Jaarverslagen over het jaar 2002; Rapport bij het jaarverslag 2002 van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28880, nr. 33

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

21-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28880 nr. 33

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUD SAMENVATTINGInleidingMinisterie van SZWJaarverslag en saldibalansBedrijfsvoeringMenO-beleid subsidies en de kwaliteit van de accountantsverklaringenAansturing sociale zekerheidAgentschap SZWMaterieelbeheerBeleidsinformatieReactie minister van SZW1. MenO-beleid subsidies en kwaliteit van de accountantsverklaringen2. Aansturing sociale zekerheid3. Agentschap SZW4. MaterieelbeheerNawoord Algemene Rekenkamer1 INLEIDING1.1 Waarom dit rapport?1.2 Hoe is het onderzoek uitgevoerd?1.3 Hoe oordeelt de Algemene Rekenkamer?1.3.1 Wettelijke criteria1.3.2 Waarover oordeelt de Algemene Rekenkamer?Jaarverslag en saldibalansBeleidsinformatieBedrijfsvoering1.4 Leeswijzer2 OORDEEL JAARVERSLAG EN SALDIBALANS2.1 Inleiding2.2 Het jaarverslag en VBTB2.3 Financiële informatie2.3.1 Inleiding2.3.2 Oordeel2.3.3 Rapportering per (niet-)beleidsartikelVerantwoordingsstaatOverzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2002,
Ministerie van SZW (x € 1 miljoen) 2.4 Saldibalans met toelichting2.4.1 Inleiding2.4.2 OordeelOverzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
2002, Ministerie van SZW (bedragen x € 1 miljoen) 2.5 Beleidsinformatie2.5.1 Inleiding2.5.2 Bevindingen2.5.3 Oordeel2.6 Mededeling over de bedrijfsvoering2.6.1 Inleiding2.6.2 Bevindingen2.6.3 Oordeel2.7 Toezichtsrelaties2.7.1 Inleiding2.7.2 Bevindingen2.7.3 Oordeel2.8 Baten-lastendiensten (agentschappen)2.8.1 Inleiding2.8.2 Oordeel baten-lastendiensten3 BEDRIJFSVOERING3.1 Inleiding3.2 Ontwikkelingen in mededeling bedrijfsvoering3.2.1 Inleiding3.2.2 Bevindingen3.2.3 Conclusies en aanbevelingen3.3 De ontwikkeling van de auditfunctie3.3.1 Inleiding3.3.2 Bevindingen3.3.3 Oordeel3.4 Departementale accountantscontrole3.4.1 Inleiding3.4.2 Financiële informatie en bedrijfsvoering3.4.3 Niet-financiële informatie3.4.3.1 Totstandkoming van informatieTotstandkoming bedrijfsvoeringsinformatieTotstandkoming beleidsinformatie3.4.3.2 Kwaliteit informatie3.5 Financieel beheer, materieelbeheer en administraties3.5.1 Inleiding3.5.2 Administratieve organisatieBevindingenConclusie3.5.2.1 Tijdigheid invoer verplichtingenBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.3 Administratieve systemen3.5.3.1 Administratieve systemenBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.3.2 InformatiebeveiligingBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.4 Europese aanbestedingenBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.5 Financieel beheer specifieke uitkeringen3.5.5.1 WIWBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.5.2 Kinderopvang alleenstaande ouders Abw (KOA)BevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.5.3 Agenda voor de ToekomstBevindingen3.5.5.4 Besluit ID-banenBevindingenConclusie en aanbevelingen3.5.5.5 Regeling Schoonmaakbedrijven ParticulierenBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.5.6 WswBevindingenConclusie en aanbevelingen3.5.5.7 Abw, Ioaw, IoazBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.5.8 Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars3.5.5.9 Conclusies en aanbevelingen specifieke uitkeringen3.5.6 Financieel beheer sociale verzekeringen3.5.6.1 Rechtmatigheid sociale verzekeringenBevindingenOnrechtmatigheidpercentages per wet (Bron: IWI en Ctsv
rapportages) Conclusies en aanbevelingen3.5.6.2 M en O-beleidBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.7 Financieel beheer Regeling KinderopvangBevindingenConclusies en aanbevelingen3.5.8 Accountantsverklaringen externe accountantsBevindingenConclusie3.5.9 Contractbeheer3.5.9.1 Bevindingen3.5.9.2 Onderzochte contracten3.5.9.3 Conclusie en aanbevelingen3.5.10 Toezicht EU-geldstromenBevindingenConclusie en aanbevelingen3.5.11 Rijksbijdrage en ontvlechting ArbeidsvoorzieningBevindingenConclusies3.5.12 Agentschap SZW3.5.12.1 Inleiding3.5.12.2 Controleopzet accountantsdienst3.5.12.3 Controle ESF-subsidies 1994–19993.5.12.4 Controle ESF-subsidies 2000–20063.5.12.5 MenO-beleid3.5.12.6 Conclusie3.5.13 IWIBevindingenConclusie3.5.14 MaterieelbeheerConclusies en aanbevelingen3.5.15 ConclusieAdministratieve en uitvoeringssystemen:Transactieuitgaven:Overdrachtsuitgaven:Materieelbeheer:Agentschappen:3.6 Subsidies3.6.1 Inleiding3.6.2 Regelgeving3.6.3 Subsidietoekenning en monitoringKwaliteit subsidieaanvraagBeoordeling door het Ministerie van SZWSubsidievoortgang3.6.4 Einddeclaratie en subsidievaststellingKwaliteit einddeclaratiesKwaliteit accountantsverklaringenBeoordeling einddeclaraties3.6.5 ProjectbezoekenUrenadministratiesFinancieringFinanciële administratieReview accountantscontrole3.6.6 Conclusies en aanbevelingen3.7 Conclusies en aanbevelingen4 BELEIDSINFORMATIE4.1 Inleiding4.2 Gehanteerde normen4.3 Kwaliteit van de beleidsinformatie4.3.1 Het Jaarverslag4.3.2 Belangrijkste bevindingen beleidsartikelen4.4 Totstandkoming beleidsinformatie4.4.1 De beleidsartikelen4.4.1.1 Algemene inkomensgarantie op minimumniveau4.4.1.2 Verbetering Arbeidsomstandigheden4.4.2 Informatieverzameling4.4.2.1 Bijstandsfraudestatistiek4.4.2.2 Informatiesysteem Arbeidsinspectie4.4.3 Informatieverwerking4.4.3.1 Controle op de bijstandsfraudestatistiek4.4.3.2 Kwaliteit gegevensverwerking prestatiegegevens
arbeidsomstandigheden4.4.4 Vormvereisten4.4.4.1 Fraudestatistiek4.4.4.2 Arbeidsomstandigheden4.5 Beleidsinformatie gemeentelijke arbeidsmarktregelingen4.5.1 Inleiding4.5.2 Administratieve OrganisatieToezegging ministerStand van zakenConclusie en aanbevelingen4.5.3 Het aansluiten van informatiestromenToezegging ministerStand van zakenConclusie en aanbevelingen4.5.4 Totaaloverzicht van uitgaven en prestaties in een
jaarToezegging ministerStand van zakenConclusies en aanbevelingen4.5.5 De vastlegging van resultatenBevindingen rechtmatigheidsonderzoek 2001Stand van zaken4.6 Conclusies en aanbevelingenHOOFDSTUK 5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER5.1 Reactie minister van SZWMededeling bedrijfsvoeringDepartementale accountantscontrole, financiële informatieDepartementale accountantscontrole, beleidsinformatieVerplichtingenadministratie en betalingstermijnenAdministratieve systemenInformatiebeveiligingEuropese aanbestedingsproceduresContractbeheerWet toezicht Europese subsidiesSpecifieke uitkeringen, WIWSpecifieke uitkeringen, Kinderopvang alleenstaande ouders
Abw (KOA)Specifieke uitkeringen, ID-banenSpecifieke uitkeringen, Regeling Schoonmaakbedrijven ParticulierenSpecifieke uitkeringen, Abw, Iaow, IaozSpecifieke uitkeringen, WSWSpecifieke uitkeringen, Regeling Kinderopvang (Rkb)Rechtmatigheid sociale verzekeringenMenO-beleid sociale verzekeringenExterne accountantsverklaringenAgentschap SZWMaterieelbeheerSubsidiesBeleidsinformatie5.2 Nawoord Algemene RekenkamerMededeling bedrijfsvoeringDepartementale accountantscontrole, beleidsinformatieEuropese aanbestedingsproceduresSpecifieke uitkeringen, WIWSpecifieke uitkeringen, Abw, Iaow, IaozRechtmatigheid sociale verzekeringenExterne accountantsverklaringenAgentschap SZWBeleidsinformatieBIJLAGE 1 RECHTMATIGHEIDSONDERZOEKOordelen en tolerantiegrenzenFinanciële informatieNiet-financiële beleidsinformatieBedrijfsvoeringBezwaarinstrument en bezwaarbeleidBIJLAGE 2 OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE
FINANCIËLE INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2002 VAN HET MINISTERIE VAN
SZW (bedragen x 1 miljoen euro) BIJLAGE 3 ONVOLKOMENHEDEN IN HET FINANCIEEL BEHEER
HET MATERIEELBEHEER EN DE DAARTOE BIJGEHOUDEN ADMINISTRATIES BIJ HET MINISTERIE
VAN SZWBIJLAGE 4 VERKLARENDE WOORDENLIJSTAccountantsrapportAccountantsverklaringAdministratieve systemenAgentschapArtikelgewijze oordeelsvormingBaseline financieel beheer en materieelbeheerBaten-lastendienstBedrijfsvoeringBegrijpelijkheidBeleidsintensiveringenBeleidsprioriteitenBestuurskostenBetrouwbaarheidBezwaaronderzoekBudgetrecht Tweede KamerConformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)Departementale accountantsdienst /auditdienst (DAD)Deugdelijke weergaveEuropese aanbestedingsrichtlijnenFinancieel beheerFoutenJaarverslag (departementaal)Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkPrestatiegegevenMaterieelbeheerMenO-beleidOnzeker (onzekerheden)OnvolkomenheidOverdrachtsuitgavenPotentieel bezwaargevalRechtmatigheidReviewRechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)BIJLAGE 5 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28880Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,1 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 880Jaarverslagen over het jaar 2002nr. 33RAPPORT BIJ HET JAARVERSLAG 2002 VAN HET MINISTERIE VAN SOCIALE ZAKEN
EN WERKGELEGENHEID (XV)Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 21 mei 2003Hierbij bieden wij u aan het op 7 mei 2003 door ons vastgestelde «Rapport
bij het Jaarverslag 2002 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(XV)».Algemene Rekenkamerdrs. Saskia J. Stuiveling,presidentJhr. mr. W. M. de Brauw,secretarisINHOUD  SAMENVATTING5    AUDIT ACTIELIJST 200312   1INLEIDING171.1 Waarom dit rapport? 17 1.2 Hoe is het onderzoek uitgevoerd? 18 1.3 Hoe oordeelt de Algemene Rekenkamer? 19 1.3.1 Wettelijke criteria 19 1.3.2Waarover oordeelt de Algemene
Rekenkamer? 20 1.4Leeswijzer 21    2OORDEEL JAARVERSLAG EN SALDIBALANS232.1 Inleiding 23 2.2 Het jaarverslag en VBTB 23 2.3 Financiële informatie 232.3.1 Inleiding 23 2.3.2 Oordeel 24 2.3.3Rapportering per (niet-)beleidsartikel 24 2.4Saldibalans met toelichting 24 2.4.1 Inleiding 242.4.2 Oordeel 24 2.5 Beleidsinformatie 252.5.1 Inleiding 25 2.5.2 Bevindingen 252.5.3 Oordeel 26 2.6 Mededeling over de bedrijfsvoering 26 2.6.1 Inleiding 26 2.6.2Bevindingen 26 2.6.3 Oordeel 26 2.7Toezichtsrelaties 27 2.7.1 Inleiding 27 2.7.2Bevindingen 27 2.7.3 Oordeel 27 2.8 Baten – lastendiensten (agentschappen) 27 2.8.1 Inleiding 272.8.2 Oordeel Agentschap SZW 28    3BEDRIJFSVOERING293.1 Inleiding 29 3.2Ontwikkelingen in mededeling bedrijfsvoering 29 3.2.1Inleiding 29 3.2.2 Bevindingen 30 3.2.3Conclusies en aanbevelingen 30 3.3 De ontwikkeling van de auditfunctie 31 3.3.1 Inleiding 31 3.3.2Bevindingen 31 3.3.3 Oordeel 31 3.4Departementale accountantscontrole 32 3.4.1 Inleiding32 3.4.2 Financiële informatie en
bedrijfsvoering 323.4.3 Niet-financiële informatie 33 3.5Financieel beheer, materieelbeheer
en administraties 343.5.1 Inleiding 34 3.5.2 Administratieve organisatie 35 3.5.3 Administratieve systemen 363.5.4 Europese aanbestedingen 36 3.5.5 Financieel beheer specifieke
uitkeringen 37 3.5.6 Financieel beheer sociale verzekeringen 42 3.5.7 Financieel beheer Regeling Kinderopvang 45 3.5.8 Accountantsverklaringen externe
accountants 46 3.5.9 Contractbeheer 47 3.5.10Toezicht EU-geldstromen 48 3.5.11 Rijksbijdrage en ontvlechting
Arbeidsvoorziening 49 3.5.12 Agentschap SZW50 3.5.13 IWI 56 3.5.14 Materieelbeheer 573.5.15 Conclusie 58 3.6 Subsidies 59 3.6.1Inleiding 59 3.6.2 Regelgeving 59 3.6.3Subsidietoekenning en monitoring 59 3.6.4Einddeclaratie en subsidievaststelling 60 3.6.5Projectbezoeken 61 3.6.6 Conclusies en aanbevelingen63 3.7 Conclusies en aanbevelingen 64    4BELEIDSINFORMATIE674.1 Inleiding 67 4.2Gehanteerde normen 68 4.3 Kwaliteit van de beleidsinformatie 70 4.3.1 Het Jaarverslag 70 4.3.2Belangrijkste bevindingen beleidsartikelen 70 4.4Totstandkoming beleidsinformatie 71 4.4.1 De beleidsartikelen 71 4.4.2 Informatieverzameling 724.4.3 Informatieverwerking 73 4.4.4 Vormvereisten73 4.5 Beleidsinformatie gemeentelijke
arbeidsmarktregelingen 74 4.5.1 Inleiding 74 4.5.2Administratieve Organisatie 74 4.5.3 Het aansluiten van informatiestromen 74 4.5.4 Totaaloverzicht van uitgaven
en prestaties in een jaar 75 4.5.5 De vastlegging van resultaten 75 4.6 Conclusies en aanbevelingen 76   5REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER785.1Reactie minister van SZW785.2Nawoord Algemene Rekenkamer82   Bijlage 1Rechtmatigheidsonderzoek85   Bijlage 2Overzicht fouten en onzekerheden88   Bijlage 3Overzicht onvolkomenheden in financieel en materieelbeheer en daartoe
bijgehouden administraties89   Bijlage 4Verklarende woordenlijst91   Bijlage 5Lijst met gebruikte afkortingen95SAMENVATTINGInleidingIn dit rapport vindt u de resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek
over het begrotingsjaar 2002 van de Algemene Rekenkamer. Het rapport bevat
onder meer het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het jaarverslag en
de saldibalans van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).De Staten-Generaal kunnen dit rapport gebruiken bij de beoordeling van
het jaarverslag van de minister.Dit jaar hebben alle ministeries een verantwoording nieuwe stijl opgesteld:
het jaarverslag. In het jaarverslag wordt beoogd de relatie tussen beleidsdoelstellingen,
prestaties en middelen in samenhang te presenteren. Behalve voor financiële
informatie is er in het jaarverslag aandacht voor beleidsinformatie en bedrijfsvoeringsinformatie –
de zogeheten niet-financiële informatie.Ministerie van SZWHet Ministerie van SZW stimuleert werkgelegenheid, moderne arbeidsrelaties
en een activerende sociale zekerheid. Speerpunten van het beleid in 2002 lagen
op het gebied van het vergroten van het arbeidsaanbod, activering en reïntegratie,
verbetering van de inkomenspositie van specifieke inkomensgroepen, emancipatie,
de verbetering van de uitvoering van de sociale zekerheid en de naleving van
regelgeving.Naast deze geldstromen is er nog € 38 miljard aan premiegefinancierde
uitgaven. Een groot deel van de uitgaven van het Ministerie van SZW komt ten
laste van specifieke uitkeringen, rijksbijdragen en subsidies; regelingen
die veelal door gemeenten en rechtspersonen met een wettelijke taak worden
uitgevoerd. Voor deze overdrachtsuitgaven geldt dat de minister maatregelen
moet nemen om misbruik en oneigenlijk gebruik van deze gelden te voorkomen.
De besteding van begrotingsgeld, maar ook premiegeld door derden maakt tevens
een adequaat toezicht noodzakelijk. In 2002 is aan het Ministerie van SZW door het Ministerie van Volksgezondheid
Welzijn en Sport (VWS) de beleidsverantwoordelijkheid overgedragen van de
Regeling kinderopvang (€ 152, 9 miljoen). Andersom is de beleidsverantwoordelijkheid
van de Wet voorzieningen gehandicapten (Wvg) overgegaan van het Ministerie
van SZW naar VWS (€ 61,5 miljoen).In 2002 kende het Ministerie van SZW een tweetal agentschappen: Agentschap
SZW en de Inspectie Werk en Inkomen (IWI).Agentschap SZW is belast met de uitvoering van de ESF3-regeling en het
communautair initiatief EQUAL en enkele andere subsidieregelingen.IWI houdt toezicht op de uitvoeringsinstanties en is voortgekomen uit
het College van toezicht sociale verzekeringen (Ctsv) en de Directie toezicht
van het Ministerie van SZW. Beide agentschappen hadden in 2002 de status van
agentschap in oprichting.In 2002 is de Sociale Inlichtingen en Opsporingsdienst (SIOD) van het
Ministerie van SZW opgericht. Deze dienst richt zich specifiek op handhaving
en opsporing van fraude bij werknemersverzekeringen, volksverzekeringen, sociale
voorzieningen en arbeidsmarktregelingen.De Algemene Rekenkamer betrekt in haar rechtmatigheidsonderzoek de financiële
en de niet-financiële informatie in het departementale jaarverslag en
de departementale saldibalans. Tevens onderzoekt de Algemene Rekenkamer het
gevoerde financieel beheer en materieelbeheer van het departement. Binnen
het Ministerie van SZW is specifiek aandacht besteed aan:• De afwikkeling van subsidies door het ministerie en de werking
van het beleid voor het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik (MenO-beleid);• De kwaliteit en de totstandkoming van de beleidsinformatie in het
jaarverslag;• Het functioneren van het Agentschap SZW en de afwikkeling van de
oude ESF programmaperiode;• Het toezicht op de specifieke uitkeringen;• Onrechtmatigheidspercentages van sociale verzekeringen en MenO-beleid;• De afwikkeling van de Arbeidsvoorziening;• De betrouwbaarheid van derden-informatie en de rol van externe
accountants;• Het contractbeheer;• De Wet Toezicht Europese Subsidies (TES).Jaarverslag en saldibalansDe Algemene Rekenkamer is positief over de financiële informatie
in het jaarverslag over 2002 en de saldibalans per 31 december 2002 van het
Ministerie van SZW. Het oordeel is gepreciseerd in hoofdstuk 2 van dit rapport.
Dit oordeel geeft zij onder het formele voorbehoud dat de Staten-Generaal
de bijbehorende slotwet vaststellen.De (niet-financiële) beleidsinformatie in het jaarverslag van het
Ministerie van SZW voldoet nog niet geheel aan de verslaggevingseisen. Zo
worden factoren die van invloed zijn op het uiteindelijk behalen van beleidsresultaten
niet altijd in het jaarverslag aangegeven op overeenkomstige wijze als in
de begroting. Verder worden, naast realisatie- en streefwaarden die direct
gekoppeld zijn aan de doelstellingen, nauwelijks andere prestatiegegevens
gegeven (bijvoorbeeld per instrument). Tevens bevatten de (toelichtingen
bij de) doelstellingen vaak geen informatie over de tijdshorizon. Niet alle
operationele doelstellingen zijn voorzien van prestatie-indicatoren en er
zijn nog niet in alle gevallen streefwaarden geformuleerd. Hierdoor is het
niet altijd mogelijk om te beoordelen of de beoogde doelen zijn gerealiseerd.
Over het algemeen wordt in het departementale jaarverslag niet ingegaan op
de betrouwbaarheid van de prestatiegegevens.De Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat de «mededeling over
de bedrijfsvoering» ordelijk tot stand is gekomen. De mededeling bedrijfsvoering
in het jaarverslag heeft betrekking op het financieel beheer, het materieelbeheer
en de voor dat beheer bijgehouden administraties. Het Ministerie van SZW is
bezig om ook andere onderdelen die van belang zijn voor de sturing en beheersing
van processen binnen het departement in de mededeling te betrekken.De financiële informatie en de toelichting bij de financiële
informatie in het jaarverslag over 2002 van het Ministerie van SZW voldoen
aan de gestelde eisen. In de financiële informatie zijn geen belangrijke
fouten en onzekerheden aangetroffen. Ook de saldibalans en de toelichting
bij de saldibalans voldoen aan de vereisten.BedrijfsvoeringDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het financieel beheer, het
materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie
van SZW in 2002 voldeed aan de daaraan gestelde eisen. Zij heeft een aantal
specifieke onderwerpen binnen het financieel beheer nader onderzocht. Uit
de diverse financieel beheeronderzoeken vraagt de Algemene Rekenkamer aandacht
voor de volgende punten bij het Ministerie van SZW.MenO-beleid subsidies en de kwaliteit van de accountantsverklaringenDe Algemene Rekenkamer constateert dat begrippen in de subsidieregelingen
van het Ministerie van SZW niet altijd helder zijn gedefinieerd en subsidiecriteria
moeilijk controleerbaar zijn. Het risico bestaat dat kosten worden gedeclareerd
die eigenlijk niet voor subsidie in aanmerking komen. Het ministerie dient
duidelijker in de regelgeving en handleidingen aan te geven wat van de subsidieaanvrager
verwacht wordt en dient begrippen uit de subsidieregelingen meetbaar te maken.
Verder wordt aanbevolen gebruik te maken van het instrument voortgangsrapportages
en een checklist voor de beoordeling op te stellen.De accountantsverklaringen van subsidieontvangers vertoonden tekortkomingen
zoals het ontbreken van het rechtmatigheidsoordeel. Er zijn geen voorschriften
over te hanteren toleranties en intensiteit van de controle. Deze tekortkomingen
zijn te vermijden door het opstellen van controle- en rapportageprotocollen
voor alle regelingen en door voorlichting. De Algemene Rekenkamer beveelt
aan de acties van het ministerie die in gang zijn gezet om de accountantscontrole
te verbeteren voor alle subsidieregelingen ter hand te nemen. De Algemene
Rekenkamer deed onderzoek ter plaatse bij de subsidieontvangers. Daarbij constateerde
zij tekortkomingen, zoals ontoereikende urenadministraties. De AD zou meer
controles op het terrein van subsidieregelingen moeten gaan verrichten en
daarbij ook subsidieaanvragers ter plaatse controleren. Het verdiepingsonderzoek
naar subsidies toont de noodzaak aan van een toereikend MenO-beleid gezien
de risico's die de subsidieregelingen bevatten. Aansturing sociale zekerheidMet de invoering van de wet SUWI is het ministerie opdrachtgever en budgethouder
voor de uitvoering van de sociale verzekeringen. Dit impliceert een grotere
verantwoordelijkheid van de minister voor de uitvoering dan voorheen. De rechtmatigheid
van de uitvoering van de sociale verzekeringen voldoet niet aan de wettelijke
normen. Hierbij zijn een gerichte sturing op de verbetering van de rechtmatigheid
en een adequaat MenO-beleid bij de UWV van belang. Verbeterplannen hiervoor
hebben afgelopen jaren nog niet tot het gewenste resultaat geleid. De Algemene
Rekenkamer dringt aan op concrete maatregelen die leiden tot een betere beheersing
van bovengenoemde aspecten.Agentschap SZWVorig jaar constateerde de Algemene Rekenkamer tekortkomingen in de totstandkoming
van het MenO-beleid van het Agentschap SZW. In dit opzicht is er geen verandering
ten opzichte van vorig jaar. Het MenO-beleid is nog niet vastgelegd en de
werking van belangrijke onderdelen komt nog onvoldoende uit de verf. Er zijn
weinig monitoringsbezoeken en tussentijdse controles uitgevoerd bij de subsidieontvangers.
De Algemene Rekenkamer beveelt aan het MenO-beleid met spoed vast te leggen.De Algemene Rekenkamer kon op onderdelen niet vaststellen hoe het (positieve)
accountantsoordeel van de departementale accountantsdienst over het Agenschap
tot stand was gekomen. Zij dringt aan op een transparanter proces van oordeelsvorming.MaterieelbeheerHet contractbeheer wordt door het Ministerie van SZW onvoldoende uitgevoerd,
omdat de richtlijnen onvoldoende worden nageleefd. Aanbevolen wordt de coördinatie
en het toezicht op de naleving te verbeteren. Hierbij is een centrale geautomatiseerde
registratie van contracten noodzakelijk. Evenals voorgaande jaren is in een
beperkt aantal gevallen de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen niet nageleefd.
Net als bij contractbeheer wordt de regeling van het materieelbeheer onvoldoende
nageleefd. De Algemene Rekenkamer vraagt aandacht voor de aansturing en het
toezicht op het materieelbeheer.BeleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft in het kader van haar nieuwe taak binnen
dit rechtmatigheidsonderzoek gekeken naar de kwaliteit en de totstandkoming
van de niet-financiële beleidsinformatie in het jaarverslag.Voor beleidsinformatie over prestaties en effecten maakt het ministerie
gebruik van informatie afkomstig van departementale systemen en van derden
zoals gemeenten en de uitvoeringsorganisaties voor de sociale verzekeringen.
Een sluitend systeem dat de betrouwbaarheid van de prestatiegegevens waarborgt,
ontbreekt. Daarnaast komt uit het onderzoek van de Algemene Rekenkamer het
belang van een consistent gebruik van prestatiegegevens.Reactie minister van SZWDe Algemene Rekenkamer heeft haar rapport in concept voor reactie voorgelegd
aan de minister van SZW. De minister van SZW geeft in zijn reactie van 1 mei
2003 aan de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer waardevol te achten en
deze over te nemen. Op de door de Algemene Rekenkamer geformuleerde aandachtspunten
uit de financieel beheeronderzoeken deed de minister de volgende toezeggingen: 1. MenO-beleid subsidies en kwaliteit van de accountantsverklaringenDe minister neemt de aanbevelingen over die de Algemene Rekenkamer doet
om de kwaliteit van het subsidiebeheer door het Ministerie van SZW te verhogen.
Het Ministerie van SZW heeft een «Checklist Subsidies» vastgesteld
waarmee de risico's die subsidieregelingen kunnen bevatten naar de mening
van de minister, voldoende zijn afgedekt. Voorts wordt door het Ministerie
van SZW een nieuwe subsidieregeling emancipatieondersteuning opgesteld, die
in 2004 in werking zal treden. Hierin wordt een aantal concrete aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer meegenomen: er wordt duidelijk aangegeven wat van
de aanvrager verwacht wordt, begrippen en criteria worden helder en concreet
uitgewerkt en er wordt een standaard controle- en rapportageprotocol voor
accountants opgesteld.Daarnaast zal de departementale accountantsdienst in 2003 op basis van
risicoanalyse onderzoek ter plaatse doen bij de kleinere subsidieregelingen
en zullen de bij deze regelingen gegeven accountantsverklaringen worden gereviewd.2. Aansturing sociale zekerheidIn zijn reactie geeft de minister aan dat wijziging van de bestaande interne
voorschriften bij de uitvoeringsorganisaties een belangrijke bijdrage kunnen
leveren aan de verbetering van de rechtmatigheid. Binnen afzienbare tijd worden
belangrijke initiatieven genomen, gericht op structurele verbetering. De aansturing
van de uitvoeringsorganisaties zal onder meer plaatsvinden op de rechtmatigheid
van de uitvoering. Aan de hand van zijn oordeel over het IWI-jaarverslag 2002
zal de minister bezien of en in hoeverre maatregelen noodzakelijk zijn.3. Agentschap SZWDe minister geeft in zijn reactie aan dat de controleresultaten over het
Agentschap SZW inmiddels ordelijk gedocumenteerd zijn en dat tekortkomingen
in de opzet van de controle over 2003 zullen worden opgelost. In reactie op
de aanbeveling meer inzicht te geven in de controle van beleidsgelden wijst
de minister naar de saldibalans. Verder zegt de minister toe dat er dit voorjaar
een nieuwe versie van de notitie Integraal M&O Beleid Agentschap SZW beschikbaar
komt, waarbij de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zullen worden gebruikt.
Het Agentschap intensiveert in 2003 de inspanningen voor begeleidings-, monitor-
en controlebezoeken.4. MaterieelbeheerMedio 2003 zal een nieuwe Regeling Contractbeheer worden vastgesteld.
Ook zal aandacht worden besteed aan het toezicht op de naleving van Europese
aanbestedingsregels. De uitvoering en naleving van de nieuwe regeling Materieelbeheer
SZW zal binnen het ministerie middels verschillende maatregelen worden bevorderd.Ten aanzien van het onderdeel beleidsinformatie heeft de minister naar
aanleiding van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer extra toelichtingen
in het jaarverslag opgenomen over de betrouwbaarheid van prestatiegegevens.
Voor de betrouwbaarheid van prestatiegegevens verwijst de minister verder
naar de administratieve organisatie van de beleidsinformatie waarin de controle
op de betrouwbaarheid expliciet is beschreven. De departementale accountantsdienst
zal jaarlijks expliciet aangeven welke normatiek bij de controle op de totstandkoming
van de beleidsinformatie wordt gehanteerd. Voor een overzicht van de toezeggingen van de minister van SZW en de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer wordt verwezen naar de Audit Actielijst 2003.Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is verheugd dat de minister de aanbevelingen van
de Algemene Rekenkamer overneemt. Zij waardeert deze toezeggingen en zal de
voortgang in haar rechtmatigheidsonderzoek 2003 betrekken. Wel betreurt de
Algemene Rekenkamer het dat de minister niet ingaat op de aanbeveling zorg
te dragen voor een deugdelijke beleidsmatige toelichting in het jaarverslag.
