Pachtbeleid; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27924, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

20-11-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

27924 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253545556
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27924Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 55 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 924Pachtbeleidnr. 3LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 13 november 2001De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij over de brief van de staatssecretaris d.d. 11 september
2001 over het pachtbeleid (27 924, nr. 1).Deze vragen en de daarop gegeven antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,Ter VeerDe griffier voor deze lijst,Brandsema 1Hoe denkt de regering om te gaan met het beklemmingsrecht
dat in sommige delen van het land aanwezig is bij pachtcontracten?Op dezelfde wijze als onder de huidige Pachtwet. Iedere zakelijk gerechtigde,
dus ook de beklemde meier, kan als verpachter pachtovereenkomsten sluiten.Bij de invoering van het nieuwe BW in 1992 is het recht van beklemming,
zoals dat in Boek 4, titel 8, van het oude BW was geregeld, vervallen. Rechten
van beklemming die bestonden ten tijde van de invoering van het huidige BW
blijven bestaan. De regels die voor deze rechten golden vóór
het in werking treden van het huidige BW blijven nadien daarop van toepassing.2Kan de regering aangeven hoe het tijdspad voor de wetswijziging
en het beëindigen van de Pachtwet er uit gaat zien?De huidige Pachtwet zal worden vervangen door een titel in boek 7 van
het Burgerlijk Wetboek. LNV en Justitie zullen, met inachtneming van het op
19 december 2001 geplande debat met de Tweede Kamer, een wetsvoorstel opstellen.
Hierbij zal tevens aandacht worden besteed aan de afstemming van het pachtrecht
met overige onderdelen van het Burgerlijk Wetboek, met name met de voorstellen
over het huurrecht zoals die thans bij de Eerste Kamer in behandeling zijn
(Vaststelling van titel 7.4 (Huur) van het Burgerlijk Wetboek, Eerste Kamer,
2000–2001, 26 089, nr. 267, en Vaststelling van afdeling 7.4.6
van het Burgerlijk Wetboek, Eerste Kamer, 2000–2001, 26 932, nr.
268).Dit voorstel zal, alvorens het aan de Raad van State voor advies zal worden
voorgelegd, voor advies worden voorgelegd aan organisaties van pachters en
verpachters, aan deskundigen op het terrein van de pacht, alsmede aan de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak en de Orde van Advocaten. Bovendien zal bij het
opstellen van het wetsvoorstel een berekening worden gemaakt voor de werklastconsequenties
voor de rechterlijke macht. Naar verwachting zal met het opstellen en de advisering
voorafgaand aan de indiening van een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer een
groot deel van 2002 gemoeid zijn.Naast nieuwe pachtregelgeving in het Burgerlijk Wetboek zal ook een omvangrijke
aanpassingswet moeten worden vastgesteld, waarin alle wetten worden gewijzigd
waarin naar de Pachtwet, reguliere pachtovereenkomsten, de grondkamers, e.d.
wordt verwezen. De voorbereiding van deze aanpassingswet zal voortvarend ter
hand worden genomen, zodat deze kan worden ingediend als de parlementaire
behandeling van de nieuwe pachtregels in de Tweede Kamer is afgerond.3Behoeft de Pachtwet aanpassing om tot de voorgestelde
regelgeving te komen?Nee, de nieuwe regelgeving treedt in de plaats van de Pachtwet.4Kan de regering aangeven wat de gevolgen zijn voor
de erfpacht in relatie tot de gemaakte voorstellen?Thans is in artikel 59 van de Pachtwet bepaald dat de Pachtwet van toepassing
is op zakelijke genotsrechten (waarvan erfpacht de belangrijkste is) die voor
een periode van 25 jaar of korter worden gevestigd op een hoeve of op los
land. Bij de vestiging van zakelijke genotsrechten voor een periode langer
dan 25 jaar is de Pachtwet van toepassing op de eerste 25 jaar
na vestiging van deze rechten. Deze bepaling strekt ertoe ontduiking van de
Pachtwet tegen te gaan. In het kader van de voorbereiding van het wetsvoorstel
zal bezien worden in hoeverre deze regeling gehandhaafd moet blijven.5In hoeverre kan gesproken worden over schaarste aan
pachtgrond? Zijn hierover cijfers bekend?Er zijn geen concrete cijfers die aangeven of er, economisch gesproken,
schaarste is aan pachtgrond. De areaalsontwikkeling van grijze pacht en eenmalige
pacht geven echter aan dat er grote behoefte is aan pacht.6Wat wordt bedoeld met de zin: «Een geregistreerde
vergroting van de flexibiliteit van het grondgebruik (via teeltpacht) is echter
niet aantoonbaar»?Deze zin uit het rapport van de Commissie Pachtbeleid begrijp ik aldus,
dat flexibiliteit van het grondgebruik (de mate waarin bedrijven regelmatig
over verschillende percelen grond kunnen beschikken) niet uit cijfers van
de grondkamers blijkt, omdat agrariërs nauwelijks van de in de Pachtwet
opgenomen mogelijkheid van teeltpacht gebruik maken.7Kan de regering uiteenzetten waarom de doelstellingen,
zoals die in de huidige Pachtwet zijn geformuleerd, niet meer actueel zijn?De Pachtwet gaat uit van drie doelstellingen, te weten1. beschermen van de pachter;2. rekening houden met de belangen van de verpachter;3. waarborgen van het algemeen landbouwbelang.Het kabinet meent dat de mate van bescherming die de Pachtwet thans biedt
potentiële verpachters ontmoedigt om tot verpachting over te gaan. Verpachters
kiezen thans eerder voor verkopen, eigen gebruik of wijken uit naar erfpacht.
De bescherming voor de pachter werkt dan contraproductief. Aan deze bescherming
bestaat daarnaast minder behoefte dan bij de invoering van de Pachtwet, nu
sprake is van een toenemend, zakelijk gefundeerd, wederzijds begrip tussen
pachter en verpachter.Voorts was beoogd met de Pachtwet het algemeen landbouwbelang te waarborgen,
onder meer door aan de grondkamers bepaalde taken toe te delen. Deze doelstelling
is nooit echt van de grond gekomen. Het kabinet erkent thans dat deze doelstelling
niet met pachtregelgeving kan worden gerealiseerd.8De Commissie Pachtbeleid concludeert dat de doelstellingen
van de Pachtwet maar ten dele zijn gerealiseerd en dat deze niet meer actueel
zijn. De Commissie stelt daar een nieuwe doelstelling voor in de plaats. Onderschrijft
de regering deze doelstelling? Betekent dit daarnaast dat de oude drie doelstellingen
niet meer gelden?Met betrekking tot de oude drie doelstellingen zij verwezen naar het antwoord
op vraag 7. De Commissie Pachtbeleid formuleert op basis van haar bevindingen
de volgende doelstelling voor de toekomstige pachtwetgeving. «Het op
zodanige wijze vorm geven van pacht als bijzondere contractvorm dat het aldus
en conform de wettelijke normen in gebruik geven van grond ten behoeve van
agrarische bedrijfsvoering een voor beide partijen aantrekkelijk en dus toekomstbestendig
alternatief is naast het verwerven van grond in eigendom of uitgifte van grond
in erfpacht.» Het kabinet onderschrijft deze nieuwe doelstelling
voor het toekomstig pachtbeleid. Pacht is voor de landbouw en de ontwikkeling
van het landelijk gebied een belangrijk instrument dat in de toekomst aan
belang kan toenemen. Voorkomen moet worden dat de pacht marginaliseert, hetgeen
het gevolg van het niet wijzigen van de Pachtwet zou zijn.9Blijkens de evaluatie die de Commissie Pachtbeleid
heeft uitgevoerd, heeft de voorzichtige vorm van liberalisering, zoals die
in 1995 is uitgeprobeerd, niet voldoende resultaat opgeleverd. Kan de regering
uitleggen waarom de oplossing nu wordt gezocht in verdergaande liberalisering,
in plaats van dat de conclusie is: liberalisering werkt niet?Uitgaande van de druk van de markt op schaarse grond, wordt het in gebruik
geven van grond voor pacht steeds onaantrekkelijker voor verpachters en potentiële
verpachters. Deze onaantrekkelijkheid wordt mede veroorzaakt door de huidige
Pachtwet. Voor dat probleem is liberalisering de enige logische oplossingsrichting.
