Voorlopig verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Eerste Kamer der Staten-Generaal
 1
 Kamerstukken
 
 
 
 32 846
 
 Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en andere wetten in verband
		met wijziging van de ingangsdatum van het ouderdomspensioen (Wet wijziging
		ingangsdatum AOW-ouderdomspensioen)
 
 
 
 B
 
 VOORLOPIG VERSLAG VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR SOCIALE ZAKEN EN
		WERKGELEGENHEID1 Samenstelling: Holdijk (SGP), Kneppers-Heijnert (VVD), Terpstra (CDA), Noten (PvdA), Sylvester (PvdA), (voorzitter), Thissen (GL), Nagel (50PLUS), Ruers (SP), Elzinga (SP), Koffeman (PvdD), Strik (GL), Flierman (CDA), Hoekstra (CDA), Scholten (D66), Backer (D66), De Lange (OSF), Sent (PvdA), Postema (PvdA), Klever (PVV), (vice-voorzitter), Van Dijk (PVV). Reynaers (PVV), Ester (CU), De Grave (VVD), Van Rey (VVD) en Beckers (VVD).
 Vastgesteld 
		11 november 2011
 
 
 
 Het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel geeft de
				commissie aanleiding tot het maken van de volgende opmerkingen en het stellen
				van de volgende vragen.
 Inleiding
 De leden van de VVD-fractie hebben
				met belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel tot wijziging van de
				Algemene Ouderdomswet (AOW) en andere wetten in verband met wijziging van de
				ingangsdatum van het ouderdomspensioen en hebben daarover nog enkele
				vragen.
 De leden van de CDA-fractie hebben
				met belangstelling kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben
				nog enkele vragen ten aanzien van de snelheid waarmee het wetsvoorstel wordt
				ingevoerd. De leden van de PvdA-fractie en de leden
				van de SP-fractie sluiten zich bij deze vragen
				aan.
 De leden van de PVV-fractie hebben
				met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel wijziging ingangsdatum
				AOW. Zij hebben naar aanleiding van het wetsvoorstel een enkele vraag.
 De leden van de SP-fractie hebben
				 voorshands geen principiële bezwaren tegen deze bescheiden verhoging van de
				 AOW-leeftijd, met gemiddeld een halve maand. Deze leden zetten echter wel
				 ernstige vraagtekens bij de snelle invoering en de consequenties voor de
				 uitvoering en hebben nog enkele aanvullende vragen, waarbij de leden van
				 de PvdA-fractie zich ook aansluiten.
 De leden van de fractie van D66
				 hebben met belangstelling kennis genomen van het wetsvoorstel waarin een
				 wijziging van de ingangsdatum voor het AOW-ouderdomspensioen wordt voorgesteld.
				 In het wetsvoorstel wordt de ingangsdatum van het AOW-ouderdomspensioen
				 gelijkgesteld aan de datum waarop het recht ontstaat op AOW-ouderdomspensioen,
				 om op die manier, gezien de besparing, een geringe bijdrage te leveren aan de
				 doelstelling van de regering om de overheidsfinanciën weer gezond te maken.
				 Het voorstel roept bij deze leden nog enkele vragen op.
 De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling kennis genomen van dit
				voorstel tot wetswijziging. Zij leggen de regering nog enkele vragen voor.
 De leden van de fractie van de ChristenUnie
				hebben met belangstelling kennis genomen van het onderhavige
				wetsvoorstel. Wel hebben zij nog een aantal vragen.
 Het lid van de 50Plus-fractie en het
				lid van de OSF-fractie hebben naar aanleiding van
				het wetsvoorstel een enkele vraag ten aanzien van de signaalfunctie die het
				wetsvoorstel afgeeft.
 VVD-fractie
 Evenals de regering vinden de leden van de VVD-fractie de
				wetswijziging een eerlijk voorstel, daar de uitkering met dit voorstel ingaat
				op het moment dat het recht ontstaat en dat is voor iedereen hetzelfde.
				Daarnaast is het een poging van de overheid om ervoor te zorgen dat de
				houdbaarheid van de overheidsuitgaven wordt gegarandeerd.
 De leden van de fractie van de VVD hebben nog enkele vragen aan
				de regering. Kan de regering de laatste informatie geven over haar overleg met
				de sociale partners inzake het aanpassen van de cao’s?
 Tijdens het Tweede Kamerdebat van 12 oktober 2011, alsmede door
				Mn Services, werd gesproken over een groep van 350 000 mensen met een
				inkomensgat van gemiddeld twee weken tot maximaal een maand. Klopt dit aantal
				en zo ja, kloppen de € 68 000 aan extra kosten voor de burgers, waarover de
				regering spreekt, dan wel? Deze leden verzoeken de regering dit te
				onderbouwen.
 Kan de regering daarnaast aangeven hoe «klein», daarbij
				verwijzend naar het Tweede Kamerdebat, de groep particulier verzekerden is, met
				uitkeringen die reeds zijn ingegaan en dus gebruik dienen te maken van de door
				de regering geschetste mogelijkheden (zoals bijstand en/of Toeslagenwet)?
 Kan de regering tot slot een korte reactie geven op de e-mails
				van Mn Services e.a. van 25 oktober en 4 november 20112 Ter inzage gelegd onder griffienrs. 149371.02 en 149371.03, als bijlagen bijgevoegd.? Is het gestelde in dit schrijven met betrekking tot
				de reguliere pensioenfondsen en het toestaan van eventuele compensatie vanuit
				de Nederlandse Bank correct?
 CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen over de snelheid
				waarmee de regering het wetsvoorstel wil invoeren. Hoezeer zij ook begrijpen
				dat de regering de reeds ingeboekte besparingen wil realiseren – en daarom op
				zo kort mogelijke termijn tot uitvoering wil overgaan – zal zij de sociale
				partners voldoende tijd moeten geven om de benodigde aanpassingen in de CAO's
				te maken. Dat de regering hen vroegtijdig bij dit proces heeft betrokken is
				goed, maar betekent op zichzelf niet dat hen voldoende tijd is gegund. Zowel
				vanuit werkgevers- als werknemersorganisaties klinkt het verzoek om de
				implementatie uit te stellen tot in ieder geval 1 juli 2012 en liefst tot eind
				2012. Is de regering bereid om de sociale partners deze tijd te gunnen, en zo
				niet, op grond van welke argumenten komt de regering dan tot de overtuiging dat
				de sociale partners redelijkerwijs in staat zouden moeten zijn om de
				wijzigingen op de voorgestelde termijn door te voeren?
 De leden van fracties van de PvdA en
				de SP sluiten zich bij bovenstaande vragen
				aan.
 PVV-fractie
 De leden van de PVV-fractie hebben de volgende vraag.Bij
				inkomensverzekeringen (zoals arbeidsongeschiktheidspensioenen en
				arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zelfstandigen) en
				prepensioenregelingen kan een gat ontstaan tussen de beëindiging van de
				betreffende uitkeringen en het ingaan van het AOW-pensioen. Dit effect vindt
				ook plaats bij het nabestaanden- en ANW-hiaatpensioen. De regering stelt dat
				het individuele contracten betreft en aan de betrokkenen zelf is om deze
				desgewenst aan te passen. Bij de behandeling in de Tweede Kamer is door de
				regering erkend dat het probleem zich kon voordoen. Zij stelde dat de
				verantwoordelijkheid van het oplossen van dit probleem ligt bij verzekeraars en
				verzekerden.
 Toekomstige verzekeringsvoorwaarden kunnen worden aangepast. Dit
				is echter niet mogelijk voor verzekerden met een lopende uitkering en reeds
				ontstane rechten, die na inwerkingtreding van deze maatregel in de maand dat ze
				65 jaar worden, te maken krijgen met een inkomensverlies. Voor de extra
				uitkering die zou moeten worden verstrekt, zijn geen premies betaald en geen
				reserveringen gedaan. Ook kan het voorkomen dat er geen werkgever of
				verzekeringscontract meer is, bijvoorbeeld door faillissement. Het effect van
				het wetsvoorstel dat deze verzekerden een inkomensgat hebben, kan nog vele
				jaren na wijziging van de AOW-ingangsdatum plaatsvinden.
 Welke voorziening treft de regering voor deze mensen, die als
				gevolg van de verschuiving van de ingangsdatum van de AOW in de maand van hun
				verjaardag beneden het bestaansminimum dreigen te geraken?
 SP-fractie
 De leden van de fractie van de SP vragen de regering, mede namens
				de leden van de PvdA-fractie, inhoudelijk te reageren op de kritiek van
				werkgevers en werknemers in de Stichting van de Arbeid (STAR)3 Brief van 7 november 2011 van de Stichting van de Arbeid, ter inzage gelegd onder griffienummer 149371.04, als bijlage bijgevoegd.. Op welke wijze en op welke termijn kan en zal naar
				de mening van de regering op de verschillende juridische en
				uitvoeringstechnische bezwaren die de STAR benoemt een adequate oplossing zijn
				gevonden? Wie betaalt of betalen in de tussentijd de rekening? Zijn dat de
				werknemers die na opzegging van hun contract van rechtswege, of voormalig
				werknemers die na beëindiging van hun contractuele prepensioentermijn, hun
				werknemersverzekering en/of bovenwettelijke cao-aanvulling tot maximaal een
				maand zonder inkomsten zitten? Of zijn het in sommige gevallen de werkgevers?
				Of wordt het gat op een of andere wijze door de overheid gedicht? Voor zover
				het werknemers, pensioen- of uitkeringsgerechtigden betreft: hoe zij hebben zij
				op deze aderlating kunnen anticiperen?
 Ten slotte willen deze leden graag weten hoe de regering aankijkt
				tegen de bezwaren uit het veld van de pensioenfondsen en -verzekeraars die
				uiteraard niet zitten te wachten op 365 uitbetaaldagen per jaar in plaats van
				12. Met hoeveel zullen de uitvoeringskosten toenemen en wat bedragen de
				incidentele invoeringskosten van het voorstel?
 D66-fractie
 De verschuiving van de ingangsdatum van het AOW-ouderdomspensioen
				levert voor veel mensen een inkomensgat op. De leden van de fractie van D66
				maken zich zorgen over een inkomensgat voor arbeidsongeschikten in de Wet
				Arbeidsongeschiktheid (WAO) of de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen
				(WIA) met een pensioenaanvulling alsmede vroeg gepensioneerden. De regering
				verwacht dat de pensioenfondsen dit zullen compenseren zodat er voor deze
				mensen geen inkomensgat ontstaat. Gezien de huidige situatie bij de
				pensioenfondsen en het feit dat zij in het verleden geen rekening hebben
				gehouden met het eventuele opvullen van deze inkomensgaten, is het
				onwaarschijnlijk dat zij hiervoor hun reserves kunnen en mogen aanspreken. De
				vraag is dan op welke wijze dit inkomensgat kan worden voorkomen. Deze leden
				zouden graag hierop een reactie willen van de regering.
 
 Degenen die een private arbeidsongeschiktheidsverzekering
				 hebben afgesloten worden ook op de korte termijn met dit inkomensgat
				 geconfronteerd. Deze mensen zijn bij de financiële planning uitgegaan van de
				 bestaande wetgeving om zo in hun inkomen te voorzien, en worden ook door
				 onderhavig wetsvoorstel benadeeld. De regering schetst drie
				 oplossingsrichtingen voor deze gedupeerden: de Toeslagenwet, de bijstandswet en
				 het eerder uitbetalen van de AOW-uitkering door de Sociale Verzekeringsbank.
				 Gezien de administratieve lasten die dit oplevert voor zowel de mensen met een
				 private arbeidsongeschiktheidverzekering als voor de betreffende
				 overheidsinstanties vragen deze leden om hoeveel gevallen het gaat en of zij
				 hierover al zijn ingelicht.
 Als gevolg van onderhavig wetsvoorstel dienen eveneens de cao's
				 te worden aangepast waarbij het leeftijdsontslag plaatsvindt op de eerste van
				 de maand, zodat het leeftijdsontslag gestroomlijnd is met de ingangsdatum van
				 de AOW. Deze leden zijn er echter niet gerust op dat deze cao's voor 1 april
				 2012 zijn gewijzigd. Hoe wil de regering de reeds afgesloten cao's met een
				 expiratiedatum na 1 april 2012 stroomlijnen met dit wetsvoorstel?
 
 Ook hebben deze leden een vraag over de snelheid en de mate van
				zorgvuldigheid waarmee dit wetsvoorstel wordt doorgevoerd. Hoe verhoudt het
				wetsvoorstel zich volgens de regering tot het rechtszekerheidsbeginsel van
				betrokkenen, gezien de niet uit te sluiten inkomensgaten waarmee zij op korte
				termijn te maken krijgen?
 Tot slot vragen deze leden waarom het wetsvoorstel niet tezamen
				met de wijziging van de AOW-leeftijd en het pensioenakkoord wordt behandeld,
				gezien het feit dat onderhavig wetsvoorstel inhaakt op de inrichting van het
				stelsel van oudedagsvoorziening. Deze leden zijn bekend met de
				begrotingsdoelstellingen van de regering, maar prefereren een integrale
				behandeling ten behoeve van het uitvoeringsproces en de rechtszekerheid. Tevens
				stelt een integrale behandeling pensioenfondsen in staat om op een consistente
				wijze en op een redelijke termijn gerelateerde regelingen als het aanvullend
				ouderdomspensioen aan te passen. Graag krijgen zij een reactie van de regering
				hierop.
 GroenLinks-fractie
 Er lijkt enige logica te zitten in de motivatie om de
				ingangsdatum AOW samen te laten vallen met de feitelijke datum van ontstaan van
				het recht op AOW, waarmee de AOW op dit punt in de pas loopt met andere sociale
				zekerheidswetten. Maar is dit nu de enige en doorslaggevende reden? Wat levert
				het op, behalve een gevoel onder aanstaande 65-jarigen dat hen een (klein)
				voordeeltje onthouden wordt?
 Deze regering legt sterk de nadruk op bezuiniging en zal hier ook
				wel een bezuinigingsbedrag hebben ontdekt. Maar wordt dit niet vrijwel geheel
				tenietgedaan doordat na de wetswijziging het verzekeringsrecht van andere
				sociale uitkeringen doorloopt tot de datum van het bereiken van de 65-jarige
				leeftijd? Hierbij kan bijvoorbeeld gewezen worden op de Werkeloosheidwet, de
				Algemene nabestaandenwet en de Wet werk en bijstand. Wat is daarvan het netto
				financieel resultaat?
 Er kan bij AOW-gerechtigden door deze wetswijziging een
				inkomensgat ontstaan. Erkent de regering dit en wat is in haar ogen de gewenste
				oplossing? Is de regering ervan overtuigd dat werkgevers bereid zijn langer
				loon door te betalen aan iedereen die in loondienst is, c.q. bereid zijn om
				werknemers te laten werken tot de dag dat zij de 65ste verjaardag bereiken? Met
				name arbeidsongeschikten en mensen die gebruik maken van VUT-regelingen hebben
				geen mogelijkheid om langer door te werken en op deze manier te voorzien in
				extra inkomen. De (aanvullende) uitkeringen van deze mensen worden beëindigd
				op de eerste dag van de maand waarin ze – wellicht pas op de laatste dag –
				65 worden. Deze mensen worden dus geconfronteerd met een inkomensgat waarop
				zij, door de overhaaste uitvoering van dit wetsvoorstel, niet kunnen
				anticiperen.
 De regering verwacht dat VUT- en pensioenfondsen de inkomensgaten
				repareren. Het gaat naar schatting om 350 000 Nederlanders met
				pensioenaanvullingen op de WAO/WIA voor arbeidsongeschikten en uitkeringen van
				VUT-ters en vroeggepensioneerden die mogelijk te maken krijgen met een
				inkomensgat. Volgens de regering zijn het de VUT- en pensioenfondsen, bestuurd
				door sociale partners, die voor deze 350 000 Nederlanders het inkomensgat
				moeten en kunnen vullen. Het behoeft nauwelijks betoog dat deze fondsen in de
				huidige situatie veelal niet beschikken over voldoende vrije reserve.Voor de
				extra uitkering die zou moeten worden verstrekt, zijn geen premies betaald en
				geen reserveringen gedaan. Ook vanuit De Nederlandsche Bank zal deze eventuele
				compensatie momenteel niet worden toegestaan. Fondsen mogen geen maatregelen
				nemen die het financieel herstel belemmeren. Herkent en erkent de regering dit
				probleem?4 Dit probleem is beschreven in bijgevoegde – per e-mail – verstuurde brief van 4 november 2011. De leden van deze fractie zijn benieuwd naar de
				reactie.
 Er is nog een voorbeeld waardoor mensen in de problemen kunnen
				 komen: in het pensioenreglement van de Metalektro staat dat het pensioen ingaat
				 op de eerste van de maand waarin men 65 jaar wordt en elke andere regeling dan
				 stopt. Je zult maar op de 29ste jarig zijn en een klein aanvullend pensioen
				 hebben. Vanwege de zorgwekkende toestand van het pensioenfonds voor de
				 grootmetaal (PME) is de verwachting dat dit fonds niet tot reparatie van het
				 tekort zal overgaan. In de beleving van de leden van de fractie van GroenLinks
				 hebben de werkenden altijd voor het vullen van de AOW-pot gezorgd. De netto in
				 te boeken bezuiniging op de AOW middels deze wetswijziging zal waarschijnlijk
				 niet leiden tot een lagere AOW-premie, zo veronderstellen deze leden. Klopt
				 dat?
 
 Als pensioenfondsen al besluiten om VUT en
				 arbeidsongeschiktheid in overeenstemming te brengen met het nieuwe
				 AOW-ingangstijdstip dan is het niet onlogisch om gelijktijdig te overwegen om
				 alle regelingen daarop aan te passen. Anders ontstaat immers inconsistentie
				 tussen de verschillende regelingen binnen het pensioenreglement. Ook de
				 ingangsdatum van het aanvullend ouderdomspensioen zou in de overwegingen
				 betrokken kunnen worden. Het is een vreemde samenloop wanneer de VUT-uitkering
				 of de arbeidsongeschiktheidsuitkering tot de 65ste verjaardag wordt uitgekeerd,
				 terwijl het aanvullende ouderdomspensioen al op de eerste van de maand ingaat.
				 Het is pensioenfondsen echter niet zonder meer toegestaan om het
				 ouderdomspensioen met gemiddeld twee weken af te stempelen. Met andere woorden
				 het veranderende en nieuwe recht zal opnieuw berekend moeten worden. Tot welke
				 administratieve last leidt dit? Heeft de regering dit in zijn overwegingen
				 meegenomen?
 In 1957 was de doorslaggevende overweging om de AOW in te laten
				 gaan op de eerste van de maand waarin iemand 65 jaar wordt het gemak van
				 administratie. Is de regering de problemen in de administratieve zin nu niet
				 aan het vergroten en complexer aan het maken? Wat betekent dit voor
				 pensioenfondsen, uitkeringsinstanties zoals UWV, Sociale Verzekeringsbank (SVB)
				 en Sociale Diensten? Zijn zij gezien de ultrakorte invoeringstermijn daartoe in
				 staat? Deze leden wachten de antwoorden van de regering met grote
				 belangstelling af.
 
 ChristenUnie-fractie
 De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben de volgende
				vragen. Duidelijk is dat de bezuinigingsinzet van het wetsvoorstel leidend is.
				De kwestie is evenwel of de uitvoeringsorganisaties, waaronder de UWV en SVB,
				gereed zijn om op zo'n korte termijn deze wijziging administratief ter hand te
				nemen. Het gaat immers om een majeure wijziging. Kan de regering garanties
				bieden dat deze overgang storingsvrij zal verlopen, dat wil zeggen zonder de
				belanghebbenden te duperen? Zijn in de ogen van de regering alle mogelijke
				waarborgen ingebouwd?
 50Plus-fractie en OSF-fractie
 De leden van de fracties van 50Plus en OSF stellen de vraag of de
				voorgestelde maatregel niet de verkeerde signaalfunctie heeft, in de zin dat
				opnieuw de koopkracht van de ouderen verslechterd wordt ten behoeve van een
				relatief geringe besparing voor de overheid. Ook vragen zij of niet onderschat
				wordt dat de gevolgen van de voorgestelde wetgeving voor een groep met de
				allerlaagste inkomens aanzienlijk is.
 De leden zien de beantwoording – bij voorkeur binnen vier weken
				– met belangstelling tegemoet.
 
 
 
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor
			 Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 
 Sylvester
 
 
 
 De griffier van de vaste commissie voor Sociale
			 Zaken en Werkgelegenheid,
 
 Van Dooren