Daarnaast vraagt de Algemene Rekenkamer nogmaals aandacht voor de toegevoegde
waarde van onderzoeken ter plaatse door de departementale accountantsdienst,
zowel bij de grotere als bij de kleinere subsidieregelingen, in combinatie
met de review van de externe accountantsverklaringen. Over de rechtmatigheid
van de sociale verzekeringen merkt zij in reactie op de minister op dat zij
graag had vernomen wanneer de wettelijke rechtmatigheidsnorm wordt gerealiseerd
en welke concrete stappen de minister in dit verband zal zetten. Voor het
Agentschap SZW wijst de Algemene Rekenkamer erop te hechten aan het meer inzichtelijk
verantwoorden van de ESF-beleidsgelden dan alleen door een totaalbedrag op
de saldibalans. Tot slot wijst de Algemene Rekenkamer nog eens op de eigen
verantwoordelijkheid van beleidsdirecties voor de kwaliteit van de door hen
te verzamelen beleidsinformatie en het belang van voldoende waarborgen voor
de betrouwbaarheid van deze informatie. 1 INLEIDING1.1 Waarom dit rapport?Dit rapport bevat de belangrijkste resultaten van het rechtmatigheidsonderzoek
over het begrotingsjaar 2002 dat de Algemene Rekenkamer heeft uitgevoerd bij
het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Dit rapport kunnen
de Staten-Generaal gebruiken bij hun beoordeling van het jaarverslag van de
minister.De Algemene Rekenkamer onderzoekt jaarlijks bij ieder departement de volgende
onderdelen (CW 2001, art. 58 en 82)• het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer;• de voor dat beheer bijgehouden administraties;• de financiële informatie in het jaarverslag;• de departementale saldibalans;• de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering;• de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid
en de bedrijfsvoering.Dit jaar heeft de Algemene Rekenkamer bij alle departementen extra aandacht
besteed aan het contractbeheer en de Wet Toezicht Europese Subsidies (TES).
Daarnaast zijn bij het Ministerie van SZW, onder meer op basis van risicoanalyse,
de volgende specifieke onderwerpen onderzocht:• De afwikkeling van subsidies door het ministerie en de werking
van het MenO-beleid;• De kwaliteit en de totstandkoming van de beleidsinformatie in het
jaarverslag;• Het functioneren van het Agentschap SZW en de afwikkeling van de
oude ESF programmaperiode;• Het toezicht op de specifieke uitkeringen;• Onrechtmatigheidspercentages van sociale verzekeringen en beleid
voor het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik (MenO-beleid);• De afwikkeling van de Arbeidsvoorziening;• De betrouwbaarheid van derden-informatie en de rol van externe
accountants. 1.2 Hoe is het onderzoek uitgevoerd?De Algemene Rekenkamer richt haar onderzoek zo in, dat zij per begrotingsartikel
en per balanspost de belangrijke fouten en onzekerheden kan ontdekken. Dit
doet zij omdat de Staten-Generaal ook per begrotingsartikel goedkeuring verlenen
aan de minister.De Algemene Rekenkamer geeft een oordeel «met redelijke zekerheid»
omdat ze niet elke geldstroom tot in detail onderzoekt. Zij hanteert een werkwijze
die is gebaseerd op risicoanalyse. Dit betekent dat de Algemene Rekenkamer
gericht onderzoek doet naar die onderdelen, processen of geldstromen waar
zij voorafgaand aan het onderzoek, essentiële risico's identificeert.
Daarbij maakt zij uit doelmatigheidsoverwegingen zoveel mogelijk gebruik van
de werkzaamheden van de departementale accountantsdienst. Deze legt de resultaten
van de controle jaarlijks vast in een rapport aan de minister. Dit rapport
bevat daarnaast een accountantsverklaring over de financiële informatie
in het jaarverslag en de saldibalans. Biedt de controle van de accountantsdienst
voldoende zekerheid, dan neemt de Algemene Rekenkamer de bevindingen over
voor haar eigen oordeelsvorming. Om te onderzoeken of de controle van de departementale
accountantsdienst/auditdienst voldoende zekerheid biedt, voert de Algemene
Rekenkamer reviews uit. Dat wil zeggen dat zij de kwaliteit van de departementale
accountantscontrole toetst aan de hand van een uitgebreid normenkader. Dit
normenkader is mede gebaseerd op de internationaal aanvaarde richtlijnen voor
accountantscontrole. 1.3 Hoe oordeelt de Algemene Rekenkamer?1.3.1 Wettelijke criteriaVolgens de Comptabiliteitswet 2001 (artikel 82) moet de Algemene Rekenkamer
onderzoeken of het jaarverslag voldoet aan de
volgende eisen:• Het is opgesteld volgens de verslaggevingsvoorschriften inzake
de financiële informatie;• De verplichtingen, uitgaven en ontvangsten, en (voor zover van
toepassing) de baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten en balansposten
zijn rechtmatig, dat wil zeggen: ze zijn tot stand gekomen in overeenstemming
met de begrotingswetten en andere wettelijke regelingen;• De financiële informatie is deugdelijk weergegeven;• De informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering (ook
wel niet-financiële informatie) is op een deugdelijke wijze tot stand
gekomen;• De informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering (ook
wel niet-financiële informatie) voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.Voorts moet de Algemene Rekenkamer onderzoeken of de saldibalans voldoet aan de volgende eisen:• De erin opgenomen informatie is deugdelijk weergegeven;• De balansposten zijn rechtmatig tot stand gekomen.Daarnaast moet de Algemene Rekenkamer onderzoeken of het financieel beheer, het materieelbeheer en de voor dat beheer bijgehouden administraties voldoen aan de eisen van rechtmatigheid, ordelijkheid en controleerbaarheid
(CW 2001, art. 82).Er is een verschil tussen de controletaak van de Algemene Rekenkamer en
die van de departementale accountantsdienst. De Algemene Rekenkamer heeft
tot taak te beoordelen of de in het jaarverslag opgenomen informatie over
beleid en de bedrijfsvoering voldoet aan de daaraan te stellen kwaliteitsnormen.
De accountantsdienst hoeft dit niet te doen. 1.3.2 Waarover oordeelt de Algemene Rekenkamer?Jaarverslag en saldibalansIn 2002 is er voor het eerst sprake van een volledig VBTB-jaarverslag.
De informatie in het jaarverslag wordt door de Algemene Rekenkamer gecontroleerd
op grond van de Comptabiliteitswet 2001. Dit kan als volgt worden weergegeven. JaarverslagControleOordeelFinanciële informatieVerantwoordingsstaatVolledigJaSaldibalansVolledigJa Niet financiële
informatieMededeling over de bedrijfsvoering Financieel beheerMaterieel
beheerVolledigVolledigJaJa  Overige elementen bedrijfsvoeringBeperktNeeBeleidsinformatieVerslaggevingseisenVolledigJa KwaliteitsnormenBeperktNeeDe normen voor de kwaliteit van de financiële informatie zijn volledig
uitgekristalliseerd. Deze normen zijn onder andere afkomstig zijn uit de Comptabiliteitswet
2001, de Rijksbegrotingsvoorschriften 2003 en de Regeling departementale begrotingsadministratie.
De Algemene Rekenkamer onderzoekt deze informatie reeds jaren en verbindt
daaraan een oordeel. Het oordeel van de Algemene Rekenkamer over de mededeling bedrijfsvoering
is beperkt tot de kwaliteit van de informatie over het financieel beheer en
het materieelbeheer. De kwaliteit van de mededeling is getoetst aan de huidige
eisen die hiervoor zijn geformuleerd. In 2005 zal een volledig normenkader
voor deze informatie gereed zijn.BeleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer kan dit jaar nog niet tot een volledig oordeel
komen over de totstandkoming van de beleidsinformatie in het jaarverslag en
over de kwaliteit van die informatie. Wel heeft de Algemene Rekenkamer onderzocht
of de beleidsinformatie in het jaarverslag is opgesteld volgens de verslaggevingseisen.BedrijfsvoeringDe Algemene Rekenkamer geeft een oordeel over het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het ministerie. Voor deze onderdelen stelt de Algemene Rekenkamer
tevens vast hoe de informatie hierover tot stand is gekomen. Ook beoordeelt
de Algemene Rekenkamer of het ministerie voldoende rekening heeft gehouden
met deze uitkomsten voor de mededeling over de bedrijfsvoering. De gehanteerde
normen zijn gebaseerd op de normen die zijn uitgewerkt in de Baseline financieel en materieelbeheer en het Referentiekader Mededeling Bedrijfsvoering.Eind 2004 moet volledig aan de normen in het referentiekader zijn voldaan.1.4 LeeswijzerDit rapport bij het jaarverslag van het Ministerie van SZW omvat, behalve
de inleiding, vier hoofdstukken: Oordeel jaarverslag en saldibalans (hoofdstuk
2), Bedrijfsvoering (hoofdstuk 3), Beleidsinformatie (hoofdstuk 4) en de reactie
van de minister en een nawoord van de Algemene Rekenkamer (hoofdstuk 5).Hoofdstuk 2 «Oordeel jaarverslag en saldibalans» beschrijft
het oordeel van de Algemene Rekenkamer over het jaarverslag en de saldibalans
van het Ministerie van SZW en de baten en lasten en balansposten van de baten-lastendiensten.
Behalve het totaaloordeel van de Algemene Rekenkamer, worden alle fouten en
onzekerheden in de verplichtingen, uitgaven, ontvangsten en de saldibalansposten
die de kwantitatieve tolerantiegrenzen overschrijden weergegeven.In hoofdstuk 3 «Bedrijfsvoering» ligt de nadruk op de uitkomsten
van het onderzoek naar de accountantscontrole, het financieel beheer en materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties. Daarnaast wordt een beschrijving
gegeven van de ontwikkelingen ten aanzien van de totstandkoming van de informatie
over de bedrijfsvoering en de mededeling over de bedrijfsvoering in het jaarverslag
van het Ministerie van SZW.Hoofdstuk 4 «Beleidsinformatie» beschrijft het onderzoek van
de Algemene Rekenkamer naar de totstandkoming van de informatie over het gevoerde
beleid in het jaarverslag van het Ministerie van SZW over begrotingsartikel
5 (Algemene inkomensgarantie op minimumniveau) en over begrotingsartikel 13
(Verbetering arbeidsomstandigheden). De Algemene Rekenkamer heeft verkennend
onderzoek gedaan. Hoofdstuk 5 bevat een samenvatting van de reactie van de minister en een
nawoord van de Algemene Rekenkamer.Wanneer de Algemene Rekenkamer fouten en onzekerheden in de financiële
informatie in het jaarverslag of onvolkomenheden in het financieel en materieel
beheer niet aanvaardbaar vindt, kan zij daartegen bezwaar maken. De overzichten
in bijlage 2 en 3 bevatten alle fouten, onzekerheden en onvolkomenheden die
kunnen leiden tot het maken van bezwaar door de Algemene Rekenkamer. 2 OORDEEL JAARVERSLAG EN SALDIBALANS2.1 InleidingIn dit hoofdstuk doet de Algemene Rekenkamer verslag van haar bevindingen
en geeft zij haar oordeel over het jaarverslag en de saldibalans van het Ministerie
van SZW.Dit jaar hebben ministeries voor het eerst een jaarverslag opgesteld volgens
de nieuwe wijze van verantwoorden die in 1999 is ingezet met de regeringsnota Van beleidsbegroting tot Beleidsverantwoording (VBTB).
Naast financiële informatie, is er nu ook beleidsinformatie en bedrijfsvoeringsinformatie
in het jaarverslag opgenomen.2.2 Het jaarverslag en VBTBHet jaarverslag kent een algemeen deel met daarin opgenomen een leeswijzer,
een beleidsverslag, een jaarrekening en een aantal bijlagen waaronder een
bronnenoverzicht en een trefwoordenregister.Met ingang van het begrotingsjaar 2002 stellen ministeries een jaarverslag
op. Het is het eerste jaar waarin ze hun verantwoording geheel conform VBTB
moeten opstellen. De Algemene Rekenkamer is verheugd over deze mijlpaal, maar
plaatst nog wel een belangrijke kanttekening. Zij is van mening dat de gekozen
splitsing van de financiële en niet-financiële informatie zoals
uitgewerkt en vastgelegd in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2003, niet bijdraagt
aan een goed beeld van de samenhang tussen beleid, prestaties en middelen.
Het afbakenen van de financiële informatie voor de accountantscontrole
lijkt hiermee voorrang te hebben gekregen boven de belangrijkste VBTB-doelstelling.In het jaarverslag wordt de financiële informatie separaat van de
niet-financiële informatie gepresenteerd. In de begroting is deze indeling
niet gevolgd. Daarom kunnen de begroting en de verantwoording niet goed vergeleken
worden. Er ontstaan dubbelingen met de financiële toelichting bij de
beleidsartikelen doordat in het beleidsverslag ook financiële informatie
wordt gepresenteerd. De tabellen met financiële overzichten in het beleidsverslag
komen terug in de financiële toelichting.2.3 Financiële informatie2.3.1 InleidingTot de financiële informatie worden gerekend alle verplichtingen,
uitgaven, ontvangsten, baten, lasten, kapitaaluitgaven, kapitaalontvangsten,
balansposten en de toelichting daarbij (artikel 58 CW 2001). De Algemene Rekenkamer
heeft onderzocht of deze financiële informatie is opgesteld volgens de
verslaggevingsvoorschriften, en of de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten
rechtmatig tot stand zijn gekomen en deugdelijk zijn weergegeven.Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer is zodanig ingericht dat belangrijke
fouten en onzekerheden per begrotingsartikel met redelijke zekerheid worden
ontdekt en gerapporteerd. De Algemene Rekenkamer onderzoekt dus niet elke
verplichting, uitgave en ontvangst. Zij doet eigen onderzoek en maakt gebruik
van de uitkomsten van de departementale accountantscontrole (zie ook paragraaf
3.4). 2.3.2 OordeelOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
de financiële informatie in het jaarverslag over 2002 van het Ministerie
van SZW voldoet aan de gestelde eisen.2.3.3 Rapportering per (niet-)beleidsartikelVerantwoordingsstaatOverzicht 1 laat de totaalbedragen zien waaruit de verantwoordingsstaat
2002 van het Ministerie van SZW is samengesteld (exclusief agentschappen).
Daarnaast zijn de totalen opgenomen van bedragen die niet deugdelijk zijn
weergegeven of onrechtmatig zijn, of waarover onzekerheid over de deugdelijke
weergave of onzekerheid over de rechtmatigheid bestaat.Overzicht 1 Bedragen van de verantwoordingsstaat 2002,
Ministerie van SZW (x € 1 miljoen)  Verplichtingen1Uitgaven1OntvangstenTotaal 21 850,4 20 246,3 588,3Belangrijke fouten/ onzekerheden 0 0 0Onvolledigheden 0 0 01 Het bedrag aan verplichtingen en uitgaven bevat in totaal € 1 619,7
miljoen respectievelijk € 40,5 miljoen aan overschrijdingen. Indien
de Staten-Generaal niet akkoord gaan met de desbetreffende slotwetmutaties,
zal de Algemene Rekenkamer haar oordeel op dit punt moeten herzien.De Algemene Rekenkamer heeft in de verantwoordingsstaat van het Ministerie
van SZW geen belangrijke posten aangetroffen die niet deugdelijk zijn weergegeven
of onrechtmatig zijn, of waarover onzekerheid over de deugdelijke weergave
of onzekerheid over de rechtmatigheid bestaat.2.4 Saldibalans met toelichting2.4.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de saldibalans per 31 december
2002 met bijbehorende toelichting voldoet aan de volgende eisen:• Het is opgesteld volgens de verslaggevingsvoorschriften;• De erin opgenomen informatie geeft de op het jaareinde openstaande
posten, zoals deze uit de administratie blijken, deugdelijk weer;• De erin opgenomen balansposten zijn rechtmatig tot stand gekomen.2.4.2 OordeelDe saldibalans en de toelichting bij de saldibalans voldoen aan de eisen.Overzicht 2 laat de totaalbedragen zien waaruit de saldibalans 2002 van
het Ministerie van SZW is opgebouwd. Jaarlijks beoordeelt de Algemene Rekenkamer
de bedragen op de saldibalans, met uitzondering van:• Uitgaven en ontvangsten: de Algemene Rekenkamer heeft deze al beoordeeld
bij het onderzoek van de rekeningen. De Algemene Rekenkamer heeft
alleen de aansluiting tussen de totalen van de rekening met de saldibalans
vastgesteld;• De bedragen die op tegenrekeningen staan; deze hebben geen inhoudelijke
waarde.Daarnaast zijn de totalen opgenomen van bedragen die onrechtmatig zijn,
niet deugdelijk zijn weergegeven, of waarover onzekerheid over de rechtmatigheid
of de deugdelijke weergave bestaat.Overzicht 2 Bedragen van de saldibalans per 31 december
2002, Ministerie van SZW (bedragen x € 1 miljoen)  DebetCreditTotaal 58 737,4 58 737,4 -/- uitgaven respectievelijk ontvangsten
en tegenrekeningen 26 127,733 012,9 Beoordeeld 32 609,7 25 724,5Belangrijke fouten/onzekerheden 0 0 Onvolledigheden0  In totaal is € 12,4 miljard aan openstaande voorschotten afgerekend.
De Algemene Rekenkamer stelt vast dat deze afrekeningen aan de eisen voldoen.2.5 Beleidsinformatie2.5.1 InleidingHet Ministerie van Financiën definieert beleidsinformatie in het
jaarverslag als: «de gestructureerde en nader toegelichte gegevens over
de doelstellingen van beleid, de beoogde of gerealiseerde effecten van beleid
en de daartoe te leveren en/of geleverde prestaties.»De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de beleidsinformatie in het
departementale jaarverslag voldoet aan de verslaggevingseisen, zoals vastgelegd
in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2003. Deze eis valt onder wat de Algemene
Rekenkamer beschouwt als één van de hoofdnormen voor beleidsinformatie,
te weten: conformiteit aan wettelijke regels.2.5.2 BevindingenDe Algemene Rekenkamer constateert dat factoren die van invloed zijn op
het uiteindelijk behalen van beleidsresultaten in het jaarverslag en in de
begroting verschillend worden weergegeven. Verder worden nauwelijks andere
prestatiegegevens gegeven (bijvoorbeeld per instrument). De (toelichtingen
bij de) doelstellingen bevatten vaak geen informatie over de tijdshorizon.
Het is bij beleidsartikelen en operationele doelstellingen niet altijd mogelijk
om aan te geven in hoeverre de streefwaarden zijn gehaald. Dit komt omdat
er geen streefcijfers in de begroting 2002 zijn opgenomen.In de Rijksbegrotingsvoorschriften 2003 wordt duiding van de betrouwbaarheid
van indicatoren niet als eis gesteld. De Algemene Rekenkamer zou graag zien
dat in het jaarverslag meer wordt ingegaan op de betrouwbaarheid van prestatiegegevens. 2.5.3 OordeelDe Algemene Rekenkamer concludeert dat de (niet-financiële) beleidsinformatie
in het jaarverslag van het Ministerie van SZW nog niet geheel voldoet aan
de verslaggevingseisen.2.6 Mededeling over de bedrijfsvoering2.6.1 InleidingHet Ministerie van SZW heeft in zijn jaarverslag een zogeheten «mededeling
over de bedrijfsvoering» opgenomen. De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht
of de mededeling voldoet aan de eisen en of deze op deugdelijke wijze tot
stand is gekomen.2.6.2 BevindingenDe AD concludeert dat sprake was van een ordelijke totstandkoming van
de deelmededelingen en de departementale mededeling bedrijfsvoering. De AD
stemt in met de strekking van de departementale mededeling bij de bedrijfsvoering
en de daarbij opgenomen aandachtspunten. Wel dient de dossiervorming bij de
directies met betrekking tot de onderbouwing van de deelmededelingen verbeterd
te worden.Het Ministerie van SZW heeft kaders en checklists opgesteld hoe de deelmededelingen
over de bedrijfsvoering tot stand moeten komen. Door het globale karakter
kunnen directies uiteenlopende criteria hanteren. Daardoor worden onvolkomendheden
niet consistent in de deelmedelingen per directie opgenomen. Uiteindelijk
komt dit ook terug in de mededeling voor het gehele departement. Dit risico
wordt gereduceerd door de AD-controle en de monitoring van de directie FEZ.Het ministerie bevindt zich momenteel nog in een groeitraject. De bovenstaande
bevindingen dienen in deze context te worden geplaatst. De bedrijfsvoeringselementen
waarover in ieder geval in 2004 een oordeel moet worden afgegeven zijn volledig
weergegeven.2.6.3 OordeelOp grond van haar bevindingen komt de Algemene Rekenkamer tot het oordeel
dat de bedrijfsvoeringsinformatie (mededeling bedrijfsvoering) over het geheel
genomen voldoet aan de daaraan te stellen eisen en op deugdelijke wijze tot
stand is gekomen. Een met name te noemen uitzondering hierop vormt de bedrijfsvoeringsinformatie
over Agentschap SZW.De eisen en checklists hoe de deelmededelingen over de bedrijfsvoering
tot stand moeten komen, zijn globaal. Daardoor bestaat het risico dat de criteria
niet eenduidig worden toegepast. Dit risico verdient aandacht bij de verdere
implementatie van de mededeling bedrijfsvoering. 2.7 Toezichtsrelaties2.7.1 InleidingHet jaarverslag van het Ministerie van SZW bevat een paragraaf over toezicht.
De Algemene Rekenkamer waardeert dit positief. Op deze wijze geeft het jaarverslag
een vollediger beeld over de wijze waarop de minister zijn verantwoordelijkheid
heeft ingevuld. De minister van SZW heeft een toezichthoudende taak op het
terrein van rechtspersonen met een wettelijke taak (rwt's), Europese geldstromen
en de premiesector.Het opnemen van deze informatie is nog niet verplicht volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften
2003. De informatie over zbo's en rwt's (zowel begrotings-, tarief- als premiegefinancierd)
is verplicht vanaf het begrotings- en verantwoordingsjaar 2004.In de toezichtsparagraaf kan de minister voor de Europese geldstromen
inzicht geven in de maatregelen van toezicht die hij heeft genomen om de verplichtingen
van de lidstaat aangaande beheer, controle of toezicht ten aanzien van de
rechtmatige en doelmatige besteding van de subsidies na te komen.2.7.2 BevindingenHet jaarverslag van het Ministerie van SZW bevat een apart hoofdstuk over
toezichtrelaties waarin wordt ingegaan op het toezicht op rwt's. Deze informatie
is relevant, betrouwbaar en begrijpelijk. Er wordt ingegaan op het «signalerend»
toezicht door IWI en de producten die dat oplevert. Interventie op basis van
het toezicht wordt niet besproken. Dit is conform wettelijke regels.Het hoofdstuk bevat geen informatie over het toezicht van het ministerie
op Europese geldstromen. Deze geldstromen zijn omvangrijk. Het gaat hier om
geld dat ontvangen is van het Ministerie van Financiën dat buiten begrotingsverband
geboekt worden en om geld voor decentrale bestuursorganen die vallen onder
het regime van de Wet TES.2.7.3 OordeelAangezien het opnemen van een paragraaf over toezicht niet verplicht is
volgens de Rijksbegrotingsvoorschriften 2003 geeft de Algemene Rekenkamer
hierover nog geen oordelen.2.8 Baten-lastendiensten (agentschappen)2.8.1 InleidingBaten-lastendiensten (agentschappen) zijn intern verzelfstandigde onderdelen
binnen een departement die een baten-lastenstelsel voeren en een eigen bedrijfsvoering
hebben binnen de departementale context. Daarom worden deze diensten als apart
onderdeel in de begroting en verantwoording opgenomen. Bevindingen over de
bedrijfsvoering van agentschappen staan in hoofdstuk 3.De Algemene Rekenkamer heeft de baten, lasten, kapitaaluitgaven en -ontvangsten
en balansposten onderzocht die in de verantwoordingsstaat over de baten-lastendiensten
zijn opgenomen. Bij het Ministerie van SZWzijn dat het Agentschap
SZW en IWI. Tevens heeft zij de financiële informatie onderzocht die
in de toelichting bij de verantwoordingsstaten zijn opgenomen1.2.8.2 Oordeel baten-lastendienstenMet betrekking tot de rechtmatigheid en/of de deugdelijke weergave en/of
het voldoen aan de verslaggevingsvoorschriften heeft de Algemene Rekenkamer
geen belangrijke fouten en/of onzekerheden geconstateerd bij het Agentschap
SZW en IWI. 3 BEDRIJFSVOERING3.1 InleidingDe bedrijfsvoering van een ministerie is de sturing en beheersing van
bedrijfsprocessen binnen een ministerie om de beleidsdoelstellingen te kunnen
realiseren. Het betreft sturing en beheersing van zowel primaire processen
als van de processen die hiervoor faciliterend zijn.In dit hoofdstuk maakt de Algemene Rekenkamer binnen de bedrijfsvoering
onderscheid naar de volgende onderwerpen:• de ontwikkelingen met betrekking tot de mededeling over de bedrijfsvoering;• de ontwikkeling van de auditfunctie;• de controle van de departementale accountantsdienst/auditdienst;• het financieel beheer en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties (inclusief de betekenis van bevindingen voor de mededeling
bedrijfsvoering).In haar onderzoek naar de bedrijfsvoering heeft de Algemene Rekenkamer
ook de onvolkomenheden betrokken die zij vorig jaar bij het Ministerie van
SZW heeft geconstateerd. Dit waren:• Contractbeheer: controle op de levering van prestaties door derden
en dossiervorming over financiële transacties was onvoldoende.• Europese aanbestedingen: Europese aanbestedingsrichtlijnen en offerteprocedure
werden niet nageleefd.• MenO-beleid bij overdrachtsuitgaven: MenO-beleid was ontoereikend
voor de werknemersverzekeringen en voor subsidies.• Kwaliteit van externe accountantsverklaringen: externe accountantsverklaringen
en rapporten van bevindingen van externe accountants voldeden niet aan de
gestelde eisen.• WIW: het Ministerie van SZW had geen zicht op de overheveling van
budgetten van de WIW naar de Wsw.• Regeling Kinderopvang: onjuiste prijs- en aantal kinderopvangplaatsen
in de jaaropgaven van gemeenten en onvoldoende controle van accountants hierop.• Subsidies: criteria voor de beoordeling van de aanvraag waren niet
altijd helder en eenduidig gedefinieerd en criteria voor het verkrijgen van
een accountantsverklaring waren niet voor alle subsidies eenduidig.• Agentschap SZW: onbetrouwbare projectbestanden en afwikkeling ESF-oud
declaraties, nog geen sluitend MenO-beleid en nog niet voldoen aan de instellingsvereisten.3.2 Ontwikkelingen in mededeling bedrijfsvoering3.2.1 InleidingDe mededeling over de bedrijfsvoering in het jaarverslag over 2002 van
het ministerie heeft betrekking op het financieel beheer, het materieelbeheer
en de voor dat beheer bijgehouden administraties. De bedrijfsvoering van een
ministerie omvat echter meer dan alleen de genoemde onderdelen, namelijk de
sturing en beheersing van zowel primaire processen als van de processen die
hiervoor faciliterend zijn. Te denken valt bijvoorbeeld aan het personeelsbeheer.
De normen waaraan de mededeling over de bedrijfsvoering uiteindelijk moet
voldoen, zijn neergelegd in het referentiekader voor de bedrijfsvoering. Over
het verslagjaar 2004 dient het ministerie te voldoen aan deze normen. De Algemene Rekenkamer heeft onderzocht aan welke onderdelen van de bedrijfsvoering
het ministerie aandacht moet besteden, wil het de gewenste eindsituatie in
2004 kunnen bereiken.3.2.2 BevindingenDe baseline financieel beheer is een handleiding om beheersingsmaatregelen
voor het financieel en materieel beheer te identificeren en te implementeren.
In het rechtmatigheidsonderzoek 2001 zegde de minister toe dat in 2002 een
analyse zou worden gemaakt van verschillen en overeenkomsten tussen de departementale
regelgeving op het gebied van financieel beheer en de baseline financieel
beheer. Deze analyse is niet als zodanig uitgevoerd. In 2003 zal het ministerie
nagaan in hoeverre het nieuwe handboek met de departementale financieel-administratieve
regelgeving aansluit bij zowel het Hafir als de baseline financieel beheer.
De AD heeft geen zichtbare vergelijking gemaakt tussen de in de baseline vermelde
minimale eisen voor het financieel en materieelbeheer en de door haar gehanteerde
checklists. Hierdoor is niet gewaarborgd dat de in de baseline vermelde criteria
volledig in de beoordeling worden betrokken.Het Ministerie van SZW heeft de nodige voorbereidingen getroffen om te
komen tot een mededeling over de bedrijfsvoering over 2002. Directies hebben
deelmededelingen afgegeven op basis van de ontwikkelde checklist. De procedure
om te komen tot een (deel)mededeling bedrijfsvoering is ingebed in de departementale
planning- en controlcyclus. De directie FEZ en de AD hebben respectievelijk
een toezichthoudende en controlerende taak.De checklist sluit aan bij het Referentiekader Mededeling Bedrijfsvoering,
maar bevat slechts de bedrijfsvoeringscriteria op hoofdlijnen waaraan de directies
moeten voldoen. Het voordeel hiervan is maatwerk, omdat directies een op hun
eigen risico-analyse toegesneden beheersinstrumentarium kunnen ontwikkelen.
