroepen. Het door hem verwoorde, is in
lijn met datgene wat de NAVO in totaliteit voorstaat. Tijdens de NAVO-raad
op 7 december heb ik dit punt eveneens aan de orde gesteld en inmiddels
is over deze aanpak ook in Edinburgh overeenstemming bereikt tussen de ISAF-landen
in het zuiden. Ook minister Van Middelkoop was daarbij aanwezig.Onder diplomatie vallen eveneens de relaties met het provinciaal bestuur
in Uruzgan. Mijn mensen onderhouden betrekkingen met Hamdam met het oog op
de bestuursondersteuning om lokaal stappen te kunnen zetten om corruptie tegen
te gaan en te komen tot Afghanisering. Minister Koenders zal op die kwestie
ingaan.Goed bestuur en een krachtige aanpak van ontwikkelingen en opbouw zijn
absolute voorwaarden voor een duurzame vrede en stabiliteit. Ik ben het met
de heer Van Dam eens dat wij moeten waken voor overmilitairisering. Het gaat
er niet om dat zoveel mogelijk talibanstrijders worden neergeschoten. Het
mandaat van de ISAF-missie is duidelijk: voorwaarden scheppen om goed bestuur
en een goede ontwikkeling mogelijk te maken. Slecht bestuur en een gebrek
aan ontwikkeling zijn namelijk de belangrijkste factoren voor extremistisch
verzet en het verwerven van aanhang voor de taliban.Nederland levert een forse bijdrage aan de opbouw van de politie door
het bieden van training, uitrusting en faciliteiten zoals het politietrainingscentrum.
Het opbouwen van een effectieve, betrouwbare politiemacht vergt echter geen
maanden maar jaren. De Afghaanse politie heeft ten opzichte van het leger
een achterstand van zeker twee tot drie jaar. De toegewezen aantallen voldoen,
maar het gaat erom dat die er komen en dat de politiemensen goed getraind
en uitgerust zijn. Momenteel zijn er ongeveer 90 «gewone» politiemensen
en 650 aanvullende medewerkers. Er zijn inmiddels afspraken gemaakt voor een
sterkte van 300 politiemensen en 1000 medewerkers. Het is belangrijk om de
eerdere toezeggingen gestand te doen. Wij hebben daarom de druk op president
Karzai opgevoerd. Regelmatig voeren wij overleg met de Afghaanse overheid
met als doel om de politie in Uruzgan te versterken. In nauwe samenwerking
met de politiecommandant en de Amerikaanse politie teams is ervoor gezorgd
dat de betalingsachterstand grotendeels is ingelopen. De politie kon zich
vanwege die betalingsachterstand namelijk niet optimaal ontplooien.In de RAZEB wordt uitvoerig gesproken over onder andere de bijdrage van
de EU aan de missie in Afghanistan, alsmede over de afstemming met de bijdragen
van de VN en de NAVO. Tevens wordt daar gesproken over de voortgang van de
EUPOL-missie. Indien dat follow up verdient, schroom ik niet om die punten
te agenderen voor bespreking met de Europese Raad. Het is van belang om eerst
in het kader van de NAVO-top in Boekarest op april 2008 duidelijk te formuleren
op welke wijze wij omgaan met Afghanistan. Vervolgens bestaat de mogelijkheid
om dat onderwerp en de noodzakelijke follow up binnen de EU in juni aan de
orde te stellen binnen de Europese Raad.Verschillende woordvoerders zijn ingegaan op de situatie in Pakistan.
De ontwikkelingen in Pakistan zijn onvoorspelbaar en hebben invloed op de
missie waaraan Nederland deelneemt. Ik deel de zorgen van veel Kamerleden
over Pakistan, de poreuze grensstreek, het extremisme en het niet functioneren
van de democratie. De internationale gemeenschap spreekt Pakistan daarop aan,
maar het is van belang om wat de kritiek betreft constructief te blijven.
De noodtoestand is inmiddels opgeheven. President Musharraf heeft zijn uniform
inmiddels uitgetrokken en op 8 januari 2008 vinden waarschijnlijk parlementsverkiezingen
plaats. Daaraan nemen ook Bhutto en Sharif deel. Wij hebben er baat bij dat
Pakistan zich ontwikkelt tot een duurzame rechtstaat. De regering meent dat
het houden van democratische verkiezingen in dat land de beste manier is om
de legitimiteit en de effectiviteit van de strijd tegen het extremisme te
vergroten. De ontwikkelingen in Pakistan en vooral die in de grensstreek hebben,
zoals ik al zei, nadrukkelijk gevolgen voor ontwikkelingen in Afghanistan
en in de regio. Het is belangrijk om te erkennen dat Waziristan, Baluchistan
en Zuid-Afghanistan geopolitiek gezien één regio vormen. Het
is dus niet mogelijk om te doen alsof er een grens is. Grenzen zijn bovendien
niet hermetisch af te sluiten. Ik noem een voorbeeld: zelfs 30 000 Britse
militairen bleken in Noord-Ierland niet in staat om de grens van 82 kilometer
tussen Ierland en Ulster dicht te houden. De Afghaans-Pakistaanse grens is
2500 kilometer lang en die loopt dwars door een leefgebied van een regio.
Duidelijk is dat niet alleen militaire inspanning van Pakistan vereist is,
maar dat ook andere wegen noodzakelijkerwijs moeten worden bewandeld. Met
name de peace jirga’s zijn van groot belang geweest. Sinds die hebben
plaatsgevonden, zijn de Afghaans-Pakistaanse betrekkingen beter. Het is eveneens
van belang dat de internationale gemeenschap in dialoog blijft met Pakistan
en dat zij helpt bij sociaaleconomische ontwikkeling in die grensstreken.Wij hebben dit besluit genomen in de volle overtuiging dat wij verschil
maken. Daarmee bedoel ik te zeggen dat wij verwachten dat de situatie in 2010
aanmerkelijk beter zal zijn dan aan het begin van deze nieuwe missie. Die
missie doet er dus toe als het gaat om de vraag of de Afghaanse
bevolking er duurzaam beter aan toe is en of zij perspectief heeft op een
betere toekomst dan nu het geval is. Als wij daarvan niet overtuigd waren
geweest, hadden wij de Tweede Kamer niet gevraagd om in te stemmen met het
besluit van de regering. Dan zouden wij onze militairen evenmin vragen om
twee jaar extra actief te zijn in een dermate risicovolle missie. De nieuwe
Nederlandse missie heeft een duidelijke looptijd. 1 augustus 2010 zal
de einddatum zijn. Vanaf dat moment zal worden gestart met terugtrekking van
de Task Force Uruzgan en de bedoeling is dat die op 1 december 2010 is
afgerond. Met name tegen de heer Van der Staaij zeg ik dat dat onder andere
te maken heeft met de noodzaak van voldoende politiek draagvlak in het land
voor de uitzending van Nederlandse militairen. Tijdens de NAVO-raad op 7 december
2007 heb ik duidelijkheid gegeven over die tijdslijn en op 12 december
heb ik een en ander bevestigd in een brief aan de secretaris-generaal van
de NAVO. Laatstgenoemde heeft daarop vanochtend een reactie gestuurd die ik
aan de Tweede Kamer zal verstrekken1. Daaruit
blijkt duidelijk dat er bij de NAVO op dat punt geen misverstand bestaat over
de opstelling van de Nederlandse regering. De secretaris-generaal van de NAVO
heeft SACEUR ook opdracht gegeven om rekening te houden met de Nederlandse
positie bij de voorbereiding van de force generation. Nederland, Canada en
het VK zijn de leidende landen in het zuiden en zij zijn overeengekomen dat
de huidige rol van de NAVO in Afghanistan in 2010 aan herziening toe is. Dan
wordt er met de nieuwe Afghaanse regering ook een nieuw Afghanistan compact
opgesteld. De looptijd van twee jaar sluit dus aan bij die kalender.De regering is zich bewust van het feit dat het leveren van een bijdrage
aan de ISAF-operatie een enorme belasting voor de krijgsmacht betekent. Bij
het onderzoek naar de mogelijkheid en de wenselijkheid van het leveren van
een bijdrage aan andere missies in onder andere Sudan en Tsjaad worden het
behoud van het voortzettingsvermogen en de gereedstelling van de krijgsmacht
betrokken. Indien Nederland besluit om een bijdrage te leveren aan andere
vredesmissies of crisisbeheersingsoperaties, zal de overweging van belasting
en de draagkracht worden gemeld conform de artikel 100-procedure. Tijdens
het algemeen overleg heb ik dat aan de Kamer gemeld. De vicepremier heeft
dat afgelopen vrijdag in de persconferentie eveneens gedaan. De Kamer kan
ervan op aan dat wij namens de regering hebben gesproken.De heer Pechtold (D66): Ik dank de minister
hartelijk voor het openbaar maken van de brief met de aanhef «beste»,
gevolgd door de voornaam. Mijn ervaring is dat het niet verstandig is om dergelijke
brieven openbaar te maken. Nu de minister die brief tussen twee termijnen
in zo trots openbaar heeft gemaakt, ben ik benieuwd naar de brief waarvan
de minister-president het bestaansrecht niet heeft ontkend maar waarvan hij
heeft gezegd dat dat niet zo is. Dat is namelijk een vergelijkbare brief als
anderhalf jaar geleden is geschreven. Als het geen probleem is om deze brief
openbaar te maken, zie ik geen reden om de briefwisseling van anderhalf jaar
geleden zo krampachtig tegen de borst te houden. De minister kon ons ook zelf
meedelen wat er in de brief staat.Minister Verhagen: De heer Van Baalen heeft
mij verzocht om de reactie kenbaar te maken van de secretaris-generaal van
de NAVO op het standpunt van de Nederlandse regering over de einddatum van
de missie. Het lijkt mij dan ook goed om zijn schriftelijke reactie aan de
Kamer te overhandigen. Ik zie geen reden om de Kamer die brief te onthouden.
Bovendien is de brief niet voorzien van het woord «vertrouwelijk».
Het is niet aan mij om vertrouwelijke informatie openbaar te maken, maar voor
andere brieven geldt dat ik de afweging maak of ik die aan de Kamer voorleg
of niet.De heer Pechtold (D66): Dat is te gemakkelijk.
Oud-minister Kamp heeft gezegd dat er een brief is van anderhalf jaar geleden
die exact dezelfde informatie bevat over termijnen als de brief die deze minister
zojuist aan ons heeft overhandigd. Wij kunnen niet controleren of die brief
van anderhalf jaar geleden een vertrouwelijk karakter heeft. Dat heeft de
minister-president ook nooit gezegd. Hij heeft letterlijk tegen mij gezegd
dat die brief er is, maar dat de Tweede Kamer die niet krijgt. Het is dan
ook uitermate vreemd dat aan de vooravond van een besluit een brief aan ons
wordt voorgelegd die bestemd is voor de huidige minister van Buitenlandse
Zaken en waarin de secretaris-generaal begint met de woorden: «I have
taken note of ...» Volgens mij betekent dat nog steeds dat hij heeft
kennisgenomen van de zaak, maar wij zullen dat uitleggen als dat hij daarmee
akkoord gaat. Ik herhaal dat ik geen reden meer zie om de brief van anderhalf
jaar geleden niet openbaar te maken. Die hebben wij nodig om na te gaan of
deze afspraken enig hout snijden. Wat is het verschil tussen die brieven?Minister Verhagen: Dit is een reactie op mijn
brief aan de secretaris-generaal van de NAVO. Het is dan ook aan mij om die
brief, al dan niet op verzoek, aan de Kamer te overhandigen. Uit die brief
blijkt dat er bij de NAVO geen misverstand kan bestaan over de opstelling
en het besluit van de Nederlandse regering.De brief waarnaar de heer Pechtold vraagt, is er niet een van de secretaris-generaal
van de NAVO aan de minister-president of aan de toenmalige minister van Defensie.
Het is evenmin een brief van de secretaris-generaal uit het verleden. Het
is een interne notawisseling waar het woord «vertrouwelijk» op
staat. Ik heb dus niet de mogelijkheid om dat stuk aan de Kamer voor te leggen.Mevrouw Van Gennip (CDA): De minister heeft
gesproken over de politieopbouw. Hij heeft onder andere gezegd dat het er
nu om gaat dat eerdere toezeggingen gestand worden gedaan. Wat zijn die toezeggingen
en hoe gaat Nederland ervoor zorgen dat daaraan tegemoet wordt gekomen? Op
welke afspraken zal Nederland de Afghaanse regering aanspreken?Wij willen graag dat de situatie in Afghanistan in ieder geval binnen
de Europese Raad wordt besproken, dus niet alleen wanneer de NAVO-top daartoe
aanleiding geeft. Naar ons oordeel is de situatie in Afghanistan van dermate
grote invloed op datgene wat er in Europa gebeurt, alsmede op de inzet van
de EU – het maakt niet uit of het politieopbouw betreft of diplomatie –
dat regeringsleiders daarover dienen te spreken.De minister heeft een aantal van mijn vragen niet beantwoord. Ik neem
aan dat minister Koenders die zal beantwoorden. Ik doel op mijn vragen over
de aanpak van de grote drugshandelaren en de rol van de VN.Minister Verhagen: Beide laatste vragen zal
minister Koenders inderdaad beantwoorden.Ik heb gezegd dat de overeengekomen sterkte van de «gewone»
politie 300 is. Voor de aanvullende politie geldt de afspraak van 1000. Momenteel
zijn er respectievelijk 90 en 650. In de uitbreiding moet nog worden voorzien.
Wij zullen de Afghaanse regering aan die afspraak houden.Het is noodzakelijk dat de EUPOL-missie aan impact wint. Met de NAVO zijn
afspraken gemaakt over onder andere de informatie-uitwisseling en de coördinatie.
Het is van belang dat er afstemming plaatsvindt met de grote inspanningen
die de VS op het terrein van training leveren. Het ontbreken van trainingsfaciliteiten
mag niet een argument zijn om de afspraken tot het vergroten van het aantal
politieagenten niet na te komen. Daarom zijn daarover duidelijke afspraken
gemaakt.Mevrouw Van Gennip vindt dat het aan de orde stellen van de situatie in
Afghanistan in de Europese Raad niet afhankelijk moet zijn van de NAVO-top
in Boekarest. Het is echter wel essentieel dat dat punt niet van tevoren aan
de orde wordt gesteld. Het is immers van groot belang dat de gebalanceerde
visie op Afghanistan – het omgaan met Afghanistan, Afghanisering, meer
civiel maken en het rekening houden met de lokale verschillen – zich
vertaalt in een NAVO-strategie, dus in een politiek-militair strategisch plan.
De NAVO-top in Boekarest moet naar mijn mening dus in ieder geval plaatsvinden.
Het aan de orde stellen van de situatie in Afghanistan binnen de Europese
Raad dient in ieder geval na de NAVO-top te gebeuren.De heer Van Dam (PvdA): De minister geeft
aan dat de oorspronkelijke toezeggingen moeten worden nagekomen: 300 «gewone»
politieagenten en 1000 aanvullende politiemedewerkers. In de brief van de
regering staat dat de aanvullende politie in de loop van volgend jaar wordt
uitgefaseerd en dus verdwijnt. Dat houdt in dat er 1000 politieagenten verdwijnen.
Daarvoor dient dan dus iets in de plaats te komen. Ik neem aan dat de «gewone»
politie daarvoor in de plaats moet komen. Is dat juist? Zo ja, hoe is te garanderen
dat er uiteindelijk voldoende politieagenten zijn als de aanvullende politie
daadwerkelijk wordt uitgefaseerd?Minister Verhagen: De heer Van Dam heeft gelijk:
als de auxiliary police wordt uitgefaseerd, zal zij moeten worden vervangen
door reguliere politie. Dat betekent dus dat er 1300 reguliere politiefunctionarissen
in Uruzgan actief moeten zijn. Dat ben ik met hem eens. De heer Koenders zal
nader ingaan op de vraag hoe dat bereikt zal worden, met name wat betreft
de activiteiten die Nederland zal kunnen ontplooien, los van de Europese politiemissie,
de NAVO-activiteiten en de VS-activiteiten op dat terrein.De heer Van Baalen (VVD): Ten eerste vraag
ik de minister toch nog eventjes om ook hier te bevestigen dat de secretaris-generaal
van de NAVO in antwoord op zijn brief en zijn interventie bij de NAR heeft
gesteld dat het vertrek van de Nederlandse troepen uit Uruzgan voltooid is
op 1 december 2010. Dat staat er. Kan de minister ook bevestigen dat
deze brief en zijn eigen brief aan de Supreme Allied Commander Europe ter
beschikking wordt gesteld, zodat hij weet dat voor de periode na 1 augustus
2010 geen beroep op Nederland kan worden gedaan om troepen te leveren? Ik
zal de vraag over de door minister Verhagen uitgesproken overtuiging dat die
twee jaar tot iets extra’s leiden – dus de vraag of het, wanneer
wij twee jaar verder zijn, de offers waard is geweest – natuurlijk ook
aan zijn collega’s Van Middelkoop en Koenders stellen.De woorden van de minister over andere operaties interpreteer ik zo dat
wij geen operaties aangaan die ten laste gaan van Uruzgan. Uruzgan heeft topprioriteit
en daar moet alles voor wijken. Dat is de discussie.Ik ga ervan uit dat de minister van Defensie nader ingaat op de toezeggingen
van landen om een bijdrage te leveren aan de missie die nu verlengd zal worden.Minister Verhagen: In de brief van de secretaris-generaal
van de NAVO staat dat hij deze brief alsmede mijn oorspronkelijke brief zal
overhandigen aan en ter kennis zal brengen van SACEUR. Dat betekent dat SACEUR
zeer goed op de hoogte is van de Nederlandse positie en weet dat de Nederlandse
Taskforce Uruzgan op 1 december 2010 ophoudt te bestaan. Hij zal daarmee
dus rekening moeten houden als hij andere troepen zal moeten vragen voor een
eventuele voortzetting. Dat staat er zeer expliciet in. De heer Van Baalen
heeft dit terecht naar voren gebracht. Er kan op basis hiervan noch bij SACEUR,
noch bij de andere NAVO-landen enig misverstand zijn over de positie van de
Nederlandse regering.Dan de vraag over eventuele bijdragen aan andere vredesmissies. Het antwoord
daarop is zoals ik dat gegeven heb: dergelijke bijdragen kunnen niet
ten koste gaan van het voortzettingsvermogen van datgene waartoe wij deze
week hopelijk met uw instemming besluiten en waartoe het kabinet al besloten
heeft.De heer Van Baalen (VVD): Ik hoor graag de
minister van Defensie nog spreken over het commitment van andere landen.De voorzitter: Aan het eind van de termijn
van de regering kunt u beoordelen of al uw vragen beantwoord zijn.Minister Verhagen: Voor de goede orde: ik
heb gesteld dat de minister van Defensie met name zal ingaan op de inpasbaarheid
en de duur van de toezeggingen van andere landen.Mevrouw Peters (GroenLinks): In eerste termijn
heb ik aangegeven te vrezen dat dit een missie zonder missie wordt. In de
eerste termijn van de minister van Buitenlandse Zaken hoorde ik niet wat die
missie moet worden. Er komt een nieuwe politiek-militaire strategie van de
NAVO aan. De NAVO heeft als hoofdtaak te zorgen voor veiligheid. Hoe moet
die strategie dan komen te luiden? Wat wordt de Nederlandse inzet daarbij?
Hoe moet de NAVO hier volgens de minister mee omgaan? Daar krijg ik graag
een antwoord op, want al zijn suggesties – meer opbouwen van de politie
en meer naar de provincies gaan – horen bij de wederopbouwpoot, de afdeling
van minister Koenders. Over de NAVO-poot, de defensiepoot, de militaire en
politieke poot wil ik graag van minister Verhagen iets horen: wat moet daar
anders en hoe moet dat?Minister Verhagen: Ik begrijp nog steeds niet
goed wat het verschil is tussen de concrete voorstellen van de regering en
de concrete voorstellen van GroenLinks in haar zogenaamde alternatieve strategie.Mevrouw Peters (GroenLinks): Dat wil ik graag
toelichten, als dat de discussie helpt.Minister Verhagen: Op basis van uw notitie
bent u blijkbaar van mening dat u andere voorstellen doet dan de regering
in de nota heeft gedaan, maar ik heb die daarin niet kunnen ontdekken. De
Afghanisering, het civieler maken van de missie, het inspelen op de lokale
verschillen maar ook het gebruikmaken van met name de lokale en provinciale
besturen voor het creëren van meer veiligheid en meer perspectief op
opbouw zijn ook opdrachten voor de NAVO. Datgene wat al vanaf het begin de
doelstelling van ISAF is – namelijk veiligheid waar nodig en opbouw
waar mogelijk; met name veiligheid om opbouw mogelijk te maken – is
nog steeds de doelstelling van ISAF. Het nieuwe is dat je, rekening houdend
met de ontwikkelingen van de afgelopen periode, de strategie op een aantal
punten aanpast om die doelstellingen te kunnen realiseren.Daarmee kom ik bij het antwoord op de vraag van de heer Van Baalen: ben
ik ervan overtuigd dat ik over twee jaar – of, vanaf nu redenerend,
over drie jaar – kan zeggen dat deze Nederlandse bijdrage alle risico’s
voor de Nederlandse militairen waard is geweest? Die vraag beantwoord ik met
een volmondig «ja».De voorzitter: Mevrouw Peters, u kunt in uw
tweede termijn de verschillen tussen uw visie en die van de regering aangeven.
U kunt één korte aanvullende vraag stellen.Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik wil inderdaad
mijn tweede termijn gebruiken om die verschillen aan te geven, maar daarvoor
heb ik een reactie van de regering nodig op de vraag hoe de militaire veiligheidspoot
eruit moet zien. Hoe moet bijvoorbeeld worden omgegaan met de collectieve
offensieve operaties? Dragen die bij aan die veiligheid of niet? De regering
heeft daar nu immers anderhalf jaar ervaring. Is de regering voor een internationaal
geleid en gefaciliteerd stappenplan om te bekijken of met de taliban om de
tafel gezeten kan worden en of er misschien een politieke herverdeling van
de macht moet komen? Dat zijn heel concrete vragen die ik in mijn eerste termijn
heb gesteld.Minister Verhagen: De minister van Defensie
zal met name ingaan op de veiligheidsaspecten. De beantwoording van de eerste
vraag laat ik dus over aan de minister van Defensie. Wat de taliban betreft,
kan ik blijkbaar niet genoeg herhalen wat ik zowel in het door de heer Wilders
aangevraagde interpellatiedebat als in eerdere discussies in de Kamer duidelijk
heb aangegeven: wij ondersteunen de door Karzai gevolgde strategie van het
ten behoeve van verzoening losweken van de meer gematigde elementen binnen
de taliban, die meer de politieke doelstellingen binnen de politieke context
nastreven en die dus, zoals Brown het zei, geweld afzweren, de grondwet accepteren
en binnen de kaders proberen de doelstellingen te bereiken. Daar staan wij
voor. Ook datgene wat Brown naar voren heeft gebracht, is echter niets nieuws
ten opzichte van de opstelling die de Nederlandse regering al de hele tijd
propageert. Ook hij stelt immers heel nadrukkelijk dat geweld moet worden
afgezworen en dat binnen het politieke stramien van Afghanistan moet worden
geopereerd. Daar steunen wij Karzai in. Dat geldt zowel voor de hogere als
voor de lagere niveaus. Wij hebben ook steeds gesteld dat het in het kader
van het internationale recht van belang is dat degenen die oorlogsmisdrijven
gepleegd hebben, niet onbestraft blijven; dat was een van de redenen waarom
wij geïntervenieerd hebben ten aanzien van het oorspronkelijke wetsvoorstel
op het punt van de amnestiewetgeving. Binnen die kaders geven wij dus steun
aan datgene wat president Karzai op dit punt met betrekking tot de taliban
voorstaat.De voorzitter: Het woord is aan de minister
van Defensie voor zijn eerste termijn.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. De Nederlandse
politiek is de afgelopen twee jaar vertrouwd geraakt met de werkelijkheid
van Uruzgan. Onze kennis van de uitdagingen in die Afghaanse provincie is
verdiept. Onze verantwoordelijkheden zijn scherper benoembaar geworden. Dat
geldt voor ons als politici, maar evenzeer voor onze militairen. Allereerst
wil ik dan ook stilstaan bij de bijzondere inspanning die onze militairen
in Uruzgan leveren. Ook veel leden van de Kamer hebben in eerste termijn lof
uitgesproken voor de inzet van de militairen; ik waardeer dat zeer. De professionaliteit,
inzet en betrokkenheid van de eenheden onder moeilijke omstandigheden roepen
bewondering op.Twaalf Nederlandse militairen hebben het leven gelaten tijdens het uitvoeren
van hun missie. Zij hebben hun leven gelaten voor onze gezamenlijke idealen
en belangen. Dat moeten wij in gedachten houden bij de behandeling van dit
besluit. Mevrouw Van Gennip en eigenlijk ook alle andere sprekers hebben daarop
gewezen en hebben hun waardering uitgesproken voor het werk van de militairen.
Ik heb het op prijs gesteld dat de heer Van Bommel nadrukkelijk heeft gezegd
dat je tegen de missie kunt zijn en toch je waardering kunt uitspreken voor
de militairen. Dat heb ik hem eerder horen zeggen en dat heeft hij nu ook
gezegd. Hij weet dat ik dat waardeer.Wat wij de afgelopen anderhalf jaar hebben meegemaakt, moeten wij in gedachten
houden bij de behandeling van dit besluit, waarmee wij onze internationale
verantwoordelijkheid nemen. Als wij niet hadden besloten om nog twee jaar
in Uruzgan te blijven, hadden wij moeten besluiten om weg te gaan en de operatie
af te breken. Er is veel energie in die operatie gestoken, er is veel goed
gegaan, er is veel bereikt voor de bevolking en de taliban hebben
geen kans gezien om een serieuze bedreiging voor onze aanwezigheid te vormen.
Het zij gezegd dat de missie een zware last legt op de krijgsmacht. Na de
verlenging zullen 17 000 militairen in Uruzgan hebben gediend. Dat geeft
aan over welke enorme inspanning en prestatie wij het hebben. Onze krijgsmacht
heeft bewezen dat zij dit aankan en zal dat ook bij de komende missie doen.
Ik heb er vertrouwen in dat wij eind 2010 met voldoening kunnen terugkijken
op de constructieve rol die wij hebben gespeeld en op de wijze waarop de krijgsmacht
de missie heeft uitgevoerd.De missie is tot nu toe zwaar gebleken, zeker het laatste halfjaar. Na
een initiële rustige periode zijn wij in de loop van 2007 geconfronteerd
met de veiligheidssituatie zoals die in 2005 in – als ik het zo mag
zeggen – de eerste artikel 100-brief is voorspeld. Dat zeg ik in het
bijzonder tegen de heer Van Dam. De taliban zijn niet verslagen en trachten
met veelal kleinere acties – het leggen van bermbommen en het inzetten
van zelfmoordenaars – de veiligheid, ook in de inktvlekken, te verstoren.
Dat is het antwoord op een vraag van de heer Voordewind.Eerder dit jaar was er de aanval op Chora, waarover zeer uitvoerig aan
de Kamer is gerapporteerd. Die aanval is met succes afgeslagen, maar momenteel
is het onrustig in Deh Rawod. Wij moeten derhalve alert blijven. Deze verhoogde
aandacht van de taliban voor Uruzgan is ook een teken dat wij hen dwarszitten
en dus effect sorteren. Wij hebben nooit de ambitie gehad – de Kamer
weet dat – om de volledige provincie onder controle te hebben of om
de taliban volledig te verslaan. Daarvoor is het land te groot en te onherbergzaam
en is de taliban te diffuus. Juist door ons te concentreren op het creëren
van stabiliteit in de dichtbevolkte gebieden door het bestuur te versterken
en de bevolking vredesdividend te tonen, kunnen wij de taliban irrelevant
maken. Daarvoor moeten wij wel zorgen dat de taliban niet in staat zullen
zijn om ons grootschalig aan te pakken. Operaties zoals Spin Ghar in de Baluchivallei
zijn daarop gericht.Wij zien ook het effect op de bevolking. Steeds vaker worden onze militairen
gewezen op mogelijke IED’s, de zogenaamde bermbommen die zijn gelegd,
en steunt de bevolking onze militairen bij het opsporen van wapenopslagplaatsen.