Als een beperkte liberalisering niet tot het gewenste resultaat leidt, zal
voor een verdergaande liberalisering gekozen moeten worden.10Hoe kan het dat de Commissie Pachtbeleid de in 1995
ingevoerde nieuwe vormen van pacht als onvoldoende bestempelt, terwijl de
regering de eenmalige pacht als een succes omschrijft?De eenmalige pacht is op zichzelf een succes, gelet op het gebruik dat
van deze vorm van pacht is gemaakt. Naast eenmalige pacht is in 1995 ook de
teeltpacht en de natuurpacht ingevoerd. Van deze laatste twee vormen is in
de praktijk weinig gebruik gemaakt. Vandaar dat het oordeel van de Commissie
over de nieuwe vormen van pacht gezamenlijk minder positief luidt.11In het regeerakkoord staat vermeld dat de liberalisering
van het pachtbeleid zal leiden tot additionele opbrengsten van extra verkoop
van Domeingrond aan agrariërs (bladzijde 20). Is dit de passage waarop
de opdracht tot liberalisering aan de commissie-Leemhuis is gebaseerd? Ziet
de regering de eerder geïntroduceerde pachtvormen van teeltpacht en eenmalige
pacht dan niet als een vorm van liberalisering? Zo ja, had de passage in het
regeerakkoord dan niet moeten luiden: «verdere liberalisering»?De aangehaalde plaats in het regeerakkoord luidt: In de tweede plaats
kan verkoop van agrarische domeinen tegen marktconforme prijzen (tot nu toe
golden plafondprijzen), mede dankzij de liberalisering van het pachtbeleid,
tot additionele opbrengsten van extra verkoop van grond aan agrariërs
leiden. Daarmee is in het regeerakkoord de liberalisering van het pachtbeleid
overeengekomen, waarbij de huidige Pachtwet (inclusief teeltpacht en eenmalige
pacht) als vertrekpunt is genomen. Het Rapport Heroverweging Pachtwetgeving
uit 1989 en het kabinetsstandpunt naar aanleiding van dit rapport uit 1990
hebben geleid tot de wijziging van de Pachtwet in 1995. Uiteraard is ook die
wijziging als liberalisering aan te duiden, maar deze was bij de totstandkoming
van het regeerakkoord al geruime tijd in werking. Hierop ziet bedoelde passage
dan ook niet.12Kan de regering met cijfers onderbouwen dat verpachters
thans eerder kiezen voor verkoop, eigen gebruik of erfpacht (graag de opgaven
exclusief de Domeingronden, en voor wat betreft de erfpacht respectievelijk exclusief én inclusief de erfverpachtingen door Fagoed)?Concrete cijfers hierover ontbreken, daar deze niet systematisch worden
verzameld.13Wanneer de verkoop van pachtgrond door Domeinen buiten
beschouwing wordt gelaten, blijkt de terugloop vanaf 1995 van het pachtareaal
wel mee te vallen, concludeert de Commissie Pachtbeleid. De regering is het
hiermee eens, maar zegt tegelijkertijd ook dat het handhaven van huidige pachtregime
de pacht zal marginaliseren. Is de huidige pachtwetgeving dan echter wel de
oorzaak van het teruglopend pachtareaal of is dat veeleer het verkoopbeleid
van Domeinen?De Commissie stelt vast dat sprake is van een voortgaande daling van het
areaal reguliere pacht, ook na wijziging van de Pachtwet in 1995. De regering
merkt daarbij op dat de daling voor een groot deel kan worden verklaard door
verkoop van pachtgrond door Domeinen (voetnoot pag. 5 kabinetsstandpunt).De Commissie Pachtbeleid heeft uit gesprekken met verpachters en uit ten
behoeve van de Commissie door het Landbouw Economisch Instituut (LEI, juni
1999) verricht onderzoek geconcludeerd dat (potentiële) verpachters het
in pacht geven van grond onaantrekkelijk vinden wegens de bescherming die
de Pachtwet aan de pachter biedt. Verpachters hechten belang aan een reële
mogelijkheid tot beëindiging van de overeenkomst en dus op het op enige
tijd opnieuw verkrijgen van de beschikkingsmacht over de grond. Bij het ontbreken
van deze mogelijkheid kiezen verpachters voor alternatieven als erfpacht,
verkoop of eigen gebruik.Het kabinet deelt deze analyse.14De Commissie Pachtbeleid sluit niet uit dat in de toekomst
een volledig geliberaliseerde pachtregelgeving mogelijk is. Dit kan als beide
partijen voldoende doordrongen zijn van hun gezamenlijke belangen. Er ontstaan
dan twee gelijkwaardige contractpartners (zie hoofdstuk 6). Anderen zien blijvende
belangentegenstellingen tussen beide partijen, ondanks wellicht de groei van
gezamenlijke belangen in recente jaren. Wat is de visie van de regering hierop?Aan het kabinetsstandpunt ligt de gedachte ten grondslag dat in beginsel
pachters en verpachters als gelijkwaardige contractpartners kunnen worden
beschouwd. Eventuele inherente belangentegenstellingen kunnen in onderhandelingen
voor beide partijen tot bevredigende oplossing worden gebracht. Het kabinet
maakt hierop één uitzondering. Tegen het einde van de looptijd
van een pachtovereenkomst heeft de verpachter een sterkere onderhandelingspositie
dan de pachter. De verpachter kan gemakkelijker een andere pachter vinden
dan de pachter een ander perceel, nog los van de kosten die gepaard gaan met
de verplaatsing van (een deel van) het bedrijf van de pachter. Met de invoering
van bedrijfspacht wordt beoogd deze afhankelijkheid van de pachter te compenseren.15Welke gevolgen heeft het nieuwe pachtbeleid voor het
verkoopbeleid van Domeinen?Het nieuwe pachtbeleid heeft geen gevolgen voor het verkoopbeleid van
Domeinen. In april 2000 is door de staatssecretaris van Financiën en
tijdelijke verkoopstop afgekondigd van agrarische domeingronden aan zittende
(erf)pachters. Na een heroverweging heeft de ministerraad op 12 oktober
2001 besloten deze maatregel definitief te handhaven. De belangrijkste
reden om geen grond meer te verkopen is dat de rijksoverheid, in een tijd
dat grond steeds schaarser wordt, zelf veel behoefte aan ruimte heeft. De
agrarische domeingronden kunnen een rol spelen in het bereiken van de doelstellingen
uit de Vijfde Nota over de Ruimtelijke Ordening. Deze grond kan gebruikt worden
voor andere bestemmingen zoals een natuurgebied of bedrijfsterrein. Daarnaast
kunnen agrarische domeingronden dienen als compensatie voor agrariërs
die hun bedrijf moeten verplaatsen.16Welke argumenten liggen volgens de regering nog meer
ten grondslag (behalve het feit dat de terugloop van het pachtareaal vanaf 1995
voor een groot deel kan worden verklaard uit de verkoop van pachtgrond door
Domeinen) aan de verwachting van de Commissie dat bij handhaving van de huidige
Pachtwet de reguliere pacht zal marginaliseren?Zie het antwoord op vraag 13.17Waarom bestond de in paragraaf 4.1 genoemde liberaliseringswens
bij de regering, al voordat het rapport van de commissie-Leemhuis was afgerond?
Met andere woorden, is het rapport van de commissie-Leemhuis niet toegeschreven
naar de vooraf bij de regering bestaande wens? Kortom, is de wens hier niet
te zeer de vader van de gedachte?Over de liberaliseringswens bij de regering, zie het antwoord op vraag
9.Het is juist dat de Commissie de opdracht had om op basis van de in het
regeerakkoord overeengekomen liberalisering van het pachtbeleid de werking
van de Pachtwet te evalueren en een toekomstvisie te ontwikkelen. Het rapport
van de Commissie is een goed gemotiveerd pleidooi voor liberalisering, gebaseerd
op eigen onderzoek en op aan haar evaluatie ontleende argumenten. De stelling
dat de Commissie naar het regeerakkoord heeft toegeschreven kan ik dan ook
niet voor mijn rekening nemen.Bovendien stel ik vast dat de regering in het kabinetsstandpunt voorstelt
iets minder ver te liberaliseren dan de Commissie voorstelt, ten einde negatieve
effecten van liberalisering te voorkomen.18De toetsing vooraf van de pachtovereenkomst door de
grondkamers wil de regering laten vervallen omdat er door liberalisering geen
ongelijkheid tussen de partijen meer zal bestaan. Hoe verhoudt zich dit tot
de uitspraken van de Commissie Pachtbeleid dat in een aantal gevallen geen
sprake is van gelijkwaardige onderhandelingen tussen pachter en verpachter?Liberalisering is naar de mening van de Commissie, noch van de regering,
een middel om de gelijkwaardigheid van pachter en verpachter te bevorderen.
De regering is het met de Commissie Pachtbeleid eens dat, nu pachters en verpachters
in beginsel gelijkwaardig zijn, een aantal beschermingsmaatregelen uit de
Pachtwet minder noodzakelijk is geworden. Nu die beschermingsmaatregelen tevens
contraproductief zijn, omdat ze de verpachter ervan weerhouden grond te verpachten,
ligt liberalisering voor de hand. De Commissie stelt op pagina 59 van haar
rapport dat haar voorstellen geen bescherming bieden aan de pachter ingeval
de verpachter na het einde van de overeenkomst besluit in zee te gaan met
een andere pachter die bereid en in staat is een fors hogere pachtprijs te
betalen. Ook voor de Commissie is deze afhankelijke positie een uitzondering
op de gelijkwaardigheid van pachter en verpachter. De Commissie ziet geen
mogelijkheden de afhankelijkheid van de verpachter bij verlengen van de overeenkomst
op te lossen. Zij stelt op dit punt dan ook geen regeling voor.
Het kabinet heeft gemeend om toch regels te stellen voor genoemde situatie.
Dit heeft geleid tot de voorstellen in het kabinetsstandpunt met betrekking
tot bedrijfspacht.19Een van de doelstellingen is het stimuleren van de
uitbreiding van het pachtareaal. Hoeveel uitbreiding streeft de regering na
en van welke pachtvormen in het bijzonder?Het kabinet meent dat pacht voor de agrarische sector en voor de ontwikkeling
van het landelijk gebied een belangrijk instrument is. Pacht is een nuttig
financieringsinstrument dat in de toekomst door de grotere financieringsbehoefte
van agrarische bedrijven aan belang kan toenemen. Het is tevens een belangrijke
manier om flexibel grondgebruik mogelijk te maken. Daarnaast kan pacht een
belangrijke rol spelen bij het beheer van gronden waar speciale voorwaarden
worden gesteld, zoals op het gebied van natuurbeheer.Het kabinet onderscheidt voor de toekomst twee pachtregimes: bedrijfspacht
en losse pacht. Zij heeft daarbij geen kwantitatieve doel- of taakstelling
voor een van beide pachtregimes voor ogen. De te stellen regels zijn zodanig
dat zij pacht voor zowel pachter als verpachter aantrekkelijker maken.20Als een pachtovereenkomst betrekking heeft op één
of meer bedrijfsgebouwen, of betrekking heeft op 25% of meer van de bedrijfsoppervlakte,
spreekt de regering over een pachtafhankelijkheid. Waarom is gekozen voor
25%? Welke argumentatie ligt daaraan ten grondslag?Volgens de regering is van pachtafhankelijkheid slechts sprake als de
pachtovereenkomst betrekking heeft op een aanzienlijk deel van het bedrijf.
Het wegvallen van dat deel van het bedrijf brengt de continuïteit van
het bedrijf van de pachter direct in gevaar. Bij kleinere oppervlakten mag
worden aangenomen dat de pachter tegen beperkte kosten een alternatief kan
vinden. De continuïteit is niet direct in gevaar als dat alternatief
niet onmiddellijk voor handen is. In dat geval is geen sprake van pachtafhankelijkheid,
en hoeft de pachter derhalve niet door de wet beschermd te worden. Het trekken
van die grens is naar zijn aard enigszins subjectief. Toch moet in verband
met de rechtszekerheid voor een duidelijke grens worden gekozen. Naar ons
oordeel is met de keuze voor 25% het juiste evenwicht gevonden tussen enerzijds
de behoefte aan bescherming voor pachtafhankelijke pachters en anderzijds
het streven naar een zo groot mogelijke liberalisatie. Gesprekken met belangenorganisaties
hieromtrent sterken ons in dat oordeel.21Als minder dan 25% van een bedrijfsoppervlak gepacht
wordt, is er geen sprake van een pachtafhankelijke situatie. Hoe verhoudt
dit zich tot het beleid met Minas en mestafzetcontracten, wat maakt dat elke
hectare (en met name zekerheid daarover) telt?Het feit dat een pachter een perceel nodig heeft voor zijn bedrijfsvoering
is onvoldoende om te spreken van pachtafhankelijkheid. Van pachtafhankelijkheid
is slechts sprake als verpachter en pachter geen gelijkwaardige onderhandelingspositie
hebben, zoals bij het continueren van een aflopende pachtovereenkomst. In
dat geval wordt de pachter bescherming geboden. In alle andere gevallen wordt
van de gelijkwaardigheid van pachter en verpachter uitgegaan. Pachter en verpachter
zijn vrij om lange looptijden af te spreken bij pachtovereenkomsten die niet
als bedrijfspacht worden aangemerkt. Op deze wijze kunnen pachters zich de zekerheid verschaffen die zij in het kader van Minas en mestafzetcontracten
nodig denken te hebben. Overigens zijn mestafzetcontracten met een korte looptijd
eveneens toegestaan.22Eén van de doelstellingen van de regering is
om te komen tot een pachtbeleid waardoor de uitbreiding van het pachtareaal
wordt gestimuleerd. Kan de regering aangeven welke onderdelen van de voorliggende
voorstellen de doelstelling zullen helpen realiseren?De voorstellen, zoals in het kabinetsstandpunt opgenomen, vormen een onderling
samenhangend en afgewogen maatregelenpakket, dat moet bijdragen aan de aantrekkelijkheid
van het pachtinstrument voor zowel potentiële pachters als potentiële
verpachters. Belangrijke onderdelen van dat maatregelenpakket zijn het afschaffen
van het indeplaatsstellingrecht en de liberalisering van de prijsvorming.23Wat is precies het verschil tussen de huidige en de
nieuwe definitie van het begrip pacht?In de Pachtwet ligt de nadruk op de zogenoemde reguliere pachtovereenkomst.