Een risico is dat de criteria aan de hand waarvan de bedrijfsvoering wordt
beoordeeld, niet eenduidig worden toegepast. Het is van belang bij de implementatie
van de mededeling bedrijfsvoering en de weg naar een volledige mededeling
dit risico scherp in de gaten te houden. De AD deed de aanbeveling gebruik
te maken van een modeltekst voor de deelmededeling en een beoordelings- en
consolidatiesystematiek vast te leggen. De Algemene Rekenkamer onderschrijft
deze aanbeveling.Het controllersoordeel van de directie FEZ is gebaseerd op een zeer volledige
monitoring van verbetertrajecten naar aanleiding van auditors als de Directie
Accountancy Rijksoverheid, AD en de Algemene Rekenkamer. Dit oordeel komt
niet terug in de mededeling bedrijfsvoering.3.2.3 Conclusies en aanbevelingenIn 2003 zal het ministerie nagaan in hoeverre het nieuwe interne handboek
financieel-administratieve regelgeving aansluit bij zowel het Hafir als de
baseline. De Algemene Rekenkamer acht deze aansluiting van belang omdat daarmee
is gewaarborgd dat de in de baseline vermelde criteria volledig in de departementale
regelgeving en in de beoordeling worden betrokken. De Algemene Rekenkamer concludeert dat het Ministerie van SZW belangrijke
stappen heeft gezet om te komen tot een mededeling over de bedrijfsvoering
over 2002. Het ontbreken van uniforme criteria is een risico waarmee rekening
dient te worden gehouden bij de implementatie van de mededeling. De Algemene
Rekenkamer beveelt aan om ook de aandachtspunten die uit de monitoring van
de directie FEZ naar voren komen duidelijk in de mededeling over de bedrijfsvoering
terug te laten komen.3.3 De ontwikkeling van de auditfunctie3.3.1 InleidingIn mei 2001 heeft de commissie Kordes het rapport «De auditfunctie
in het VBTB tijdperk» uitgebracht. De aanbevelingen uit dit rapport
zijn uitgewerkt in het «Kwaliteitsplan auditfunctie Rijksoverheid».
Dit plan is in het voorjaar van 2002 vastgesteld door het kabinet. De Algemene
Rekenkamer heeft de stand van zaken met betrekking tot de implementatie van
de belangrijkste aanbevelingen onderzocht.Volgens het kwaliteitsplan dient ieder departement uiterlijk eind 2002
een – door de Bestuursraad goedgekeurd – plan van aanpak te hebben
voor de transitie naar een departementale auditdienst. De invulling van het
takenpakket en de daarmee samenhangende werkzaamheden wordt afgestemd op de
soort activiteiten en soort processen binnen het departement.3.3.2 BevindingenDe Algemene Rekenkamer constateert dat bij het Ministerie van SZW is besloten
tot de implementatie van een auditdienst.Een belangrijke aanbeveling van de commissie Kordes is dat eind 2002 de
Audit Committees van de departementen functioneren overeenkomstig de kaders
van het Kwaliteitsplan. Dit betekent dat het Audit Committee op hoofdlijnen
de kwaliteit van de departementale bedrijfsvoerings- en beleidsprocessen dient
te borgen. Deze borging krijgt vorm door betrokkenheid van het Audit Committee
bij de programmering van de onderzoeken en controles, bij de evaluatie van
bevindingen en bij het volgen van de follow-up maatregelen.De Algemene Rekenkamer constateerde dat het Audit Committee is ingericht
volgens de kaders van het Kwaliteitsplan en grotendeels functioneert volgens
deze kaders.3.3.3 OordeelBij het Ministerie van SZW zijn in 2002 reeds belangrijke stappen gezet
voor de transitie naar een departementale auditdienst. De opzet van het Audit
Committee voldoet aan de uitgangspunten van het Kwaliteitsplan. Naar verwachting
zal het Audit Committee in 2003 volgens deze kaders functioneren. 3.4 Departementale accountantscontrole3.4.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer maakt bij haar onderzoek naar de bedrijfsvoering
van het ministerie zoveel mogelijk gebruik van de controle van de departementale
accountantsdienst. Deze brengt immers een intern accountantsrapport met een
accountantsverklaring uit over de financiële informatie in het jaarverslag
van het ministerie. Biedt die controle voldoende zekerheid, dan neemt de Algemene
Rekenkamer de bevindingen over.Om vast te stellen of zij gebruik kan maken van de bevindingen van werkzaamheden
van de departementale accountantsdienst, heeft de Algemene Rekenkamer een
review uitgevoerd op de accountantscontrole. Dat wil zeggen dat zij de kwaliteit
van de departementale accountantscontrole toetst aan de hand van een uitgebreid
normenkader. Dit normenkader is mede gebaseerd op de internationaal aanvaarde
richtlijnen voor accountantscontrole. De review was gericht op de volgende
onderdelen:• financiële informatie in jaarverslag 2002;• de saldibalans en toelichting;• het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties;• de totstandkoming van de beleidsinformatie;• de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie.3.4.2 Financiële informatie en bedrijfsvoeringDe departementale accountantsdienst heeft een goedkeurende accountantsverklaring
afgegeven bij het jaarverslag van het Ministerie van SZW over het begrotingsjaar
2002. De AD heeft de volgende onderdelen in haar controle betrokken: de financiële
informatie in het jaarverslag 2002, de saldibalans en de toelichting daarop.De Algemene Rekenkamer heeft in deze controle geen onvolkomenheden aangetroffen.Ten tijde van het afsluiten van de departementale controlewerkzaamheden
door de AD was een aantal reviewwerkzaamheden nog niet geheel afgewikkeld.
De AD meldde in het rapport dat deze zaken nog in de afstemmingsfase waren.
De Algemene Rekenkamer betreurt het dat dit bij de review nog niet afgewikkeld
was.De accountantsdienst heeft daarnaast het financieel beheer, materieelbeheer
en de daartoe bijgehouden administraties onderzocht. De Algemene Rekenkamer
heeft in deze controle geen onvolkomenheid aangetroffen.Bij het Agentschap SZW komen de Algemene Rekenkamer en de accountantsdienst
niet tot eenzelfde oordeel over het financieel beheer. Bovendien is de Algemene
Rekenkamer van oordeel dat het controlespoor bij de accountantscontrole op
het Agentschap op onderdelen onvoldoende was. In de paragraaf over het Agentschap
SZW (§ 3.5.12) wordt hierop teruggekomen.Op basis van haar review stelt de Algemene Rekenkamer vast dat de accountantscontrole
voldoende basis vormt voor haar oordeelsvorming over:• de financiële informatie in het jaarverslag 2002; • de saldibalans 2002 en toelichting;• het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden
administraties in 2002. Een met name te noemen uitzondering hierop vormt de
controle op twee Europese subsidieregelingen die door het Agentschap SZW worden
uitgevoerd.De oordelen van de Algemene Rekenkamer hierover zijn dan ook mede tot
stand gekomen op basis van de uitkomsten van de controle door de accountantsdienst.3.4.3 Niet-financiële informatie3.4.3.1 Totstandkoming van informatieDit jaar moeten de departementale accountantsdienst en de Algemene Rekenkamer
de totstandkoming van beleids- en bedrijfsvoeringsinformatie in het jaarverslag
controleren. Aan welke eisen of normen deze niet-financiële informatie
in het jaarverslag precies moet voldoen, is echter nog niet duidelijk.De AD geeft dit jaar nog geen oordeel over de totstandkoming van de beleids-
en bedrijfsvoeringsinformatie in het jaarverslag. De Algemene Rekenkamer gaat
er echter vanuit dat de AD hier wel al enige uitspraken over doet –
ter voorbereiding op de situatie in 2005, wanneer het normenkader en de controlestructuur
ontwikkeld dienen te zijn. De Algemene Rekenkamer heeft dan ook onderzocht
in hoeverre de AD daar dit jaar al in is geslaagd. Tevens heeft zij onderzocht
in hoeverre zij kan steunen op de uitkomsten van de werkzaamheden van de AD
op dit terrein.De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de controle van de accountantsdienst
naar de totstandkoming van de niet-financiële informatie zich heeft uitgestrekt
tot de totstandkoming van de mededeling op de bedrijfsvoering en de controle
op de beleidsinformatie in het jaarverslag.Totstandkoming bedrijfsvoeringsinformatieDe AD heeft de mededeling bedijfsvoering getoetst aan de hand van de deelmededelingen,
de bevindingen uit de reguliere controle, specifieke bedrijfsvoeringsonderzoeken
en de door de directie FEZ bijgehouden fact sheets. In 2002 zijn vijf bedrijfsvoeringsonderzoeken
uitgevoerd waarbij is vastgesteld dat de aanwezige beheersingsstructuren voldoende
waarborgen bieden voor een beheerste bedrijfsvoering.Op basis van haar onderzoek concludeert de Algemene Rekenkamer dat de
accountantscontrole een voldoende basis vormt voor haar oordeelsvorming over
de totstandkoming van de bedrijfsvoeringsinformatie.Totstandkoming beleidsinformatieDe AD heeft voor 2002 eenzelfde controleaanpak gehanteerd als voor 2001.
Deze aanpak ligt vast in een werkblad voor de jaarafsluiting. Er is geen specifiek
planningsmemorandum opgesteld waarin de reikwijdte van de controle over 2002
is vastgelegd. De AD heeft alleen die (totstandkoming van de) beleidsinformatie
onderzocht die in het departementale jaarverslag staat. Het proces van evaluatie-onderzoeken
is daarbij niet betrokken.Het afgelopen controlejaar is er niet voor elk beleidsartikel een oordeel
gegeven over de totstandkoming.Bij het beoordelen van de totstandkoming van niet-financiële informatie
hanteert de AD geen vooraf opgestelde normen. In de RPE zijn normen voor deze
controles opgenomen, maar deze zijn nog niet verplicht. Een departementale
projectgroep zal de rol die beleidsinformatie gaat spelen bij het toewerken
naar een VBTB-begroting nader uitwerken.De Algemene Rekenkamer vraagt aandacht voor de volgende knelpunten:• De uitwerking van de reikwijdte en de normatiek van de controle
op de (totstandkoming van de) niet-financiële informatie is niet vastgelegd.• Het niet opnemen van de uitkomsten van de operational audits bij
de consolidatie van de directie FEZ heeft als risico dat belangrijke aandachtspunten
niet terugkomen in de aandachtspunten bij de (deel) mededeling bedrijfsvoering.• De marginale controle op de departementale systemen van beleidsinformatie;
er vindt geen controle plaats op de gegevensverwerking.• Er is geen sluitend systeem waarmee de betrouwbaarheid van beleidsinformatie
afkomstig van derdenorganisaties is gewaarborgd; het departement voert slechts
op een deel van de niet-financiële beleidsinformatie reviews uit.De bovenstaande bevindingen moeten in de context worden geplaatst dat
de AD-controle naar niet-financiële informatie zich momenteel in een
groeitraject bevindt. Naar aanleiding van het uitkomen van de eerste versie
van het nieuwe Handboek controle departementale auditdiensten in het najaar
2002 heeft het Ministerie van SZW een werkgroep in het leven geroepen. Deze
gaat de invoering van de nieuwe controle-aanpak voorbereiden. In de nieuwe
controle-aanpak zullen informatie over het gevoerde beleid en informatie over
de bedrijfsvoering belangrijke elementen zijn.3.4.3.2 Kwaliteit informatieDe departementale accountantsdienst hoeft geen onderzoek te doen naar
de kwaliteit van de beleids- en bedrijfsvoeringsinformatie in het jaarverslag.
De Algemene Rekenkamer stelt vast dat de AD van het Ministerie van SZW hieraan
desondanks in zijn controle aandacht heeft besteed.Naast de inhoud keek de AD bij tien dienstonderdelen naar de totstandkoming
van de deelmededelingen Bedrijfsvoering. Ook is de centrale aansturing en
de consolidatie beoordeeld.De AD heeft de juistheid van prestatiegegevens in het jaarverslag beoordeeld.
Informatie afkomstig van derden wordt door de AD geverifieerd met hulp van
de brongegevens van het ministerie. Informatie uit een departementaal systeem
wordt gecontroleerd door een invoercontrole. De verwerking van de gegevens
en de betrouwbaarheid van gehanteerde begrippen worden niet gecontroleerd.Ook kijkt de AD niet of afspraken tussen beleidsdirecties en derdenorganisaties
worden nageleefd. De AD controleert alleen de overeenkomsten die relevant
zijn voor de eigen werkzaamheden. Verder wordt geen review bij derdenorganisaties
verricht, zodat geen oordeel gevormd kan worden over de betrouwbaarheid van
derdengegevens.3.5 Financieel beheer, materieelbeheer en administraties3.5.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of het financieel beheer, het
materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties van het Ministerie
van SZW in 2002 voldeden aan de baseline financieel beheer en materieelbeheer
met inbegrip van de nadere uitwerking hiervan. Zij heeft een aantal specifieke onderwerpen binnen het financieel beheer
nader onderzocht. De bevindingen en conclusies worden in deze paragraaf nader
toegelicht.Het onderzoek van de Algemene Rekenkamer bestond uit een combinatie van
review van de departementale accountantscontrole en eigen onderzoek.3.5.2 Administratieve organisatieIn het rechtmatigheidsonderzoek 2000 concludeerde de Algemene Rekenkamer
dat de beschrijving van de processen en de onderhoudsorganisatie van de Administratieve
Organisatie (AO) tekortkomingen vertoonde. De minister zegde daarop toe dat
alle processen ultimo 2001 beschreven zouden zijn en de voortgang van de vormgeving
onderhoudsorganisaties door de directies te bewaken. Eind 2001 constateerde
de Algemene Rekenkamer dat de beschrijving van de AO grotendeels op orde was,
inclusief de vastlegging van de onderhoudsorganisatie. Als gevolg van de reorganisatie
van het Ministerie van SZW per 1 januari 2002 moesten de procesbeschrijvingen
worden aangepast.BevindingenDe directie Personeel, Organisatie en Informatie (PO&I) heeft in 2002
een nieuw model ontwikkeld voor de risico-inventarisatie van de AO. Directies
kunnen kiezen uit een kwalitatieve of een kwantitatieve methode. Begin 2003
was dit bij één directie nog niet geheel afgerond.Voor 2003 is het risicomanagement een verplicht onderdeel bij het opstellen
van het directieplan 2003. Daaraan gekoppeld is de AD-beoordeling van de risico-analyse
bij de controle over 2003. Op een aantal punten is nog nadere actie nodig
om de risico-inventarisatie af te maken.ConclusieBij het opstellen van directieplannen met ingang van de begroting 2003
dienen directies een risico-analyse op te stellen. Directies moeten wijzigingen
in de AO doorvoeren. Bij het departement is de AO nu nagenoeg beschreven.3.5.2.1 Tijdigheid invoer verplichtingenIn Hafir is opgenomen dat verplichtingen tijdig moeten worden geboekt.
De AD gaat uit van een boeking binnen vijf dagen.BevindingenUit de controle in 2002 bleek dat bij een ongeveer éénderde
deel van de gecontroleerde posten (departementsbreed) verplichtingen later
dan vijf werkdagen na het aangaan van de juridische verplichting zijn ingevoerd
in het Centraal Administratief Financieel Administratiesysteem (CAFAS). Hierdoor
staat in CAFAS gedurende het jaar een te lage verplichtingenstand en een te
hoge vrije ruimte om verplichtingen aan te gaan. Daarnaast werd in ongeveer
10 procent van de gevallen de betaaltermijn van 30 dagen ruim overschreden
en bestond in een aantal gevallen onduidelijkheid over de datum van het aangaan
van verplichtingen. De AD concludeerde dat ook de dossiervorming en de controle
van documenten nog onvoldoende was.Conclusies en aanbevelingenHet tijdig invoeren van verplichtingen en de tijdigheid van betalingen
laat bij het ministerie te wensen over. De Algemene Rekenkamer acht het tijdig invoeren van verplichtingen van belang evenals tijdige betalingen.
Niet tijdige betalingen brengen financiële risico's met zich mee.3.5.3 Administratieve systemen3.5.3.1 Administratieve systemenHet Ministerie van SZW beschikt over diverse administratieve systemen,
waaronder het CAFAS, P/View (een personeelsinformatiesysteem) en het Beheer,
Informatie- en Afhandelingsysteem (BIAS). BIAS is een subadministratie van
CAFAS.BevindingenIn 2002 is ten behoeve van VBTB, BIAS aangepast. In 2002 konden de overzichten
uit BIAS nog niet worden gebruikt voor de boeking van de verplichtingenmutaties
in CAFAS. Hierdoor was de controle op de juiste verwerking niet mogelijk.
Ook is de overboeking van de restverplichtingen naar het nieuwe begrotingsjaar
niet goed verlopen. Ter oplossing van deze problemen zijn voorstellen opgesteld.
Toegezegd is dat die in de eerste helft van 2003 geïmplementeerd worden
waarna de verplichtingenstanden in CAFAS en BIAS met elkaar in overeenstemming
worden gebracht. Door de invoering van VBTB en vanwege technische veroudering
zal CAFAS op termijn vervangen worden.Conclusies en aanbevelingenEvenals in voorgaande jaren verschilden de verplichtingenstanden tussen
BIAS en CAFAS. De Algemene Rekenkamer acht het wenselijk dat in 2003 deze
problemen zijn opgelost.3.5.3.2 InformatiebeveiligingPer 1 januari 1997 diende aan het Voorschrift Informatiebeveiliging Rijksdienst
(VIR) te zijn voldaan. Het voorschrift verplicht alle ministeries tot het
maken van risico-analyses, het hebben van een beveiligingsplan en het bepalen
en implementeren van maatregelen ten behoeve van informatiebeveiliging. De
Algemene Rekenkamer concludeerde in 2001 geen noemenswaardige onvolkomenheden
in de informatiebeveiliging.BevindingenDirecties hebben de opgenomen maatregelen uit de beveiligingsplannen vrijwel
volledig geïmplementeerd.De directie Algemene Zaken (AZ) is ten aanzien van haar eigen bedrijfsprocessen
op onderdelen niet in control waardoor onvoldoende zekerheid bestaat of de
beschikbaarheid, exclusiviteit en integriteit van de informatie van het Ministerie
van SZW in voldoende mate gewaarborgd is. Inmiddels is het ministerie begonnen
deze problemen op te lossen.Conclusies en aanbevelingenEr bestaat twijfel over de waarborging van de kwaliteit van de informatie
binnen het Ministerie van SZW. De Algemene Rekenkamer acht het van belang
dat op korte termijn het ministerie de kwaliteit van de informatie in voldoende
mate kan waarborgen.3.5.4 Europese aanbestedingenDe afgelopen jaren stelde de Algemene Rekenkamer in haar rechtmatigheidsonderzoek
diverse onvolkomenheden vast in het kader van de Europese aanbesteding.
De afgelopen jaren zijn de Europese aanbestedingsregels diverse malen nadrukkelijk
onder de aandacht van de diverse directies van het Ministerie van SZW gebracht.BevindingenDe directies verrichten zelf inkopen. In geval van Europese aanbestedingen
moet verplicht de specifieke kennis van de directie AZ gebruikt worden.In drie gevallen is ten onrechte de Europese aanbestedingsprocedure niet
gevolgd. Het financieel belang daarvan bedroeg € 520 000. Bovendien
is bij Europese aanbestedingen de dossiervorming veelal gering.Tot januari 2003 waren directies verplicht om bij het aangaan van verplichtingen
groter dan € 125 000 een checklist in te vullen. De directie
Wetgeving, Bestuurlijke en Juridische Aangelegenheden (WBJA) diende medeparaaf
te verlenen als er geen Europese aanbesteding toegepast werd. Deze checklist
is afgeschaft, waardoor mogelijke claims als gevolg van het nalaten van Europees
aanbesteden niet goed voorkomen worden.Conclusies en aanbevelingenBij Europese aanbestedingen is sprake van onvolkomenheden, omdat in drie
gevallen de procedures niet zijn gevolgd.Binnen het departement zijn de aanbestedingsregels niet altijd voldoende
bekend. Het verdient aanbeveling om omvangrijke verplichtingen voor te leggen
aan een departementaal coördinatiepunt ter voorkoming van het ten onrechte
niet Europees aanbesteden.3.5.5 Financieel beheer specifieke uitkeringenDe minister van SZW is verantwoordelijk voor het toezicht op de uitvoering
van de specifieke uitkeringen die het Ministerie van SZW aan gemeenten verstrekt.
De controle op de rechtmatige uitvoering door gemeenten vindt plaats door
toezicht op de uitvoeringspraktijk en de verplichting tot accountantscontrole
bij door de gemeenten afgelegde verantwoordingen. De toezichtfunctie is binnen
het ministerie gepositioneerd bij IWI. Wanneer IWI onrechtmatigheden signaleert,
worden maatregelen aan gemeenten opgelegd door de beleidsdirectie.3.5.5.1 WIWDe WIW biedt gemeenten diverse instrumenten om werklozen in het kader
van de sluitende aanpak een traject aan te bieden gericht op werk of sociale
activering.De AD concludeerde voor 2001 te kunnen steunen op de werkzaamheden van
de accountants van de gemeenten.Uit het rechtmatigheidsonderzoek 2001 bleek dat het Ministerie van SZW
onvoldoende inzicht had in de overheveling van overschotten subsidie WIW naar
de Wsw.BevindingenIn de jaarverantwoording van de Wsw is vanaf 2002 het bedrag opgenomen
dat van de WIW naar de Wsw is gegaan.Ultimo 2002 staat nog een aantal voorschotten open met betrekking tot
het vaststellingsjaar 1999. Dit komt door herstelacties van de gemeenten,
op te leveren aanvullende informatie en standpunten die het departement nog
moet innemen over de gemeentelijke uitvoering.Bij het vaststellingsproces worden niet alle bevindingen van de gemeentelijke
accountant en de departementale accountantsdienst in het afhandelingsysteem
van IWI opgenomen en puntsgewijs afgehandeld. Hierdoor bestaat het risico
dat niet alle bevindingen worden meegenomen bij de vaststelling. De AD stelde
vast dat dit niet tot onrechtmatigheid in de vaststelling heeft geleid. Het
ministerie bewaakt niet goed de termijnen die gelden voor ontvangst van de
kwartaaldeclaraties en jaaropgaven. Ook wordt er niet adequaat bewaakt of
opgelegde maatregelen worden nageleefd.Conclusies en aanbevelingenDe in 2001 geconstateerde onvolkomenheid dat niet duidelijk was of de
WIW budgetten overgeheveld waren naar de Wsw is in 2002 opgelost.De Algemene Rekenkamer vraagt aandacht voor de tijdige vaststelling van
de WIW. Ook de bevindingen van de gemeentelijke accountant en de departementale
accountantsdienst moeten in het afhandelingsysteem van IWI worden vastgelegd
en puntsgewijs afgehandeld worden. Ontvangsttermijnen en opgelegde maatregelen
moeten beter bewaakt worden.3.5.5.2 Kinderopvang alleenstaande ouders Abw (KOA)De doelstelling van deze regeling is om de uitstroom uit de bijstand naar
betaald werk, scholing of sociale activering van alleenstaande ouders te bevorderen
door gemeenten de mogelijkheid te bieden kinderopvangcapaciteit te kopen.De AD heeft geconcludeerd dat gesteund kan worden op de werkzaamheden
van de gemeenteaccountants. De informatievoorziening aan het ministerie is
over 2001 toereikend.Uit het rechtmatigheidsonderzoek 2001 bleken onjuiste prijs- en aantal
kinderopvangplaatsen in de jaaropgaven van gemeenten en onvoldoende controle
van accountants hierop. De minister zegde een financieel beheersconcept toe.BevindingenHet financieel beheersconcept is niet opgesteld in verband met het tijdelijke
karakter van de kinderopvangregeling. De regeling wordt voortgezet tot de
inwerkingtreding van de Wet basisvoorziening kinderopvang (circa 2004). Wel
beschikt het ministerie over een korte procedurebeschrijving van deze regeling.
In 2002 heeft de beleidsdirectie herstelacties in gang gezet waarmee verschillen
aan het licht zijn gebracht. Het toezichtskader is aangescherpt, maar niet
voor alle voorkomende tekortkomingen zijn sancties opgenomen.Door onvolkomenheden in de administratieve verwerking is de verplichtingenstand
per vaststellingsjaar onjuist. De totaalstand van de verplichtingen is wel
juist. Het tijdig vaststellen is een punt van aandacht.Conclusies en aanbevelingenDe geconstateerde onvolkomenheden uit het rechtmatigheidsonderzoek 2001
zijn opgelost. De Algemene Rekenkamer vraagt aandacht voor de volledige dekking
van het sanctiebeleid in het toezichtskader, het administratief verwerken
van de verplichtingen en het tijdig vaststellen.3.5.5.3 Agenda voor de ToekomstDe Minister van SZW en de VNG hebben in april 2001 afspraken gemaakt over
extra inspanningen om bijstandsgerechtigden in het arbeidsproces op te nemen
of te stimuleren maatschappelijk te participeren. Met de G-30 worden bestuurlijke
afspraken gemaakt, die geconcretiseerd worden in subsidiebeschikkingen.
Voor de kleinere gemeenten is de tijdelijke Stimuleringsregeling bevordering
activering en uitstroom ingesteld. Deze regeling wordt uitgevoerd door het
Agentschap SZW.BevindingenOver het beheer door het Agentschap wordt verwezen naar § 3.5.12.3.5.5.4 Besluit ID-banenMet de In- en Doorstroombanen wordt de langdurige werkeloosheid teruggedrongen
en wordt tevens de dienstverlening aan de burgers verbeterd en uitgebreid.De AD concludeert voor 2001 te kunnen steunen op de werkzaamheden van
de accountants van de gemeenten.BevindingenDe AD wijst op een algemeen risico over de informatie die gemeenten verstrekken
aan hun eigen accountants. Gerapporteerde fouten in de uitvoering hebben in
tegenstelling tot onzekerheden in de accountantscontrole financiële gevolgen.
Gemeenten hebben er belang bij om hun accountants niet over alle uitvoeringsaspecten
te informeren. Deze problemen worden met name veroorzaakt doordat een aantal
subsidievoorwaarden moeilijk te controleren zijn (dubbele subsidiëring,
detacheringverbod).Conclusie en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer vraagt aandacht voor het algemene risico met betrekking
tot onvolledige informatieverstrekking door uitvoeringsinstanties aan controlerende
accountants.3.5.5.5 Regeling Schoonmaakbedrijven ParticulierenMet de RSP wordt beoogd laagopgeleide werkzoekenden in het arbeidsproces
op te nemen en de markt van huishoudelijke dienstverlening te verruimen.BevindingenVoor deze regeling is er geen controleprotocol. De AD kwam tot een toereikend
oordeel ten aanzien van deze regeling. De AD heeft de beleidsdirectie geadviseerd
dit alsnog op te stellen.Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer onderschrijft de aanbeveling van de AD om een controleprotocol
te maken voor deze regeling.3.5.5.6 WswDe Wsw heeft als doel de arbeidsparticipatie van arbeidsgehandicapten
te bevorderen door het aanbieden van speciale gesubsidieerde arbeidsplaatsen.De AD concludeerde dat de kwaliteit van de door de gemeentelijke accountants
uitgevoerde werkzaamheden toereikend is. De vaststellingen over 2000 vonden
pas plaats in 2002, omdat het maatregelenbeleid nog niet helemaal uitgewerkt
was.BevindingenHet toetsingskader voor de vaststelling over 2000 is ten opzichte van
1998 en 1999 uitgebreid met beleidsregels voor de herindicering
en plaatsing op de wachtlijst (beleidsregel 3) en het begeleidwerken (beleidsregel
4). In april 2002 constateerde IWI problemen die met name betrekking hebben
op het toepassen van deze nieuwe maatregelen.Als bij onrechtmatig uitvoeren van de wet niet kan worden vastgesteld
om hoeveel geld het gaat, moet beleidsregel 3 worden toegepast. In dat geval
wordt de verleende subsidie met een bepaald percentage verminderd.In overleg met het ministerie is besloten tot het opstellen van een nadere
werkinstructie, die eind augustus 2002 gereed was. Deze werkinstructie kwam
laat in het jaar gereed. Daarom is bij de vaststelling terughoudend omgegaan
met de aspecten (her)indicering en plaatsing wachtlijst. Dit heeft tot gevolg
dat slechts in enkele regio's maatregelen zijn opgelegd. Daarbij constateerde
de AD dat een aantal regiokantoren van IWI de maatregel verschillend heeft
berekend.Beleidsregel 4 moet worden toegepast als de norm van het aantal begeleid-werkenplaatsen
(verwijtbaar) niet wordt gerealiseerd. De verleende subsidie wordt dan gekort.
IWI vindt het onduidelijk wanneer de onderrealisatie verwijtbaar is. Begin
september 2002 is een nadere werkinstructie ontwikkeld. De beleidsregel zou
alleen worden toegepast indien de verwijtbaarheid hard aangetoond en gekwantificeerd
kon worden op basis van de toen voor alle uitvoeringsorganisaties
beschikbare informatie. Gevolg van dit besluit was dat geen enkele
gemeente is gekort voor het niet halen van de taakstelling begeleid werken.De AD meldt met betrekking tot de toepasbaarheid van de beleidsregels
dat het maatregelenbeleid op enkele onderdelen nog nadere uitwerking behoeft.Conclusie en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer constateert dat het vaststellen van de subsidie
over 2000 wordt bemoeilijkt door onduidelijkheden in de wijze waarop de beleidsregels
toegepast moeten worden bij de vaststelling. De Algemene Rekenkamer is van
mening dat de kwaliteit van de beleidsvoorbereiding en de afstemming tussen
IWI en het ministerie de voornaamste oorzaken zijn waarom voor 2000 de vaststellingen
noodgedwongen zeer terughoudend hebben plaatsgevonden. Het risico bestaat
dat sommige gemeenten ten onrechte niet zijn gekort. De Algemene Rekenkamer
beveelt aan dat op korte termijn duidelijk wordt hoe de beleidsregels moeten
worden toegepast voor 2001 en 2002. Verder beveelt de Algemene Rekenkamer
aan dat IWI en het ministerie beter afstemmen.3.5.5.7 Abw, Ioaw, IoazIWI houdt enerzijds toezicht op de uitvoering van de Abw, Ioaw en Ioaz
door gemeenten. Deze wetten bieden een minimum inkomensgarantie aan mensen
die niet in staat zijn in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Het rechtmatigheidstoezicht
vindt plaats door middel van validatieonderzoeken.De AD concludeerde dat voor 2001 gesteund kan worden op de werkzaamheden
van de accountants van de gemeenten. Het maatregelenbeleid is toereikend ingevuld.
De definitief vastgestelde rijksvergoeding is rechtmatig.BevindingenVanaf het vergoedingjaar 1998 worden validatieonderzoeken uitgevoerd. IWI heeft met deze onderzoeken een inhaalslag gemaakt: de resultaten
over 2000 en 2001 zullen in het jaarverslag 2002 van IWI worden weergegeven.Begin 2003 is een protocol afgesloten waarin is overeengekomen dat de
review van de AD en het VOG van IWI gezamenlijk worden uitgevoerd. De onderzoeken
zullen onder verantwoordelijkheid van IWI worden uitgevoerd.In de jaarlijkse Monitor Misbruik en Oneigenlijk Gebruik Abw blijkt dat
gemeenten weinig zicht hebben op de doeltreffendheid van hun fraudebestrijdingsbeleid.
Omdat gegevens bij gemeenten niet altijd beschikbaar zijn en er grote verschillen
zijn in registraties tussen gemeenten en in definities van MenO, is het moeilijk
om een eenduidig antwoord te geven over de doeltreffendheid van MenO-beleid
in de praktijk.Naar aanleiding van het individuele toezicht op gemeenten en de daarbij
geconstateerde tekortkomingen op rechtmatigheidsgebied, heeft IWI in 2002
een Quick Scan uitgevoerd onder 172 gemeenten1.
Bij 14 gemeenten wordt voorlopig geen diepgaand onderzoek uitgevoerd, omdat
die gemeenten al planmatig bezig zijn met het oplossen van de tekortkomingen
in de uitvoering. De ontwikkelingen bij deze gemeenten worden door IWI op
de voet gevolgd.Bij vier gemeenten heeft diepgaand onderzoek plaatsgevonden en zijn toezichtsmaatregelen
getroffen.Naast het toezicht door IWI kunnen gemeenten ook zelf actie ondernemen
wanneer zij rechtmatigheidstekortkomingen constateren. Dit gebeurt dan door
middel van een verbetertraject, dat in overleg met IWI wordt vastgesteld.In 2002 liepen nog 12 verbetertrajecten en zijn er 9 beëindigd. Verbeteracties
en duurzaamheidstoetsen zijn door het ministerie tijdig afgehandeld. Nieuwe
trajecten worden weinig opgestart, omdat veel gemeenten met problemen in de
uitvoering al voor 2002 in een verbetertraject zaten of er één
hebben afgerond.In 2002 is een evaluatie naar het instrument verbetertraject uitgevoerd
in opdracht van het Ministerie van SZW. Hieruit bleek dat door de verbetertrajecten
wel verbeteringen werden gerealiseerd, maar dat deze verbeteringen niet altijd
duurzaam waren.De Algemene Rekenkamer constateert dat IWI veel onderzoek doet naar de
uitvoering van de Abw. De resultaten van al deze onderzoeken komen samen in
het jaarverslag van IWI.De AD heeft onvolkomenheden geconstateerd bij berekening van de maandvoorschotten.
Deze zijn mede veroorzaakt doordat er afwijkingen zijn geconstateerd in de
berekening van de rijksvergoeding in BIAS en doordat negatieve posten (inkomsten)
bij de berekening van de maandvoorschotten buiten beschouwing worden gelaten.
Deze foutieve berekeningen komen pas na een jaar, via de jaaropgave, aan het
licht.Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer vindt de gezamenlijke uitvoering van de review
van de AD en het validatie-onderzoek van IWI een goed initiatief. Dat maakt
het leggen van relaties tussen de verschillende onderzoeken makkelijker. Zij
beveelt aan om in het jaarverslag de relatie tussen de onderzoeken en acitiviteiten
en de resultaten daarvan duidelijker weer te geven. Verder vraagt
de Algemene Rekenkamer aandacht voor de juiste berekening van de maandvoorschotten.3.5.5.8 Wet Inkomensvoorziening KunstenaarsDe Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars (Wik) is bedoeld om kunstenaars
tijdelijk financieel te ondersteunen.De AD concludeert te kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountants
van de gemeenten. Bij de vaststelling van de rijksvergoeding was sprake van
voldoende onderbouwing en motivering. Het maatregelenbeleid is toereikend
ingevuld. De definitief vastgestelde rijksvergoedingen zijn rechtmatig.3.5.5.9 Conclusies en aanbevelingen specifieke uitkeringenHet controle- en sanctiebeleid ten aanzien van specifieke uitkeringen
voldoet in algemene zin aan de daaraan gestelde eisen. De Algemene Rekenkamer
vraagt aandacht voor:• de volledige verwerking en afhandeling van bevindingen in het afhandelingproces
van IWI;• het tijdig vaststellen van specifieke uitkeringen;• de volledige dekking van het sanctiebeleid in het toezichtskader;• de administratieve verwerking van de verplichtingen van KOA;• het toevoegen van een controleprotocol aan de RSP-regeling; en• het leggen van relaties tussen de verschillende onderzoeken met
betrekking tot de rechtmatigheid van de uitvoering van de Abw.3.5.6 Financieel beheer sociale verzekeringen3.5.6.1 Rechtmatigheid sociale verzekeringenDe minister van SZW heeft een belangrijke verantwoordelijkheid op het
terrein van zowel de werknemersverzekeringen als de volksverzekeringen (de
sociale verzekeringen). De sociale verzekeringspremies worden door de minister
van SZW vastgesteld. De Uitvoeringsorganisatie werknemersverzekeringen (UWV)
en de Sociale Verzekeringsbank (Svb) zijn verantwoordelijk voor de administratie
en het opstellen van de jaarrekeningen voor respectievelijk de werknemers-
en de volksverzekeringen. De UWV bestaat sinds 1 januari 2002. Het toezicht
op deze instellingen wordt vanaf 2002 uitgeoefend door IWI.In het rechtmatigheidsonderzoek 2001 beval de Algemene Rekenkamer de minister,
vanwege de relatief hoge onrechtmatigheid van de sociale verzekeringen, aan
een actieve rol in het toezicht op de uitvoering van de sociale verzekeringen
in te nemen. De minister deed daarbij de toezegging met de Raad van Bestuur
van de UWV voor 2003 concrete prestatieafspraken te maken. De kwaliteit van
de uitvoering in 2003 zou volgens de minister op een hoger niveau dienen te
liggen dan in 2002.De sociale verzekeringen in Nederland worden grotendeels gefinancierd
uit premies. Dit houdt in dat in die geldstromen geconstateerde onrechtmatigheden
geen gevolgen hebben voor het oordeel van de Algemene Rekenkamer over de rechtmatigheid
van de departementale begrotingsuitgaven. Maar soms zijn er ook bijdragen
vanuit de begroting aan de sociale verzekeringen. Als de minister die gelden
verstrekt op basis van een wettelijke verplichting zijn ze rechtmatig zolang
dit ordelijk en controleerbaar geschiedt. Dit houdt in dat het oordeel van
de Algemene Rekenkamer zich beperkt tot dit traject. Uiteraad heeft de minister een systeemverantwoordelijkheid voor de uitvoering
van de sociale verzekeringen en moet hij inzicht hebben in onder meer de rechtmatigheid.
De minister moet volgens de daarvoor geldende criteria actie ondernemen en
moet aanwijzingen geven om eventuele onrechtmatigheden weg te nemen.BevindingenHet departementale traject leidt in 2002 niet tot opmerkingen inzake de
rechtmatigheid.In de «meibrief» schetst de minister van SZW zijn beleidsmatige
en financiële kaders voor het (concept) jaarplan 2003 van de UWV. De
UWV wordt gevraagd in het jaarplan aan te geven welke verbetermaatregelen
en normatiek daarbij gehanteerd wordt. Op basis van de door de UWV in 2002
uitgevoerde «nul-meting» is een aantal belangrijke risico's op
het terrein van bedrijfsvoering vastgesteld. De UWV adviseert om de controle
van de rechtmatigheid op andere wijze vorm te geven. In het door de minister
goedgekeurde jaarplan UWV wordt aangegeven dat in het voorjaar van 2003 een
vervolgmeting op de nulmeting zal plaatsvinden.De sociale verzekeringen, en dan met name de werknemersverzekeringen laten
al meerdere jaren achtereen een overschrijding van de wettelijke rechtmatigheidsnormen
zien. Hierin zijn ten dele verbeteringen te zien, maar er wordt nog niet voldaan
aan de wettelijke norm van 1%.Onrechtmatigheidpercentages per wet (Bron: IWI en Ctsv
rapportages) Wetten 2001 20012000 1999  Totaal oordeel**Onrechtmatig- heidspercentage*Onrechtmatig- heidspercentage*Onrechtmatig- heidspercentage* AOW Goedkeurend 0,14 0,014 0,19 Anw Afkeurend 3,26 2,65 1,62 AKW*** Goedkeurend 0,31 0,56 0,53TOG*** Goedkeurend 0,00 0,00 0,12 TASAfkeurend 4,46 1,44 – WW Afkeurend10,3 7,7 4,3 ZW Afkeurend 3,5 3,4 8,7 WAO Afkeurend 1,2 1,6 1,9 WazAfkeurend 2,2 3,0 4,7 Wajong*** Afkeurend 0,8 1,2 2,3 TW*** Afkeurend 3,7 4,7 5,0 Rea Beperking 2,9 3,6 3,9Bia*** Afkeurend 5,8 7,9 3,5 Wfl***Afkeurend 11,0 15,4 12,9 Wazo Afkeurend 4,2 nvt nvt* Betreft de onrechtmatigheid op de gecontroleerde uitkeringslasten.** In het totaaloordeel is het sociaal medisch handelen inbegrepen. Bij
de WAO, Waz en Wajong is het oordeel over het sociaal medisch handelen doorslaggevend
voor het eindoordeel.*** Deze sociale verzekeringen zijn (deels) begrotingsgefinacierd.Uit de IWI-rapportage1 komt naar voren dat
de kwaliteit van het sociaal medisch handelen op essentiële onderdelen
tekort schiet. De kwaliteit van de gevalsbehandeling is in ongeveer 15% van
de onderzochte dossiers onvoldoende.Uit de IWI-rapportage komt ook naar voren dat de Europese aanbestedingsrichtlijnen
nog steeds niet correct worden toegepast. Een gevolg is dat bij de werknemersverzekeringen
de onrechtmatigheid bij de uitvoeringskosten de 1% norm overschrijdt. Verder blijkt uit de IWI-rapportage dat de continuïteit en de betrouwbaarheid
van de geautomatiseerde gegevensverwerking onvoldoende op orde is; dit geldt
vooral voor de informatiebeveiliging.Uit een door een extern bureau in 2002 uitgevoerd onderzoek blijkt onder
andere dat er te weinig informatie is over de onderhoudbaarheid van de systemen.
Niet duidelijk is hoe de toekomstige organisatie- en procesinrichting van
de UWV eruit ziet of komt te zien. De operationele doelstellingen met betrekking
tot de tijdigheid, rechtmatigheid en klantgerichtheid dienen met meer realiteitszin
herzien te worden. De staatssecretaris heeft de resultaten van de nul-meting
in een brief d.d. 28 juni 2002 aan de Tweede Kamer meegedeeld en daarbij aangegeven
dat de situatie bij de UWV hem zorgen baart.In 2003 zullen verdere aanpassingen in het rechtmatigheidsbegrip plaatsvinden.
Dit houdt onder meer in dat fouten uit voorgaande jaren die juridisch niet
meer herstelbaar zijn, in het desbetreffende boekjaar niet meer worden meegewogen
in het onrechtmatigheidspercentage.Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer spreekt haar grote zorg uit over de reeds jaren
geconstateerde te grote onrechtmatigheid van de verstrekking van uitkeringen
in het kader van de meeste sociale verzekeringswetten en beveelt de minister
aan gerichte maatregelen te treffen die er toe leiden dat de uitvoering zichtbaar
verbetert. Daarnaast benadrukt zij het belang van de naleving van de Europese
aanbestedingsrichtlijnen en van de aanpak van de ICT-problematiek.De Algemene Rekenkamer vraagt bij aanpassingen in de vaststelling van
de rechtmatigheidspercentages aandacht voor de informatiefunctie van de onrechtmatigheidscijfers.
Aanpassingen zullen helder toegelicht moeten worden om deze te kunnen vergelijken
met eerdere jaren. De Algemene Rekenkamer vindt het verder van belang dat
de minister aangeeft wat de implicaties zijn van de nieuwe wijze van vaststellen
van de rechtmatigheid en hoe deze passen in zijn streven om de kwaliteit van
de uitvoering te verbeteren.3.5.6.2 M en O-beleidVoor de sociale verzekeringen heeft de minister vooral een sturende en
toezichthoudende rol. IWI stelt een jaarlijkse rapportage op, gericht op recht-
en doelmatigheid van de uitvoering van de sociale verzekeringswetten. De directie
Werk & Inkomen (W&I) is onder andere verantwoordelijk voor de aansturing
van de UWV.BevindingenIn 2001 constateerde de Algemene Rekenkamer tekortkomingen in het MenO-beleid.
Het Ministerie van SZW stelde in 2001 een verbeterplan MenO-beleid op. Doelstelling
van het verbeterplan was de onvolkomenheden in het MenO-beleid bij de uitvoeringsinstellingen
op te heffen en verbeteractiviteiten op de rails te zetten. Voor het formuleren
van toereikende maatregelen en de werking daarvan, zoals toegezegd in 2001
aan de Algemene Rekenkamer, verwijst de UWV naar het Handhavingsactiviteitenplan
2002.In de IWI-rapportage over de sociale verzekeringen 2001 staat dat de inventarisatie
en analyse van de MenO-risico's op een minimumniveau is gerealiseerd. Tevens
geeft IWI aan dat de MenO-toelichting op de verantwoording van de uitvoeringsinstellingen
toereikend is. Overigens stelt IWI dat de inventarisatie van de MenO-risico's nog geactualiseerd
dient te worden. Nog niet alle uitvoeringsinstellingen hebben voldoende maatregelen
getroffen die in opzet toereikend zijn om de resterende MenO-risico's af te
dekken. Ook is niet zeker dat misbruikrisico's door aanvullend beleid worden
tegengegaan.Voor het opstellen van de rapportage over de uitvoering van het verbeterplan
heeft het ministerie zich met name gebaseerd op de periodieke rapportages
van de UWV en de jaarrapportage van IWI over 2001.In de mei-brief heeft de minister aan de UWV de kaders van het concept-jaarplan
2003 geschetst. Aan de UWV is gevraagd voorstellen te doen voor concrete verbeteringen
voor het onderdeel opzet en werking van MenO-maatregelen.De UWV heeft in februari 2003 in reactie op de rapportage van IWI en de
mei-brief aan het ministerie een overzicht gegeven van de verbeteracties MenO
2002–2003. Bij de aandachtspunten ontbreekt een duidelijk tijdpad.Het ministerie heeft met de UWV afgesproken per kwartaal over de voortgang
van de MenO-maatregelen te rapporteren.Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer concludeert dat:• Een aantal belangrijke elementen uit het verbeterplan MenO-beleid
is gerealiseerd.• De UWV een toereikende MenO-toelichting over 2001 heeft gerealiseerd.
Mede op basis van de rapportage van IWI stelt het ministerie dat dit onderdeel
voldoet aan de minimumeisen. Een verdere verbetering van dit onderdeel van
het MenO-beleid is volgens IWI de komende jaren evenwel nog wenselijk.• Het onderdeel MenO-risico's voldoet aan de minimumeisen die IWI
stelt. Dit dient nog wel geactualiseerd te worden.• Het belangrijk is dat de aandacht voor het MenO-beleid tot uitdrukking
komt in de reguliere sturing en verantwoordingscyclus voor de UWV.• Het ministerie geen expliciet eigen oordeel geeft over de uitvoering
door de UVW, terwijl dit van belang is in het kader van het interveniërende
en sturende toezicht dat het ministerie uitvoert.De Algemene Rekenkamer beveelt het ministerie aan haar eigen oordeel op
te nemen in de reguliere planning- en controlcyclus. Transparant zou moeten
zijn hoe enerzijds de rapportages van IWI en anderzijds de eigen informatie
van het ministerie in het oordeel meewegen.3.5.7 Financieel beheer Regeling KinderopvangDe Regeling Kinderopvang is bedoeld voor de uitbreiding van kinderopvangplaatsen
door gemeenten. In juli 2002 is de beleidsverantwoordelijkheid voor de kinderopvang
overgegaan van het Ministerie van VWS naar het Ministerie van SZW. De controle
over 2002 is door de AD van het Ministerie van VWS verricht.BevindingenDe uitgaven, voorschotten en ontvangsten zijn rechtmatig en getrouw in
het jaarverslag verantwoord. Voor de verplichtingenstand bestaat voor € 2,8
miljoen onzekerheid ten aanzien van de volledigheid. De oorzaak hiervan is
dat door de ministeries van SZW en VWS geen duidelijke afspraken zijn gemaakt
over de registratie van verplichtingen gedurende 2002. In de administratie
is geen onderscheid gemaakt tussen de voorschotten en het -relatief
beperkte- lumpsum bedrag. De directie FEZ heeft toegezegd deze informatie
bij het Ministerie van VWS op te vragen en de indeling in de administratie
vast te leggen.In de Regeling Kinderopvang (Rkb) is opgenomen dat pas na afloop van de
regeling afgerekend zal worden. Daar de Rkb in 1997 is ingevoerd en op z'n
vroegst eind 2003 afloopt, de regeling tussentijds aangevuld is met extra
regels (bijdragen en bonussen) en in de regeling geen voorwaarden voor de
eindafrekening zijn opgenomen, voorziet de Algemene Rekenkamer risico's voor
de vaststelling van de eindafrekening. Temeer daar enkele gemeenten niet meer
over de specificatie van de nul-meting blijken te beschikken en diverse herindelingen
van gemeenten hebben plaatsgevonden. De beleidsdirectie heeft toegezegd op
korte termijn een afrekenprotocol en verantwoordingsformulier op te stellen
en aan de gemeenten te versturen. Daarnaast behoeft de dossiervorming en de
aansluiting tussen de begroting, activiteitenplan en toezegging voor de overige
uitgaven en subsidies kinderopvang verbetering.Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer dringt er op aan dat snel maatregelen worden genomen
om de risico's voor de vaststelling van de eindafrekening van de Regeling
Kinderopvang te reduceren. Het afrekenprotocol en verantwoordingsformulier
vormen hierin een belangrijk onderdeel.3.5.8 Accountantsverklaringen externe accountantsOm de rechtmatige besteding van de departementale en Europese gelden vast
te stellen baseert het Ministerie van SZW zich op accountantsverklaringen
en rapporten van bevindingen van externe accountants.In 2001 signaleerde de Algemene Rekenkamer onvolkomenheden in de kwaliteit
van de informatievoorziening door externe accountants. Zij drong aan op acties
richting accountantskantoren en opdrachtgevers. De minister zegde toe nadere
stappen te overwegen als zou blijken uit de reviews van de AD dat er geen
verbeteringen waren opgetreden.BevindingenDe AD heeft in 2002 accountants geïnformeerd over de uitkomsten van
de uitgevoerde reviews. Het ging over diverse arbeidsmarktregelingen en de
maatregelen die het ministerie gaat nemen als de kwaliteit van de controle
onvoldoende blijft.In de afgelopen periode heeft de AD 158 reviews (in 2001: 194) op de diverse
arbeidsmarktregelingen en ESF-projecten uitgevoerd. Hieruit blijkt een duidelijke
verbetering van de kwaliteit van de afgegeven verklaringen door externe accountants.Voor een aantal overige subsidieregelingen heeft de AD een thema-onderzoek
uitgevoerd naar de kwaliteit van de accountantsverklaringen. Bij zes van de
15 uitgevoerde reviews is vastgesteld dat ofwel de opzet en uitvoering van
de accountantscontrole ofwel de kwaliteit van de overige informatieverstrekking
aan het ministerie ontoereikend was.De AD meldt in haar rapport over 2002 dat enkele kleinere subsidieregelingen
op het punt van de externe accountantscontrole nog tekortkomingen vertoont.
De AD beveelt aan de gesignaleerde tekortkomingen onder de aandacht van alle
subsidie-ontvangers en hun accountants te brengen en ook voor deze regelingen
een controle- en rapportageprotocol op te stellen. Het Ministerie van SZW heeft voor alle complexe regelingen met een groot
financieel belang rapportage- en controleprotocollen. Op basis van de bevindingen
uit reviews is besloten voor alle regelingen rapportage- en controleprotocollen
voor te schrijven.Zoals uit het verdiepingsonderzoek naar subsidies blijkt (§ 3.6)
geeft een onderzoek ter plaatse bij de subsidie-ontvanger in combinatie met
een review op de accountantscontrole een beter inzicht in de kwaliteit van
de financiële verantwoordingen en de accountantsverklaringen, meer dan
alleen uit de reviews van accountantsdossiers zou blijken.ConclusieDe Algemene Rekenkamer concludeert dat er een zichtbare verbetering is
opgetreden in de kwaliteit van de verklaringen van de externe accountants
en spreekt hiervoor haar waardering uit. Bij de kleinere subsidieregelingen
vertonen de accountantsverklaringen nog tekortkomingen. De Algemene Rekenkamer
vraagt ook hiervoor aandacht.De Algemene Rekenkamer onderstreept het belang van onderzoeken ter plaatse.3.5.9 ContractbeheerDe Algemene Rekenkamer heeft in het kader van het Rjv 2002 het contractbeheer
rijksbreed onderzocht.Bij het Ministerie van SZW is de inkoopfunctie over de verschillende directies
verdeeld. De directie AZ vervult een adviserende en coördinerende rol,
met name bij Europese aanbestedingen.Het onderzoek naar contractbeheer was zowel geicht op het totale proces
als op een specifiek deel gericht op de werking van het contractbeheer.In het rechtmatigheidsonderzoek 2001 zijn onvolkomenheden bij de naleving
van de offerteprocedure gemeld. De minister zegde hierop toe dat medio 2002
een nieuwe regeling contractbeheer zou worden vastgesteld en dat een geautomatiseerd
contractenregister zou zijn geïmplementeerd. Ook zou worden bezien op
welke wijze het toezicht beter kan worden vormgegeven waarbij eind 2003 een
en ander qua opzet en werking gereed zou zijn.3.5.9.1 BevindingenEen nieuwe regeling contractbeheer is medio 2002 niet ingevoerd. Vanwege
de voorbereiding van een nieuwe Regeling Materieelbeheer is besloten de regeling
contractbeheer hierin op te nemen. In 2002 is voor de registratie van de contracten
een nieuw softwareprogramma, Planon, in gebruik genomen.In de circulaire Contractenbeheer SZW is aangegeven welke gegevens in
de contractenregisters opgenomen dienen te worden. Diverse directies leggen
niet alle gegevens uit de circulaire vast. Deze directies gaan in 2003 over
op het softwarepakket Planon, waarbij mogelijk aan de eisen van de circulaire
zal worden voldaan. De directie AZ kan na de implementatie van Planon in 2003
de coördinerende rol meer gaan invullen. Daarnaast tracht de directie
AZ kostenbesparingen te realiseren door het opstellen van een departementsbreed
inkoopplan 2003. 3.5.9.2 Onderzochte contractenDe vastlegging in het contractdossier van verantwoordelijkheden en bevoegdheden
van de actoren die bij de contractsluiting zijn betrokken is niet altijd duidelijk.
Het beoogde doel van de contracten is doorgaans helder omschreven.Het DAR-rapport «In contact met het contract» geeft een ideaalmodel
weer ten aanzien van contractbeheer. Het Ministerie van SZW voldoet nog niet
aan alle in het rapport genoemde eisen. De criteria voor de selectie van de
leveranciers waren niet in alle gevallen duidelijk en ex-ante evaluaties bleken
niet expliciet te zijn uitgevoerd. In het merendeel van de contracten bleek
dat de onderbouwing van de keuze in voldoende mate in het dossier was vastgelegd.De documenten waaruit de uitvoering van de contracten blijkt zijn in voldoende
mate aanwezig.3.5.9.3 Conclusie en aanbevelingenHet contractbeheer van het Ministerie van SZW voldeed in 2002 aan de daaraan
te stellen eisen met uitzondering van onvolkomenheden bij de coördinatie
en in de aansturing van het toezicht bij het contractbeheer.Bij de dossiers die zijn onderzocht blijkt dat de minimale eisen uit het
Handboek Financiële regelingen zijn aangetroffen.Het verdient aanbeveling de onderdelen uit het DAR-rapport expliciet in
de departementale circulaire contractenbeheer op te nemen.De medio 2002 geplande invoering van het software programma Planon binnen
het departement verloopt traag. De Algemene Rekenkamer acht het wenselijk
hier meer vaart achter te zetten.Verder stelt de Algemene Rekenkamer vast dat het ministerie de toezegging
om in 2002 een nieuwe regeling contractbeheer gereed te hebben en het toezicht
beter vorm te geven niet is nagekomen. De Algemene Rekenkamer dringt aan op
het nakomen van deze toezegging.3.5.10 Toezicht EU-geldstromenOp 1 mei 2002 is de wet Toezicht Europese Subsidies (TES) in werking getreden.
Dit betekent dat ministeries de beheersinformatie dienen te verzamelen bij
de decentrale bestuursorganen over de uitvoering van EU-projecten en de besteding
van de EU-bijdragen in 2002. Om de minister in staat te stellen beter toezicht
te houden op de geldstromen die vanuit Europa naar decentrale bestuursorganen
vloeien, heeft de minister met de Wet TES een drietal bevoegdheden (inlichtingen-,
aanwijzingen- en verhaalrecht) gekregen.BevindingenIn december 2002 wees het Ministerie van Financiën ministeries op
hun verantwoordelijkheden en bevoegdheden en de lagere overheden op hun informatieplicht
jegens de ministeries. In maart 2003 heeft het Ministerie van SZW de zelfstandige
bestuursorganen gewezen op de nieuwe verplichtingen in het kader van de Wet
TES. Het ministerie heeft verder nog geen concrete procedureel organisatorische
voorzieningen getroffen om te voldoen aan de taken op grond van de wet TES.Conclusie en aanbevelingenHet departement geeft de toezichtstaak die de wet TES aan de minister
toekent nog weinig ingevuld,. Het beheer, controle en toezicht is nog weinig
procedureel-organisatorisch vastgelegd. Ten behoeve van een toereikende uitvoering van de Wet TES dringt de Algemene
Rekenkamer erop aan dat de interne structuren bij het ministerie zo snel mogelijk
adequaat ingericht worden.3.5.11 Rijksbijdrage en ontvlechting ArbeidsvoorzieningIn het kader van de nieuwe structuur van de uitvoering werk en inkomen
heeft de ontvlechting van Arbeidsvoorziening plaatsgevonden. Met ingang van
2002 zijn de onderdelen Arbeidsbureaus Nederland, de reïntegratiediensten,
Centrum Vakopleiding en de werkzaamheden voor ESF opgedeeld in of overgedragen
aan respectievelijk de CWI, de NV KLIQ, Stichting Centrum Vakopleiding en
Agentschap SZW. De onderdelen van het facilitair bedrijf Facent zijn verkocht
of overgedragen aan de CWI en KLIQ.Per 1 juni 2002 heeft de minister van SZW een bestuurder/vereffenaar van
Arbeidsvoorziening in liquidatie benoemd. Met het oog op de afwikkeling van
juridische procedures en de uitvoering van de werkgeverstaken voor de boventallige
werknemers van Arbeidsvoorziening, zal de definitieve vereffening pas eind
2004 worden afgerond. Dan wordt de Arbeidsvoorziening opgeheven.BevindingenDe bevoorschotting in het kader van de ontvlechting van Arbeidsvoorziening
bedroeg in 2002 € 278,5 miljoen. Van een rijksbijdrage aan Arbeidsvoorziening
was in 2002 geen sprake meer. De rijksbijdrage voor de basisdienstverlening
door de arbeidsbureaus is overgegaan naar de CWI.In 2002 speelde de afwikkeling van de jaarrekeningen over 2000 en 2001.
De accountant van Arbeidsvoorziening heeft bij beide jaarrekeningen afkeurende
verklaringen verstrekt voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid. De
AD heeft de verklaringen van de accountant van Arbeidsvoorziening gereviewd
en kwam tot het oordeel dat de opzet en de uitvoering van de controle toereikend
was.Daarnaast heeft de accountant van Arbeidsvoorziening een rapport van bevindingen
opgesteld inzake de reconstructie van de ESF-administratie. In het rapport
van 30 juli 2002 concludeert de accountant dat de tekortkomingen in de organisatie
en administratie bij ESF Nederland zo groot waren dat een volkomen reconstructie
achteraf van de administratie en balans per 31 maart 2001 nagenoeg onmogelijk
was. Er blijven onzekerheden bestaan over de volledigheid en juistheid van
de slotbalans van ESF Nederland per 31 maart 2001.De AD heeft deze werkzaamheden van de accountant van Arbeidsvoorziening
gereviewd en kwam tot het oordeel dat de grondslag voor dit oordeel deugdelijk
was.De rijksbijdrage aan Arbeidsvoorziening wordt volgens de Arbeidsvoorzieningswet
toegekend voor de uitvoering van de in de wet genoemde taken en is niet afhankelijk
gesteld van de rechtmatigheid van de bestedingen. De rechtmatigheid van de
bestedingen door Arbeidsvoorziening heeft daarom geen directe invloed op de
strekking van de accountantsverklaring bij het jaarverslag van het departement.Eind april 2003 zal de minister van SZW de Tweede Kamer inlichten over
de uitkomsten van een onderzoek naar het functioneren van de accountant van
Arbeidsvoorziening in de jaren 1991–2001, over zijn oordeel over de jaarverslagen 2000 en 2001 van Arbeidsvoorziening en over de stand
van zaken omtrent de ontvlechting van Arbeidsvoorziening.ConclusiesDe Algemene Rekenkamer concludeert dat de toekenning van de rijksbijdrage
en de ontvlechtingsbijdrage door het departement rechtmatig is. Gezien de
afkeurende verklaringen van de accountant bij de financieel verslagen 2000
en 2001 van Arbeidsvoorziening is er geen zekerheid over de rechtmatigheid
van de besteding van de publieke middelen over 2000 en 2001 door Arbeidsvoorziening.3.5.12 Agentschap SZW3.5.12.1 InleidingHet Agentschap SZW (Agentschap), ontstaan per 1 april 2001, was in 2002
belast met de afhandeling van (1) de subsidieregelingen die over de jaren
1994–1999 uit het Europees Sociaal Fonds (ESF) aan projecten werden
betaald (ESF-oud), (2) de beoordeling van ESF-subsidies vanaf 2000 aan
projecten en (3) de subsidieverstrekking van enkele arbeidsmarktregelingen.
Met ingang van 1 januari 2003 heeft het Agentschap de status van baten-lastendienst.De jaarrekening van het Agentschap bevat de beheersgelden: de middelen
die nodig zijn voor de uitvoering (zoals voor personeel en huisvesting). De
beleidsgelden – de subsidies – worden door het ministerie buiten
begrotingsverband geboekt. Geconstateerde onrechtmatigheden bij de beleidsgelden
kunnen consequenties hebben voor de saldibalans van het ministerie.Om het Agentschap niet met ESF-oud te belasten stelde de Minister van
Financiën in 2001 voor de afhandeling van ESF-oud onder te brengen in
een zogenaamde sterfhuisconstructie. De Algemene Rekenkamer vroeg de minister
deze constructie te formaliseren. Dit is eind januari 2003 gerealiseerd.Het Agentschap heeft in 2002 veel tijd aan de afhandeling van ESF-oud
moeten besteden. Alle nog lopende projecten ESF-oud zijn eindbeschikt. Dit
leidde begin 2003 tot 204 bezwaar- en 165 beroepschriften, die het Agentschap
in 2003 zoveel mogelijk zal afwikkelen.De einddeclaraties voor ESF-oud moesten uiterlijk 31 maart 2003 bij de
Europese Commissie worden ingediend, voorzien van een afsluitingsverklaring.
Dat is gebeurd. De werkzaamheden die de accountantsdienst hiervoor verrichtte
zullen medio 2003 door de accountantsdienst van een ander departement worden
gereviewd. De Algemene Rekenkamer heeft deze werkzaamheden nog niet beoordeeld.De accountantsdienst legde haar bevindingen vast in het Accountantsrapport naar aanleiding van de controle van de jaarrekening 2002
van het Agentschap SZW, 14 maart 2003. De accountantsverklaring is
goedkeurend.3.5.12.2 Controleopzet accountantsdienstVoor haar rechtmatigheidsonderzoek 2002 keek de Algemene Rekenkamer naar
de controles van de accountantsdienst waarvan het accountantsrapport melding
maakt en naar het MenO-beleid van het Agentschap. De wijze waarop de accountantsdienst de opzet van haar controles over
2002 heeft vastgelegd is onvolledig en niet voldoende afgestemd op de financiële
processen en stromen. Een aansluiting tussen planningsmemoranda en projectplannen
enerzijds en de uitgevoerde controlewerkzaamheden anderzijds ontbreekt. Twee
van de vijf onderzochte controledossiers bieden onvoldoende inzicht in de
uitgevoerde werkzaamheden. Mede hierdoor kon de accountantsdienst onvoldoende
duidelijk maken welke controles zijn uitgevoerd.De documenten en de dossiers van de accountantsdienst die de Algemene
Rekenkamer beoordeelde bevatten nauwelijks kwantitatieve (financiële)
gegevens. De Algemene Rekenkamer hecht er, in tegenstelling tot de accountantsdienst,
aan dat deze gegevens wel onderdeel van de controleopzet uitmaken.Het ministerie heeft in een zeer laat stadium nog aanvullende gegevens
aangeleverd. Deze gegevens heeft de Algemene Rekenkamer zoveel mogelijk in
haar onderzoek meegenomen. De juistheid en volledigheid heeft zij niet meer
kunnen beoordelen.3.5.12.3 Controle ESF-subsidies 1994–1999De ESF-subsidies uit de periode 1994–1999 waar de accountantsdienst
in haar rapport op ingaat zijn ESF3-oud en de BUESI-regelingen, genoemd naar
het bureau dat tot 1 april 2001 met de uitvoering ervan was belast.Bij de einddeclaratie ESF3-oud hoefden projecten over de jaren 1997–1999
geen accountantsverklaring te overleggen. De projecten die een subsidie van € 22 689
(f 50 000) of meer toegewezen hadden gekregen werden gecontroleerd
door de afdeling Interne Controle (IC) van – voorheen – Arbeidsvoorziening
en – thans het Agentschap.In 2002 ging de accountantsdienst na in hoeverre de in het jaar daarvoor
geconstateerde tekortkomingen bij de controles door IC waren weggenomen1. De accountantsdienst concludeerde, dat de uitvoering
van de controles op einddeclaraties en de rapportages daarover op projectniveau
over het algemeen toereikend zijn. Er wordt aangegeven met welk bedrag de
ingediende einddeclaratie als gevolg van de controle moet worden verlaagd.De Algemene Rekenkamer beoordeelde een review die de accountantsdienst
had uitgevoerd op 45 controles door IC. De Algemene Rekenkamer kon op grond
van deze review niet vaststellen hoe de accountantsdienst tot haar oordeel
is gekomen en waarom alle vorig jaar gemelde onzekerheden inmiddels zijn weggenomen.
Een werkprogramma ontbreekt. De afwerking van de controles gebeurde slechts
sporadisch. De accountantsdienst heeft aangegeven over de uitkomsten van de
review nog nader te rapporteren.De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat van één project
geen stukken in het accountantsdossier aanwezig zijn en dat bij 11 projecten
inconsistenties of onduidelijkheden voorkomen op de vragenlijst die de accountantsdienst
voor de controle gebruikte. Een aantal kon naderhand door de accountantsdienst
worden verduidelijkt.Ook constateerde de accountantsdienst dat in 2002 bij het vaststellen
van de eindbeschikkingen voldoende rekening is gehouden met de controlebevindingen
van de afdeling IC. Dit is gebaseerd op onderzoek van het Agentschap. Het
betrof alle projecten die vanaf 1997 door IC zijn gecontroleerd. Onzekerheid had de accountantsdienst vorig jaar over projecten die niet
door IC waren gecontroleerd, omdat het subsidiebedrag beneden de € 22 689
(f 50 000) lag. In haar rapport over 2002 was de accountantsdienst
hierover minder expliciet. De accountantsdienst gaf aan, dat uit een vergelijking
van het Agentschap is gebleken dat de eindbeschikking van «een substantieel
deel» van deze kleine projecten lager is dan de einddeclaraties. Hieruit
leidt zij af dat de einddeclaraties van deze projecten aan een kritische beoordeling
door Arbeidsvoorziening en het Agentschap onderworpen zijn geweest. Feitelijke
gegevens hierover vermeldt de accountantsdienst echter niet.Op verzoek van de Europese Commissie (EC) ging de accountantsdienst in
2002 door steekproeven na of de bedragen uit de eindbeschikkingen juist zijn
opgenomen in de Database Europese Commissie (DEC), het geautomatiseerde systeem
waarin projectgegevens over 1994–1999 zijn vastgelegd. De accountantsdienst
kwam tot een positief oordeel.De Algemene Rekenkamer heeft de steekproeven bekeken en kan zich in de
resultaten vinden.In tegenstelling tot ESF3 moesten projecten die in 1994–1999 van
BUESI subsidie kregen wel een accountantsverklaring overleggen. De Algemene
Rekenkamer beoordeelde het dossier van de accountantsdienst over de review
van vijf accountantsverklaringen. De accountantsdienst vindt de onderbouwing
van de verklaringen toereikend.De Algemene Rekenkamer vindt één van de vijf accountantsverklaringen
niet toereikend. Deze verklaring is afgegeven bij een einddeclaratie die naderhand
fors naar beneden moest worden bijgesteld, omdat de desbetreffende uren niet
onderbouwd bleken te kunnen worden.3.5.12.4 Controle ESF-subsidies 2000–2006Voor de programmaperiode 2000–2006 voert het Agentschap twee regelingen
uit, ESF3 en EQUAL.Voor ESF3 deed de accountantsdienst onderzoek naar de bevoorschotting
(8 dossiers) en de aanvraagprocedure (16 dossiers).Het onderzoek was gericht op de naleving van procedures. De accountantsdienst
keek expliciet naar de aanwezigheid van verplichte documenten, zoals een opdrachtbevestiging
van de accountant.De accountantsdienst concludeert dat de AO/IC voldoet aan de te stellen
eisen. Wel signaleert de dienst dat twee van de acht voorschotten nog niet
betaald hadden mogen worden. En bij één van de drie onderzochte
afdelingen van het Agentschap die de regeling uitvoeren, waren tekortkomingen
in de dossiervorming. Het Agentschap heeft aangegeven dat deze tekortkomingen
inmiddels zijn verholpen.De Algemene Rekenkamer kon op basis van het controledossier van de accountantsdienst
volgen hoe deze tot haar oordeel is gekomen.Voor EQUAL deed de accountantsdienst in november 2002 een deelwaarneming
naar de aanvraagprocedure. De accountantsdienst onderzocht ook of de beoordeling
van de aanvraag juist was. De betalingen zelf bleven buiten beschouwing.Uit het controledossier van de accountantsdienst kwam een aantal problemen
naar voren, die zijn terug te voeren tot tekortkomingen in de dossiervorming
en het onvoldoende invullen van toetsingskaders, die het Agentschap bij de
beoordelingen gebruikte. De accountantsdienst kon zodoende de grondslag van
de beoordeling niet vaststellen. De accountantsdienst schreef tien projecten getoetst te hebben, de Algemene
Rekenkamer heeft in het dossier van de accountantsdienst het verslag van slechts
zeven projecten aangetroffen.Volgens de reactie van het Agentschap op het verslag van de accountantsdienst
in januari 2003 was de volledigheid van stukken wel vast te stellen. Ook waren
oordelen wel degelijk vastgelegd en was er aandacht voor het financieel beheer
en de controle- en beheersstructuur van projecten. Op andere punten deelde
het Agentschap de constateringen van de accountantsdienst en zegde het verbeteringen
toe.Omdat het Agentschap in alle dossiers de tekortkomingen zou hebben opgeheven,
deed de accountantsdienst in februari 2003 een vervolgonderzoek, op grond
van «een nieuwe steekproef». Het betrof dezelfde zeven dossiers
uit het eerste onderzoek, aangevuld met drie andere projecten. Het dossier
bood geen inzicht in hoeverre de accountantsdienst de punten die het Agentschap
in zijn reactie noemde in het onderzoek heeft meegenomen.De accountantsdienst heeft de bevindingen nauwelijks vastgelegd. De gehanteerde
vragenlijsten waren zeer summier ingevuld en er was van elk project een handgeschreven
aantekening.De accountantsdienst concludeerde dat de eerder geconstateerde kritiekpunten
nagenoeg geheel zijn verdwenen.Op grond van het dossier kon de Algemene Rekenkamer niet vaststellen hoe
de accountantsdienst tot haar oordeel is gekomen. Inmiddels heeft de accountantsdienst
het controledossier op orde gebracht. Dit is zeer recent gebeurd. De Algemene
Rekenkamer heeft daarom dit dossier niet meer kunnen beoordelen.3.5.12.5 MenO-beleidIn het kader van haar rechtmatigheidsonderzoek 2001 bood de Algemene Rekenkamer
de Tweede Kamer een afzonderlijk rapport aan over ESF en het Agentschap1. Omdat uit onderzoeken die zij vanaf 1996 over
ESF had verricht was gebleken dat de problemen met ESF voor een belangrijk
deel aan tekortkomingen in het MenO-beleid waren te wijten, keek zij nadrukkelijk
naar het MenO-beleid van het Agentschap. Zij vond dat het in 2001 nog te vroeg
was om een oordeel te geven; een aantal van belang zijnde stukken was bijvoorbeeld
nog in ontwikkeling.De Algemene Rekenkamer gaf aan in het rechtmatigheidsonderzoek 2002 op
het MenO-beleid terug te komen. Voor de follow-up van de bevindingen van vorig
jaar heeft zij geen zelfstandig onderzoek bij het Agentschap gedaan.In 2002 is de Algemene Rekenkamer ambtelijk meermalen om een reactie op
achtereenvolgende hoofdlijnen van een MenO-beleid gevraagd.De laatste opzet die met de Algemene Rekekamer is besproken, was het concept Integraal M&O beleid Agentschap SZW van 23 april 2002.
Dit document bevatte weliswaar de noodzakelijke elementen van een M&O-beleid,
maar het was te ongestructureerd en bevatte te veel inconsistenties en onduidelijkheden
om sturend te kunnen zijn. Tussen de verschillende mogelijkheden en invalshoeken
was geen keuze gemaakt. De rollen van het Ministerie van SZW en het Agentschap
liepen door elkaar heen. Evenmin was duidelijk wat de afdeling IC moest doen.
De relatie met onderliggende producten was niet gelegd. Nadien heeft de beschrijving van het MenO-beleid stil gelegen. De reden
was dat het Agentschap nagenoeg alle capaciteit heeft ingezet om de afwikkeling
van ESF-oud tijdig te realiseren. Het Agentschap zal het beschrijven van het
MenO-beleid in april 2003 weer oppakken. Het jaarwerkplan 2003, waarin het
Agentschap voor zichzelf de belangrijkste doelen en werkzaamheden voor dit
jaar heeft vastgelegd, besteedt hieraan echter geen aandacht.Het Agentschap deelde de Algemene Rekenkamer mee, dat er in de praktijk
hard is en wordt gewerkt om het MenO-beleid in procedures en werkwijzen te
verankeren. Het noemt als voorbeelden het aanpassen van toetsingskaders en
het uitwerken en verspreiden van een handleiding projectadministratie.Zowel de regeling ESF3 als EQUAL geven aan dat geen subsidie mag worden
toegekend als er onzekerheden zijn over bijvoorbeeld de administratie of de
financiering van projecten.Vooral uit het EQUAL-dossier van de accountantsdienst blijkt dat de behandeling
met vele opeenvolgende vragenrondes gepaard is gegaan (ook de beschikkingen
bevatten nog talloze aanvullende vragen) en dat terwijl de projecten al vanaf
medio 2001 de gelegenheid hebben gehad zich op de uitvoering voor te bereiden.
De accountantsdienst beveelt het Agentschap aan meer duidelijkheid te bieden
als antwoorden onbevredigend zijn.In zijn rapport schrijft de accountantsdienst dat het Agentschap in 2002
een integraal MenO-beleid heeft opgesteld, waarin voldoende aandacht wordt
besteed aan MenO-aspecten in regelgeving, controlebeleid, handhavingsbeleid
en voorlichting. De Algemene Rekenkamer acht een dergelijke kwalificatie niet
van toepassing op de producten die het Agentschap haar tot nu toe heeft voorgelegd.In de eerder genoemde reactie van het Agentschap op de deelwaarneming
die de accountantsdienst van EQUAL uitvoerde, wees het Agentschap op een totale
aanpak, waarmee aandacht wordt gegeven aan het financieel beheer en de controle-
en beheersstructuur. Het Agentschap noemt enkele belangrijke elementen uit
deze aanpak.Het eerste element is het rapport van de projectaccountant over de opzet
van de AO/IC bij de vervolgaanvraag. Bij zes van de tien projecten, die de
accountantsdienst in de deelwaarneming heeft betrokken, was de projectaccountant
van oordeel dat de opzet voldeed.Voor ESF3 moet een opdrachtbevestiging van de projectaccountant worden
overlegd. Uit het ESF3-dossier van de accountantsdienst blijkt dat de opdrachtbevestiging
bij nagenoeg alle projecten in het dossier aanwezig was.Het tweede element is het rapport van de projectaccountant over de werking
van de AO/IC.Het Agentschap kon het aantal rapporten aanvankelijk niet aangeven, omdat
het de ontvangst van deze rapporten niet registreerde. Dit bevreemdt de Algemene
Rekenkamer omdat zij een jaar geleden al aandacht voor de verwerking van deze
rapporten heeft gevraagd1.Op verzoek van de Algemene Rekenkamer heeft een handmatige telling plaatsgevonden
waaruit bleek dat van 68 EQUAL-projecten en 21 ESF3-projecten inmiddels managementletters
zijn ontvangen. Voor 90 ESF3-projecten was het vragen om een managementletter
niet meer relevant, omdat projecten al waren afgelopen of binnenkort
aflopen. Aan de andere projecten is uitstel verleend of een rappel verstuurd.Het derde element is het uitvoeren van halfjaarlijkse monitorbezoeken.Uit informatie van het Agentschap blijkt dat het aantal monitorbezoeken
voor EQUAL in 2002 is achtergebleven bij de planning. De realisatie is hoofdzakelijk
achtergebleven omdat het Agentschap zich heeft gericht op het realiseren van
definitieve toewijzingsbeschikkingen. In verband met de achterstand zal in
2003 het aantal monitorbezoeken geïntensiveerd worden.Behalve de monitorbezoeken zijn in 2002 ook begeleidingsbezoeken afgelegd.
De begeleidingsbezoeken hebben tot doel om aanvragende instanties te ondersteunen
bij het indienen van subsidieaanvragen en te adviseren over de vereisten voor
een ordelijk administratief en financieel beheer van projecten.De afdeling IC van het Agentschap zou tussentijdse controles bij projecten
gaan verrichten. Voor beide regelingen zijn in totaal slechts zes controles
afgelegd, twee door IC zelfstandig en vier controles door de EC, integraal
bijgewoond door IC. De werkzaamheden van IC zijn in 2002 met name gericht
geweest op de afwikkeling van ESF-oud.Juist deze elementen werden bij de ontwikkeling van de huidige regelingen
als belangrijke waarborgen gezien, die moesten vermijden dat zich in de periode
2000–2006 opnieuw ernstige tekortkomingen voor zouden doen.De bezetting van de interne controlefunctie van het Agentschap is gelet
op de taken van IC naar de mening van de Algemene Rekenkamer bescheiden.3.5.12.6 ConclusieDe Algemene Rekenkamer vindt de opzet van de controles van de accountantsdienst
over het Agentschap te weinig richtinggevend. Tenminste het financiële
belang en andere kwantitatieve gegevens moeten worden weergegeven om een goede
afweging van controleobjecten mogelijk te maken.Verder beveelt zij aan om jaarlijks inzichtelijk te maken welk deel van
de (Europese) beleidsgelden gecontroleerd is.De onderbouwing van de conclusie van de accountantsdienst over de IC-controles
in het door haar beoordeelde dossier en over EQUAL kan de Algemene Rekenkamer
niet vaststellen. De vastleggingen van de accountantdienst bieden hiervoor
te weinig houvast. Het inmiddels op een zeer laat tijdstip op orde gebrachte
EQUAL-dossier van de accountantsdienst heeft de Algemene Rekenkamer niet meer
mee kunnen nemen bij haar beoordeling.De dossiers van de controles naar DEC en ESF3-nieuw bieden wel voldoende
inzicht.De conclusie van de accountantsdienst over vijf accountantsverklaringen
die bij de BUESI-regelingen zijn gegeven deelt de Algemene Rekenkamer niet.Het Agentschap heeft veel energie gestoken om de status van baten-lastendienst
te verkrijgen en volgens deze eisen te werken. Verder vroeg de uitvoering
van ESF-oud en de opstelling van de einddeclaraties erg veel aandacht, zowel
van het Agentschap als van de accountantsdienst. De Algemene Rekenkamer constateert dat er op grond van de follow-up van
vorig jaar in dit opzicht weinig veranderd is. Zij oordeelt kritischer over
het MenO-beleid van het Agentschap dan de accountantsdienst. Behalve dat nog
steeds geen sprake is van een vastlegging van het MenO-beleid, komt de werking
in 2002 van belangrijke onderdelen van MenO-beleid nog onvoldoende uit de
verf.De Algemene Rekenkamer ondersteunt de aanbeveling van de accountantsdienst
en vraagt de aandacht van het Agentschap om naast een operationalisering van
begrippen uit de wet- en regelgeving ook een operationalisering van interventies
in het MenO-beleid op te nemen.De Algemene Rekenkamer verwacht dat het Agentschap een goed werkend MenO-beleid
zal hebben, waarbinnen ook de rol van IC tot zijn recht zal komen. Een goed
functionerende interne controlefunctie is naar het oordeel van de Algemene
Rekenkamer namelijk één van de instrumenten waarmee het Agentschap
een balans kan realiseren tussen enerzijds het streven van het Agentschap
naar een zo groot mogelijke besteding van de subsidiebudgetten en anderzijds
een rechtmatige besteding daarvan.De Algemene Rekenkamer is voornemens in het kader van haar rechtmatigheidsonderzoek
2003 een verdiepingsonderzoek uit te voeren naar de werking van het MenO-beleid
bij het Agentschap. Zij zal hierover in het najaar 2003 rapporteren.3.5.13 IWIPer 1 januari 2002 is IWI opgericht. IWI opereert onder verantwoordelijkheid
van een inspecteur-generaal. IWI is ontstaan door samenvoeging van de directie
Toezicht van het Ministerie van SZW en het College van Toezicht sociale verzekeringen
(Ctsv). De Inspectie is op grond van de wet Structuur Uitvoering Werk en Inkomen
(SUWI) belast met het toezicht op de uitvoering van wetten op het terrein
van Werk en Inkomen door de uitvoeringsinstanties en de onderlinge samenwerking.De Inspectie heeft de status van een agentschap in oprichting, ofwel tijdelijk
agentschap. Dit betekent dat het toezicht organisatorisch duidelijk is gescheiden
van beleid van de minister, maar de minister is eindverantwoordelijk voor
het toezicht. IWI doorloopt momenteel het traject naar de definitieve status
van agentschap per 1 januari 2005. Daarvoor moet IWI voldoen aan de door het
Ministerie van Financiën gestelde instellingsvoorwaarden.BevindingenDe AD heeft een goedkeurende verklaring afgegeven bij het jaarverslag
2002. Ook oordeelde de AD dat de mededeling bedrijfsvoering op deugdelijke
wijze tot stand is gekomen. De kwaliteit van het financieel en materieelbeheer
was van voldoende niveau. Op enkele onderdelen van het financieel beheer zijn
verbeteringen gewenst. Dit betrof met name:• invoering van een handtekening- en parafenregister;• invoering van een geautoriseerd intern bevoegdhedenregister;• opzet van een budgetstructuur die is gebaseerd op geautoriseerde
directieplannen;• vastlegging van de administratieve organisatie en interne controle. De AD is betrokken bij de werkgroep die het traject naar de definitieve
status vormgeeft. De twee belangrijkste nog te vervullen instellingsvoorwaarden
zijn:1. het invoeren van een kostprijsmodel; en2. het beschrijven van de bedrijfsprocessen.Uit de controle van de beginbalans door de AD bleek dat alle vermogenscomponenten,
die zijn overgedragen aan IWI, getrouw zijn verantwoord.ConclusieDe Algemene Rekenkamer constateerde geen noemenswaardige tekortkomingen.3.5.14 MaterieelbeheerDe risico's voor materieelbeheer zijn bij het Ministerie van SZW laag.
Het ministerie beschikt niet over centrale voorraden. Het financieel belang
van de aangehouden voorraden is gering. Het materieelbeheer heeft betrekking
op zaken als computers, mobiele telefoons, meubilair etc.In het rechtmatigheidsonderzoek 2001 zegde de minister toe dat in de eerste
helft van 2002 de vigerende Regeling Materieelbeheer SZW 2000 en de baseline
materieelbeheer vergeleken zouden worden. De Regeling Materieelbeheer SZW
2000 zou voor 1 juli 2002 geheel zijn geïmplementeerd.In de Regeling Materieelbeheer is vastgelegd hoe misbruik moet worden
voorkomen en voor welke goederen een administratie moet worden gevoerd.In 2002 constateerde de AD logistieke problemen bij de directie AZ. Goederen
bleken daar administratief te kunnen verdwijnen. Thans wordt een nieuw registratiesysteem
voor automatiseringsgoederen aangeschaft om dergelijke problemen in de toekomst
te voorkomen. Ook de AO wordt nog aangepast en aangescherpt.In 2002 is een puntsgewijze vergelijking van de regeling Materieelbeheer
SZW 2000 met de baseline opgesteld. De opzet van de regeling en van de baseline
verschilt weliswaar, maar de Regeling Materieelbeheer SZW 2000 dekt de baseline
materieelbeheer voldoende af.De AD beoordeelt het materieelbeheer bij het Ministerie van SZW als nog
niet toereikend. Er wordt wel uitvoering gegeven aan de regeling Materieelbeheer
SZW, maar er bestaan nog tekortkomingen in de inventarisadministraties en
in de AO/IC van die administraties. Zo vinden geen jaarlijkse inventarisaties
plaats en is er onvoldoende controle op de juiste verwerking van aanschaffingen
en afvoer van inventaris. Ook wordt volgens de AD aan centrale sturing en
toezicht op het materieelbeheer binnen het departement nog onvoldoende aandacht
gegeven. De directie AZ heeft zich over een periode van meerdere jaren niet
aan de regels en procedures uit de Regeling Materieelbeheer SZW gehouden.
De AD stelde vast dat het toezicht van de directie FEZ onvoldoende is geweest.Conclusies en aanbevelingenDe risico's voor materieelbeheer zijn bij het Ministerie van SZW laag.
De regeling Materieelbeheer SZW 2000 is in opzet voldoende voor een deugdelijk
materieelbeheer. De regeling bevat de belangrijkste aandachtspunten uit de
baseline materieelbeheer.De uitvoering en naleving van de regeling is echter nog onvoldoende. De
Algemene Rekenkamer acht het van belang dat hieraan voldoende aandacht wordt
gegeven.3.5.15 ConclusieOp grond van haar bevindingen is de Algemene Rekenkamer van oordeel dat
het financieel beheer, het materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties
in 2002 voldeden aan de daaraan gestelde eisen met uitzondering van:Administratieve en uitvoeringssystemen:• Administratieve organisatie: het tijdig invoeren van de verplichtingen
en uitvoeren van betalingen. Verplichtingen worden later dan vijf werkdagen
na het aangaan van de juridische verplichting ingevoerd, waardoor gedurende
het jaar een te lage verplichtingenstand ontstaat en betaaltermijnen zijn
overschreden;• Administratieve systemen: de verplichtingenstanden in de twee administratieve
systemen verschillen gedurende het jaar;• Informatiebeveiliging: de directie AZ is ten aanzien van haar eigen
bedrijfsprocessen onvoldoende in control waardoor twijfel bestaat over de
waarborging van de kwaliteit van de kantoorautomatisering bij het Ministerie
van SZW.Transactieuitgaven:• De Europese aanbestedingen; niet in alle gevallen zijn de procedures
gevolgd;• Contractbeheer: onvolkomenheden bij de coördinatie en in de
aansturing van het toezicht en trage invoering van een nieuw softwareprogramma
voor de registratie van contracten.Overdrachtsuitgaven:• EU-geldstromen: het toezicht in het kader van de wet TES is nog
weinig ingevuld;• MenO-beleid: bij verschillende overdrachtsuitgaven is er nog sprake
van tekortkomingen in het MenO-beleid;• Externe accountantsverklaringen: de externe accountantscontroles
en -verklaringen bij kleinere subsidieregelingen vertonen tekortkomingen;• Specifieke uitkeringen: de Regeling Kinderopvang is tussentijds
aangevuld met extra regels en in de regeling zijn geen voorwaarden voor de
eindafrekening opgenomen. Hierdoor bestaan er risico's voor de vaststelling
van de eindafrekening;• Specifieke uitkeringen: de geringe toepasbaarheid van de beleidsregel
Wsw waardoor kortingen op subsidies bij gemeenten naar aanleiding van het
niet halen van de taakstelling begeleid werken ontbraken;• Sociale verzekeringen: de uitvoering van zowel de begrotingsgefinancierde
als de premiegefinancierde sociale verzekeringen voldoen niet aan de wettelijke
rechtmatigheidsnorm. Vanuit het Ministerie van SZW is er een te geringe sturing
inzake verlaging onrechtmatigheid en verbetering ICT.Materieelbeheer:• De uitvoering en naleving van de procedures inzake materieelbeheer
is nog onvoldoende. Er vinden geen jaarlijkse inventarisaties plaats, er bestaan
tekortkomingen in de AO/IC rond inventarisadministraties en er
wordt onvoldoende centrale sturing en toezicht op het materieelbeheer gegeven
binnen het departement.Agentschappen:• De opzet van de controles van de accountantsdienst op Agentschap
SZW is te weinig richtinggevend. Op grond van de dossiers die de accountantsdienst
over haar controles heeft aangelegd, kan de Algemene Rekenkamer op onderdelen
niet vaststellen op welke wijze de departementale accountantsdienst tot haar
oordeel is gekomen.• Een sluitend MenO-beleid bij het Agentschap SZW ontbreekt. Er is
geen vastlegging van het MenO-beleid en de werking van belangrijke onderdelen
komt nog te weinig uit de verf.3.6 Subsidies3.6.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer onderzocht de kwaliteit van 20 einddeclaraties
en accountantsverklaringen in het kader van de Subsidieregeling Emancipatieondersteuning
1998 en de Subsidieregeling Dagindeling. Ook keek zij naar de beoordeling
door het Ministerie van SZW en toetste in hoeverre de externe accountant eventuele
controlevoorschriften heeft gevolgd. Uitgangspunt bij het onderzoek was het
gehele proces van subsidieaanvraag tot vaststelling van de einddeclaratie.
Het onderzoek is een vervolg op het in 2001 uitgevoerde onderzoek naar de
risico's in de regelgeving bij 24 subsidieregelingen van het Ministerie van
SZW1.3.6.2 RegelgevingIn de Subsidieregeling Emancipatieondersteuning 1998 en de Subsidieregeling
Dagindeling zijn concrete aanspraken en verplichtingen geregeld. Sommige –
cruciale – begrippen en criteria zijn niet nader uitgewerkt in de regelgeving
of onderliggende documenten. Daardoor bestaat de mogelijkheid dat subsidieaanvragers
eigen interpretaties hanteren waarmee het Ministerie van SZW het risico loopt
dat kosten worden gedeclareerd die niet voor subsidie in aanmerking komen.3.6.3 Subsidietoekenning en monitoringKwaliteit subsidieaanvraagEen subsidieaanvraag dient vergezeld te zijn van een projectplan, een
projectbegroting en een postgewijze toelichting op de begroting. Daarnaast
dient uit de subsidieaanvraag te blijken wie de administratie voert en dat
de inrichting van de administratie aansluit bij de begroting. De aanvraag
moet ook duidelijk maken of bepaalde kosten aan het project worden toegerekend.
De subsidieaanvrager hoeft bij zijn aanvraag geen verdere documenten ter onderbouwing
te overleggen.Niet alle onderzochte subsidieaanvragen voldoen aan de eisen. Met name
de kwaliteit van de projectplannen en begrotingen laat te wensen over. Zo
zijn begrotingen rekenkundig onjuist, summier gespecificeerd of niet onderbouwd.
Ook is niet altijd een postgewijze toelichting van de begroting aanwezig.
Bij bijna alle subsidieaanvragen worden personeelskosten en overhead meegerekend,
maar hoe dit gebeurt wordt in de subsidieaanvragen niet onderbouwd. Beoordeling door het Ministerie van SZWEen goede beoordeling door het departement van de subsidieaanvragen is
van wezenlijk belang voor het gehele subsidieproces. Als subsidieaanvragen
niet aan wet- en regelgeving voldoen en onvoldoende informatie leveren kan
het departement geen goede afweging maken. Daarnaast vormt met name de begroting
in de subsidieaanvraag een belangrijk element voor de beoordeling van de einddeclaratie
en daarmee voor de uiteindelijke subsidievaststelling.De beoordeling van de subsidieaanvragen door het Ministerie van SZW laat
te wensen over:• Er wordt geen aanvullende informatie opgevraagd zoals een postgewijze
toelichting op de begroting of een onderbouwing van de begrote toerekening
van kosten;• Subsidieaanvragen zijn niet binnen de wettelijk voorgeschreven
termijn beoordeeld;• Aangevraagde subsidies worden gekort zonder aan te geven hoe de
subsidieaanvrager daarmee moest omgaan;• De beleidsinhoudelijke kant van de subsidie geeft de doorslag om
de subsidieaanvraag goed te keuren zonder nadere informatie in te winnen of
aanvullende voorwaarden te stellen.SubsidievoortgangTijdens het subsidieproces kan het departement de subsidievoortgang bijsturen
door onder andere voortgangsrapportages te vragen en voorschotten te verstrekken.
In beide subsidieregelingen zijn geen nadere voorschriften opgenomen ten aanzien
van voortgangsrapportages. Bij de Subsidieregeling Emancipatieondersteuning
1998 wordt per subsidieaanvraag bepaald of de looptijd en omvang van het subsidiebedrag
aanleiding geven tot het vragen om een voortgangsrapportage. Bij de Subsidieregeling
Dagindeling worden jaarlijkse voortgangsrapportages gevraagd bij meerjarige
subsidies.Als voortgangsrapportages niet aan de eisen voldoen, moet de subsidieaanvrager
daarvan op de hoogte gesteld worden. Die kan dan bij het opstellen van verdere
voortgangsrapportages en de einddeclaratie daar rekening mee houden.Ten onrechte worden er geen voortgangsrapportages gevraagd bij projecten
die langer duren dan een jaar of als 80% van de subsidie is bevoorschot. Rapportages
zijn soms te laat of incompleet of ze sluiten niet aan op de begroting. De
reactie van het ministerie schiet soms ook tekort.3.6.4 Einddeclaratie en subsidievaststellingKwaliteit einddeclaratiesDe subsidieaanvrager moet binnen vier maanden na afloop van de subsidieperiode
een einddeclaratie indienen. De einddeclaratie moet aansluiten bij de door
de minister goedgekeurde begroting. Belangrijke verschillen tussen de einddeclaratie
en de goedgekeurde begroting moeten worden toegelicht. Deze toelichtingen
hoeven niet te worden onderbouwd met bewijsstukken.De Algemene Rekenkamer constateert ernstige tekortkomingen in de kwaliteit
van de einddeclaraties. Slechts drie van de onderzochte einddeclaraties zijn
van voldoende kwaliteit. Einddeclaraties worden te laat ingediend (of soms
helemaal niet), sluiten niet aan op de goedgekeurde begroting of er ontbreekt
een adequate toelichting op verschillen tussen realisatie en
begroting. Bij zeven einddeclaraties worden bijvoorbeeld verschuivingen tussen
personeelskosten en activiteitenkosten niet adequaat toegelicht.Kwaliteit accountantsverklaringenDe einddeclaratie moet bij een subsidiebedrag boven € 50 000
voorzien zijn van een verklaring van een accountant, volgens het model dat
de minister heeft voorgeschreven. Dit model moet inzicht geven in de inhoud
van de verklaring en in de reikwijdte en de intensiteit van de accountantscontrole.
Bij beide subsidieregelingen wordt de modelaccountantsverklaring als een controleprotocol
gezien en zijn geen nadere voorschriften, zoals toleranties en aard van de
controlewerkzaamheden, opgesteld. De modelverklaring geeft echter nadere voorschriften
noch intensiteit van de controle weer.De meeste accountantsverklaringen zijn opgesteld volgens de eisen. De
Algemene Rekenkamer constateert de volgende onvolkomenheden:• De oordelen zijn niet altijd juist: bij één verklaring
met beperking was een verklaring van oordeelonthouding op zijn plaats geweest
(gezien de aard en omvang van de bevindingen) en bij twee verklaringen wordt
een oordeel over de getrouwheid gegeven in plaats van over de rechtmatigheid;• Een accountantsverklaring is bij de jaarrekening van de organisatie
opgemaakt en geeft daarom geen oordeel over de naleving van wet- en regelgeving.
De door de subsidieaanvrager toegezegde separate verklaring voor het subsidieproject
is niet ontvangen;• De bewoording voldoet niet aan de accountantsvoorschriften.Het Ministerie van SZW gaf aan dat de modelverklaring niet geldt bij organisaties
die een meerjarige subsidie ontvangen. Een getrouwheidsverklaring lijkt haar
voldoende.Beoordeling einddeclaratiesDe beoordeling van einddeclaraties door het Ministerie van SZW laat te
wensen over. Tekortkomingen in de einddeclaratie zijn niet gesignaleerd of
er is niet voldoende actie ondernomen op wel gesignaleerde tekortkomingen.
Bovendien vraagt de beleidsdirectie geen nadere informatie op bij de subsidieaanvrager,
wanneer de accountantsverklaring niet overeenkomstig de modelverklaring is
of wanneer de accountant tekortkomingen vermeldt. Bevindingen van de AD zijn
niet gebruikt bij de beoordeling van einddeclaraties, noch is de AD ingeschakeld
om reviews te verrichten.Conform de Algemene wet Bestuursrecht dient een einddeclaratie binnen
acht weken beoordeeld te worden. Deze termijn kan worden verlengd; de subsidieaanvrager
moet hiervan tijdig op de hoogte worden gesteld. De termijn van acht weken
is in veel gevallen niet gehaald; de overschrijdingen liepen in enkele gevallen
zelfs op tot meer dan zes maanden. Wanneer de beslistermijn wordt overschreden
heeft de aanvrager volgens de AwB het recht om een bezwaar in te dienen. De
bezwaarprocedures kunnen leiden tot extra werkdruk bij de directie. Daarnaast
kan de subsidieaanvrager in het gelijk worden gesteld daar het ministerie
in strijd heeft gehandeld met een algemeen bindend voorschrift.3.6.5 ProjectbezoekenOm te kunnen beoordelen of de ingediende einddeclaraties gebaseerd zijnop toereikende projectadministraties en de accountantsverklaringen
gebaseerd zijn op een deugdelijke grondslag heeft de Algemene Rekenkamer 8
van de 20 subsidieaanvragers bezocht. Daarbij was de instellingsaccountant
ook aanwezig. Eén accountantscontrole is niet in het onderzoek betrokken,
omdat het accountantsdossier zoek is.UrenadministratiesBij de meeste subsidies vormen personeelskosten een substantieel onderdeel
van de subsidiabele kosten. In de subsidieregelingen zijn geen voorschriften
opgenomen voor het voeren van een urenadministratie. Wanneer er geen juiste
urenadministratie is van het ingezette personeel bestaat het risico dat de
toerekening van loonkosten niet juist geschiedt of niet juist in de einddeclaratie
wordt opgevoerd.De Algemene Rekenkamer constateert bij de urenadministraties de volgende
tekortkomingen:• niet sluitende urenadministraties;• niet toereikende urenadministraties;• in één subsidie zijn functies in de urenoverzichten
opgevoerd, die niet in de goedgekeurde begroting zijn opgenomen.Door het ontbreken van een (sluitende) specificatie van de aan de subsidiabele
activiteiten toegerekende uren en de daarmee samenhangende loonkosten kon
niet altijd een aansluiting gemaakt worden tussen de in de einddeclaratie
opgenomen loonkosten en de urenadministratie. In één geval kon
bijvoorbeeld niet worden aangegeven welke kostencomponenten in het uurtarief
waren ondergebracht.FinancieringVolgens de regelgeving wordt subsidie slechts verleend, als de subsidieaanvrager
geen reële mogelijkheden heeft om op andere wijze de benodigde gelden
te verkrijgen. Er worden bij de subsidieaanvraag geen documenten, zoals dekkingsplannen
gevraagd waaruit de toezegging van de subsidieaanvrager zelf en andere financiers
blijkt. Bij onvoldoende informatie over de eigen financiering of financiering
door derden bestaat het risico van dubbelfinanciering.De Algemene Rekenkamer constateert dat de financieringsstructuur niet
bij alle subsidies aan de daaraan te stellen eisen voldeed. De tekortkomingen
betreffen bijvoorbeeld het niet verantwoorden van opbrengsten en het onvoldoende
controleren van het door derden uitgevoerde beheer van entreegelden.Financiële administratieDe subsidieaanvrager is verplicht een administratie te voeren waarvan
de inrichting aansluit bij de ingediende en goedgekeurde begroting en het
projectplan. De juistheid en volledigheid van de financiële gegevens
moeten eenvoudig uit de administratie opgemaakt kunnen worden, hetgeen onder
andere betekent dat bewijsstukken aanwezig moeten zijn. Bij het ontbreken
van een ordelijke en controleerbare financiële administratie en het niet
aansluiten van de gegevens op de einddeclaratie bestaat het risico dat kosten
worden gedeclareerd die niet voor subsidie in aanmerking komen.De Algemene Rekenkamer constateert een aantal lacunes bij de aansluiting
van de einddeclaratie op de projectadministratie. Niet alle bewijsstukken
worden opgevraagd en facturen worden volledig aan het project toegerekend,
terwijl slechts een deel betrekking heeft op de subsidiabele activiteiten.Review accountantscontroleDe accountant moet zijn controlewerkzaamheden voor zijn verklaring zo
plannen dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de subsidieverantwoording
geen onjuistheden van materieel belang bevat en dat de wet- en regelgeving
is nageleefd (opzet). De geplande controlewerkzaamheden moet hij uitvoeren
en de bevindingen die de controle oplevert moet hij evalueren. Als de bevindingen
materieel zijn, moeten ze terugkomen in de accountantsverklaring. Zijn werkzaamheden
moeten goed gedocumenteerd worden.De opzet van de accountantscontrole voldoet in drie gevallen niet aan
de gestelde eisen. Tekortkomingen betreffen het ontbreken van een voldoende
specifieke planning, het niet betrekken van de rechtmatigheid in de controle
en het hanteren van een te hoge controletolerantie door het integreren van
de werkzaamheden in de jaarrekeningcontrole.De uitvoering van de accountantscontrole voldoet in vijf gevallen niet
aan de gestelde eisen. De tekortkomingen betreffen ontoereikende controles
op (onderdelen van) de subsidie, ontoereikende aansluitingen van de einddeclaratie
op de projectadministratie en functievermenging door zowel de administratie
te voeren als de samenstelling van de einddeclaratie te verrichten.De afronding van de accountantscontrole voldoet in drie gevallen niet
aan de eisen. De tekortkomingen betreffen het niet zichtbaar afwerken van
werkprogramma's en het niet opnemen van alle bevindingen in het accountantsrapport.In één accountantsverklaring is een voorbehoud gemaakt in
verband met een niet sluitende urenadministratie. De Algemene Rekenkamer constateert
bij drie andere gevallen een ontoereikende urenadministratie. De betreffende
accountants hebben in hun verklaring hierover geen melding gemaakt.De Algemene Rekenkamer concludeert dat de dossiervorming van de accountantscontrole
in verband met het ontbreken van de vastleggingen van de uitgevoerde werkzaamheden
in één geval niet aan de eisen voldoet.3.6.6 Conclusies en aanbevelingenDe mogelijkheden die het departement heeft om einddeclaraties te beoordelen
worden onvoldoende benut. Mede hierdoor is de kwaliteit van de einddeclaraties
en de accountantsverklaringen onder de maat.Naar de mening van de Algemene Rekenkamer dient in de regelgeving duidelijker
te worden aangegeven wat van de subsidieaanvrager wordt verwacht. Ook dienen
begrippen meetbaar te worden gemaakt. Aanbevolen wordt vast te leggen in welke
gevallen een – met name financiële – voortgangsrapportage
van de subsidieaanvrager verwacht wordt. Daarnaast dient de beoordeling van
deze voortgangsrapportages van voldoende kwaliteit te zijn en dienen geconstateerde
tekortkomingen schriftelijk aan de subsidieaanvrager te worden meegedeeld. Het departement dient einddeclaraties die niet aan de eisen voldoen, meer
dan nu gebeurt, aan de subsidieaanvrager terug te sturen. Door betere regelgeving
en een betere controle daarop kan het departement uiteindelijk meer steunen
op de einddeclaraties.De tekortkomingen in de accountantsverklaringen zijn grotendeels te vermijden
door een betere voorlichting en het opstellen van bijvoorbeeld een controleprotocol.
Daarin is de aard en intensiteit van de externe accountantscontrole nader
beschreven en wordt uitgelegd hoe er met veelvuldig geconstateerde bevindingen
wordt omgegaan. Ook de expertise op het gebied van financieel beheer van de
AD kan meer worden ingezet.Tijdens de bezoeken aan subsidieaanvragers heeft de Algemene Rekenkamer
tekortkomingen gesignaleerd, die zonder onderzoek ter plekke niet aan het
licht zouden zijn gekomen. Vooral de afstemming tussen projectadministratie
en accountantscontrole heeft daarbij een belangrijke rol gespeeld.Met name het ontbreken of onvolledig zijn van urenadministraties vindt
de Algemene Rekenkamer ernstig. Een groot deel van de projectkosten en dus
van de subsidie zijn vaak loonkosten. Wanneer de regelgeving voorschrijft
dat gedeclareerd dient te worden op basis van werkelijke kosten is een betrouwbare
urenadministratie onontbeerlijk. Het opstellen van voorschriften voor een
urenadministratie verdient hier aanbeveling.De tekortkomingen die de Algemene Rekenkamer ter plaatse constateerde
ten aanzien van de accountantscontrole baart haar ernstig zorgen. Evenals
in 2000 en 2001 constateert zij, weliswaar op een ander beleidsterrein, onvolkomenheden
in de kwaliteit van de verklaringen en rapporten van bevindingen van externe
accountants bij de einddeclaraties van departementale middelen. Zij vindt
het zorgwekkend dat zij geen verbetering aantrof. De aard en omvang van de
geconstateerde tekortkomingen bij de subsidieregelingen is niet zodanig dat
het invloed heeft op de rechtmatigheid van de departementale rekening: de
toleratiegrenzen worden niet overschreden. De Algemene Rekenkamer beveelt
aan de door de minister in gang gezette acties om de accountantscontrole te
verbeteren ook voor de subsidieregelingen op emancipatieterrein voortvarend
ter hand nemen. Tenslotte verdient het aanbeveling dat de AD meer controles
op het terrein van deze subsidieregelingen gaat verrichten en daarbij ook
bij subsidieaanvragers ter plaatse controleert.3.7 Conclusies en aanbevelingenOnderstaand figuur geeft een overzicht van de conclusies van de Algemene
Rekenkamer over de verschillende bedrijfsvoeringsaspecten van het Ministerie
van SZW. De Algemene Rekenkamer constateert op diverse onderdelen onvolkomenheden
in het financieel beheer. Ten opzichte van voorgaand jaar is er per saldo
geen sprake van een verbetering noch van een verslechtering. Binnen de verschillende
specifieke uitkeringen zijn in 2001 geconstateerde onvolkomenheden bij de
WIW verdwenen. Daarentegen zijn in 2002 bij de Wsw onvolkomenheden gebleken
die in 2001 niet waren geconstateerd. Onvolkomenheden uit het voorgaande jaar
bij contractbeheer en aanbestedingen, subsidies en MenO-beleid bij overdrachtsuitgaven
en bij het Agentschap SZW zijn niet verdwenen. Bij externe accountantsverklaringen
zijn er verbeteringen opgetreden zij het niet bij externe accountantsverklaringen
bij einddeclaraties van subsidies. 4 BELEIDSINFORMATIE4.1 InleidingDe Tweede Kamer heeft bij aanvang van het ontwikkelingstraject VBTB steeds
benadrukt de betrouwbaarheid van gegevens in de begroting en het jaarverslag
van belang te vinden. Dit geldt ook voor de beleidsinformatie. Deze informatie
over beleid is in toenemende mate van belang bij de begroting en verantwoording.
De beleidsinformatie moet direct of indirect iets zeggen over prestaties,
effecten, kosten, doelmatigheid en doeltreffendheid.In artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 is vastgelegd dat de Algemene
Rekenkamer een oordeel geeft over:• de totstandkoming (proces) van de niet-financiële informatie;• de kwaliteit (product) van niet-financiële informatie in het
jaarverslag.Bij het uitvoeren van deze wet stuit de Algemene Rekenkamer op een complicerende
factor, namelijk dat er nog geen normen bestaan voor niet-financiële
(beleids)informatie. Evenmin is er een bijbehorende controlestructuur opgezet.
Bovendien doet de departementale accountantsdienst volgens artikel 66 van
de Comptabiliteitswet 2001 slechts onderzoek naar de «deugdelijke»
totstandkoming van niet-financiële informatie. Hierdoor kan de Algemene
Rekenkamer niet, zoals gewoonlijk bij andere onderzoeksobjecten, gebruik maken
van de departementale voorcontrole.Met de motie-Van Walsem1 heeft de regering
de opdracht gekregen om te zorgen voor een uitwerking van normen en controlestructuur.
Deze moeten worden toegepast met ingang van de begrotingscyclus 2005 (zie
ook hoofdstuk 1). Dit betekent dat de Algemene Rekenkamer voor het verslagjaar
2002 nog geen volledig oordeel kan geven over de (totstandkoming van) beleidsinformatie.Wel heeft de Algemene Rekenkamer getoetst of de beleidsinformatie in het
jaarverslag minimaal voldoet aan de verslaggevingseisen (§ 4.3).
Op basis van deze bevindingen is het oordeel in
hoofdstuk 2 totstand gekomen.Om nadere invulling te geven aan haar taken heeft de Algemene Rekenkamer
bij het Ministerie van SZW een verdiepingsonderzoek uitgevoerd naar een beperkt
aantal prestatiegegevens voor twee beleidsartikelen. Zij heeft zo een eerste
indruk gekregen van de kwaliteit van de beleidsinformatie en de totstandkoming
daarvan. Met het verdiepingsonderzoek wil zij tevens de ontwikkeling en toepassing
van normen bevorderen. De beleidsartikelen die zijn betrokken in het verdiepingsonderzoek
zijn: artikel 5 Algemene inkomensgarantie op minimumniveau en artikel 13 Verbetering
Arbeidsomstandigheden.Het onderzoek binnen artikel 5 geeft inzicht in de wijze waarop het departement
omgaat met externe beleidsinformatie. Het onderzoek binnen artikel 13 geeft
inzicht in de beheersing van intern gegenereerde beleidsinformatie.Door de beperkte opzet van het onderzoek kan geen algemene uitspraak gedaan
worden over de totstandkoming van alle prestatiegegevens bij het Ministerie
van SZW. De nadruk ligt op het belang van (de uitwerking van) de eisen die
aan de totstandkoming en kwaliteit van de beleidsinformatie gesteld worden. In § 4.5 wordt bezien in hoeverre de minister de toezeggingen
is nagekomen die hij in 2002 heeft gedaan naar aanleiding van het onderzoek
van de Algemene Rekenkamer naar beleidsinformatie gemeentelijke arbeidsmarktregelingen1.4.2 Gehanteerde normenOnderstaande tabel geeft aan welke criteria zijn gehanteerd voor de beoordeling
van respectievelijk de kwaliteit van de beleidsinformatie in het jaarverslag
en de totstandkoming van de beleidsinformatie. Voor de artikelen die verdiepend
zijn onderzocht, is aangegeven welke normen in het onderzoek zijn betrokken.
De Algemene Rekenkamer verbindt hier nog geen oordeel aan. De definities van
de gehanteerde normen en begrippen zijn opgenomen in de verklarende woordenlijst
(bijlage 4).4.3 Kwaliteit van de beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer heeft onderzocht of de beleidsinformatie in het
jaarverslag voldoet aan de wettelijke voorschriften (verslaggevingseisen).
Zij heeft zich daarbij gericht op de leeswijzer, de beleidsprioriteiten en
de (niet-) beleidsartikelen. De bevindingen van dit deel van het onderzoek
zijn meegewogen in het oordeel zoals dat in hoofdstuk 2 is gegeven.Voor de inhoud, vorm en presentatie van de beleidsinformatie in het jaarverslag
hanteert de Algemene Rekenkamer een aantal algemene kwaliteitsnormen. Van
belang zijn relevantie, betrouwbaarheid, begrijpelijkheid en vergelijkbaarheid.
Deze normen zijn toegepast in het verdiepende onderzoek. De bevindingen voor
het verdiepende deel van het onderzoek zijn niet meegewogen in het oordeel
in hoofdstuk 2.4.3.1 Het JaarverslagDe Algemene Rekenkamer constateert dat het jaarverslag 2002 van het Ministerie
van SZW nog niet geheel voldoet aan de verslaggevingseisen. Nog niet voor
alle indicatoren zijn streefwaarden opgesteld en ook wordt niet overal een
helder onderscheid gemaakt tussen middelen, activiteiten, prestaties en effecten.
Ook de toelichting bij de gepresenteerde gegevens behoeft verbetering. Voor
sommige indicatoren blijkt niet wie verantwoordelijk is voor de behaalde resultaten.Het jaarverslag heeft een heldere structuur, geeft over het algemeen relevante
en duidelijke informatie en is overwegend opgebouwd in overeenstemming met
de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) 2003. De punten waarop is afgeweken
van deze voorschriften, worden in de leeswijzer genoemd. Bij de tabel budgettaire
gevolgen van beleid worden de geoperationaliseerde doelstellingen niet uitgesplitst
naar financiële instrumenten, omdat in de begroting 2002 deze uitsplitsing
ook nog niet is gemaakt. Daardoor is het niet mogelijk de HHH-vragen1 te beantwoorden voor de specifieke instrumenten.Naast de beleidsdoelstellingen die vanuit de Rijksbegroting worden gefinancierd,
zijn ook de premiegefinancierde beleidsdoelstellingen die onder de verantwoordelijkheid
van het Ministerie SZW vallen, opgenomen in het jaarverslag.Bij het hoofdstuk «beleidsprioriteiten» geeft het departement
aan dat de term «resultaat» breed opgevat dient te worden. Het
kan hier gaan om zowel effectinformatie (outcome), prestatiegegevens ten aanzien
van de output en informatie over uitgevoerde resultaten of gerealiseerde input.
Daarom kunnen niet voor alle beleidsprioriteiten de HHH-vragen worden beantwoord.4.3.2 Belangrijkste bevindingen beleidsartikelenIeder beleidsartikel is uitgerust met een groeiparagraaf. Uit deze verschillende
groeiparagrafen komt duidelijk naar voren dat het departement prestatiegegevens
ontwikkelt en realiseert.De inhoud van prestatiegegegevens moet in bepaalde gevallen nader worden
toegelicht. Voorbeelden hiervan zijn: het aantal bezoeken dat de Arbeidsinspectie
uitvoert naar aanleiding van ongevallen, klachten etc. en het
presenteren van een fraudezaak als «strafrechtelijk afgedaan»,
terwijl er niet per definitie sprake hoeft te zijn van een strafrechtelijke
veroordeling.Nog niet alle doelstellingen van beleidsartikelen in het jaarverslag over
2002 zijn meetbaar, doordat prestatiegegevens ontbreken (zie ook § 2.5).
Hierdoor kunnen de HHH-vragen niet beantwoord worden.In overeenstemming met wet- en regelgeving wordt bij de prestatiegegevens
over het algemeen geen indicatie gegeven van de betrouwbaarheid. Uit het verdiepingsonderzoek
is naar voren gekomen dat bij gegevens afkomstig van derden geen controle
op betrouwbaarheid plaatsvindt. Ditzelfde geldt voor gegevens afkomstig uit
departementale systemen. Bij derden-informatie wordt volstaan met een bronvermelding,
aangezien de cijfers dikwijls afkomstig zijn van gerenommeerde bureaus als
het CBS of TNO. Bij gegevens afkomstig uit gemeentelijke monitors (Wsw, WIW)
worden verbandscontroles uitgevoerd met de jaaropgaven van gemeenten.4.4 Totstandkoming beleidsinformatieDe beleidsinformatie die het ministerie in het jaarverslag opneemt, dient
op een betrouwbare, valide, ordelijke en controleerbare wijze tot stand te
zijn gekomen. In deze paragraaf worden de belangrijkste bevindingen vermeld
van het verdiepingsonderzoek naar de totstandkoming van de beleidsinformatie.
Het onderzoek richt zich op de informatieverzameling en -verwerking zelf en
op de vastlegging daarvan.In de Regeling Prestatiegegevens en Evaluatieonderzoek
Rijksoverheid (RPE) worden normen genoemd voor de totstandkoming
van beleidsinformatie. De Algemene Rekenkamer heeft deze normen als uitgangspunt
genomen om zicht te krijgen op de kwaliteit van dit totstandkomingsproces.4.4.1 De beleidsartikelenOm relevante informatie te krijgen, moet het departement vanuit het beleid
waarvoor zij verantwoordelijk is, doelstellingen bepalen en operationaliseren.
Verder moet zij prestatiegegevens benoemen.4.4.1.1 Algemene inkomensgarantie op minimumniveauDit beleidsartikel (artikel 5) heeft een algemene doelstelling die is
uitgewerkt in vier operationele doelstellingen. De geselecteerde prestatie-indicatoren
voor dit beleidsartikel zijn afkomstig van derden.Drie van de vier geselecteerde prestatie-indicatoren zijn afdoeningspercentages
die aangeven wat er gebeurt met een fraudegeval, nadat fraude is geconstateerd.
Deze percentages komen tot stand door het totale aantal strafrechterlijk,
administratief en niet afgedane fraudegevallen (de tellergegevens) te delen
door het totale aantal afgeronde fraudeconstateringen in het desbetreffende
jaar. Het vierde prestatiegegeven, het gemiddelde fraudebedrag, wordt berekend
door het totale bedrag aan opgespoorde fraude te delen door het aantal fraudeconstateringen
in een bepaald jaar. De prestatiegegevens met betrekking tot de handhaving van bijstandsfraude
in het jaarverslag geven de resultaten weer van de gemeentelijke inspanningen.4.4.1.2 Verbetering ArbeidsomstandighedenDit beleidsartikel (artikel 13) heeft een algemene doelstelling die is
uitgewerkt in vier operationele doelstellingen. De vier operationele doelstellingen
dekken samen de algemene doelstelling af. De prestatie-indicatoren bij de
eerste operationele doelstelling, het reduceren van risico's, is te duiden
als «outcome». Bij de drie volgende operationele doelstellingen
zijn die te duiden als «output».Beide geselecteerde prestatiegegevens sluiten aan bij de operationele
doelstelling in het jaarverslag. Het gaat erom dat de arbeidsomstandigheden
zoveel mogelijk hetzelfde zijn. Inspectiefrequentie geeft de inspanningen
aan die hiervoor worden geleverd en bestuurlijke boete geeft aan waar deze
inspanningen toe leiden.4.4.2 InformatieverzamelingVoor de informatieverzameling gelden de normen relevantie (bruikbaarheid)
en betrouwbaarheid/validiteit.De informatie die verzameld wordt, moet voorzien in de informatiebehoefte.
Om betrouwbare informatie te kunnen realiseren,
moet er goed gemeten worden.4.4.2.1 BijstandsfraudestatistiekDe onderzochte indicatoren van artikel 5 zijn afkomstig uit de bijstandsfraudestatistiek
van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gemeenten leveren hiervoor
halfjaarlijks elektronisch gegevens aan.Een projectgroep heeft onderzocht wat de mogelijkheden en wensen waren
van de verschillende betrokken partijen, te weten het departement (als gebruiker),
het CBS (als producent) en de gemeenten (als leverancier van de informatie).Er zijn beperkingen aan de fraude-indicatoren uit de bijstandsfraudestatistiek
die in de begroting zijn opgenomen omdat niet alle fraudegevallen in de statistiek
worden opgenomen.Lichte fraudegevallen < € 6 000 die binnen het primaire
proces worden afgedaan komen normaliter niet in de fraudestatistiek terecht.
Deze inperking kan een aanzienlijke invloed hebben op het totale aantal fraudeconstateringen,
het gemiddelde fraudebedrag en de totale aantallen en de percentages «administratieve»
en «geen» afdoeningen.Dit kan worden opgelost door de fraude- met de debiteurenstatistiek te
koppelen. In de debiteurenstatistiek zijn namelijk wel de lichtere fraudegevallen
opgenomen.Bij fraudezaken die door de gemeente zijn overgedragen aan het Openbaar
Ministerie is niet per definitie sprake van een strafrechtelijke veroordeling.
Dergelijke zaken kunnen leiden tot vrijspraak. Hiervoor vindt later niet (altijd)
een correctie plaats, waardoor de afdoeningspercentages in de statistiek niet
meer geheel overeenkomen met de daadwerkelijke afdoening. Wanneer het bij
dit prestatiegegeven gaat om de gemeentelijke inspanning is dit niet van belang;
dit is echter wel van belang wanneer het er om gaat de daadwerkelijke
afdoeningen in beeld te brengen. In het jaarverslag in een toelichting opgenomen.4.4.2.2 Informatiesysteem ArbeidsinspectieDe informatieverzameling voor beide onderzochte prestatiegegevens van
artikel 13 vindt plaats in het Geïntegreerd Informatie Systeem ArbeidsInspectie
(Gisai). Gisai is een werkproces begeleidend systeem. Inspecteurs van de Arbeidsinspectie
brengen hierin veranderingen aan naar aanleiding van de door hun uitgevoerde
inspecties en (handhavings)acties. Zij leggen bijvoorbeeld boetes op.Er ontbreekt een integraal bedrijvenregister. Dit maakt het moeilijk te
bepalen hoeveel bedrijven worden bezocht door de Arbeidsinspectie. Het begrip
«bedrijf» wordt niet altijd eenduidig toegepast: soms wordt uitgegaan
van bedrijven (met meerdere vestigingen), dan van vestigingen en in weer andere
gevallen van vestigingen met postcodecorrectie (veelal groepsmaatschappijen,
op één postcode worden geteld als één vestiging).
In het jaarverslag is een voetnoot opgenomen over de gehanteerde definities
en beperkingen.4.4.3 InformatieverwerkingDe verwerkingsprocessen moeten voldoen aan eisen van betrouwbaarheid,
validiteit, reproduceerbaarheid en (overige) eisen van ordelijkheid en controleerbaarheid.
Deze algemene normen moeten, afhankelijk van de feitelijke informatieverwerkingsprocessen
binnen een departement, nader worden geconcretiseerd.4.4.3.1 Controle op de bijstandsfraudestatistiekCBS koppelt gegevens terug naar de desbetreffende gemeente op basis van
invoercontroles. Het departement en de gemeenten worden periodiek ingelicht
over de kwaliteit van de informatie uit de fraudestatistiek, veelvuldig gemaakte
fouten en handreikingen ter verbetering. De teruggekoppelde gegevens mogen
de gemeenten weer controleren. De totstandkoming van de beleidsinformatie
afkomstig uit de statistiek wordt niet door een (externe) accountant gecontroleerd.4.4.3.2 Kwaliteit gegevensverwerking prestatiegegevens
arbeidsomstandighedenDe Arbeidsinspectie stelt vast of de data in Gisai juist zijn door de
opgelegde boetes te vergelijken met de financiële administratie (ontvangen
boetes). Totaalcontrole stelt de overdracht van de gegevens vanuit het informatiesysteem
naar de bewerkingsomgeving vast. De AD heeft het gegevenssysteem Gisai nog
niet diepgaand in haar controle betrokken.4.4.4 VormvereistenNaast kwaliteitseisen aan de feitelijke totstandkoming, worden ook (vorm)eisen
gesteld aan de ordelijk- en controleerbaarheid van de totstandkoming van beleidsinformatie
in het jaarverslag.4.4.4.1 FraudestatistiekIn de ontwikkelingsfase van de fraudestatistiek zijn afspraken gemaakt over de aanpak van opzet van de statistiek, de financiering en de
te hanteren definities.De afspraken tussen de betrokken actoren over de opzet en inhoud van de
fraudestatistiek liggen vast in informatierichtlijnen en in jaarlijkse deelovereenkomsten
tussen het Ministerie van SZW en het CBS.Een klankbordgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van het Ministerie
van SZW, deskundigen van het CBS, VNG en vertegenwoordigers van de gemeenten,
bewaakt de inhoud en de kwaliteit van de statistiek. De vertegenwoordiging
van verschillende actoren moet de onafhankelijkheid van de klankbordgroep
garanderen.4.4.4.2 ArbeidsomstandighedenIn het onderzoeksdossier van de Arbeidsinspectie staat dat met het evaluatieonderzoek
de inzet van het beleidsinstrument wordt bekeken een jaar nadat de wet in
werking is getreden in 1999. Het onderzoeksdossier voldeed aan de kwaliteitseisen.4.5 Beleidsinformatie gemeentelijke arbeidsmarktregelingen4.5.1 InleidingDe Algemene Rekenkamer deed in het rechtmatigheidsonderzoek 2001 onderzoek
naar de informatievoorziening van drie subsidieregelingen die zijn gericht
op bevordering van de arbeidsparticipatie door gemeenten (WIW, Wsw en ID-banen).
In 2002 voerde de Algemene Rekenkamer een vervolgonderzoek uit naar deze regelingen
om vast te stellen in hoeverre de minister zijn toezeggingen is nagekomen.4.5.2 Administratieve OrganisatieToezegging ministerTijdens het onderzoek in 2001 naar prestatiegegevens bij arbeidsmarktregelingen
concludeerde de Algemene Rekenkamer dat er geen sprake was van een sluitend
systeem van waarborgen rondom de betrouwbaarheid van prestatiegegevens. De
minister zegde toe dat eind 2002 een adequate administratieve organisatie
zou zijn vormgegeven.Stand van zakenBegin 2003 is nog geen complete procesbeschrijving voor het waarborgen
van de kwaliteit van beleidsinformatie beschikbaar. Het departement verwacht
dat in de loop van 2003 de procesbeschrijving zal zijn afgerond.Conclusie en aanbevelingenIn de nu beschikbare procesbeschrijving is voldoende aandacht besteed
aan de inhoudelijke aspecten om de kwaliteit van beleidsinformatie te waarborgen.
De Algemene Rekenkamer gaat ervan uit dat de ontbrekende onderdelen in de
loop van 2003 beschreven zijn.4.5.3 Het aansluiten van informatiestromenToezegging ministerDe Algemene Rekenkamer concludeerde in het rechtmatigheidsonderzoek 2001
dat de juistheid van gegevens uit de kwartaalstatistieken en de monitor niet
vastgesteld kon worden met behulp van de gecertificeerde jaaropgaven
via verbandcontroles. De minister gaf aan dat diverse trajecten in gang zijn
gezet om de verschillende informatiebronnen te stroomlijnen (SIGIS), waardoor
de mogelijkheden tot het uitvoeren van verbandcontroles toenemen. Vanaf 2003
zullen verder vergelijkbare meeteenheden worden ingevoerd voor de WIW en de
ID-banen, zodat ook hier betere verbandcontroles kunnen plaatsvinden.Stand van zakenHet Ministerie van SZW is begonnen met het in kaart brengen van beschikbare
informatiestromen en gehanteerde definities ten aanzien reïntegratie-informatie.
Voor een deel wordt hier gesteund op de werkzaamheden die in het kader van
SIGIS worden uitgevoerd. Daarnaast zijn afzonderlijke projecten opgestart
op het terrein van de reïntegratie-informatie. Er is nog niet begonnen
met het daadwerkelijk uniformeren van meeteenheden. Verbandcontroles tussen
monitorgegevens en jaaropgaven van gemeenten zijn mogelijk voor de Wsw en
sinds 2002 ook voor de WIW en ID-banen.Conclusie en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer is van mening dat het departement voldoende inspanning
heeft getoond om de op het departement aanwezige informatie met betrekking
tot reïntegratie te inventariseren. De Algemene Rekenkamer benadrukt
dat deze inventarisatie de eerste stap is. Om informatiestromen beter op elkaar
aan te laten sluiten is het gelijkschakelen van meeteenheden en definities
van groot belang.4.5.4 Totaaloverzicht van uitgaven en prestaties in een
jaarToezegging ministerDe Algemene Rekenkamer beval in het rechtmatigheidsonderzoek 2001 aan
om op enig moment een totaaloverzicht te verschaffen van de uitgaven en prestaties
per jaar met betrekking tot de Wsw, WIW en ID-banen. De minister gaf in zijn
reactie aan deze aanbeveling over te nemen. Hij zou de resultaten inzichtelijker
presenteren in het eerstvolgende jaarverslag als van een bepaald jaar de definitieve
prestaties en budgetten zijn vastgesteld.Stand van zakenIn het jaarverslag 2002 zijn voor de Wsw en de ID-banen de bestede budgetten
en de behaalde resultaten in enig jaar gepresenteerd. Voor de WIW is een dergelijke
aansluiting slechts gedeeltelijk mogelijk, vanwege een complexere financieringsstructuur.
Er is wel een relatie gelegd tussen de gedeclareerde bedragen en behaalde
resultaten. Conclusies en aanbevelingenDe Algemene Rekenkamer is van mening dat het departement goede vooruitgang
heeft geboekt ten aanzien van het verschaffen van een totaaloverzicht van
prestaties en kosten voor de Wsw en de ID-banen. Bij de WIW zal de Algemene
Rekenkamer met belangstelling de verdere verbeteringen blijven volgen.4.5.5 De vastlegging van resultatenBevindingen rechtmatigheidsonderzoek 2001In 2001 gaf de Algemene Rekenkamer bij het onderzoek naar arbeidsmarktinstrumenten
aan dat de uitkomsten van de controleprotocollen voor externe
bewerkers van informatie ten aanzien van de WIW, Wsw en de ID-banen niet in
voldoende mate schriftelijk werden vastgelegd.Stand van zakenHet departement ziet toe of verslaglegging en rapportage door de externe
bewerkers van voldoende kwaliteit en diepgang is. De Algemene Rekenkamer constateerde
dat resultaten van de monitor en uitvoeringsinformatie ten aanzien van de
protocollen aan het departement worden gerapporteerd. Ook de resultaten van
de verbandcontroles zullen in de toekomst schriftelijk worden vastgelegd.Voor de WIW kijkt de AD, voor zover de gegevens zijn opgenomen in de jaaropgaven,
naar de naleving van controleprotocollen tijdens de review van gemeenteaccountants.
Voor de Wsw controleert de AD de totstandkoming van gecertificeerde volume-informatie.4.6 Conclusies en aanbevelingenHet jaarverslag 2002 bevindt zich in een groeitraject naar een volledige
VBTB-verantwoording. Op dit moment zijn nog niet alle operationele doelstellingen
voorzien van prestatie-indicatoren en zijn nog niet in alle gevallen streefwaarden
geformuleerd. Hierdoor is het niet altijd mogelijk om te beoordelen of de
beoogde doelen daadwerkelijk zijn gerealiseerd.Wel bevat ieder beleidsartikel een groeiparagraaf waarin een helder beeld
wordt geschetst van de voortgang van de ontwikkeling van nieuwe indicatoren
of het verder optimaliseren van de kwaliteit van beleidsinformatie. De Algemene
Rekenkamer zal deze voortgang met veel belangstelling blijven volgen.Uit het verdiepingsonderzoek naar beleidsinformatie in het jaarverslag
bij artikel 5 en artikel 13 komt naar voren dat de informatieverzameling en
verwerking door het departement voor de onderzochte prestatiegegevens van
voldoende kwaliteit is. Bij het ontwikkelen van de handhavingsindicatoren
door het CBS is het departement nauw betrokken. De Algemene Rekenkamer is
van mening dat hierdoor het Ministerie van SZW voldoende zicht heeft op de
kwaliteit en betrouwbaarheid van de informatie die vanuit de fraudestatistiek
uiteindelijk in het jaarverslag terechtkomt. Ook ten aanzien van de informatie
uit het departementale systeem (artikel 13) is de kwaliteit van de informatie
voldoende gewaarborgd.De Algemene Rekenkamer constateerde een aantal beperkingen ten aanzien
van de betrouwbaarheid van de onderzochte indicatoren. De Algemene Rekenkamer
benadrukt de noodzaak desbetreffende informatie in het jaarverslag te voorzien
van een toelichting, waarbij deze beperkingen duidelijk voor het voetlicht
worden gebracht.Daarnaast benadrukt de Algemene Rekenkamer het belang van eenduidige hantering
van definities. Zij vraagt aandacht voor het risico dat verschillende definities
gelijktijdig worden gehanteerd, waardoor de betrouwbaarheid van beleidsinformatie
wordt ondermijnd.Er ontbreekt nog een sluitend systeem dat de betrouwbaarheid van de ontvangen
prestatiegegevens waarborgt. De beleidsdirecties hebben hierin een belangrijke
rol. Dit kan gebeuren door (controle op de kwaliteit van) beleidsinformatie
een adequate plaats te geven binnen de AO of systeemcontroles die de juistheid
van de informatie waarborgen. Duidelijk zal moeten worden op
welke wijze de betrouwbaarheid van beleidsinformatie wordt bepaald.De Algemene Rekenkamer beveelt het ministerie aan de betrouwbaarheid van
beleidsinformatie in de controle te betrekken. Tevens zal de betrouwbaarheid
van de prestatiegegevens onderdeel moeten uitmaken van de AO van de beleidsdirecties
die opdracht geven voor het verzamelen van de prestatiegegevens. HOOFDSTUK 5 REACTIE MINISTER EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMERDe Algemene Rekenkamer heeft haar rapport op 18 april 2003 in concept
voor reactie voorgelegd aan de minister van SZW. De minister heeft op 1 mei
2003 gereageerd. Dit hoofdstuk bevat een samenvatting van de reactie van de
minister en het nawoord van de Algemene Rekenkamer.5.1 Reactie minister van SZWDe minister van SZW ging in zijn reactie in op de conclusies en aanbevelingen
die de Algemene Rekenkamer in haar rapport doet. De minister acht de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer waardevol en reageerde op de volgende onderdelen
van het rapport.Mededeling bedrijfsvoeringDe minister is van mening dat bij de verdere implementatie van de mededeling
bedrijfsvoering gebruik moet worden gemaakt van een modeltekst voor de deelmededelingen
en van een vastlegging van een beoordelings- en consolidatiesystematiek. De
minister merkt op dat de directie FEZ op basis van haar registratie over de
voortgang van de verbeteracties naar aanleiding van de rapportages van de
Algemene Rekenkamer, de AD en het Ministerie van Financiën de deelmededelingen
bedrijfsvoering over 2002 heeft getoetst.De minister is het niet eens met de Algemene Rekenkamer dat de uitkomsten
van operational audits in het monitoringsysteem van FEZ moeten worden opgenomen.
De minister is van mening dat het de primaire verantwoordelijkheid van het
management van een organisatieonderdeel is om de resultaten van operational
audits mee te wegen bij de af te geven deelmededeling bedrijfsvoering.Departementale accountantscontrole, financiële informatieDe reviews op externe accountantsverklaringen bij onder meer door gemeenten
ingediende jaaropgaven zijn ten tijde van het afsluiten van de departementale
accountantscontrole nog niet geheel afgewikkeld. De minister merkt hierbij
op dat versnelling slechts is te realiseren indien de termijn van indiening
van de jaaropgaven wordt vervroegd.Departementale accountantscontrole, beleidsinformatieDe minister geeft aan dat de AD jaarlijks expliciet zal aangeven welke
normatiek feitelijk bij de controle op de totstandkoming van de beleidsinformatie
wordt gehanteerd. Ook de mate waarin de controle op de gegevensverwerking
plaatsvindt krijgt daarbij aandacht.De minister stelt dat een sluitend systeem om de betrouwbaarheid van beleidsinformatie
van derden te waarborgen een erg zware eis is. De controleactiviteiten dienen
te worden afgewogen tegen de risico's en het economische en maatschappelijke
nut.Verplichtingenadministratie en betalingstermijnenDe minister stemt er mee in dat het tijdig invoeren van verplichtingen
en tijdige betalingen van belang zijn. De minister zegt toe de geldende regels
opnieuw onder de aandacht van de directies te zullen brengen en toe te zien
op de effectieve uitvoering ervan.Administratieve systemenDe minister deelt mee dat is afgesproken dat de aansluiting van verplichtingen
tussen BIAS en CAFAS in 2003 waar mogelijk zal worden verbeterd. InformatiebeveiligingIn zijn reactie deelt de minister mee dat eind 2002 reeds een verbetertraject
in gang is gezet en naar verwachting zal in het derde kwartaal van 2003 de
ICT-beheerorganisatie op orde zijn.Europese aanbestedingsproceduresIn zijn reactie wijst de minister op de verplichting binnen het departement
om voornemens tot het niet Europees aanbesteden in gevallen dat die verplichting
er wel is, of om een beroep te doen op een van de uitzonderingsbepalingen
binnen de aanbestedingsrichtlijnen, voor te leggen aan de directie WBJA. Bij
Europese aanbestedingen dient de directie AZ altijd te worden ingeschakeld,
waardoor reeds in een departementaal coördinatiepunt is voorzien.ContractbeheerDe minister antwoordt dat medio 2003 een nieuwe Regeling Contractbeheer
zal worden vastgesteld, waarin noodzakelijke aspecten uit het DAR-rapport
opgenomen zullen zijn. Tevens zal aandacht worden besteed aan het toezicht
op de naleving van de Europese aanbestedingsregels.De minister zegt tevens toe meer vaart achter de invoering van Planon
te zetten: voor medio juli 2003 zullen de belangrijkste aandachtspunten, die
van belang zijn voor een voortgaande invoering van Planon, zijn gerealiseerd.Wet toezicht Europese subsidiesDe minister geeft aan dat de omvang en exacte aard van de uit de Wet TES
voortvloeiende werkzaamheden op voorhand niet goed zijn vast te stellen. Om
deze reden heeft het departement ter zake van de uitvoering van deze wet gekozen
voor een groeibenadering. Volgens de minister zijn de taken als zodanig inmiddels
helder gepositioneerd binnen het Ministerie van SZW en de betrokken organen
zijn aangeschreven en daarmee van hun informatieverplichtingen op de hoogte
gesteld. Als vervolgstap wordt nu een administratieve organisatie opgesteld.
De minister is van mening dat hiermee de door de Algemene Rekenkamer gevraagde
inrichting van de interne structuren in 2003 gestalte zal krijgen.Specifieke uitkeringen, WIWDe minister geeft aan dat IWI er alles aan doet om de vaststellingen tijdig
rond te krijgen, maar benadrukt dat IWI daar niet altijd invloed op heeft.
Ten aanzien van de vastlegging van bevindingen in het afhandelingssysteem
geeft de minister aan dat de geconstateerde tekortkomingen in het huidige
vaststellingsproces 2001 zijn weggenomen. IWI zal de regio's nog eens wijzen
op het belang van een goede vastlegging van bevindingen.Specifieke uitkeringen, Kinderopvang alleenstaande ouders
Abw (KOA)De minister geeft aan zich in de opmerkingen van de Algemene Rekenkamer
te herkennen en zegt toe op korte termijn een Financieel beheersconcept op
te stellen, zodat over de procedurele aspecten van de subsidieafhandeling
geen onduidelijkheid meer kan bestaan. Daarnaast zal in het toezichtskader
bij de KOA-regeling 2003 meer aandacht worden geschonken aan de consequenties
die kunnen optreden bij constatering van onjuistheden in de jaaropgaven. Specifieke uitkeringen, ID-banenDe minister merkt op dat het Besluit ID-banen per 1 januari 2003
is gedereguleerd. De subsidievoorwaarden zijn daardoor minder in aantal geworden.
Voor zover aanpassing van het accountants- en controleprotocol nodig is, zal
dit worden gedaan.Specifieke uitkeringen, Regeling Schoonmaakbedrijven ParticulierenDe aanbeveling om voor de Regeling Schoonmaakdiensten Particulieren een
controleprotocol op te stellen neemt de minister over en zal dit in 2003 realiseren.Specifieke uitkeringen, Abw, Iaow, IaozDe minister zal gehoor geven aan de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer
om in het jaarverslag duidelijker de relatie te leggen tussen de onderzoeken
en activiteiten van IWI en de AD en de resultaten daarvan. De minister merkt
verder op dat de berekening van de maandvoorschotten primair is gebaseerd
op de voorziene liquiditeitsbehoefte van gemeenten. Incidentele ontvangsten
worden per kwartaal verrekend, mede ter voorkoming van onnodige administratieve
lasten en fluctuaties van de voorschotten. De minister merkt verder op dat
deze problematiek zich niet meer zal voordoen na de inwerkingtreding van de
nieuwe Wet Werk en Bijstand (WWB) per 1 januari 2004 en de daarin voorziene
100% budgettering.Specifieke uitkeringen, WSWDe minister geeft aan dat tussen het Ministerie van SZW en IWI afgesproken
is voor 2003 en later de toepasbaarheid van het besluit vaststelling subsidie
Wsw na te gaan. Voor 2001 en 2002 wordt de toepassing van de huidige beleidsregels
gehandhaafd omdat aanpassing met terugwerkende kracht niet mogelijk is.Specifieke uitkeringen, Regeling Kinderopvang (Rkb)De minister onderschrijft de mening van de Algemene Rekenkamer dat het
verantwoordingsformulier en het afrekenprotocol belangrijke elementen zijn
ter verkleining van de risico's bij de eindafrekening van de Rkb. De minister
zegt toe dat deze documenten ruim voor de start van de afrekenperiode zullen
zijn ontwikkeld en in bezit zullen zijn van de gemeenten en hun accountants.
Op het verantwoordingsformulier zal de gemeenten opnieuw worden gevraagd de
metingen van de verschillende nulmomenten aan te geven.Rechtmatigheid sociale verzekeringenDe minister geeft in zijn reactie aan dat een belangrijke doelstelling
van de SUWI-operatie is de verbetering van de kwaliteit van de uitvoering
van de sociale verzekeringen. Wijziging van de bestaande interne voorschriften
bij UWV/Svb kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de verbetering van
de rechtmatigheid. Daarnaast is ook deregulering van bestaande weten regelgeving
een belangrijk punt. De inhoud van bestaande regelgeving maakt het volgens
de minister in een aantal gevallen vrijwel onmogelijk om aan de bestaande
rechtmatigheidsnormen te voldoen. In vervolg op een gezamenlijk project van
UWV/Svb en het Ministerie van SZW worden op dit terrein binnen afzienbare
tijd belangrijke initiatieven genomen, die zijn gericht op structurele verbetering.De aansturing van UWV/Svb zal onder meer plaatsvinden aan de hand van
prestatie-indicatoren, waaronder de rechtmatigheid van de uitvoering. Aan
de hand van zijn oordeel over het IWI-jaarverslag 2002 zal de minister in de bredere context van de totale sturing met betrekking tot SUWI-doelstellingen
bezien of en in hoeverre maatregelen noodzakelijk zijn.Met betrekking tot de informatiefunctie van de rechtmatigheidspercentages
deelt de minister mee dat dit een punt van aandacht is, waarbij alles in het
werk zal worden gesteld om in de overgangsfase cijfers volgens de oude en
nieuwe systematiek beschikbaar te stellen.Wat betreft het opvolgen van de Europese aanbestedingsrichtlijnen heeft
de UWV inmiddels een aparte directie Inkoop Reïntegratie ingericht, die
beschikt over de hiervoor benodigde specialistische kennis.Ten aanzien van de ICT-problematiek heeft de UWV een permanente structuur
voor de beveiligingsorganisatie ingesteld. Voor de informatiebeveiliging is
een plan van aanpak opgesteld dat moet resulteren in het ontwikkelen van een
UWV-breed informatiebeveiligingsbeleid.MenO-beleid sociale verzekeringenDe minister geeft in zijn reactie aan dat het ministerie van SZW aan de
UWV kenbaar heeft gemaakt dat blijvende aandacht voor verbeteringen in de
opzet en uitvoering van het MenO-beleid binnen de UWV noodzakelijk is.De minister geeft aan dat hij de opmerking van de Algemene Rekenkamer
inzake de oordeelsvorming over de uitvoering door de UWV in welke mate zijn
oordeel van het IWI-oordeel afwijkt dan wel daarmee overeenkomt ter harte
neemt.Externe accountantsverklaringenDe minister geeft aan dat inmiddels is besloten ook voor de «kleinere»
subsidieregelingen rapportage- en controleprotocollen worden voorgeschreven.
Daarnaast zal de AD in 2003 op basis van risicoanalyse onderzoek ter plaatse
doen bij de kleinere subsidieregelingen en zullen de bij deze regelingen gegeven
accountantsverklaringen worden gereviewd.Agentschap SZWDe minister schrijft in zijn reactie tot zijn spijt vast te moeten stellen
dat de informatieverstrekking aan de Algemene Rekenkamer te kort is geschoten:
de informatie is te laat en/of onvolledig aangeboden. Op ambtelijk niveau
zijn nadere afspraken gemaakt om de informatieverstrekking te verbeteren.De minister deelt de conclusie dat de vastlegging van controlebevindingen
nog onvoldoende transparant was en dat de opzet van de controle onvoldoende
inzichtelijk was vastgelegd. Hij geeft aan dat de controleresultaten inmiddels
wel ordelijk gedocumenteerd zijn en dat tekortkomingen in de opzet over 2003
zullen worden opgelost. Hiertoe zijn werkgroepen ingericht die in 2003 de
controleaanpak en de projectindeling uitwerken en vastleggen. Overigens is
ook de minister van oordeel dat financiële stromen en processen een belangrijke
factor zijn voor de richting van de controle.In reactie op de aanbeveling van de Algemene Rekenkamer om meer inzicht
te geven in de controle van de beleidsgelden wijst de minister naar de saldibalans.
In de saldibalans is een totaalbedrag opgenomen.Verder zegt de minister toe dat er dit voorjaar een nieuwe versie van
de notitie Integraal M&O Beleid Agentschap SZW beschikbaar komt, waarbij
de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer zullen worden gebruikt. Mede voor
het MenO-beleid heeft het Agentschap inmiddels een audit committee ingesteld
en intensiveert het Agentschap in 2003 de inspanningen voor begeleidings-,
monitoren controlebezoeken; tevens zal het Agentschap de capaciteit van IC
kritisch bezien. De achterstand bij de monitorbezoeken in 2002 zal in 2003
worden ingehaald. MaterieelbeheerOm de uitvoering en naleving van de nieuwe regeling Materieelbeheer SZW
te bevorderen zegde de minister toe dat de nieuwe regeling breed gecommuniceerd
zal worden en dat alle betrokken directies de opdracht krijgen de AO/IC hierop
aan te passen. Verder zal de invoering door een werkgroep worden gemonitord,
zal met name aandacht worden gegeven aan inventarisaties en wordt de AD verzocht
eind 2003 een audit naar de implementatie uit te voeren.SubsidiesDe minister onderschrijft dat de mogelijkheden ter verhoging van de kwaliteit
van het subsidiebeheer door het Ministerie van SZW nog beter benut kunnen
worden. De aanbevelingen die de Algemene Rekenkamer daartoe doet neemt hij
over. Mede naar aanleiding van het door de Algemene Rekenkamer in 2001 uitgevoerde
onderzoek naar de risico's in de regelgeving bij subsidieregelingen heeft
het Ministerie van SZW onlangs een «Checklist subsidies» vastgesteld.
De minister is van mening dat met het invoeren van deze checklist, in combinatie
met andere te nemen maatregelen om tot een toereikend MenO-beleid te komen,
de risico's die subsidieregelingen kunnen bevatten voldoende zijn afgedekt.
In de vernieuwde Subsidieregeling Emancipatieondersteuning die in 2004 in
werking zal treden wordt een aantal concrete aanbevelingen meegenomen. Daarin
wordt duidelijker aangegeven wat van de aanvrager verwacht wordt en worden
begrippen en criteria helder en concreet uitgewerkt. Verder wordt een standaard
controle- en rapportageprotocol voor accountants opgesteld.De minister meent dat het voor niet-professionele en/of kleine organisaties
die subsidie ontvangen uit de emancipatie-subsidieregeling niet eenvoudig
is om aan de eis van een betrouwbare urenadministratie te voldoen. Bij het
ontwerp van de nieuwe subsidieregeling zal daarom bekeken worden op welke
wijze aan de opvatting van de Algemene Rekenkamer over de noodzaak van een
urenadministratie zoveel mogelijk tegemoet kan worden gekomen. Daarbij zal
ook de toepassing van andere, meer outputgerelateerde subsidiesystematieken
worden overwogen.BeleidsinformatieDe minister onderschrijft het belang van het hanteren van eenduidige definities
voor prestatiegegevens in het jaarverslag. De minister heeft daarom extra
toelichtingen in het jaarverslag opgenomen over de betrouwbaarheid van de
prestatiegegevens.De minister geeft aan dat in het kader van de waarborging van de betrouwbaarheid
van de beleidsinformatie in de beschrijving van de administratie organisatie
van de beleidsinformatie de toets op haalbaarheid van en controle op de betrouwbaarheid
van de verkregen beleidsinformatie expliciet is beschreven. Bovendien wijst
de minister op de begroting 2003 waarin is aangegeven op welke wijze het ministerie
de betrouwbaarheid en kwaliteit van de beleidsinformatie toetst.5.2 Nawoord Algemene RekenkamerDe Algemene Rekenkamer is verheugd over de toezeggingen die de minister
doet naar aanleiding van het rapport bij het departementale jaarverslag van
het Ministerie van SZW. Zij spreekt haar waardering uit over deze toezeggingen
en zal de voortgang hiervan in haar rechtmatigheidsonderzoek 2003 betrekken.
In zijn reactie gaat de minister echter niet in op de aanbeveling om zorg
te dragen voor een beleidsmatige toelichting welke in overeenstemming
is met de jaarverslaggevingseisen. De Algemene Rekenkamer onderstreept het
belang van een deugdelijke beleidsmatige toelichting omdat daarmee kan worden
nagegaan of beoogde beleidsdoelen zijn gehaald. Onderstaand wordt op een aantal
punten nader ingegaan.Mededeling bedrijfsvoeringDe Algemene Rekenkamer wijst er op dat de verantwoordelijkheid van de
directie FEZ voor de mededeling bedrijfsvoering betekent dat de directie FEZ
moet kunnen toetsen of de informatie in de deelmededelingen volledig is en
daarvoor kan informatie uit de operational audits van belang zijn.Departementale accountantscontrole, beleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer merkt op dat hoewel sprake is van een groeitraject
het noodzakelijk blijft de informatie van derden met voldoende waarborgen
voor betrouwbaarheid te omgeven. Hierbij speelt zowel de controle op de informatie
van derden een rol, als ook de afspraken die met derden omtrent de betrouwbaarheid
worden gemaakt.Europese aanbestedingsproceduresDe Algemene Rekenkamer wijst er op dat er over het algemeen geen problemen
ontstaan wanneer binnen het departement betrokkenen van mening zijn dat Europees
aanbesteed dient te worden. Problemen ontstaan met name door onbekendheid
met de desbetreffende regels bij directies waar relatief weinig omvangrijke
aankopen plaatsvinden. Deze directies menen juist te handelen en raadplegen
dan geen departementaal coördinatiepunt. Medeparaaf van dit coördinatiepunt
bij het aangaan van omvangrijke verplichtingen vormt een betere waarborg dan
de huidige regeling.Specifieke uitkeringen, WIWHet nogmaals aangeven van het belang van een volledige vastlegging en
afhandeling van bevindingen bij de regiokantoren wijst er naar de mening van
de Algemene Rekenkamer op dat IWI zich ervan bewust is dat het inzichtelijk
maken van het vaststellingsproces van groot belang is.Specifieke uitkeringen, Abw, Iaow, IaozDe Algemene Rekenkamer onderschrijft de argumentatie van de minister ten
aanzien van het niet verrekenen van incidentele ontvangsten met de maandvoorschotten.Rechtmatigheid sociale verzekeringenDe Algemene Rekenkamer had, evenals vorig jaar graag gezien dat de minister
aangaf wanneer de wettelijke norm van 1% wordt gerealiseerd en welke concrete
stappen de minister zet die tot dit doel zullen leiden. Zij vindt het opmerkelijk
dat de minister in zijn reactie stelt dat de bestaande regelgeving het behalen
van de rechtmatigheidsnorm in een aantal gevallen belemmert en dringt nogmaals
aan op tijdige en concrete acties ter verbetering.Externe accountantsverklaringenDe Algemene Rekenkamer benadrukt dat onderzoeken ter plaatse in combinatie
met de review van de accountantsverklaringen zowel bij de kleinere als bij
de grotere subsidieregelingen toegevoegde waarde hebben. Agentschap SZWDe Algemene Rekenkamer hecht er aan dat de ESF-beleidsgelden op een meer
inzichtelijke wijze worden verantwoord dan alleen door een totaalbedrag op
de saldibalans. Zo'n verantwoording zal per regeling inzicht moeten bieden
in bijvoorbeeld ontvangsten uit en betalingen aan de EC, vorderingen en schulden
met de EC, betalingen aan en ontvangsten van projecten en de schulden aan
en vorderingen op projecten. Zij beveelt aan deze gegevens te laten controleren.BeleidsinformatieDe Algemene Rekenkamer merkt op dat in de beschrijving van de administratie
organisatie van de beleidsdirecties niet is aangegeven hoe de controle op
de betrouwbaarheid van de beleidsinformatie door de beleidsdirectie plaatsvindt.
De Algemene Rekenkamer wijst in dit verband nog eens op de eigen verantwoordelijkheid
van de beleidsdirecties voor de kwaliteit van de beleidsinformatie die door
deze directies wordt verzameld.BIJLAGE 1 RECHTMATIGHEIDSONDERZOEKOordelen en tolerantiegrenzenFinanciële informatieHet oordeel van de Algemene Rekenkamer over de financiële informatie
in het jaarverslag en de saldibalans is afhankelijk van het aantal fouten
en onzekerheden dat ze vindt in haar onderzoek van het jaarverslag en de saldibalans.
Nu zijn niet alle fouten en onzekerheden even belangrijk. Om te bepalen welke
fouten en onzekerheden wel belangrijk zijn, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve en kwalitatieve tolerantiegrenzen.Kwantitatieve tolerantiegrenzen geven een financiële grens aan. De
Algemene Rekenkamer hanteert tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen,
baten, lasten, kapitaaluitgaven en -ontvangsten en afzonderlijke saldibalansposten.In haar onderzoek stelt de Algemene Rekenkamer het begrotingsartikel centraal.
Zij rapporteert (de som van) alle belangrijke fouten en onzekerheden op het
niveau van ieder afzonderlijk artikel. Dit doet zij omdat het begrotingsartikel
ook centraal staat in de wijze waarop de Staten-Generaal de begroting en het
jaarverslag van de minister beoordelen.Kwalitatieve tolerantiegrenzen zijn niet gebonden aan een bepaald bedrag,
maar aan de aard van de fouten en onzekerheden. Een ministerie overschrijdt
een kwalitatieve grens:• wanneer sprake is van een opzettelijke fout, nalatigheid;• wanneer ten onrechte bedragen buiten de begrotingsadministratie
of -rekening zijn gehouden;• wanneer sprake is van fouten en onzekerheden waarbij ministers
en/of ambtelijke top betrokken zijn;• wanneer een minister een toezegging niet is nagekomen;• wanneer het jaarverslag niet volgens de voorschriften is opgesteld;• wanneer de artikelomschrijving of de begrotingsbedragen in de verantwoordingsstaat
foutief zijn vermeld;• wanneer sprake is van een ontoereikende toelichting en gebreken
in de ordelijkheid en controleerbaarheid in het financieel- en materieel beheerssysteem.Niet-financiële beleidsinformatieDe eisen voor beleidsinformatie zijn nog niet verder uitgewerkt. Dit betekent
dat de Algemene Rekenkamer dit jaar en de komende jaren nog geen afgerond
oordeel geeft over de (totstandkoming van) de beleidsinformatie. De Algemene
Rekenkamer beoordeelt dit jaar daarom alleen of de beleidsinformatie voldoet
aan de verslaggevingseisen. Dit is een kwalitatieve afweging.BedrijfsvoeringDe Algemene Rekenkamer hanteert als uitgangspunt dat de ministers hun
bedrijfsvoering op orde dienen te hebben. Onder bedrijfsvoering verstaat de
Algemene Rekenkamer de sturing en beheersing van bedrijfsprocessen binnen
een ministerie om de beleidsdoelstellingen te kunnen realiseren. Het betreft
sturing en beheersing van zowel de primaire processen als van de processen
die hiervoor faciliterend zijn. Overschrijdt een ministerie een (kwalitatieve)
tolerantiegrens in (een onderdeel van) de bedrijfsvoering, dan noemt de Algemene
Rekenkamer dit een «onvolkomenheid». De Algemene Rekenkamer onderscheidt drie gradaties van onvolkomenheden:• geen of geringe onvolkomenheden• onvolkomenheden• ernstige onvolkomenheden. Hiervan spreekt de Algemene Rekenkamer
als uit het onderzoek onvolkomenheden zijn gebleken die:– kunnen leiden of hebben geleid tot disfunctioneren van het financieel
beheer;– betrekking hebben op kritische processen;– wijd verbreid zijn binnen het ministerie;– tot aanzienlijke risico's voor de rechtmatigheid van zeer grote
bedragen kunnen leiden of al hebben geleid;– voor de Algemene Rekenkamer aanleiding zijn geweest om bezwaaronderzoek
in te stellen of bezwaar te maken.Bezwaarinstrument en bezwaarbeleid• De regels voor bezwaarHet zwaarste instrument dat de Algemene Rekenkamer kan hanteren om verbeteringen
binnen de rijksoverheid af te dwingen is het maken van bezwaar (artikelen
88 en 89 CW 2001). Het bezwaar kan betrekking hebben op het financieel beheer,
het materieelbeheer of de verantwoording daarover. Heeft de Algemene Rekenkamer
een bezwaar dan deelt ze dit mee aan de betrokken minister. De minister heeft
daarna een maand de tijd om de Algemene Rekenkamer in kennis te stellen van
hetgeen dat tot opheffing van het bezwaar kan leiden. Na afloop van deze termijn
neemt de Algemene Rekenkamer haar eindbeslissing, waarvan zij mededeling doet
aan de betrokken minister. Indien zij haar bezwaar handhaaft, doet zij hiervan
tevens een mededeling aan de minister van Financiën.Handhaaft de Algemene Rekenkamer bij haar eindbeslissing haar bezwaar én houdt dit bezwaar in dat er een onrechtmatigheid is in de financiële stromen is, dan wordt binnen
twee maanden aan de Tweede Kamer een voorstel tot vaststelling van een indemniteitswet
gezonden.Indien een indemniteitswet niet wordt ingediend in de daarvoor gestelde
twee maanden deelt de Algemene Rekenkamer dit mee aan de Tweede Kamer.Betreft de eindbeslissing een bezwaar van de Algemene Rekenkamer tegen
het financieel beheer of het materieel beheer
dan maakt zij daarvan melding in haar Rapport bij het desbetreffende jaarverslag.
Tevens kan zij daaromtrent een aantekening plaatsen bij het Financieel jaarverslag
van het Rijk.Indien het gehandhaafde bezwaar van de Algemene Rekenkamer moet leiden
tot een door de minister in te dienen indemniteitswet heeft dit geen gevolgen voor de verklaring van goedkeuring bij het financieel
jaarverslag van het Rijk. Deze wordt afgegeven onder voorbehoud van de vaststelling
van de slotwetten en in voorkomende gevallen onder voorbehoud van de vaststelling
van een indemniteitswet.• BezwaaronderzoekIn de regel gaat de Algemene Rekenkamer niet bij een eerste constatering
direct over tot het maken van bezwaar, maar geeft eerst de minister de mogelijkheid
de problemen op te lossen. Indien een onvolkomenheid zich twee jaar achtereenvolgens
voordoet dan kondigt de Algemene Rekenkamer een bezwaaronderzoek aan. Dit bezwaaronderzoek dient ter onderbouwing van een eventueel
bezwaar. • Wanneer ziet de Algemene Rekenkamer af van bezwaarDe Algemene Rekenkamer kan afzien van bezwaar indien sprake is van bijzondere
omstandigheden. Dit is het geval indien de minister en de Algemene Rekenkamer
het eens zijn over het probleem, de oorzaken daarvan en de oplossing daarvoor,
maar de opheffing van de onvolkomenheden kost meer tijd. Voorwaarde is wel
dat de minister een adequaat verbeterplan heeft van de minister dat de Algemene
Rekenkamer toetst aan strenge criteria.• Het zwaard van DamoclesTot het moment dat de Algemene Rekenkamer heeft vastgesteld dat de problemen
structureel zijn opgelost of op een niveau zijn gebracht dat de risico's zijn
beperkt hangt de minister een bezwaar boven het hoofd. Om de status van het
onderzoek aan te duiden hanteert de Algemene Rekenkamer naast bovengenoemde,
de volgende begrippen:• Vervolgonderzoek naar aanleiding van een bezwaar: in verleden is
bezwaar gemaakt en via onderzoek wordt de voortgang bewaakt;• Vervolgonderzoek naar aanleiding van een bezwaaronderzoek: in verleden
is bezwaaronderzoek uitgevoerd en geen bezwaar gemaakt, maar voortgang wordt
nog wel gevolgd. Bezwaar is nog altijd mogelijk.Vervolgonderzoek («follow-up onvolkomenheden»): volgen van
potentiële bezwaargevallen, maar nog niet bestempeld als bezwaaronderzoek. BIJLAGE 2 OVERZICHT FOUTEN EN ONZEKERHEDEN IN DE
FINANCIËLE INFORMATIE IN HET JAARVERSLAG 2002 VAN HET MINISTERIE VAN
SZW (bedragen x 1 miljoen euro) Omschrijving Fouten Onzeker-Artikel Toelichting
in  heden* Nr. Omschrijvingomvang paragraafVerplichtingen      Totaal– –           Uitgaven      Totaal– –           Ontvangsten      Totaal– –           Saldibalans      Totaal– –           Agentschappen      Totaal– –           Voorschotten      Totaal– –    * Het tussen haakjes geplaatste bedrag duidt op onzekerheden over de volledigheid
van de verantwoorde bedragen.Bovenstaande tabel geeft alle fouten en onzekerheden aan die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar tolerantiegrenzen overschrijden.
Tegen deze fouten en onzekerheden kan de Algemene Rekenkamer eventueel bezwaar
maken op grond van artikel 88 en 89 CW 2001. BIJLAGE 3 ONVOLKOMENHEDEN IN HET FINANCIEEL BEHEER
HET MATERIEELBEHEER EN DE DAARTOE BIJGEHOUDEN ADMINISTRATIES BIJ HET MINISTERIE
VAN SZWOmschrijving Jaar vanArtikel Toelichting in constatering Nr.Omschrijving Omvang (x €1000)paragraaf Het tijdig invoeren van de verplichtingen.
In ongeveer éénderde deel van de posten zijn verplichtingen
later dan 5 werkdagen na het aangaan van de juridische verplichting ingevoerd
in CAFAS 2002  Diverse artikelen 3.5.2.1 Het beheer van de subsidies waarbij met
name bij de toekenning en vaststelling veel onvolkomenheden zijn geconstateerd 200111, 12 en 13 Bevorderen van combinatiemogelijkheden
van arbeid en zorg, Coördinatie Emancipatiebeleid en Verbetering arbeidsomstandigheden. 3.6Onvoldoende aansluiting tussen BIAS en
CAFAS inzake verplichtingenstanden gedurende het jaar 2002  Diverse artikelen  3.5.3.1 De directie Algemene Zaken is ten aanzien
van haar eigen bedrijfsprocessen op onderdelen onvoldoende in control, waardoor
twijfel bestaat over de waarborging van de kwaliteit van de informatie van
belangrijke processen bij het Ministerie van SZW 2002  Niet aan bepaalde artikelen toe te wijzen  3.5.3.2 Procedures Europese aanbestedingen worden
niet altijd opgevolgd 1998 e.v. 98 Algemeen259 310 3.5.4 Contractbeheer: onvolkomenheden bij de
coördinatie en in de aansturing van het toezicht 2002 Diverse artikelen  3.5.9 Ontbreken opzet en vastlegging procedureel
organisatorische maatregelen inzake het toezicht op EU-geldstromen 2002  Buiten begroting om 3.5.10 Bij verschillende overdrachtsuitgaven
is er nog sprake van tekortkomingen in het M&O-beleid 2000 Diverse artikelen 3.5.53.5.6.23.6Externe accountantscontroles en -verklaringen
van kleine subsidieregelingen voldoen niet altijd aan de daaraan te stellen
eisen200012 en 13 Coördinatie
Emancipatiebeleid, Verbetering arbeidsomstandigheden 16 15270 313 3.5.8Ontbreken van voorwaarden voor de eindafrekening
in de Rkb-regeling 2002 11 Bevord.
Combi Arbeid en zorg153 3583.5.7 Het ontbreken van kortingen op subsidies
bij gemeenten ten aanzien van het niet halen van de taakstelling begeleid
werken, welke beleidsregel deel uitmaakt van de WSW 2002 4 Aangepast en begeleid werken 2 076 2793.5.5.6 De rechtmatigheidspercentages van sociale
verzekeringen: vanuit SZW is er een te geringe sturing inzake verlaging onrechtmatigheidspercentages
werknemersverz. en verbetering ICT2000 15 Rijksbijdrage sociale fondsen 2 712 1373.5.6.1 Onvoldoende centrale sturing en toezicht
op het materieel beheer; ontbreken van jaarlijkse inventarisaties 2002 Diverse artikelen  3.5.14 Het ontbreken van een vastlegging van
het M&O-beleid bij Agentschap SZW. De werking van belangrijke onderdelen
komt onvoldoende uit de verf 2001  Agentschap SZW  3.5.12.5Onvoldoende controlespoor bij de AD-controle van
de ESF-dossiers bij Agentschap SZW 2002  Agentschap SZW 3.5.12Bovenstaande tabel geeft alle (ernstige) onvolkomenheden weer die de Algemene
Rekenkamer heeft geconstateerd én die haar (kwalitatieve) tolerantiegrenzen
overschrijden. Deze onvolkomenheden merkt de Algemene Rekenkamer aan als «potentiele
bezwaargevallen». De AR kan eventueel bezwaar maken tegen deze onvolkomenheden
op grond van artikel 88 en 89 CW 2001, lid 1. BIJLAGE 4 VERKLARENDE WOORDENLIJSTHieronder vindt u in alfabetische volgorde een aantal veel voorkomende
belangrijke woorden en begrippen uit het rechtmatigheidsonderzoek van de Algemene
Rekenkamer. Van iedere term wordt de betekenis omschreven. Waar relevant wordt
ook het gebruik van de term in het onderzoek uitgelegd.AccountantsrapportSchriftelijk verslag van een accountant over de bevindingen naar aanleiding
van het onderzoek naar het jaarverslag van een departement dan wel het jaarverslag
van het Rijk.AccountantsverklaringSchriftelijke mededeling van een accountant waarin een oordeel wordt gegeven
over de deugdelijkheid van het departementale jaarverslag. De accountantsverklaring
geeft aan of de gegevens in het jaarverslag betrouwbaar zijn en of het jaarverslag
is opgesteld overeenkomstig de voorschriften, en bevat daarnaast ook een expliciete
uitspraak over de rechtmatigheid.Administratieve systemenSystemen waarin de uitkomsten van de uitvoeringssystemen aan de hand van
boekingsdocumenten worden vastgelegd en worden verwerkt tot deugdelijke informatie
over het beheer.AgentschapZie baten-lastendienst.Artikelgewijze oordeelsvormingWijze waarop het oordeel van de Algemene Rekenkamer over begrotingsartikelen
tot stand komt. Om het budgetrecht van de Staten-Generaal voor de afzonderlijke
begrotingsartikelen tot zijn recht te laten komen, hanteert de Algemene Rekenkamer
kwantitatieve tolerantiegrenzen op het niveau van begrotingsartikelen.Baseline financieel beheer en materieelbeheerDe algemene normen en de daaruit afgeleide criteria voor het financieel
beheer en het materieelbeheer van departementen. De baseline is door het Ministerie
van Financiën op 13 juni 2001 aan alle directeuren van de departementale
accountantsdiensten en van de directies Financieel-Economische Zaken toegezonden
met het verzoek deze vanaf 1 juli 2001 als handleiding toe te passen
en in deze toepassing ook het management te betrekken.Baten-lastendienstOnderdeel van de rijksdienst met een grotere zelfstandigheid dan de departementale
(buiten)diensten. De ministeriële verantwoordelijkheid en het budgetrecht
van de Tweede Kamer worden niet ingeperkt door de instelling van baten-lastendiensten.
Een baten-lastendienst heeft een afzonderlijke plaats in de begroting en de
financiële verantwoording en voert een administratie los van de begrotingsadministratie
van het moederministerie. BedrijfsvoeringDe bedrijfsprocessen die tot doel hebben de door de minister geformuleerde
beleidsdoelstellingen te bereiken, alsmede de sturing en beheersing van deze
processen.BegrijpelijkheidNorm voor vorm en presentatie van het jaarverslag van departementen. Informatie
moet helder en eenvoudig gepresenteerd worden. Dit wordt bevorderd als er
een duidelijke structuur is, als de informatie eenduidig is, als de informatie
niet teveel vaktermen bevat, als het zelfstandig leesbaar is of zonodig duidelijke
verwijzingen bevat. Ook is het belangrijk dat er een helder onderscheid is
tussen middelen, activiteiten, prestaties en effecten.BeleidsintensiveringenVerhogingen van collectieve uitgaven en/of verlagingen van ontvangsten
ten opzichte van de begroting en/of meerjarencijfers, waaraan een beleidsbeslissing
ten grondslag ligt.BeleidsprioriteitenSpeerpunten in het beleid van de minister. Deze kunnen gebaseerd zijn
op het regeerakkoord en/of afspraken met de Tweede Kamer. Over de beleidsprioriteiten
wordt apart verslag gedaan in het beleidsverslag.BestuurskostenUitgaven waarmee de top van het ministerie zich persoonlijk bemoeit of
die rechtstreeks aan de top ten goede komen.BetrouwbaarheidNorm voor zowel de informatie in het jaarverslag van een ministerie zelf,
als voor het proces van informatieverzameling en informatieverwerking. De
informatie moet een getrouwe weergave vormen van hetgeen zij beoogt weer te
geven. Dat wil zeggen: de informatie mag geen materiële onjuistheden
of onvolledigheden bevatten en dient evenwichtig te zijn. Om betrouwbare informatie
te kunnen krijgen, moet er goed gemeten worden en moet herhaalde meting tot
hetzelfde resultaat leiden. Ook validiteit speelt een rol: er moet gemeten
worden wat men beoogt te meten. Verder kan de betrouwbaarheid en continuïteit
van geautomatiseerde systemen een rol spelen.BezwaaronderzoekOnderzoek ten behoeve van de besluitvorming door de Algemene Rekenkamer
over het al dan niet maken van bezwaar. De Algemene Rekenkamer kan bezwaar
maken op grond van artikel 88 en 89 van de CW 2001. De Algemene Rekenkamer
hanteert een selectief bezwaarbeleid.Budgetrecht Tweede KamerRecht van het parlement om van tevoren toestemming te verlenen aan de
regering voor het aangaan van verplichtingen, het doen van uitgaven en het
innen van ontvangsten (belastingen).Conformiteit aan wettelijke regels (voor de inhoud)De vereiste dat de beleidsinformatie van een ministerie voldoet aan bepaalde
regels en richtlijnen. Een van de belangrijkste richtlijnen is de Regeling
Prestatiegegevens Rijksoverheid (RPE). Hierin is vastgelegd dat (a) de kwaliteit
van de systemen van reguliere prestatiegegevens en (b) de aanwezigheid van
(en de onafhankelijkheid van) evaluatieonderzoek vast te stellen
moeten zijn aan de hand van beschrijvingen van het systeem, de administratieve
organisatie en/of de onderzoeksdossiers.Conformiteit aan wettelijke regels (voor vormvereisten)De presentatie van de informatie in het jaarverslag van een ministerie
moet voldoen aan de verslaggevingseisen zoals die zijn opgenomen in de Rijksbegrotingsvoorschriften.Departementale accountantsdienst /auditdienst (DAD)Onderdeel van het ministerie dat belast is met de controle van het financieel
beheer van het departement en de verantwoording daarover. De DAD voert een
wettelijke taak uit. De Algemene Rekenkamer beschouwt de DAD principieel als
een interne accountant, zij het een relatief onafhankelijke. Een waarborg
voor deze relatieve onafhankelijkheid vormt het feit dat de taak en de plaats
van de DAD wettelijk geregeld zijn. De plaats, direct onder de secretaris-generaal,
waarborgt de onafhankelijkheid ten opzichte van de te controleren afdelingen
en diensten.Deugdelijke weergaveDe financiële verantwoording dient het gevoerde beheer deugdelijk
weer te geven. Dit houdt in dat de informatie betrouwbaar, aanvaardbaar en
toereikend moet zijn, zodat de Staten-Generaal als gebruiker van de informatie
een oordeel over de uitkomsten kan vormen.Europese aanbestedingsrichtlijnenRichtlijnen voor het openstellen van overheidsopdrachten voor leveranciers
uit alle Europese lidstaten gebaseerd op de beginselen: non-discriminatie,
transparant proces en objectieve selectie- en gunningscriteria.Financieel beheerHet geheel van beslissingen, handelingen en regels die zijn bedoeld voor
de sturing en beheersing van, alsmede de verantwoording over, de financiële
transacties en de saldi waarvoor de minister (mede)verantwoordelijkheid draagt.
Deze begripsomschrijving is gebaseerd op de Comptabiliteitswet (CW 2001).FoutenFouten zijn afwijkingen van de criteria «rechtmatigheid» en
«deugdelijke weergave». Rechtmatigheidsfouten en deugdelijke weergave
fouten worden beide onderscheiden in «onjuistheden» en «onvolledigheden».Jaarverslag (departementaal)Het departementale jaarverslag bestaat uit het beleidsverslag en de jaarrekening.
Hiermee legt de minister verantwoording af over het het gevoerde beleid en
de bedrijfsvoering van het ministerie.Financieel jaarverslag en saldibalans van het RijkDeze vormen samen de jaarlijkse financiële verantwoording van het
Rijk. Het jaarverslag bevat de rekening van uitgaven en ontvangsten van het
Rijk. De saldibalans van het Rijk sluit op deze rekening aan. Beide worden
opgesteld door de minister van Financiën.PrestatiegegevenOnder prestatiegegevens kunnen zowel effect(indicator)en als informatie
over de prestaties van de overheid worden verstaan. MaterieelbeheerDe zorg voor niet-geldelijke zaken vanaf het moment van ontvangst tot
aan het moment van afstoting. Deze definitie is gebaseerd op het besluit Materieelbeheer
1996.MenO-beleidHet geheel van maatregelen genomen door ministers om misbruik en oneigenlijk
gebruik van (subsidie-)regelingen zoveel mogelijk te beperken.Onzeker (onzekerheden)Oordeel dat de Algemene Rekenkamer in bepaalde gevallen geeft over het
financieel beheer van een ministerie. Het oordeel «onzeker» wordt
gegeven wanneer de Algemene Rekenkamer door onvolkomenheden in het financiële
beheer niet kan vaststellen of de betreffende bedragen al dan niet rechtmatig
of al dan niet deugdelijk weergegeven zijn.OnvolkomenheidOverschrijding van de kwalitatieve tolerantiegrens van de Algemene Rekenkamer.OverdrachtsuitgavenSubsidies en specifieke uitkeringen.Potentieel bezwaargevalOnvolkomenheden in het financieel beheer of in de financiële verantwoording
van een ministerie die de kwalitatieve of kwantitatieve tolerantiegrenzen
van de Algemene Rekenkamer overschrijden.RechtmatigheidNorm waaraan de financiële verantwoordingen van de ministeries en
van het Rijk moeten voldoen, inhoudende dat: (a) de verantwoordingen zijn
opgesteld overeenkomstig de wijze waarop dat in wettelijke regelingen is voorgeschreven,
en (b) de in de verantwoordingen opgenomen bedragen bij de verplichtingen,
uitgaven en ontvangsten tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begrotingswetten
en andere wettelijke regelingen.ReviewDe beoordeling van de controle die is uitgevoerd door de departementale
accountantsdienst/auditdienst (DAD).Deze review dient om vast stellen of de DAD-controle zodanig is uitgevoerd
dat de Algemene Rekenkamer gebruik kan maken van de resultaten ervan.Rechtspersoon met een wettelijke taak (RWT)Instelling die een bij of krachtens de wet geregelde taak uitoefent en
daartoe geheel of gedeeltelijk wordt bekostigd uit de opbrengst van bij of
krachtens de wet ingestelde heffingen. (Begrotingsgefinancierde RWT zijn instellingen
die bijdragen krijgen vanuit de begrotingen van de ministeries. Het betreft
hier dus niet premie- of tariefgefinancierde RWT's). BIJLAGE 5 LIJST MET GEBRUIKTE AFKORTINGENAbw Algemene bijstandswet ADAccountantsdienst AI Arbeidsinspectie AL Algemene Leiding AO Administratieve Organisatie AOW Algemene Ouderdomswet AKW Algemene Kinderbijslagwet ANW Algemene nabestaanden
wet Aof Arbeidsongeschiktheidsfonds AOWAlgemene Ouderdoms
Wet AVB Arbozorg en VerzuimbeleidAwf Algemeen werkloosheidsfonds AZ Algemene Zaken  Bia Tijdelijke wet beperking
inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria BIAS Beheer, Informatie-
en Afhandelingssysteem   CAFAS Centraal Administratief
Financieel Administratiesysteem CBS Centraal Bureau voor
de Statistiek CIBA Commerciële
Inkoop, Beleid en Advies CtsvCollege van toezicht
sociale verzekeringen CWComptabiliteitswet CWI Centra voor Werk
en Inkomen  DAD Departementale Accountantsdienst DAR Directie Accountancy
Rijksoverheid DCE Directie Coördinatie
Emancipatiebeleid DEC Database Europese
Commissie DGDirecteur-generaal   EC Europese Commissie ESFEuropees Sociaal Fonds EU Europese Unie   FEZFinancieel Economische
Zaken Finlo Wet Financiering
Loopbaanonderbreking FWI Fonds Werk en Inkomen   GisaiGeïntegreerd
Informatiesysteem Arbeidsinspectie GSDGemeentelijke sociale
dienst   HHH- Hebben we bereikt
wat we hebben beoogd? vragen Hebben we gedaan
wat we daarvoor zouden doen? Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten?  IC Interne controle ICT Informatie en Communicatie
Technologie ID-banen Instroom, Doorstroom
banen IoawInkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemers Ioaz Inkomensvoorziening
oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte zelfstandigenIODAD Interdepartementaal
overlegorgaan departementale accountantsdiensten IOFEZ Interdepartementaal
overlegorgaan financieel economische zaken IWI Inspectie voor Werk
en Inkomen  KOA Regeling Kinderopvang
en buitenschoolse opvang voor alleenstaande ouders met kinderen in de Abw KvK Kamer van Koophandel   Lisv Landelijk instituut
sociale verzekeringen  MenO Misbruik en Oneigenlijk
gebruik MTManagementteam   OSB Ondernemersorganisatie
schoonmaak- en bedrijfsdiensten OM Openbaar Ministerie   PO&IPersoneel, Organisatie
en Informatie   R&A Ramingen en Analyse RBV Rijksbegrotingsvoorschriften REAReïntegratie
arbeidsgehandicapten Rfv Rapport bij de financiële
verantwoording Rjv Rapport bij het jaarverslagRkb Regeling Kinderopvang RPE Regeling Prestatiegegevens
en Evaluatieonderzoek Rijksoverheid RSPRegeling schoonmaakdiensten
particulieren RWI Raad voor Werk en
Inkomen RWT Rechtspersonen met
een Wettelijke Taak  SG Secretaris-generaal SIGIS Structurering en
Integratie van Gemeentelijke Informatiestromen SZW SIOD Sociale Inlichtingen
en Opsporings Dienst SPAG Stimuleringsprojecten
Allochtone groepen Stcr Staatscourant SUWI Structuur Uitvoering
Werk en Inkomen SV Sociale Verzekeringen SVbSociale Verzekeringsbank SZW Sociale Zaken en
Werkgelegenheid   TAS Tegemoetkoming AsbestslachtoffersTBA Wet terugdringing
beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen Tbia Wet bescherming
inkomensgevolgen arbeidsongeschiktheidscriteria TES Toezicht Europese
Subsudies TNO Nederlandse Organisatie
voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek TOG Tegemoetkoming Onderhoudskosten
Gehandicapten TW Toeslagenwet   UWVUitvoeringsorganisatie
Werknemersverzekeringen   VBTB Van Beleidsbegroting
Tot Beleidsverantwoording VNGVereniging Nederlandse
Gemeenten VIR Voorschrift Informatiebeveiliging
Rijksdienst VOGVerantwoordingsgericht
Onderzoek GemeentenVvK Voorzieningsfonds
voor KunstenaarsVWS Volksgezondheid,
Sport en Cultuur   Wajong Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten WAO Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering WAZ Wet Arbeidsongeschiktheid
Zelfstandigen Wazo Wet arbeid en zorgWBJA Wetgeving, Bestuurlijke
en Juridische AangelegenhedenWfl Wet financiering
loopbaanonderbreking W&I Werk en Inkomen Wik Wet inkomensvoorziening
kunstenaars WIW Wet Inschakeling
Werkzoekenden Wsw Wet sociale werkvoorzieningWW Werkloosheidswet   ZBO Zelfstandig BestuursorgaanZW ZiektewetXNoot1Waaronder de balans met toelichting, de staat van baten en lasten met
toelichting, het overzicht van de ontwikkeling van het eigen vermogen en
het kasstroomoverzicht.XNoot1Onderzoek Quick scan uitvoering Abw door gemeenten 2001, IWI, maart 2003–03–20.XNoot1De sociale verzekeringen in 2001, juli 2002.XNoot1Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ESF-gelden, Tweede
Kamer 2001–2002, 28 382, nr. 2, blz. 29.XNoot1Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ESF-gelden, Tweede
Kamer 2001–2002, 28 382, nrs. 1–2.XNoot1Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en ESF-gelden, blz. 36.XNoot1Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Spaarfonds AOW;
Rapport bij de financiële verantwoording 2001, Tweede Kamer, vergaderjaar
2001–2002, 28 380, nr. 37.XNoot1Motie-Van Walsem, Tweede Kamer, vergaderjaar 2001–2002, 27 849
en 28 035, nr. 24.XNoot1Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en het Spaarfonds AOW;
Rapport bij de financiële verantwoording 2001, Tweede Kamer, vergaderjaar
2001–2002, 28 380, nr. 37.XNoot1Hebben we bereikt wat we hebben beoogd? Hebben we gedaan wat we daarvoor
zouden doen? Heeft het gekost wat we dachten dat het zou kosten? 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28880-33.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl