Bestuurlijke vernieuwing; Brief van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132612
 2008-2009
 
 30 184
 Bestuurlijke vernieuwing
 
 
 
 
 Nr. 
 28
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 24 juni 2009
 Lokale proeftuinen burgerparticipatie
 Bijgaand treft u een tussenrapportage van het project «In actie
met burgers!», lokale proeftuinen burgerparticipatie, opgesteld door
het projectbureau van Actieprogramma Lokaal Bestuur (VNG). Dit project wordt uitgevoerd n.a.v. motie-Schinkelshoek en amendement-Anker
bij de begrotingsbehandeling eind 2007 (Kamerstukken 31 200 VII, nrs. 31
en 28).
 
 In actie met burgers! is één van de activiteiten die vanuit
het ministerie van BZK worden uitgevoerd om burgerparticipatie en actief burgerschap
te bevorderen. Dit past binnen de kernprioriteit Democratie & Burgerschap
van het ministerie: voorwaarden scheppen voor meer meedoen, voor actief burgerschap.
Binnen deze prioriteit vallen nog meer programma’s die voorwaarden creëren
voor actief burgerschap, zoals het Handvest verantwoordelijk burgerschap,
het project levende Grondwet en het Huis van Democratie en Rechtsstaat. Met
deze projecten werken we aan een betere relatie tussen burger en bestuur,
aan democratisch burgerschap.
 In actie met burgers: 100 gemeenten, 17 proeftuinen, 12
experimenten
 Het project heeft een looptijd van één jaar: de startconferentie
was eind 2008, de slotconferentie vindt eind 2009 plaats. In de tussentijd
werken meer dan 180 ambtenaren uit zo’n 100 gemeenten samen binnen 17
proeftuinen. Binnen de proeftuinen wordt geëxperimenteerd en geleerd
van elkaar. Aan het eind van het project levert elke proeftuin producten op
die verspreid worden over alle gemeenten. Daarnaast krijgen 12 gemeenten extra
ondersteuning voor een bijzonder experiment. Lessen uit die experimenten worden
ook weer ter beschikking gesteld aan alle gemeenten.
 Rode draad: burgerparticipatie én burgerinitiatief
 Eén van de rode draden in het project is de omkering van burgerparticipatie:
niet alleen de vraag vanuit de gemeente, maar vooral de initiatieven vanuit
bewoners zijn uitgangspunt voor beleid. Een bottom-up aanpak: de burger is
aan zet en de gemeente faciliteert. Een aantal proeftuinen (wijkgericht werken,
faciliteren burgerinitiatieven, de burgergerichte gemeente, samenwerking lokale
fondsen, bewonersgelden) en de meeste experimenten richten zich specifiek
op deze omkering.
 Tussenstand: doelen
 Ik hoop de volgende outputdoelstellingen aan het eind van dit jaar te
hebben gerealiseerd:
 – 100 gemeenten zijn aan de slag met nieuwe inzichten uit de proeftuinen;
 – 10 proeftuinen zijn omgevormd tot actieve leeromgevingen;
 – 10 experimenten hebben producten opgeleverd voor andere gemeenten;
 – binnen de VNG is structureel aandacht voor burgerparticipatie
en het stimuleren van leerprocessen tussen gemeenten;
 – 80% van de deelnemers zegt eind 2009 profijt te hebben
gehad van het project.
 
 Centraal staat kennisuitwisseling tussen gemeenten en opbouwen en verspreiden
van lessen, ervaringen en nieuwe kennis. Het project stimuleert lokale experimenten,
de leerprocessen worden gefaciliteerd en de kennisverspreiding komt in de
loop van het project steeds meer op gang. Uiteindelijk wordt gewerkt aan lerende
netwerken tussen gemeenten op het gebied van burgerparticipatie en burgerinitiatieven
 Tussenstand: leerproces
 De meeste proeftuinen zijn inmiddels drie keer bij elkaar gekomen en de
experimenten zijn allemaal gestart. Het project is een continu leerproces.
Zowel voor het projectbureau van Actieprogramma Lokaal Bestuur (VNG) als voor
de 17 bureaus die de proeftuinen begeleiden en de deelnemers. Halverwege overheerst
tevredenheid over het proces bij de betrokkenen (zie tussenrapportage). Zowel
bij de experimenten als bij veel van de deelnemers van de proeftuinen. De
ambities zijn hoog en de motivatie is groot. Uit de rapportage komt een aantal
aandachtspunten naar voren:
 – Vraaggerichte aanpak, maar ook vernieuwing: binnen een proeftuin
wordt bottom-up gewerkt aan de specifieke leervragen van de deelnemers, maar
ook aan kennisontwikkeling en vernieuwing;
 – Complexiteit van leerprocessen op vier niveaus: de individuele
deelnemer, de deelnemers binnen de eigen gemeente, deelnemers onderling binnen
een proeftuin en gemeenten buiten de proeftuin;
 – Leren en doen: deelnemers worden gestimuleerd om niet alleen kennis
uit te wisselen maar ook daadwerkelijk projecten binnen hun gemeente aan te
pakken, te experimenteren;
 – Niet over maar met burgers: praten over burgerparticipatie is
niet moeilijk, maar het gaat om actie met die burgers, ook in de proeftuinen;
 – Het vergt een forse tijdsinvestering van de toch al drukke deelnemers,
het is niet verplicht.
 Tussenstand: verankering en effecten
 Uit de eindevaluatie zal blijken wat de effecten van het project werkelijk
zijn geweest. Ik verwacht dat er nieuwe netwerken zullen zijn gevormd, er
mooie producten zullen zijn ontwikkeld en veel deelnemers zullen zijn geprikkeld
om burgerparticipatie binnen hun gemeente verder te ontwikkelen. En daarmee
hopen we een bijdrage te leveren aan het uiteindelijke effect: gemeenten geven
meer ruimte aan initiatieven van burgers en benutten de denkkracht van burgers
beter. Want daar ging het om: In actie met burgers!
 Het project In actie met burgers! duurt 1 jaar. Er wordt nu al gewerkt
aan overdracht, borging en verankering van de kennis die in dat jaar wordt
opgedaan. Verankering zal wat gemeenten betreft vooral plaatsvinden via de
VNG en voorts bij netwerken en organisaties zoals het Platform wijkgericht
werken, het Instituut voor Publiek en Politiek, de stuurgroep experimenten
volkshuisvesting en diverse sectorale organisaties. Het ministerie van BZK
zal de resultaten gebruiken in het uit te brengen programma Actief Burgerschap,
met name in het deelprogramma Burgerinitiatieven.
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.