Politie; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST132863
 2008-2009
 
 29 628
 Politie
 
 
 
 
 Nr. 
 131
 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 25 juni 2009
 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de sterkte van de basispolitiezorg
en een brief van de ACP (2008D16987) over preventieve maatregelen om geweld
tegen politiemensen en andere overheidsambtenaren te bestrijden.
 De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 24 juni 2009.
Vragen en antwoorden, voorzien van een inleiding, zijn hierna afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Leerdam
 De griffier van de commissie,
 Van Leiden
 
 Inleiding
 De beantwoording heeft enige tijd op zich laten wachten omdat ik eerst
overleg wilde hebben met de politievakorganisaties over agressie en geweld
tegen politieambtenaren in het algemeen en de preventieve maatregelen van
de Algemeen Christelijke Politiebond in het bijzonder. Ik heb de uitkomsten
van dit overleg betrokken bij de beantwoording van uw vragen.
 
 Afspraak met de politievakorganisaties is dat een goede invulling van
het werkgeverschap vraagt om een uniforme behandeling van zaken van agressie
en geweld door alle korpsbeheerders en korpschefs van de politiekorpsen. Hiervoor
komt er een landelijke uitvoeringsregeling. Deze uitvoeringsregeling is gebaseerd
op de handreiking voor het protocol over geweld tegen de politie, Kamerstukken
II, vergaderjaar 2005–2006, 29 628, nr. 29. Deze uniforme
regeling vloeit tevens voort uit de CAO politie 2005 en bevat arbeidsvoorwaardelijke
aspecten. Gelet hierop wil ik dit najaar overeenstemming bereiken met de politievakorganisaties
over deze regeling.
 1
 
 Kunt u een reactie geven op het «tienpuntenplan»
van de politie vakorganisatie ACP? Graag algemeen en per punt.
 
 
 
 Beantwoording algemeen:
 
 Het is waardevol dat vertegenwoordigers van werknemersorganisaties met
een publieke taak meedenken om agressie en geweld tegen hun leden tegen te
gaan. De tien punten die de Algemeen Christelijke Politiebond heeft ingebracht,
hebben op twee na, het smoelenboek op internet en de minimumstraffen, mijn
instemming. Veel van de genoemde maatregelen bestaan al. Bij de besluitvorming
over de toepassing van deze punten en overigens voor elke maatregel die het
bestuur en de politie neemt in reactie op agressie en geweld geldt dat deze
dient gewogen te langs de maatlat van proportionaliteit en subsidiariteit.
De door de politiebond genoemde maatregelen kunnen door de verantwoordelijken
ook in andere situaties dan geweld tegen politiemensen worden toegepast.
 
 Deze verantwoordelijkheid ligt hiervoor bij het lokale bestuur en de rechterlijke
macht. Ik stel me echter voor dat de toepassing en de inzet van de instrumenten
een zaak is van overleg in de lokale driehoek.
 Punten die nadere kennisontwikkeling vergen, zijn de handhaving en de
extra belasting van het politieapparaat hierbij.
 Beantwoording per punt:
 1
 
 Horecagelegenheden eerder sluiten als er aanhoudend
sprake is van overlast van geweld tegen politiemensen of andere overheidsdienaren.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Gemeenten hebben al mogelijkheden om horecagelegenheden via de vergunning
(bijvoorbeeld door intrekking van de vergunning of het stellen van nadere
voorschriften) of via een sluiting van de inrichting in het belang van de
openbare orde voor korte of langere duur. Het is aan gemeenten om dit beleid
toe te passen. Belangrijk vind ik het signaal dat hiervan uitgaat naar de
exploitanten van horecagelegenheden, die medeverantwoordelijkheid dragen voor
de openbare orde in het gebied rondom haar gelegenheden. Vele gemeenten kennen
een dergelijk beleid.
 2
 
 Huisarrest (bijvoorbeeld met Oud en Nieuw) voor diegenen
waarvan bekend is dat bepaalde feestjes of weekenden steevast uit de hand
lopen.
 
 3
 
 Meldplicht: op gezette tijden per avond/dagdeel fysieke
melding op een aangewezen politiebureau. Straf volgt wanneer iemand niet op
komt dagen.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 2 en 3: Persoongerichte maatregelen zoals huisarrest in de vorm van
elektronisch toezicht en meldplicht kan de officier van justitie nu al eisen
in strafzaken. Volgens het wetsvoorstel maatregelen bestrijding voetbalvandalisme
en ernstige overlast, zoals dat op 9 april 2009 door uw Kamer is aangenomen
en nu voorligt in de Eerste Kamer, kunnen de burgemeester en de officier van
justitie in geval van herhaaldelijk ordeverstorend gedrag in groepsverband
of individueel c.q. ernstige strafbare feiten die de openbare orde ernstig
verstoren een meldingsplicht opleggen. Huisarrest is moeilijk te handhaven
anders dan door arbeidintensieve controles of elektronisch toezicht. De reeds
bestaande (strafrechtelijke) meldplicht legt de verantwoordelijkheid duidelijk
bij de dader neer en is voor het politieapparaat, voor zover ik nu weet, minder
belastend. Zo wordt deze (door de strafrechter opgelegde) meldplicht wordt
nu bijvoorbeeld al toegepast bij de jaarwisselingen en bij voetbal. Met het
genoemde wetsvoorstel kan de meldplicht vroegtijdiger worden opgelegd
 4
 
 Introductie van het Elektronisch Volg Systeem op structurele
of incidentele basis zodat altijd te traceren is waar iemand is/is geweest.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 4: Rechters hebben de mogelijkheid dit op vordering van de officier
op te leggen voor een bepaalde tijd. Het volgsysteem dient wel veiligheidsgaranties
te bevatten. Daarnaast moeten bepaalde soorten van delinquenten uitgesloten
zijn hiervan (psychisch gestoorden). Verder stelt het eisen aan de locatiebepaling.
Deze dient weinig blind spots te bevatten.
 5
 
 Preventief gebiedsverbod: op bepaalde momenten gelden
verboden om op plaats X aanwezig te zijn.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 5: Burgemeester en de officier van justitie kunnen een gebiedsverbod
voor maximaal drie maanden opleggen op grond van het wetsvoorstel maatregelen
bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast. Deze gebiedsverboden kunnen
drie keer met maximaal drie maanden worden verlengd tot maximaal één
jaar. Kortere gebiedsverboden zijn mogelijk via de Algemene Politieverordening
of artikel 172, derde lid, van de Gemeentewet.
 6
 
 Contactverbod – wanneer blijkt dat bepaalde combinaties
van personen tot «rotzooi» leiden, komt er een – tijdelijk –
verbod voor het contact tussen deze combinaties. Let op, dit is niet hetzelfde
als een samenscholingsverbod.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 6: De burgemeester kan op basis van het wetsvoorstel maatregelen bestrijding
voetbalvandalisme en ernstige overlast een groepsverbod opleggen om ongewenste
groepsvorming tegen te gaan. Dit groepsverbod kan zich richten
tot personen die blijk hebben gegeven van herhaaldelijk ordeverstorend gedrag
en strekt ertoe om de groep «uit elkaar te trekken». Het groepsverbod
wordt opgelegd aan de persoon die herhaaldelijk individueel of groepsgewijs
de openbare orde heeft verstoord of bij groepsgewijze verstoring van de openbare
orde een leidende rol heeft gehad. Bij ernstige vrees voor verdere verstoring
van de openbare orde kan dan het bevel worden uitgevaardigd dat de betreffende
ordeverstoorder zich niet in een of meer bepaalde delen van de gemeente op
een voor publiek toegankelijke plaats zonder redelijk doel met meer dan drie
andere personen in groepsverband mag ophouden.
 7
 
 Vergunningenbeleid voor gemeenten wordt strenger toegepast
voor feesten en evenementen. Wanneer er niet voldoende politiecapaciteit is
om de openbare orde te garanderen, wordt geen vergunning afgegeven.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 7: De burgemeester die de vergunning afgeeft moet het openbare orde
vraagstuk en de handhaving ervan meerwegen in de verlening ervan. Hij is hierop
aanspreekbaar door de gemeenteraad.
 8
 
 Er worden afspraken gemaakt over minimumstraffen, waardoor
een rechter ten minste een bepaald minimum oplegt als er sprake is van geweld
tegen ambtenaren.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 8: Dit voorstel past niet in ons huidige strafrechtssysteem. De zittende
magistratuur moet onafhankelijk een zaak en de omstandigheden daarvan kunnen
wegen om op grond daarvan tot een passende straf komen. Ik ben dan ook geen
voorstander van deze maatregel, noch de minister van Justitie.
 9
 
 Snelrechtprocedures worden sneller en efficiënter
toegepast, zodat zaken waarbij politiemensen te maken hebben gehad met geweld,
meteen worden afgehandeld en niet op de plank blijven liggen.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 9: De minister van Justitie heeft op 4 december 2008 een brief
hierover naar de Tweede Kamer gezonden (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 700 VI, nr. 83). Hierin staat wanneer toepassing van snelrecht
plaatsvindt in relatie tot geweld tegen werknemers met een publieke taak.
Tijdens de jaarwisseling is deze maatregel toegepast. De minister van justitie
stuurt een evaluatie hiervan binnenkort aan uw Kamer.
 10
 
 Smoelenboek op internet: veelplegers van geweld tegen
politiemensen komen met een foto op internet te staan. Op die manier kunnen
bijvoorbeeld horecagelegenheden (tijdelijk) bepaalde mensen weigeren wanneer
die consequent voor overlast zorgen.
 
 
 
 Mijn reactie
 
 Ad. 10: Ik ben geen voorstander van deze maatregel. In Nederland hebben
we een strafrechtsysteem om veelplegers passende maatregelen op te leggen.
Een publiekelijke strafsysteem is onbeheersbaar en past niet in ons democratische
rechtstaat. Een dergelijke vorm van publiekelijk aan de schandpaal nagelen
wijs ik ten stelligste af.
 2
 
 Denkt u dat de tien punten een bijdrage zullen leveren
aan het beperken van het geweld tegen ambtenaren? Zo ja op welke wijze? Zo
nee, waarom niet?
 
 
 Bovenstaande acht door mij onderschreven punten kunnen in mijn ogen een
bijdrage leveren in het beperken van agressie en geweld in het algemeen.
 De maatregelen die het wetsvoorstel maatregelen bestrijding voetbalvandalisme
en ernstige overlast dat vorig jaar is ingediend, introduceert kunnen in een
aantal gevallen opportuun zijn bij de bestrijding en aanpak van geweld tegen
ambtenaren.
 3
 
 Welke suggesties van de ACP wilt u betrekken bij de
uitwerking van uw beleid?
 
 
 Alle acht door mij onderschreven punten zal ik met regelmaat onder de
aandacht brengen van bestuurders en handhavers bij de aanpak van agressie
en geweld. Waar mogelijk neem ik de suggesties mee in de uitwerking van het
eenduidig optreden voor politie en openbaar ministerie bij geweld tegen werknemers
met een publieke taak.
 4
 
 Welke punten zijn reeds bestaande praktijk dan wel
onderdeel van lopend wetgevingproces?
 
 
 Zie beantwoording van vraag 1.
 5
 
 Wordt er eventueel extra geld vrijgemaakt voor de uitbreiding
van taken?
 
 
 Vooralsnog voorzie ik geen uitbreiding van taken. De 10-punten van de
politiebond geven voornamelijk het bestuur meer bevoegdheden en dwangmiddelen
die door onder meer de politie worden gehandhaafd.
 6
 
 Welke straffen krijgen de plegers van geweld tegen
politieagenten en andere overheidsambtenaren en welke straffen krijgen recidivisten?
 
 
 Op 19 februari 2009 heb ik u het onderzoek aangaande de toepassing
van de strafvorderingrichtlijn toegezonden, zie hiervoor Kamerstuk II, vergaderjaar
2008–2009, 28 684 nummer 204. Ik verwijs u graag naar dit onderzoek.
 7, 8 en 9
 
 Hoeveel geweldsincidenten hebben er plaats gevonden
met betrekking tot politieagenten in de afgelopen vier jaar en kunt u dit
helder aangeven per politieregio?
 
 
 Hoeveel geweldsincidenten hebben er plaats gevonden
met betrekking tot andere overheidsambtenaren in de afgelopen vier jaar?
 
 
 Indien er naar aanleiding van aangiftes van politiepersoneel
of andere overheidsambtenaren geseponeerd is, hoe vaak is dat gebeurd en wat
zijn daarvoor de redenen geweest?
 
 
 Op 19 februari 2009 heb ik u het onderzoek aangaande behandeling
van zaken van geweld tegen politieambtenaren onder de titel «Bont en
blauw» toegezonden, zie hiervoor Kamerstuk II, vergaderjaar 2008–2009,
28 684 nummer 204. Ik verwijs u graag naar dit onderzoek.
 10 en 11
 
 Waarom hebben sommige slachtoffers van geweld tegen
politieagenten of andere overheidsambtenaren wel schadevergoeding ontvangen
en andere niet?
 
 
 Welke politieregio’s behartigen de belangen van
hun politiepersoneel na aangifte van een geweldsincident? Wat is de reden
dat niet alle politieregio’s die belangen behartigen?
 
 
 Elk regionaal politiekorps is tot voor kort autonoom geweest bij het invullen
geven van haar werkgeverschap op het gebied van agressie en geweld. Dit heeft
in een aantal politiekorpsen geleid tot zeer positieve, maar ook zeer verschillende
ontwikkelingen. In heel politie Nederland is in de afgelopen jaren zowel in
de aanpak als in de cultuur, een behoorlijke inhaalslag gemaakt waarbij de
handreiking voor het protocol over geweld tegen de politie, Kamerstukken II,
vergaderjaar 2005–2006, 29 628 nummer 29, als model dient. Ondertussen
is met het Korpsbeheerdersberaad, de Raad van hoofdcommissarissen en de politievakorganisaties
afgesproken dat de verschillen tussen de regionale politiekorpsen worden weggenomen.
In 2009 verschijnt er een uitvoeringsregeling voor alle politiekorpsen.
 12 en 13
 
 Kunt u in een helder overzicht aangeven welke straffen
er per arrondissement uitgesproken zijn in zaken waar geweld is gepleegd tegen
politieagenten? Waarom bestaat er verschil tussen die straffen?
 
 
 Kunt u in een helder overzicht aangeven welke straffen
er per arrondissement uitgesproken zijn in zaken waar geweld is gepleegd tegen
overheidsambtenaren? Waarom bestaat er verschil tussen die straffen?
 
 
 Agressie en geweld tegen de werknemers is onacceptabel. Daarom willen
wij agressie en geweld tegen werknemers met een publieke taak verminderen.
Deze doelstelling wil ik onder meer realiseren door een dadergerichte aanpak.
Onderdeel van deze aanpak is het verhogen van de strafeis door de officier
van justitie in strafzaken waarbij geweld is gepleegd tegen werknemers met
een publiek taak. Ook in die gevallen waarbij deze werknemer door zijn taak
in deze omstandigheid is gebracht. in deze ten opzichte van de hoogte van
de basisstrafeis in mishandelingzaken. Deze eis dient conform de strafvorderingrichtlijn
de zogenoemde «Polarisrichtlijn» plaats te vinden. Op 19 februari
2009 heb ik u het onderzoek aangaande de toepassing van de strafvorderingrichtlijn
toegezonden, zie hiervoor Kamerstukken II, vergaderjaar 2008–2009, 28 684
nummer 204. Ik verwijs u graag naar dit onderzoek. Daarbij merk volledigheidshalve
op dat elke zaak afzonderlijke getoetst en beoordeeld wordt in het strafproces.
 Genoemd onderzoek geeft, naar ons oordeel een voldoende landelijk beeld
over de eisen en straffen in zaken van geweld tegen politieagenten en ambtenaren
met verklaring voor de verschillen daartussen. Gelet op de afspraak met de
minister van Justitie over monitoring door College van procureurs-generaal
van de uitvoering van de strafvorderingrichtlijn, zoals verwoord in eerder
genoemde brief, vind ik een diepgaander onderzoek per arrondissement niet
nodig.
 14
 
 Kunt u, naar aanleiding van de mening van de ACP dat
geweld tegen politiemensen op dit moment met name met repressieve instrumenten
bestreden wordt, aangeven welke preventieve instrumenten ingezet worden voor
de bestrijding van dit geweld? Kunt u aangeven welke repressieve dan wel preventieve
aspecten te onderscheiden zijn aan de instrumenten die de ACP voorstelt?
 
 
 Onder preventieve maatregelen versta ik in engere zin fysieke en technische
maatregelen die bijdragen aan het voorkomen van agressie en geweld en in ruimere
zich vat ik daar ook onder het voorbereiden van medewerkers op agressie en
geweld. De korpsleidingen van de veel regionale politiekorpsen hebben al tal
van maatregelen genomen die geweld kunnen voorkomen. De belangrijkste wijziging
van de afgelopen jaren is de verandering in de cultuur. Het gedogen van agressie
en geweld, verbaal of fysiek, is voorbij. Uit overzichten van geweldsvoorvallen
tegen politiemensen uit diverse politiekorpsen van de afgelopen jaren blijkt
de toename van agressie en geweld voornamelijk te bestaan uit beledigingen,
die nu in tegenstelling tot het verleden worden aangepakt. De «fuck
you» en «homo»-arresten uit 2008 en 2004 zijn daar een uiting
van. In 2009 hebben de rechters geoordeeld dat uitingen als «stelletje
sukkels», «idioot», «vieze teringlijer», «kankerhoer», «stomme
eikels», «all cops are bastards» beledigend zijn voor politiemensen
en een ernstige inbreuk op en ondermijning van het respect dat ten aanzien
van ambtenaren die hun publieke taken verrichten, dient te worden opgebracht.
De vergroting van de aandacht is al gesignaleerd in het onderzoek «Agressie
en geweld tegen politiemensen» van de Vrije Universiteit te Amsterdam
(2008). Ook uit de gegevens van het openbaar ministerie blijkt dat ten opzichte
van indexjaar 1998 het aantal processen verbaal ter zake belediging van een
ambtenaar in functie een gestaag is gestegen naar 298% 2008. (van 2597
naar 7761 zaken).
 Andere voorbeelden van het voorkomen van agressie en geweld zie ik bij
de inrichting van de gebouwen. Vele politiebureaus kennen nu gescheiden werkstromen,
zoals het baliewerk, het opnemen van een aangifte en afhandeling van verdachten,
waardoor de rust in het gebouw is toegenomen evenals de kwaliteit van de dienstverlening
aan de bezoekers.
 Veel politiekorpsen maken werk van het analyseren van de informatie over
agressie en geweld, zodat – in samenspraak met andere partners –
gericht beleid kan worden ontwikkeld om geweld te bestrijden c.q. tegen te
gaan. Zo heeft het politiekorps Amsterdam-Amstelland haar gegevens over geweld
door en tegen de politie volledig laten analyseren door de Vrije universiteit
van Amsterdam. Dit onderzoek heeft het politiekorps een bron van informatie
opgeleverd over omvang van geweld naar aard, type dader, locatie en tijd.
Deze informatie helpt om agressie en geweld tegen te gaan en aan te pakken.
Als laatste wil ik in dit verband wijzen op de intensiveringen binnen het
programma van de integrale beroepsvaardigheidstraining. Hierin zijn ook modules
opgenomen die agenten voorbereiden op hun optreden in horecagebieden. Daarnaast
is ook het opleiden aan de hand van het bejegeningsprofiel van de Nederlandse
politie een belangrijk onderdeel in de aanpak van voorkoming van agressie
en geweld.
 15
 
 Kunt u bij de instrumenten die de ACP voorstelt, aangeven
of die nu al toegepast worden in de bestrijding van geweld in het algemeen
en tegen de politie in het bijzonder? Kunt u aangeven voor welke instrumenten
een wijziging in de regelgeving of de beleidsuitvoering nodig zou zijn om
ze tegen geweld tegen politiemensen in te zetten?
 
 
 Zie beantwoording van vraag 1.
 16
 
 Kunt u een overzicht geven van de misdragingen, die
vervolgd worden onder de noemer geweld tegen agenten? Acht u het werkbaar
om voor deze delicten met een minimumstraf te werken? Wanneer wilt u de Kamer
nader informeren over de wenselijkheid van opname in het strafrecht van geweld
tegen publieke dienstverleners als gekwalificeerd delict?
 
 
 Op 19 februari 2009 heb ik uw Kamer twee documenten toegezonden,
namelijk het onderzoek aangaande de evaluatie van de strafvorderingsrichtlijn
en het onderzoek aangaande behandeling van zaken van geweld tegen politieambtenaren
(onder de titel «Bont en blauw»). Ik verwijs u naar Kamerstukken
II, vergaderjaar 2008–2009, 28 684 nummer 204. Voor de vraag over
minimumstraffen verwijs ik u naar het antwoord op vraag 8. De vraag of verbreding
van het strafrecht in de vorm van een gekwalificeerd delict wenselijk is,
wordt momenteel nog bezien.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GL), Van der Staaij (SGP), De Pater-van
der Meer (CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA),
voorzitter, De Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA),
Irrgang (SP), Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der Burg (VVD), Brinkman
(PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Leijten
(SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA), Anker (CU), Vacature (CDA),
 Plv. leden: Teeven (VVD), Vacature (GL), Van der Vlies (SGP), Van de Camp
(CDA), Smilde (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert (PvdA), Aptroot
(VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij (PvdA), Van Gerven (SP), Heerts (PvdA), Çörüz
(CDA), Remkes (VVD), De Roon (PVV), Van der Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand
(PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Van Haersma
Buma (CDA), Cramer (CU) en Knops (CDA).
 
 
 Bron: Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum van het ministerie
van Justitie – juni 2009.