Alle andere vormen van pacht zijn uitzonderingen op de reguliere pacht. In
het nieuwe recht zullen losse pacht en bedrijfspacht als gelijkwaardige vormen
van pacht worden vormgegeven. Zowel in het huidige als nieuwe recht zijn de
belangrijkste juridische kenmerken van pacht het in gebruik geven van grond
ten behoeve van agrarische bedrijfsvoering tegen een tegenprestatie (de pachtsom).
Indien de grond met een ander doel in gebruik wordt gegeven is sprake van
huur.24De regering stelt dat pachters die, naast het uitoefenen
van een landbouwbedrijf, werkzaamheden van enige omvang buiten de landbouw
verrichten, een bedrijf met een grotere omvang dan 3 hectare in het algemeen
niet volwaardig kunnen exploiteren. Wat wordt in dit verband verstaan onder
werkzaamheden «van enige omvang»?Gedacht wordt aan werkzaamheden van een zodanige omvang dat de betrokken
pachter niet in de eerste plaats een agrarisch bedrijf uitoefent.25Waarom moet er een drempel opgeworpen worden tegen
pachters die, naast het uitoefenen van een landbouwbedrijf, werkzaamheden
van enige omvang buiten de landbouw verrichten?De gedachte is dat iemand die niet in de eerste plaats een agrarisch bedrijf
uitoefent, minder afhankelijk is van de betreffende pachtovereenkomst en daarom
geen behoefte heeft aan de bescherming van de wet ten koste van de verpachter.
Er is dan ook geen sprake van het opwerpen van een drempel.Met de uitwerking van bedoeld uitgangspunt moet zorgvuldig worden omgegaan.
Een startend agrariër die aan zijn landbouwbedrijf nog niet voldoende
inkomsten kan ontlenen en een nevenbetrekking heeft, zou niet om die reden
de bescherming van bedrijfspacht moeten worden onthouden. Dit zal verder worden
uitgewerkt bij de omzetting van het kabinetsstandpunt in een wetsvoorstel.26Waarom heeft de regering gekozen voor een overgangsperiode
van 12 jaar voor de omzetting van rechtswege van reguliere pacht naar bedrijfspacht?
Welke ideeën liggen hieraan ten grondslag? Bij het opstellen van het overgangsrecht hebben de volgende uitgangspunten
een rol gespeeld:• een redelijke termijn van voorbereiding op het nieuwe recht door
verpachters en pachters;• de bescherming van bestaande rechten van pachters• een zo kort mogelijke termijn waarin gelijktijdig het oude en nieuwe
recht gelden.Deze uitgangspunten brengen, gelet op de omvang van de rechten van de
zittende pachters, in beginsel een lange overgangstermijn met zich. Om deze
reden ging de Commissie Pachtbeleid uit van 25 jaar. De regering denkt aan
een overgangstermijn van twaalf jaar, omdat een aantal rechten van pachters
ook nadien wordt gewaarborgd. Gedurende de termijn van twaalf jaar behouden
de zittende pachters de bescherming die de huidige Pachtwet hun thans geeft.
Na verloop deze termijn zullen de pachtovereenkomsten die voldoen aan de criteria
voor bedrijfspacht, vallen onder de regels voor bedrijfspacht, waarmee voor
deze categorie zittende pachters een aan de Pachtwet gelijkwaardig continuatierecht
wordt geboden. Daarnaast blijft voor deze categorie de mogelijkheid bestaan
om na de overgangstermijn van twaalf jaar het indeplaatsstellingsrecht nog
eenmaal uit te oefenen. Voor deze categorie blijven derhalve de belangrijkste
verworven rechten behouden.De overige pachtovereenkomsten zullen na afloop van de termijn van twaalf
jaar vallen onder de regels van losse pacht. Een termijn van twaalf jaar biedt
deze pachters voldoende mogelijkheden te anticiperen op het nieuwe recht.
Aangezien deze pachtcontracten betrekking hebben op een beperkt onderdeel
van het bedrijf van de betrokken pachters, behoeft het indeplaatsstellingsrecht
en continuatierecht voor deze categorie pachters niet te worden gehandhaafd
na de termijn van twaalf jaar.27Welke argumenten zijn doorslaggevend geweest om de
indeplaatsstelling en medepacht te laten vervallen? Waarom wordt aan een eventuele
afwijzing door de verpachter van een verzoek van de pachter tot indeplaatsstelling
of medepacht geen motiveringsvereiste gesteld? De rechter kan dan later de
redelijkheid van de afwijzing beter beoordelen.De doorslaggevende reden om genoemde rechten te schrappen is dat deze
rechten inmiddels contraproductief zijn geworden. Door deze rechten verliest
de verpachter de beschikking over zijn eigendom, zonder dat duidelijk is,
wanneer deze verpachter de beschikking weer terug krijgt. Gebleken is dat
indeplaatsstelling een voorname overweging is om af te zien van het verpachten
van grond.De artikelen 49 en 49a Pachtwet geven de pachter de mogelijkheid om respectievelijk
een ander in zijn plaats te stellen of een ander als medepachter aan te merken.
Stemt de verpachter niet met het voorstel in dan kan de pachter de indeplaatsstelling
of medepacht bij de rechter vorderen. De rechter wijst de vordering tot indeplaatsstelling
of medepacht slechts af in de in de leden 4, 5 en 6 van artikel 49 bedoelde
gevallen. In de overige gevallen wijst hij de vordering toe, tenzij de billijkheid
zich daartegen verzet. In een dergelijk stelsel is het voor de verpachter
uiterst onzeker het tijdstip te bepalen waarop zijn grond weer pachtvrij is.
Een toetsing door de rechter biedt de verpachter derhalve onvoldoende zekerheid
over het tijdstip waarop hij de beschikking over zijn grond terug krijgt.In het nieuwe stelsel zal een pachter zijn rechtsverhouding tot de verpachter
met medewerking van deze laatste aan een derde, zijn bedrijfsopvolger, kunnen
overdragen. Artikel 159 van Boek 6 van het BW inzake contractsoverneming biedt
hiervoor de basis. Bovendien bestaat het voornemen in de nieuwe regeling genoemde
bepaling zo uit te werken dat niet alle wederzijdse rechten en plichten ongewijzigd
op de nieuwe rechtsverhouding overgaan, maar dat de verpachter
en de aspirant bedrijfsopvolger daarover nieuwe afspraken kunnen maken. Komen
deze laatste en de verpachter niet tot overeenstemming, dan blijft de overeenkomst
tussen de pachter en verpachter onverkort in stand. Aangezien overeenstemming
tussen de contractspartijen uitgangspunt is, zijn wij niet voornemens om in
aanvulling op het algemene verbintenissenrecht een specifieke voorziening
te treffen voor een door de verpachter te motiveren afwijzing van een verzoek
van de verpachter.28Kunnen bestaande niet-reguliere pachtcontracten worden
uitgediend wanneer het regime van losse pacht van kracht wordt, of worden
zij van rechtswege omgezet in losse pachtcontracten?Bestaande niet-reguliere pachtovereenkomsten zijn nooit langer dan twaalf
jaar en zijn reeds afgelopen op het moment dat de overgangstermijn afloopt.
Een nieuwe aansluitende overeenkomst valt onder het nieuwe pachtrecht en is
dan overeenkomstig dat nieuwe recht losse pacht of bedrijfspacht. Reguliere
pachtovereenkomsten die na twaalf jaar niet voldoen aan de definitie van bedrijfspacht
worden voor de resterende looptijd van rechtswege omgezet in een losse pachtovereenkomst
en kunnen derhalve worden uitgediend.29Kan uit het kabinetsstandpunt worden begrepen dat de
Pachtwet twaalf jaar na inwerkingtreden van het nieuwe pachtregime, bezijden
de overgangstermijn, wordt ingetrokken?De Pachtwet wordt ingetrokken bij inwerkingtreding van het nieuwe pachtrecht,
zij het dat de Pachtwet gedurende twaalf jaar van toepassing blijft op de
op het moment van inwerkingtreding van het nieuwe pachtrecht reeds bestaande
overeenkomsten.30Aan welke eisen van kwalificatie moet een opvolger
voldoen bij een bedrijfspacht overname?Zoals hierboven uit het antwoord bij vraag 27 blijkt, zullen onder het
nieuwe recht geen eisen in de wet worden opgenomen, waaraan de bedrijfsopvolger
moet voldoen. Het is aan pachter, verpachter en aspirant bedrijfsopvolger
om afspraken daarover te maken. In het overgangsrecht zal worden voorgesteld
dat een pachter van een bestaande reguliere pachtovereenkomst, die voldoet
aan de criteria van bedrijfspacht, na ommekomst van de overgangstermijn van
twaalf jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe regeling het recht heeft
een kind of pleegkind als zijn opvolger in de plaats te stellen conform de
regeling van de Pachtwet, mits de beoogde opvolger is geboren vóór
de intrekking van de Pachtwet en vóór zijn twintigste levensjaar
een aanvang heeft gemaakt met een opleiding die kwalificeert als agrarisch
ondernemer. Betreft het evenwel een pachtovereenkomst die niet voldoet aan
de criteria van bedrijfspacht, dan vervalt het recht op indeplaatsstelling
na ommekomst van de overgangstermijn van twaalf jaar.31Waarom is gekozen voor het handhaven van de huidige
pachtwet voor een periode van twaalf jaar na inwerkingtreding van het nieuwe
pachtregime?Zie het antwoord op vraag 26. 32Waarom hanteert de regering binnen de overgangstermijn
van 12 jaar het principe dat indeplaatsstelling nog mag? Zal dit niet leiden
tot extra bedrijfsovernames binnen de overgangstermijn, terwijl dit wellicht
uit bedrijfseconomische motieven (nog) niet het juiste moment is? Is er een
mogelijkheid om indeplaatsstelling voor de bestaande reguliere pachtovereenkomsten
eenmalig toe te staan, dus los van de overgangstermijn?Bij reguliere pachtovereenkomsten die na twaalf jaar worden omgezet in
losse pachtovereenkomsten zal het indeplaatsstellingrecht na twaalf jaar vervallen.
Bij reguliere pachtovereenkomsten die na twaalf jaar worden omgezet in bedrijfspacht,
blijft eenmalig de mogelijkheid tot indeplaatsstelling onder voorwaarden bestaan,
indien van deze mogelijkheid in de voorafgaande twaalf jaar nog geen gebruik
is gemaakt. De keuze voor dit verschil is gelegen in het streven om enerzijds
het overgangsrecht zo kort mogelijk te laten duren en anderzijds zo min mogelijk
inbreuk te doen op bestaande rechten.Bij pachtovereenkomsten die zullen worden omgezet naar bedrijfspacht bestaat
derhalve geen aanleiding voor eventuele versnelde bedrijfsovername. Overeenkomsten
die zullen worden omgezet naar losse pacht zijn naar hun aard geen basis om
een bedrijfseconomisch verantwoorde bedrijfsovername op te baseren.33Hoe is de overgangssituatie voor een pachter die op
dit moment al meerdere kleine stukken grond (kleiner dan 3 ha) van verschillende
verpachters in pacht heeft en waarvan de continuering van zijn bedrijf afhankelijk
is?Naar de mening van de regering is in dit voorbeeld niet per perceel sprake
van pachtafhankelijkheid. Voor ieder perceel kan, wellicht met enige inspanning,
een alternatief worden gevonden, terwijl de rest van het bedrijf voor de pachter
behouden blijft. De betreffende overeenkomsten zullen na twaalf jaar worden
omgezet in losse pachtovereenkomsten, die vervolgens kunnen worden uitgediend.
De pachter en verpachter zijn vrij om vervolgens een nieuwe overeenkomst te
sluiten met betrekking tot het desbetreffende perceel.34In paragraaf 4.2.5 wordt aangegeven dat er een
goede balans gezocht moet worden tussen enerzijds de continuïteitswens
van de pachter en anderzijds de beschikkingsmacht van de verpachter. Vervolgens
blijkt dat het «nieuwe» voorstel overeenkomt met de huidige systematiek,
die in de praktijk goed lijkt te voldoen. In hoeverre wordt er dan nog tegemoet
gekomen aan het versterken van de beschikkingsmacht van de verpachter?De voornaamste versterking van de beschikkingsmacht van de verpachter
is waar het het voorgestelde regime voor bedrijfspacht betreft gelegen in
het afschaffen van het indeplaatsstellingsrecht.35Bij bedrijfsopvolging wordt een nieuwe overeenkomst
tussen verpachter en nieuwe pachter gesloten. Wat zijn hiervan de fiscale
gevolgen, vooral wat betreft de productierechten, voor de uittredende pachter?
Moet daarover worden afgerekend?De uittredende pachter die de bedrijfsuitoefening staakt zal fiscaal over
de stille reserves, waaronder productierechten, moeten afrekenen. De uittredende
pachter die de bedrijfsuitoefening verplaatst, zonder dat er fiscaal sprake
is van staking, kan gebruik maken van de herinvesteringsregeling van
artikel 3.54 Wet IB 2001. Hierdoor wordt fiscale afrekening over de stille
reserves uitgesteld of doorgeschoven. De uittredende pachter die het bedrijf
verplaatst, waarbij fiscaal wel sprake is van staken zal moeten afrekenen,
tenzij de doorschuifregeling van toepassing is.36Het wettelijk recht op indeplaatsstelling zal vervallen.
Hoe vaak vindt bij reguliere pachtcontracten de pachtoverdracht plaats via
indeplaatsstelling? Welk effect zal het beleidsvoorstel hebben op dit aantal
of percentage?Er wordt van de toepassing van het recht op indeplaatsstelling niet systematisch
gegevens verzameld. In geval indeplaatsstelling in gezamenlijkheid en vrijwillig
tussen pachter en verpachter wordt overeengekomen, zal dit in de meeste leiden
tot een nieuwe of een wijzigingsovereenkomst via de grondkamer. In geval dat
de indeplaatsstelling wettelijk wordt afgedwongen door de pachter vindt dit
plaats via de pachtrechter bij één van de kantongerechten in
Nederland. Van beide mogelijkheden wordt, zo bestaat de indruk in de praktijk,
regelmatig gebruik gemaakt.37Hoe komt de rechter aan cijfers over regionale pachtprijzen
als de Grondkamers zijn opgeheven en deze de cijfers dus niet meer kunnen
aanleveren?Het voornemen bestaat om in navolging van het huurbedrijfsruimterecht
voor de ontvankelijkheid van de vordering tot nadere pachtprijsvaststelling
het vereiste op te nemen, dat partijen een advies overleggen omtrent de nadere
pachtprijs, opgesteld door een of meer door partijen gezamenlijk benoemde
terzake deskundigen. Deze cijfers worden derhalve door partijen aan de rechter
voorgelegd. Bovendien zullen instellingen als het Landbouw Economisch Instituut
of de Belastingdienst ook over dergelijke cijfers beschikken en als deskundigen
kunnen worden ingeschakeld.38De 2%-rendementseis wordt losgelaten. Wel streeft de
regering nog naar marktconforme pachtprijzen. Hoe stelt de regering zich dat
voor? Welk pachtprijssysteem zal gaan gelden voor bedrijfspacht?Bij het sluiten van een pachtovereenkomst zal de pachtprijs worden overeengekomen
door partijen. De prijs is daarmee per definitie marktconform. Bij bedrijfspacht
is dit niet anders. Indien een der partijen de prijs te hoog of te laag vindt,
sluit hij geen overeenkomst. Indien bij verlenging van de overeenkomst over
een nieuwe prijs geen overeenstemming wordt bereikt, kan de rechter om een
oordeel worden gevraagd. Deze toetst de prijs dan aan gebruikelijke prijzen
in de regio aan de hand van het door partijen overgelegde advies van deskundigen.39Waar denkt de regering de registratie van de pachtcontracten,
die geregistreerd dienen te worden in verband met de mestwetgeving, het nagaan
of er sprake is van bedrijfspacht en toetsing door de rechter zoals aangegeven
in paragraaf 4.3.2, onder te brengen?Wat is de argumentatie om tot het verdwijnen van de
pacht- en grondkamers te besluiten, dit in relatie tot bovenstaande vraag?Bij de aanpassingswetgeving zal aandacht worden besteed aan wetgeving
zoals de mestwetgeving, waarin naar reguliere pachtovereenkomsten wordt
verwezen. De vraag of sprake is van bedrijfspacht kan, zoals bij ieder geschil,
aan de rechter worden voorgelegd.De voornaamste reden voor het verdwijnen van de grondkamers is dat toetsing
van overeenkomsten voorafgaande aan inwerkingtreding niet past bij het uitgangspunt
van gelijkwaardigheid tussen pachter en verpachter. Deze toetsing hoort bij
de bescherming van de pachter die in het verleden nodig werd geoordeeld. Daarnaast
hadden de grondkamers een taak bij het waarborgen van het algemeen landbouwbelang,
welke taak komt te vervallen.40Hoe zal pachtprijsbepaling in de overgangsperiode plaatsvinden?
Wie stelt de prijzen vast en welke procentuele veranderingen kunnen in deze
periode worden gehanteerd?Gedurende het overgangsrecht zal het Pachtnormenbesluit van toepassing
blijven op overeenkomsten die zijn gesloten voorafgaand aan het inwerkingtreden
van het nieuwe pachtrecht. Het Pachtnormenbesluit zal, zoals nu, periodiek
worden aangepast. Uitgangspunt van deze aanpassingen is dat de pachtprijzen
na ommekomst van de periode dat het overgangsrecht van kracht is, in de pas
lopen met de marktprijzen die zijn ontstaan.41Zijn de twee in de brief genoemde argumenten de enige
om niet te kiezen voor pachtprijsvaststelling via going-concernwaarde?Het kabinet heeft ervoor gekozen de going-concernwaarde niet als uitgangspunt
voor de berekening van de pachtprijs te hanteren in de periode dat het overgangsrecht
van kracht is. De eerste reden is dat het uitgangspunt going-concernwaarde
nog geen toegepaste waarde is, zoals de Commissie zelf ook concludeert, en
toepassing dus een risico meebrengt van conflicten tussen partijen. Een tweede
reden is dat de waarde van de grond wordt beschouwd als restwaarde van de
landbouwbedrijfsvoering, waardoor onrecht wordt gedaan aan de waarde van het
eigendom dat de verpachter ter beschikking stelt aan de pachter.42Wil de regering een gedegen oordeel geven over het
begrip going-concernwaarde, zoals dat is opgenomen in bijlage 4 van «Ruimte
voor de pacht»?De going-concernwaarde van grond wordt in het advies van de Commissie
Pachtbeleid ontleend aan de waarde van een landbouwbedrijf waartegen een opvolger
(familie) het bedrijf kan overnemen, zodanig dat bij een goede bedrijfsvoering
een redelijk inkomen kan worden behaald. Daartoe wordt eerst vastgesteld welk
deel van de toegevoegde waarde van het landbouwbedrijf resteert nadat alle
productiemiddelen behalve de grond zijn beloond. De Commissie heeft in de
bedoelde bijlage 4 een indicatie van een berekening van de going-concernwaarde
van landbouwgrond weergegeven. De Commissie benadrukt dat het gaat om een
indicatie gebaseerd op de huidige inzichten. Zij tekent ook aan dat de going-concernwaarde
op dit moment nog geen toegepaste waarde is. Verschillende daarmee samenhangende
aspecten zijn nog onvoldoende onderzocht. De Commissie verwijst daarbij met
name naar de betrouwbaarheid van de gehanteerde «gemiddelde» going-concernwaarde
en de regionalisering van die waarde, bijvoorbeeld over pachtregio's. Voor
het oordeel over de geschiktheid van het begrip ten behoeve van een pachtprijsbeleid
zij verwezen naar het antwoord op vraag 41. 43Wil de regering een gedegen oordeel geven over het
begrip going-concernwaarde, zoals dat is omschreven in de LEI-studie «Going-concernwaarde
en marktprijs van landbouwbedrijven» (rapport 6.99.02)?De LEI-studie betreft een verkennend onderzoek naar (het verklaren) van
het verschil tussen de waarde van een onderneming als going-concern en de
marktwaarde. Daarbij is de going-concernwaarde gedefinieerd als de waarde
(niet de prijs) van een onderneming gebaseerd op het opbrengstgenererend vermogen
van de onderneming als geheel. Aanleiding voor het onderzoek vormde de constatering
dat bij bijvoorbeeld de overdracht van een landbouwonderneming regelmatig
verschil van mening tussen partijen ontstond omtrent de methode van waardering
van de onderneming.De studie geeft inzicht in de wijze waarop de methode van de waardering
op basis van het uitgangspunt going-concern vorm en inhoud kan krijgen. Het
onderzoek geeft tevens aan dat deze methode van vele (te schatten) variabelen
afhankelijk is. Kleine afwijkingen, bijvoorbeeld in de te hanteren disconteringsvoet,
blijkt tot flinke afwijkingen in de resultaten te kunnen leiden.Onder verschillende gegeven aannames is een vergelijking gemaakt tussen
beide methoden voor een gemiddeld gespecialiseerd melkveehouderijbedrijf.
Uit deze vergelijking komt naar voren dat de waardering van een onderneming
op basis van going-concern aanzienlijk lager is (ca. 67%) dan een waardering
op basis van marktwaarde. Verklarende factoren voor het genoemde verschil
zijn gelegen in de waarde van het melkquotum en de waarde van landbouwgrond.
De marktwaarde van deze beide productiefactoren blijkt aanzienlijk hoger te
zijn dan de opbrengstgenererende waarde.Voor het oordeel over de geschiktheid van het begrip ten behoeve van een
pachtprijsbeleid zij verwezen naar het antwoord op vraag 41.44De regering stelt dat, gezien de ervaringen met de
pachtprijzen voor eenmalige pacht, pachtprijsbeheersing voor losse pacht achterwege
kan blijven. Waarom gaat de regering er vanuit dat eenmalige pacht en losse
pacht vergeleken kunnen worden op dit punt, met name als een bedrijf bijvoorbeeld
24% van het bedrijfsoppervlak pacht, en dus net niet onder de definitie «pachtafhankelijk»
valt?Zowel bij losse pacht als bij bedrijfspacht stelt de regering voor om
prijsbeheersing achterwege te laten. De ervaring bij eenmalige pacht geeft
de regering het vertrouwen dat het marktmechanisme goed zal functioneren.
Wel wordt bij continuatie van een pachtovereenkomst, zowel bij losse pacht
als bij bedrijfspacht, de mogelijkheid geboden om de pachtprijs aan de rechter
voor te leggen. Bij het sluiten van een eerste overeenkomst is dat niet nodig,
omdat partijen vrijwillig de overeenkomst aangaan en dus niet verplicht zijn
een te hoge of te lage prijs te accepteren.45De regering geeft aan dat de vrije verkeerswaarde van
grond zodanig is gestegen dat een pachtprijs van 2% niet langer als een reële
prijs kan worden aangemerkt. Heeft de regering op dit punt plannen om de verpachters
op een andere wijze tegemoet te komen, bijvoorbeeld via het fiscale spoor?De regering heeft op dit punt geen plannen om de verpachters op een andere
wijze tegemoet te komen, ook niet via het fiscale spoor. 46Welke waarderingsgrondslag geldt voor verpachte grond
in box 3? Heeft de term «grond in verpachte staat» hier nog enige
betekenis?Voor verpachte grond in box 3 geldt de waarde in het economische verkeer,
dat is in deze situatie de waarde in verpachte staat.47Waarom hoeven met name pachters niet langer preventief
beschermd te worden tegen onredelijke bedingen in pachtcontracten? De regering
wil immers de Grondkamers afschaffen?Liberalisering van de Pachtwet brengt ten eerste mee dat er veel minder
te toetsen valt. Daarnaast deelt het kabinet de constatering van de Commissie
Pachtbeleid dat de verhoudingen tussen pachters en verpachters sinds de totstandkoming
van de Pachtwet zijn veranderd, in die zin dat sprake is van een toenemend,
zakelijk gefundeerd wederzijds begrip. Voorzover voor pachters aanleiding
bestaat actie te ondernemen, mag van hen als goed opgeleide en professionele
ondernemers worden verwacht dat zij zelf initiatief nemen door een geschil
aan de rechter voor te leggen. Het preventief toetsen van overeenkomsten beschouwt
de regering als onnodig bevoogdend.48Hoe is het mogelijk dat de regering bij bedrijfspacht
ongelijkwaardigheid van partijen constateert en de pachter wil beschermen,
terwijl zij bij de sluiting van het pachtcontract uitgaat van gelijkwaardigheid
van partijen en de preventieve toetsing door de Grondkamers niet meer nodig
acht?De regering gaat uit van het beginsel dat pachter en verpachter gelijkwaardig
zijn. Zij ziet hierop één uitzondering, te weten die bij de
onderhandelingen over verlenging van een overeenkomst, waar de verpachter
gemakkelijk de pachter kan inruilen voor een nieuwe pachter, terwijl de pachter
in geval de pachtovereenkomst ziet op gebouwen of 25% of meer van zijn
bedrijf zijn bedrijf moet verplaatsen als geen verlenging tot stand komt.
Alleen voor die situatie bestaat volgens de regering pachtafhankelijkheid
en alleen met het oog op die pachtafhankelijkheid dient de pachter te worden
beschermd.49Kan een analyse worden gegeven van de fiscale gevolgen
voor de verpachter ten aanzien van de waarde in verpachte staat?Het rendement van verpachte grond voor de particuliere verpachter in box
3 van de Wet IB 2001 is forfaitair gesteld op 4% van de heffingsgrondslag.
Die grondslag is de waarde van de grond in het economische verkeer. Bij verpachte
grond is dat de waarde in verpachte staat, onder aftrek van de eventuele schulden.
De waarde in verpachte staat zal onder meer afhangen van de duur van de pachtovereenkomst.
Bij een kortlopende overeenkomst zal de verpachte waarde van de grond bijvoorbeeld
veelal hoger zijn dan bij langlopende pachtcontracten.Voor niet-particuliere verpachters zullen pachtopbrengsten in het algemeen
als winst worden belast, onder aftrek van de ter zake gemaakte kosten. De
winst wordt voor de IB belast naar het progressieve tarief en voor de vennootschapsbelasting
naar het Vpb-tarief.50Heeft de regering onderzocht of het voor de bedrijfsovernemer
in familieverband makkelijker of moeilijker wordt een bedrijf over te nemen,
als uitsluitend naar de effecten van de fiscale gevolgen wordt gekeken? Wat zijn daarvan de resultaten?De regering is nagegaan of het voor de bedrijfsovernemer in familieverband
makkelijker of moeilijker wordt een bedrijf over te nemen, indien uitsluitend
naar de effecten van de fiscale gevolgen wordt gekeken.Wat betreft de gevolgen voor het successie- en schenkingsrecht kan het
volgende worden opgemerkt. Als eerste is van belang onderscheid te maken tussen
de gevallen waarbij grond al dan niet in eigendom van de onderneming is die
in het kader van de bedrijfsopvolging wordt overgedragen.Voor het successie- en schenkingsrecht kan thans, bij bedrijfsopvolging,
de waarde van de eigen grond worden gesteld op de waarde in verpachte staat.
Indien de waarde stijgt, zou sprake zijn van een schenking indien de grond
tegen een lagere waarde wordt overgedragen aan de bedrijfsopvolger.In het Belastingplan 2002, deel IV, wordt echter voorgesteld bij bedrijfsopvolging
niet langer uit te gaan van de waarde van de grond in verpachte staat. Volgens
het voorstel moet de onderneming als geheel worden gewaardeerd op de waarde
in het economische verkeer, doch tenminste de liquidatiewaarde. Het voorstel
houdt echter tevens in dat geval sprake is van onderrentabiliteit, zoals vaak
in de landbouw het geval is, die onderrentabiliteit als waardedrukkende factor
in aanmerking mag worden genomen. De onderneming kan op grond van het wetsvoorstel
worden gewaardeerd beneden de liquidatiewaarde. Voorwaarde daarbij is wel
dat de onderneming ten minste 5 jaar moet worden voortgezet. Een eventuele
stijging van de waarde in verpachte staat werkt daardoor onder het voorstel
niet meer door in de waardering van een dergelijke onderneming. De regering
meent dan ook dat het voorgestelde pachtregime de bedrijfsopvolging in familieverband
niet bemoeilijkt.Ook in de sfeer van de inkomstenbelasting leidt het voorgestelde pachtregime
niet tot bemoeilijking van bedrijfsopvolging in familieverband.51Hoe worden in de toekomst productierechten (melk, mest)
gekoppeld aan losse pachtcontracten? Hoe gaat het met de productierechten
die nu nog zijn gekoppeld aan reguliere pachtcontracten, maar straks onder
de losse pacht zullen vallen? Hoe gaat het met productierechten die nu nog
via eenmalige pacht zijn overgedragen, maar straks onder de losse pacht zullen
vallen?Voorzover productierechten samenhangen met het gepachte, zullen deze rechten
bij beëindiging van de pachtovereenkomst aan de verpachter toekomen.
Onder de huidige Pachtwet volgt dit uit artikel 25. Het kabinet ziet geen
aanleiding hier verandering in te brengen. Voorzover de pachter heeft bijgedragen
aan totstandkoming van het recht, kan het blijkens jurisprudentie terzake
melkquotum en verplaatsbare mestproductierechten redelijk zijn dat de pachter
een vergoeding ontvangt.Voorzover via een eenmalige pachtovereenkomst melkquotum wordt overgedragen,
zal dat in de toekomst ook via een losse pachtovereenkomst mogelijk zijn,
voorzover wordt voldaan aan de materiële criteria van de dan geldende
Regeling superheffing 1993.52Hoe worden de waterschapslasten verdeeld in het nieuwe
pachtbeleid?Thans geldt dat de verpachter geen op de grond rustende lasten aan de
pachter mag doorberekenen, met uitzondering van 50% van de waterschapslasten
en 50% van de landinrichtingsrente met een maximum van f 50,– per
hectare, welke voor de helft aan de pachter mogen worden doorberekend. De
bepaling dat geen lasten mogen worden doorberekend heeft te maken
met het bewaken van de maximaal toelaatbare pachtprijs. Nu de voorstellen
van de regering geen prijsregulering meer bevatten, hebben bepalingen over
het al dan niet doorberekenen van vaste lasten, waaronder de waterschapslasten,
niet meer het belang die zij in de huidige Pachtwet hebben. De verdeling van
deze lasten kan derhalve aan partijen worden overgelaten.53De regering heeft zich voorgenomen geen regeling voor
de verdeling van productierechten tussen pachter en verpachter op te nemen.
Kan de regering aangeven in welke situaties het niet regelen problemen met
zich mee kan brengen, bijvoorbeeld als het gaat om bedrijfsovername en melkquota?Productierechten als melk- en suikerquotum maken onderdeel uit van het
gepachte. Op grond van artikel 25 van de Pachtwet moet de verpachter bij het
einde van de pachtovereenkomst in de gelegenheid worden gesteld om deze productierechten
te verwerven, tenzij de pachtovereenkomst wordt gesloten met als oogmerk het
productierecht over te dragen aan de pachter. De gemeenschappelijke marktordeningen,
waarbij een aantal productierechten zoals melk- en suikerquotum zijn ingesteld,
verzetten zich zelfs tegen wettelijke verdelingsregels op nationaal niveau.Bij bedrijfsopvolging is onder het nieuwe stelsel denkbaar dat een verpachter
kiest om bijvoorbeeld een melkquotum niet mee te verpachten aan de bedrijfsopvolger.
Een melkveehouder die thans een pachtovereenkomst heeft die voldoet aan de
definitie van bedrijfspacht, kan op grond van het overgangsrecht nog eenmaal
een opvolger indeplaatsstellen en zodoende ook het melkquotum doen overgaan
op de bedrijfsopvolger.Het voornemen van het kabinet om geen regeling voor de verdeling van productierechten
tussen verpachter en pachter op te nemen kan in het licht van het voorgaande
gezien worden als het bestendigen van artikel 25 van de Pachtwet.54Hoe verhoudt zich de liberalisering van de Pachtwet
tot het behalen van natuurdoelen in het kader van beheerscontracten gezien
de grotere onzekerheid over continuïteit van de pacht?De verpachter die via pacht natuurdoeleinden wil realiseren, zal, in geval
de overeenkomst geen bedrijfspacht is, een lange looptijd van de overeenkomst
willen bedingen. Zowel bij bedrijfspacht als bij losse pacht kan de verpachter
in de overeenkomst afspraken over de wijze van beheer vastleggen. Het niet
nakomen van deze afspraken door de pachter kan grondslag zijn voor een opzegging
of ontbinding.55Onder de oude pachtregeling was er sprake van een stelsel
van toetsing van de pachtovereenkomst door de grondkamers, vanwege, zoals
destijds werd verondersteld, fundamentele ongelijkheid tussen de partijen.
De regering geeft aan dat, gelet op de beoogde liberalisering van de pachtregelgeving,
er geen aanleiding meer is voor een dergelijke toetsing. Betekent dit dat
in de loop der tijd de fundamentele ongelijkheid tussen de partijen is verdwenen?Het is de overtuiging van de regering dat dit inderdaad het geval is.56De regering geeft toe dat een uniforme regeling in
het pachtrecht ten aanzien van productierechten bij kan dragen aan de doorzichtigheid
van deze materie en daarmee aan de rechtszekerheid. Toch is zij
van mening dat het punt van de productierechten zich niet leent voor een uniforme
regeling. Er zou daarmee een inbreuk worden gemaakt op de bestaande verdeling
tussen verpachter en pachter binnen dergelijke productierechtstelsels. Kan
de regering nader uiteen zetten wat die inbreuk precies inhoudt en wat de
impact ervan is?De pachtregelgeving regelt primair de verhouding tussen pachter en verpachter.
Pachtregelgeving is niet de plaats voor een publiekrechtelijke regeling van
productierechten. Waar productierechten samenhangen met het gepachte, dient
op grond van jurisprudentie betreffende artikel 25 van de Pachtwet de verpachter
na afloop van de pachtovereenkomst de beschikking te krijgen over de productierechten.
Een inbreuk op een dergelijke verdeling noopt tot compensatie van in casu
de verpachter ten laste van de pachter. XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Swildens-Rozendaal
(PvdA), Ter Veer (D66), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Feenstra (PvdA),
Poppe (SP), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie),
M. B. Vos (GroenLinks), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD),
Passtoors (VVD), Th. A. M. Meijer (CDA), Hermann (GroenLinks), Geluk (VVD),
Schreijer-Pierik (CDA), Atsma (CDA), Ross-van Dorp (CDA), Oplaat (VVD), Schoenmakers
(PvdA), Waalkens (PvdA), Udo (VVD), Herrebrugh (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD)
en Dijsselbloem (PvdA).Plv. leden: Van Vliet (D66), Depla (PvdA), Ravestein (D66), Zijlstra (PvdA),
Albayrak (PvdA), Kant (SP), Mosterd (CDA), Van Middelkoop (ChristenUnie),
Van der Steenhoven (GroenLinks), Scheltema-de Nie (D66), Verbugt (VVD), Cornielje
(VVD), Rietkerk (CDA), Pitstra (GroenLinks), Kamp (VVD), De Pater-van der
Meer (CDA), Van Wijmen (CDA), Buijs (CDA), Weekers (VVD), Dijksma (PvdA),
Bolhuis (PvdA), O. P. G. Vos (VVD), Vacature PvdA, Te Veldhuis (VVD)
en Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27924-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl