Aanpassing Wet op de rechtsbijstand i.v.m. bestuurlijke centralisatie van de raden voor rechtsbijstand; Memorie van Toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-26 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 31835, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-01-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

31835 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 31835, nr. 3 b1Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 31835Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
31 835Aanpassing van de Wet op de rechtsbijstand in verband met de bestuurlijke
centralisatie van de raden voor rechtsbijstandnr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGALGEMEEN1. InleidingDit wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Wet op de rechtsbijstand
(Wrb) in verband met de bestuurlijke centralisatie van de raden voor rechtsbijstand.
Het wetsvoorstel is aangekondigd in de brief van de staatssecretaris van Justitie
aan de Tweede Kamer van 1 november 2007 (Kamerstukken II 2007/08, 31 200
VI, nr. 13). Dit wetsvoorstel wordt in verband met artikel 6 van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen hierbij mede namens de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties toegelicht. Waar in deze toelichting wordt gesproken
over de Kaderwet, wordt bedoeld de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen.
In het wetsvoorstel wordt ervan uitgegaan dat het bij koninklijke boodschap
van 24 januari 2006 ingediende voorstel van wet Wijziging van de Wet
op de rechtsbijstand houdende herijking van de verlening van rechtsbijstand
door de raden voor rechtsbijstand en de invoering van een lichte adviestoevoeging,
alsmede de regeling van de vergoeding van conflictbemiddeling 30 436,
en het bij koninklijke boodschap van 29 augustus 2008 ingediende voorstel
van wet Wijziging van een aantal wetten in verband met de invoering van een
basisregistratie in komen (Aanpassingswet basisregistratie inkomen) 31 566,
tot wet zijn verheven.Het wetsvoorstel voorziet in de samenvoeging van de huidige vijf afzonderlijke
raden voor rechtsbijstand in één raad voor rechtsbijstand, gevestigd
te Utrecht. De nieuwe raad heeft vestigingen in de hoofdsteden van de vijf
ressorten van de gerechtshoven en zonodig op andere plaatsen. De samenvoeging
tot één raad voor rechtsbijstand zorgt voor een vergroting van
de efficiency bij de organisatie van de verlening van rechtsbijstand en van
de overige taken die in dat kader op grond van de Wrb toekomen aan de huidige
raden voor rechtsbijstand. Met de in het Coalitieakkoord van 7 februari
2007 vastgestelde taakstelling voor het Rijk en zelfstandige bestuursorganen
is aan de raden voor rechtsbijstand een efficiencytaakstelling van 10%
opgelegd. De bestuurlijke centralisatie draagt bij aan het realiseren van
deze taakstelling.De nieuwe raad voor rechtsbijstand heeft eigen rechtspersoonlijkheid en
kent twee organen: een bestuur en een raad van advies. Aan het hoofd van de raad staat het bestuur. Alle taken van de raad worden door het
bestuur uitgevoerd. Het bestuur vertegenwoordigt de raad in en buiten rechte.
De raad van advies ziet toe op de algemene gang van zaken in de raad.Met dit wetsvoorstel wordt de Wrb tevens aangepast aan de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen. Bepalingen van de Kaderwet die betrekking hebben op publiekrechtelijk
vormgegeven zelfstandige bestuursorganen die geen onderdeel zijn van de Staat,
zijn van toepassing op het bestuur van de nieuwe raad, tenzij hiervan met
dit wetsvoorstel uitdrukkelijk wordt afgeweken. Uit artikel 2, tweede lid,
van de Kaderwet vloeit voort dat een specifieke bepaling daarover overbodig
is, omdat met het voorgestelde nieuwe artikel 2 een zelfstandig bestuursorgaan,
namelijk het bestuur van de raad voor rechtsbijstand, wordt ingesteld.Ten slotte wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om in de Wrb enkele
andere wijzigingen aan te brengen en verbeteringen door te voeren.Ter voorkoming van misverstanden zij opgemerkt dat het wetsvoorstel niet
ziet op een aanpassing van het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand als
zodanig. Een ingrijpende stelselherziening wordt afgerond na de inwerkingtreding
van het bij koninklijke boodschap van 24 januari 2006 ingediende voorstel
van wet tot Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende herijking van
de verlening van de rechtsbijstand door de raden voor rechtsbijstand en de
invoering van een lichte adviestoevoeging, alsmede de regeling van de vergoeding
van conflictbemiddeling, 30 436. Het onderhavige wetsvoorstel beperkt
zich tot de bestuurlijke en organisatorische inrichting van de raden en brengt
geen wijzigingen aan in het primaire proces van het verlenen van eerstelijns
rechtshulp en van toevoegingen.2. Aanleiding2.1 Effectieve toegang tot het rechtEén van de voorwaarden voor een goed functionerende rechtstaat
is dat burgers effectieve toegang hebben tot het recht. Dat wil zeggen dat
zij, wanneer zij een juridisch probleem of geschil hebben, de beschikking
kunnen krijgen over kwalitatief goede en betaalbare rechtsbijstand. Vanuit
deze gedachte bepaalt artikel 18 van de Grondwet dat een ieder zich in rechte
en in administratief beroep kan doen bijstaan. Om de uitoefening van dit recht
te kunnen effectueren, bepaalt de Grondwet voorts dat de wet regels stelt
omtrent het verlenen van rechtsbijstand aan minder draagkrachtigen. Deze regels
zijn voornamelijk neergelegd in de Wrb en de daarop gebaseerde regelgeving.
De Wrb is in 1994 in werking getreden en voorziet in een subsidiestelsel.
Op grond van deze wet kunnen onder andere rechtzoekenden die zelf over onvoldoende
middelen beschikken om te voorzien in de verlening van rechtsbijstand, een
beroep doen op gesubsidieerde rechtsbijstand.De huidige vijf raden voor rechtsbijstand zijn bij de invoering van de
Wrb ingesteld en belast met de organisatie van de verlening van rechtsbijstand
en met het toezicht op de uitvoering daarvan. De raden hebben de wettelijke
taak zorg te dragen voor de organisatie van alsmede de verlening van rechtsbijstand
door toevoeging van rechtsbijstandverleners (veelal advocaten) voor het geven
van juridische adviezen en het voeren van gerechtelijke procedures ten behoeve
van rechtzoekenden. De keuze in 1994 voor één raad voor rechtsbijstand
in ieder ressort van een gerechtshof was onder meer ingegeven door de mogelijkheid
die deze spreiding bood tot het leveren van maatwerk in de organisatie van
rechtsbijstand op regionaal niveau. Bovendien bood de instelling van de raden
de mogelijkheid om de prestaties onderling te vergelijken en ervaringen uit
te wisselen.2.2 Evaluatie WrbDe vijf raden voor rechtsbijstand zijn in de loop der jaren steeds sterker
met elkaar gaan samenwerken. Er werden gezamenlijke trajecten ingezet in het
kader van de ontwikkeling van ICT-toepassingen en ter bevordering van de eigen
kwaliteit van de taakuitoefening. Naar aanleiding van de evaluatie van de
Wrb in december 19981 is onderzoek uitgevoerd
naar de ontwikkeling van het aanbod van rechtsbijstandverleners. In het evaluatierapport
werd onder meer ingegaan op het besturingsmodel waarin de raden een belangrijke
plaats innemen. Geconcludeerd werd dat samenvoeging van de raden tot één
raad weliswaar enerzijds ten goede zou komen aan de slagvaardigheid op landelijk
niveau en aan het eenduidige beheer, maar anderzijds afbreuk zou doen aan
de slagvaardigheid op regionaal niveau. Uit de evaluatie bleek voorts dat –
hoewel er geen reden was tot grote zorg – het aanbod van rechtsbijstandverleners
die deelnemen aan het stelsel afnam als gevolg van het uittreden van ervaren
advocaten en het beperkt toetreden van jonge advocaten tot de sociale advocatuur.
Anderzijds was er een verminderd beroep door rechtzoekenden op de voorzieningen
voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Naar aanleiding van dit onderdeel van
de evaluatie werd voorshands gekozen voor een landelijke coördinatie
tussen de raden op de meest relevante portefeuilles, zowel op raads- als op
managementniveau. In deze constructie komt het regelmatig voor dat één
directeur namens de directeuren van de vier andere raden op een specifiek
terrein het voortouw neemt en het eerste aanspreekpunt naar buiten toe is.De uitkomsten van de evaluatie gaf de raden voor rechtsbijstand aanleiding
om een grootschaliger onderzoek te laten uitvoeren naar de toekomst van de
gesubsidieerde rechtsbijstand. Dit onderzoek heeft geresulteerd in het rapport «Toekomstverkenning
gefinancierde rechtsbijstand», dat in juni 2001 door de toenmalige staatssecretaris
van Justitie aan de Tweede Kamer is gezonden (Kamerstukken II 2000/01, 27 400
VI, nr. 67). In dit rapport werd aan de vraagzijde van gesubsidieerde
rechtsbijstand een wijziging van het type rechtzoekende gesignaleerd. Het
rapport deed de aanbeveling om de dynamiek in het stelsel te vergroten door
onder meer de bemoeienis van de private sector aanzienlijk te vergroten. Daarnaast
werd aanbevolen om een breed toegankelijk juridisch loket in te richten, waar
rechtzoekenden terecht kunnen voor informatie, vraagverheldering en doorverwijzing
bij juridische problemen.2.3 Commissie OuwerkerkNaar aanleiding van deze rapportage heeft de toenmalige staatssecretaris
van Justitie in 2001 de Commissie toekomstige inrichting stelsel gesubsidieerde
rechtsbijstand (de Commissie Ouwerkerk)2 ingesteld.
Deze commissie had tot taak een analyse te maken van de voor- en nadelen van
een herpositionering van de bureaus voor rechtshulp en de instelling van een
juridisch loket, rekening houdend met de toegankelijkheid, de continuïteit
en de betaalbaarheid van de rechtshulpvoorziening en het belang van de rechtzoekende.
De commissie adviseerde een zuiver onderscheid aan te brengen tussen publieke
en private taken op het gebied van de gesubsidieerde rechtsbijstand. Tot de
publieke taken rekende de commissie de eerstelijns rechtshulp, waartoe een
juridisch loket ingesteld zou moeten worden dat voor alle burgers toegankelijk
is. Tot de private taken rekende de commissie de verdergaande rechtsbijstand
in de vorm van toevoegingen van rechtsbijstandverleners, zoals advocaten.
Naar aanleiding van dit advies is besloten over te gaan tot een stelselwijziging,
waaraan invulling wordt gegeven met het bij koninklijke boodschap van 24 januari
2006 ingediende voorstel van wet Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand
houdende herijking van de verlening van rechtsbijstand door de raden voor
rechtsbijstand en de invoering van een lichte adviestoevoeging,
alsmede de regeling van de vergoeding van conflictbemiddeling 30 436.
Na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel zijn de bureaus voor rechtshulp opgeheven
en opgegaan in de stichting juridisch loket of omgevormd tot advocatenkantoor.