Dat is ook gebeurd tijdens de operatie Spin Ghar. De bevolking weet welke
partij zij moet kiezen. Terugkijkend op de missie kunnen wij iedereen recht
in de ogen kijken. Destijds, onder het vorige kabinet, is een goed besluit
genomen. Daar kunnen wij nu op voortbouwen. Daarbij moeten wij beseffen dat
Uruzgan een van de moeilijkste provincies was en is, maar wij zijn in staat
gebleken om ons plan voor de operatie uit te voeren, inktvlekken te creëren
en een begin te maken, hoe bescheiden ook, met de wederopbouw. Het was en
is evident dat dit een lang proces is en dat de taliban het ons de komende
tijd nog erg moeilijk zullen trachten te maken, maar het feit dat wij hier
vandaag een besluit tot voortgezette deelneming bespreken, toont aan dat wij
ons daardoor niet laten afschrikken en dat de pogingen van de taliban om ons
te ontmoedigen niet zijn gelukt. De inwoners van Uruzgan kunnen op ons rekenen.Mevrouw Van Gennip vroeg in dit verband of er sprake zou zijn van een
nieuwe militaire strategie tegen de taliban. Staat u mij toe om het woord «militair»
te relativeren. Voor alle NAVO- en ISAF-partners geldt gewoon de 3D-benadering.
Mevrouw Van Gennip weet, de brief gelezen hebbend, dat het ons streven is
om het accent langzaam maar zeker van militair naar civiel te verschuiven.De heer Van Bommel meende op te merken dat de taliban beter bewapend zijn
geworden. Het is maar hoe je het definieert. IED’s en zelfmoordenaars
zijn eerder indicaties van onmacht dan van een betere bewapening. Dat neemt
niet weg dat de dreigingen hierdoor reëel zijn en soms zeer onaangenaam.Enigszins in aansluiting op het interruptiedebat van zojuist kan ik mevrouw
Peters melden dat de in de vorige artikel 100-brief en ook in deze
artikel 100-brief vermelde offensieve acties tegen de«hardcore»-taliban –
het is beter om, in vakjargon, te praten over de OMF, de opposing militant
forces; dan hebben wij het ook over Tsjetsjenen, Oezbeken en dergelijke –
wel degelijk een bijdrage kunnen leveren aan de veiligheid en dus gerechtvaardigd
zijn.De samenstelling van de Nederlandse bijdrage aan ISAF na augustus 2008
is zeer zorgvuldig totstandgekomen. Reeds in juni deelden wij de Kamer mee
dat wij de wenselijkheid en mogelijkheid van een bijdrage zouden onderzoeken.
Het is nu eind december en er is in de tussentijd een hoop gebeurd. Uiteraard
hadden wij een toezegging van de NAVO dat voor opvolging zou worden gezorgd
indien Nederland zou vertrekken. Op dit punt had mijn voorganger, Henk Kamp,
gelijk met zijn stelling dat Nederland voor twee jaar had getekend en niet
langer; dat zeg ik in het bijzonder tegen de heer Wilders. Niemand kan echter
heen om de realiteit van een nieuw kabinet, dat nieuwe afwegingen kan maken.
Dat lijkt mij volstrekt legitiem. De NAVO heeft, nadat wij de notificatie
naar de Kamer hebben gestuurd, ook ons gevraagd of wij bereid zouden zijn
om langer te blijven. Daarbij mag ik verwijzen naar alles wat mijn collega
minister Verhagen daarover heeft gezegd.Alles afwegende, inclusief de belasting van de krijgsmacht, hebben wij
de bereidheid getoond om te kijken naar een voortgezette deelneming, maar
wel in kleinere vorm. De NAVO heeft zich tot het uiterste ingespannen om partners
te vinden; daar kom ik later nog op terug. Het is van groot belang dat de
bijdrage die Nederland gaat leveren, een significante, veilige en geloofwaardige
is. Nederland zal na 1 augustus 2008 een bijdrage blijven leveren aan
een Taskforce Uruzgan die bestaat uit een PRT ofwel een Provincial Recontruction
Team, een battle group en de noodzakelijke logistieke ondersteuning. Wij behouden
de «lead» in Uruzgan, waardoor wij invloed behouden op de wijze
van optreden, de operaties, de accenten en de contacten met het lokale bestuur.
De taskforce zal op de twee bases in Tarin Kowt en Deh Rawod aanwezig blijven.
Tevens zullen er twee Operational Monitoring Liaison Teams worden ingezet
voor het ondersteunen van het Afghaanse leger. Dat zijn er twee minder dan
nu. Dat is dus een element van het reduceren van onze presentie, maar er komen
er drie bij van andere landen, waardoor het totaal toeneemt, zoals een eenvoudige
berekening leert. De Air Taskforce, gesitueerd in Kandahar, zal gecontinueerd
worden met vijf Apaches en 4 F-16’s en Nederland zal op het huidige
niveau vertegenwoordigd blijven in de ISAF-hoofdkwartieren.Het is de Kamer, in ieder geval de leden van de commissie voor Defensie,
bekend dat een van de knelpunten die wij op dat punt af en toe tegenkomen,
het op peil houden en trainen van helikopterbemanningen is. Ik kan op dat
punt een klein nieuwtje melden. Ik was vorige week donderdagavond en vrijdag
in Edinburgh; collega Verhagen sprak daar al over. Mijn collega Robert Gates,
de minister van Defensie van de VS, meldde mij daar dat de VS bereid zijn
om ons te assisteren bij het opvullen van deze tekorten en bij het opleiden
van de Nederlanders. Dat is ook het antwoord op een vraag van mevrouw Van
Gennip.Mevrouw Van Gennip (CDA): Welke tekorten bedoelt
u precies?Minister Van Middelkoop: Het gaat om de problemen
die wij hebben bij het trainen van helikopterbemanningen. Op dat punt hebben
wij af en toe een tekort aan capaciteit. Daarover is binnen de militaire leiding
aan de Amerikanen gevraagd of er de mogelijkheid was van assistentie. Vorige
week hoorde ik van de minister van Defensie van de VS dat die bijstand er
komt.Als algemeen uitgangspunt is gehanteerd – dat is ook echt belangrijk
voor de psychologie van de militairen – dat de gehele veiligheidsketen,
dus inclusief gevechtshelikopters en jachtvliegtuigen, op een minimumniveau
in Nederlandse handen moeten blijven om de veiligheid van de Nederlandse
militairen optimaal te waarborgen. «Minimumniveau» wil zeggen:
het minimale aantal waarbij continue steun kan worden gegarandeerd. Dat heeft
dus niets te maken met kwaliteit. Zo kan met vier F-16’s altijd worden
gegarandeerd dat er luchtsteun is. Ook dit is het antwoord op een vraag van
mevrouw Van Gennip die mij vroeg of de luchtsteun in eigen handen blijft.
Het antwoord is: ja, als het echt nodig is, kunnen wij erover beschikken.
Nogmaals: voor de psychologie van de militairen en hun veiligheidsgevoel is
dat van groot belang.De kern van de Nederlandse bijdrage blijft in de nieuwe missie bestaan
uit het provinciale reconstructieteam. Het PRT zal vanaf begin 2008 geleidelijk
een meer civiele invulling krijgen en zal op termijn – dat is onze wens
en ons streven – onder civiele leiding komen te staan.De omvang van de totale Nederlandse missie in Uruzgan zal in de nieuwe
missie kunnen worden teruggebracht van de huidige 1655 militairen naar circa
1350 tot 1450 man, van wie 1000 tot 1100 in Uruzgan. De heer Van der Staaij
vroeg waarom die vermindering plaatsvindt. Het antwoord is tweeledig. In de
eerste plaats wordt de krijgsmacht minder belast. Dat is echt nodig en daar
zal de heer Van der Staaij begrip voor hebben. In de tweede plaats wordt hiermee
de solidariteit van NAVO-partners en mogelijkerwijs ook van andere landen
om naar het zuiden te komen, geactiveerd en gearticuleerd.Wij gaan volgend jaar ook weer de commandant leveren voor het zuiden.
Zoals de Kamer weet, was dat een tijd geleden generaal Van Loon. Nu is dat
generaal Page. Daarna komt er dus weer een Nederlandse generaal. Er is een
belangrijk verschil: er zullen geen extra Nederlandse troepen geleverd hoeven
te worden bij de Nederlandse commandant gedurende de periode waarin Nederland
het commando voert over ISAF RC South. Het Verenigd Koninkrijk heeft namelijk
aangegeven de noodzakelijke eenheid hiervoor te zullen blijven leveren, met
een dikke streep onder het woord «blijven».De heer Van Bommel vroeg of het onderscheid tussen ISAF en OEF hetzelfde
blijft als onder de huidige missie. Eerlijk gezegd poneerde hij die vraag
anders, want hij zei dat het onderscheid volkomen betekenisloos is geworden.
Het is geen ironie als ik zeg dat dat voor een deel klopt, maar ik moet daar
onmiddellijk bij zeggen dat OEF voor een belangrijk deel gewoon de opleiding
is van het Afghaanse leger. Er bestaat wel eens een te eenzijdig beeld van
OEF als een Amerikaanse militaire eenheid die op terroristen jaagt. Het belangrijkste
is het vele, vele geld – miljarden dollars – dat de Amerikanen
via OEF en CSTC-Alpha steken in het Afghaanse leger door dat leger middelen
en uitrusting te geven. Dat is van ongelooflijk grote betekenis voor de toekomstige
capaciteit van het Afghaanse leger. Voor het overige blijven, als dat nodig
is, de vereisten van coördinatie en deconflictie gedurende de missies
bestaan. Op dat punt verandert er dus niets.Nu kom ik bij de bijdragen van de andere partners na 2008, dus aan de
nieuwe missie. Zoals gezegd, heeft de NAVO intensief onderzoek gedaan naar
mogelijke partners die na augustus 2008 taken of delen van taken van Nederland
kunnen overnemen die – ik heb zojuist gewezen op het belang daarvan –
onze veiligheidsketen niet aantasten. Daarnaast heeft Nederland zelf ook bilateraal
ondersteunend onderzoek gedaan en besprekingen gevoerd. De Australische en
Amerikaanse bijdragen worden gecontinueerd op het huidige niveau. Australië
is begonnen met 400 man en heeft er nu ongeveer 900 à 1000 in Afghanistan.
Een aantal maanden geleden sprak ik nog over Australië als onze «junior
partner», maar het woord «junior» moeten wij nu echt laten
vallen; het is een meer dan volwaardige partner. De Amerikanen leveren troepen
die opereren op de noordelijke basis en die daar een belangrijke bijdrage
leveren aan de veiligheid en het inzicht in de situatie in de meer afgelegen
gebieden in de provincie.Over de Australische bijdrage was vorige week of de week daarvoor in Nederland,
in de media en volgens mij ook in de Kamer, enige onrust ontstaan naar aanleiding
van opmerkingen van de woordvoerder van de Australische regering. Naar aanleiding
daarvan heb ik zekerheidshalve mijn nieuwe Australische collega gebeld. Zoals
bekend heeft Labour in Australië de verkiezingen gewonnen en is er nu
een Labourregering. Die collega, Fitzgibbon, heeft bevestigd wat in eerdere
gesprekken met de vorige regering was toegezegd, namelijk dat ook de Australische
Labourregering na 2008 gewoon doorgaat met de missie in Uruzgan. Vorige week
smaakte ik het genoegen om mijn nieuwe collega in persoon te ontmoeten in
Edinburgh. Daar heeft hij dit nog eens bevestigd ten overstaan van de andere
bij het zuiden betrokken defensieministers. Dit is het antwoord op een vraag
van de heer Voordewind.Alle inspanningen hebben geleid tot een toegezegde deelname aan de missie
in Uruzgan na augustus 2008 van een significant aantal landen. Er zijn toezeggingen
gedaan door Frankrijk, Hongarije, Slowakije en Tsjechië voor militaire
bijdragen in Uruzgan. Met de heer Van Dam zeg ik dat zij zeer welkom zijn.
De heer Van Baalen vroeg of hun komst zeker is. Ja, die is zeker. Met uitzondering
van Hongarije, waar de politieke besluitvormingsprocedure nog moet worden
voltooid, hebben alle overige landen hun volledige besluitvormingsproces doorlopen.
De heer Van Baalen zal begrijpen dat ik ook vertrouwen heb in de toezegging
van de Hongaarse regering.De heer Van Baalen (VVD): Van de Tsjechen.Minister Van Middelkoop: Die heb ik genoemd.
Het gaat om Frankrijk, Hongarije, Slowakije en Tsjechië.De heer Van Baalen (VVD): Geldt die toezegging
voor meer dan zes maanden?Minister Van Middelkoop: Het commitment is
voor zes maanden, maar dat is de manier van werken in dat land. Dat sluit
in het geheel niet uit dat het langer wordt, maar dat is de stand van zaken
op dit moment.De Nederlandse regering gaat ervan uit dat deze partners gedurende de
volledige looptijd van onze missie aanwezig blijven. Als wij een ander signaal
hadden gekregen, had ik dat de Kamer zeker gemeld. Frankrijk, Hongarije en
Slowakije zullen een bijdrage leveren aan de OMLT’s ten behoeve van
de Afghaanse krijgsmacht. Een deel van deze OMLT-bijdrage is aanvullend naast
de taken die Nederland reeds verricht, zoals ik zojuist al zei. Bij elkaar
zijn er dus vijf OMLT’s. Mevrouw Van Gennip vroeg of dat genoeg is.
Ja, dat is genoeg, want je moet dat relateren aan de hoeveelheid Afghaanse
militairen die wij de komende jaren verwachten. Slowakije en Tsjechië
zullen de bewaking van de twee Nederlandse kampementen in Tarin Kowt en Deh
Rawod overnemen van Nederland. Tot slot wordt overleg gevoerd met Georgië
over een mogelijke bijdrage aan de Nederlandse missie. Aangeboden Georgische
capaciteiten moeten nog verder militair-technisch worden onderzocht, zoals
wij in de artikel 100-brief reeds hebben gemeld, maar in het bijzonder tegen
de heer Van Baalen zeg ik dat ik er vertrouwen in heb dat het resultaat positief
zal zijn. De heer Voordewind vroeg of er meer te verwachten is. Ik kan dat
niet uitsluiten. Dat is geen gratuit antwoord. In de artikel 100-brief wordt
gesproken over «diverse nieuwe partners». Het zal heel bescheiden
zijn, maar op dat punt durf ik wel te zeggen «wait and see».Al met al ben ik tevreden met de partners die wij nu hebben gevonden.
Ja, net als collega Verhagen, zeg ik dat wij hadden gehoopt op meer, maar
er zijn straks meer landen in Uruzgan dan bijvoorbeeld in Helmand en Kandahar.
Dat is goed, omdat dat getuigt van solidariteit, waar ook de Kamer om heeft
gevraagd. Het is ook goed omdat het, op één land na, NAVO-partners
betreft die werken met NAVO-procedures waarmee in NAVO-verband wordt geoefend
en opgetreden. Dit is de wijze waarop de NAVO werkt: partners zij aan zij
in dezelfde operatie.Wie dit «een lappendeken» wil noemen, bezigt echt een onverdiende
diskwalificatie van het systeem waarop onze alliantie is gebouwd. Dan zou
ook de NAVO als zodanig «een lappendeken» zijn. Als dat zo is,
dan zij dat zo, maar dan is het een weinigzeggende uitspraak. De NAVO heeft
een geïntegreerde militaire structuur. Wij zijn gewend aan elkaar. Het
begrip «interoperabiliteit» is een slagwoord binnen de NAVO en
dat gaan wij nu met deze landen, met uitzondering van Georgië, toepassen.
Wij zijn nog in onderhandeling over de technische invulling van zaken zoals
aansturing, nationale verantwoordelijkheden en inbedding. Ik heb daar alle
vertrouwen in; wij hebben er ook de tijd voor. Bovendien moeten wij niet vergeten
dat het hoofdzakelijk redelijk autonome taken betreft, waarbij de partners
voor een groot deel zelfstandig kunnen optreden. Denk bijvoorbeeld aan kampbewapening,
maar ook aan de OMLT’s, die zelfstandig met patrouilles van het Afghaanse
leger lopen. Een expeditionaire krijgsmacht zoals de Nederlandse is modulair
opgebouwd. Juist dat stelt ons in staat om andere bijdragen van andere landen
relatief eenvoudig in te passen. De heer Van Baalen vroeg of wij daarbij risico’s
lopen. Ik meen van niet.De heer Van Baalen stelde in dit verband ook een vraag over de extractie.
Eerlijk gezegd vind ik dat dit begrip niet helemaal – of misschien zelfs
andersom: helemaal niet – past bij dit type operatie. De MIVD acht scenario’s
waarbij Nederlanders moeten worden geëvacueerd, «zeer onwaarschijnlijk».
Als de heer Van Baalen het hele scenario van Afghanistan, de NAVO en ISAF
voor ogen heeft, zal hij begrijpen waarom dit advies zo is gegeven. Mocht
het toch gebeuren, dan vallen wij terug op afspraken met de VS en binnen de
NAVO. Daar is niets bijzonders aan. Die afspraken zijn al aan de Kamer meegedeeld
in de eerste artikel 100-brief van 2005, want zij zijn al eerder gemaakt.
Ik voeg daaraan toe dat RC South een eigen reservebataljon heeft dat wordt
ingezet bij calamiteiten. Daarnaast heeft Com-ISAF – dan moet u dus
aan Kabul denken – een vierde reserve. Tot slot heeft ook de NAVO een
strategische reserve, zoals de heer Van Baalen weet. Hij stelde ook een vraag
over de luchtsteun door Franse Mirages. Zij zijn volledig geïntegreerd
in de NAVO/ISAF-luchtstrijdkrachten, evenzeer als onze F-16’s in Kandahar.Ik kom nu bij de druk op de krijgsmacht, de core business van de minister
van Defensie. De huidige Nederlandse bijdrage is een zware belasting voor
de krijgsmacht. Dat zij gezegd, hier tegenover de Kamer en wellicht ook tegenover
de militairen en hun familieleden die meeluisteren. Die belasting geldt zowel
voor mensen als voor materieel. Zoals gezegd, hebben wij aan het eind van
de missie een kwart van al het krijgsmachtpersoneel ingezet. Wij kunnen dat
aan, maar wij moeten goed blijven monitoren welke maatregelen wij eventueel
moeten nemen; dat kunnen wij ook. Er zijn maatregelen getroffen om de slijtage
van het materieel dat in Afghanistan wordt ingezet, te compenseren en om zo
nodig eerder vervangingsinvesteringen te doen; de Kamer weet dat. Voor de
huidige missie was dit al geregeld via de motie-Van Geel en voor de nieuwe
missie zijn de Bosgelden beschikbaar gesteld; zoals u merkt, hebben wij er
een andere term aan gegeven. Voor de nieuwe missie wordt 100 mln. toegevoegd
aan de Defensiebegroting. Alle additionele kosten van de missie, waaronder
toelagen, munitie en transport worden bekostigd vanuit HGIS, 270 mln. per
jaar. In deze raming zijn de besparingen als gevolg van bijdragen van deelnemende
derde landen – zie de artikel 100-brief; naar verwachting gaat het om
een bedrag tussen 15 mln. en 20 mln. – nog niet meegenomen. Er zijn
dus enorme bedragen bijgeplust ten gunste van Defensie, hetgeen in de afgelopen
decennia als uniek kan worden aangemerkt.Ik wil heel kort stilstaan bij het onderwerp «gereedstelling».
Dat betreft het op peil houden van de operationele, personele en materiële
gereedheid in Nederland. Men kan zich voorstellen dat het opwerken
van alle eenheden voor Uruzgan een zware druk legt op de beschikbare oefenterreinen,
oefenmunitie, voertuigen en helikopters waarmee de reguliere opleidingen worden
verzorgd. Dat is het vraagstuk, ik citeer de artikel 100-brief: «dat
wij bij de Voorjaarsnota zullen actualiseren».De heer Van Baalen stelde een toegespitste vraag: wat zullen wij doen
in geval van zware operationele verliezen? Ik kan hem melden dat, zoals mijn
voorganger in dergelijke gevallen naar de toenmalige minister van Financiën
liep – het is een enkele keer gebeurd, maar dan ging het om forse bedragen–
ik precies hetzelfde ga doen. Ik kan daaraan toevoegen dat vanaf 2009
op grond van een besluit van het vorige kabinet een structurele voorziening
wordt opgebouwd van 25 mln. extra om te voorzien in dit soort eventualiteiten.
Dat wordt dus aan de Defensiebegroting toegevoegd. De kosten voor de redeployment
van de Taskforce Uruzgan worden globaal geraamd op 115 mln., maar dat is een
zeer ruwe schatting. Wij zullen die schatting in de richting van 2010 preciseren.
Op dit moment is het nog niet mogelijk om dit met veel details uit te werken.Al met al ben ik ervan overtuigd dat onze krijgsmacht deze taak aankan.
De extra maatregelen die zijn genomen of zullen worden genomen, stellen de
krijgsmacht daartoe in staat, onder de garantie dat de instandhouding van
de krijgsmacht niet wordt aangetast. Dat was voor mij echt een bottomline.
De heer Van Dam stelde zeer expliciet de vraag of de missie volledig gefinancierd
is. Ja, de missie is volledig en degelijk gefinancierd.Dan nog een enkele opmerking over de veiligheidscapaciteiten in Afghanistan
zelf van de Afghanen. Het gaat vooral over de politie. Collega Koenders zal
dat voor zijn rekening nemen, maar ook daarbij hoort het verhaal van CSTC-Alpha,
onderdeel van de Operation Enduring Freedom, waarbinnen men ook aandacht zal
geven aan de politieactiviteiten. Ik val echter iedereen bij die zegt dat
op dat punt, de basisveiligheidszorg, nog een hele slag moet worden gemaakt.
Het is makkelijker om het leger in Afghanistan te professionaliseren en moderniseren
dan de politie. Dat geldt niet alleen voor Uruzgan, maar voor het hele zuiden
en heel Afghanistan, zoals ik merk in mijn contacten met mijn collega’s.De heer Pechtold vroeg of er tussen de Amerikanen en ons een verschil
is in de wijze van trainen. Nee, het verschil is dat de Amerikanen met hun
miljarden dollars vooral voorzien in de uitrusting en het materieel en dat
wij vooral voorzien in de training tijdens operaties.Ik kan wel specifieker ingaan op het Afghaanse nationale leger, het ANA,
het belangrijkste deel van de veiligheidstroepen in dat land. Het is belangrijk
dat het ANA door de bevolking in het algemeen als de meest betrouwbare overheidsinstelling
wordt gezien. Je kunt zeggen: wat een arm land als het die waarneming moet
doen, maar het is natuurlijk een compliment voor het ANA. Corruptie en machtsmisbruik
komen duidelijk minder voor bij dat leger dan bij de politie of het civiele
bestuur. Het ANA is een organisatie die al geruime tijd bestaat, waardoor
al een duidelijke structuur aanwezig is. Bovendien heeft het midden- en topkader
een ruime ervaring binnen de organisatie. Er bestaat dus al een goede structuur
waarop kan worden voortgebouwd. De ontwikkeling van het Afghaanse leger verloopt
voorspoedig. Het ziet ernaar uit – dat is echt het resultaat van een
majeure inspanning – dat de doelstelling van een ANA van 70 000
man in 2008 gehaald gaat worden. Rekening houdend met de armoede van het land
en de voorgeschiedenis, is dat echt een grote prestatie. De ontplooiing van
de ANA-brigade in Uruzgan verloopt voorspoedig. Op dit moment zijn bijna 1100
soldaten in Uruzgan gestationeerd. Hiermee komt de volledige ontplooiing van
1450 man in zicht. De heer Van Dam vroeg of dat nog kan toenemen. Ik zeg heel
voorzichtig: ja, wellicht. Meer kan ik er niet van zeggen, want dat kan ik
niet waarmaken. Naar verwachting zal de brigade begin 2008, dus nog tijdens
de lopende missie, haar ontplooiing afronden. Door de komst van
deze eenheden kan een sterke impuls gegeven worden aan de inzetbaarheid van
de Afghaanse veiligheidsdiensten in Uruzgan.Over de OMLT’s heb ik al gesproken. In de brief stellen wij dat
de Afghaanse veiligheidseenheden aan het einde van onze missie naar verwachting
in staat zullen zijn om gedeeltelijk verantwoordelijkheid te dragen voor de
veiligheid van Uruzgan. Let wel: dit is een verwachting en niet meer dan dat.
Het is sterk afhankelijk van de verdere ontwikkeling van die Afghaanse capaciteiten.
Het ANA lijkt op het goede spoor te zijn, maar bij de politie moet dat nog
maar blijken. Daar moeten wij nog hard aan werken. De heer Wilders merkte
op dat mijn Afghaanse collega, minister van Defensie Wardak, tijdens de hoorzitting
opmerkte dat het Afghaanse leger in 2010 taken zou kunnen overnemen. De heer
Wilders vroeg hoe reëel dat is. Eerlijk gezegd zou ik daar een stuk voorzichtiger
over zijn. In de artikel 100-brief spreken wij zelf over «stapsgewijs
overnemen», maar ook dat is een streven. Als er één ding
is waaraan ik mij niet schuldig wil maken, is dat het wekken van overdreven
verwachtingen. Wij zullen tijdens de missie voortdurend bezien hoe de voortgang
verloopt. Hoe dan ook, ik herhaal dat de missie eindigt op 1 augustus
2010 en dat onze militairen van de taskforce eind 2010 thuis zijn.Tegen de heer Pechtold kan ik nog zeggen dat op al deze verwachtingen
de uitspraak is gebaseerd dat er geen sprake hoeft te zijn van kapitaalvernietiging,
in tegenstelling tot wat ik in het verlengde van opmerkingen van de minister-president
heb uitgesproken over een nu afbreken van de Nederlandse bijdrage. De heer
Pechtold heeft goed begrepen dat dit voor mij en het kabinet voor dit moment
wezenlijk is, maar hij mag ons dit voorhouden met betrekking tot 2010.Ik kom bij een paar laatste, kleinere punten, waarna ik kan afronden.
Ik wil bij één punt graag zorgvuldig stilstaan, niet alleen
omdat de heer Van Dam, de heer Pechtold, mevrouw Peters en de heer Voordewind
daarnaar hebben gevraagd, maar vanwege de zaak zelf. Dat betreft de nazorg
en het thuisfront. Defensie heeft een zorgplicht voor al het personeel, in
het bijzonder voor de uitgezonden militairen. In geval van fysieke en psychische
problemen wordt adequate zorg geboden. Over zorg en nazorg hoor ik voortdurend
om mij heen – dat vind ik eigenlijk ketterij – dat geld geen rol
speelt. Defensie heeft een zorgsysteem dat volledig voldoet aan de civiele
standaarden. Zo hoort het ook. Voor de nazorg voor uitgezonden militairen
wordt het volgende traject gevolgd: na een uitzending volgt een adaptatieperiode.
In het operatiegebied wordt een debriefing gehouden. Aansluitend volgt een
debriefing buiten het uitzendgebied. Na zes tot twaalf weken krijgt elke militair
een individueel terugkeergesprek om te bezien of de militair de juiste opvang
heeft gekregen. Na zes maanden ontvangt de militair en het thuisfront de gestandaardiseerde
nazorgvragenlijst om problemen, klachten en aandoeningen naar aanleiding van
de uitzending op te sporen. Als de antwoorden daartoe aanleiding geven, wordt
de militair telefonisch uitgenodigd voor een nader gesprek en wordt zo nodig
hulp aangeboden. Ook kunnen contacten met hulpverleners, al dan niet na signalen
van betrokkenen zelf of van mensen uit hun omgeving, aanleiding zijn voor
interventies door de oordeelsarts en/of de bedrijfsmaatschappelijk werker.
De oordeelsarts zal bij alle – let wel: bij alle – teruggekeerde
militairen, in het bijzonder bij militairen die niet gereageerd hebben op
de nazorgvragenlijst, bij het eerstvolgende contact navraag doen naar het
welbevinden en eventuele gezondheidsklachten die zich tijdens of na de uitzending
hebben voorgedaan. Dit kan dus bij een regulier spreekuurcontact zijn, bij
een inzetbaarheidsbeoordeling, bij de screening in het kader van de voorbereiding
van een volgende missie of bij het geneeskundig onderzoek dat altijd plaatsvindt
als de militair de dienst verlaat. Als militairen niet langer actief zijn
ten tijde van het verzenden van de nazorgvragenlijst, krijgen zij bij een
non-respons de vragenlijst een tweede keer aangeboden, met informatie over
de mogelijkheden voor nazorg indien zich op dat moment of later problemen
voordoen. Tegen de heer Voordewind zeg ik dat wij het op grond
van deze procedure niet nodig vinden om iedereen na zes maanden nog een keer
terug te halen. Dat zou heel bewerkelijk zijn.De heer Van Dam heeft specifiek gevraagd naar de zorg ten aanzien van
het thuisfront. Dat is een zelfstandig tweede onderwerp. Hij heeft gelijk:
niet alleen de militair zelf, maar ook de familie en vrienden van de militair
hebben te maken met de gevolgen van een uitzending. Wij doen daar wel degelijk
het nodige aan. Er zijn thuisfrontdagen. Ik ben er zelf een keer geweest.
Ik kan het u aanbevelen; het is buitengewoon plezierig om daar te zijn. Dan
merk je ook hoe belangrijk het is voor het thuisfront. Zij zijn er voor, tijdens
en na de uitzending. Wij steunen de thuisfrontcomités. Ook de familieleden
van de militairen krijgen na de uitzending een vragenlijst, waarna wij maatregelen
kunnen nemen enzovoorts. Momenteel wordt een regeling overwogen om militairen
met jonge kinderen financieel te compenseren voor extra zorgvoorzieningen.
De Kamer weet dat; ik verwijs naar de begroting.In bredere zin vroeg de heer Van Dam naar de kosten van de nazorg. In
de begroting zijn de kosten voor veteranen, zorg en nazorg zo duidelijk mogelijk
aangegeven. Dit is niet altijd even transparant aan te geven. Zo zijn de diverse
gezondheidscentra, het centraal militair hospitaal, de maatschappelijke dienst
Defensie, de geestelijke verzorging en het militair revalidatiecentrum deels
bezig met zorg en nazorg voor uitgezonden militairen, maar ook met vele andere
zaken. Dat maakt het complex om de specifieke kosten van de zorg en nazorg
te ontvlechten. Zoals gemeld in antwoord op vragen van de Kamer, worden echter
voldoende financiële middelen beschikbaar gesteld om adequate zorg en
nazorg te bieden. Zoals de Kamer weet, is de staatssecretaris – wie
dat ook mag zijn of worden – altijd beschikbaar om hier met de Kamercommissie
voor Defensie over te praten.Ik wil de begrippen «zorg» en «nazorg» ook in
een bredere zin neerzetten. De beste nazorg is een samenleving die erkent
dat onze militairen zwaar en goed werk verrichten. De beste nazorg is ook
een breed draagvlak in dezelfde samenleving, maar ook hier in het parlement.
Mag ik dat zeggen? Dat is ook de beste garantie dat militairen zich gesteund
weten.De heer Van Bommel vroeg of ik een uitsplitsing kan geven van de inmiddels
6000 slachtoffers tijdens de operatie. Dat is heel lastig, zo niet onmogelijk,
want waar hebben wij het dan over? In de eerste plaats hebben wij het over
heel Afghanistan. In de tweede plaats hebben wij het over de militairen van
ISAF, maar natuurlijk ook over de militairen van OEF. Waarschijnlijk is dat
alles nog wel bij elkaar te vinden en op te tellen. Het wordt al lastiger
als het gaat over de militairen en de politieagenten– zeg maar: de veiligheidsfunctionarissen
in brede zin – van de Afghanen zelf. De heer Van Bommel kent het niveau
van de administratie daar. Het wordt nog veel lastiger – zie ook de
rapportage over Chora – als het gaat om de burgerslachtoffers en het
wordt nóg lastiger als het gaat om de taliban. Erkend moet worden dat
het een land is waar de administratie zeer bescheiden van kwaliteit is.Ik zoom in op het probleem van de burgerslachtoffers. Tijdens de huidige
missie heeft de commandant van ISAF aanvullende richtlijnen uitgevaardigd
om te verzekeren dat alle contingenten de maatregelen tot minimalisatie van
het aantal burgerslachtoffers begrijpen en op dezelfde wijze toepassen. Daarnaast
onderstreepte hij het belang van respect voor de Afghaanse culturele gevoeligheden
bij het uitvoeren van onder andere huiszoekingen. Juist bij zo’n voorbeeld
is het interessant dat je Afghaanse militairen zelf aan het werk kunt zetten,
wat nu al – en in toenemende mate – gebeurt. Zij hebben immers
natuurlijk veel beter dan wij in de gaten waar de culturele gevoeligheden
liggen waarmee je rekening moet houden. Ter illustratie: in de periode van
januari tot juni 2007 hadden ISAF-troepen meer dan 2500 keer vuurcontact met
vijandige troepen. In minder dan 1,5% van deze gevallen vielen burgerslachtoffers.
Waar burgerslachtoffers vielen, was in veruit het merendeel van
de gevallen sprake van een hinderlaag waarbij ISAF-troepen zich onverwachts
moesten verdedigen. De Kamer weet dat het juist daarom zo belangrijk was dat
wij bij de laatste operatie Spin Ghar zo goed konden samenwerken met de nieuwe
gouverneur Hamdam, in wie wij veel vertrouwen hebben. Hij heeft ervoor gezorgd
dat de bevolking vooraf zo goed mogelijk werd geïnformeerd. Hij heeft
shura’s gehouden en dat heeft tot gevolg dat wij kunnen rapporteren
dat het aantal burgerslachtoffers bij die operatie nihil is gebleven.Het is een missie met een duidelijk en realistisch doel. Wij weten nu
nog beter dan eind 2005 waaraan wij beginnen, of beter gezegd: wat wij voortzetten.
Wij hebben immers al een bewogen anderhalf jaar achter de rug. Met «wij»
doel ik allereerst op de militairen, maar ook op de politici. Wij weten dat
er mogelijkheden en risico’s zijn. Die zijn aanzienlijk, maar het belang
van deze missie voor de Afghaanse bevolking, de internationale rechtsorde
en onze betrouwbaarheid als bondgenoot wegen zwaar. Ik kijk met vertrouwen
uit naar deze nieuwe missie.De voorzitter: Er zijn al vraagmeldingen van
de heren Van Bommel, Voordewind, Van Baalen en Van Dam en mevrouw Van Gennip.De heer Van Bommel (SP): In de brief, maar
ook in de beantwoording zegt de regering uitdrukkelijk dat het bij het aanpakken
van de taliban gaat om het irrelevant maken van de taliban. Dat lukt met de
door de minister van Defensie geschetste middelen natuurlijk alleen in de
bevolkingsconcentraties. Een actie zoals in de Baluchivallei is een heel andere
aanpak. In die zin vraag ik de minister of ook dat volgens hem moet worden
opgevat als het irrelevant maken van de taliban.Met betrekking tot het onderscheid tussen ISAF en OEF krijg ik van de
minister voor een deel gelijk. Daar zat ik niet op te wachten. Ik zat te wachten
op het antwoord op de vraag wat nog het onderscheid tussen beide rechtvaardigt.
Of houden de Amerikanen de Operation Enduring Freedom juist graag in stand,
zodat zij op eigen houtje buiten de missie van de NAVO kunnen opereren?Wat de burgerslachtoffers en andere slachtoffers betreft: ik had ook een
vraag gesteld over de mensen die gevangen genomen zijn. In een operatie van
een heel jaar waren er slechts veertien die nog steeds gevangen zitten. Wat
voor gevangenen betreft dat?Minister Van Middelkoop: Voor de laatste vraag,
over de gevangenen, kijk ik even naar collega Verhagen, want die ligt op zijn
terrein. Als hij het antwoord kan opzoeken, zal ik de andere twee vragen beantwoorden.
Dan is er sprake van een aardige kabinetsarbeidsverdeling.Ik denk toch dat de heer Van Bommel iets te eenzijdig spreekt over het
irrelevant maken, dat hij uitsluitend betrekt op die inktvlek. Het heeft natuurlijk
met elkaar te maken. De Baluchivallei is ook van betekenis voor het transport
van wapens en überhaupt van talibanstrijders tussen de ene provincie
en de andere, van Chora naar Tarin Kowt. Als die vallei door de taliban wordt
bevolkt en als de taliban van daaruit kunnen opereren, is dat natuurlijk een
bedreiging voor die inktvlek. Daarom is vanuit RC South besloten om steun
te geven – denk aan de Gurkha’s – aan de Taskforce Uruzgan
om de Baluchivallei schoon te vegen. Dat betekent wel dat je daarmee niet
kunt volstaan en dat je daarna moet zorgen voor posten die ons in staat stellen
om dat duurzaam te laten zijn. Interessant is nu dat dat juist de taak gaat
worden voor de inmiddels aanwezige Afghaanse militairen. Het is dus wel degelijk
ook een element van het irrelevant maken van de taliban. Als het goed is –
ik moet het bescheiden formuleren, want je hebt ook met tegenslagen te maken –
komen de taliban daar niet meer terug en kunnen wij na verloop van tijd ook
de Baluchivallei wellicht rekenen tot de inktvlek, wat wij met Chora ook al
deden.De tweede vraag ging over ISAF en OEF. De heer Van Bommel moet er toch
tevreden over zijn dat dit kabinet evenals het vorige kabinet hecht aan een
heel duidelijke scheiding tussen beide operaties. Ik wil niet ongezegd laten
dat onder OEF voortreffelijke dingen gebeuren met betrekking tot het opbouwen
van capaciteit van het Afghaanse leger. Dat herhaal ik graag, of de heer Van
Bommel dat nou leuk vindt of niet. Op het punt van operaties en acties in
het veld is sprake van zowel coördinatie als deconflictie. Wij hebben
bij wijze van spreken dus niets met elkaar te maken, behalve in situaties
waarin wij elkaar in extremis kunnen bijstaan. De heer Van Bommel zal dat
kunnen billijken.De voorzitter: Het woord is aan de minister
van Buitenlandse Zaken voor de beantwoording van de vraag over de gevangenen.Minister Verhagen: Over de afspraken die wij
in het Memorandum of Understanding gemaakt hebben met de Afghaanse overheid,
is de Kamer uitvoerig geïnformeerd. Het is echter absoluut niet zo, zoals
de heer Van Bommel suggereerde, dat wij slechts een luttel aantal mensen gearresteerd
hebben. Nederland plus Australië hebben sinds 1 augustus 2006 87
personen gevangen van wie er op dit moment nog negen vastzitten in Afghaanse
gevangenissen. Zij zijn vorige week overigens nog bezocht door de ambassade.
Dat zijn absoluut geen drugscriminelen, zoals de heer Van Bommel suggereerde
of vroeg. Het zijn personen die verdacht worden van talibanactiviteiten, strijd
et cetera, inclusief het maken van burgerslachtoffers. Het mandaat van ISAF
richt zich dus juist absoluut niet op het oppakken van criminelen. Dat is
geen taak van ISAF. De mensen die gevangen genomen worden door Nederlandse
troepen, zijn dus personen die zich schuldig hebben gemaakt aan activiteiten
van de taliban met betrekking tot militairen, geweld of het maken van burgerslachtoffers.
Daar is het op gericht en dus niet op een Afghaans drugscrimineeltje.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik had
de minister van Defensie een vraag gesteld over Frankrijk als eventuele lead
nation. Zet Nederland daarop in? Is dat ook de wens van Nederland? Dat is
immers van de landen die straks aanhaken, het enige land dat daarvoor de capaciteit
zou hebben. Kan de minister daar iets over zeggen?Wat de nazorg betreft: 30% van de mensen vult zo’n evaluatieformulier
niet in. De minister schrijft in de brief dat 5% klachten heeft, maar
dan weten wij nog niet hoe het gaat met de rest van de mensen die de formulieren
niet invullen. Mijn fractie pleit er toch voor om daar serieus naar te kijken
en om in die zes tot twaalf maanden die mensen wel te bereiken, ook als het
gaat om de niet-actieve militairen.Ik had ook gesuggereerd om te bezien of wij de nachtzichtapparatuur zouden
kunnen bijdragen voor de grensbewaking.Minister Van Middelkoop: Ik begin met de laatste
vraag, over de nachtzichtapparatuur. Het gaat om spullen die nodig zijn in
de grensprovincies. Daar zitten wij niet. De relevantie van die vraag aan
mijn of ons adres is mij dus niet helemaal duidelijk.De heer Voordewind (ChristenUnie): De nachtzichtapparatuur
wordt in de artikel 100-brief genoemd als suggestie voor verbetering van de
grenscontrole. Mijn vraag aan deze minister is: zijn wij bereid om in NAVO-verband
te kijken naar medefinanciering?Minister Van Middelkoop: Zo geformuleerd kan
ik dat alleen maar bevestigen.De voorzitter: Een korte toevoeging door de
minister van Buitenlandse Zaken.Minister Verhagen: Als er gevraagd wordt om
een vergunning voor de export van nachtzichtapparatuur naar Pakistan, geven
wij die vergunning, juist vanwege de noodzaak. Daar komen wij in het kader
van het wapenexportbeleid op terug. De vraag om daar een financiële bijdrage
aan te geven, is op zich niet aan de orde, om de doodeenvoudige reden dat
het financiële aspect niet het probleem is. Indien Pakistan nachtzichtapparatuur
wil verwerven, gebeurt dat dus in het kader van het normale wapenexportvergunningbeleid.
Pakistan kan die apparatuur zelf betalen. Er is dus geen noodzaak om vanuit
de NAVO, de lidstaten of de collega voor Ontwikkelingssamenwerking een bijdrage
te geven, laat staan dat door collega Bos extra middelen ter beschikking gesteld
zouden moeten worden.Minister Van Middelkoop: De eerste vraag van
de heer Voordewind betrof de mogelijkheid dat Frankrijk als lead nation gaat
opereren. Ik heb daar geen enkele mededeling over te doen. Ik weet daar ook
helemaal niets van. De heer Voordewind moet begrijpen dat ik een heel tevreden
man was toen ik hoorde dat Frankrijk overwoog om naar het zuiden te komen
met die OMLT’s en toen de minister-president de bevestiging daarvan
kreeg van president Sarkozy. Verdere uitspraken kan en mag ik niet doen. Als
er op dat punt ooit groen licht komt, hoort de Kamer dat. Dan is dat zichtbaar
in Parijs en niet hier.Wat de nazorg betreft: wij zitten de militairen, om het huiselijk te zeggen,
echt achter de vodden. Ook bij een non-respons wordt elk moment daarna weer
benut om opnieuw te vragen waarom er niet gereageerd is en om opnieuw de vragen
te stellen. Dat duurt tot het moment dat zij de dienst verlaten. Ook dat moment
wordt benut om weer alle vragen te stellen. Ik mag ervan uitgaan dat dit primair
in het belang van de militairen zelf is, maar daar volstaan wij niet mee.
Wij weten hoe het leven af en toe in elkaar zit. Vandaar dat wij hen achter
de vodden zitten, omdat het belang van de militairen ons natuurlijk zeer ter
harte gaat. Ik denk dat wij een heel forse inspanning verrichten. Als er meer
mogelijk is, stel ik voor om dit debat daar niet mee te belasten. Dit onderwerp
heeft immers regelmatig de aandacht van de Kamer en de staatssecretaris. Er
zijn dus mogelijkheden genoeg. Op dit moment ben ik, ook al hebben wij nog
een halfjaar te gaan, ervan overtuigd dat bij het begin van de nieuwe missie
de nazorg meer dan voldoende geregeld is. Wij staan echter open voor elke
vorm van verbetering, want dit is typisch een onderwerp waarbij de krijgsmacht
echt een lerende organisatie is en wil zijn.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik zie
dit absoluut niet als een belasting van deze discussie. Het plegen van nazorg
voor mensen die in heel moeilijke situaties hebben gezeten, is een wezenlijk
onderdeel. Dat geldt met name voor de zorg voor de niet-actieve militairen,
die er na zo’n missie dus mee stoppen. Zij raken uit beeld op het moment
dat die evaluatieformulieren worden gestuurd. Ik weet dat er daarna een rappelbriefje
wordt gestuurd, maar de vraag is natuurlijk waarom mensen niet reageren. Ik
kan mij dus voorstellen dat bijvoorbeeld met die niet-actieven nog een telefoongesprek
gevoerd gaat worden door Defensie om precies in beeld te krijgen wat er met
die mensen aan de hand is.De voorzitter: Ik herinner u eraan dat u een
tweede termijn krijgt, maar de minister kan kort reageren.Minister Van Middelkoop: Ik ben bereid om
de zinvolheid en de bewerkelijkheid van deze suggestie mee te nemen, maar
ik voeg daaraan toe dat wij niet het beeld moeten oproepen – dat zou
de heer Voordewind ook niet willen – dat wij nu aan de vooravond staan
van een nieuwe organisatie van de nazorg. De nazorg is voortreffelijk. Wij
praten slechts over het verder perfectioneren. Ik hoop dat wij
het op dat punt met elkaar eens zijn, maar op dat punt heeft Defensie een
zeer open houding.De heer Van Baalen (VVD): Of het antwoord
van de minister op de vraag van de VVD-fractie deugt van geen kant of wij
spreken een verschillende taal en moeten de mist in de communicatie opklaren.
Het kan niet zo zijn dat de minister van Defensie over de partners, die ik
gewoon «een lappendeken» noem, zegt dat niet valt uit te sluiten
dat de Tsjechen ons de hele periode blijven vergezellen. Nee, ik vind dat
de minister dan moet zeggen dat hij ervan overtuigd is dat zij dat zullen
doen, maar dat hij in verband met hun nationale besluitvormingsprocedures
hier natuurlijk niet klip en klaar een garantie kan neerleggen. Het gaat om
de overtuiging van dit kabinet. Dat geldt ook voor de Hongaren. Het gaat om
de overtuiging die de minister van Defensie heeft overgehouden aan zijn contacten
en niet om het feit dat het «niet valt uit te sluiten». Ik wil
daar dus precies antwoord op krijgen, zoals ik heb aangegeven.Ik wil ook de overtuiging hebben dat het niet voor niets zal zijn dat
er slachtoffers vallen en mensen getekend zullen terugkeren – daar kunnen
wij de klok immers op gelijk zetten – en dat wij over drie jaar vanaf
nu dus verder zijn dan nu. Dat wil ik uitgesproken horen.Minister Van Middelkoop: Wat bedoelt u met «verder
zijn dan nu»?De heer Van Baalen (VVD): Twee jaar extra
betekent dodelijke slachtoffers en mensen die invalide thuiskomen. U bent
minister van Defensie en zult samen met ons – want wij nemen het besluit
en stemmen er al of niet mee in– de ouders en familieleden in de ogen
moeten kunnen kijken en tegen hen kunnen zeggen dat het van waarde is geweest
omdat de Afghanen verder zijn dan zij in augustus 2008 zonder verlenging van
de missie zouden zijn geweest. Dat is een overtuiging. Dat is geen garantie
die u kunt neerleggen, maar wel een overtuiging die u moet hebben.Het laatste punt betreft de financiën. Ook ondergetekende heeft namens
de VVD geluisterd naar wat minister Bos van Financiën vrijdag zowel in
de persconferentie als op de televisie heeft gezegd. Nogmaals, ik wil het
politieke commitment. Ik begrijp best dat er een Voorjaarsnota, een Najaarsnota
en al dat soort dingen zijn, maar ik wil het politieke commitment dat, als
kosten uit de hand lopen, Defensie niet het gelag betaalt. Dat is een gewoon
commitment, hoe u dat ook regelt. Er zijn «Voordewindgelden» voor
de slijtage, maar als het tegenvalt, wil ik dat Defensie uiteindelijk niet
het gelag betaalt. Dat geldt voor een aantal gebieden. De minister van Buitenlandse
Zaken heeft klip en klaar aangegeven dat de HGIS-posten nominaal en onvoorzien
beschikbaar zijn als zaken binnen de HGIS tegenvallen.De voorzitter: Mijnheer Van Baalen, u zit
niet in uw tweede termijn.De heer Van Baalen (VVD): Doet u mij nou een
plezier door, als het echt belangrijk wordt, niet te trachten om de klok stil
te zetten of juist te laten lopen.Ik wil van de minister gewoon het commitment dat deze regering zegt: inderdaad,
wij zullen ervoor zorgen dat al die problemen niet op de Defensiebegroting
worden afgewenteld. Dan neem ik het woord van de minister serieus.Op die drie punten wil ik de overtuiging van de minister proeven.Minister Van Middelkoop: Ik waardeer de stelligheid
waarmee de heer Van Baalen spreekt. Ik probeer dat te evenaren, maar ieder
vogeltje zingt zoals het gebekt is. Hij mag dat echter zo doen. Wat de Tsjechen
betreft: ik ben ervan overtuigd – ik ontleen dat aan een mededeling
van de Tsjechische regering – dat de Tsjechische regering ons voor een
jaar zal bijstaan. Waarom niet meer? Dat heeft simpelweg te maken
met de begrotingssystematiek van dat land, maar de heer Van Baalen zal begrijpen
dat wij de Tsjechen duidelijk hebben gemaakt dat wij voor twee jaar hebben
getekend en dat wij hopen dat die begrotingssystematiek in het jaar daarna
op een vergelijkbare wijze werkt. Ik heb hier te respecteren wat daar de begrotingssystematiek
is, maar er is getekend en ik heb de overtuiging dat het goed gaat vooréén
jaar.De vraag over de slachtoffers is ook mij zeer aangelegen. Bij mijn eerste
optreden in deze Kamer als minister van Defensie over Afghanistan heb ik nadrukkelijk
stilgestaan bij de betekenis en de context van het overlijden van de eerste
gesneuvelde militair, Cor Strik. Ik weet niet of de heer Van Baalen erbij
was; ik denk het wel, vermoedelijk zelfs als voorzitter. Ik heb toen nadrukkelijk
gesteld dat het onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid is om de betekenis
van het sneuvelen van militairen te benoemen en uit te spreken in termen van
de doelstellingen van de missie. De heer Van Baalen mag mij dit voorhouden,
maar dat is aan het adres van deze minister zeer welgedaan. Wij moeten altijd
uitleggen waarom wij daar zijn. Nogmaals, dat is onze gemeenschappelijke verantwoordelijkheid.
De heer Van Baalen raakt mij op dit punt in zeer positieve zin. Ik denk dat
wij op dit punt op dezelfde lijn zitten.Wat de gereedstelling betreft, citeer ik de artikel 100-brief. Daar staat
op bladzijde 38: «Bij de komende Voorjaarsnota zal een actualisatie
worden uitgevoerd om te bezien of deze financiële onderbouwing geheel
afdoende is, mede op basis van de verdere uitwerking van de missie, inclusief
de vraagstukken die samenhangen met de gereedstelling.» Dat is een passage
waarover ik zeer tevreden ben, omdat zij nog voordat de tweede missie tot
ontplooiing komt, een moment markeert waarop het totale financiële plaatje
nog een keer wordt gewogen. Dat is ook in mijn belang. In de artikel 100-brief
staat ook – de heer Van Baalen zal dat gelezen hebben – dat de
instandhouding van de krijgsmacht bij dit soort missies moet zijn gegarandeerd.
Dat is voor mij de bottomline; dat weet de heer Van Baalen van mij. Op grond
van de financiering die wij nu met elkaar hebben geregeld, met een zeer coöperatieve
minister van Financiën en een zeer coöperatieve minister van Buitenlandse
Zaken – die primair verantwoordelijk is voor HGIS – heb ik zojuist
tegen de heer Van Dam kunnen zeggen: ja, de missie is adequaat en degelijk
gefinancierd. Waarom dan toch dit punt van die gereedstelling? Dat is als
het ware het laatste eindje. In alle eerlijkheid zij gezegd dat wij, lopende
het jaar, bij het nadenken over de verlengde missie voor het eerst in de geschiedenis
van de expeditionaire krijgsmacht van Nederland deze kostensoort zijn gaan
identificeren. Dat heeft te maken met de omvang en het gewicht van de missie.
Er doen zich problemen voor die voor het eerst als zelfstandige financiële
problemen kunnen worden geïdentificeerd. De minister van Financiën
heeft dat erkend. Vandaar dat het onderwerp met zoveel woorden wordt vermeld
in de artikel 100-brief. Dezelfde minister van Financiën laaft zich dagelijks
aan de wijsheden van zijn voorganger, de heer Zalm. Dat zal de heer Van Baalen
aanspreken. Tot die wijsheden behoort dat je lopende het jaar niet zomaar
een greep kunt doen in de schatkist. Vandaar dat, met respectering van de
begrotingsregel, in deze brief moest komen te staan dat een en ander bij de
Voorjaarsnota opnieuw zal worden bezien oftewel zal worden geactualiseerd.
Ik vind dat voortreffelijk.De heer Van Baalen (VVD): Ik heb de heer Zalm
gebeld en gevraagd om mij nou maar eens te adviseren. Toen zei hij dat er,
indien de minister van Defensie ervan overtuigd is dat de minister van Financiën
en de minister van Buitenlandse Zaken ervoor zullen zorgen dat de Defensiecapaciteit
niet aan waarde inboet en dat Defensie zichzelf dus niet hoeft op te eten,
altijd een regeling zal komen en dat dit ook in de lijn is waarover hij met
Kamp heeft gesproken. Ik bespeur nu dat de minister ervan overtuigd is dat zijn collega’s ervoor zullen zorgen dat Defensie niet het
gelag betaalt. Dat is een politiek iets; daar kunt u gewoon «ja»
op zeggen.Ik neem de minister van Defensie absoluut zeer serieus als hij zegt dat
hij begaan is met de slachtoffers. Daarom vroeg ik hem of die twee extra jaren
een wezenlijke bijdrage leveren aan Uruzgan en Afghanistan. De minister heeft
met overtuiging «ja» gezegd. Dan zullen wij, indien mijn fractie
kan instemmen, mensen gezamenlijk in de ogen moeten kunnen kijken. Daar zal
ik niet voor weglopen.De minister is ervan overtuigd dat onze bondgenoten, de derde landen of
hoe wij die landen ook noemen, er binnen hun nationale besluitvormingsprocedures
en hun budgettaire beperkingen alles aan zullen doen om tot het einde van
de missie bij ons te blijven. Dat is een overtuiging. Daar kan ik hem niet
aan ophangen, maar dat is wel een overtuiging. Zo heb ik het begrepen. Als
de minister daar «ja» op zegt, is dat duidelijk.Minister Van Middelkoop: Wat het laatste betreft:
zeker. Wat het middelste punt betreft, dank ik de heer Van Baalen voor zijn
woorden. Nogmaals, wij zijn met elkaar gehouden om de betekenis voortdurend
te benadrukken. Wat de gereedstelling betreft: deze minister is daar voor
het eerst met zoveel woorden tegenaan gelopen. Dat deed zich dus nog niet
voor bij mijn voorganger. Ik heb het over het als zelfstandige kostenpost
identificeren van gereedstelling. Nogmaals, ik kan hier niet meer stelligheid
uitstralen dan waartoe het kabinet en de minister van Financiën mij permitteren.
Wij zijn immers gebonden aan de begrotingsregels. In de artikel 100-brief
staat echter dat de instandhouding van de krijgsmacht niet mag worden aangetast
door een lopende operatie. Dat wil de heer Van Baalen horen en dat hoort hij
van mij. Daar teken ik voor. In de artikel 100-brief staat ook dat wij met
elkaar – de heer Bos, ik en anderen, de heer Verhagen niet uitgezonderd –
het oplossen van het probleem zullen meewegen bij de Voorjaarsnota. Dan vraag
ik de heer Van Baalen, die net als ik het respect voor begrotingsregels zal
hooghouden, om dat rustig af te wachten. Nogmaals, mijn bottomline, die ik
al een halfjaar uitstraal, is dat de krijgsmacht niet mag worden aangetast
door lopende operaties. Nog beter geformuleerd: operaties moeten zelfstandig
worden gefinancierd. Ik heb het afgelopen jaar samen met minister Bos al heel
veel weten te bereiken. Denk aan de Van Geelgelden, de Bosgelden enzovoorts.
Ik denk dus dat wij dat kunnen waarmaken.De heer Van Baalen (VVD): Wij wachten niet
rustig af. Daar zitten wij niet voor, zeker niet als mannen en vrouwen worden
uitgezonden. Ik beschouw dat dus als een politiek financieel commitment van
het gehele kabinet.De heer Van Dam (PvdA): Op de nazorg kom ik
in tweede termijn terug; dat lijkt mij een geschikt onderwerp voor de tweede
termijn. Ik heb nu twee concrete vragen, ten eerste over de civilisering van
het PRT. De minister heeft eigenlijk de artikel 100-brief voorgelezen. Ik
ben hem daarvoor erkentelijk, zeker voor alle mensen die meeluisteren en de
brief niet hebben gelezen. Mijn vraag was echter natuurlijk niet wat er in
de artikel 100-brief stond. De formulering in de artikel 100-brief vind ik
namelijk niet bepaald concreet. Wij delen de ambitie dat het PRT geciviliseerd
moet worden. De minister zegt dat wij dat vanaf 2008 geleidelijk gaan
doen, zodat er op termijn een civiele leiding komt. Ik neem aan dat het de
ambitie is om tijdens de nieuwe missie het PRT van een civiele leiding te
voorzien. Zo ja, wat is daarvoor het streefmoment? Ik begrijp dat omstandigheden
in Afghanistan kunnen wijzigen. Wij hebben de afgelopen anderhalf jaar kunnen
zien dat bijna niets gaat zoals gepland. Daar heb ik begrip voor, maar wat
is het streefmoment om het PRT te civiliseren en van een civiele leiding te
voorzien?De tweede vraag gaat over het Afghaanse leger. De minister geeft aan dat
hij niets kan zeggen over een verdere groei van het Afghaanse leger. Men bouwt
nu op, zelfs tot boven de afgesproken 1200, naar 1450 en zelfs nog verder.
Ik begrijp dat de minister, gelet op de ervaringen met afspraken met president
Karzai hierover, geen keiharde nieuwe toezeggingen kan doen, maar ik neem
aan dat het wel de ambitie is om in de nieuwe missie een verdere groei van
het Afghaanse leger in Uruzgan te realiseren. Dat hoor ik graag van de minister.
En hoe ziet die ambitie er dan uit? Waar moeten wij, als het aan deze minister
ligt, in 2010 staan? Ook op dit punt begrijpen wij dat de omstandigheden het
verhaal gaandeweg altijd kunnen veranderen, maar wat is volgens de minister
de ambitie?Minister Van Middelkoop: De eerste vraag betreft
de overgang van het PRT naar een civiele leiding. Het leeuwendeel van het
antwoord zal gegeven worden door collega Koenders, zoals de heer Van Dam zal
begrijpen. Er zijn op dit moment elders in Uruzgan al PRT’s waarvan
de kern inderdaad civiel is. Het is echt onze ambitie om dat de komende tijd
te doen. De beantwoording van de vragen hoe dat gaat en wanneer dat mogelijk
is, laat ik graag aan de heer Koenders over. Ik vraag de heer Van Dam om toch
vooral die vernieuwingsslag te waarderen. De vraag «wanneer?»
is daar toch echt ondergeschikt aan. Ik vind het al heel wat dat wij durven
te schrijven dat wij in de komende missie die omslag zullen maken, omdat dat
natuurlijk van groot belang is, ook voor het aantrekken van ngo’s enzovoorts.
Mijn collega Koenders kan daar echter meer over vertellen.De tweede vraag ging over de verdere groei van het ANA. De heer Van Dam
sprak enigszins ironisch over de ervaringen met afspraken met president Karzai.
Mag ik het één keer opnemen voor de president van dat land?
Ik vind het niet niets dat er binnen een jaar vanaf ongeveer niets nu een
eenheid bestaat van ongeveer 1000 Afghaanse militairen en dat wij het vertrouwen
hebben dat dat er over een paar maanden 1450 zijn. Hoelang doen wij in dit
land af en toe niet over veranderingsprocessen, terwijl dit natuurlijk voor
dat land van majeure betekenis en omvang is? Ik vind het niet gering wat er
gedaan wordt, temeer omdat ons aanvankelijk een aantal van ongeveer 1200 man
was toegezegd. Dat worden er nu 1450. Dat is ongeveer de behoeftestelling
van de Afghaanse zelfstandige overheid met betrekking tot Uruzgan. De heer
Van Dam kan dat ongeveer afmeten aan het totaal van 70 000 militairen,
waar president Karzai naar streeft voor geheel Afghanistan. Valt er meer te
willen? Zeker, maar ik durf geen uitspraken te doen – en zeker geen
kritische uitspraak tegenover de Afghaanse overheid – in de zin dat
men meer moet doen. Ik ben de Afghaanse overheid zeer erkentelijk dat die
beloften binnenkort, nog binnen de lopende missie, worden waargemaakt, te
weten een volledige brigade – natuurlijk moet die brigade nog getraind
worden – van meer dan 1250 man, namelijk van 1450 man.De heer Van Dam (PvdA): Op het punt van het
civiliseren van het PRT komt de heer Koenders terug; dat laat ik nu dus liggen.
Wat de groei van het Afghaanse leger betreft: in de artikel 100-brief geeft
de regering duidelijk aan wat er geboden is, namelijk ervoor zorgen dat de
Afghanen zelf verantwoordelijkheid kunnen dragen voor hun eigen veiligheid,
gecombineerd met opbouw. Bij het begin van de nieuwe missie op 1 augustus
2008 zijn er 1450 of misschien nog iets meer Afghaanse militairen in Uruzgan.
Mag ik de woorden van de minister zo begrijpen dat hij met mij zegt dat de
ambitie is om tijdens de nieuwe missie, dus na 1 augustus 2008, een verdere
groei te bewerkstelligen, zodat er op 1 augustus 2010 daadwerkelijk perspectief
is op eigen verantwoordelijkheid van het Afghaanse leger?Minister Van Middelkoop: Ik heb er niet zoveel
moeite mee om die ambitie te formuleren, maar in tegenstelling tot de ingestelde
brigade van dit moment– die rust op beloften van de Afghaanse overheid,
te weten de Afghaanse president – heb ik een dergelijke toezegging niet
voor een verdere groei. Ik weet niet of u dat aan de orde hebt gesteld bij
mijn collega Wardak. Alles wat er extra komt, is meegenomen; laat ik er echter
niet al te gratuit over praten, want dat ga ik dan doen. Ik houd het niet
voor onmogelijk dat wij in komende contacten, zeker in het begin van de nieuwe
missie, dit punt opvoeren bij de Afghaanse president. Zoals de heer Van Dam
zei, streven wij ernaar – dat is een heel belangrijke ambitie en daar
mag hij mij op wijzen – dat de Afghanen na verloop van tijd zelf verantwoordelijkheid
gaan dragen voor hun veiligheid, wat overigens normaal is in een land. Dat
moet hij dan wel verbreden tot de politie, die de basisveiligheid moet gaan
leveren. Ik verwijs graag naar wat de heer Koenders daarover heeft te zeggen,
want voor de termijn waarover wij nu praten, is het veel belangrijker om daaraan
te werken dan aan het Afghaanse leger. Wij hebben het afgelopen jaar ook geleerd –
dat geldt niet alleen voor ons, maar voor alle provincies – dat de basisveiligheid,
juist als het gaat om het vasthouden van de hearts and minds van de mensen,
door de politie moet worden geleverd en dat wij op dat punt met elkaar nog
schromelijk tekortschieten.De heer Van Dam (PvdA): Ik zou het tot slot
net zo scherp willen stellen als de heer Van Baalen zojuist deed. De minister
zegt dat hij het niet voor onmogelijk houdt dat het punt van de verdere groei
van het Afghaanse leger in toekomstige contacten met de Afghaanse regering
aan de orde zal worden gesteld. Ik zou dat graag willen interpreteren als:
de minister gaat die verdere groei van het Afghaanse leger in toekomstige
contacten met de Afghaanse regering aan de orde stellen. «Ik houd het
niet voor onmogelijk» vind ik wat mager. Als de minister zegt dat dit
punt aan de orde zal worden gesteld, neem ik genoegen met dat antwoord.Minister Van Middelkoop: Het kost mij geen
moeite om de heer Van Dam toe te zeggen dat wij bij het begin van de nieuwe
missie – anders geformuleerd: bij de voltooiing van de brigade; die
moet immers eerst geregeld zijn, maar ik vertrouw erop dat dat in het voorjaar
het geval zal zijn – bij de Afghaanse overheid, de president en mijn
collega Wardak het onderwerp van verdere uitbreiding van de Afghaanse militaire
eenheden zullen aankaarten, gegeven de behoeftestelling die natuurlijk door
de Afghanen zelf moet worden geformuleerd. Er is immers meer dan alleen Uruzgan.
Dat vind ik prima; die toezegging wil ik graag doen.Mevrouw Van Gennip: Eerst even over de kracht
van ons leger. Daarover ging een van mijn vragen. Zojuist zei de minister
in een discussie met de heer Van Baalen dat de zin met een open einde op pagina
38 over de Voorjaarsnota zo geïnterpreteerd mag worden dat er een politiek
commitment bestaat dat eventuele overschrijdingen en gereedstelling betaald
zullen worden en dat Defensie daar niet het gelag voor zal betalen. Mijn vraag
heeft daar natuurlijk mee te maken: kan de minister garanderen dat de operationele
capaciteit en de omvang van ons leger in 2010 gelijk zijn aan die in 2006?
Daar hoort dus niet alleen Uruzgan bij. Daar horen ook juist de gereedstelling
en bijvoorbeeld andere bijdragen bij. Wij zijn nu bijvoorbeeld ook in Libanon.
Dat moet ook allemaal kunnen. Mijn vraag is dus expliciet: is de situatie
in 2006 gelijk aan de situatie in 2010, ja of nee?Mijn tweede vraag gaat over de OMLT’s en sluit aan bij wat de heer
Van Dam zojuist zei. Wij hebben een bepaalde ambitie – die gaat de minister
delen met de Afghaanse regering – over het aantal ANA-soldaten in Uruzgan.
Mijn vraag over de OMLT’s was niet hoeveel het er nu zijn, maar of het
er genoeg zijn om het leger van de Afghanen in Uruzgan voldoende op te leiden.
Hebben wij niet een «kip en een ei»-probleem in de zin dat er minder ANA komt omdat wij te weinig OMLT’s hebben? In de hoorzitting
is immers gezegd dat wij te weinig OMLT’s kunnen leveren. Dat «kip
en ei»-probleem moeten wij doorbreken.De derde vraag is een heel bijzondere. Wat de helikopters betreft, heeft
de minister volgens mij antwoord gegeven op een andere vraag dan de door mij
gestelde vraag. Daarmee heeft hij een probleem aan de orde gesteld waarvoor
hij een oplossing heeft genoemd. Dat ging over de training van helikopterpiloten.
Ons was dat probleem nog niet bekend. Het is goed dat wij dat nu weten en
dat de minister daar een oplossing voor heeft, maar dan moet hij hier wel
even aangeven wat dat probleem precies is en welke invloed dat heeft op de
operaties in Uruzgan en de verlenging van deze missie. Dat hoort immers natuurlijk
bij ons toetsingskader. Dus: is er voldoende personeel bij de helikopters
en lost de minister op deze manier inderdaad het trainingsprobleem op?Ik wil natuurlijk ook graag antwoord op mijn oorspronkelijke vraag. Die
staat ook bij de feitelijke vragen, bij de nummers 485 en 492. Dat is een
zeer serieuze vraag, want bij die feitelijke vragen stelt de minister dat
er ook met civiele inhuur een tekort is aan transportcapaciteit voor personen,
dus voor militairen, en dat hij dat de komende maanden gaat oplossen. Dat
zou betekenen dat die oplossing er nu nog niet is. Ik wil graag van de minister
weten hoe het daarmee staat. Ook dat hoort bij het toetsingskader. En hoe
denkt de minister dit de komende maanden, voor 1 augustus 2008, op te
lossen?Minister Van Middelkoop: Ik weet mij eraan
gehouden om zeer zorgvuldig te zijn. Dat geldt trouwens voor alles, maar zeker
als het gaat om de formulering over de Voorjaarsnota. Mevrouw Van Gennip leest
de desbetreffende zinsnede zo dat eventueel geïdentificeerde gelden voor
gereedstelling betaald zullen worden. Die interpretatie kan ik zo niet voor
mijn rekening nemen. Wij schrijven hier niet de Voorjaarsnota. Daar moet ik
open in zijn: ik ben niet de minister van Financiën die hier en nu toezeggingen
kan doen. In de brief staat dat daar naast het algemene financiële plaatje
bij de Voorjaarsnota in zal worden voorzien.De tweede vraag van mevrouw Van Gennip was: betekent dit voor de wat langere
termijn dat de operationele capaciteit op niveau zal blijven? Ja, als wij
in de brief formuleren dat de instandhouding van de krijgsmacht op niveau
zal blijven, is het antwoord op die vraag «ja», met dien verstande–
want het is een complex vraagstuk – dat dit ook te maken heeft met het
uithoudingsvermogen, in de meest ruime zin van het woord, van mensen, niet
alleen van de militairen maar ook van het thuisfront. Ook om die reden vind
ik een termijn van twee jaar wel prettig. Het is niet zo dat militairen afhaken,
maar het thuisfront zegt op een gegeven moment: je gaat wel vaak weg. Dat
is ook een deel van de capaciteit van de Nederlandse krijgsmacht. Als ik het
over de belasting van de krijgsmacht heb, hoort dat er dus nadrukkelijk bij.Zijn er genoeg OMLT’s? Er zijn grote tekorten als het gaat over
geheel Afghanistan. De Amerikanen roepen dat met grote regelmaat en wijzen
ook op het niveau van de training. Voor Uruzgan zijn er voldoende OMLT’s;
dat is een deel van de trots van dit kabinet, met verwijzing naar de partners
die wij hebben gevonden. Als je het koppelt aan de ANA-capaciteit, hebben
wij aan vijf OMLT’s voldoende. Voor Uruzgan is dat dus goed geregeld.Wat de helikoptertraining betreft: ik weet bijna zeker dat dit knelpuntje
al gemeld was aan de Kamer. Vermoedelijk is het ook bij de Defensiebegroting
aan de orde geweest, maar dat doet er niet zoveel toe. Medio volgend jaar
zou een acuut probleem zichtbaar worden met betrekking tot de training van
helikopterbemanningen. Daarin voorzien de Amerikanen, zoals eerder gemeld.
Tot mijn voldoening kan ik dus constateren dat zich op dat punt geen problemen
zullen voordoen bij het begin van de verlengde missie of de nieuwe missie.
Voor het algemene deel van de helikopterproblematiek –
denk aan de transportcapaciteit van de Amerikanen– heb ik niet zoveel
toe te voegen aan de artikel 100-brief en artikel 31 van het gedrukte stuk.
In alle eerlijkheid: het blijft passen en meten. Er komt nog een C-130 van
de Portugezen, die ons wellicht behulpzaam kan zijn. Transportcapaciteiten
vormen echter een algemeen probleem binnen de NAVO en ook binnen de EU. Met
passen en meten slagen wij erin. Ik kan er ook nog op wijzen dat de Amerikaanse
transportcapaciteit die in die zin wordt teruggetrokken dat die niet meer
onder ISAF actief zal zijn, nog wel fysiek aanwezig zal blijven in Uruzgan
maar dan onder OEF. Desgevraagd door dezelfde commandant – in dit geval
generaal McNeill, de commandant van ISAF – kan die capaciteit een functie
blijven vervullen binnen ISAF. Wij hadden het liever anders gezien. Zoals
bekend hebben wij daar bij de Amerikanen om gevraagd. Ik moet, wat de Amerikanen
betreft, in bescheiden mate tevreden zijn omdat de capaciteit niet helemaal
is teruggehaald uit Afghanistan en dus aanwezig blijft. Het zij echter erkend
dat het passen en meten blijft, zoals ikzelf aan den lijve heb ondervonden
toen ik er niet in slaagde om van Kabul naar Tarin Kowt te komen. Dat was
echter de schuld van het kabinet, dat twee dagen voor die reis het programma
veranderde.Mevrouw Van Gennip (CDA): De kernvraag is
natuurlijk of ons leger in 2010 hetzelfde kan als wat het in 2006 kon. Dat
is al weken de inzet. Het antwoord van de minister op die vraag was niet eenduidig.
Ik vraag hem dus of hij er echt van overtuigd is dat in 2010 de operationele
capaciteit en de omvang van ons leger, inclusief alles wat wij buiten Uruzgan
doen, dezelfde zijn als in 2006. Ik zeg daarbij dat dit voor mijn fractie
een zeer aangelegen vraag is.Minister Van Middelkoop: Die overtuiging heb
ik.Mevrouw Van Gennip (CDA): Punt.Minister Van Middelkoop: Nee, ik kan daar
nog aan toevoegen dat natuurlijk op dit punt capaciteiten een verdieping en
versterking krijgen door het leereffect van de aanwezigheid daar. De Nederlandse
krijgsmacht leert heel veel bij dit soort operaties. Deze tweede operatie
bouwt voort op de lopende. Als ik «ja» zeg, zeg ik dat dus met
een zekere verdieping, omdat wij ongelooflijk veel kennis hebben opgedaan
in de periode waar mevrouw Van Gennip naar vraagt.De heer Van Baalen (VVD): Met andere woorden:
2010 is 2006 of zelfs beter. Ik ga ervan uit dat u dat ook met uw politieke
overtuiging zegt en dat wij u daaraan mogen houden. Als 2010 minder is dan
2006 omdat de minister van Financiën toch even een andere prioriteit
had, ga ik ervan uit dat deze minister die verantwoordelijkheid niet wenst
te dragen.Minister Van Middelkoop: Ik heb de vraag al
beantwoord met «ja». Er is geen reden om het zo te dramatiseren.
Het is natuurlijk ook een buitengewoon complex vraagstuk. Ik heb bijvoorbeeld
gewezen op het component van het thuisfront. Dat is een reële factor
en die kunnen wij niet helemaal reduceren tot een heel simpele benadering.
Ja, de ambitie en het commitment zijn er. Anders had in de brief niet die
voor mij fundamentele zin gestaan dat de instandhouding van de krijgsmacht
gegarandeerd moet zijn.De heer Van Bommel (SP): Het wordt hier steeds
doller, want nu is het aan het eind van de rit minimaal hetzelfde of nog beter,
terwijl er een missie begonnen wordt die complex en gevaarlijk is, terwijl
de verliezen groter zijn dan waar u zelf op gerekend had. U geeft zelf op
pagina 34 van de brief toe dat allerlei toezeggingen, bijvoorbeeld aan de
NATO Response Force voor het team, moeten worden ingetrokken,
maar in antwoord op de vraag of de krijgsmacht in stand moet worden gehouden
op minimaal hetzelfde niveau, zegt u heel gemakkelijk «ja». Gelden
worden geregeld bij de Voorjaarsnota. Als er dan nog een schepje bovenop komt
zodat het aan het eind van de rit minimaal hetzelfde maar mogelijk zelfs beter
moet zijn, beschikt u over een glazen bol. U zegt dus dat de krijgsmacht minimaal
hetzelfde kan of mogelijk zelfs nog meer. Dat doet u allemaal met droge ogen.
Dat is toch niet geloofwaardig?De voorzitter: En dan nu mevrouw Van Gennip
en de heer Van der Staaij over hetzelfde punt.Mevrouw Van Gennip (CDA): Het is goed dat
de minister dit met deze overtuiging uitspreekt. Ik neem ook aan dat de minister
namens het hele kabinet spreekt. Als zich problemen voordoen tijdens de rit,
zullen die dus door het hele kabinet opgelost worden.De heer Van der Staaij (SGP): Aansluitend
op wat de collega’s van het CDA en de VVD hebben gezegd: is de minister
niet met ons van mening dat het, juist gelet op het zware beroep en de bezuinigingen
die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden, extra nauw luistert dat door
zo’n belangrijke missie geen nieuwe gaten bij Defensie zouden moeten
vallen? Dat is toch ook de politieke achtergrond waarom dit zo breed en stevig
wordt ingezet?Minister Van Middelkoop: Als de heer Van der
Staaij praat over de bezuinigingen in de afgelopen jaren, praat hij over de
vorige kabinetsperiode. Dat is nu wezenlijk anders.Tegen de heer Van Bommel, die veel dingen bij elkaar fietste, zeg ik dat
deze missie goed gefinancierd is. Het elementje «gereedstelling»
is daar maar een heel klein onderdeeltje van. Het gaat om enorme bedragen
die Nederland bereid is uit te trekken voor het voortzetten van de operatie
in Uruzgan. Dat is niet niets. Wij geven inderdaad de garantie dat een krijgsmacht
die op pad wordt gestuurd, qua capaciteiten niet wordt aangetast. Dat doe
ik namens het kabinet. Die staatsrechtelijke wijsheid wil ik nog wel een keer
expliciteren; dat is vanzelfsprekend. Dat vindt u ook terug in de financieringsmodaliteiten
in de artikel 100-brief, met die kleine uitzondering van de Voorjaarsnota
en de gereedstelling, maar daar hebben wij al het nodige over gezegd. Mooier
kan ik het niet maken. Hier zit een tevreden minister van Defensie als het
gaat om de wijze waarop wij deze missie hebben gefinancierd. Nogmaals, anders
had in de brief niet kunnen staan dat de instandhouding is gegarandeerd. Dat
is de zin waarop ik ook de komende jaren hoop te kunnen voortbouwen.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter, ik word
rechtstreeks aangesproken.De voorzitter: De minister is aan het beantwoorden.
Ik verzoek u om even uw mond te houden.De heer Van Bommel (SP): Het staat er niet.
Er staat dat het niet mag leiden tot onoverkomelijke problemen voor de instandhouding.
Dat is iets heel anders dan wat de minister hier suggereert. Het staat er
gewoon niet.De voorzitter: De minister gaat over zijn
antwoorden.Minister Van Middelkoop: Wij moeten natuurlijk
niet aan «letterknechterij» gaan doen. De krijgsmacht is een complexe
organisatie, maar de basispositie is dat de krijgsmacht op het punt van de
instandhouding een garantie kent en dus niet aangetast zal worden door het
werk dat wij doen in Uruzgan. Mooier kan ik het niet maken.De voorzitter: Dank u wel. Ik geef het woord
aan de minister voor Ontwikkelingssamenwerking.Minister Koenders: Voorzitter. Ik dank de
Kamer voor haar inbreng op het terrein van opbouw en ontwikkelingssamenwerking.
Sinds 2001, na jaren van Russische bezetting, burgeroorlog en de talibanoverheersing
van vooral de vrouwen van Afghanistan, proberen wij de beste weg te vinden
om de Afghanen te helpen zichzelf te helpen en van de op vier na armste staat
ter wereld weer een min of meer functionerende staat te helpen maken. Dat
is niet makkelijk en is ook niet altijd makkelijk gebleken. Het gaat hierbij
niet om de politiek van de goede bedoelingen, maar wel zeker om een strategie.
Daarbij moet gezegd worden dat die strategie ook is gebaseerd op welbegrepen
eigenbelang.Uit de vragen spreekt over het algemeen steun voor de richting waarin
die strategie zich ontwikkelt en ook actief door ons gestuurd wordt. Die strategie
bestaat eigenlijk uit drie componenten, ten eerste meer ondersteuning van
beter bestuur voor de mensen in Uruzgan en breder in Afghanistan. Die ondersteuning
van beter bestuur is een cruciaal onderdeel van de opbouw. Mevrouw Van Gennip
heeft daar een aantal dingen over gezegd: er moet meer vaart komen in de opbouw
en in die opbouw ligt de kern. Ik kom daar straks op terug, maar het is inderdaad
waar dat die opbouw van beter bestuur eigenlijk de politieke exitstrategie
is voor ontwikkelingssamenwerking. De tweede component is de uitrol van nationale
ontwikkelingsprogramma’s, zodat er veel meer zichtbare resultaten komen
voor mensen op het terrein van hun gezondheid, scholing en werkgelegenheid,
maar dan wel door de Afghanen van diverse origines zelf vormgegeven. Die tweede
component hadden wij ook makkelijker kunnen doen, maar de essentie van Nederlandse
ontwikkelingssamenwerking is dat wij het vooral doen volgens een geëigende
strategie van Afghanisering. Vele woordvoerders hebben gewezen op de derde
component, een missie met een civieler gezicht. Dat past overigens binnen
de door ons gewenste ontwikkeling van de 3D-benadering, die ook onderdeel
is van de discussie binnen de NAVO richting Boekarest. De ministers van Defensie
en Buitenlandse Zaken hebben daarover gesproken. Ook in de richting van mevrouw
Peters zeg ik dat dat element dus onderdeel is van een grotere strategie.Geen van de woordvoerders twijfelt aan de moeilijke omstandigheden waaronder
wij werken in Uruzgan, ook al zijn er wel forse verschillen in verwachtingspatronen
en de inschatting van onze effectiviteit. Bij opbouw staat onze 3D-benadering
centraal. Ik blijf dat essentieel vinden. Nog steeds kan er niet gesproken
worden van een opbouw- of een vechtmissie. Het gaat hier ook niet om een illusievolle
beschavingsmissie of een tweede Vietnam in een volstrekt andere context, zoals
ik vanmorgen in de krant las. Het gaat om een stabilisatiemissie en ondersteuningsmissie,
gericht op overdracht. De data zijn duidelijk door de vorige ministers aangegeven.Opbouw is duwen en trekken en soms resultaten boeken. Ook in de richting
van mevrouw Peters zeg ik dat de Pathanen daar natuurlijk bij horen. Daar
gaat het nou juist om. Het gaat erom, op basis van een VN-resolutie en het
verzoek van de Afghaanse regering de Afghanen, ook de Afghanen in het zuiden,
in staat te stellen om zelf keuzes te maken. Een uitsluitend militaire oplossing
is er niet. Binnen deze geïntegreerde benadering is het mijn verantwoordelijkheid
om de mensen in Afghanistan en meer specifiek in Uruzgan door middel van ontwikkeling
en beter bestuur een direct belang in hun eigen toekomst te helpen geven.
Daar werken wij keihard aan en daar werken ontwikkelingswerkers keihard aan,
met alle complexiteit van tribale en traditionele tegenstellingen van dien.
Er is overigens niet één Pathaanse beweging. Het gaat hier om
shura’s van diverse pluimages, waar ook de Nederlandse militairen en
ontwikkelingswerkers mee werken, met alle verschillen van mening die daarbij
aan de orde komen.In 2006 was het ambitieniveau ten aanzien van de opbouw op dit terrein
uiterst bescheiden. Ik herinner mij dat nog heel goed. Wij spraken slechts
over een impuls voor wederopbouw en dat blijft zo, maar wij hebben eerlijk
gezegd meer bereikt dan ik had verwacht. Dat is positief, vooral voor de Afghanen
zelf. Er zijn inderdaad betekenisvolle resultaten, zoals de heer Van Dam zei.Leidend voor de Afghaanse overheid en de internationale partners is hierbij
het Afghanistan Compact. Daar is eerder iets over gezegd. Dat geldt tot 2010
en dat wordt hervormd. Er komt een nieuwe vorm van strategie, waarin vooral
stabilisering, ontwikkeling en opbouw van de staat een veel grotere aandacht
krijgen. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het Afghaanse gezicht in onze
missie planmatig wordt versterkt: het leger, de politie, de opbouw en het
bestuur. Juist Nederland zoekt daarom maximale aansluiting bij Afghanistan
en de Afghaanse structuren. In die zin is het nodig om de politiek-civiele
kant van de missie te versterken. Dat was ook de boodschap van deze brief.
Ik denk dat dit alom door onze NAVO-partners wordt erkend. Onze benadering
is juist eerder overgenomen door anderen dan dat dat niet het geval is.Die inspanningen werpen ook de eerste vruchten af. Ik ga ze, gelet op
de tijd, niet allemaal herhalen. In Afghanistan als geheel laat de kindersterfte
een fors dalende trend zien. Vaccinatieprogramma’s zijn succesvol en
het aantal schoolgaande kinderen is toegenomen van 900 000 naar ruim
6 miljoen, onder wie 2,5 miljoen meisjes, het hoogste aantal in de geschiedenis
van Afghanistan.Ik zal echter niet ontkennen dat er enorme regionale verschillen zijn.
In Oost- en Zuid-Afghanistan is het duurzame vredesdividend wat mij betreft
nog veel te beperkt. Dat geldt dus ook voor Uruzgan. De millenniumontwikkelingsdoelen
zijn nog ver weg, zeker voor vrouwen en meisjes. Kinder- en moedersterfte
zijn veel te hoog. Minder dan 5% van de bevolking kan lezen en schrijven.
Van de vrouwen is 97% analfabeet en van de mannen 94%. In zo’n
provincie zijn wij aan het opbouwen. De realiteit is dat de opbouw praktisch
bij nul moet beginnen onder moeilijke omstandigheden: een fluctuerende veiligheidssituatie,
nauwelijks lokaal beschikbare capaciteit, een overheid die nog onvoldoende
effectief is en tientallen jaren kaalslag door geweld en conflict, waardoor
de ontwikkeling onder volkomen rustige omstandigheden al razend moeilijk zou
zijn. Ik wijs daarbij ook op de buitengewoon ingewikkelde tribale situatie,
inclusief de moeilijke en dominante positie van de Popolzai en hun relatie
met de regering in Kabul. De heer Pechtold heeft gelijk: er is geen geschiedenis
van een centraal bestuur zoals wij die in andere ontwikkelingslanden kennen.Ik denk dat wij een verschil kunnen uitmaken in Uruzgan. In de beantwoording
van de Kamervragen is daar zeer gedetailleerd op ingegaan. Dat zal ik hier
niet doen. Er is een toename van de handelsactiviteiten. Veel nationale programma’s
bereiken Uruzgan. Vrijwel overal in de provincie is er enige toegang tot basisvoorzieningen
en basisgezondheidsvoorzieningen. Dat moet niet worden onderschat. Voor de
Afghaanse bevolking daar is dat een verschil van leven en dood. Ik ben er
diep van overtuigd dat dat zonder enige militaire aanwezigheid niet mogelijk
was geweest. Ik heb gehoord dat daar enige discussie over is. Natuurlijk kunnen
veel niet-gouvernementele organisaties ook zonder militairen werken in de
provincie, veel ook – zoals dat heet – «under the radar».
Er zijn echter natuurlijk ook veel organisaties die vooral duurzamer werk
kunnen uitvoeren binnen de veiligheidszone die wij kennen, waar meer dan 40%
van de bevolking woont. Daar kun je beginnen met nieuw bestuur, met opbouw
die ook duurzaam kan zijn. Dat betekent dat veiligheid en ontwikkeling direct
aan elkaar verbonden zijn. Ik denk eigenlijk dat alle niet-gouvernementele
organisaties waarmee wij werken – er is een uitbreiding van drie tot
negen – ons juist daarom hebben gevraagd om als militaire missie te
blijven.Ik heb volgens mij in de beantwoording van de Kamer dus duidelijk gemaakt
wat de resultaten zijn geweest van de opbouwactiviteiten; daar zal ik u nu
dus niet mee vermoeien. Ik heb de Kamer naar aanleiding van de motie-Ferrier
ook geschreven dat op een aantal punten doorbraken zijn gekomen, ook in de
afgelopen weken. Dat blijkt ook vanuit de redengeving waarom wij daar nu wat
langer blijven. Wij hebben natuurlijk contacten opgebouwd met diverse tribale
structuren en de bevolking. Langzaam maar zeker wordt er vertrouwen gewekt.
Ik kan de opmerking van mevrouw Peters dat de meerderheid van de bevolking
onze troepen daar weg zou willen hebben, dan ook niet plaatsen. Ik heb geen
enkele opiniepeiling gezien die daar ook maar enigszins bij in de buurt komt.Je ziet juist dat op basis van de committering zowel de GTZ als de FAO
voorstellen heeft ingediend, zodat zij zo spoedig mogelijk in Uruzgan aan
de slag kunnen. Het gaat maar liefst om een extra investering van 34 mln.
boven de 28 mln. die wij gecommitteerd hadden. Dat is vrij veel geld op een
bevolkingsaantal van 300 000. Ik heb al eerder gezegd dat het probleem
bij ontwikkelingssamenwerking hier niet zozeer is dat wij niet meer geld zouden
willen uitgeven. Het gaat erom dat het verantwoord wordt gebruikt op basis
van Afghanisering van de programma’s en capaciteit. Ik ben dus blij
dat de GTZ nu ten aanzien van drie elementen een belangrijke doorbraak wil
laten plaatsvinden, ten eerste ten aanzien van bestuursverbetering. Ik denk
dat dat essentieel is. Wij hebben een nieuwe gouverneur, maar het is ook van
belang dat hij kan werken met mensen die expertise en kennis hebben van landbouw
en infrastructuur en dat hij ook in de districten beter kan worden geadviseerd.
Het is belangrijk dat de GTZ dat doet. De heer Voordewind vroeg waarom dat
gebeurt door een Duitse organisatie. Dat vind ik juist heel aardig. Er is
door deze minister enorm geïnvesteerd op het terrein van donorcoördinatie.
Nu krijgen wij andere mensen naar Uruzgan en nu is er een organisatie die
een enorme bijdrage heeft geleverd, bijvoorbeeld in andere provincies van
Afghanistan, met een programma dat zij ook gaat uitvoeren in Uruzgan, namelijk
alternatieven voor de teelt van papaver. In de provincie Narangar is de papaverteelt
met bijna 50% tot 60% verminderd via die aanpak. Het gaat dus
ook om de competentie van deze organisatie op het terrein van de versterking
van het bestuur, een alternatieve ontwikkeling en de vermarkting van producten.
Zij is nu ook bezig met het bouwen van infrastructuur en wegen. Ik denk dus
dat de versterking van die opbouw vandaag een belangrijke impuls heeft gekregen.
Ik was vanmorgen ook bij een bijeenkomst van het VNO-NCW – ik weet dat
mevrouw Ferrier daar ook was – waar het Nederlandse bedrijfsleven een
belangrijke impuls heeft gegeven aan de samenwerking in Uruzgan.Ik zeg daar direct bij dat dit geen «rozengeur en maneschijn»-verhaal
is. Ik heb zojuist laten zien wat de situatie in Uruzgan is. Er is een complexe
veiligheidssituatie. Het is uitermate lastig om snel grote vooruitgang te
boeken. Het is geen rozengeur en maneschijn, maar het is beslist ook niet
gitzwart. Er zijn een aantal belangrijke vooruitgangmomenten te constateren
voor de bevolking, maar de provincie is door een gebrek aan veiligheid en
infrastructuur geïsoleerd, hetgeen de economische groeimogelijkheden
beperkt. De overheid in Uruzgan heeft gebrek aan capaciteit en legitimiteit;
daar werken wij nu dus aan.Wij zijn het eigenlijk met de Kamer eens dat tijdens de nieuwe missie
drie elementen centraal zullen staan. Je zou dat een herijking kunnen noemen
of, zoals mevrouw Peters het noemde, de noodzaak van een nieuwe strategie.
Ten eerste gaat het om meer nadruk op de ondersteuning van het bestuur, ten
tweede om meer nadruk op de uitrol van ontwikkelingsprogramma’s en ten
derde om meer nadruk op civilisering van de missie. Ten aanzien van de ondersteuning
van het bestuur heb ik in de beantwoording van de vragen uitgebreid voorbeelden
gegeven met betrekking tot het nieuwe programma van de president, Independent
Directorate for Local Government, dat vooral door Nederland wordt ondersteund.
Ik heb gewezen op de activiteiten van de GTZ en op het feit dat
het bezoek van de minister-president en mijzelf aan president Karzai heeft
opgeleverd dat een speciaal kabinetsteam nu geïntegreerd werkt aan de
opbouw van Uruzgan. Daarin zit bijvoorbeeld de minister van Onderwijs, die
hier net geweest is, maar ook de minister van Rurale Ontwikkeling. Ook de
uitrol van nationale ontwikkelingsprogramma’s vind ik essentieel. Die
zijn er op het terrein van de gezondheidszorg, onderwijs en rurale ontwikkeling,
bijvoorbeeld op het terrein van microkrediet. Er is een gesubsidieerde pilot
met betrekking tot saffraanteelt. Ik heb er zojuist al op gewezen dat de GTZ
ook op het terrein van rurale ontwikkeling veel doet. Dat geldt ook voor de
FAO, die inmiddels actief is in Uruzgan, overigens als onderdeel van de VN.
Er wordt dus eigenlijk implementatiecapaciteit ingevoerd in Uruzgan. Tegelijkertijd
wordt aan de opbouw gewerkt. Ik heb de Kamer afgelopen vrijdag ook een uitgebreide
brief geschreven naar aanleiding van de motie-Ferrier.Ik kom nu op een punt dat bijna alle fracties naar voren hebben gebracht,
namelijk het belang van het civiel maken van de missie en de stand van zaken
op dat punt. Zoals wij gezegd hebben, moet de politieke strategie meer gericht
zijn op het civieler maken van de missies: mensenrechten, corruptiebestrijding
en schoner bestuur. Ik ben het met mevrouw Peters eens dat dat geen eenvoudige
zaak is, maar op alle fronten zijn de Nederlandse regering en de samenwerkende
ministers van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking in RC South,
maar ook breder in Afghanistan daarop gericht. Op het punt van het civieler
maken van de missie denk ik dat er in de volgende missieperiode een belangrijk
moment kan komen om dat mogelijk te maken. Ik zou daar een aantal opmerkingen
over willen maken.Er behoort planmatig toegewerkt te worden naar het civiel maken van het
PRT op basis van een aantal ingrediënten die wij als Nederland overigens
al hadden: de zogenaamde civil assessment en de mogelijkheden om via onze
twee kanalen – quick visibility programs en uitrol van nationale programma’s –
meer body te geven aan de opbouw in Uruzgan. Canada en het Verenigd Koninkrijk
doen dit ook, hoewel het in de praktijk niet zoveel verschil uitmaakt, omdat
ook daar de veiligheidssituatie zal bepalen in hoeverre ook buiten de poort
kan worden geopereerd. Met de drie bewindslieden van Buitenlandse Zaken, Defensie
en Ontwikkelingssamenwerking hebben wij nu afspraken gemaakt over een dedicated
force protection voor de civiele medewerkers en de civiele leiding van de
missie. Dat betekent dat er meer mogelijkheden zullen komen voor civiele medewerkers
om bij te dragen aan de ontwikkeling van Uruzgan. Ik wijs er overigens op
dat dit niet betekent dat al onze civiele medewerkers, de functioneel specialisten
of de medewerkers van wie wij het aantal willen uitbreiden in Tarin Kowt –
dat vind ik immers wel van belang – zelf constant overal moeten zijn.
Wij werken natuurlijk constant samen met anderen, de niet-gouvernementele
organisaties, departementen van het bestuur van Uruzgan en het bedrijfsleven.
In die zin zou je kunnen zeggen dat daar het multipliereffect in zit. Het
is dus wel van belang dat, als wij het PRT verder civiel maken, dit goed begrepen
wordt. Met de inspanning van de huidige adviseurs – dat is dus maar
een klein aantal – bereiken wij op dit ogenblik 160 000 mensen.Wat betekent dit verder? Ten eerste zal het wederopbouwprogramma leidend
moeten zijn voor de PRT-inzet, ook voor de inzet van de militaire missieteams
binnen het PRT. Ik denk dat dat een belangrijk element is dat wij het volgende
jaar vorm kunnen geven. Ten tweede is het van belang dat de PRT-leiding op
een nader te bepalen moment in civiele handen komt en dat de civiele staf
in het PRT – politieke adviseurs, OS-adviseurs, tribale adviseurs, functioneel
specialisten, tolken en semipermanente consultants– op voldoende sterkte
wordt gebracht; daar vroeg de heer Voordewind naar. Ik heb in mijn ministerie
opdracht gegeven om dat aantal uit te breiden. Ik vind het moeilijk om nu
een precieze richtdatum aan te geven. De heer Van Dam heeft gewezen
op 1 augustus 2009. Ik zou dat in ieder geval wel een inspanningsverplichting
van de regering willen noemen. Ik ben dus zeer bereid om op die datum in te
zetten. Het kan niet helemaal een resultaatverplichting zijn, omdat het uiteraard
mede afhankelijk is van de veiligheidspolitieke situatie in Uruzgan, maar
de regering is erop gericht om de civiele overgang op 1 augustus 2009
mogelijk te maken. Zolang de civielen zich niet vrij in het gebied kunnen
bewegen zonder militaire bescherming, zal een militaire component in het PRT
voor bescherming van civielen, bijvoorbeeld door het gebruikmaken van Bushmasters,
nodig blijven, evenals ondersteuning door de Taskforce Uruzgan. Als wij toewerken
naar die datum van 1 augustus 2009, is het belangrijk dat er een goed
overdrachtsproces is van de militaire leiding naar de gedeelde leiding en
dat dan een substantieel programma door externen kan worden uitgevoerd. Ik
heb zojuist aangegeven op welke wijze de Nederlandse regering de strategie
heeft uitgestippeld om dat te versterken en mogelijk te maken. Tegen de heer
Voordewind zeg ik overigens dat de GTZ niet onder het Nederlandse PRT gaat
werken, maar haar activiteiten zelfstandig in de provincie zal ontplooien.
Uiteraard zal de civilian representative zorgen voor de noodzakelijke afstemming
en coördinatie.Over de rol van de VN zijn al enkele zaken gemeld. De VN zijn niet helemaal
afwezig in Uruzgan, maar volgens de Nederlandse regering is het niet voldoende.
Wij willen dat kantoor graag hebben. Er is wel een speciale vertegenwoordiger
die zich bezighoudt met de VN-activiteiten. Ook moet beseft worden dat duizend
mensen van de VN werken in het hele zuiden van Afghanistan, ook in Uruzgan.
Er is bijvoorbeeld een kantoor van het World Food Programme als onderdeel
van de VN. De FAO is op instigatie van Nederland nu begonnen in Uruzgan. Je
ziet dus langzaam maar zeker een uitbreiding van de activiteiten van de VN.
Ook het UNDP is daarbij betrokken. Er is ook nog het UNODC, het antidrugsprogramma
van de VN. Er wordt door deze organisaties gewerkt aan verbetering van de
veiligheid en infrastructuur in Uruzgan, samen met het Afghaanse ministerie
van Binnenlandse Zaken. Unicef wordt op basis van de Memorandum of Understanding
die wij met de Afghaanse minister van Onderwijs hebben gesloten, betrokken
bij de ondersteuning van het Afghaanse onderwijs.Naar aanleiding van de vragen van mevrouw Van Gennip over de hulpinspanning
van de internationale gemeenschap kan ik de cijfers ook schriftelijk geven,
maar het is belangrijk om te weten dat de EU voor de periode 2007–2010 610
mln. heeft gecommitteerd aan Afghanistan. Dat is geen gering bedrag. Het Verenigd
Koninkrijk heeft van 2002 tot 2007 643 mln. en voor de komende drie jaar
nog eens 643 mln. uitgegeven. Canada is bezig met uitbreiding van de ontwikkelingssamenwerking.
Dat geldt ook voor Australië. Ik wijs er overigens op dat Australië
slechts één civiele persoon in het PRT heeft, in tegenstelling
tot wat hier in de Kamer werd gezegd. De VS geven meer dan 4 mld. uit aan
wederopbouwactiviteiten. Het is dus zeker niet zo dat Nederland daar als enige
actief is. Integendeel, wij zijn zeer actief zowel in Afghanistan als geheel
via het LOTFA en het ARTF – die multi-donor trust funds zijn bekend –
als specifiek in Uruzgan. Wij zijn dat aan het uitbreiden binnen de mogelijkheden
en beperkingen die die provincie geeft. Ik zeg overigens tegen de heer Wilders
dat de regering niet kan terugleiden op feiten dat 30% van de projecten
geen enkel succes zou hebben, zoals gemeld zou zijn door Cordaid. Dat wordt
ook niet door de regering onderschreven; wij hebben dat nagetrokken. Monitoring
van projecten vindt grotendeels plaats door beoordeling van de rapportages
die de uitvoerende organisaties indienen bij de civiele staf van het PRT.
Dat gaat soms op een ingewikkelde wijze. Vooral bij mensen die verder weg
en in gevaarlijkere gebieden werken, gaat het ook met foto’s, vingerafdrukken
en dergelijke. Dat is een moeilijke situatie die wij normaliter niet kennen.
Dat is echt een situatie in conflictgebieden en fragiele gebieden,
maar wij kunnen dit percentage niet terugbrengen op enig realiteitsgehalte.Nu kom ik op het punt van de drugsbestrijding, waarnaar diverse fracties
hebben gevraagd. De Afghaanse regering en de internationale gemeenschap, waaronder
Nederland, streven naar een gebalanceerde aanpak van de papaverteelt in Afghanistan.
Het is primair de Afghaanse overheid die de verantwoordelijkheid draagt voor
de uitvoering van dat beleid; de internationale gemeenschap ondersteunt waar
mogelijk. Bij de implementatie brengen partners altijd wel weer verschillende
accenten aan. De Nederlandse aanpak wordt zeer assertief naar voren gebracht.
Onze positie op dat punt is bekend. Het gaat ten eerste om informatie. Er
moet beschikbaarheid zijn van alternatieve inkomstenbronnen, mede in het kader
van een bredere rurale ontwikkelingsstrategie. Ik ben het zeer met mevrouw
Van Gennip eens dat er veel meer nadruk moet liggen op interdictie. Dat wil
zeggen: op alle maatregelen die zijn gericht op effectief afdwingen van het
verbod op papaverteelt en de handel in opium. Daarover zijn wij in gesprek
met de NAVO. Er moet geen sprake zijn van eradicatie in isolement. Voorwaarden
zoals in het vorige seizoen gesteld bij eradicatie, blijven dus van kracht:
tribaal gebalanceerd, in gebieden waar grote landeigenaren actief zijn en
waar boeren toegang hebben tot alternatieve inkomstenbronnen en de eradicatie
moet door de Afghanen worden geleid. Als niet aan die voorwaarden wordt voldaan,
zal Nederland daar geen medewerking aan verlenen. Wij zijn ook tegenstander
van sproeien. Mij is overigens bekend geworden dat dat, in ieder geval voor
het vanuit de lucht sproeien, ook voor de VS geldt. Hierover is een forse
discussie. De gouverneur van Uruzgan riep op tot vrijwillige eradicatie in
ruil voor graan en kunstmest. Ook hij ziet dus het belang van het niet op
een geïsoleerde manier doen aan drugsbestrijding. Tijdens een veldbijeenkomst
is in totaal 140 hectare geïdentificeerd waarop geen papaver verbouwd
zal worden. Iedereen zal erkennen dat dit een gigantisch probleem is. Wij
moeten daaraan werken, maar dan wel op de meest effectieve en belangrijke
manier.Nederland zal overleggen met de Afghaanse en internationale partners over
meer inzet op interdictie; dat zeg ik nogmaals tegen mevrouw Van Gennip. Nederland
heeft inmiddels een bijdrage van 1 mln. geleverd aan de bouw van een «counter-narcotics»-politiekantoor
in Uruzgan. Onderzocht zal worden in hoeverre het ISAF-mandaat een grotere
rol van ISAF-troepen op het terrein van interdictie toelaat, zodat wij inderdaad
eerder naar de handelaren gaan, de mensen die daar bij de taliban of ook aan
de andere kant, als onderdeel van de Afghaanse autoriteiten, bij betrokken
zijn. Dan gaat het om het inzetten van buitenlandse en binnenlandse expertise,
het inwinnen en analyseren van informatie op het gebied van «counter-narcotics»
en een betere coördinatie.Terecht zien vele woordvoerders de opbouw van een effectieve Afghaanse
politiemacht die het vertrouwen geniet van de lokale bevolking, als essentieel
voor stabiliteit en duurzame wederopbouw. Dat hiervan nog geen sprake is,
is de grootste zorg van de Nederlandse regering. Immers, essentieel voor het
gevoel van veiligheid van Afghaanse burgers is, dat zij het gevoel hebben
dat recht wordt gedaan bij conflicten en dat er geen sprake is van wetteloosheid.
De Nederlandse regering is zeer actief bij de opbouw van het justitiële
apparaat, bij het beëindigen van de straffeloosheid en bij het respecteren
van mensenrechten. Ik voel mij daar sterk bij betrokken.De politie loopt evenwel helaas nog achter bij wat wij hadden gewild.
Het opbouwen van zo’n politiemacht is geen eenvoudige zaak. Zeker in
Uruzgan is er op dit terrein nog veel werk te verrichten, zowel kwantitatief
als kwalitatief. Daarom financieren wij uit het Stabiliteitsfonds de bouw
en het herstel van om te beginnen politiecheckpoints en de levering van basisuitrusting
voor leger en politie. Ook hebben wij 4,2 mln. gecommitteerd voor de bouw
van een politietrainingscentrum in Uruzgan. Dat komt er in 2008.
Om dezelfde reden hebben wij in 2006 en 2007dit jaar 10 mln. bijgedragen aan
het Law and Order Trustfund Afghanistan waaruit onder andere de politiesalarissen
worden betaald, wat gebeurt via het Afghaanse ministerie van Binnenlandse
Zaken. Ook werken wij daarom nauw samen met de politiecommandant en met de
door de Verenigde Staten gefinancierde police mentoring teams en betaalteams,
om te verzekeren dat de salarissen daadwerkelijk de mensen in het veld bereiken.
In die zin doet Nederland niet anders dan bijvoorbeeld Canada. In goede samenwerking
zijn op deze manier de afgelopen weken de achterstanden bij de betaling van
politiesalarissen grotendeels ingelopen. Wij werken dus met de Afghaanse autoriteiten
samen. Dat is de enige manier om beklijvend in Afghanistan bezig te zijn.
Wij hebben daarbij overigens een goede indruk gekregen van de nieuwe politiecommandant
in Uruzgan, de heer Gul. Dat is niet onbelangrijk, want politiecommandanten
spelen een centrale rol. In het verleden was er sprake van veel corruptie
op dit terrein. Dit is een belangrijke vooruitgang. Daarover ben ik zeer positief.De politietraining wordt door diverse partners gegeven. De minister van
Defensie heeft al gesproken over de rol van de Verenigde Staten daarbij. Ook
is EUPOL genoemd, dat naar verwachting in maart 2008 volledig operationeel
zal zijn. Nederland heeft aan EUPOL in Uruzgan drie manschappen van de Koninklijke
marechaussee beschikbaar gesteld om komend jaar trainingsactiviteiten in de
provincie te implementeren.Er is gevraagd naar de relatie tussen militaire presentie en ngo’s.
Ik heb al aangegeven dat de militaire paraplu essentieel is voor de opbouw.
Wij kennen de complexe samenhang tussen veiligheid, opbouw en diplomatie.
Wij hebben als regering vanavond geprobeerd deze facetten in een zo samenhangend
mogelijke strategie aan uw Kamer voor te leggen. Wij hebben elkaar daar gewoon
nodig. Ik ben zeer positief over de toeneming van het aantal in Afghanistan,
en Uruzgan in het bijzonder, werkzame ngo’s. Afghanistan kent traditioneel
zeer sterke ngo’s. Het heeft jarenlang geleden onder de bekende moeilijke
omstandigheden en in die tijd heeft zich een vrij sterke organisatiecultuur
ontwikkeld. Nederland werkt met opzet met die ngo’s samen. Vaak doen
deze mensen onder zeer moeilijke omstandigheden hun werk. Sommigen kiezen
ervoor om hun werk precies te coördineren met de militairen. Anderen
doen dat minder. Ik vind dat geen probleem. Het gaat om de effectiviteit.
Ngo’s en militairen hebben elk hun eigen mandaat, rol en positie ten
opzichte van de lokale bevolking. Het is van belang, dit gegeven te respecteren.
Wel is het noodzakelijk dat zij elkaar kunnen vinden voor afstemming van activiteiten,
teneinde elkaar waar mogelijk te versterken bij de uitvoering van die activiteiten.
Dat gebeurt regelmatig.Wij hebben een Afghanistanplatform. In dat kader komen vertegenwoordigers
van Buitenlandse Zaken, Defensie en ngo’s periodiek samen. Het is een
van de mogelijkheden om de noodzakelijk informatie met elkaar uit te wisselen.
Dat overleg verloopt naar tevredenheid en het is goed om dat híér
te voeren. Het kabinet is verheugd dat de nieuw ngo GTZ er onderdeel van kan
worden. Wij hopen dat dit een versterking van de missies zal betekenen. De
ngo’s zijn in die zin vaak onderdeel van een strategie. De Nederlandse
ngo’s werken op verschillende manieren in Uruzgan aan de opbouw. Ze
doen aan snelle en zichtbare projecten die de stabiliteit ten goede komen,
omdat de lokale bevolking op korte termijn verbetering ziet en zelf betrokken
is bij de opbouw. De quick visibility van deze projecten betekent niet dat
het slechte projecten zijn. Deze projecten passen bij de situatie waarin het
conflict zich bevindt. Wij hopen langzamerhand een stap verder te komen op
dat fundament. Je leert de mensen kennen, je leert de shura’s kennen
en je leert het fundament te versterken. Vandaar dat het zo belangrijk is
dat wij hier vanwege Ontwikkelingssamenwerking kunnen doorgaan. Dat helpt
de duurzame ontwikkeling verder.Na zestien maanden zijn wij wat verder dan verwacht. Het is wel heel moeilijk.
Er is meer gebeurd dan verwacht. Wij hebben nu 25 mln. aan contracten
uitstaan. Basic human health packages zijn uitgegeven. Er zijn honderd gezondheidsposten
opgezet waardoor mensen weer injecties kunnen krijgen, kinderen kunnen worden
ingeënt en ook ingewikkelde ingrepen mogelijk zijn in het regionale ziekenhuis.
Wij werken aan alternatieven voor drugs en voor saffraan. Wij werken aan juridische
samenwerking. Er is duidelijk sprake van voortgang. Gezien het stuk dat mevrouw
Peters heeft geschreven, richt ik mij nu met name tot haar om te proberen
haar te overtuigen. Eerlijk gezegd, zou ik niet weten wat wij anders, concreter
en beter kunnen doen om op dit moment de ontwikkelingsstrategie in Uruzgan
verder te bevorderen. Mocht dat wel mogelijk zijn, dan houd ik mij zeer aanbevolen
voor suggesties in concrete zin.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. De regering
heeft schriftelijk geantwoord op commissievragen. Een van die vragen betrof
het voorstel van het Nederlandse Instituut voor Meerpartijen Democratie om
aan de drie d’s (defence, diplomacy and development) een vierde d toe
te voegen, namelijk die van democracy. De vraag was of dit voorstel serieus
wordt bestudeerd en of de regering bereid is om met het NIMD samen een project
in Afghanistan uit te voeren. De minister heeft daarop redelijk procedureel
gereageerd met de mededeling dat het voorstel wordt bestudeerd. Heeft de minister
de intentie om er samen met het NIMD uit te komen als het een goed voorstel
is?Minister Koenders: Die intentie heb ik.De heer Van Bommel (SP): De minister meldt
dat het uit de lucht besproeien van opiumvelden volgens de Amerikanen niet
meer aan de orde is, maar de New York Times van gisteren bericht dat de Amerikaanse
ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie uitdrukkelijk aan president
Karzaï hebben verzocht om nog wel sproeien vanaf de grond toe te staan.
Klopt het bericht van de minister dat uit de lucht besproeien niet meer aan
de orde is? Kan de Nederlandse regering zich wel vinden in het van de grond
af besproeien van drugsvelden?Minister Koenders: Het antwoord op de eerste
vraag is: ja. Anders had ik het niet zo gezegd. Het antwoord op de tweede
vraag is: nee. Wij zijn ook tegen sproeien op de grond.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik had graag gezien
dat de minister het plan-Ferrier steviger had omarmd. Gaat GTZ de motie-Ferrier
gedeeltelijk uitvoeren? Zijn er geen Nederlandse ngo’s die dat goed
kunnen doen?Goed dat de minister aangeeft dat de missie civieler gaat worden. Betekent
dit ook uitbreiding van de capaciteit van de ambassade?Ik heb gehoord dat de minister naar de drugsbestrijding kijkt, maar niet
dat het een prioriteit is, juist vanwege de verbinding met de taliban. Is
hij voornemens een concreet plan van aanpak af te spreken met de Afghaanse
regering? Hij noemde die niet, wel de internationale organisaties. Ik neem
aan dat wij de uitkomsten van het door hem genoemde onderzoek zo snel mogelijk
krijgen.De minister gaf aan dat de Verenigde Naties niet afwezig zijn in Uruzgan,
maar onze inzet is juist een verbreding van de rol van de VN aldaar. Staat
hij daar achter? Zo ja, kaart hij dat keer op keer bij de VN aan? De opening
van het kantoor in Uruzgan is er natuurlijk een onderdeel van.Ik heb nog geen antwoord gehoord op mijn vraag over de grensgebieden in
Pakistan. Ik wil weten hoe wij daar niet alleen talibanleiders oppakken, maar
ook de bevolking via ngo’s helpen met opbouw.Minister Koenders: Ik heb zelden een motie
zo omarmd als de motie-Ferrier. Ik heb dat volgens mij ook heel duidelijk
gezegd en begrijp dan ook niet hoe mevrouw Van Gennip tot haar opmerking komt.
Ik heb vrijdagavond nog een uitgebreide brief aan de Kamer geschreven
over de vraag in hoeverre wij in Uruzgan, en breder in Afghanistan als geheel,
kunnen bereiken dat er een duurzaam alternatief komt voor landbouwers om hun
producten te vermarkten. Ik ben er groot voorstander van. Wij hebben er vanmorgen
over gesproken met het Nederlandse bedrijfsleven. In de brief heb ik gemeld
hoe het saffraanproject wordt geëvalueerd. Op basis van de evaluatieresultaten
moeten wij verdergaan. Het GTZ-programma was al veel eerder aan de orde, omdat
ik al contacten met GTZ had. Ik denk dat het alleen maar goed is dat ook andere
buitenlandse organisaties zich in Uruzgan nestelen en er zeer actief zijn.
Met mijn Duitse collega, mevrouw Wieczorek-Zeul, heb ik uitgebreid het belang
van donorcoördinatie onderstreept. Ik vind het ongelooflijk belangrijk –
en heb mij daar ook zeer voor ingezet – dat wij veel meer gezamenlijk
met andere landen doen, bijvoorbeeld nu met Canada waarmee wij microkredietprogramma’s
in Uruzgan doen. GTZ is een organisatie van grote statuur die op deze drie
terreinen zeer goed is, eigenlijk een van de beste die je kunt krijgen. Ik
ben er zeer tevreden over dat het de afgelopen dagen is gelukt om met de Duitse
regering en GTZ rond te komen. Het gaat om een investering van 33 mln. de
komende drie jaar; een investering die essentieel is op het terrein van rurale
ontwikkeling, zowel voor het vermarkten van producten en het bouwen van wegen
als ter ondersteuning van het bestuur.Wij zijn bezig met versterking van de capaciteit op de ambassade in Kaboel.
In januari wordt de capaciteit met twee mensen uitgebreid. Wij zullen dat
ook doen in Tarin Kowt waar het gaat om civiele krachten en ontwikkelingswerkers.
Ik heb al gezegd dat wij in het licht van het civiel maken van de missie in
de loop van 2009 zullen bekijken of er mensen bij moeten komen, hetzij van
ons eigen ministerie, hetzij extern geworven.Wat de drugsstrategie betreft, is inderdaad de kern niet zozeer onze discussie
met internationale organisaties als wel de Afghaanse drugsstrategie. Dat is
een strategie die uit een groot aantal componenten bestaat. Wij hebben steeds
gezegd dat je die niet afzonderlijk kunt bekijken. Het vergt een comprehensive
approach. Naar mijn indruk onderschrijft de Kamer heden die benadering. Wij
willen er op deze manier mee omgaan. Inderdaad zijn wij tegelijkertijd –
en ik kan verwijzen naar mijn collega van Defensie – besprekingen begonnen
om meer aandacht te besteden aan het onderdeel dat volgens ons te weinig aandacht
krijgt bij de drugsbestrijding: de interdictie. Er zijn discussies in de NAVO
gaande over de mogelijkheden om drugshandelaren, zowel bij de taliban als
bij de autoriteiten en anderen, veel harder aan te pakken. Want het zijn niet
de kleine boeren die het geld verdienen met de papaverteelt, maar de grote
jongens die de grote velden hebben en de producten via Iran en Pakistan weten
te smokkelen.De minister van Buitenlandse Zaken heeft reeds een aantal opmerkingen
gemaakt over de situatie in Pakistan. Dat Nederland de ontwikkelingssamenwerking
met Pakistan heeft opgeschort, heeft ons veel sympathie in dat land zelf opgeleverd,
zoals uit allerlei berichten blijkt die erover zijn verschenen. Tegelijkertijd
hebben wij gezegd dat het van groot belang is om nu te kijken naar de stappen
die in Pakistan worden gezet om tot vrije en eerlijke verkiezingen te komen.
Ik ben in september in Pakistan geweest en ook in de FATA. Er is eigenlijk
een spiegelbeeldige situatie. In de grensgebieden tussen Pakistan en Afghanistan
is het probleem hetzelfde. Er opereren kleine extremistische groeperingen,
die niet de gehele bevolking representeren. Het gevoel bestaat dat een deel
van de bevolking achtergelaten is en geen politieke stem heeft. Ook is er
de noodzaak om tot verzoening te komen en ook tot voornamelijk politieke en
sociale rechten. Ik neem aan dat mevrouw Van Gennip met een aantal andere
Kamerleden in de FATA is geweest. Het is een regio die eigenlijk nog koloniaal
wordt beheerd. De bevolking wordt ter plekke nog volgens het oude koloniale
model geregistreerd. De essentie van vrije en eerlijke verkiezingen
is dat de enige legitieme manier wordt gecreëerd om in die gebieden tegen
extremisme op te treden. Vandaar dat de Nederlandse regering vooral de nadruk
heeft gelegd op politieke en sociale rechten in die gebieden. Dat zal uiteraard
ook naar voren worden gebracht in onze contacten met de Pakistaanse regering.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ik probeer
een beetje te volgen wat wij precies doen aan quick visibility projecten en
wederopbouwactiviteiten, maar het duizelt mij nu een beetje. Ik verzoek de
minister om de Kamer in een korte brief te informeren over wat precies de
doelstelling is van het PRT, wat de ngo’s aan wederopbouwactiviteiten
doen en wat er de komende tweeënhalf jaar gebeurt aan quick visibility
projecten. Dat zou meer duidelijkheid opleveren voor mij en mijn fractie.Dank voor het meer civiel worden van de PRT’s. Ik vraag mij af hoeveel
OS-deskundigen aan die teams worden toegevoegd en hoe de verhouding daarin
gaat worden. Moeten PRT’s niet op een gegeven moment overbodig worden
doordat de ngo’s hun werk overnemen? Dan zijn er waarschijnlijk alleen
nog de quick visibility projecten waarbij Defensie wel betrokken kan zijn,
inclusief de beveiliging van de transporten van de ngo’s. De professionals
van de ngo’s kunnen dan het werk doen.In eerste termijn heb ik gevraagd of wij Radio Nawa ook inzetten om burgers
te informeren over de wederopbouwprogramma’s die wij daar uitvoeren.
Wij geven geld voor dat radiostation. In hoeverre kunnen wij sturen dat die
informatie via dat radiostation wordt verspreid?Minister Koenders: Ik ben zeer gecharmeerd
van de vragen en van de steun die ik krijg van de fractie van de ChristenUnie,
maar ik weet niet hoe ik het nog duidelijker kan opschrijven dan is gebeurd
in de beantwoording van vraag nr. 62. In zes pagina’s geef ik en detail
aan wat wij doen aan quick visibility projecten, waar en wanneer, wat er is
afgerond, wie betaalt, wat de committering is voor de jaren x, y en z. Ik
was eigenlijk niet van plan om een nieuwe brief aan de Kamer te sturen en
verwijs naar de pagina’s 29 t/m 37 van de lijst met antwoorden op vragen
van de commissies (27 925, nr. 287). Er staat zelfs in of een veldonderzoek
is afgerond, of er al een conceptrapport is, waar precies wegen zijn aangelegd,
hoeveel er in een basic health package zit, wat er precies is gedaan aan ondersteuning
van gemeenschapsactiviteiten, wat precies langetermijnwederopbouw is. Ik vraag
de heer Voordewind dan ook om daar nog eens naar te kijken.In het licht van een nieuwe strategie, gericht op versterking van de politiekciviele
kant van deze missie, is het volgens mij belangrijk dat de Nederlandse regering
stelt, bereid te zijn ook het PRT civiel te maken. De heer Voordewind heeft
gelijk dat dit op termijn betekent dat zo’n PRT niet meer nodig is en
dat het werk dan in principe alleen door ngo’s kan worden gedaan. Dat
is ook de doelstelling. Ook Ontwikkelingssamenwerking heeft een exitstrategie
nodig. Die zal hierin moeten bestaan dat het bestuur in Uruzgan samen met
niet-gouvernementele organisaties op redelijk bevredigende wijze voor de gehele
bevolking van de provincie in staat is om vorm te geven aan basisveiligheid,
basisvoorzieningen en een begin van structurele wederopbouw. Wij moeten daar
niet eeuwig blijven. Wij zitten daar niet als bezettingsleger noch als bezettingsmacht
van ontwikkelingswerkers. Wij zijn er om die stap met de bevolking van Uruzgan
mee te maken. Dat wil de bevolking ook graag en dat is ingewikkeld genoeg.
Ik vind het een vooruitlopen op de feiten om ons al irrelevant te verklaren
nog voordat de taliban irrelevant is geworden. Uiteraard is dat wel wat wij
willen.Wij hebben inderdaad het initiatief genomen om Radio Nawa te steunen.
De mensen daar zien geen kranten, maar luisteren wel naar de radio. Die is
in hele grote delen van die «lege» provincie Uruzgan te beluisteren
en blijkt een goed kanaal te zijn voor het Afghaanse bestuur en de Provincial Development Councils, waarmee het PRT over wederopbouw spreekt. Er
wordt ook informatie op de radio gegeven over de shura’s, bijvoorbeeld
nu de nieuwe gouverneur Hamdam is aangetreden. Radio Nawa kan goed worden
gebruikt voor de functies die de heer Voordewind nuttig vindt. Ik ondersteun
dat graag.De heer Voordewind (ChristenUnie): Uiteraard
heb ik de beantwoording van de vragen gelezen. Het gaat mij erom dat er allerlei
actoren in Uruzgan bezig zijn. Ik hoor net dat de Canadezen ook microkredieten
gaan afgeven. Wat het Australische PRT gaat doen, weet ik niet precies. Kunnen
wij niet een lijstje krijgen met actoren en daarachter de projecten en de
planning daarvan?Minister Koenders: Met alle respect, ik blijf
erbij dat ook het microkredietprogramma in de beantwoording van vraag 62 zit
en dat alle activiteiten die de Nederlandse overheid bekend zijn in dat overzicht
staan.De heer Wilders (PVV): Dank voor het antwoord
over Cordaid, maar de heer Grotenhuis van Cordaid heeft echt tijdens de hoorzitting
gezegd dat men 150 mln. per jaar in Afghanistan besteedt, dat 30% slecht
besteed blijkt en dat de overheid 65% betaalt. Ik geloof de minister
natuurlijk op zijn woord als hij zegt dat hij die uitspraak niet kan valideren,
maar het is wel de baas van deze club die dat hier heeft verteld. Het gaat
om veel geld, ook veel belastinggeld. Ik verzoek de minister om met deze door
hem betaalde organisatie, en misschien ook andere organisaties die daar werken,
om de tafel te gaan zitten en ons daarna te informeren over wat daadwerkelijk
het geval is.Minister Koenders: Ik ben daar graag toe bereid.
Ik denk dat het belangrijk is. Ik heb ook wel eens in de discussie over fragiele
staten aangegeven dat je om überhaupt iets te kunnen doen in dit soort
situaties relatief meer risico neemt dan in situaties die stabiel zijn. Dat
neemt niet weg dat belasting- en ontwikkelingsgeld altijd goed moet worden
uitgegeven. Wij hebben het zojuist door mij genoemde platform. Ik ben graag
bereid om dit nader met de heer Grotenhuis te onderzoeken.Mevrouw Peters (GroenLinks): Het Compact is
leidend, zegt de minister. Ik ben benieuwd naar twee belangrijke ingrediënten
uit het Compact en uit de artikel 100-brief, namelijk de verkiezingen en de
ontwapening. De ontwapening wordt uitgesteld. Hoe verhoudt zich dat tot de
veiligheidsstrategie? Je zou zeggen: minder wapens, meer veiligheid. Waarom
is dat uitstellen dan toch een goed idee? In de artikel 100-brief worden de
verkiezingen gedefinieerd als een cruciaal momentum om resultaten te bereiken.
Hoe zit dat dan? Wat verwacht de minister van de Kieswet? Wie gaat het betalen?
Wat kan hij voor de verkiezingen bereiken dat hij niet erna kan bereiken?De minister noemde de ARTF- en LOTFA-bijdragen. Eigenlijk hebben wij als
Kamer niet zoveel aan de vermelding van absolute bijdragen van de verschillende
landen. Ik wil graag weten of al die bijdragen bij elkaar opgeteld genoeg
zijn om het budget van die fondsen te dekken. LOTFA schrijft deze week dat
het een financieel probleem heeft. LOTFA is nu juist het fonds dat al die
politiesalarissen moet betalen, niet alleen de paar politieagenten die er
zijn, maar ook al die extra mensen die voor Uruzgan moeten worden opgeleid
tot politieagent.Ontzettend interessant dat force protection mogelijk wordt voor meer civiel
personeel. Geldt die bescherming ook voor langskomende civiele gasten, zoals
een saffraanboer? Kan zo’n boer langskomen en bescherming en vervoer
krijgen om te doen wat hij moet doen?De ideeën van de minister voor uitbouw van development klinken ontzettend
interessant. Ik denk dat dit de richting is die het opmoet en ik zal er in mijn tweede termijn dieper op ingaan. Nu is mijn vraag wat de minister
nog nodig heeft van die d van defence. Ik suggereer niet dat de d van defence
helemaal niet meer nodig is, maar ik wil wel weten op welke manier de minister
die wil invullen in de nieuwe politiek-militaire strategie waarnaar de NAVO
op zoek is. Horen daar vanuit zijn developmentperspectief die grote collectieve
offensieven bij? Of denkt hij meer aan een soortgelijke strategie als hij
nu voor de tribale gebieden in Pakistan uitstippelt? Dat vind ik een interessante
strategie. De minister zegt ...De voorzitter: Mevrouw Peters, uw vraag is
duidelijk. Dit is geen termijn.Mevrouw Peters (GroenLinks): Ik kom tot mijn
vraag. In de FATA in Pakistan is eenzelfde vorm van extremisme. De enige manier
om dat aan te pakken is volgens de minister politiek en sociaaleconomisch.
Ik hoor hem niet de d van defence noemen. De vraag is waarom hij voor Pakistan
een andere aanpak kiest dan voor Afghanistan.Minister Koenders: Zoals mevrouw Peters weet,
is het ontwapeningsprogramma voor Afghanistan opgezet met als doel ontwapening
en ontmanteling van illegale groepen. Het zal voor iedereen duidelijk zijn
dat dit onvoldoende resultaat heeft gehad. Vandaar dat men spreekt van onveilige
gebieden in Afghanistan, los van het talibanprobleem. Ik vind dat ook een
groot risico. De belangrijkste oorzaken van deze situatie zijn het gebrek
aan capaciteit bij de Afghaanse overheid, de gebrekkige uitvoering en de verslechterde
veiligheidssituaties. Conform het Afghanistan Compact moest het voor elkaar
zijn in 2010. Dat is verschoven naar 2011. Het is nog wel een essentieel onderdeel
van de strategie die uitgaat van een benadering per district, waarbij de focus
in eerste instantie zal liggen op negentien districten waar groeperingen relatief
eenvoudig kunnen worden ontwapend en ontbonden. Die districten bevinden zich
vooral in het relatief veilige noorden en oosten van het land. De eerste resultaten
van die benadering zijn redelijk positief. In het zuiden is militaire presentie
van belang om het te kunnen doen. Daar zijn dus ISAF-troepen nodig.Het ARTF heeft een recordaantal donoren. Nog niet alle fondsen kunnen
worden besteed vanwege capaciteitsgebrek bij de Afghaanse overheid. Er is
dus geen noodzaak om hier verder te financieren. Van een tekort bij LOTFA
is ons niets bekend. Als het LOTFA ons erover zou benaderen, zouden wij ernaar
kijken, uitgaande van het belang dat wij hechten aan een goed politieapparaat.Volgens mij zijn er goede afspraken met de collega’s van Defensie
gemaakt over meer nadruk op force protection voor civiele personen en belangen.
Mevrouw Peters vroeg of langskomende civiele gasten die bescherming ook krijgen.
Dat is nogal breed geformuleerd. Ik denk dat ik daarover dan nog eens een
goed gesprek zou moeten hebben met de minister van Defensie en de commandant
van de strijdkrachten. Op zich zal het niet uitgesloten zijn. Het gaat erom
dat in extremis mensen worden geholpen, dus ook niet-gouvernementele organisaties.
Omdat Defensie voorwaarden wil creëren voor opbouw zullen hierover gesprekken
mogelijk zijn.Wat de laatste vraag van mevrouw Peters betreft het volgende. Volgens
mij is de kern van wat wij als regering voorstellen een geïntegreerde
strategie van politieke rechten voor mensen die zich nu buitengesloten voelen.
Het gaat er nu juist, bijvoorbeeld in Uruzgan, om mensen bij het bestuur te
betrekken. Wij zijn ons goed bewust van het feit dat vele Pathanen zich onvoldoende
gerepresenteerd voelen in Kaboel. Dat is een essentieel punt. Vandaar de manier
waarop straks de verkiezingen vormgegeven worden en de manier waarop een outreach
plaatsvindt in de richting van de mensen die niet voor de taliban kiezen,
maar zich juist als Pathanen betrokken willen weten bij het bestuur. Die brugfunctie
is voor ons essentieel. Het is een combinatie van het opbouwen van politieke
en sociale rechten en van militaire activiteiten. Ik blijf erbij
dat dit de essentie is van de strategie die de Nederlandse regering uw Kamer
voorlegt.Mevrouw Peters (GroenLinks): Eén vervolgvraag,
voorzitter. Als de minister voor Ontwikkelingssamenwerking zegt dat het extremisme
in Pakistan en Afghanistan vergelijkbaar is, moet hij eigenlijk zeggen dat
er in Pakistan ook een militaire invasie nodig is dan wel dat er in Afghanistan
geen militaire invasie nodig was.Minister Koenders: Ik weet niet wat mevrouw
Peters bedoelt met «een invasie». Er is helemaal geen sprake van
een invasie in Afghanistan. Wij zijn daar op verzoek van de Verenigde Naties
en de Afghaanse autoriteiten. Ik ken niet een dergelijk verzoek van de Pakistaanse
autoriteiten.De voorzitter: Wij zijn hiermee gekomen aan
het einde van de eerste termijn.Na de schorsing volgt een korte tweede termijn van de Kamer van twee minuten
per fractie en een zeer korte beantwoording door de regering. Het debat wordt
morgen voortgezet in de plenaire zaal.Ik wijs eenieder erop dat dit een artikel 100-debat is, dat in drie termijnen
wordt gevoerd. De derde termijn wordt morgenavond plenair gehouden. Daarin
krijgt u, leden van de Kamer, ruim de gelegenheid om uw politieke afweging
te maken. Ik stel daarom voor om deze tweede ronde te gebruiken voor een eventuele
nadere vraag dan wel voor het nemen van een voorschot op wat u morgen wilt
gaan zeggen. U krijgt daarvoor, zoals ik al heb gezegd, twee minuten per fractie.Mevrouw Van Gennip (CDA): Voorzitter. Dank
aan de drie bewindspersonen voor de uitgebreide beantwoording. Inzake het
toetsingskader heb ik nog twee vragen op militair gebied. Graag krijg ik de
toezegging van de minister van Defensie dat hij ons de komende maanden nauwlettend
op de hoogte houdt van hoe de samenwerking met andere NAVO-partners uitpakt,
in het bijzonder als daar bijvoorbeeld Georgië bijkomt.Het antwoord over de transportcapaciteit van helikopters voor personen
is niet duidelijk. Het antwoord op de schriftelijk ingediende vragen was dat
ook niet. Daarin staat wel dat het de komende maanden wordt geregeld. Graag
ook hierover duidelijkheid de komende tijd, want het moet echt zijn geregeld
voor 1 augustus 2008.De discussie over de kracht van ons leger is voor mijn fractie een zeer
aangelegen discussie. De operationele capaciteit en de omvang van het leger
mogen niet worden aangetast. Het politieke commitment dat hiervoor zal worden
gezorgd, heb ik de minister van Defensie namens het gehele kabinet horen uitspreken.
Dat betekent dat er een oplossing komt voor tegenvallers en extra kosten,
zodat de kracht van het leger in 2010 gelijk zal zijn aan die in 2006. Met
minder neemt mijn fractie geen genoegen.Goed dat het kabinet kiest voor een meer civiele opbouw. Ik ben blij met
de inspanningen van de verschillende ministers op dit dossier. Heel goed dat
het kabinet de inspanningsverplichting op zich neemt om ervoor te zorgen dat
er op 1 augustus 2009 sprake is van een civiele leidende rol in het PRT.
Ook goed dat het kabinet politie als prioriteit ziet en er hard aan werkt.
Wij willen wel graag duidelijkheid over de resultaten versus de ambities inzake
civiele opbouw. Het is eveneens goed dat het kabinet het aanpakken van grote
drugshandelaren ziet als prioriteit en ermee aan de slag gaat. Ook van de
voortgang op dat punt willen wij graag op de hoogte worden gehouden.Mijn vraag of het kabinet het ermee eens is dat het mandaat van de VN
zwaarder moet worden en dat de opvolger van Königs een zwaargewicht moet
zijn, is nog niet beantwoord.Graag zien wij dat Afghanistan op de Europese top in juni met de regeringsleiders
wordt besproken, mede naar aanleiding van de uitkomsten van de NAVO-top in
Boekarest.Ik heb nog geen antwoord gekregen op mijn vraag over hoe wij ngo’s
in de grensstreken van Pakistan ondersteunen.Fijn dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking de motie-Ferrier zo
ruimhartig omarmt.Vandaag is wederom zeer duidelijk gemaakt dat de NAVO zal zorgen voor
opvolging van de Nederlandse troepen in 2010. Het is ook goed dat de minister
van Defensie heeft gezegd dat de OMLT’s niet voor een kip-of-eiprobleem
zullen zorgen bij de groei van het Afghaanse leger.Ons politieke oordeel zullen wij morgen in de derde termijn geven, na
de finale afweging ’s ochtends in de fractie.De heer Van Dam (PvdA): Dank aan de regering
voor de uitgebreide beantwoording en voor de toezeggingen die zijn gedaan.
Ook na deze beantwoording is evident dat er geen militaire oplossing is voor
de situatie in Afghanistan, maar dat militaire inzet voorlopig onontbeerlijk
is. Die inzet is alleen verantwoord bij een goede politieke strategie en een
goede ontwikkelingsstrategie. Het antwoord van de regering geeft wat dat betreft
vertrouwen. Hopelijk wordt er in NAVO-verband ook overeenstemming over bereikt.
Wij zullen daarover verder spreken in het kader van de NAVO-top in Boekarest.Dank voor de antwoorden over Pakistan en dank voor de antwoorden over
het ondersteunen van het leggen van contacten tussen de Afghaanse overheid
en de taliban in alle geledingen, zoals de minister van Buitenlandse Zaken
zei. Is het mogelijk dat wij voortaan in het periodieke overzicht dat wij
krijgen van de voortgang in Afghanistan ook worden geïnformeerd over
de resultaten die in dat verband zijn bereikt? Ik begrijp dat een deel van
die inspanningen in het geheim plaatsvindt, zoals de Afghaanse minister van
Defensie, de heer Wardak, heeft aangegeven, maar voor zover dat mogelijk is,
willen wij worden geïnformeerd over resultaten die worden geboekt in
de contacten met gematigde taliban.Dank ook voor de toezegging van de minister van Defensie om te blijven
aansturen op verdere opbouw van het Afghaanse leger, ook in Uruzgan. Dank
aan de minister van Buitenlandse Zaken voor zijn toezeggingen over de opbouw
van de Afghaanse politie. Deze twee punten zijn voor mijn fractie van groot
belang voor de ontwikkelingsstrategie in Uruzgan. Tevens ben ik blij met het
antwoord van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over het concreet
maken van het streven naar civilisering. De richting was al goed, maar ik
heb in eerste termijn al aangegeven dat mijn fractie dit kabinet graag afrekent
op daden. Civilisering van het PRT is zeer belangrijk. Wij zullen monitoren
hoe dat gaat en daarop in de komende jaren regelmatig terugkomen.Ik heb van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking volgens mij geen
antwoord gehad op mijn vraag over de wenselijkheid van een openbaar masterplan.
Dat lijkt mij gewenst in het kader van de missie, zodat wij helder met elkaar
kunnen communiceren over de structuur die relevant is voor de missie. Ik heb
ook aangegeven dat de communicatie over deze missie beter moet. Het gebrek
aan draagvlak in de Nederlandse samenleving heeft voor een deel te maken met
ontoereikende communicatie. Betere communicatie kan ook van groot belang zijn
voor onze militairen die te vaak in Nederland scepsis ontmoeten, zoals ik
in eerste termijn al zei.Ik was niet tevreden met de beantwoording door de minister van Defensie
van de vraag over de nazorg. Eigenlijk heeft de minister van Defensie gezegd:
bespreekt u dat met mijn staatssecretaris; wij hebben het allemaal in de begroting
geregeld. Ik sluit mij aan bij de woorden van de heer Voordewind: het hoort
echt hier thuis. In de begroting van de missies zijn alle kosten uitgeschreven,
behalve die van nazorg. Dat is een verkeerd signaal. De nazorgkosten
horen in de missiebegroting. Wij kunnen dus op basis van het antwoord niet
zeggen dat wij ervan overtuigd zijn dat de honderden mensen die de komende
jaren met lichamelijke of psychische klachten te kampen zullen hebben, kunnen
rekenen op de juiste hulp. Kan de minister van Defensie voordat het plenaire
debat over de missie begint, uiteenzetten waar het geld in de begroting zit
waarmee de juiste hulp kan worden geregeld voor de 17 000 veteranen over
wie wij het hebben en waarmee in opvang en ondersteuning van hun thuisfront
wordt voorzien?In antwoord op mijn vraag over de financiering van deze missie zei de
minister klip en klaar: deze missie is volledig en degelijk gefinancierd.
Aan die uitspraak zullen wij hem houden. Die uitspraak houdt in dat er geen
onvoorzienbare kosten meer uit de hoge hoed zullen komen in de komende maanden.
Meevallers en tegenvallers kunnen altijd voorkomen, maar de verwerking daarvan
verloopt via de gebruikelijke procedure. De minister heeft daarvan gezegd:
het voortzettingsvermogen van Defensie is gegarandeerd. Dat is een politiek
commitment en ook daaraan zullen wij deze minister houden.De heer Van Bommel (SP): Voorzitter. De regering
heeft de propaganda van de secretaris-generaal van de NAVO niet overgenomen,
en daar ben ik blij om. Uitspraken als «wij zijn aan de winnende hand»
worden niet door de Nederlandse regering onderschreven. Die spreekt liever
over het irrelevant maken van de taliban en schrijft in de brief dat het niet
primair gaat om het behalen van een militaire overwinning op de taliban. Dat
lijkt mij een stuk verstandiger, maar dat laat onverlet dat onze bezwaren
tegen deze missie overeind zijn gebleven. Ik zal deze nu niet herhalen. Morgenavond
wordt de derde termijn van dit debat gehouden.Enkele vragen zijn tot ontevredenheid van mijn fractie beantwoord, enkele
niet volledig en ook enkele helemaal niet.De vraag over het aantal gevangenen heb ik ook gesteld om te komen tot
een beoordeling van de inzet van militairen. Ik veronderstelde in mijn eerste
termijn dat het ging om veertien gevangenen, omdat in de regeringsreactie
op het rapport van Amnesty International stond dat van de 87 gearresteerden
er nog veertien gevangen zaten in Kaboel. Nu blijken het er slechts negen
te zijn. Is die «oogst» van een jaar lang militaire inzet niet
zeer mager? Wij hebben het immers over de strijd tegen het internationale
terrorisme. De minister heeft in zijn bijdrage benadrukt dat het daarom gaat.Wij horen heel weinig van de regering over Pakistan. De oplossing kan
alleen maar een regionale zijn. Eigenlijk moeten wij zeggen dat de federale
overheid afwezig is in de betreffende gebieden van Pakistan; en wij weten
waarom. Daar ligt een groot probleem vanwege de open grens en de trainingskampen én
het volledig ontbreken van enige bevoegdheid van de internationale gemeenschap
om er iets te doen. Ik zeg helemaal niet dat er een invasie moet plaatshebben.
Ik zeg wel dat er een groot probleem ligt. Ik herhaal wat ik in eerste termijn
zei: met die open grenzen blijft het dweilen met de kraan open.Ik heb vragen gesteld over het onderscheid tussen de operatie Enduring
Freedom en ISAF, omdat ik wil weten wat de resultaten zijn van Enduring Freedom.
Ik doel niet op het opleiden van Afghaanse militairen, wat in het kader van
die missie is gebeurd. Ik doel op de resultaten van de Amerikaans geleide
oorlog onder Enduring Freedom. Er is natuurlijk sprake van een juridisch onderscheid,
maar als er op de grond dingen gebeuren die eigenlijk gewoon onder ISAF zouden
kunnen gebeuren, zoals het opleiden van Afghaanse militairen, dan is het de
vraag waarom dat onderscheid er überhaupt nog is. Deze politieke vraag
die ik aan de regering heb gesteld, is niet beantwoord.Wat het voortzettingsvermogen van Defensie betreft, heb ik uit de brief
geciteerd. Daarin staat: De missie mag niet leiden tot onoverkomelijke problemen bij de instandhouding van de krijgsmacht. Dank je de koekoek!
Als het wel zo was, zouden wij de Nederlandse krijgsmacht aan het opeten zijn
met deze missie. Het voortzetten ervan betekent wel, zo wordt gesteld, dat
enkele toegezegde bijdragen voor de NATO Response Force moeten worden teruggetrokken.
Dat betekent dan toch dat wij de geplande vermogens van de Nederlandse krijgsmacht
wel degelijk al aan het aanspreken zijn? Collega Van Baalen heeft natuurlijk
helemaal gelijk als hij dan dringend op zoek gaat naar zekerheid in de Voorjaarsnota
dan wel in de vorm van reserves, HGIS-gelden of wat dan ook. Desondanks staat
er op pagina 35 van de brief dat Defensie maatregelen zal nemen teneinde de
krijgsmacht op het huidige niveau te kunnen laten opereren. Dat betekent dat
de bal toch weer bij Defensie ligt. Ik verzoek de minister duidelijkheid te
geven op dat punt.Wat de rol van de VN betreft, is het natuurlijk al te gemakkelijk om maar
weer te verwijzen naar het Wereldvoedselprogramma, naar de ontwikkelingsorganisatie
UNDP of de drugsbestrijding. Dat zijn uitvoerende VN-organisaties. Het gaat
natuurlijk om meer politieke leiding van de Verenigde Naties in het politieke
proces in Afghanistan. Graag krijg ik een antwoord op dat punt.De heer Van Baalen (VVD): Voorzitter. Het
is van groot belang dat de ministers namens de regering er ten volle van overtuigd
zijn dat twee extra jaren in Uruzgan goed zijn voor de situatie aldaar, dus
voor de Afghanen. Dat betekent dat als er door onze militairen offers moeten
worden gebracht– en dat is gemakkelijk gezegd vanuit deze stoel –
deze gerechtvaardigd zijn. Die duidelijke overtuiging en uitspraak zijn voor
de VVD-fractie het belangrijkste winstpunt van deze avond.Er is ook duidelijkheid gekomen over de eindigheid van de missie. Er is
gesproken over de partners en het is duidelijk dat de regering er ten volle
van overtuigd is dat ze het met die partners, en eventuele extra partners,
aankan. Er is duidelijk gemaakt dat operaties naast Uruzgan niet mogen leiden
tot extra druk op Uruzgan.Alleen over het financiële aspect is ondanks de vele woorden die
er zijn gesproken onduidelijkheid blijven bestaan. Mevrouw Van Gennip sprak
er al over namens de CDA-fractie. De heer Van Dam deed hetzelfde namens de
PvdA-fractie en de heer Voordewind namens de fractie van de ChristenUnie.
De VVD-fractie wil dan ook nu klip en klaar van de minister van Defensie horen
dat hij de volledige politieke verantwoordelijkheid neemt dat de operaties
in Uruzgan niet leiden tot het inboeten aan operationele capaciteit van de
krijgsmacht. Hij wordt dan gedekt door de uitspraken die minister Bos in het
openbaar heeft gedaan, maar ik vraag de minister om dit volmondig uit te spreken.De heer Van Bommel (SP): Hoe moeten wij dit
zien in het licht van de opmerkingen die in de brief zijn gemaakt over de
NATO Response Force?De heer Van Baalen (VVD): Het is natuurlijk
aan de regering om uit te spreken in hoeverre nog aan de verplichtingen wordt
voldaan, maar waar de NAVO ons niet heeft afgelost, mag de Nederlandse regering
bekijken in hoeverre zij aan de NRF een bepaalde capaciteit onttrekt. Want,
nogmaals, de liefde moet van twee kanten komen. De NAVO heeft een verantwoordelijkheid
op dit gebied die niet is waargemaakt. Het is dus aan de Nederlandse regering
om te bepalen of zij de bondgenootschappelijke verplichtingen binnen NRF (en
ook binnen de European Union Battle Groups) kan nakomen. En dan geloof ik
de regering op haar woord, zoals dat hoort.De heer Pechtold (D66): Ik heb net even de
ontwikkeling van de financiën zitten bekijken. Omdat het in de artikel
100-brief anders staat, zoals de heer Van Bommel al zei, heb ik er behoefte
aan dat de regering ons dit schriftelijk voor morgenavond bevestigt. Want
anders hebben wij over een jaar of anderhalf aan de ene kant
een verslag van een tweede termijn en aan de andere kant een artikel 100-brief
met een duidelijk andere tekst op dit punt. Omdat ik dit zelf ook een belangrijke
voorwaarde acht, is volgens mij de enige mogelijkheid dat ons dit morgen schriftelijk
wordt bevestigd.De heer Van Baalen (VVD): Als het wordt uitgesproken,
zoals ik dat net heb voorgesteld, dan staat het op schrift, want er wordt
een woordelijk verslag van dit debat gemaakt. Wij hebben nu een overleg met
de regering over verduidelijking van de artikel 100-brief en van uitspraken
die op de televisie of in kranten zijn gedaan. Als minister Van Middelkoop
de uitspraak doet die ik hem heb voorgelegd, dan geldt dat voor mij als even
goed als wanneer die op schrift zou zijn vastgelegd. Nogmaals, het is aan
hem en zijn collega’s om te beoordelen of zij een schriftelijke bevestiging
willen geven.De heer Wilders (PVV): Het was echt indrukwekkend
om te zien hoe de minister van Defensie ongeveer tien minuten lang door de
knieën ging, daartoe uitgenodigd door collega Van Baalen, en als een
volleerde buikspreekpop zo ongeveer alles nazei wat de heer Van Baalen hem
opdroeg te zeggen. Het zal zeker ook wel goed komen wat die financiën
betreft. Het deed mij wel even denken aan het eerste besluit om naar Uruzgan
te gaan toen, destijds nog collega, Koenders enorm veel stroop om de mond
werd gesmeerd en iedereen hem namens de regering vertelde dat het vooral een
opbouwmissie zou worden en geen vechtmissie. Wij weten hoe al die toezeggingen
in de praktijk zijn uitgepakt. Ik wens de heer Van Baalen dan ook veel succes.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft de beste antwoorden gegeven
en wel op mijn vragen over Cordaid. Ik dank hem daarvoor. Daartegenover staat
dat de minister van Buitenlandse Zaken de meest teleurstellende antwoorden
heeft gegeven. Hij vindt het zo te zien gelukkig leuk dat ik dit zeg, maar
het is heel serieus. Hij geeft niet echt een helder antwoord op de vraag waarom
er geen andere NAVO-landen voor Uruzgan zijn gevonden. Hij draait en is heel
mistig over hoe het komt dat er geen andere NAVO-lead nation is gekomen. De
minister-president heeft vorig jaar in februari nog gezegd dat andere NAVO-landen
het zouden overnemen. De minister van Buitenlandse Zaken zegt nu: ja, maar
in februari was er een nieuw kabinet. En: in augustus hebben wij het toch
aan de Kamer verteld. Het is allemaal schimmig en belooft weinig goeds voor
de toekomst.Ik heb geprobeerd een serieus voorstel te doen, al is de minister het
niet met mij eens. Ik heb in eerste termijn gevraagd of het geen optie zou
zijn om er, maar dan niet als lead nation, met maximaal driehonderd man naartoe
te gaan en om te proberen de NAVO te bewegen een andere lead nation aan te
wijzen. Ik kan mij voorstellen dat het niet zijn eerste optie is, maar mijn
voorstel verdient volgens mij wel een serieus antwoord. Die beleefdheid heeft
de minister niet opgebracht.Al met al zullen ook wij pas morgen onze definitieve conclusie trekken,
maar wat onze steun betreft ziet het er niet erg positief uit voor dit kabinet.Mevrouw Peters (GroenLinks): Voorzitter. De
minister van Buitenlandse Zaken kan zich natuurlijk wel voorstellen dat wij
als GroenLinksfractie zeer verheugd zijn dat de Nederlandse regering nu zegt
aan alle GroenLinkselementen van de alternatieve strategie tegemoet te zijn
gekomen. Ik wil dan natuurlijk van de minister van Buitenlandse Zaken horen
hoe hij de politieke steun aan de Operation Enduring Freedom gaat intrekken
en hoe hij gaat bewerkstelligen dat de terroristenjacht in het kader van Operation Enduring Freedom ophoudt. Als hij dat niet precies wil doen, kan hij
ons dan wel uitleggen wat de terroristenjacht van OEF nog aan nuttigs oplevert?Kan de minister aangeven hoe hij de collectieve militaire offensieven
gaat staken en gaat omzetten in een defensieve presentie en opleidingspresentie?
Als hij daartoe niet geheel bereid is, kan hij dan aangeven welk nut de d
van defence in de geïntegreerde benadering oplevert? Dat heb ik van geen
der bewindslieden gehoord. De zogenaamde inktvlek was geen succes. Het veroveren
van nieuw terrein met offensieven was ook geen succes, want het terrein wordt
steeds verloren en moet dan weer heroverd worden.Ik ben ook heel benieuwd naar hoe de Nederlandse inzet zal zijn wanneer
de minister gaat pleiten voor een VN-rol bij het opstellen van het stappenplan
voor de onderhandelingen met de taliban. Want dat moet toch echt wel meer
zijn dan een Gordon Brownplan, dat eigenlijk geen midden kent tussen overgeven,
gevangennemen en doodmaken. Onderhandelen betekent een vredesakkoord ambiëren
op een niet-gewelddadige manier. Dat betekent dat er iets van de politiekemachtkoek
zal moeten worden verdeeld.Mijn vraag over Pakistan was een serieuze. Hoe kun je daar het extremisme
aanpakken dat zoveel kenmerken vertoont van het extremisme dat je in Afghanistan
wilt bestrijden? Is daar defence voor nodig? Of volstaat het om daar in te
zetten op diplomacy and development? Hoe pak je die grenzen en die kampen
aan als je dat niet doet via een invasie, een offensief of internationale
militaire inmenging? Het is een serieus probleem. Ik ben ervan overtuigd dat
het kabinet onderkent dat het een probleem is, maar ik heb nog te weinig gehoord
over hoe het dit probleem wil aanpakken.De heer Van Dam (PvdA): Om ervoor te zorgen
dat een en ander scherp is voor het debat van morgen wil ik nog een vraag
stellen. Als ik het goed beluister, zegt GroenLinks nu: van de zestien punten
in onze alternatieve strategie resteren er voor het debat van morgen nog twee,
namelijk de rol van Operation Enduring Freedom en de rol die offensieve acties
spelen. De fractie zal op basis daarvan uiteindelijk haar afweging maken.
Volgens mij liggen de regering en GroenLinks niet zo ver uit elkaar wat de
taliban en Pakistan betreft. Heb ik gelijk dat er van de zestien punten twee
resteren?Mevrouw Peters (GroenLinks): Als het standpunt
van de Partij van de Arbeid en dat van GroenLinks niet zo verschillen wat
de taliban en Pakistan betreft, dan noteer ik dat graag en incasseer ik dat
morgen graag. Als dat het geval is, resteren er inderdaad nog twee breekpunten.
Er zijn evenwel meer verschillen. Daarop kan ik morgen uitgebreider ingaan,
maar OEF en de collectieve offensieven zijn inderdaad breekpunten.De heer Voordewind (ChristenUnie): Ook ik
dank de ministers, met name de minister van Defensie, voor de heldere uiteenzetting
over deze missie en de financiën. De minister van Defensie heeft duidelijk
gezegd dat de instandhouding van de krijgsmacht niet in gevaar mag komen.
Dat vindt mijn fractie een goede insteek. Wij hebben er alle vertrouwen in
dat dit in de Voorjaarsnota goed zal worden geregeld.De heer Van Baalen (VVD): De heer Voordewind
spreekt het vertrouwen uit dat het allemaal goed wordt geregeld. Ik neem aan
dat dit voor hem betekent dat het goed wordt geregeld buiten bezwaar van de
Defensiebegroting en dat hij is vergeten dat te zeggen.De heer Voordewind (ChristenUnie): Dat is
inderdaad wat ik bedoelde.Waarom ziet de minister de kosten van de nazorg niet als gerelateerd zijnde
aan de missie zelf?Dank voor de brief van de secretaris-generaal van de NAVO in antwoord
op de brief van de minister van Buitenlandse Zaken. Die geeft onze fractie
genoeg duidelijkheid over het feit dat de NAVO nu al op de hoogte is van ons
vertrek in 2010.Overigens dank voor de toezegging dat zal worden gekeken naar het staartje
van de nazorg aan teruggekeerde militairen en het verhogen van de respondentie
op die vragenlijst. Het gaat mij erom dat men goed zicht krijgt op de problemen
die eventueel ontstaan bij terugkerende militairen, met name bij de niet-actieven
die wij daarna niet goed in beeld houden. Ik wacht de resultaten af die de
minister over zal leggen.Goed dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft toegezegd dat
er in het kader van de wederopbouw meer OS-deskundigen worden toegevoegd aan
ons PRT. Wanneer gaat dat precies gebeuren en om hoeveel mensen gaat het?
Waarom gaan de mensen van ons PRT op dit moment zo weinig de poort uit? Wij
ondersteunen het voorstel van de fractie van de Partij van de Arbeid om tot
een masterplan te komen voor de wederopbouw. Ik wil dat gekoppeld zien aan
het eerder door mij verzochte overzicht van wederopbouwactiviteiten, inclusief
de actoren. In de antwoordenlijst wordt inderdaad precies opgesomd welke resultaten
er tot nu toe zijn bereikt. Echter, het gaat er mij en waarschijnlijk ook
de fractie van de Partij van de Arbeid om, voor de nu gereserveerde 25 mln.
en 34 mln. een overzicht te krijgen van wie de komende tweeënhalf jaar
wat gaat doen en voor welk bedrag.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Ik dank
de drie bewindslieden voor de uitgebreide beantwoording, al moet ik zeggen
dat ik er wel een wisselend beeld aan heb overgehouden. Ik was verreweg het
meest tevreden met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking die met veel
enthousiasme en zeer gedetailleerd zijn plannen beschreef. Mij bekroop daarbij
wel de vraag waarom dat niet allemaal kan gebeuren in het noorden van Afghanistan.
Ik heb het idee dat hij daar in twee jaar veel meer zou kunnen doen dan in
Uruzgan.Ik was er destijds bij toen het plan-Ferrier in de vorm van een mooi amendement
met dekking erbij werd ingediend. Het is omgezet in een motie. Ook vanavond
blijkt weer dat dit plan als een hete aardappel door de coalitie gaat. Dat
maakt het er allemaal niet concreter op.Mevrouw Van Gennip (CDA): Ik ben blij om te
horen dat de heer Pechtold het kennelijk een goed plan vindt. Wij hebben er
een uitgebreide discussie over gehad. Hij rept nu van een hete aardappel.
Dat is wat anders dan het omarmen van het plan, wat hij eerst deed. Is hij
nog steeds enthousiast over het idee dat in het plan is neergelegd om te zorgen
voor alternatieve fruitteelt in Afghanistan, met name Uruzgan?De heer Pechtold (D66): Mevrouw Van Gennip,
nu krijgt u toch een antwoord. Sterker nog, het amendement dat uw fractie
had ingediend, heb ik overgenomen, omdat u in tweede termijn te laf was om
het vast te houden, omdat het van de PvdA-fractie niet mocht. Weet u nog?
Mevrouw Gill’ard kwam terug en zei: dat mag niet. Toen kwam er zo’n
flauwig motietje. Dus ik heb het omarmd. U moet nog zien dat u die hete aardappel
door dat saffraanveld heen krijgt!De voorzitter: Mijnheer Pechtold, vervolgt
u uw betoog maar.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Ik heb
hier in mijn tekst staan: ik heb met verbazing het stukje theater gezien dat
de minister van Defensie met de woordvoerder van de VVD heeft opgevoerd. Ik
had elke keer het idee dat de bal in het doel lag en dan verplaatste de minister
het doel weer waardoor de heer Van Baalen weer een briefje moest
sturen richting de coalitie over wat er echt moest worden gezegd. Ik begrijp
het nu goed: in 2010 is de situatie niet slechter dan die in 2006 was, inclusief
de nazorg. Ik zou die er maar gewoon bij pakken, dan hebben wij dat punt ook
binnen. Ik blijf erbij dat het beter op papier kan worden gezet, omdat ik
strijdigheid zie tussen wat in de artikel 100-brief staat en wat hier vanavond
is gezegd. Ik kan het mij nog herinneren, zo’n premier die in een debat
zei: twee jaar is twee jaar. Dat staat zwart op wit, maar wat koop je daar
na anderhalf jaar voor? Ik zie het dus liever op papier met een handtekening
eronder.Ik heb vijf reacties van militaire bonden opgetekend over uitzenddruk,
medisch personeel, uitstroom van ervaren militairen en ga zo maar door. Het
stelt mij teleur dat de minister van Defensie daarop geen reactie heeft gegeven.
Ik vind het belangrijk tegenover die mensen die misschien meeluisteren, dat
de minister zich daarover uitspreekt. De bonden hebben op de hoorzitting hier
nogal stevige reacties gegeven.Met de minister van Buitenlandse Zaken blijf ik een probleem houden over
dat integrale plan. Ik heb echt gevraagd waar wij als internationale gemeenschap
mee bezig zijn in Afghanistan. Als antwoord kreeg ik: de NAVO komt in april
2008, de EU gaat in de RAZEB aan de slag en dan gaan wij ook nog met OEF bezig
en met de Verenigde Naties. Waar komen die vier samen? Mijn voornaamste vraag
is waar het totaalplan is waar ik alleen al deze vier partners in belangrijke
mate aan zou kunnen houden.Het derde land blijft een moeilijk punt. Afghanistan vind ik een vondst,
maar niet een waarmee ik blij ben. Ik heb Wardak al een paar keer horen zeggen
dat hij met die mannen komt, maar ik geloof dat hij dat aan iedere delegatie
belooft die langskomt.De brief van De Hoop Scheffer is duidelijk. Even doorkauwend op die keiharde
datum waaraan naar ik merk de coalitiepartijen en alle andere partijen vasthouden,
stel ik vast dat alle argumenten die wij nu bij elkaar weten te krijgen om
langer te blijven natuurlijk wegvallen op het moment dat je met z’n
allen vastzit aan zo’n harde datum, want als er dan niemand komt, betekent
dat uiteindelijk wel een vernietiging van het werk van de jaren daarvoor.
Ik vind het onverstandig om van zo’n keiharde datum uit te gaan, maar
daaruit mag men niet opmaken dat ik zeg: gooi die brief maar weg.Voorzitter. Uiteindelijk zal het in de derde termijn van dit debat voor
mijn fractie aankomen op vertrouwen. Vertrouwen in de slagingskans die wij
hier vanavond met ons allen inschatten. Voor een deel is dat gebaseerd op
de ervaringen van de afgelopen tijd en voor een deel op de antwoorden op de
vele vragen die met steun van de medewerkers van drie ministeries in korte
tijd zijn gegeven. Mijn waardering zal in ieder geval daarvoor blijvend zijn.
Dat geldt ook voor mijn waardering voor de mensen die in het veld de afgelopen
tijd stevig werk hebben verricht. Uiteindelijk zullen wij morgen in de fractie
de vraag bespreken of wij vertrouwen hebben in wat hier vanavond is gewisseld.De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter.
Allereerst dank ik de bewindslieden voor de beantwoording. Het is een lang
debat geweest. Heel veel nieuws heb ik eerlijk gezegd niet gehoord. Dat wordt
nog wel eens gebruikt als een negatief oordeel, maar in dit geval wil ik er
een compliment aan verbinden voor de gedegenheid van de voorbereiding. Na
een uitvoerige artikel 100-brief, een voorgeschiedenis in de vorm van een
besluit dat al in het verleden is genomen om met deze missie te beginnen,
met alle voorbereidingen die erbij horen, en een vraag- en antwoordronde van
181 bladzijden, is gebleken dat de belangrijkste vragen al waren beantwoord
in de aanloop naar dit debat. Ik ben daar eerlijk gezegd blij om. Onze inzet
was om een verheldering te krijgen van een aantal belangrijke randvoorwaarden,
onder andere ten aanzien van de financiën, waarover in de artikel 100-brief
en de beantwoordingsbrief nog enkele onduidelijkheden bij ons bestonden. Ik
heb vanavond met hoofdletters genoteerd: de missie is volledig
en degelijk gefinancierd. Wij zullen het kabinet eraan houden dat reële
extra kosten, of die nu uit slijtage of uit operationele verliezen voortvloeien,
geen extra aanslag op het Defensiebudget zullen vormen. Er mag dus geen sprake
zijn van gemiezemuis die deze missie en de inzet van de militairen onwaardig
is. Ik sluit mij aan bij de vragen over de specificatie van de kosten van
nazorg bij deze missie en bij de vraag van collega Van Baalen aan de minister
om een aanscherping namens het kabinet.Wij waarderen de stevige inzet op de Afghanisering van de veiligheidsstructuur
in zowel kwantitatieve als kwalitatieve zin waar het gaat om leger en politie.
In het bijzonder de inzet voor de politie blijft van belang, omdat de politie
de achilleshiel is van de veiligheidsstructuur.De voorzitter: Wij zijn hiermee gekomen aan
het einde van de tweede termijn van de Kamer. Ik verzoek de ministers kort
te antwoorden op de vragen die er zijn gesteld, rekening houdend met het plenaire
debat dat morgen wordt gehouden.Minister Verhagen: Voorzitter. Ik dank de
leden van de Tweede Kamer voor hun reactie in tweede termijn en voor de resterende
vragen die aan mij zijn gesteld.Mevrouw Van Gennip, de heer Van Bommel en met name de heer Pechtold vroegen
specifiek naar de coördinatie van de verschillende activiteiten van VN,
EU en NAVO. Mevrouw Van Gennip vroeg hoe de Nederlandse regering aankijkt
tegen een zwaardere coördinator in de plaats van de huidige vertegenwoordiger
van de VN, de heer Königs. Het is duidelijk dat Nederland ook in de discussies
met zijn partners heeft gepleit voor een zwaardere coördinerende rol
van de VN. Ik heb dat om te beginnen gedaan in de uitvoerige discussie die
voorafgaande aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York
is gevoerd tussen alle partijen die erbij betrokken zijn, inclusief Afghanistan.
In de afgelopen NAVO-Raad is ook het element van een zwaardere persoon als
coördinator naar voren gekomen. Het is duidelijk dat inmiddels alle NAVO-partners
pleiten voor een zwaardere coördinerende rol van de VN. Daarom is de
secretaris-generaal van de Verenigde Naties opgeroepen om een zware VN-vertegenwoordiger
in Afghanistan te benoemen. Ik heb al gemeld dat wij als Nederland voorstander
zijn van de aanstelling van een zeer zware VN-coördinator om de samenhang
en de slagkracht van het internationale optreden te verbeteren. Ik heb ook
gezegd dat dit de verantwoordelijkheid van de Afghaanse regering onverlet
laat. Iets anders zou haaks staan op ons streven naar Afghanisering.Daarnaast telt dat de VN en hun organisaties dagelijks in Uruzgan actief
zijn bij de praktijk van de wederopbouw. De heer Koenders is daarop specifiek
ingegaan. In Veiligheidsraadresolutie 1776 van 19 september 2007 wordt
gesteld dat op het punt van de onderlinge politieke dialoog en de rule of
law de inspanningen zijn gericht op de synergie tussen de VN en ISAF.De meest concrete vraag van de heer Pechtold was eigenlijk waar die coördinatie
samenkomt. Ik heb de NAVO, RAZEB, Boekarest en de VN genoemd. Omdat vaak dezelfde
partijen aan tafel zitten, zijn dat de fasen waarin je eigenlijk stappen zet
in de richting van de zwaardere coördinerende rol van de Verenigde Naties.
Het is absoluut de bedoeling dat dit op de NAVO-top in Boekarest kristalliseert
op basis van het militair en politiek strategische plan. In de tussentijd
is er sprake van coördinatie door de Joint Coordination and Monitoring
Board, waarin de VN, de Europese Unie, de NAVO, de VS, Rusland, China, Afghanistan
et cetera zitting hebben. Over hoe het specifiek voor het zuiden moet worden
vertaald, overleggen wij op ministerieel niveau met alle landen die in het
zuiden actief zijn, zoals Canada, het Verenigd Koninkrijk, Australië,
Estland en Roemenië.Wij zijn van mening, mede op basis van wat wij met uw Kamer hebben besproken,
dat het noodzakelijk is om de strategie te vernieuwen, met name wat de rol
betreft van de NAVO in relatie tot de andere organisaties. Voor die vernieuwing
hebben wij de NAVO-top in Boekarest uitgekozen. Er wordt gewerkt aan het Afghanistan
Compact, het totaal aan afspraken van de internationale gemeenschap met de
Afghaanse regering. Ik ben het eens met de leden die hebben gesteld dat wij
meer initiatieven moeten ontplooien voor de vernieuwing van het Afghanistan
Compact, dat omvat wat wij met ons allen willen en doen.De heer Van Bommel is specifiek ingegaan op de kwestie van de gevangenen.
Dat hij het succes van de missie afmeet aan het aantal mensen dat nu nog in
een Afghaanse gevangenis zit (9 van de aangehouden 87), is een redenering
die ik niet volg. Wij meten het succes van de Nederlandse politie ook niet
af aan het aantal mensen dat uiteindelijk veroordeeld in de Nederlandse gevangenissen
zit. Het is een onzinnige vergelijking. Criminelen horen in Afghanistan te
worden opgepakt door de Afghaanse politie. ISAF is betrokken bij de aanhouding
van strijders of vermeende strijders. De minister van Defensie is zeer uitvoerig
ingegaan op de activiteiten van ISAF inzake de veiligheid in Afghanistan.
De heer Van Bommel kan het succes van het geheel van de activiteiten van ISAF
niet afmeten aan het aantal mensen dat uiteindelijk in het gevang is gekomen
op basis van een arrestatie door Nederlandse militairen die deelnemen aan
ISAF.De heer Van Bommel (SP): Wij krijgen een voorstel
voorgelegd tot verlenging van de uitzending van Nederlandse militairen met
zeer zware wapens naar Afghanistan. Het is een flink opgetuigde missie. Er
wordt gesproken over offensieve operaties. Er wordt grootschalig militair
geweld ingezet. Op vragen daarover krijgen wij van de regering niet te horen
hoeveel opstandelingen er zijn gedood noch hoeveel burgerslachtoffers er zijn
gemaakt. Het enige concrete antwoord dat wij krijgen, is dat er zegge en schrijve
negen mensen na een jaar nog in de gevangenis zitten. Dat vind ik een heel
mager resultaat voor een jaar militaire inzet. Ik mag daar dan toch wel een
opmerking over maken?Minister Verhagen: Ik ga ervan uit dat de
Kamer haar oordeel baseert op het totaal aan informatie die de Nederlandse
regering verstrekt, ook over lopende operaties. In de verslaglegging over
bijvoorbeeld Chora is uitvoerig ingegaan op het punt van de slachtoffers.
Het is bovendien naar mijn mening niet de primaire taak van de Nederlandse
militairen om na een gevecht te gaan tellen hoeveel slachtoffers er zijn gevallen
of hoeveel militaire tegenstanders er zijn gesneuveld. Mocht de heer Van Bommel
dat willen vragen van de Nederlandse militairen, dan zal ik aan zijn verzoek
geen gehoor geven. Als hij zijn instemming met voortzetting van de missie
hieraan verbindt, dan is dat een jammerlijke zaak, omdat ik er geen positief
antwoord op kan geven.De heer Wilders was teleurgesteld over het antwoord. Daarover ben ik weer
teleurgesteld, omdat ik wel serieus ben ingegaan op de redenen waarom wij
ervoor hebben gekozen als Nederland lead nation te blijven. Wij kunnen dan
meer invloed hebben op de wijze waarop gevangenen worden overgedragen en op
de wijze waarop mensenrechten worden gerespecteerd. Wij kunnen de Afghaanse
regering eerder aanspreken op hoe ze omgaat met allerlei aspecten, bijvoorbeeld
de mediawetgeving en de amnestiewetgeving. Wij kunnen een veel grotere invloed
uitoefenen op de totstandkoming van het Afghanistan Compact. Ik heb al gezegd
dat wij niet de tweede viool willen spelen bij de veiligheid van de Nederlandse
militairen en de wijze waarop zij opereren. Wij willen kunnen bepalen onder
welke voorwaarden en hoe zij opereren. Juist om daarop invloed te kunnen blijven
hebben, hebben wij ervoor gekozen om als lead nation mee te doen. Denemarken
is met ruim 600 man actief in Helmand, maar heeft minder invloed op hoe ISAF
in Helmand opereert of op de afspraken van het Verenigd Koninkrijk
met de Afghanen en dergelijke. Zo’n situatie willen wij niet. Vandaar
dat ik er teleurgesteld over ben dat de heer Wilders mijn antwoord daarover
teleurstellend vond.Wat het zoeken naar een andere partner betreft, heb ik gemeld dat wij
in februari zijn aangetreden als kabinet. Dat is niet vaag, maar heel concreet.
In onze eerste correspondentie met de Tweede Kamer over Afghanistan, de brief
van 23 maart, hebben wij drieën uw Kamer al geschreven dat wij nader
zouden bekijken of en, zo ja, hoe Nederland na augustus 2008 zou blijven bijdragen
aan ISAF. Wij hebben uw Kamer dat gemeld naar aanleiding van het bezoek dat
wij gedrieën aan Afghanistan hadden gebracht. Op 29 juni volgde
de formele kennisgevingsbrief, met de toevoeging: al dan niet in gewijzigde
vorm. Dit kabinet heeft dus van het begin af aan duidelijk gemaakt dat het
een eigen afweging wilde maken. Die eigen keuze is in alle transparantie geschied.
Alle opties lagen daarbij open, zoals wij uw Kamer hebben gemeld.De heer Van Dam of de heer Van Bommel stelde dat het de omgekeerde volgorde
is geweest: een kennisgevingsbrief voordat er een formeel schriftelijk verzoek
van de NAVO kwam. Dat is gebeurd, omdat wij op basis van onze eigen afweging
die optie hebben willen openhouden. Dat is niet vaag. Dat is in alle transparantie
met uw Kamer op verschillende tijdstippen gewisseld.De heer Wilders (PVV): Het is in ieder geval
niet logisch. De minister heeft in eerste termijn gezegd dat alle opties open
waren en dat dit ook de mogelijkheid inhield dat Nederland niet als lead nation
zou gaan, want daarover is pas in augustus gecommuniceerd. Op het moment dat
alle opties open waren, zou het toch logisch zijn geweest om te zoeken naar
een andere lead nation voor het geval dat de Nederlandse regering later niet
zou besluiten dat Nederland als lead nation zou gaan fungeren?Minister Verhagen: Ik heb gezegd, dat wij
na de kennismakingsbrief klip en klaar aan de NAVO hebben gemeld dat voor
ons alle opties open lagen. Dat betekende dus: weggaan, doorgaan in de huidige
vorm of doorgaan in gewijzigde vorm. In augustus is door de NAVO formeel aan
ons verzocht om als lead nation te blijven. Wij hebben toen gesteld: wij willen
die optie bekijken, maar onder een aantal voorwaarden. Die waren: er moet
sprake zijn van duidelijke solidariteit van andere landen om ook in Uruzgan
actief te zijn en wij moeten het überhaupt wel militair kunnen. Met andere
woorden, het voortzettingsvermogen moet gegarandeerd zijn. Dat betekent dat
enkele zaken in ieder geval door andere landen moeten worden overgenomen.
Ook is gesteld dat onze bereidheid om die optie te bezien geenszins inhield
dat de NAVO ervan kon uitgaan dat wij zouden blijven en dat het dus nog steeds
mogelijk was dat wij ons geheel zouden terugtrekken. Daar is geen woord Spaans
bij geweest. Dat was niet vaag, maar buitengewoon helder. Dat is verschillende
keren met de NAVO gecommuniceerd.De heer Wilders (PVV): Ik geloof wat de minister
allemaal zegt, maar het is geen antwoord op mijn vraag. Hij maakt mijn vraag
alleen maar pregnanter. Als het allemaal zo open was, dan had de NAVO er dus
van uit kunnen gaan dat er een kans was dat Nederland geen lead nation zou
zijn en dan had de NAVO dus naar een andere lead nation moeten zoeken. Op
die vraag geeft de minister steeds geen antwoord.Minister Verhagen: De NAVO heeft deze zomer
alle lidstaten gevraagd of ze troepen wilden leveren voor Uruzgan, omdat ISAF
na 1 augustus 2008 moet worden voortgezet. De NAVO heeft dus duidelijk
geworven. Een aantal landen heeft op die oproep gereageerd. Wij hebben pas
gereageerd nadat bekend was wat de andere landen hadden gezegd.
Ik kan er niet meer van maken. Het spijt mij als de heer Wilders daar niet
tevreden mee is.Mevrouw Peters heeft specifiek gevraagd naar de volgens haar resterende
twee punten: OEF en collectieve offensieven. Duidelijk is dat wat wij voorstaan
deelname aan ISAF is en niet deelname aan OEF. Bovendien is er, zoals niet
alleen in de artikel 100-brief, maar ook in de schriftelijke antwoorden staat,
een duidelijke scheiding tussen OEF en ISAF. Die zekerheid hebben wij, inclusief
de eisen die wij er eerder aan hebben gesteld op het punt van geconflicteerde,
afstemmen en coördineren. Als mevrouw Peters desondanks eist dat ik mij
politiek distantieer van OEF, dan is zij niet bezig met voorwaarden te stellen
voor de participatie aan ISAF, maar dan zoekt zij een argument om niet deel
te nemen. Dat is jammer, maar ik kan er niet meer van maken.Datzelfde geldt voor collectieve offensieve of defensieve acties. De minister
van Defensie heeft heel helder aangegeven dat alles wat wij hebben gedaan
gericht is op een bijdrage aan het vergroten van de veiligheid in Uruzgan,
opdat ontwikkeling mogelijk wordt, opdat wij perspectief kunnen bieden aan
de mensen in Afghanistan, opdat wij kunnen verhinderen dat zij weer worden
onderdrukt en vertrapt door de taliban, opdat de veiligheid van de Afghanen,
maar ook onze eigen veiligheid kan worden gerealiseerd. Dat is de doel van
de acties. Het doel is niet om maar offensief te zijn.Mevrouw Peters eiste in haar laatste opmerking over de taliban niet dat
wij kijken naar de mogelijkheid van verzoening. Dat dit moet gebeuren, daarover
zijn wij het eens. Zij stelde wel dat onderhandelingen met de taliban ertoe
moeten leiden dat de taliban een deel van macht krijgen. Mogen de Afghanen
daar zelf over gaan?Mevrouw Peters (GroenLinks): In het kader
van OEF verwijt de minister mij dat ik coûte que coûte een mogelijkheid
zoek om afstand te nemen van de uitzending. Dat is geen kwestie van goede
trouw. Ik neem aan dat de minister ook vindt dat kritiek op OEF het regeringsbeleid
betreft en dat ik niets anders zeg dan dat OEF uitwassen kent waarmee Nederland
grote problemen heeft. Geen afstand daarvan nemen, betekent eigenlijk het
in stand houden ervan. Doordat de minister niet aantoont waarvoor het antiterreurgedeelte
van OEF nuttig is, maakt hij niet duidelijk waarom hij er geen afstand van
zou kunnen nemen.Minister Verhagen: Ik heb gezegd: als mevrouw
Peters dat eist, dan zoekt zij een argument. Immers, de kwestie van wel of
niet deelnemen aan ISAF staat los van OEF, omdat de operaties gescheiden zijn.
Mevrouw Peters heeft kritiek op OEF en wil niet dat ISAF iets doet voor OEF.
Wij hebben zeker gesteld dat die vermenging niet kan plaatsvinden. Juist vanwege
de maatregelen die wij hebben genomen, hoeft zij niet bang te zijn dat ISAF
verwordt tot een onderdeel van OEF. Dat is wat ik bedoel. Ik heb geen kritiek
op OEF. Ik zou er wel bezwaar tegen hebben als de operaties vermengd zouden
raken, omdat ik geen besluit neem tot uitzending van Nederlandse militairen
voor OEF.De laatste opmerking van de heer Pechtold raakte mij. Hij zei namelijk
dat de beslissing van de D66-fractie over Nederlandse participatie afhangt
van het antwoord op de vraag of de fractie erop kan vertrouwen dat er een
kans van slagen is. Die vraag is inderdaad essentieel. Ik hoop uiteraard dat
wij het vertrouwen van de D66-fractie kunnen verkrijgen; niet alleen omdat
wij een aantal veranderingen in de missie doorvoeren, maar ook omdat ik volmondig «ja»
heb geantwoord op de vraag van de heer Van Baalen of ik ervan overtuigd ben
dat de Nederlandse bijdrage ertoe leidt dat over twee jaar de Afghanen het
beter hebben dan nu het geval is en dat de Nederlandse bijdrage verschil maakt.Minister Van Middelkoop: Voorzitter. Ik dank
de Kamer voor de inhoudelijke en constructieve behandeling van onze artikel
100-brief. Mevrouw Van Gennip heeft een vraag gesteld over de verdere samenwerking
met Georgië. Hierover en over bijvoorbeeld de samenwerking met Tsjechië
op de wat langere termijn, zullen wij de Kamer informeren via de zogenaamde
stand van zakenbrieven, want wij moeten ons goed realiseren dat wij de komende
tijd met nog heel wat nieuwe zaken te maken krijgen.Wat de helikoptercapaciteit betreft, herhaal ik wat ik in eerste termijn
heb gezegd, namelijk dat het af en toe passen en meten is. Wij hebben een
eigen capaciteit van drie Chinooks en zes Cougars die afwisselend worden ingezet.
Australië komt met twee extra Chinooks. In de artikel 100-brief staat
al dat de bridging capability van de Amerikanen in Kandahar blijft, zij het
niet meer onder ISAF, maar onder OEF. Er komt ook nog een versterking van
het transport door Roemenië en Portugal met elk een C130 oftewel een
Hercules. Aan het einde van de vorige kabinetsperiode zijn zes Chinooks besteld
die vanaf 2009 zullen worden geleverd. Dat is dus nog relevant voor deze
operatie. Het blijft voorlopig passen en meten, maar gelukkig is er dus ook
goed nieuws te melden, zoals ik bij dezen heb gedaan.Mevrouw Van Gennip (CDA): In het antwoord
op vraag 485 staat dat die helikopters nog beschikbaar moeten worden gesteld.
Kan de minister ons voordat de missie begint melden of dat daadwerkelijk is
gebeurd? Wij willen zeker weten dat het straks niet ook passen en meten is.Minister Van Middelkoop: Dat lijkt mij een
uitstekend onderwerp voor de stand van zakenbrieven. Wij hebben al eerder
vastgesteld dat dit een belangrijke zaak is. Dat is in dit debat herhaald.De heer Van Dam en ik hebben elkaar, naar ik meen, gevonden inzake de
mogelijkheid van een verdere versterking van de ANA. Wij zullen erover rapporteren
als er nieuws te melden valt. Ik heb de inzet eerder duidelijk gemaakt.Hij is als eerste opnieuw begonnen over de nazorg. Ik zit er een beetje
mee in mijn maag. Ons systeem van nazorg behoort tot de allerbeste nazorgsystemen
van de wereld. Ik heb er moeite mee om precies te begrijpen wat de toegevoegde
wensen van de Kamer zijn. Er is door mijn mensen meegeluisterd. Kunnen wij
afspreken dat ik een en ander op papier zet en dat dit uw Kamer morgen aan
het eind van de middag bereikt? Het is een ingewikkelde materie, ook organisatorisch
gezien. Ik wil daar niet over improviseren. Maar nogmaals, wij hebben een
uitstekend nazorgsysteem. Deze minister staat evenwel open voor eventuele
verbeteringen. Wellicht is dit het goede moment daarvoor. Ik hoop dat wij
elkaar op deze wijze kunnen vinden. Waar nodig kan deze zaak wellicht in de
derde termijn worden afgehecht.Ik heb overigens goed geluisterd naar de waarderende en instemmende woorden
van de heer Van Dam over de financiering.De heer Van Bommel sprak over ISAF en OEF. Zo-even is collega Verhagen
in reactie op vragen van mevrouw Peters al zeer uitvoerig ingegaan op de relatie
tussen ISAF en OEF. Wij weten een aantal dingen van OEF niet, omdat wij nu
eenmaal twee gescheiden werelden hebben gecreëerd, mede op verzoek van
de Kamer en met name van de fractie van de heer Van Bommel. De Amerikanen
hebben dat overigens altijd heel goed begrepen. Wij kunnen ons heel goed vinden
in deze waar nodig gescheiden werelden, met de restrictie van de deconflictie
enzovoorts.Het doet mij goed dat ook de heer Van Bommel zoveel zorgen heeft over
de instandhouding van de krijgsmacht. Dank daarvoor. Ik denk dat ik zijn zorg
over de NRF enigszins kan wegnemen. Hier is sprake van een welbegrepen keuze.
Er is overleg over geweest met de NAVO. Die heeft de keuze begrepen en is
ermee akkoord. Wij doen nu iets minder. De NAVO is overigens
bezig met enige herziening van het NRF-concept. Het besluit van Nederland
past bij die afslanking.Ik waardeer zeer de staccatobenadering van de heer Van Baalen van wat
voor hem heel belangrijk is: een goede rechtvaardiging en het aan eenieder
kunnen uitleggen van de ratio van deze missie. Op dat punt hebben wij elkaar
gevonden. Hij heeft goed begrepen dat de eindigheid voor het kabinet een harde
zaak is. Het is echt op 1 december 2010 afgelopen. In the end is het
gewoon een kwestie van politieke wil. Die is volkomen duidelijk verwoord,
onder andere in de artikel 100-brief. Wij zijn erop af te rekenen en moeten
bij uw Kamer langs als wij wat anders willen.Ik heb goed begrepen dat de heer Van Baalen de partners accepteert die
wij hebben gevonden. Ik beloof hem dat wij het praktisch gaan regelen en dat
de Kamer daarover wordt gerapporteerd, zoals ik eerder aan mevrouw Van Gennip
heb gemeld. De Kamer kan dus de vinger aan de pols houden.Op de vraag of er extra druk zal komen op de andere operaties is het antwoord:
nee, met de aantekening dat wij op dit moment in Bosnië actief zijn en
in Libanon. Wij concentreren ons op deze missie, maar dat laat onverlet dat
er daarnaast andere, kleinere missies mogelijk zijn.De heer Van Baalen heeft gezegd dat deze missie niet mag leiden tot het
inboeten aan operationele capaciteit van de krijgsmacht. Mevrouw Van Gennip
heeft dit op eenzelfde manier gezegd. Ik beaam dit volmondig. Daarover mag
geen misverstand bestaan. Ik ben er verantwoordelijk voor. Omdat ik wil dat
die belofte kan worden waargemaakt, zullen wij telkenmale actualiseren.Ik moet de heer Pechtold teleurstellen: ik heb echt geen theaterspelletje
gespeeld met de heer Van Baalen. Ik kom sowieso uit een wereld waarin aan
theater een lage culturele waarde werd toegekend, maar dat terzijde. Met de
heer Van Baalen speel je geen spelletjes, zeker niet bij zo’n belangrijk
onderwerp. Dat is te riskant.Evenals collega Verhagen heb ik goed geluisterd naar de laatste woorden
van de heer Pechtold die ook bij mij een zekere verwachting hebben gewekt.
Ik kan de heer Van der Staaij en de heer Pechtold op dit punt aan elkaar koppelen.
De heer Van der Staaij zei volkomen terecht dat hij weinig nieuws had gehoord.
Dat was in zekere zin een compliment. Onze ambtenaren hebben zich de vorige
week drie slagen in de rondte gewerkt om 577 vragen te beantwoorden. Ten slotte
is de waarheid niet in meer details te vinden, maar moet je een afweging maken
in een zeer complexe zaak. Het is dan inderdaad een zaak van vertrouwen. Wij
hebben ons uiterste best gedaan om dat vertrouwen, ook van de heer Pechtold,
te winnen. Ik hoop dat hij morgen in zijn fractie een zodanig verslag van
dit overleg kan uitbrengen dat wij worden verblijd met een positief bericht
bij de eindstemming.De opmerking van de heer Van der Staaij ...De heer Pechtold (D66): Hoe tekenend is het
dat de minister nu voor de tweede keer niet ingaat op mijn vraag om een reactie
te geven op de uitspraken van de bonden?Minister Van Middelkoop: Naar mijn volle overtuiging
zijn de zorgen van de bonden, die ik ken en serieus neem en die ook mij hebben
begeleid in de afgelopen maanden toewerkend naar de artikel 100-brief, weggenomen
door de verdere opzet van deze operatie en de wijze van financieren ervan.
Het antwoord vindt de heer Pechtold in wat ik zo-even aan het adres van de
heer Van Baalen heb gezegd. Ik ken de bonden voldoende om erop te vertrouwen
dat ze constructief de verdere ontplooiing zullen volgen.De opmerking van de heer Van der Staaij dat hij waardering had voor de
gedegen voorbereiding geef ik graag door aan onze ambtenaren die, zoals gezegd,
keihard hebben moeten werken om dit debat mogelijk te maken.Minister Koenders: Voorzitter. Ik ga graag
in op de vragen die nog aan mij zijn gesteld over opbouw en ontwikkelingssamenwerking.Mevrouw Van Gennip heeft twee punten inzake de drugsproblematiek aangeroerd:
de interdictie en de rapportage daarover enerzijds en de samenwerking in geval
van eradicatie anderzijds. Ik heb al gezegd dat wij in lijn met haar voorstellen
meer aandacht zullen geven aan interdictie en dat wij in gesprek zijn met
ISAF over wat binnen het mandaat nodig is voor de aanpak van handelaren en
transport. Wij praten met partners over de inzet van expertise op eradicatie
in Uruzgan en wij steunen de bouw van een kantoor van de Afghanistan Counter
Narcotics Police in Uruzgan. Wij zijn ten zeerste bereid, de Kamer daarvan
op de hoogte te houden. Dat geldt ook voor wat ik heb gezegd over de Nederlandse
voorwaarden voor medewerking aan eradicatie. Wij brengen deze Nederlandse
positie fors naar buiten.Over Pakistan en de hulp ben ik kennelijk in eerste termijn niet zo duidelijk
geweest als ik dacht. Ik wijs mevrouw Peters erop dat het hier niet gaat om
militaire assistentie. De regering van Pakistan vraagt daar ook niet om. Die
is zelf actief bezig in het grensgebied met Afghanistan. Er is discussie over
of de Pakistaanse regering vaak te laat of juist geregeld overtrokken heeft
gereageerd. Aangezien er geen verzoek voor is gedaan, is er geen sprake van
een militaire component. Ik heb al gezegd dat tijdens mijn bezoek aan Pakistan
juist het belang naar voren is gebracht van de vredesjirga’s. Dat was
een aardige en interessante doorbraak zowel door het contact met opposing
military forces als op het terrein van de grensbewaking, waarvoor niet alleen
militaire maatregelen en nachtzichtkijkers nodig zijn, maar ook medewerking
van de lokale groeperingen. Uiteraard hebben wij toen wij in Pakistan waren
ook met onze collega’s daar gesproken over de FATA’s. Alle gelijkgezinde
donoren vonden dat te vroeg, omdat er duidelijkheid dient te zijn over de
politieke rechten en een eventueel ander bestuur in de FATA’s. Zoals
bekend, heeft de Nederlandse regering de ontwikkelingssamenwerking met Pakistan
opgeschort, met uitzondering van ngo’s die werkzaam zijn op het terrein
van democratisering en mensenrechten. Binnenkort worden de verkiezingen gehouden.
Daarna kunnen wij bepalen of bepaalde projecten mogelijk zijn. Uiteraard is
het belangrijk dat het ook hier gaat om een combinatie van opbouw en politieke
rechten en om projecten ter bestendiging daarvan.Mevrouw Van Gennip (CDA): Het ging natuurlijk
niet zozeer om de directe OS-hulp, maar om de ondersteuning van de ngo’s
in de grensregio.Minister Koenders: Daaraan doen wij op het
ogenblik niet. Daarmee wachten wij tot na de verkiezingen. Dan zullen wij
een nader standpunt bepalen.Ik beaam dat civilisering van het PRT zeer belangrijk is, zoals de heer
Van Dam heeft gezegd. In het licht van de situatie in Afghanistan acht ik
het risicovol om te spreken over een masterplan. Het gebruik van dit woord
heeft enigszins een ultieme maakbaarheidsgedachte in zich. Zover wil ik niet
gaan. Ik begrijp wel wat hij bedoelt. Hij wil gewoon dat er een concrete strategie
komt op het terrein van bestuur, opbouw en civiele samenwerking. Wij zijn
graag bereid om daaraan mee te werken. Het lijkt mij het beste om in de brieven
met updates over deze missie weer te geven hoe het gaat met het civieler maken
van de missie, wat op 1 september 2009 moet zijn afgerond.De heer Pechtold heeft gevraagd waarom wij niet naar het noorden gaan.
De meeste hulp van de Nederlandse regering gaat naar Afghanistan als geheel.
Waarschijnlijk slaat het meeste daarvan in het noorden neer. Wij hebben ook
in Baghlan hulp gegeven. De ngo’s en de civiele staf konden en kunnen
zich daar zonder moeite bewegen. In de regio’s waar het moeilijker
ligt, kunnen de mensen niet lang wachten op bijvoorbeeld de basisgezondheidszorg
of onderdelen van de opbouw. Ik wil daar graag doorgaan.Naar ik meen, hebben wij vanavond in alle eerlijkheid naar voren gebracht
wat naar onze inschatting wel mogelijk is en wat niet. De heer Pechtold is
er in het verleden zelf ook altijd eerlijk over geweest, ook naar aanleiding
van de reis die hij heeft gemaakt naar Uruzgan. Ik denk dat deze missie, zeker
wat de opbouwelementen ervan betreft, absoluut kans van slagen heeft. Alle
moeilijkheden ten spijt, is het tot nu toe beter gegaan dan wij nog maar zestien
maanden geleden hadden verwacht. Het is geen rozengeur en maneschijn, maar
het is wel boven verwachting gegaan. Ik ben er diep van overtuigd dat het
voor de Afghanen, voor de internationale gemeenschap en voor onze veiligheid
duidelijk negatief zou zijn als wij er nu zouden vertrekken.De voorzitter: Hiermee zijn wij na negen uur
algemeen overleg gekomen aan het einde van de tweede termijn.De derde termijn wordt morgen gehouden in de vorm van een plenaire afhandeling.
De minister van Defensie zal de Kamer uiterlijk morgenmiddag nader informeren
over nazorgaspecten.Ik dank de ministers voor de beantwoording. Ik dank de ambtenaren voor
de begeleiding van de ministers. Ik dank het publiek voor de betoonde belangstelling.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,OrmelDe voorzitter van de vaste commissie voor Defensie,Van BaalenDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van der Kolk-TimmermansXNoot1Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Wilders (PVV), Waalkens
(PvdA), Van Baalen (VVD), Çörüz (CDA), Ormel (CDA), voorzitter,
Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé-Hamming (VVD), Irrgang (SP),
Knops (CDA), Boekestijn (VVD), Voordewind (ChristenUnie), Pechtold (D66),
ondervoorzitter, Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks),
Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA) en Thieme (PvdD).Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), De Roon (PVV), Vermeij (PvdA),
Van Miltenburg (VVD), Omtzigt (CDA), Haverkamp (CDA), Roland Kortenhorst (CDA),
Jasper van Dijk (SP), Ten Hoopen (CDA), Besselink (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Griffith
(VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Koşer Kaya (D66),
Jonker (CDA), Van Beek (VVD), Vendrik (GroenLinks), Gesthuizen (SP), Samsom
(PvdA) en Ouwehand (PvdD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Van Baalen (VVD),
voorzitter, Ferrier (CDA), Roland Kortenhorst (CDA), Van Velzen (SP), Haverkamp
(CDA), Blom (PvdA), ondervoorzitter, Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Griffith (VVD), Irrgang (SP), Knops (CDA), Willemse-van der
Ploeg (CDA), Jacobi (PvdA), Boekestijn (VVD), Brinkman (PVV), Voordewind (ChristenUnie),
Pechtold (D66), Van Gennip (CDA), Ten Broeke (VVD), Peters (GroenLinks) en
Thieme (PvdD).Plv. leden: Lempens (SP), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP), Van Beek
(VVD), Ormel (CDA), Jonker (CDA), De Wit (SP), Jan de Vries (CDA), Roefs (PvdA),
Wolbert (PvdA), Smeets (PvdA), Arib (PvdA), Blok (VVD), Roemer (SP), De Nerée
tot Babberich (CDA), Samsom (PvdA), Van der Burg (VVD), Wilders (PVV), Wiegman
-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA),
Teeven (VVD), Heerts (PvdA) en Ouwehand (PvdD).XNoot1Brief van de secretaris-generaal van de NAVO van 17 december 2007
ligt ter inzage bij het Centraal Informatiepunt (CIP) van de Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27925-294.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl