Wijziging begroting ministerie van Economische Zaken 2009 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota); Verslag Houdende een Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132620
 2008-2009
 
 31 965 XIII
 Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische
Zaken (XIII) voor het jaar 2009 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 30 juni 2009
 De vaste commissie voor Economische Zaken,
belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
 Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Timmer
 De adjunct-griffier van de commissie,
 De Veth
 
 1
 
 Hoe wordt bij het toekennen van de high trustraming
bij de NMa, waarvan is besloten over te gaan op een systematiek van ramen
van verwacht opgelegde boetes, de hoogte van deze post bepaald? Op basis waarvan
is deze hoogte in het verleden vastgesteld? Trekt de regering deze lijn door?
Waar komt de groei van 17.4 miljoen in 2008 naar 22.0 miljoen in 2009 vandaan?
Waarom zullen dit jaar meer boetes worden opgelegd? Klopt het dat een inkomstenpost
wordt geraamd waarvan het in theorie zo kan zijn dat er geen inkomsten zijn?
In hoeverre is met dit scenario rekening gehouden?
 
 
 Bij het toekennen van de high trustraming met ingang van 2008 heeft het
Kabinet onder meer besloten om de verwachte boete-ontvangsten in begroting
op te nemen. De hoogte van de verwachte boete-ontvangsten van EZ-toezichthouders
is bepaald op basis van een gemiddelde van de feitelijke boete-ontvangsten
die in de afgelopen jaren ontvangen zijn.
 Op basis van deze ervaringscijfers van boete-ontvangsten bij de EZ-toezichthouders,
verwacht EZ jaarlijks € 17,4 mln aan boetes te ontvangen. Dit bedrag
is bij de eerste suppletore begroting 2008 van EZ aan artikel 1 toegevoegd.
 
 Voorheen werden de reeds opgelegde, nog niet ontvangen boetes (stand per
31 december van het voorafgaande jaar) in de EZ-begroting opgenomen,
verspreid over het lopende en de drie volgende jaren. Indien bezwaar, beroep
en eventueel hoger beroep tegen genomen besluiten leidt tot verlaging of opschorting
van betaling (zolang de procedure loopt) van de oorspronkelijk opgelegde boetes,
dan wordt de ontvangstenraming van het lopende jaar hierop bij tweede suppletoire
begroting geactualiseerd. De duur van de eventuele bezwaar-, beroep en hoger
beroepsprocedures wordt overigens verdisconteerd in de uiteindelijke boete
omdat er wettelijke rente wordt berekend vanaf het moment dat de boete is
opgelegd. De bedragen vermeld bij «ontvangsten NMa» in 2009 en
2010 hebben betrekking op eerder opgelegde boetes in de bouwsector.
 
 In het kader van het high trust boetebeleid wordt de lijn om de verwachte
boete-ontvangsten op te nemen in de begroting, doorgetrokken.
 
 Naast het opnemen van verwachte boete-ontvangsten in plaats van opgelegde,
nog niet ontvangen boetes, is een van de maatregelen ter invulling van het
high trust boetebeleid het opnemen in de begroting van verwachte extra boete-ontvangsten
voortkomend uit nieuwe toezichttaken en -bevoegdheden. Voorbeelden hiervan
zijn de wet Oneerlijke handelspraktijken waarop onder andere de Consumentenautoriteit
toezicht houdt, de bevoegdheid van de NMa om feitelijke leidinggevenden te
beboeten en de mogelijkheid per 1 oktober a.s. tot het opleggen van boetes
door OPTA in het kader van het verplichte bel-me-niet-register. Een andere
maatregel ter invulling van het high trust boetebeleid is het opstellen van
boetebeleidsregels door de Minister van EZ voor de NMa (inclusief de Energiekamer)
waarin de strengere aanpak van het high trustbeleid tot uitdrukking wordt
gebracht (bijvoorbeeld harder optreden tegen recidive). Momenteel wordt gewerkt
aan de afronding van die boetebeleidsregels, waarbij de strenge Europese boeterichtsnoeren
voor kartelboetes als voorbeeld dienen. De verwachting is dat deze in de loop
van 2009 van kracht worden. Tevens worden de boeteregels van bijvoorbeeld
OPTA aangescherpt.
 De geschatte extra boete-ontvangsten voortkomend uit bovenstaande maatregelen
bedragen in 2009 in totaal € 4,6 mln. Dit bedrag is bij artikel
1 van de begroting 2009 van EZ toegevoegd aan de high trustraming en verklaart
de stijging van de raming van € 17,4 mln in 2008 naar € 22,0
mln in 2009.
 
 De raming van verwachte boeteontvangsten van € 22,0 mln zoals
hierboven toegelicht, is met gebruik van alle beschikbare informatie opgesteld.
In theorie kan het zijn dat er in enig jaar geen ontvangsten worden gerealiseerd.
Gezien de ervaringscijfers uit het verleden en de maatregelen ter invulling
van het high trust boetebeleid, beschouw ik dit echter als een puur theoretische
mogelijkheid. Zoals bij de begroting 2009 en tweede suppletore begroting 2008
van EZ is toegelicht, zijn de geraamde boete-ontvangsten inschattingen waaraan
een aantal onzekerheden en niet beïnvloedbare factoren ten grondslag
liggen. Mogelijke gedragseffecten bij ondernemingen en leidinggevenden van
harder optreden zijn daar een voorbeeld van.
 2
 
 Wat zijn de gevolgen voor latere jaren van het feit
dat om de inschrijving van ESA op enkele langlopende verplichtingen administratie
te kunnen verwerken verplichtingenruimte uit latere jaren naar 2009 is gehaald?
 
 
 Het gevolg van het naar voren halen van verplichtingenruimte uit later
jaren is dat in die jaren minder verplichtingenruimte beschikbaar is voor
nieuwe inschrijvingen. Omdat ESA bij de ministeriële conferentie 2008
echter veel langjarige programma’s (5 jaar en langer) heeft ingebracht,
zal de eerstvolgende conferentie in 2011 naar verwachting een beperkt aantal
nieuwe voorstellen omvatten.
 3
 
 Hoe wordt de € 1,5 miljard waarmee de groeifinancieringsfaciliteit
wordt verruimd gefinancierd? Waar komt dit geld vandaan? Wat zijn de meetbare
effecten van deze verruiming? Hoe worden de effecten van deze verruimde kredietverlening
gemeten?
 
 
 Dit betreft de Garantie Ondernemingsfinanciering die vorm gegeven is via
een aanpassing van de Groeifaciliteit. Deze regeling is kostendekkend. Uit
de risicopremies die door de banken worden afgedragen wordt een interne reserve
gevormd binnen de rijksboekhouding. Deze reserve is bestemd voor het dekken
van eventuele verliezen uit uitkeringen op de garantie, ingeval gegarandeerde
leningen niet worden terugbetaald. Banken zullen een beroep doen op de garantie
indien zij het te risicovol vinden om geheel voor eigen risico een lening
te verstrekken. Dankzij de Garantie Ondernemingsfinanciering kunnen de bedrijven
de financiering krijgen die ze nodig hebben. Dat kan leiden tot extra investeringen
of bedrijven in staat stellen hun activiteiten op het gewenste niveau voort
te zetten. Aan de hand van de benutting van de regeling wordt gemeten in welke
mate door de banken kredieten worden verstrekt.
 4
 
 Welke projecten zijn, als onderdeel van het Aanvullend
Beleidsakkoord, met de Fes-middelen gemoeid die in 2008 niet tot besteding
zijn gekomen en volgens een vaste verdeling van circa 50% in 2009 en
50% in 2010 aan de EZ-begroting toegevoegd? Wat is de hoogte van dit
bedrag? Waarom zijn deze Fesmiddelen niet tot besteding gekomen? Is de hoogte
van deze middelen procentueel t.o.v. de Voorjaarsnota 2008 gelijk gebleven?
Verwacht de regering dit jaar wederom een overschot van deze middelen? Waarom
wel/niet?
 
 
 Het betreft de volgende projecten: Kenniswijk, BSIK, Kennis onderzoek
en innovatie, Holst Centre, Sleutelgebieden, Scheidingstechnologie, Technostarters
in de creatieve industrie, Vitale projecten infra-cybercrime, TTI Watertechnologie,
Centre for Translational Molecular Medicine (CTMM), Beroepsonderwijs in bedrijf,
Onderwijs en Ondernemerschap, Biomedical Materials (BMM), UKR, Duurzaamheid
Energiebesparingstender, Duurzaamheid EOS demo tender, Duurzaamheid
CO2 afvangtechnologie, Duurzaamheid budget besparingstender en
Duurzaamheid Energie Efficiency Bedrijfsleven. Per saldo gaat het om een bedrag
van € 80,8 mln.
 Zoals toegelicht in de Slotwet 2008, is het Ministerie van Economische
Zaken voor de betalingen op in het verleden aangegane verplichtingen in hoge
mate afhankelijk van het declaratiegedrag van derden. Dit maakt de betalingen
minder stuurbaar. In geval van bovengenoemde projecten is het declaratiegedrag
van derden de belangrijkste oorzaak van het niet tot besteding komen van de
betreffende middelen.
 Ten opzichte van Voorjaarsnota 2008 is de som van de doorgeschoven middelen
lager. Op dit moment is nog niet in te schatten of en zo ja welk deel, van
de Fes-middelen niet tot besteding komt.
 5
 
 Hoeveel procent bedraagt het niet tot besteding gekomen
bedrag over 2008 van het Actieplan Veilig Ondernemen? Is hetzelfde percentage
opgenomen voor 2009? Denkt de regering dat deze middelen dit jaar wel tot
volledige besteding zullen komen? Waarom wel/niet?
 
 
 Het budget van € 24 mln voor veiligheid van kleine bedrijven
is in 2008 in het geheel niet tot besteding gekomen. In 2008 is samen met
bedrijfsleven onderzocht hoe het budget het beste besteed kan worden. In een
brief is aan uw Kamer gemeld dat € 3 mln aan een handboek en proefprojecten
winkelstraatmanagement zal worden besteed (ter stimulering van lokale samenwerking
voor veiligheid), € 19 mln aan beveiligingsadviezen op maat en subsidie
op de geadviseerde veiligheidsmaatregelen voor bedrijven met maximaal 10 fte
en € 2 mln aan communicatie voor bewustwording van ondernemers en
bekendmaking van de subsidie (Kamerstukken 2007–2008, 31 200 XIII,
nr. 10). In deze brief is ook gemeld dat het budget voor Winkelstraatmanagement
verspreid wordt uitgegeven.
 
 In 2008 bleek dat er geen bruikbare lijst is van beveiligingsadviseurs
die kleine bedrijven een deskundig advies op maat kunnen geven dat onafhankelijk
is van verkoop. Ook was er onvoldoende overeenstemming binnen de beveiligingssector
om snel tot een dergelijke lijst te komen. Hiervoor waren pilots en nader
onderzoek nodig. Deze pilots zijn in februari 2009 gestart in de gemeenten
Deventer, Utrecht en Rotterdam, de bedrijventerreinen en winkelgebieden met
Keurmerk Veilig Ondernemen en CBW-Mitex (branche voor mode, sport en schoenen).
Tijdens de pilots worden de beveiligingsadviseurs door de pilotpartners aangewezen.
Naast de pilots is onderzoek gedaan naar de vereisten aan adviseurs en is
er overlegd met de beveiligingssector. Op basis hiervan wordt een lijst met
erkende adviseurs gemaakt door SenterNovem. De pilots lopen goed.
 
 Op 1 september 2009 start de landelijke uitrol, inclusief communicatie
ter bewustwording van de ondernemers en bekendmaking van de beveiligingsscan
en subsidie. Dan kunnen alle kleine bedrijven een beveiligingsadvies aanvragen
en 50% subsidie ontvangen op de maatregelen uit het advies. Op basis
van de ervaringen uit de pilots tot nu toe is de verwachting dat het budget
voor de subsidie (€ 19 mln) bijna volledig wordt uitgeput. Uw Kamer
zal in augustus worden geïnformeerd over het verloop van de pilot en
de uitrol van de landelijke regeling.
 6
 
 Hoeveel verschillende subsidies worden er gevoed vanuit
de EZ-begroting? Kunt u per subsidie aangeven welk beleidsdoel hiermee wordt
nagestreefd, welke prestatie-indicatoren zijn vastgesteld om de effectiviteit
van de subsidie te beoordelen, wat het budget is voor de regeling en wat de
maximale uitkering is per aanvrager?
 
 
 Zoals uiteen gezet in de stroomlijningsbrief «Naar een effectief
EZ-instrumentarium voor ondernemers: helder, samenhangend en toegankelijk»
(Kamerstukken 2007–2008, 31 200 XIII, nr. 47), bestaat het EZ-instrumentarium
uit 7 samenhangende modules. Daarvan vallen er 3 onder het basispakket en
4 daarvan vormen het programmatisch pakket. Het basispakket is voor alle ondernemers
toegankelijk. Het omvat instrumenten voor de diverse fasen van het ondernemerschap,
van het starten van een onderneming tot de overdracht of de beëindiging.
Ook worden de eerste stappen naar innoveren en internationaal ondernemen gestimuleerd.
Naast voorlichting en advies zijn er financiële instrumenten als vouchers,
kredieten en (samenwerkings-)subsidies. Het programmatisch pakket omvat allereerst
3 modules: sterktes in innovatie, sterktes in de regio en transitie naar een
duurzame energiehuishouding. In het verlengde daarvan wordt met een vierde
module voorzien in de programmatische bewerking van prioritaire buitenlandse
markten: 2g@there. Daarmee wordt ingezet op het internationaal vermarkten
van onze nationale sterktes.
 
 Na 1 januari 2010 zal vrijwel het gehele instrumentarium van EZ onder
het geharmoniseerde regime van het Kaderbesluit EZ subsidies vallen. Hierdoor
gelden voor een belangrijk deel dezelfde bepalingen voor het hele instrumentarium.
Sinds 1 januari van dit jaar geldt voor vier modules daarbij al dat de
instrumenten uit de modules in één juridische regeling per module
zijn opgenomen. Na 1 januari 2010 zal dit ook voor de overige drie modules
het geval zijn, zodat het gehele inhoudelijke EZ instrumentarium dan op een
beperkt aantal uitzonderingen na zal zijn neergeslagen in slechts zeven juridische
regelingen. Naar verwachting zullen alleen Cofinanciering EFRO en de SDE buiten
deze structuur blijven en als zelfstandige juridische regelingen blijven voortbestaan.
 
 In de tabel in de bijlage is per module aangegeven
welk bedrijfsgericht instrument daar onderdeel van is, inclusief het doel
van dat instrument, het bijbehorende budget, prestatie-indicator en de maximale
subsidie per aanvrager. Dit overzicht bevat meer instrumenten dan vorig jaar
in bovengenoemde stroomlijningsbrief is gemeld. Dit wordt verklaard door een
aantal tijdelijke instrumenten die in het kader van de economische crisis
zijn geïntroduceerd. Dit betreft de Garantie Ondernemingsfinanciering
(module Starten, groeien en overdragen), Kenniswerkers (module Sterktes in
innovatie), High Tech Topprojecten (module Sterktes in innovatie) en 2Xplore
(module Internationaal excelleren en samenwerken). Ook is een aantal instrumenten
opgenomen die indirect op het bedrijfsleven zijn gericht, zoals Onderwijs
en Ondernemerschap, Subsidie KennisExploitatie, Programma Internationaal Beroepsonderwijs
en de Nederlandse bijdrage aan ESA.
 Subsidieplafonds en tenderperioden voor in beginsel het gehele EZ-instrumentarium
wordt overigens jaarlijks in een schema in één regeling opgenomen
en bekendgemaakt via publicatie in de Staatscourant. Deze regeling, de «Regeling
openstelling en subsidieplafonds EZ 2009» is in actuele en integrale
vorm altijd te raadplegen via www.wetten.nl.
 7
 
 Op basis waarvan wordt een keuze gemaakt voor de 23
belangrijkste mutaties? Op basis van welke criteria wordt deze keuze gemaakt?
 
 
 De tabel belangrijkste mutaties verklaart, voor zowel de verplichtingen,
uitgaven als ontvangsten, het verschil tussen de stand van de ontwerpbegroting
en de stand na de eerste suppletore begroting (in miljoenen euro’s).
In de tabel worden derhalve de mutaties opgenomen die het meest van invloed
zijn op dit verschil. Het criterium is als gevolg daarvan in eerste instantie
de omvang van de mutaties. Het tweede criterium is de beleidsmatige
relevantie. Zo zal een technische mutatie van een beperkte omvang (€ 5
mln en kleiner) minder snel worden opgenomen in deze tabel.
 8
 
 Kan de regering ingaan op de berichtgeving in het FD
van 11 juni 2009, waarin staat dat de gasbaten nog extra zullen tegenvallen
door verdere vraaguitval? Is het juist dat deze vraaguitval ten minste tot
2015 gaat duren? En dat er sprake is van een te groot aanbod, door investeringen
vlak voor de kredietcrisis?
 
 
 In de ramingen is al rekening gehouden met een teruglopende Nederlandse
productie, dus in dat opzicht zijn de risico’s voor tegenvallers beperkt.
De ontwikkeling van de olieprijs is aanzienlijk belangrijker voor het ontstaan
van mee- of tegenvallers in de gasbaten dan de gevolgen van eventuele vraaguitval.
De raming voor de aardgasbaten wordt altijd gebaseerd op de onafhankelijke
macro-economische variabelen van het CPB, zo ook in de Miljoenennnota (MN)
2009 en in de Voorjaarsnota 2009. In de MN 2009 zijn de ramingen uit de MEV
2009 gebruikt bij de bepaling van de gasbatenraming. Er is hierbij voor 2009
uitgegaan van een olieprijs van 125$ per vat en een eurokoers van 1,57 (zie
ook MN 2009 p. 80). Het gehanteerde productievolume voor 2009 bij deze raming
was 76 mld m3. In de Voorjaarsnota 2009 is – door de sterk
gedaalde olieprijs – gerekend met een fors lagere olieprijs: 44 $ per
vat en een eurokoers van 1,32 (beide gebaseerd op ramingen uit het CEP 2009).
Het gehanteerde productievolume voor 2009 bij deze raming was 75 mld m3. Het is vooral de sterke daling van de olieprijs geweest die de tegenvallers
in 2009 en 2010 veroorzaakt. Overigens is onlangs in korte tijd de olieprijs
weer behoorlijk opgelopen en mocht blijken dat de stijging structureel is
dan kan dat leiden tot aanzienlijke opwaartse bijstellingen..Ook voor de komende
jaren zullen de (zonodig herziene) ramingen gebaseerd blijven worden op de
inschattingen van het CPB.
 9
 
 Waarom staat de afdracht van LIOF niet bij de ontvangstenkant?
 
 
 In de overzichtstabel van belangrijkste mutaties is de ontvangst van LIOF
opgenomen in de saldo-post «overig» onderaan de tabel. In de tabel
bij artikel 3 is de ontvangst wel apart zichtbaar.
 10
 
 Wordt bij 7 bedoeld de Groeifaciliteit of de Garantiefaciliteit
ondernemingen?
 
 
 Bedoeld wordt de Garantiefaciliteit Ondernemingen (GO). De Garantiefaciliteit
Ondernemingen is een tijdelijke verruiming van de Groeifaciliteit in het kader
van de crisisbestrijding.
 11
 
 Klopt het dat de onderbesteding in 2008 bij BSRI 8
miljoen euro bedroeg? Samen met de 5 miljoen van de bedrijventerreinen zou
het dan toch 13 miljoen moeten zijn?
 
 
 De onderbesteding bij de BSRI bedroeg € 8 mln. Daarvan is € 5
mln in 2008 overgeheveld naar het bedrijventerreinbudget om nog in 2008 enkele
ingediende Topperprojecten te kunnen honoreren. In 2009 is weer € 5
mln van de post Bedrijventerreinen teruggeboekt naar het BSRI-budget. De totale
onderbesteding bedroeg in 2008 € 8 mln en geen € 13 mln.
 12
 
 Wat behelst het programma Slim Geregeld, Goed Verbonden?
Wat is de relatie met EZ?
 
 
 Slim geregeld, goed verbonden (SGGV) is een programma dat geïnitieerd
is en gefinancierd wordt door het Ministerie van Economische Zaken en wordt
uitgevoerd door ICTU. SGGV is gericht op optimalisering van de informatieketens –
die uit wet- en regelgeving voortvloeien – tussen overheden en bedrijven.
Dit gebeurt met behulp van proces- en gegevensstandaardisatie, ondersteund
door ICT. SGGV ondersteunt dat er een door de keten gedragen oplossing komt
voor het knelpunt. Vervolgens is het aan de keten om deze oplossing daadwerkelijk
te implementeren.
 
 De beoogde resultaten zijn:
 • gedurende de looptijd van het programma (januari 2009 t/m december
2012) worden 15 tot 20 casus uitgewerkt en aangepakt;
 • per casus een bijdrage van tussen de 10% en 35% aan
de vermindering van regeldruk en verhoging efficiency bij de betrokken bedrijven
en overheden door inzet ICT;
 • het bundelen en verspreiden van kennis die wordt opgedaan over
de ketenoptimalisatie door ICT.
 
 Voorbeelden van casussen in de fase van opschaling:
 • Asbestvolgsysteem voor snelle en veilige asbestverwijdering. De
praktijktest hiervan heeft plaats gevonden, de landelijke uitrol is in voorbereiding.
 • Bouwen met winst heeft geleid tot een applicatie – de voorbereidingsmodule –
waarmee ondernemers en gemeenten online met elkaar communiceren om tot een
snelle en volledige aanvraag van een bouwvergunning te komen. Momenteel vindt
de praktijktest met een aantal bedrijven en gemeenten plaats.
 • Naleving milieuwetten in rubber- en kunststofindustrie: de ICT-oplossing
blijkt voor een aantal branches interessant te zijn. Momenteel worden de mogelijkheden
voor opschaling en praktijktesten met bedrijven uit verschillende branches
onderzocht.
 • Veterinaire import havens Rotterdam: de praktijktest van het ICT-systeem
is succesvol afgerond, de uitrol is in voorbereiding. Daarnaast is de opschaling
van dit systeem naar andere sectoren in onderzoek.
 
 De casus export zuivelgoederen is afgerond. Als eerste stap zal er in
de herfst van 2009 een koppeling in het berichtenverkeer tussen bedrijven,
KvK en het ministerie van LNV gerealiseerd worden. Hierdoor hoeven ondernemers
niet langer naar de balie, maar kunnen ze via Antwoord voor Bedrijven een
aantal export documenten (denk aan Certificaat van Oorsprong) digitaal en
vooringevuld aanvragen.
 13
 
 Bestaat de mogelijkheid dat, bij nog verder toenemende
interesse voor IPC’s, het budget in de loop van het komend jaar nog
naar boven kan worden bijgesteld?
 
 
 Zoals ik inmiddels heb aangekondigd in het wetgevingsoverleg met de Tweede
Kamer over het EZ-jaarverslag van 15 juni jl. ben ik voornemens om het
budget voor de IPC’s in 2009 te verhogen van € 20 mln naar € 35
mln. Hiermee kunnen alle reeds ingediende aanvragen worden behandeld en is
er nog ruimte voor nieuwe aanvragen.
 14
 
 Bestaat de mogelijkheid, bij eerder dan verwachte uitputting
van het budget, dat meer geld wordt vrijgemaakt voor de bestrijding van winkelcriminaliteit?
 
 
 Naar huidige inzichten worden geen tekorten verwacht, zie ook het antwoord
op vraag 5. Indien toch mocht blijken dat er extra middelen nodig zouden zijn
voor preventieve veiligheidsmaatregelen voor kleine bedrijven, dan kan de
wens om extra middelen beschikbaar te stellen worden afgewogen tegen de overige
beleidsinitiatieven.
 15
 
 Wat is de achtergrond voor de inschrijving op een aantal
langlopende projecten van ESA waarmee € 122,4 miljoen extra is gemoeid
ten opzichte van de al begrote 106,1 miljoen? Welk deel van de al begrote
106,1 miljoen was hiervoor al gereserveerd? Hoe worden de extra utgaven van
122,4 miljoen precies gedekt, in de verplichtingenruimte tot 2013 wordt maar
48,5 miljoen gevonden? Welke effecten/opbrengsten verwacht de regering van
de langlopende ESA-projecten?
 
 
 Achtergrond betreft de Nederlandse inschrijvingen tijdens de ministeriële
conferentie van ESA in november 2008 te Den Haag. Anders dan in voorgaande
ESA-conferenties heeft ESA de lidstaten in Den Haag om een langer meerjarig
commitment gevraagd door voornamelijk langjarige programma’s voor te
stellen. Hiermee heeft ESA meer lange termijn zekerheid verkregen voor programma’s
als: lanceerders, GMES, Galileo, Aardobservatie, etc. Dit levert tevens kostenvoordelen
op, omdat ESA met de industrie voor een langere periode contracten kan afsluiten
die goedkoper zijn dan kortlopende contracten. Tijdens de ESA-conferentie
heeft Nederland voor een totaalbedrag van € 319 mln ingeschreven.
Het beschikbare bedrag (€ 106 mln) op de EZ begroting 2009 was niet
toereikend om het EZ aandeel in deze inschrijvingen administratief te kunnen
vastleggen. Daarom is in overleg met het ministerie van Financiën besloten
om het ontbrekende bedrag verdeeld over de jaren 2009–2020 naar voren
te halen. Naast hoogwaardige wetenschappelijk kennis levert deelname in ESA-projecten
omzet voor industrie en kennisinstellingen op (via het beginsel van «juste
retour») en gegevens van satellieten voor allerlei (maatschappelijke)
toepassingen. Voor meer informatie verwijs ik naar mijn brief van 14 april
2008 (Kamerstukken 2007–2008, 24 466, nr. 37).
 16
 
 Waarop is de verwachting gebaseerd dat in 2009 een
grotere aanvraag van IPC’s zal plaatsvinden, waardoor het beschikbare
budget met 10 miljoen wordt verhoogd? Waarom verwacht de regering een lager
verzilveringspercentage bij de Innovatievouchers dan bij de ontwerpbegroting
en welk verzilveringspercentage verwacht de regering precies? Wat is de oorzaak
van het lage percentage? Duidt het lage verzilveringpercentage van de innovatievouchers
op een achterblijvende populariteit van deze regeling? Of is het zo dat de
drempel laag is om een voucher aan te vragen, maar vervolgens de drempel weer
te hoog is om deze te verzilveren? Welk overheidsorgaan adviseert ondernemers
over de verzilvering van vouchers?
 
 
 Daar bij opening van de IPC-regeling op 15 januari jl. 14 aanvragen
voor een IPC bij SenterNovem binnenkwamen met een totaal subsidieverzoek van
circa € 19 mln, werd duidelijk dat het gepubliceerde budget van € 10
mln niet toereikend was.
 Het verzilveringspercentage van de vouchers, lichting 2007/2008, is 59%.
Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2006/2007. Het verzilveringspercentage
van lichting 2008/2009 is nog niet bekend. Ondernemers die eind
2008 een voucher hebben aangevraagd hebben tot eind 2009 om deze te verzilveren.
De praktijk leert dat een groot deel van deze vouchers op het einde van de
geldigheidsduur worden verzilverd.
 
 Uit de evaluatie van de voucherregeling, die 18 maart 2008 naar de
Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken 2007–2008, 31 200 XIII,
nr. 50), blijkt dat de kracht van het instrument is gelegen in haar brede
bereik en lage drempel. Het is makkelijk een voucher aan te vragen. De ondernemers
tonen zich heel tevreden over het instrument. In 2008 is het aantal beschikbare
vouchers verhoogd van 6000 naar 8000. Alle 8000 vouchers waren al voor het
einde van het jaar aangevraagd. Consequentie van de lage drempel is dat de
kans groter is dat een voucher (vaak door tijdgebrek, zo blijkt uit de evaluatie)
blijft liggen. Hiermee wordt bij de uitgifte rekening gehouden: er mogen meer
vouchers worden uitgegeven dan er aan kasdekking wordt aangehouden. Middels
flankerend beleid wordt de verzilvering verder gestimuleerd. Dit gebeurt onder
meer door extra inzet van SenterNovem en Syntens. SenterNovem neemt, naast
direct mailings, gericht contact op met ondernemers en Syntens helpt ondernemers
verder bij het vinden van een kennisinstelling en het formuleren van een vraag.
Streven is om op een verzilveringspercentage van 70% uit te komen.
In de begroting 2009 werd echter nog uitgegaan van een verzilveringspercentage
van 75%. Dit betekent dat voor alle uitgegeven vouchers nog werd uitgegaan
van uitbetaling van 75%. De ervaring leert echter dat dit 70%
zou moeten zijn. Met de in de eerste suppletore begroting 2009 opgenomen mutatie
is de dekking teruggebracht naar een dekking die past bij het verzilveringspercentage
van 70%. De kasmiddelen die daarbij vrijvallen worden ingezet voor
de verhoging van de IPC’s.
 17
 
 Wat is de achtergrond van de verhoging van de verplichtingenruimte
voor Point One met 66,4 miljoen in 2009? Op welke wijze zal deze verplichtingenruimte
worden ingevuld? Kan de regering de verschillende verschuivingen voor Point
One vanuit de Innovatieomnibus en de verplichtingenruimte van de komende jaren
apart inzichtelijk maken? Wat zijn de gevolgen van het naar voren halen van
de verplichtingenruimte voor Point One voor de meerjarige uitgaven?
 
 
 In 2008 is het programma Point-One/Phase2, de opvolger van het Point One
Boegbeeld programma, goedgekeurd. Voor dit programma zijn binnen de begroting
van EZ meerjarig middelen gereserveerd, waarvan het aandeel 2009 ruim € 24
mln bedraagt. Daarnaast is besloten tot een systeemwijziging bij de toekenning
van de internationale projecten, waarbij nieuwe projecten niet meer per kalenderjaar
worden ondersteund, maar voor de gehele looptijd. Ook ontving EZ begin dit
jaar signalen uit het veld dat een intensivering in 2009 nodig was met het
oog op de kredietcrisis. Deze redenen samen hebben mij doen besluiten om circa € 40
mln verplichtingenruimte van latere jaren naar 2009 te halen. Daarnaast zijn
er nog enkele kleine technische aanpassingen geweest voor een bedrag van circa € 2,4
mln. Deze 3 mutaties samen (€ 24 mln, € 40 mln en € 2,4
mln) tellen op tot het vermelde bedrag van € 66,4 mln.
 
 Vanuit het budget van de Innovatieomnibus is voor Point One/Phase2 in
totaal € 153,3 mln gereserveerd waarvan € 0,1 mln in 2008, € 24,2
mln in 2009, € 30,4 mln in 2010, € 31,3 mln in 2011 en € 67,3
mln in 2012. De middelen voor Point-One/Phase2 worden toegevoegd aan de nog
resterende middelen van het Point One Boegbeeldprogramma; in totaal is nu
voor Point One (Boegbeeld en Phase2) in 2009 € 107,4 mln beschikbaar,
in 2010 € 54,4 mln, in 2011 € 56,3 mln en in 2012 € 54
mln. Dat in 2012 uiteindelijk minder beschikbaar is dan aanvankelijk gereserveerd
heeft met de reeds genoemde «schuif» van middelen te maken.
 Het naar voren halen van de verplichtingenruimte heeft naar verwachting
een positieve invloed op de meerjarige uitgaven, in die zin dat de kasuitputting
sneller zal verlopen dan anders het geval zou zijn geweest.
 18
 
 Waarop is de verwachting gebaseerd dat in 2009 en 2010
een veel groter beroep zal worden gedaan op de borgstelling in het kader van
de Groeifinancieringsfaciliteit, waarvoor het budget met een enorm bedrag
(respectievelijk 1 miljard euro in 2009 en daarna 500 miljoen euro) zou moeten
worden verhoogd? Immers het is toch algemeen bekend dat van deze regeling
nauwelijks gebruik wordt gemaakt? Kunnen deze middelen niet beter beschikbaar
worden gesteld voor de BBMKB en de Garantieregeling ondernemingsfinanciering?
 
 
 De verhoging van het budget met in totaal € 1,5 miljard is ten
behoeve van de Garantieregeling Ondernemingsfinanciering. De Garantiefaciliteit
Ondernemingen is een tijdelijke verruiming van de Groeifaciliteit.
 
 De BBMKB is per 2 november 2008 reeds verruimd. Hierbij is de borgstellingskrediet
voor starters opgetrokken van € 100 000 naar € 200 000
en is de maximale borgstellingskrediet voor overige bedrijven verhoogd van € 1
mln naar € 1,5 mln. Voorts is de BBMKB ook opengesteld voor MKB
bedrijven van 100 tot 250 werknemers.
 
 Zoals met uw kamer afgesproken zal ik ieder kwartaal rapporteren over
het gebruik van de financieringsinstrumenten. De eerste rapportage kunt u
rond medio juli verwachten.
 19
 
 Hoe verhoudt de ophoging van de kostendekkende premies
van de Groeifinacieringsfaciliteit, die dienen ter afdekking van mogelijke
schades, zich tot het risico dat de borgstellingen op grotere schaal uitgekeerd
moeten worden?
 
 
 De regeling dient over de gehele looptijd kostendekkend te zijn. Dat betekent
dat er jaren zullen zijn met een overschot en jaren met tekorten. Dit laatste
zal zich uiteraard het meest voordoen in tijden van economische neergang zoals
waarvan nu sprake is. In de eerste jaren zullen er vooral premie-inkomsten
zijn en weinig tot geen schades. De premie-inkomsten worden in een interne
begrotingsreserve gestort. In latere jaren zullen er naar verwachting schades
optreden die dan gedekt kunnen worden uit deze reserve.
 20
 
 Waarom verwacht de regering een lager verzilveringspercentage
bij de Innovatievouchers dan bij de ontwerpbegroting en welk verzilveringspercentage
wordt nu verwacht?
 
 
 Zie antwoord vraag 16
 21
 
 Hoe kan budget uit de BSRI dat is ingezet, nu toch
weer aan het BSRI-budget worden toegevoegd? Dan is dit bedrag toch niet echt
ingezet?
 
 
 In het najaar van 2008 was de verwachting dat de onderbesteding bij de
BSRI in 2008 zo’n € 5 mln zou bedragen. Tegelijkertijd was
duidelijk dat het bedrijventerreinbudget een zelfde bedrag in 2008 tekort
zou komen. Bij tweede suppletore begroting 2008 is derhalve € 5
mln tussen beide begrotingsposten uitgewisseld. In 2009 is hetzelfde bedrag
teruggeboekt naar het budget van de BSRI.
 Materieel betekent dit dat de € 5 mln is overgeheveld van het
BSRI-jaarbudget 2008 naar dat van 2009 en daarmee beschikbaar blijft voor
de BSRI.
 22
 
 Wat verklaart het bijzondere verloop van de gasbatentegenvaller
van 3,6 miljard in 2009 naar ruim 6 miljard in 2010, gevolgd door weer een
daling naar respectievelijk 3,6 miljard in 2011 en 2,5 miljard structureel?
Kan een onderbouwing worden gegeven van de meerjarige aardgasbatenmutatie,
uitgesplitst naar onderliggende oorzaken (zoals olieprijs, dollarkoers, productievolume)?
 
 
 Het betreft een kasraming van de gasinkomsten. Hierbij zijn twee elementen
van belang. In de eerste plaats zijn de gasprijzen grotendeels met een vertraging
gekoppeld aan de olieprijzen. In de tweede plaats zijn de gasbaten afhankelijk
van de winsten van mijnbouwmaatschappijen, maar niet alle gasbaten komen in
hetzelfde jaar binnen bij overheid als het jaar waarin de winsten worden gerealiseerd,
een deel komt het daarop volgende jaar in de kas van de overheid. Beide effecten
samen leiden ertoe dat de inkomsten uit gas vertraagd reageren op de olieprijs.
De baten van 2009 zijn daardoor nog positief beïnvloed door de hoge olieprijzen
van 2008. Het is vooral de zeer sterke daling van de geraamde olieprijs in
2009, van 125 $ per vat in de Miljoenennota naar 44 $ per vat in de Voorjaarsnota
die daardoor sterk doorwerkt in de kasontvangsten van 2010. Voor de jaren
2011 en verder was in de Miljoenennota uitgegaan van een olieprijs van 65 $
en in de Voorjaarsnota is uitgegaan van 44 $. Deze daling van 21 $ leidt
tot de structurele tegenvaller van € 2,5 miljard.
 23
 
 Wat is de reden van de niet gebruikte verplichtingenruimte
op de verschillende Pieken in de Delta-programma’s?
 
 
 De subsidieregeling Pieken in de Delta kent twee tenders per jaar voor
vijf regio’s. De aanname dat het budget niet volledig benut wordt is
niet juist. Omdat de tweede tender pas eind 2008 is gesloten, worden de subsidiebeschikkingen
over deze tweede tender in de loop van 2009 afgegeven. De laatste beschikkingen
worden binnenkort afgerond.
 24
 
 Hoeveel procent bedraagt de niet gebruikte verplichtingenruimte
op de Pieken in de Delta-programma’s, door te schuiven in samenspraak
met de regio’s, van de totale geraamde kosten voor deze post? Is de
verplichtingenruimte naar beneden bijgesteld in verband met deze niet gebruikte
gelden?
 
 
 De budgetten worden naar verwachting volledig benut, dus de verplichtingenruimte
blijft gehandhaafd. Het doorschuiven van budgetten is een administratieve
maatregel, om budget te houden voor aanvragen die eind 2008 nog niet zijn
afgerond.
 25 en 26
 
 Kan een uitsplitsing gegeven worden voor de meerjarige
mutaties bij Duurzame Energie (MEP, SDE, Overgangsregeling) naar de drie genoemde
oorzaken?
 
 
 Kunnen de drie oorzaken duidelijker worden toegelicht
en gekoppeld worden aan de financiële mutaties?
 
 
 De meerjarige mutaties bij duurzame energie kunnen als volgt worden gespecificeerd.
 Bedragen in € mln (verplichtingen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2011
 2012
 2013
 
 
 
 
 1. Technische aanpassing uitvoering MEP
 – 584
 – 708
 – 724
 – 677
 – 610
 
 
 2. Temporisatie aangepaste ramingen SDE
 – 131
 – 85
 – 69
 – 43
 – 35
 
 
 3. Publicatie budgetplafonds SDE 2009
 + 2 584
 – 4
 – 97
 – 187
 – 187
 
 
 4. Saldo diverse overige mutaties
 – 30
 – 52
 – 66
 – 54
 – 54
 
 
 
 Totaal
 
 
 + 1 839
 
 
 – 849
 
 
 – 956
 
 
 – 961
 
 
 – 886
 
 
 
 
 
 Ad 1. Technische aanpassing uitvoering MEP
 Tot 1 januari 2009 werden de MEP-subsidies uitbetaald door EnerQ,
die daarvoor onder meer een Rijksbijdrage van EZ ontving. Met ingang van 1 januari
2009 is de uitvoering van de MEP overgegaan naar Senter-Novem. Als gevolg
daarvan kan de verplichtingenruimte die beschikbaar was voor het geven van
de Rijksbijdrage aan EnerQ voor 2009 en verder komen te vervallen. De bijbehorende
kasruimte blijft overigens gehandhaafd om de uitbetaling van de MEP-subsidies
door SenterNovem mogelijk te maken.
 Ad 2. Temporisatie in verband met aangepaste ramingen
SDE
 De laatste ramingen van de uitgaven bij de SDE wijken af van de ramingen
die gehanteerd zijn bij de opstelling de ontwerpbegroting 2009. Er is sprake
van lagere uitgaven in de eerste jaren en hogere uitgaven in latere jaren.
Met de onderhavige aanpassing wordt de beschikbaarheid van de middelen in
lijn gebracht met de huidige inzichten.
 Ad 3. Publicatie budgetplafonds SDE 2009
 Dit betreft de budgettaire verwerking van de in maart jongstleden gepubliceerde
ministeriële regeling voor SDE 2009. Met deze wijziging wordt de verplichtingenruimte
beschikbaar gemaakt die nodig is om in 2009 tot de gepubliceerde plafonds
beschikkingen af te kunnen doen op aanvragen die onder de regeling zijn en
worden ingediend. In vergelijking met de stand van de ontwerpbegroting vindt
er een grote ophoging van de verplichtingenruimte 2009 plaats, ten koste van
de verplichtingenruimte in latere jaren. De bij deze verplichtingenruimte
behorende kas wijzigt niet.
 27
 
 Waarom is de som van de afgeboekte verplichtingen 2010–2013
ongeveer tweemaal zo hoog als de ophoging 2009?
 
 
 Zoals aangegeven in de specificatie in het antwoord op de vragen 25 en
26 ligt aan de wijzigingen bij duurzame energie een aantal individuele aanpassingen
ten grondslag. Een aantal daarvan is substantieel van omvang en heeft een
werking dat veel verder reikt dan de nu zichtbare meerjarenramingen. De (suppletore)
begroting 2009 kent namelijk een tijdshorizon die loopt tot en met 2013. Omdat
ook in de jaren daarna op- en afboekingen plaats vinden, kan geen relatie
worden gelegd tussen de in de suppletore begroting 2009 opgenomen totaalbedragen.
 28
 
 Waarom worden middelen uit Schoon & Zuinig voor
zonneboilers en warmtepompen (10.6 miljoen) overgeheveld vanuit Duurzame Energie
naar Duurzame warmte?
 
 
 In eerste instantie zijn de gelden geparkeerd op het onderdeel «Overige
uitgaven duurzame energie». Met deze overheveling wordt het beschikbare
budget op het juiste artikelonderdeel verantwoord. Het betreft een technische
mutatie.
 29
 
 Vanuit welke bron wordt de 10,5 miljoen bijdrage aan
agentschappen voor uitvoeringskosten overgeheveld ( 6,4 miljoen SDE, 0,9 miljoen
CO2-reductieplan en 2,4 miljoen MJA)?
 
 
 De uitvoeringskosten van SenterNovem worden in de begroting apart zichtbaar
gemaakt. Aangezien niet altijd vooraf de verhouding uitvoeringskosten –
beleidsmiddelen bekend zal zijn wordt in de loop van het jaar een bedrag overgeheveld
van het beleidsbudget naar de uitvoeringskosten. In onderhavig geval betreft
het de budgetten voor de SDE, CO2-reduktieplan en de Energie-innovatie
 30
 
 Was de daling van de aardgasbaten, waarvoor voldoende
uitleg ontbreekt, niet te voorzien ten tijde van de begrotingsbehandeling
2009? Welke gevolgen heeft deze daling voor de begroting van EZ op de langere
termijn? Verwacht de minister dat de uitgaven voor bepaalde posten juist zullen
stijgen of dalen door de huidige economische recessie? Waarom wel/niet?
 
 
 De raming van de gasbaten is gebaseerd op de macro-economische variabelen
die het CPB hanteert. Een daling van de gasbaten heeft geen gevolgen voor
de begroting van EZ omdat er geen direct verband tussen de inkomsten uit aardgas
en de uitgaven van EZ.
 31
 
 Waardoor wordt de grotere vraag voor Prepare2start
veroorzaakt? Welke effecten verwacht de regering van de ophoging van het budget
van Prepare2start met 5,1 miljoen?
 
 
 De grotere vraag voor Prepare2start wordt waarschijnlijk grotendeels veroorzaakt
door de economische crisis: bedrijven zien hun omzet op hun thuismarkt wegvallen
en proberen dat op voor hen nieuwe markten te compenseren. Een tweede reden
is waarschijnlijk gelegen in de aanpassingen die met de inwerkingtreding van
prepare2start zijn doorgevoerd. De regeling sluit meer aan op ontwikkelingen
in de nieuwe media zoals e-commerce en online marketing.
 
 Prepare2start ondersteunt vooral kleine bedrijven bij de oriëntatie
op nieuwe buitenlandse markten. De regering verwacht van de ophoging van het
budget dat meer kleine bedrijven gebruik zullen maken van de regeling en ook
tijdens de economische crisis, nieuwe internationale markten zullen blijven
betreden. Het midden- en kleinbedrijf is de ruggengraat van onze economie
en internationale handel is de motor van ondernemend Nederland. Export is
en blijft voor Nederland cruciaal.
 
 Overigens is de ophoging met € 5,1 mln deels bestendiging van
eerder ingezet beleid om meer kleine bedrijven te stimuleren om buitenlandse
markten te bewerken. In 2007 en 2008 is het beleidsbudget incidenteel opgehoogd
naar respectievelijk € 12 mln en € 12,5 mln.
 32
 
 Waarom werd de bijdrage aan de wereldtentoonstelling
in 2007 en 2008 wel expliciet opgenomen op de begroting, maar niet in de begroting
2009? Waarom wordt nu op de EZ-begroting voorgesteld om 10,3 miljoen op te
nemen voor de wereldtentoonstelling 2010, terwijl in 2007 nog over 7,1 miljoen
werd gesproken?
 
 
 De reserveringen voor de wereldtentoonstelling Shanghai 2010 zijn net
als die voor 2009 opgenomen onder het begrotingsonderdeel «Overig».
Dit onderdeel werd in de begroting 2008 omschreven als «wereldexpo».
Het totale benodigde bedrag voor de wereldtentoonstelling is € 20
mln. Dit bedrag komt uit bijdragen van 6 departementen, 8 steden/provincies
en sponsorgelden. Jaarlijks wordt bezien hoeveel dat jaar nodig is voor feitelijke
kosten. In 2009 wordt de bouwopdracht gedaan voor het paviljoen. De bestaande
reservering was daarvoor onvoldoende en is bij eerste suppletore begroting
2009 aangevuld met de bijdrage van BuZa die ook een deel bijdraagt. De totale
bijdrage van EZ aan de EXPO blijft onveranderd.
 33
 
 Wat is dereden van het structureel naar voren halen
van het betalen van de verplichtingen aan de OPTA en Agentschap Telecom? Waarom
stelt de regering voor om dit voortaan structureel te doen? Welke gevolgen
heeft dit voor het budgetrecht van de Tweede Kamer?
 
 
 Er worden geen betalingen naar voren gehaald. Wat naar voren wordt gehaald
is het moment waarop de verplichting wordt aangegaan, van jaar t naar jaar
t-1. Door de financiële verplichting eenmalig naar voren te halen, kan
de vaststelling van de begroting van OPTA en AT en de financiële vastlegging
daarvan gelijktijdig plaatsvinden. In de huidige systematiek zijn dat twee
verschillende momenten.
 Dit is een eenmalige technische mutatie, met een structurele doorwerking,
die geen gevolgen heeft voor het budgetrecht van de Kamer.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD),
Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Timmer (PvdA), voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De Rouwe (CDA) en Elias (VVD).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt
(SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Atsma (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD), Van Dam (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Heerts (PvdA), Uitslag (CDA) en Weekers (VVD).
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.