Het juridisch loket beperkt zich tot de eerstelijns rechtshulp.De Commissie Ouwerkerk adviseerde daarnaast tot samenvoeging van de vijf
raden voor rechtsbijstand tot één raad. Bij het opstellen van
haar advies was het de commissie gebleken dat de huidige structuur van de
raden in de praktijk bezwaren oproept. Diverse respondenten van de commissie
spraken de voorkeur uit voor samenvoeging tot één raad. De commissie
concludeerde dat de coördinatie op portefeuilles die naar aanleiding
van de evaluatie van de Wrb was gekozen, niet optimaal functioneerde. Uniformiteit
van beleid, communicatie en daadkracht van de raden kon worden verbeterd door één
raad in te stellen met vijf uitvoeringsorganisaties. De landelijke raad moet
een belangrijke stem hebben in de beleidsvorming, terwijl de vijf uitvoeringsorganisaties
een beleidsmatige impuls moeten krijgen om voldoende te kunnen inspelen op
vraag en aanbod van gesubsidieerde rechtsbijstand in een ressort. De commissie
meende dat hiermee een krachtiger sturing kan worden bereikt van het stelsel
van gesubsidieerde rechtsbijstand.In de kabinetsreactie op het rapport van de Commissie Ouwerkerk werd de
analyse gedeeld dat verbetering van de coördinatie en de beleidsmatige
draagkracht wenselijk is. Tegelijkertijd werd het op dat moment te vroeg geacht
om deze aanbeveling van de commissie over te nemen. De raden hadden op dat
moment ieder een cruciale rol te vervullen bij de implementatie van de overige
voorstellen van de commissie. Bovendien betekende de invoering van VIValt –
een vereenvoudigde procedure voor de aanvraag van een toevoeging – een
belangrijke reorganisatie van de raden (Kamerstukken II 2001/02, 28 000
VI, nr. 63). Onder deze omstandigheden en ter waarborging van de kwaliteit
en continuïteit van de taakuitvoering lag het niet voor de hand om de
veranderingscapaciteiten van de raden verder onder druk te zetten met het
gelijktijdig doorvoeren van een reorganisatie in het kader van de bestuurlijke
centralisatie.2.4 Samenvoeging van de radenMet het voltooien van het wetgevingstraject rond de stelselherziening
en het afronden van de invoering van VIValt, is de tijd rijp om het voorstel
van de Commissie Ouwerkerk tot samenvoeging van de raden nogmaals te bezien.
Ook bij de raden zelf is, mede gelet op hun ervaringen met intensieve samenwerking
op diverse terreinen, inmiddels actief de wens opgekomen om over te gaan tot
een centrale bestuursvorm.Samenvoeging van de raden is om verschillende redenen wenselijk. Allereerst
bevordert de overgang naar één organisatie de landelijke uniformiteit
in beleid en uitvoering van het verlenen van toevoegingen, het vaststellen
van vergoedingen voor rechtsbijstandverleners en mediators, alsmede van de
inschrijfvoorwaarden die voor rechtsbijstandverleners gelden om deel te nemen
aan het stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand. Hoewel de afzonderlijke
raden al op veel terreinen hun beleid en werkzaamheden op elkaar afstemmen
en gezamenlijk optrekken, hebben zij nog de nodige ruimte om hierbij tot eigen
invulling over te gaan. Bij een centrale bestuursvorm worden de mogelijkheden
tot afwijkend beleid sterk beperkt, wat de rechtseenheid en rechtsgelijkheid
voor zowel rechtzoekenden als rechtsbijstandverleners vergroot. Ook voor de
belangrijkste stakeholders van de raden, zoals de Nederlandse Orde van Advocaten
(hierna ook: de Orde) heeft samenvoeging belangrijke voordelen. Op specifieke
dossiers kunnen partijen sneller en efficiënter tot afspraken komen omdat
er niet langer vijf raden zijn die eerst onderling tot overeenstemming over
een standpunt hoeven te komen of in terugkoppeling aan anderen hoeven te voorzien.De vraag naar rechtsbijstand, het type rechtsbijstand en het soort zaken
is voortdurend aan verandering onderhevig. Ook de aanbodzijde (de rechtsbijstandverleners)
wijzigt constant. De raden moeten deze ontwikkelingen in de gaten houden om
hun taakuitvoering en dienstverlening daarop af te kunnen stemmen en zonodig
aan te passen. Alleen op deze manier kan een effectieve toegang tot het recht
blijvend worden gegarandeerd. De raden houden zicht op trends en tendensen
aan vraag- en aanbodzijde door middel van de jaarlijkse monitor gesubsidieerde
rechtsbijstand. Dit constante aanpassingsvermogen vergt een sterke onderlinge
afstemming tussen de vijf raden. De samenvoeging van de raden tot één
raad vergroot de bestuurlijke slagkracht in dit verband, omdat sneller tot
besluitvorming en afspraken kan worden gekomen. Daardoor kan in het belang
van rechtzoekenden sneller worden geanticipeerd op nieuwe ontwikkelingen en
kunnen innovaties sneller worden doorgevoerd. De nieuwe raad wordt daarmee
een sterke speler met een duidelijk en herkenbaar gezicht naar ketenpartners.Met de intensivering van de samenwerking tussen de raden zijn in de loop
der jaren ook de bestuurlijke verhoudingen veranderd. Alvorens de raden tot
gezamenlijke besluitvorming komen, worden veel onderwerpen grondig voorbereid
in een overleg tussen de directeuren van de raden c.q. de onderling aangewezen
portefeuillehouder. Overeenstemming of consensus wordt in het directeurenoverleg
bereikt of – bij belangrijke dossiers – in het overleg tussen
de voorzitters van de raden. Tegen de tijd dat een onderwerp geagendeerd wordt
voor een vergadering van een afzonderlijke raad, bestaat door deze structuur
vaak feitelijk geen eigen beslisruimte meer. Een complicerende factor daarbij
is dat veel portefeuilles worden beheerd door een andere directeur dan die
van de desbetreffende raad. De in de praktijk gegroeide situatie sluit derhalve
niet meer goed aan bij de formele bestuurlijke verantwoordelijkheden. Vanuit
een oogpunt van goed bestuur is dit niet wenselijk. Bestuurlijke verhoudingen
en verantwoordelijkheden moeten helder zijn belegd. Met de bestuurlijke eenwording
van de raden wordt hieraan uitvoering gegeven en is er één bestuursorgaan
belast met en verantwoordelijk voor de uitvoering van de wettelijke taken
op grond van de Wrb en de besluitvorming die daarbij hoort.De samenvoeging heeft ook voordelen op het gebied van de efficiency. Bestuurlijke
centralisatie leidt tot verlaging van de apparaatskosten. Hierbij moet met
name worden gedacht aan een jaarlijkse besparing op de bestuurskosten, organisatiekosten
en de kosten voor overhead, met name management. In plaats van vijf raden
voor rechtsbijstand, ieder afzonderlijk bestaande uit (ten hoogste) negen
leden, wordt met dit wetsvoorstel voorzien in één raad, die één
bestuur kent met ten hoogste drie leden. Deze raad is gevestigd te Utrecht.
Hiermee wordt het totaal aantal bestuurders binnen de nieuwe raad sterk teruggebracht
ten opzichte van de huidige situatie. Ook (andere) dubbele functies en werkzaamheden
kunnen komen te vervallen. Zo zal de nieuwe raad één centraal
personeelsbeleid voeren, één salarisadministratie en ook andere
centrale voorzieningen treffen ten behoeve van alle regionale vestigingen.
Nieuw is de figuur van de raad van advies, die wordt belast met advisering
aan de minister en intern toezicht op de werkzaamheden van het bestuur. De
toezichthouder kan het bestuur gevraagd en ongevraagd met advies terzijde
staan. De raad van advies zal uit vijf leden bestaan. Anders dan bij het lidmaatschap
van het bestuur, betreft het lidmaatschap van de raad van advies geen voltijdfunctie,
maar een nevenfunctie. Op de taken en bevoegdheden van het bestuur en de raad
van advies wordt in het onderstaande nader ingegaan.Verwacht wordt dat met de bestuurlijke samenvoeging een besparing kan
worden gerealiseerd van per saldo circa € 0,3 mln per jaar vanaf 2009
tot circa € 1,4 mln per jaar vanaf 2012. Voor een onderbouwing
hiervan zij verwezen naar paragraaf 5 van het algemeen deel van deze
toelichting, waar de financiële gevolgen van dit wetsvoorstel
worden besproken. Met de besparingen die dit oplevert wordt voor een belangrijk
deel uitvoering gegeven aan de taakstelling die op de raden rust in het kader
van het Coalitieakkoord van februari 2007. Op grond van het Coalitieakkoord
dienen zij een efficiencytaakstelling te realiseren van 10% op de personeelsformatie
en de daarbij behorende kosten. De verwachte efficiencyeffecten zijn onvoldoende
om daarnaast ook te kunnen bijdragen aan de taakstelling op het terrein van
programmauitgaven voor de gesubsidieerde rechtsbijstand.2.5 Voordelen van centralisatie van bestuurlijke taken
en gedeconcentreerde uitvoeringDoor naast de centralisatie van bestuurlijke taken en ondersteunende afdelingen,
de structuur van uitvoeringstaken in vijf regiokantoren te behouden worden
enkele voordelen die aan de huidige decentrale structuur verbonden zijn gecontinueerd.
Zo kan met een gedeconcentreerde structuur van elkaar worden geleerd door
ervaringen uit te wisselen en de beste werkmethoden daaruit te kiezen.Het blijft ook mogelijk om door middel van benchmarking de vijf vestigingen
onderling en met andere uitvoeringsorganisaties van de overheid, die grote
aantallen subsidies verstrekken, te vergelijken.Ook biedt de structuur van vijf uitvoeringskantoren mogelijkheden om vanuit
verschillende delen in het land ideeën en ervaringen in te brengen die
samenkomen in één besluitvormingsplatform (het bestuur). Het
onderhouden van lokale netwerken, regionale invulling van het relatiebeheer
en ruimte tot het voeren van een regionaal beleid met betrekking tot de afstemming
van vraag en aanbod kan zo nog steeds (mede) vanuit de vijf uitvoeringskantoren
geschieden. De samenvoeging gaat niet ten koste van de huidige regionale herkenbaarheid
en profilering.2.6 SamenvattingSamenvattend biedt de bestuurlijke centralisatie van de raden de volgende
voordelen:– Vergroting van de slagkracht in beleid en innovatie. Daardoor
kan sneller en efficiënter tot besluitvorming worden gekomen en kan beter
geanticipeerd worden op ontwikkelingen in de vraag- en aanbodzijde van gesubsidieerde
rechtsbijstand.– Versterking van de eenduidigheid in beleidsvorming en uitvoering.
Dit bevordert onder meer de rechtseenheid en rechtsgelijkheid voor rechtzoekenden
en rechtsbijstandverleners.– Versterking van de efficiency in het bestuur, het toezicht en
de bedrijfsvoering. Hiermee worden ook kosten op de uitvoering bespaard.De samenvoeging van de raden dient hiermee zowel belangen van rechtzoekenden,
van rechtsbijstandverleners als van (andere) ketenpartners binnen het stelsel
van gesubsidieerde rechtsbijstand. De kwaliteit van de dienstverlening door
de raden en de toegang tot het recht kan worden verbeterd, terwijl de belangrijke
maatschappelijke positie die het stelsel inneemt behouden blijft. Bovendien
kunnen kosten worden bespaard, waarmee wordt bijgedragen aan de realisering
van de taakstelling die aan zelfstandig bestuursorganen is opgelegd. De bovengenoemde
voordelen zijn van dien aard dat de samenvoeging van de raden wenselijk wordt
geacht. Hierin voorziet het onderhavige wetsvoorstel.3. Status als zelfstandig bestuursorgaan met rechtspersoonlijkheid3.1 AlgemeenOp dit moment vormen de huidige vijf raden voor rechtsbijstand ieder afzonderlijk
een zelfstandig bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid. Zij kennen
geen afzonderlijke organen, maar bestaan ieder uit negen leden. Onder iedere
raad ressorteert een bureau met aan het hoofd een directeur. De medewerkers,
die de werkzaamheden van de raden uitvoeren, zijn in dienst bij de vijf bureau’s
van de vijf raden.De nieuwe raad voor de rechtsbijstand is evenals de huidige vijf raden
een publiekrechtelijke rechtspersoon, met eigen rechtspersoonlijkheid. De
raad zal derhalve geen deel uitmaken van de Staat der Nederlanden, maar heeft
een eigen vermogensrechtelijke positie. Aan het bestuur wordt de taak opgedragen
zoals omschreven in afdeling 2 van hoofdstuk II van de Wrb: de organisatie
en de verlening van rechtsbijstand, alsmede de organisatie, de uitvoering
en het gebruik van rechtsbijstand. De nieuwe raad bestaat uit twee organen:
een bestuur en een raad van advies. Het bestuur staat aan het hoofd van de
raad voor rechtsbijstand en vertegenwoordigt daartoe de raad in en buiten
rechte (artikel 3, eerste lid). De raad van advies ziet toe op de algemene
gang van zaken binnen de raad en kan de minister daarover adviseren. De raad
van advies verstrekt de minister desgevraagd de nodige inlichtingen over de
gang van zaken. Daartoe is artikel 20 van de Kaderwet van overeenkomstige
toepassing verklaard zowel in de verhouding van het bestuur tot de raad van
advies als in de verhouding van de raad van advies tot de minister (artikel
4, derde lid, en artikel 5, eerste lid). Hiermee is bepaald dat het bestuur
de raad van advies van alle voor de uitoefening van diens taak nodige informatie
voorziet en dat de minister voor de uitoefening van zijn taak benodigde inlichtingen
wordt voorzien door zowel het bestuur als de raad van advies.3.2 Wenselijkheid continuering status als zelfstandig
bestuursorgaanHet is wenselijk de status van zelfstandig bestuursorgaan te continueren.
Het bestuur staat aan het hoofd van de raad en heeft daarmee de status van
zelfstandig bestuursorgaan als bedoeld in de Kaderwet. Het doel van deze status
is de organisatie van de rechtsbijstand en de verstrekking van financiële
middelen aan rechtzoekenden op afstand te plaatsen van de verantwoordelijkheid
van de minister voor in het bijzonder de strafvervolging maar ook voor de
rechtshandhaving en de rechtspleging. De minister is door de continuering
van de status van zelfstandig bestuursorgaan niet verantwoordelijk voor de
besluitvorming in een individueel geval van verlening van rechtsbijstand.
Dit betekent ook dat de minister de besluitvorming door het bestuur van de
raad voor rechtsbijstand in een individueel geval niet rechtstreeks kan beïnvloeden.
Uiteraard sluit dit niet uit dat een bijstelling van regelgeving bijvoorbeeld
door het vaststellen van een beleidsregel in de zin van artikel 21 van de
Kaderwet een individuele zaak wel kan raken. Door het onderscheid tussen de
verantwoordelijkheid van de minister voor algemeen beleid en de verantwoordelijkheid
van het bestuur van de raad voor rechtsbijstand voor individuele gevallen
wordt een schijn van belangenverstrengeling bij de verlening van rechtsbijstand
vermeden.Een tweede bijkomende reden om de status van zelfstandig bestuursorgaan
te continueren is dat het bestuur van de raad in een groot aantal individuele
gevallen rechtsbijstand verstrekt, zoals het verlenen van eerstelijns rechtshulp
aan iedere burger die toegang tot het recht zoekt alsmede – in geval
van verdergaande rechtsbijstand – de besluitvorming over enerzijds het
verlenen van toevoegingen van rechtsbijstandverleners en mediators en anderzijds
het vaststellen van de vergoedingen die bij deze toevoegingen
horen. Het gaat op jaarbasis om ca. € 400 mln1. Het verstrekken van rechtsbijstand in individuele gevallen uit de
openbare middelen is een publiekrechtelijke bevoegdheid. Het bestuur van de
raad bepaalt niet alleen of de betrokken rechtzoekenden en rechtsbijstandverleners
door toevoeging van een rechtsbijstandverlener op rechtsbijstand aanspraak
kunnen maken maar het bestuur van de raad bepaalt ook de hoogte van de vergoeding
voor de betrokken rechtsbijstandverlener. Het bestuur van de raad oefent met
deze taakopdracht openbaar gezag uit en is slechts op de in de Kaderwet bepaalde
wijze verantwoording schuldig aan de minister. Het bestuur van de raad is
niet hiërarchisch ondergeschikt aan de minister. De taken worden verricht
op grond van eigen, rechtstreeks aan de Wet op de rechtsbijstand en de Kaderwet
ontleende bevoegdheden.3.3 Toepassing van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
op het bestuurDe Kaderwet zelfstandige bestuursorganen geeft een wettelijk kader waaraan
regelingen met betrekking tot zelfstandig bestuursorganen moeten voldoen.
De toepasselijkheid van de Kaderwet vloeit voort uit de artikelen 1 en 2 van
de Kaderwet. Op zelfstandig bestuursorganen die reeds waren ingesteld vóór
de inwerkingtreding van de Kaderwet is die wet slechts van toepassing indien
de wet waarbij het betrokken zelfstandig bestuursorgaan is ingesteld, daarin
expliciet voorziet. Weliswaar worden de taken van de huidige raden voortgezet
door de nieuw in te richten raad, doch met het onderhavige wetsvoorstel wordt
een geheel nieuw zelfstandig bestuursorgaan in het leven geroepen, zodat de
Kaderwet hierop al van rechtswege van toepassing is. Dit brengt onder meer
mee dat de bepalingen in de Kaderwet die betrekking hebben op publiekrechtelijk
vormgegeven zelfstandig bestuursorganen, die geen onderdeel zijn van de staat,
in beginsel automatisch van toepassing zijn, tenzij in dit wetsvoorstel hiervan
wordt afgeweken.Deze automatische toepassing heeft onder meer betrekking op artikelen
in de Kaderwet die voorzien in instrumenten voor de minister om sturing uit
te oefenen op het bestuur.Dit betekent allereerst dat de minister het bestuur benoemt, schorst of
ontslaat. In artikel 12, tweede lid, van de Kaderwet is geregeld dat schorsing
en ontslag slechts plaats vindt wegens ongeschiktheid of onbekwaamheid voor
de vervulde functie dan wel wegens andere zwaarwegende in de persoon van de
betrokkene gelegen redenen. Hieronder kunnen onder meer vallen de ondercuratelestelling,
het faillissement, een schuldsanering of veroordeling wegens een misdrijf
van het betrokken lid van het bestuur.Naast de bovengenoemde bepalingen heeft de automatische toepassing van
de Kaderwet ook tot gevolg dat de in die wet opgenomen voorschriften over
de vervulling van nevenfuncties door leden van het bestuur (artikel 13 van
de Kaderwet) van toepassing zijn. Zij mogen geen nevenfuncties bekleden die
ongewenst zijn met het oog op een goede vervulling van de functie of de handhaving
van de vertrouwelijkheid of het vertrouwen daarin. Het voornemen tot aanvaarden
van een nevenfunctie, anders dan uit hoofde van de functie bij de raad, moet
aan de minister worden gemeld. Deze nevenfuncties moeten bovendien worden
openbaar gemaakt door het ter inzage leggen van een opgave ervan bij de raad
en bij de minister. Op grond van artikel 19 van de Kaderwet moet het bestuur
ook voldoen aan de daar genoemde kwaliteitseisen. Zo moet worden toegezien
op een tijdige voorbereiding en uitvoering, de kwaliteit van de daarbij gebruikte
procedures en de zorgvuldige behandeling van bezwaarschriften en klachten
die worden ontvangen. Voorts bepaalt artikel 41 van de Kaderwet dat het bestuur
moet zorgdragen voor de nodige technische en organisatorische voorzieningen
ter beveiliging van zijn gegevens tegen verlies of aantasting
en tegen onbevoegde kennisneming, wijziging en verstrekking van die gegevens.De verlening van rechtsbijstand wordt uitgevoerd met besteding van publieke
middelen. Het bestuur legt daarover publiekelijk verantwoording af door vooraf
een activiteitenplan en een begroting te overleggen en achteraf te voorzien
in een jaarrekening en activiteitenverslag. Dit is geregeld met het bepaalde
in het voorgestelde nieuwe vierde lid van artikel 42 van de Wrb en hoofdstuk
4 van de Kaderwet. In dit hoofdstuk van de Kaderwet is de sturingsrelatie
tussen de minister en het zelfstandig bestuursorgaan ten aanzien van de financiële
verantwoording tot uitdrukking gebracht. Het gaat met name om het bepaalde
in hoofdstuk 4, afdeling 1, van de Kaderwet voor zover deze bepalingen betrekking
hebben op publiekrechtelijke zelfstandig bestuursorganen met eigen rechtspersoonlijkheid,
en hoofdstuk 4, afdeling 2, van de Kaderwet. Dit betekent onder meer dat het
bestuur jaarlijks een begroting voor het daaropvolgende jaar aan de minister
moet zenden (artikel 26 van de Kaderwet). Het besluit tot vaststelling van
de begroting behoeft de goedkeuring van de minister (artikel 29 van de Kaderwet).
Tegelijkertijd met het jaarverslag moet ook een jaarrekening bij de minister
worden ingediend (artikel 34 van de Kaderwet), die zoveel mogelijk moet worden
ingericht conform titel 9 van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek (artikel 35
van de Kaderwet), zodat in de praktijk bij de jaarverslaggevingsverplichtingen
van de nieuwe raad uitvoering zal worden gegeven aan titel 9 van Boek 2 BW.
Bovendien is naast artikel 35 van de Kaderwet, artikel 4:75 van de Algemene
wet bestuursrecht van toepassing op grond waarvan bij de subsidieverlening
een jaarrekening verplicht kan worden gesteld. In aanvulling op die bepalingen
voorziet artikel 42a van de wet erin dat bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur kan worden bepaald aan welke jaarverslaggevingsverplichtingen
van titel 9 van Boek 2 BW door de nieuwe raad gevolg moet worden gegeven en
aan welke dat niet hoeft, omdat dit in de praktijk niet mogelijk of ondoelmatig
is. Op grond van artikel 29 van de Kaderwet behoeft de begroting de goedkeuring
van de minister, alvorens deze kan worden vastgesteld. Met artikel I, onderdeel
S, wordt in artikel 42 van de Wrb bepaald op welke wijze een goedkeuring wordt
gegeven.Naast de begroting heeft de minister andere middelen om het bestuur bij
te sturen. Zo bepaalt artikel 32 van de Kaderwet dat de minister het bestuur
kan verplichten voorafgaande instemming te vragen. Voorts kan de minister
aan het bestuur algemene aanwijzingen (beleidsregels) geven met betrekking
tot de taakuitoefening en kan de minister zo nodig een door het bestuursorgaan
genomen besluit vernietigen. Deze bevoegdheden zijn de minister toegekend
in de artikel 21, respectievelijk 22, van de Kaderwet. Op grond van artikel
23 van de Kaderwet kan de minister bij het bestuur de door hem noodzakelijk
geachte voorzieningen treffen wanneer deze naar het oordeel van de minister
zijn taken ernstig verwaarloost. Deze voorzieningen kunnen, spoedgevallen
uitgezonderd, niet eerder worden getroffen dan nadat het bestuur in de gelegenheid
is gesteld om binnen een door de minister te stellen redelijke termijn alsnog
zijn taken naar behoren uit te voeren. In geval de minister voorzieningen
treft, moet hij daarvan de beide kamers der Staten-Generaal onverwijld in
kennis stellen.Voorts dient het bestuur op grond van artikel 18 juncto artikel 43 van
de Kaderwet vanaf 2010 jaarlijks vóór 15 maart een
jaarverslag op te stellen. In de jaren vóór 2010 moet het jaarverslag
uiterlijk op 1 juli zijn opgesteld. Het jaarverslag beschrijft de taakuitoefening
en het gevoerde beleid, onder meer ten aanzien van de kwaliteitszorg. Het
verslag moet aan de minister en beide kamers der Staten-Generaal worden gezonden.
Een ander sturingsinstrument is gelegen in artikel 20 van de Kaderwet. Op
grond van deze bepaling moet het bestuur desgevraagd aan de minister alle
voor diens taak benodigde inlichtingen verschaffen. De minister kan inzage
vorderen van alle zakelijke gegevens en bescheiden, indien dat voor
de vervulling van zijn taak redelijkerwijs nodig is. Zodoende kan de minister
de inlichtingen verkrijgen die nodig zijn om verantwoording af te leggen aan
de Staten-Generaal. De minister kan alleen goed toezicht houden op het bestuur
wanneer gewaarborgd is dat hij over voldoende verantwoordingsinformatie beschikt.
Het bestuur krijgt in artikel 4, derde lid (nieuw), van de Wrb de verplichting
eveneens aan de raad van advies de nodige informatie te verstrekken, zodat
de raad van advies zijn taak kan vervullen.Het bestuur bepaalt welke informatie vertrouwelijk is (artikel 20, tweede
lid, Kaderwet). Onder vertrouwelijke informatie valt onder meer informatie
die op een individueel verzoek tot rechtsbijstand herleidbaar is.3.4 De raad van adviesDe raad voor rechtsbijstand bestaat naast het bestuur uit een raad van
advies. De raad van advies heeft tot taak toe te zien op alle werkzaamheden
van het bestuur en op de algemene gang van zaken binnen de raad voor rechtsbijstand.
De raad van advies heeft inzage in alle zakelijke gegevens en bescheiden (artikelen
4, derde lid en 6 (nieuw) van de Wrb). Hiermee heeft de raad van advies een
eigen bij wet geattribueerde bevoegdheid. De raad van advies is derhalve niet
hiërarchisch ondergeschikt aan de minister.Niettemin is de Kaderwet niet rechtstreeks van toepassing op de raad van
advies. Hoewel de raad van advies een orgaan is van een rechtspersoon die
krachtens publiekrecht is ingesteld als bedoeld in artikel 1:1, eerste lid,
onderdeel a, van de Algemene wet bestuursrecht, is de raad van advies niet
met openbaar gezag bekleed als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Kaderwet.
De raad van advies neemt namelijk geen beslissingen die een rechtshandeling
inhouden, zoals besluiten als bedoeld in artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht.
De raad van advies verricht ook geen andere handelingen die kunnen leiden
tot wijziging in een rechtstoestand. De raad van advies is derhalve geen zelfstandig
bestuursorgaan in de zin van artikel 1, onderdeel a, van de Kaderwet.Niettemin is met het oog op de ministeriële verantwoordelijkheid
een aantal bepalingen uit de Kaderwet van overeenkomstige toepassing verklaard
op de raad van advies (Artikel I, onderdeel B, van het wetsvoorstel inzake
artikel 5, eerste lid (nieuw) van de Wrb). Het gaat om de volgende bepalingen:1. Artikel 9 van de Kaderwet. Met de van overeenkomstige toepassing verklaring
van artikel 9 van de Kaderwet is geregeld dat een lid van de raad van advies
niet tevens een aan de minister ondergeschikte ambtenaar kan zijn. Dit versterkt
de onafhankelijkheid van de raad van advies ten opzichte van de minister,
zodat de raad van advies zich kan richten naar het belang van de raad als
bedoeld in het voorgestelde nieuwe artikel 6, tweede lid.2. Artikel 11 van de Kaderwet. De raad van advies stelt ingevolge artikel
6, derde lid (nieuw) een bestuursreglement op over de werkwijze, procedures
en besluitvorming. Dit bestuursreglement wordt met toepassing van artikel
11 van de Kaderwet door de minister goedgekeurd. De minister kan zijn goedkeuring
slechts onthouden wegens strijd met het recht of op de grond dat het bestuursreglement
naar het oordeel van de minister een goede taakuitoefening door de raad van
advies kan belemmeren. Onder een goede taakuitoefening moet worden verstaan
het toezien op de algemene gang van zaken in de raad (artikel 6, eerste lid
(nieuw) van de Wet op de rechtsbijstand) en het belang van de raad dat ingevolge
artikel 7, eerste lid, van de Wet op de rechtsbijstand is gericht op de organisatie
van alsmede de verlening van rechtsbijstand en mediation, alsmede de bevordering
van mediation (artikel 7, eerste lid, van de Wet op de rechtsbijstand).3. Artikel 12 van de Kaderwet. De minister benoemt, schorst of ontslaat de leden van de raad van advies. In artikel 12, tweede lid, van de
Kaderwet is geregeld dat schorsing en ontslag slechts plaats vindt wegens
ongeschiktheid of onbekwaamheid voor de vervulde functie dan wel wegens andere
zwaarwegende in de persoon van de betrokkene gelegen redenen. Hieronder kunnen
onder meer vallen de ondercuratelestelling, het faillissement, een schuldsanering
of veroordeling wegens een misdrijf van het betrokken lid van de raad van
advies. Een besluit tot schorsing of ontslag is een besluit in de zin van
artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht. Met name wanneer de reden van
de schorsing gelegen is in het onderlinge functioneren van de leden van de
raad kan het wenselijk zijn de leden individueel te horen. Leidraad is daarbij
dat de minister de nodige kennis vergaart omtrent de relevante feiten en de
af te wegen belangen als bedoeld in artikel 3:2 van de Algemene wet bestuursrecht.4. Artikel 13 van de Kaderwet. Hoewel een lid van de raad van advies met
dit lidmaatschap een nevenfunctie vervult, is het ongewenst dat leden van
de raad van advies andere functies bekleden die ongewenst zijn met het oog
op een goede vervulling van deze nevenfunctie of de handhaving van de vertrouwelijkheid
of het vertrouwen daarin. Het voornemen tot aanvaarden van een functie, anders
dan uit hoofde van de functie bij de raad of de hoofdfunctie die het lid bij
zijn aantreden reeds bekleedde, moet aan de minister worden gemeld. Deze nevenfuncties
moeten bovendien worden openbaar gemaakt door het ter inzage leggen van een
opgave ervan bij het bestuur en bij de minister.5. Artikel 14 van de Kaderwet. Dit artikel heeft betrekking op bezoldiging
en schadeloosstelling. Het is echter niet de bedoeling dat de leden van de
raad van advies, gezien de omvang en aard van de werkzaamheden, een bezoldiging
of een schadeloosstelling gaan ontvangen. Met het nieuwe artikel 5, eerste
lid, onderdeel a is in het wetsvoorstel voorzien dat voor de raad van advies
in artikel 14 van de Kaderwet voor de bezoldiging of de schadeloosstelling
vacatiegeld moet worden gelezen.6. Artikel 18 van de Kaderwet. De raad van advies stelt ieder jaar voor
1 juli een jaarverslag op. Om de kosten daarvan te beperken wordt met
het nieuwe artikel 5, eerste lid, onderdeel b aanvullend op de Kaderwet geregeld
dat dit jaarverslag mag worden opgenomen in het algemene jaarverslag dat het
bestuur namens de raad voor rechtsbijstand uitbrengt. Vanaf 2010 zal
dit jaarverslag voor 15 maart aan de minister en de beide kamers der
Staten-Generaal worden toegezonden.7. Artikel 20 van de Kaderwet. De raad van advies verstrekt de minister
alle voor diens taak benodigde inlichtingen. Deze inlichtingen kunnen gaan
over alle aangelegenheden die de raad betreffen. Hiermee wordt een waarborg
ingebouwd voor ruime informatieverstrekking van de raad voor rechtsbijstand
aan de minister. De raad van advies is een bron van informatie en deskundigheid
voor zowel de minister als het bestuur. Het bestuur is door de separate informatiestroom
van de raad van advies aan de minister genoodzaakt het eigen handelen kritisch
te bezien met het oog op de bij wet opgedragen taken en de wijze waarop aan
de uitvoering daarvan leiding wordt gegeven.8. Artikel 21 van de Kaderwet. De minister kan beleidsregels vaststellen
met betrekking tot de taakuitoefening van de raad van advies. Hiermee kan
de minister invloed uitoefenen op de wijze waarop de raad van advies zijn
taak als orgaan van de raad voor rechtsbijstand opvat, zowel wanneer er sprake
is van een te ruime als een te beperkte taakopvatting.9. Artikel 23 van de Kaderwet. Wanneer de raad van advies zijn taak verwaarloost,
kan de minister met toepassing van artikel 23 van de Kaderwet ter vervanging
van het toezicht door de raad van advies op andere wijze voorzien in advisering
over de werkzaamheden van het bestuur.10. Artikelen 39, eerste lid, en 41 van de Kaderwet. De artikelen 39,
eerste lid, en 41 van de Kaderwet gaan over de beoordeling van de doelmatigheid
en doeltreffendheid van het zelfstandig bestuursorgaan eens in de vijf jaar,
respectievelijk de voor de Rijksdienst geldende voorschriften voor de beveiliging
van gegevens. Het is wenselijk dat deze bepalingen op de gehele raad voor
rechtsbijstand van toepassing zijn en niet alleen op het bestuur. Om die reden
zijn deze bepalingen van overeenkomstige toepassing verklaard op de raad van
advies.3.5 De verantwoordelijkheidsverdeling tussen de minister,
de raad van advies en het bestuurDe raad van advies staat niet tussen de minister en het bestuur in, maar
staat het bestuur en de minister met inlichtingen en advies terzijde. Het
is wenselijk dat het bestuur de minister zelf informeert op de momenten waarop
het bestuur dat nodig oordeelt. Dit doet geen afbreuk aan de bevoegdheid van
de raad van advies om inlichtingen te ontvangen of aan de bevoegdheid van
de minister om zich door de raad van advies te laten informeren.Hoewel de minister op grond van de Kaderwet een groot aantal bevoegdheden
ten opzichte van het bestuur van de raad voor rechtsbijstand heeft, ligt het
voor de hand dat de minister bij de voorbereiding van besluiten waar nodig
gebruik maakt van de expertise, de deskundigheid en de positie van de raad
van advies. De raad van advies zal immers, nog meer dan de minister, constant
voeling houden met hetgeen zich binnen de raad voor rechtsbijstand voordoet.
De besluitvorming door de minister zal doorgaans ook des te zorgvuldiger plaatsvinden
indien hij de raad van advies daarbij op enige wijze betrekt.Wanneer de minister het nodig oordeelt, zal hij advies vragen aan de raad
van advies. De raad van advies is in een dergelijk geval tevens een adviseur
als bedoeld in artikel 3:5, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht.
Dit betekent dat de minister, voordat een besluit wordt genomen, aan de raad
van advies een termijn geeft waarbinnen de taak naar behoren kan worden vervuld
(artikel 3:6, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht). Mocht in een
bepaald geval de raad van advies niet tijdig advies uitbrengen, dan staat
het enkele ontbreken daarvan niet in de weg aan het nemen van een besluit
(artikel 3:6, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht).De positie van de raad van advies is anders, indien de minister in een
spoedeisend geval noodzakelijke voorzieningen moet treffen vanwege taakverwaarlozing
door het bestuur (artikel 23 van de Kaderwet). De minister kan zich in een
dergelijk geval beperken tot een, voor zover dit in verband met de noodzakelijkheid
van de treffen voorziening mogelijk is, horen van de raad van advies. De raad
van advies is in een dergelijk geval namelijk geen adviseur in de zin van
afdeling 3.3 van de Algemene wet bestuursrecht, omdat de raad van advies als
orgaan van de raad voor rechtsbijstand medebetrokken is bij de taakverwaarlozing,
waarvoor de minister verantwoordelijk is. Artikel 3:5, eerste lid, van de
Algemene wet bestuursrecht staat in een dergelijk geval toepassing van de
bepalingen over advies als bedoeld in afdeling 3.3 van de Algemene wet bestuursrecht
in de weg.3.6 Het subsidiekaderDe toepassing van de Kaderwet heeft voorts gevolgen voor het in hoofdstuk
V, afdeling III, van de Wet op de rechtsbijstand beschreven subsidiekader.
In deze afdeling is thans voor de bestaande vijf raden voor de rechtsbijstand
afdeling 4.2.8. van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing verklaard.
Afdeling 4.2.8. van de Algemene wet bestuursrecht bevat een gedetailleerd
subsidiestelsel voor de subsidiëring per boekjaar van rechtspersonen.
In artikel 42 van de Wet op de rechtsbijstand is dit stelsel van toepassing
verklaard op de thans bestaande raden voor de rechtsbijstand. Dit stelsel
biedt met de Kaderwet vergelijkbare waarborgen voor financieel toezicht op
de raad voor rechtsbijstand en biedt zelfs aanvullende sturingsmogelijkheden,
maar sluit in terminologie niet geheel bij de Kaderwet aan. Er zijn thans
geen redenen om dit subsidiestelsel ingrijpend te wijzigen, daarom is met
de wijziging in artikel I, onderdeel S, een voorziening getroffen waarmee
het bestaande subsidiestelsel in stand kan blijven zonder afbreuk te doen
aan hetgeen in de Kaderwet is bepaald.De toepasselijkheid van de Kaderwet brengt tot slot mee dat de wet mede
door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zal worden
gecontraseigneerd (artikel 6 van de Kaderwet).4. Continuïteit in de taken van de raad4.1 Continuering van de bestaande takenDe taken van het bestuur zijn in artikel 7 van de Wet op de rechtsbijstand
geregeld. Met de voorgestelde wijziging van artikel 7, tweede lid, kan het
bestuur ervoor zorgdragen dat het personeel van de raad dat meer beleidsmatige
en ondersteunende werkzaamheden verricht fysiek centraal gepositioneerd wordt
bij het hoofdkantoor van de raad, dat in Utrecht gevestigd zal worden. De
taken die bij het hoofdkantoor worden ondergebracht zijn onder meer: het toezicht,
het bestuur en het bepalen van de strategie, het personeelsbeleid, het systeem
en de normen voor de interne kwaliteitszorg, het ontwikkelen van kaders voor
de werkprocessen en beleid en innovatie op landelijk niveau, de landelijke
externe presentatie en het onderhouden van de relatie met landelijke vertegenwoordigers
van ketenpartners en de rijksoverheid, de financiële planning en controle,
en het beleid ten aanzien van ICT-voorzieningen.Het primaire uitvoeringsproces wordt ondergebracht bij de vijf uitvoeringskantoren
van de raad. Het gaat hierbij met name om de verlening van toevoegingen aan
rechtzoekenden, het vaststellen van declaraties van rechtsbijstandverleners
en de uitbetaling van vergoedingen aan rechtsbijstandverleners. De uitvoeringskantoren
zullen ook zorg moeten besteden aan de eigen kwaliteitszorg in het primaire
proces. Daarnaast zullen de uitvoeringskantoren – binnen de door de
raad te stellen kaders – ruimte krijgen voor het voeren van decentraal
beleid, zodat het regionale aanbod van rechtsbijstand zo goed mogelijk kan
worden afgestemd op de regionale vraag.4.2 Rechtspositie van het personeel van de raadOp dit moment worden op grond van het huidige artikel 11 van de Wet op
de rechtsbijstand de directeur, de plaatsvervangend directeur en de overige
personeelsleden van de onder de raden voor rechtsbijstand ressorterende bureaus
rechtsbijstandvoorziening in dienst genomen op basis van arbeidsovereenkomsten
naar burgerlijk recht. Op deze overeenkomsten zijn de bepalingen van titel
10 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek en artikel 6 van het Buitengewoon
besluit Arbeidsverhoudingen 1945 van toepassing. Met de inwerkingtreding van
het onderhavige wetsvoorstel houden de bureaus op te bestaan en wordt het
personeel in de toekomst in dienst genomen bij de nieuwe raad. Mede om die
reden is het van belang dat de raad eigen rechtspersoonlijkheid heeft en met
de personeelsleden arbeidsovereenkomsten kan aangaan. Met de inwerkingtreding
van dit wetsvoorstel gaat het huidige personeel van de bureaus over naar de
nieuwe raad. Zie daartoe het voorgestelde overgangsrecht in artikel II van
dit wetsvoorstel.Vanuit het oogpunt van continuïteit zal – in afwijking van
artikel 15 van de Kaderwet – het personeel van de nieuwe
raad, evenals dat van de huidige bureaus, in dienst worden genomen op basis
van een arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht. Op het personeel van de
raad blijft de huidige eigen CAO rechtsbijstand van toepassing. Dit voorkomt
de vaststelling van een onnodige rechtspositionele overgang van de huidige
arbeidsovereenkomsten naar rechtspositieregels die gelden voor bij de ministeries
aangestelde ambtenaren en de daarmee gepaard gaande transformatiekosten.Zoals aangegeven in paragraaf 2.4 leidt de samenvoeging van de raden
tot een efficiencyverbetering. Het deel van de formatie waar de centralisatie
betrekking op heeft bestaat thans uit 87 fte en zal op 1 januari 2011
bestaan uit over 71 fte. In het eerste jaar van de start van de samenvoeging
(2009) kan reeds een deel van de reductie worden gerealiseerd (ruim 9 fte).
De aan het eind van de reorganisatie op 1 januari 2011 verwachte reductie
bedraagt ruim 16 fte’s. Hiermee wordt een deel van beoogde personeelsreductie
van de efficiencytaakstelling gerealiseerd. De efficiencytaakstelling wordt
verder ingevuld met maatregelen die indirect samenhangen met de centralisatie
zoals het stroomlijnen van werkprocessen en de aanpassing van het (ICT-)systeem.5. Financiële gevolgen, bedrijfseffecten en
(administratieve) lastenIn het ondernemingsplan 2009–2010 voor de raad voor rechtsbijstand
zijn de volgende financiële gevolgen beschreven: In het eerste jaar van
de samenvoeging van de raden voor rechtsbijstand zal de besparing op de uitgaven
per saldo circa € 0,3 mln. bedragen. De besparing zal oplopen tot
circa € 1,4 mln. vanaf het jaar 2012.De frictiekosten (kosten als gevolg van de samenvoeging van de raden)
bedragen incidenteel in totaal circa € 4,1 mln. en worden met name
veroorzaakt door kosten die samenhangen met de personeelsreductie.Op particulieren en bedrijven zal dit wetsvoorstel met de nieuwe inrichting
van de raad voor rechtsbijstand geen effect hebben. De uitvoering zal als
zodanig niet veranderen zodat er ook geen wijziging in de administratieve
lasten is.6. AdviezenDe raden voor rechtsbijstand zijn over het wetsvoorstel geconsulteerd.
De Nederlandse Orde van Advocaten is geïnformeerd en desgewenst de gelegenheid
geboden te reageren.Op 8 augustus 2008 is van de vijf raden voor rechtsbijstand gezamenlijk
een advies ontvangen inzake het onderhavige wetsvoorstel.1 De raden spreken hun tevredenheid uit over de snelle wijze waarop
uitvoering is gegeven aan het opstellen van het wetsvoorstel en spreken hun
vertrouwen uit in een tijdige indiening. De raden hebben een achttal opmerkingen.1. Bij de raden is er enige onduidelijkheid over de hiërarchische
lijn tussen de minister en de nieuwe raad voor rechtsbijstand. Uit de door
de raden aangehaalde passage in paragraaf 3.2 «De raad is niet
hiërarchisch ondergeschikt aan de Minister van Justitie» concluderen
de raden dat het bestuur van de raad een zelfstandig bestuursorgaan is en
de raad van advies2 niet. Een nadere toelichting
wordt op prijs gesteld.Wellicht bestaat er bij de raden enig misverstand over het begrip zelfstandig
bestuursorgaan. Door de instelling van een zelfstandig bestuursorgaan, in
dit geval het bestuur van de raad voor rechtsbijstand, attribueert de wetgever
rechtstreeks bevoegdheden aan het betrokken orgaan. Er is tussen het bestuur
van de raad voor rechtsbijstand en de minister dan ook geen sprake van een
hiërarchische verhouding. Om niettemin de ministeriële verantwoordelijkheid
tot zijn recht te kunnen laten komen zijn in de Kaderwet voorzieningen
opgenomen aan de hand waarvan de minister zijn verantwoordelijkheid kan nemen.
De conclusie van de raden dat het bestuur van de raad een zelfstandig bestuursorgaan
is en de raad van advies niet is in overeenstemming met artikel I, onderdeel
B, artikelen 2 (nieuw) en 3 (nieuw) van het wetsvoorstel. Paragraaf 3.2,
laatste alinea, van deze toelichting is bijgesteld om dit beter tot uitdrukking
te brengen. Daarbij moet worden aangetekend dat ook de raad van advies niet
hiërarchisch ondergeschikt is aan de minister. Immers ook de raad van
advies heeft een eigen aan de raad van advies geattribueerde bevoegdheid in
de artikelen 4, derde lid, en 6 (nieuw). Paragraaf 3.4, eerste alinea,
van deze toelichting is bijgesteld om dit beter tot uitdrukking te brengen.2. De raden verzoeken voorts om het aantal leden van de raad van advies1 dat in artikel 5, tweede lid, is gesteld op vijf naar
zeven uit te breiden. De raden voeren daartoe aan dat de raad van advies1 een brede functie heeft.De functie van de raad van advies is niet zo breed als de raden suggereren.
De functie van de raad van advies richt zich op het functioneren van de raad
voor rechtsbijstand. Artikel I, onderdeel B, artikelen 4, derde lid, en 6
(nieuw) van het wetsvoorstel voorzien daartoe in een toezichtbevoegdheid.
Een ruimere taakopdracht is er aan de raad van advies niet gegeven. Dit is
ook niet wenselijk omdat een dergelijke opdracht aanleiding zou kunnen zijn
om te veronderstellen dat de raad van advies een adviesorgaan van de regering
is. Dit zou niet in overeenstemming zijn met de Kaderwet adviescolleges. Voorts
is er gezien de beperkte beleidsvrijheid van de raad voor rechtsbijstand bij
de door een subsidierelatie gebonden taakuitoefening van het bestuur geen
enkele reden te veronderstellen dat om reden van toezicht een groter aantal
leden nodig is. Het aantal van vijf leden is vooralsnog voldoende om de in
het wetsvoorstel opgenomen advisering ten aanzien van een bestuur met ten
hoogste drie leden naar behoren te kunnen uitvoeren.3. De raden stellen dat het vanuit principes van good governance heel
goed zou passen als er een vertegenwoordiging vanuit gremia zoals de Nederlandse
Orde van Advocaten, mediators, Rechterlijke Macht of Openbaar Ministerie in
de raad van advies1 zou worden opgenomen.Een groep van 12 zelfstandige bestuursorganen, de handvestgroep Publiek
verantwoorden, heeft in oktober 2005 de Code goed bestuur uitvoeringsorganisaties2 vastgesteld. In de code is een nadere uitwerking gegeven
van algemene uitgangspunten die voor een deel in de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen wettelijk zijn vastgelegd. In onderdeel 4.2 van de code is
opgenomen dat een raad van toezicht zodanig is samengesteld dat de leden ten
opzichte van elkaar, het bestuur, de minister en welk deelbelang dan ook onafhankelijk
en kritisch kunnen opereren.De raad van advies als orgaan van de raad voor rechtsbijstand vervult
een rol bij het toezicht. Het is dan ook wenselijk dat de raad van advies
een onafhankelijke rol vervult. Een vertegenwoordiging in de raad van advies
door de genoemde organisaties is niet onafhankelijk en is derhalve niet in
overeenstemming met de Code goed bestuur uitvoeringsorganisaties. Dit betekent
dat in de raad van advies geen vertegenwoordigers namens de door de raden
genoemde organisaties zitting kunnen nemen. Dit zou namelijk de onafhankelijkheid
van de raad voor toezicht schaden. Het vorengaande betekent niet dat er geen
advocaten of mediators in de raad van advies opgenomen kunnen worden. Dit
kan zelfs wenselijk zijn voor de bevordering van het draagvlak bij de aan
het stelsel deelnemende beroepsgroep dan wel voor het delen van kennis en
deskundigheid inzake de uitvoeringspraktijk.4. De raden merken over de toelichting bij artikel 5 op dat de leden van de raad van advies1 geen hoofdfunctie
vervullen. De raden vragen zich af of er echt behoefte bestaat aan een bepaling
inzake nevenfuncties.Artikel 13 van de Kaderwet is van overeenkomstige toepassing verklaard
op de raad van advies. Dit betekent dat andere functies dan het lidmaatschap
van de raad van advies bij de minister moeten worden gemeld en openbaar gemaakt
door terinzagelegging bij de raad en bij de minister. Nu het lidmaatschap
van de raad van advies geen voltijdsfunctie is, zou er verwarring kunnen bestaan
over het begrip nevenfunctie. Om deze verwarring te voorkomen is de toelichting
bij artikel 5 aangepast. Het in artikel 5 (nieuw) bepaalde inzake de van overeenkomstige
toepassing van artikel 13 van de Kaderwet is als zodanig gehandhaafd. Het
is het met het oog op onafhankelijkheid van de raad van advies en transparant
bestuur wenselijk dat de leden van de raad van advies evenals de leden van
het bestuur van de raad andere door hun uitgeoefende functies melden bij de
minister en dat daarvan bij de raad en de minister een lijst ter inzage ligt.5. Volgens de raden verdient het de voorkeur als uit artikel 6, eerste
lid, nadrukkelijker blijkt dat de raad van advies1
ook actief kan adviseren over de bredere taakstelling ten aanzien van het
stelsel van gesubsidieerde rechtsbijstand en niet alleen over de algemene
gang van zaken in de raad voor rechtsbijstand. De raden merken voorts op dat
de raad van advies1 betrokken moet worden bij
de benoeming van leden van het bestuur van de raad.De raad van advies kan de minister adviseren over de algemene gang van
zaken in de raad. Het gaat in dat verband mede om het stelsel van gesubsidieerde
rechtsbijstand zoals dat door de raad voor rechtsbijstand wordt uitgevoerd.
Zoals hiervoor uiteengezet is het niet wenselijk dat de raad van advies een
adviesfunctie inzake het door de regering te voeren beleid bij de rechtsbijstand
verkrijgt. Het is voorts niet wenselijk de minister op te dragen dat de raad
van advies bij de benoeming betrokken moet worden. Een minister zal in het
algemeen vanuit het oogmerk van fatsoenlijke besluitvorming en deskundige
advisering de raad van advies zijn mening vragen. Een verplichting daartoe
is in strijd met de Kaderwet.6. De raden wijzen op een passage in de toelichting bij de artikelen 5
en 6 over de benoeming van de raad van advies1:«De raad van toezicht kan zelf invloed uitoefenen op zijn samenstelling
door het doen van een aanbeveling aan de minister. Om de minister enige keuzevrijheid
te laten, is een aanbeveling van ten minste twee personen wenselijk. Indien
de minister een dergelijke aanbeveling wenselijk acht, is afdeling 3.3 van
de Algemene wet bestuursrecht van toepassing en krijgt de raad van toezicht
de gelegenheid om binnen een redelijke termijn advies uit te brengen. De minister
is op geen enkele wijze gehouden om de door de raad van toezicht aanbevolen
persoon te benoemen».De raden merken over deze passage op dat een voordracht van twee personen
voor een vacature in de raad van advies1 –
naar ervaringen in het openbaar bestuur leren – in de praktijk onvoldoende
werkt. De zinsnede «de minister is op geen enkele wijze...» kan
naar de mening van de raden neutraler worden geformuleerd.Het doel en de strekking van de Kaderwet is kort gezegd; harmonisatie
van het organisatierecht voor zelfstandige bestuursorganen en regeling van
het primaat van de politiek. Een voorstel tot benoeming van slechts één
persoon brengt de minister in een situatie waarin slechts tot ja of nee kan
worden besloten. Een dergelijke situatie kan worden voorkomen door een fatsoenlijke
benoemingsprocedure en overleg daarover. Met de door de raden aangehaalde
toelichting bij de artikelen 5 en 6 is aangegeven waarmee bij een benoemingsprocedure
rekening gehouden moet worden. Met de bewoording «op geen enkele wijze»
is aangegeven dat er geen enkele belemmering voor de minister
is om een andere persoon te benoemen. Zo is de minister niet gehouden om de
benoeming van een andere persoon dan door de raad van advies voorgesteld te
motiveren. Niettemin zal een minister bij een fatsoenlijke benoemingsprocedure
met de opmerkingen van een raad van advies rekening houden. In juridische
zin bestaat daartoe echter geen enkele verplichting.7. De raden merken op dat in het wetsontwerp terecht veel aandacht is
voor de verantwoordingsprocessen, in het bijzonder de verantwoordingsprocessen
tussen de minister en (het bestuur van, red.) de raad. De raden stellen voor
ook de verantwoordingsprocessen van de raad naar de burger toe in beeld te
brengen.Met het wetsvoorstel wordt het bestuur van de raden voor de rechtsbijstand
gecentraliseerd en in overeenstemming gebracht met de Kaderwet. De raad voor
rechtsbijstand legt verantwoording af aan de minister en in het verlengde
daarvan aan de Staten-Generaal. Voorzover met de opmerking van de raden wordt
bedoeld dat de raad voor rechtsbijstand open en transparant moet zijn naar
burgers over de uitvoering van zijn taken, onderschrijf ik dat. Dit wetsvoorstel
heeft echter geen betrekking op de relatie tussen burgers en de raad voor
rechtsbijstand. Deze toelichting is dan ook niet de plaats om aan die relatie
een beschouwing te wijden.8. De raden merken voorts op dat de in de toelichting genoemde bedragen
niet met elkaar overeenstemmen en dat nog overleg plaats vindt over de hoogte
van de frictiekosten.De bedragen zijn met elkaar in overeenstemming gebracht en over de frictiekosten
is overeenstemming bereikt.ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTINGArtikel IOnderdeel A (artikel 1, eerste lid, Wet op de rechtsbijstand)Met het ongewijzigd opnieuw vaststellen van de bestaande en bij andere
wetsvoorstellen voorgenomen bepalingen in artikel 1, eerste lid, zijn samenhangbepalingen
met het bij koninklijke boodschap van 24 januari 2006 ingediende voorstel
van wet Wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende herijking van de
verlening van rechtsbijstand door de raden voor rechtsbijstand en de invoering
van een lichte adviestoevoeging, alsmede de regeling van de vergoeding van
conflictbemiddeling 30 436 en met het bij koninklijke boodschap van 29 augustus
2008 ingediende voorstel van wet tot Wijziging van een aantal wetten in verband
met de invoering van een basis registratie inkomen (Aanpassingwet basisregistratie
inkomen) 31 566, vermeden. Het eerste lid wordt hiermee in overeenstemming
gebracht met de meest recente bijstelling van aanwijzing 100 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving.Voorts worden bij artikel 1, eerste lid, Wrb definities van het bestuur,
de raad van advies en de Kaderwet ingevoegd in verband met de nieuwe instelling
van één raad voor de rechtsbijstand, die twee organen heeft:
het bestuur en de raad van advies alsmede de toepassing van de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen.Onderdeel B en onderdeel C, eerste lid (nieuwe Afdeling
1 van Hoofdstuk II Wet op de rechtsbijstand en artikel 7, eerste lid)Artikel 2 (instelling nieuwe raad)1Het voorgestelde eerste lid van artikel 2 voorziet in de instelling van
de nieuwe raad voor rechtsbijstand.Op grond van het tweede lid is de raad gevestigd te Utrecht. De in de
wet genoemde vestigingsplaats heeft vooral een formeel juridische
betekenis. De feitelijke werkzaamheden van de raad kunnen door het gehele
land worden verricht. Veel van deze werkzaamheden zullen worden verricht in
de uitvoeringskantoren. Deze worden gevormd door de vestigingen van de raad
in de hoofdplaatsen van de ressorten van de gerechtshoven: Amsterdam, Arnhem,
Den Bosch, Den Haag en Leeuwarden. Hiermee wordt gewaarborgd dat de raad voldoende
verspreid over het gehele land aanwezig is. De raad kan hierdoor het aanbod
van rechtsbijstand beter afstemmen op de regionale vraag.In het derde lid is neergelegd dat de raad rechtspersoonlijkheid bezit.
De raad maakt derhalve geen deel uit van de Staat der Nederlanden en kan als
zelfstandige entiteit aan het rechtsverkeer deelnemen. De toekenning van rechtspersoonlijkheid
is ingegeven door de wens om een vermogen te kunnen afzonderen. De raad verleent
toevoegingen van rechtsbijstandverleners aan rechtzoekenden en betaalt vergoedingen
uit voor de verleende rechtsbijstand. Dit betekent dat er grote geldstromen
vanuit de raad naar rechtsbijstandverleners gaan. Op jaarbasis gaat het hierbij
om een bedrag van ca. € 3301 mln. euro.
Om zijn wettelijke taken te kunnen uitoefenen en de uitbetaling van vergoedingen
te verzorgen moet de raad daarom over vermogensrechtelijke bevoegdheden beschikken.
Ook de huidige raden voor rechtsbijstand bezitten om deze reden eigen rechtspersoonlijkheid
(zie het huidige artikel 2, tweede lid, van het Wrb). De publiekrechtelijk
vormgegeven organisatie brengt vanzelfsprekend mee dat algemene bestuursrechtelijke
regels (onder andere de Algemene wet bestuursrecht, de Wet openbaarheid van
bestuur en de Wet Nationale ombudsman) van toepassing zijn op de raad.Het vierde lid van artikel 2 stelt de organen van de raad in: het bestuur
en de raad van advies. Het bestuur staat aan het hoofd van de raad (zie het
voorgestelde artikel 3, eerste lid). De raad van advies ziet toe op de algemene
gang van zaken in de raad (zie het voorgestelde artikel 6, eerste lid). De
raad van advies is geen orgaan dat buiten de raad staat, maar daarvan net
als het bestuur onderdeel uitmaakt.Op voorhand is niet uitgesloten dat het, met het oog op regionale vertegenwoordiging,
wenselijk is om ook op andere plaatsen uitvoeringskantoren te openen. Het
kan ook wenselijk zijn dat een vestiging om doelmatigheidredenen, zoals huisvestingskosten
of bereikbaarheid, naar een andere gemeente in het ressort van het gerechtshof
wordt verplaatst. Het vijfde lid biedt hiervoor de ruimte onder de voorwaarde
dat de minister een besluit daartoe heeft goedgekeurd. Overigens is de toegang
tot gesubsidieerde rechtsbijstand voor rechtzoekenden al voldoende verzekerd
via de juridische loketten, die op 30 plaatsen verspreid door het gehele land
gevestigd zijn.Artikel 3Het bestuur staat aan het hoofd van de raad (artikel 3, eerste lid)2. De primaire verantwoordelijkheid voor de gang van zaken
binnen de raad – de algemene bedrijfsvoering, de wettelijke taakuitoefening
en de organisatie – en de verantwoordelijkheid voor de positie van de
raad ten opzichte van derden, berust bij het bestuur. Ook de hoofdlijnen van
het door de raad te voeren beleid worden door het bestuur bepaald. Daarop
wordt toezicht uitgeoefend door de raad van advies. Het bestuur heeft een
algemene verantwoordingsplicht tegenover de minister. Zo behoeven bepaalde
besluiten van het bestuur de voorafgaande goedkeuring van de minister. Zie
op dit punt ook paragraaf 3 van het algemeen deel van deze memorie. Om
belangenverstrengeling te voorkomen mogen leden van het bestuur vanzelfsprekend
niet tevens lid zijn van de raad van advies (artikel 3, tweede lid).Artikel 3, tweede en derde lid, regelen voorts de samenstelling van het
bestuur. Het bestuur bestaat uit ten hoogste drie leden die in gevolge artikel
12 van de Kaderwet worden benoemd door de minister. De minister
slaat daarbij acht op een evenwichtige vertegenwoordiging in dit orgaan. Het
is wenselijk dat de betrokken personen deskundigheid hebben op het terrein
van financiën en automatisering, op het terrein van bestuur en politiek,
alsmede op het terrein van arbeidsverhoudingen. Kennis binnen het bestuur
op het terrein van financiën is vereist in verband met de grote geldstromen
die vanuit de raad naar de rechtsbijstandverleners lopen, alsmede de begroting
en deugdelijke boekhoudkundige verantwoording die daarbij hoort. Bij dergelijke
geldstromen, die vanuit de publieke middelen worden gefinancierd, past een
gedegen en transparante verantwoording, waarvoor het bestuur primair verantwoordelijk
is. Het is wenselijk dat erbij het bestuur kennis op het terrein van de automatisering
aanwezig is in verband met het feit dat de aanvraag en verlening van toevoegingen
aan rechtzoekenden, alsmede de aanvraag en uitbetaling van vergoedingen aan
rechtsbijstandverleners in hoge mate geautomatiseerd is. In het recente verleden
heeft dan ook een grote automatiseringsoperatie bij de raden plaatsgevonden.
Het ligt in de rede dat de nieuwe raad ook in de toekomst in belangrijke mate
acht zal slaan op automatiseringsprocessen om de werkzaamheden zo efficiënt
mogelijk te blijven uitvoeren. Bestuurlijke en politieke kennis en kunde zijn
nodig met het oog op de plaats van de raad binnen het bestel van de gesubsidieerde
rechtsbijstand en de rol van de raad bij het waarborgen van voldoende toegang
tot het recht. De raad is voor een belangrijk deel verantwoordelijk voor de
uitvoering van grondwettelijke en verdragsrechtelijke verplichtingen in het
kader van gesubsidieerde rechtsbijstand. Tot slot dient ernaar te worden gestreefd
dat degenen binnen het bestuur van wie kennis op het terrein van de arbeidsverhoudingen
wordt verwacht, het vertrouwen geniet van het personeel van de raad.Artikel 4Artikel 4 regelt de wijze van besluitvorming door het bestuur. Als hoofdregel
geldt daarbij dat wordt besloten bij volstrekte meerderheid van stemmen. Daarbij
heeft ieder lid één stem, tenzij de stemmen staken. In dat geval
is de stem van de voorzitter doorslaggevend (eerste lid). Het bestuur dient
bij bestuursreglement regels te stellen omtrent zijn werkwijze, procedures
en besluitvorming alsmede vertegenwoordiging in en buiten rechte als bedoeld
in artikel 3, eerste lid (artikel 4, tweede lid). Daarbij mag uiteraard niet
worden afgeweken van het bepaalde in het eerste lid. In het bestuursreglement
kan het bestuur specifieke taken opdragen aan één of enkele
leden van het bestuur, zoals het machtigen van leden van het bestuur bij het
aangaan van overeenkomsten, het verlenen van mandaat tot het nemen van besluiten
of de vertegenwoordiging in rechte. Zij blijven echter gezamenlijk verantwoordelijk
voor de taakuitoefening door het bestuur. Het bestuursreglement behoeft ingevolge
artikel 11 van de Kaderwet de voorafgaande goedkeuring van de minister.Overigens dient het bestuur van de raad niet te worden verward met het
management van de uitvoeringskantoren van de raad in de ressorten. Het bestuur
is verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding van de raad als geheel. Het
is derhalve niet zo dat de individuele leden van het bestuur ieder afzonderlijk
de leiding hebben over één of enkele uitvoeringskantoren. Bij
de uitvoeringskantoren worden in beginsel afzonderlijke vestigingsmanagers
aangesteld, die belast zijn met de dagelijkse leiding van dat kantoor.In het derde lid van artikel 4 is geregeld dat de raad van advies inlichtingen
ontvangt als bedoeld in artikel 20 van de Kaderwet. Dit betekent dat de raad
van advies op gelijke wijze en in dezelfde mate als de minister wordt geïnformeerd.
Voorts kan de raad van advies zo nodig inzage vorderen in zakelijke gegevens
en bescheiden (overeenkomstige toepassing van artikel 20, eerste lid, tweede
volzin, van de Kaderwet).Artikelen 5 en 6In paragraaf 3.4 van het algemene deel van de toelichting is beschreven
hoe het voorgestelde nieuwe artikel 5, eerste lid, zich verhoudt tot de Kaderwet.
In artikel 5, tweede lid, is geregeld dat de raad van advies uit maximaal
vijf personen bestaat en daarin worden benoemd voor maximaal twee termijnen
van vier jaar. Zij hebben daarin zitting op persoonlijke titel en oefenen
hun functie zonder last of ruggespraak uit. Het is niet de bedoeling dat zij
de belangen van een bepaalde achterban dienen, maar toezien op de algemene
gang van zaken in de raad (artikel 6, eerste lid) en hun taakvervulling richten
naar het belang van de raad voor rechtsbijstand (artikel 6, tweede lid). De
leden van de raad van advies dienen voorts te worden benoemd vanwege hun deskundigheden
op bepaalde terreinen. Daarbij ligt het voor de hand dat – net als bij
het bestuur – wordt gestreefd naar een evenwichtige samenstelling, waarin
voldoende deskundigheid is vertegenwoordigd op het terrein van automatisering,
financiën, politieke en bestuurlijke verhoudingen, en arbeidsverhoudingen.De raad van advies kan zelf invloed uitoefenen op zijn samenstelling door
het doen van een aanbeveling aan de minister. Om de minister enige keuzevrijheid
te laten, is een aanbeveling van ten minste twee personen wenselijk. Indien
de minister een dergelijke aanbeveling wenselijk acht, is afdeling 3.3 van
de Algemene wet bestuursrecht van toepassing en krijgt de raad van advies
de gelegenheid om binnen een redelijke termijn advies uit te brengen. De minister
is op geen enkele wijze gehouden om de door de raad van advies aanbevolen
persoon te benoemen.Onderdelen C, eerste lid en derde lid, subonderdeel a,
D, E, F, G, J, eerste lid, N, tweede en derde lid, O, eerste en derde lid,
R, eerste tot en met derde lid, S, eerste lid, U, eerste lid, onderdeel a,
en het derde, vierde en vijfde lid (artikel 7, eerste lid en derde lid, onderdeel
a, de in de onderdelen D en E genoemde artikelen, 7a, eerste lid, 8a, 14,
23i, vijfde lid (nieuw) en zesde lid (nieuw), 24, eerste en vierde lid, 34f,
eerste tot en met derde lid, 42, eerste lid, 42b, eerste lid, derde tot en
met vijfde lid (nieuw))Het bestuur van de raad is het zelfstandig bestuursorgaan. De raad voor
rechtsbijstand is de rechtspersoon. In artikel 7, eerste lid, worden aan het
bestuur de taken met betrekking tot de rechtsbijstand opgedragen in overeenstemming
met aanwijzing 124d, tweede lid, tweede onderdeel, van de Aanwijzingen voor
de regelgeving. In verband met deze taaktoewijzing wordt bij alle andere onderhavige
wijzigingen het bestuur aangewezen in plaats van de raad voor rechtsbijstand
wanneer in de betrokken bepaling in een bestuursrechtelijke bevoegdheid is
voorzien.Het begrip «de raad» heeft in de artikelen 13, eerste lid,
onderdeel c, en tweede lid, 23i, vijfde lid, (nieuw) aan het slot en zesde
lid (nieuw) aan het slot, alsmede in artikel 42a, eerste lid, onderdeel g,
een civielrechtelijke betekenis. Deze artikelen hebben betrekking op de rechtspersoon
die overeenkomsten aangaat.In artikel 42, eerste lid, blijft het begrip «de raad» gehandhaafd,
omdat het in dit geval gaat om de raad als drager van rechten en verplichtingen,
dat wil zeggen de rechtspersoon, die als entiteit subsidie ontvangt voor alle
activiteiten die door deze rechtspersoon worden ondernomen.In artikel 42a, eerste lid, onderdeel a, blijft het begrip «de raad»
eveneens gehandhaafd, omdat onderdeel a betrekking heeft op informatie met
het oog op de begroting die bij de subsidieverstrekking, bedoeld in artikel
42, eerste lid, aan de raad in aanmerking wordt genomen. Er is in dit geval
bovendien geen sprake van een publiekrechtelijke bevoegdheid als bedoeld in
aanwijzing 124d van de Aanwijzingen voor de regelgeving.Onderdelen C, tweede lid, I, tweede lid, J, tweede lid,
K, M, N, eerste lid, O, tweede lid, P, Q, U, eerste lid, onderdeel b, en tweede
lid (artikelen 7, tweede lid, 11, 14, 15, eerste lid, 23g, 23i, vijfde lid
(oud), 24, tweede lid, 33b, 33c,eerste lid, 42b,eerste lid, tweede volzin
en tweede lid, en 42c, eerste lid)De wijziging van deze artikelen houdt verband met de organisatorische
en bestuurlijke samenvoeging van de raden. Het gaat daarbij voor een belangrijk
deel slechts om terminologische aanpassingen. Deze wijzigingen zijn toegelicht
in paragraaf 4.1 van het algemene deel van deze memorie van toelichting.Onderdeel C, derde lid, subonderdelen b en c (artikel
7, derde lid, onderdeel e)Met de wijziging in onderdeel C, derde lid, subonderdeel b, wordt een
correctie aangebracht in een wijziging die is aangebracht bij de wet van 22 december
2005 tot wijziging van de Wet op de rechtsbijstand houdende aanpassing van
het inkomens- en vermogensbegrip aan het fiscale inkomens- en vermogensbegrip
(Stb. 2006, 9).De huidige raden voor rechtsbijstand verstrekken thans een verklaring
omtrent inkomen en vermogen voor een aantal bij wettelijk voorschrift bepaalde
gevallen. Zij vragen daarbij eerst bij de belastingdienst de gegevens uit
de basisregistratie inkomen (BRI) van het betrokken peiljaar. Mochten er geen
gegevens in de BRI zijn opgenomen, er is dus geen authentiek gegeven beschikbaar,
dan kunnen de raden voor rechtsbijstand de belastinginspecteur vragen het
bedrag te verstrekken dat deze gegevens zo goed mogelijk benadert. Mocht ook
dit niet mogelijk zijn, dan kunnen de raden voor rechtsbijstand betrokkene
zelf vragen om zijn gegevens te verstrekken. In dat geval stellen de raden
het bedrag aan inkomen en vermogen vast1. Deze
vaststelling is in voorkomend geval voor bezwaar en beroep vatbaar. Op deze
wijze kunnen instanties zoals de kamer van toezicht voor notarissen en de
griffie van burgerlijke gerechten, ook in de gevallen dat er onduidelijkheid
bestaat over het werkelijke inkomen en vermogen, altijd beschikken over gegevens
die aansluiten bij de systematiek voor de draagkrachtvaststelling van de wet
op de rechtsbijstand zonder dat deze instanties zelf over de hoogte van het
inkomen en vermogen een besluit behoeven te nemen. Ook in de gevallen waarin
de belastingdienst onvoldoende gegevens ter beschikking heeft, wordt hiermee
op vergelijkbare en eenduidige wijze voor het functioneren van het rechtsbestel
een inkomen en vermogen vastgesteld.Met de wijziging van onderdeel C, tweede lid, subonderdeel c, wordt in
aansluiting bij de bestaande systematiek mogelijk gemaakt dat ook voor andere
rechterlijke instanties dan de kamer van toezicht en de griffie van burgerlijke
gerechten wordt voorzien in de mogelijkheid om een verklaring omtrent het
inkomen en vermogen te overleggen. Met deze aanvulling kan bij ministeriële
regeling onder meer worden voorzien in een bevoegdheid voor de raad voor rechtsbijstand
om een verklaring te verstrekken aan het Hof voor de rechten van de mens in
Straatsburg in de gevallen waarin het Hof voorziet in rechtsbijstand. Voorts
kan aan de raad worden toegestaan een verklaring omtrent inkomen en vermogen
af te geven in verband met verzoeken van andere internationale rechterlijke
instanties of instanties van andere landen, waaronder de bevoegde autoriteit
van lidstaten van de Europese Unie als bedoeld in artikel 23i, zesde lid,
van de Wrb en verzoeken die verband houden met de uitvoering van het Verdrag
van 25 oktober 1980 inzake de toegang tot de rechter in internationale
gevallen (Trb. 1989,114).Onderdeel F, eerste lid, tweede lid, onderdeel b en derde
lid (artikel 7a, eerste tweede, vierder en vijfde lid)Het huidige eerste, vierde en vijfde lid kunnen vervallen en het tweede
lid kan vereenvoudigd, omdat daarin wordt uitgegaan van het bestaan van verschillende
raden en nog geen rekening is gehouden met de Kaderwet. Door de organisatorische
en bestuurlijke samenvoeging van de raden en de Kaderwet zijn deze bepalingen
overbodig geworden.Onderdeel H (artikel 9 en het opschrift van hoofdstuk
II, afdeling 3)Artikel 9 van de Wrb kan vervallen omdat de daarin opgenomen voorschriften
reeds voortvloeien uit artikelen van de Kaderwet of uit andere, nieuw voorgestelde
bepalingen. De verplichting om een jaarverslag en jaarrekening op te stellen
blijkt al uit de artikelen 18 en 34 van de Kaderwet. De verplichting voor
het bestuur om inlichtingen te verschaffen vloeit reeds voort uit artikel
20 van de Kaderwet. De taakverwaarlozingsregeling is al opgenomen in artikel
23 van de Kaderwet.Onderdeel I, eerste lid (artikel 11, tweede lid)Artikel 11, tweede lid, is overbodig omdat daarin reeds is voorzien in
artikel 21 van de Kaderwet en artikel 42 van de Wrb.Onderdeel L (artikel 23d)Met de wijziging van artikel 23d wordt een redactionele verbetering aangebracht.Onderdeel R, vierde en vijfde lid (artikel 34f, vierde
en vijfde lid)De voorgestelde wijzigingen zijn in overeenstemming met de modellen die
zijn toegepast in het bij koninklijke boodschap van 24 augustus 2007
ingediende voorstel van wet tot aanpassing van bijzondere wetten aan de vierde
tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Aanpassingswet vierde tranche Awb)
31 124. Het betreft de modellen 34 tot en met 37, 40 en 41 (Kamerstukken
II 2006/07, 31 124, nr. 3, blz. 17 tot en met 20).Onderdelen S, tweede lid en T (artikel 42, vierde lid,
en 42a, eerste lid)Met de onderhavige wijzigingen wordt het thans voor de raden voor rechtsbijstand
bestaande subsidiestelsel met de Kaderwet in overeenstemming gebracht.In de aanhef van artikel 42, vierde lid, worden de artikelen 4:71 en 4.72,
eerste, tweede, vierde en vijfde lid, van de Algemene wet bestuursrecht uitgezonderd
omdat deze artikelen binnen het systeem van afdeling 4.2.8. van de Algemene
wet bestuursrecht facultatief zijn en een doublure vormen met de artikelen
32 en 33 van de Kaderwet. Deze artikelen zijn daarom uitgezonderd en niet
van toepassing.Voorts worden er drie nieuwe onderdelen aan artikel 42, vierde lid, toegevoegd.
Met onderdelen a en b is geregeld dat de datum van indiening van een begroting
op grond van artikel 26 van de Kaderwet en de inhoud van die begroting in
overeenstemming zijn met de artikelen 4:60, 4:61 en 4:63 van de Algemene wet
bestuursrecht en de artikelen 27 en 28 van de Kaderwet. Voor wat betreft de
jaarrekening voorziet artikel 4:75, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht
in een afstemmingsbepaling met de Kaderwet. Artikel 34, eerste lid, van de
Kaderwet is het wettelijk voorschrift waaruit de in artikel 4:75, tweede lid,
van de Algemene wet bestuursrecht verplichte indiening van een jaarrekening
voorvloeit. Het in dit artikel 4:75, tweede lid, genoemde artikel 361 van
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek maakt deel uit van de in artikel 35, eerste
lid, van de Kaderwet genoemde titel 9 van Boek 2 van het Burgerlijk
Wetboek. Er is geen materieel verschil tussen deze bepalingen.Met onderdeel c is geregeld dat het activiteitenverslag in het jaarverslag
als bedoeld in de Kaderwet wordt opgenomen. Over het jaarverslag schrijft
artikel 18, eerste lid, van de Kaderwet slechts voor dat de taakuitoefening
en het gevoerde beleid moet worden beschreven. Voorts is bepaald dat het gevoerde
beleid met betrekking tot de kwaliteitszorg wordt beschreven. Een bepaling
over kwaliteitszorg is in de omschrijving van het activiteitenverslag in artikel
4:80 van de Algemene wet bestuursrecht niet uitdrukkelijk terug te vinden.
Wel is in dit artikel een omschrijving opgenomen die beter vastlegt wat in
het verslag moet worden opgenomen. Met betrekking tot deze bepalingen overlappen
de omschrijvingen van het jaarverslag en het activiteitenverslag in artikel
18 van de Kaderwet, respectievelijk 4:80 van de Algemene wet bestuursrecht
elkaar gedeeltelijk. Er is voor gekozen om beide omschrijvingen tot hun recht
te laten komen door voor te schrijven dat het activiteitenverslag in het jaarverslag
moet worden opgenomen.In onderdeel T is in verband met de in de aanhef van artikel 42, vierde
lid, opgenomen uitzondering onderdeel h en de daarin opgenomen verwijzing
naar artikel 4:71 van de Algemene wet bestuursrecht vervallen. Het bepaalde
in onderdeel i (oud) is in een nieuwe formulering als onderdeel h ingevoegd
om dit onderdeel beter bij artikel 33 van de Kaderwet aan te laten sluiten.
Ingevolge het bepaalde in onderdeel h (nieuw) kunnen in aanvulling op artikel
33 van de Kaderwet bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regels
worden gesteld omtrent de omvang en aanvulling van de egalisatiereserves en
de aanwending van overschotten.Artikelen II, III en IVMet de in de artikelen II, III en IV opgenomen wijzigingen van andere
wetten vervalt het begrip «bureau rechtsbijstandvoorziening».
Dit begrip is reeds sinds 1 mei 2004 niet in overeenstemming met de systematiek
van de Wet op de rechtsbijstand, omdat het bureau rechtsbijstandvoorziening
sindsdien niet meer als afzonderlijk bestuursorgaan wordt aangemerkt, maar
ressorteert onder de raad voor de rechtsbijstand (Stb.
2003, 502). Met de onderhavige wijzigingen wordt deze omissie hersteld en
wordt tegelijkertijd de terminologie aangepast in verband met de centralisatie
van de raden voor rechtsbijstand.Het begrip «bureau rechtsbijstandvoorziening» wordt vervangen
door het begrip «het bestuur van de raad voor rechtsbijstand».
Het is niet de raad voor rechtsbijstand als rechtspersoon maar het bestuur
van deze raad dat moet worden aangemerkt als het orgaan tot het welk de beslissingen
van de diverse rechterlijke instanties zich richten (zie ook de toelichting
bij de Onderdelen C, eerste lid en derde lid, subonderdeel a, D, E, F, G,
J, eerste lid, N, tweede en derde lid, O, eerste en derde lid, R, eerste tot
en met derde lid, S, eerste lid, U, eerste lid, onderdeel a, en het derde,
vierde en vijfde lid).Artikel VArtikel V regelt de rechtspositionele overgang van het huidige personeel
van de raden naar de nieuwe raad voor rechtsbijstand. Daarbij geldt dat het
personeel – net als in de huidige situatie – in dienst treedt
op arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht. De rechtspositie van het personeel
moet na deze overgang tenminste gelijkwaardig zijn aan de huidige situatie.
Artikel V is deels ontleend aan aanwijzing 124h van de Aanwijzingen voor de
regelgeving. Zie voor een nadere toelichting op de rechtspositie van het personeel
voorts paragraaf 4.2 van het algemeen deel van deze memorie.Artikel VIArtikel VI regelt de overgang van alle rechten, bezittingen en verplichtingen
van de huidige raden voor rechtsbijstand naar de nieuwe raad. Het regelen
van de overgang is noodzakelijk omdat met de instelling van de nieuwe raad
een nieuwe publiekrechtelijke rechtspersoon in het leven wordt geroepen, terwijl
de huidige vijf rechtspersonen ophouden te bestaan. De bepaling is ontleend
aan aanwijzing 124h van de Aanwijzingen voor de regelgeving en aan artikel
24 van de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Onder het begrip «zaken»
in het eerste lid zijn te verstaan zaken als bedoeld in artikel 2 van Boek
3 van het Burgerlijk Wetboek: alle voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke
objecten. Dit kunnen zowel roerende zaken (zoals kantoormeubels) als onroerende
zaken (zoals kantoorpanden) zijn. Indien de overgang van zaken zou leiden
tot de verplichting tot het betalen van overdrachtsbelasting, blijft op grond
van het derde lid heffing van overdrachtsbelasting achterwege. Artikel VI
is ook van belang voor derden die met de huidige raden een verbintenissenrechtelijke
relatie hebben. Ten aanzien van hen geldt dat met ingang van de inwerkingtreding
van deze wet de nieuwe raad in deze hun wederpartij is.Artikel VIIDeze bepaling, die voor een belangrijk deel is ontleend aan aanwijzing
124h van de Aanwijzingen voor de regelgeving, zorgt ervoor dat archiefbescheiden
van de huidige raden voor rechtsbijstand worden overgedragen aan de nieuwe
raad. De nieuwe raad heeft deze archiefbescheiden onder meer nodig voor het
kunnen afhandelen van lopende aanvragen om toevoegingen en uitbetaling van
vergoedingen. Daarnaast kan de nieuwe raad voor onder meer beleidsontwikkeling
en historisch onderzoek behoefte hebben aan archiefbescheiden.Artikel VIIIHet eerste lid van artikel VIII regelt de overgang van lopende wettelijke
procedures en rechtsgedingen, waarbij de huidige raden voor rechtsbijstand
zijn betrokken, naar de nieuwe raad. Deze bepaling is met name van belang
voor derden die vóór de inwerkingtreding van deze wet een civiele
of administratiefrechtelijke procedure hebben aangespannen tegen de huidige
raden. Met ingang van de datum van inwerkingtreding van deze wet worden de
desbetreffende procedures door of tegen de nieuwe raad gevoerd. Het tweede
lid regelt de overgang van lopende onderzoeken door de Nationale ombudsman.
Artikel VIII is ontleend aan aanwijzing 124i van de Aanwijzingen voor de regelgeving.Artikel IXDe uitgestelde inwerkingtreding van deze wet is nodig om voldoende ruimte
te kunnen bieden aan de goede organisatorische overgang van de huidige raden
tot één raad. De wet kan pas in werking treden wanneer de nieuwe
raad feitelijk is gevormd en volwaardig in de plaats kan komen van de huidige
raden.De staatssecretaris van Justitie,N. AlbayrakXNoot1http://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/ewb51794, Evaluatie sturingsmodel
rechtsbijstand, WODC, uitgevoerd door de Universiteit Utrecht, Vakgroep Sociologie.XNoot2Kamerstukken II 2001/02, 28 000, VI, nr. 63, eerste alinea, met verwijzing
naar brief van 12 maart 2002, Just-02-245.XNoot1jaarverslag 2007: totaal van de programmauitgaven van de vijf raden.XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2De raden spreken in hun advies over raad van toezicht in plaats van raad
van advies. In het aan de raden voorgelegde conceptwetsvoorstel van 26 juni
2008 werd nog van een raad van toezicht gesproken. De bevoegdheden van de
raad van advies in het onderhavige wetsvoorstel zijn ten opzichte van de bevoegdheden
van de raad van toezicht in het conceptwetsvoorstel van 26 juni 2008
niet gewijzigd.XNoot1Zie noot 2 van pag. 14.XNoot2www.publiekverantwoorden.nl, code goed bestuur.XNoot1Zie noot 2 van pag. 14.XNoot1Vergelijk aanwijzing 124d, eerste lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot1Jaarverslag 2006: totaal van de toevoegingen van de vijf raden.XNoot2Vergelijk aanwijzing 124d, tweede lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving.XNoot1Zie ook de memorie van toelichting bij de Aanpassingswet basisregistratie
inkomen, Kamerstukken II 2008/09, 31 566, nr. 3. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-31835-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl